Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2005 (29800 X), en van: - de motie Aasted-Madsen-Van Stiphout c.s. over een onderscheiding voor deelnemers aan VN-missies waarvoor de Nobelprijs is uitgereikt (29800 X, nr. 20); - de motie-Veenendaal c.s. over een onderscheiding voor nog in leven zijnde veteranen uit WO-II (29800 X, nr. 21), en vijf andere moties (de nrs. 22 t/m 26)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1736-1753

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 27, pagina 1736-1753

24-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-XToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2005 (29800 XII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2005 (29800 A)Pagina 1753-1795
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 24 november 2004)Pagina 1801-1802
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2005 (29800 X), en van: - de motie Aasted-Madsen-Van Stiphout c.s. over een onderscheiding voor deelnemers aan VN-missies waarvoor de Nobelprijs is uitgereikt (29800 X, nr. 20); - de motie-Veenendaal c.s. over een onderscheiding voor nog in leven zijnde veteranen uit WO-II (29800 X, nr. 21), en vijf andere moties (de nrs. 22 t/m 26)Pagina 1736-1753
Bijvoegsel: Schriftelijke antwoorden van de minister van Verkeer en Waterstaat, op vragen gesteld in de eerste termijn van de begrotingsbehandeling van Verkeer en Waterstaat voor het jaar 2005Pagina 1803-1812
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet inkomstenbelasting 2001, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969, de Wet arbeid en zorg en van enige andere wetten (Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/prepensioen en introductie levensloopregeling) (29760)Pagina 1713-1735
Regeling van werkzaamheden (woensdag 24 november 2004)Pagina 1736-1736
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van een financiële tegemoetkoming aan personen die een ouderdomspensioen op grond van de AOW ontvangen, alsmede in verband met enige aspecten van de financieringssystematiek (29850)Pagina 1795-1801
Presentie en opening (woensdag 24 november 2004)Pagina 1713-1713

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 109 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar
2005 (29800 X), en van:- de motie
Aasted-Madsen-Van Stiphout c.s. over een onderscheiding voor deelnemers aan
VN-missies waarvoor de Nobelprijs is uitgereikt (29800 X, nr.
20);- de motie-Veenendaal c.s. over een onderscheiding voor
nog in leven zijnde veteranen uit WO-II (29800 X, nr. 21);- de motie-Veenendaal c.s. over een "tropenjarenregeling"
voor uitgezonden militairen (29800 X, nr. 22);- de motie-Eijsink/Veenendaal over introductie van het "up-or-out-systeem" in
het personeelsbeleid (29800 X, nr. 23);- de motie-Eijsink/Veenendaal over het opstellen van een Veteranennota (29800 X, nr. 24);- de motie-Eijsink/Karimi over het
genderbeleid binnen het Defensieapparaat (29800 X, nr. 25);- de motie-Eijsink/Karimi over de medezeggenschap bij Defensie
(29800 X, nr. 26).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Eijsink (PvdA):Voorzitter. In het afgelopen jaar heb ik zowel in Nederland als daarbuiten
de mannen en enkele vrouwen van Defensie in hun dagelijkse werk gezien en
gesproken. Tijdens deze stages ben ik grote inzet en enthousiasme en ook veel
plezier tegengekomen. Mijn fractie spreekt haar waardering uit voor het vaak
moeilijke en risicovolle werk dat wordt gedaan. De reorganisaties die het
afgelopen jaar zijn ingezet onder het motto "voortvarend vernieuwen" werden
door de PvdA-fractie omarmd, waarmee ook onze steun werd toegezegd voor de
uitwerking.Een jaar later moeten wij helaas constateren dat de extra slag die moest
worden gemaakt om een antwoord te vinden op de nieuwe binnenlands-buitenlandse
dreiging niet is gemaakt. De nieuwe plannen wijzen in een traditionele richting.
De krijgsmachtdelen zijn weer bezig met eigen spelletjes om de eigen positie
veilig te stellen. Weer is men vooral bezig met het bestrijden van elkaar
in plaats van de "vijand". Het lijkt er toch echt op dat de minister daar
niet meer doorheen komt en dat paars nog ver weg is. De PvdA-fractie betreurt
het dat de conclusies van de commissie-Franssen niet zijn opgevolgd. Een tekort
van 2000 BBT'ers heet mismatch, maar het staat vooral gelijk aan mismanagement.
Er is nog veel onduidelijkheid over de ware afslanking en het nieuwe personeelssysteem.
Ook na een dag lang debatteren afgelopen maandag, bleef er veel onduidelijkheid
over die niet werd weggenomen.Deze minister van Defensie is de meest Europese defensieminister in de
Nederlandse geschiedenis. Dat is geweldig, hulde daarvoor. Op zijn initiatief
kwamen in een informele conferentie de EU-defensieministers tot een ambitieus
programma voor de Europeanisering van de nationale defensie-inspanningen.
De minister leek te begrijpen dat gigantische verspilling van belastinggeld
en militaire en politieke onmacht een bron van schaamte voor Europa vormen
en spanning geven met de Verenigde Staten. Samen optrekken doorbreekt deze
spanning, zowel binnen als buiten Europa. De verspilling moet
worden tegengegaan en de effectiviteit moet worden verhoogd door samenwerking
te zoeken. Budgetten blijven, als het een beetje meezit, zeker wat de PvdA-fractie
betreft gelijk. Er moeten dus linksom of rechtsom keuzes worden gemaakt. Wat
zijn dan de Europese prioriteiten?In alle analyses van de Europese defensietekorten komt naar voren dat
er een gebrek is aan bijvoorbeeld capaciteit voor het vergaren van inlichtingen
en voor commandovoering, strategische transportcapaciteit en inzetbare gevechtseenheden.
Daar moeten Europees denkende ministers dus in investeren. In geen van de
analyses komt naar voren dat Europa een gebrek heeft aan kruisraketten en
laat deze minister nou daarin willen investeren. Nederland verkoopt de Apache
gevechtshelikopters terwijl zowel de NAVO als de EU hierom vraagt. Nederland
schrapt een brigade bij de landmacht terwijl daar vandaan juist extra inzetbare
grondtroepen zouden kunnen komen, net als uit inzet van het derde mariniersbataljon.
Nederland zet maar beperkt in op uitbreiding van de transportcapaciteit terwijl
het tekort aan vliegtuigen en helikopters Europa voortdurend dwarszit bij
de uitvoering van militaire operaties.Soms dwingt budgettaire krapte tot dit soort keuzes. Dat wordt echter
ongeloofwaardig als er wel geld is voor investeringen die veel minder urgent
zijn. Wie vraagt er om kruiswapens? Als deze minister blijvend een voorbeeldrol
wil vervullen in de EU, kan dat alleen als hij de Europese tekorten tot zijn
tekorten maakt. De keuze voor kruisvluchtwapens staat hier haaks op. Nederland
is met bestaande middelen prima in staat om in het gehele geweldsspectrum
mee te doen. Nog meer first strike is daarvoor niet nodig. Waar landen –
hoe groot, sterk en modern zij ook zijn – veel meer moeite mee hebben,
is het winnen van de vrede. Voor het winnen van die vrede zijn niet nog meer
aanvalswapens nodig, maar juist die middelen waar volgens de EU in Europa
zo'n gebrek aan is, zoals gevechtstroepen om vrede te brengen en orde te bewaken
en de middelen die ik al eerder noemde. Die middelen brengen democratie en
een duurzame oplossing dichterbij.De internationale strijd tegen het terrorisme, die in Nederland nu ook
wordt gevoerd, vraagt niet in de eerste plaats om kruisraketten, maar om mensen
op de grond. Men kan zich dan afvragen wat de echte reden is dat kruisraketten
nu tot prioriteit worden verheven. Zijn het weer de onderlinge spelletjes
bij de krijgsmacht? Ik meen dat de Chef Defensiestaf onlangs nog de duidelijke
boodschap heeft afgegeven dat er paars gedacht en vooral paars gedaan moet
worden. Kortom, aanschaf elders is ook jouw aanschaf. Men moet daar blij mee
zijn onder het motto: voor en met elkaar en samen sterk. Het moet gaan om
bestaansrecht binnen het geheel en niet als afzonderlijke delen.Miljardenverslindende aankoopbesluiten, zoals die voor de JSF voor de
luchtmacht, de pantsershouwitsers voor landmacht en de nieuwe fregatten en
mogelijk de kruisraketten voor de marine worden genomen uit concurrentieoverwegingen
tussen die krijgsmachtonderdelen. Zij worden genomen uit industriepolitieke
overwegingen en om in de pas van de VS te kunnen lopen. De oprechte wens om
de internationale vrede te dienen en de buitenlandse en binnenlandse veiligheid
te bevorderen, dwingt ons nu tot meer Hollandse nuchterheid. Bij het maken
van duidelijke keuzes zijn kruisraketten een onnodige verspilling van middelen.
Naar aanleiding van de aanslagen van 11 september 2001 zijn de binnenlandse
taken tegen het licht gehouden. De conclusie was toen al dat de krijgsmacht
meer bevoegdheden zou krijgen tot het bewaken van de interne veiligheid. Veel
verder dan die vaststelling ging het kabinet echter niet. Zeker nu het internationale
fundamentalisme ook Nederland als doelwit heeft gekozen, is er behoefte aan
een verregaande analyse van wat hiervan de gevolgen zijn voor de inzet van
onze krijgsmacht. De PvdA-fractie vindt dat er een nadere analyse moet komen
van de rol die de krijgsmacht speelt bij terreurbestrijding voordat een keuze
voor nieuwe taken en nieuwe spullen wordt gemaakt. Daarbij is van belang om
de taken en de verantwoordelijkheid van de krijgsmacht op Schiphol opnieuw
tegen het licht te houden. Hier gaat het wel om zeer ingewikkelde gezagsstructuren.
Wat vindt de minister hiervan?Hoe worden in het toegezegde convenant de laatste ervaringen met de bestrijding
van moslimfundamentalisme en de voortschrijdende grensvervaging tussen interne
en externe veiligheid betrokken. Komt dit convenant nog voor het einde van
2004 rond? Wanneer kan de Kamer de aangekondigde nota Derde Hoofdtaak tegemoet
zien?Zoals alle beloften niet of nauwelijks worden waargemaakt voor personeelsbeleid,
lijken ook alle materieelprojecten vast te lopen. De staatssecretaris heeft
een zeer ongelukkige hand in de uitvoering van diverse kostbare materieelprojecten.
Meest in het oogspringend is natuurlijk het debacle rond de Fennek. De omvang
en de gevolgen van de RDM-affaire zijn nog steeds niet duidelijk. Wel is duidelijk
geworden dat wij terecht vragen hebben gesteld en twijfels hebben geuit over
de gang van zaken binnen het RDM-concern en de gevolgen daarvan voor het Fennek-project.
Vanaf oktober 2003 heeft de PvdA-fractie expliciet gewezen op bij voorbeeld
het risico van de claims van het ministerie van Defensie bij het RDM-concern.
Het ministerie van Defensie heeft in de ogen van de PvdA-fractie niet adequaat
opgetreden. Zo heeft het ministerie van Defensie laten weten dat is gebleken
dat de claims nu voor een flink deel niet meer te innen zijn. Daarnaast lijkt
het erop dat het ministerie van Defensie ook steken heeft laten vallen bij
het volgen van het Fennek-project. Te lang is geloofd in de verhalen van het
RDM-concern dat het allemaal wel goed kwam. De staatssecretaris heeft steeds
gezegd dat dit de belastingbetaler niets zou kosten. Niets is minder waar.
Nadelige effecten voor de investeringsquotes kunnen volgens de PvdA-fractie
niet worden opgevangen door een vlucht vooruit met nieuwe materieelprojecten
om bijvoorbeeld andere, nieuwe oppervlakteschepen te kopen, ook niet vanuit
partij- of industrie-politieke motieven.Laat duidelijk zijn dat de PvdA-fractie niet op voorhand tegen voortschrijdend
inzicht is. Dat overkomt haar ook. Haar is echter nog niet duidelijk welke
militair-strategische redenen ten grondslag liggen aan de kennelijke wens
van de fracties van de VVD en het CDA om een aantal fregatten in te ruilen
en corvetten aan te schaffen. Het gaat namelijk niet alleen om de centen,
maar vooral om de ideeën erachter. Laat de minister eens
duidelijk maken wat zijn langetermijnvisie op de marine is. Passen die corvetten
daarin? Bouwen om het bouwen alleen lijkt de PvdA-fractie geen goed idee.
Misschien zijn er dieperliggende redenen die haar wellicht, eventueel overtuigen.De regering houdt de Kamer al maanden aan het lijntje over het actualiseren
van de JSF business case, de gewijzigde internationale inzichten in de behoeftestelling,
de hoger uitvallende ontwerpkosten, naar beneden bijgestelde verkoopcijfers
en prognoses en achterblijvende orders voor het Nederlands bedrijfsleven.
Er is alom sprake van vertraging. Zo kan ik nog even doorgaan. Helaas kan
dit het kabinet niet van het gekozen dwaalspoor afbrengen. Het zet geen dikke
streep onder onze participatie in de ontwerpfase. Dat op dit moment die gegevens
nog niet op tafel liggen, lijkt de PvdA-fractie een teken aan de wand. De
minister kan op dit dossier een hoop onduidelijkheden wegnemen. Laat hij dat
dan ook doen. Voor de opvolger van de F16 blijft de PvdA-fractie pleiten voor
kopen van de plank. Mits daarvoor op de begroting voor 2004 middelen overblijven,
is het naar voren halen van de vervanging van de IPR voor de PvdA-fractie
wel bespreekbaar. Voortschrijdend inzicht in de ontwikkeling van de Boxer
is positief, te meer daar het kopen van de plank dan aantrekkelijk wordt.Twente is een zeer kansrijke regio, niet alleen nu, maar ook de komende
jaren. Het is zeer de moeite waard om in Twente te investeren. De eerder gedane
toezeggingen van deze regering zijn niet of nauwelijks nagekomen. De minister
kan dit nog goed maken door bij de komende deelbegrotingen van de ministeries
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en Verkeer en Waterstaat
er bij zijn collega's op aan te dringen om daadwerkelijk – ik benadruk
daadwerkelijk – aandacht aan Twente te besteden. In de afgelopen deelbegroting
is daar helaas niets van terechtgekomen.Last but not least merk ik op dat wij zojuist wij een aantal mensen hebben
ontmoet uit Den Helder, zowel van de gemeente als van De Kooy. De afgelopen
zes weken heeft daar veel onrust en onzekerheid geheerst. Wij vragen ons een
beetje af waarom. Het volledig stationeren van de NH90-helikopters en het
verrichten van eerste- en tweedelijnsonderhoud op vliegkamp De Kooy zullen
een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de werkgelegenheid in Den Helder
en omgeving. De PvdA-fractie vindt het van belang hierover van de minister
volstrekte duidelijkheid te krijgen.De PvdA-fractie concludeert dat er te voortvarend vernieuwd is. Er is
veel beloofd, maar helaas is er tot op heden nog weinig waargemaakt.De heer Kortenhorst (CDA):Mijnheer de voorzitter. De Nederlandse krijgsmacht anno nu doet ertoe
door wat zij doet. Alleen al uit de laatste jaren is er een lange lijst van
de inzet van Nederlandse mannen en vrouwen, die met risico voor eigen leven
hun werk doen voor mensen die eerder onder druk stonden van marteling, doodsvrees
en vervolging.Ik zei daarnet "met risico voor eigen leven". Helaas was dat dit jaar
een keiharde werkelijkheid met het overlijden van Dave Steensma en Jeroen
Seevers. De CDA-fractie voelt nog steeds medeleven met hun families.Tegelijkertijd hebben wij groot respect voor de moed en het verantwoordelijkheidsbesef
van onze militairen. Zij weten dat wat hun vrienden is overkomen, hen ook
kan overkomen. Desondanks gaan zij professioneel en gemotiveerd door met hun
werk. Zij doen hun werk voor mensen die eerder leefden onder de angst voor
marteling en dood.Deze begroting gaat uiteindelijk niet over defensiegeld, maar over mensen,
over onze militairen. Die mensen verdienen alle respect. Dat wordt te weinig
gezegd.Van de inzet noem ik alleen al uit de laatste jaren: Bosnië, Afghanistan,
Turkije en Irak, met steun van vliegtuigen, helikopters, schepen, mariniers,
genisten en de elfde Luchtmobiele Brigade. Dat gebeurde niet alleen in het
Midden-Oosten, maar recent ook in de west. De H.M. Willem Van der Zaan rolde
in zes dagen tijd drie grote drugssmokkelarijen op. Ik weet dat ik nog punten
vergeten ben.Een begrotingsbehandeling is een beleidsdebat, een debat over de visie
op wat onze krijgsmacht doet, wat zij moet doen, en hoe zich dat vertaalt
in keuzen en middelen. In haar visievorming op defensie denkt de CDA-fractie in twee stappen
voordat zij toe is aan die keuzes. De eerste is welke de ontwikkelingen in
de wereld en de lokale dreigingen en taakgebieden zijn. De tweede welke rol
Nederland in die ontwikkelingen wil spelen, mede in relatie tot de rol en
specialismen van andere landen. Pas als wij dat weten, kunnen wij de keuzen
maken.De ontwikkelingen en dreigingen verschuiven internationaal enorm. Er worden
geen massieve tankslagen meer voorzien op de Duitse laagvlakte. Er zijn geen
vloten van loerende Sovjet-onderzeeërs meer rondom onze handelsroutes
op de oceanen. De risico's komen steeds meer vanuit schurkenstaten of falende
staten, en bestaan uit de mogelijke ontwikkeling van massavernietigingswapens
of dreigingen in geheel nieuwe vormen, zoals het terrorisme, dat zomaar van
veraf naar dichtbij kan komen. Het moet derhalve bevochten worden voordat
het hier is.Dit veranderende dreigingsspectrum vereist een enorme transformatie van
de Nederlandse krijgsmacht. Zij moet overgaan naar expeditionair vermogen,
mobiliteit, flexibiliteit en beweeglijkheid. Zij moet over grote afstanden
snel kunnen reageren. Dit zijn ook de absolute hoofdaccenten van zowel NAVO
als EU. Mensen en middelen moeten de gevraagde flexibiliteit en beweeglijkheid
kunnen waarmaken. Dat vraagt keuzen.Het veranderende dreigingsspectrum speelt ook letterlijk dicht bij huis.
Aan de kust en binnen onze open, kwetsbare samenleving. De krijgsmacht heeft
een expliciete taak in zowel de bescherming hiertegen als het opvangen van
de gevolgen. Wat het opvangen van de gevolgen betreft, zien wij uit naar een
brief waarin de rol van de krijgsmacht wordt geschetst ten opzichte van de
andere elementen in onze samenleving en onze derde hoofdtaak. Terrorismedreiging,
drugssmokkel en, sinister genoeg, ook smokkel van mensen zijn geen ficties.
Het zijn erkend toegenomen risico's. Er hoeft maar één speedbootje
met dynamiet naast de chemicaliëntanker in Rotterdam te liggen, en die
stad ligt in een gifwolk. Er hoeft maar iets te gebeuren met een vloeibare
gastanker in de binnenstad, en de stad staat in brand. Ook buiten de kusten heerst gevaar. Piraterij, ook tegen Nederlandse handelsschepen,
neemt toe. Voorts zijn er de taken in de West. Ik noemde H.M. Willem van der
Zaan. Niet voor niets is een Nederlands fregat voortdurend actief. Toenemende
dreigingen aan de kust, vragen om een toenemende aanwezigheid bij die kust,
zodat met toenemend vermogen kan worden ingegrepen. Dat vraagt om een nieuwe
visie en keuzes, zeker voor een marine die oorspronkelijk is opgebouwd vanuit
de onderzeebootbestrijding. Zoals ik later zal aangeven, zijn die keuzes naar
de mening van de CDA-fractie onvoldoende gemaakt.Wij moeten denken vanuit veranderende taken en via een visie komen op
hoe daarin te acteren, en dat tenslotte doorvertalen in keuzes. Allereerst
moet men expeditionair en beweeglijk kunnen zijn. Dat wordt gelukkig herkend
in de voorliggende begroting. De CDA-fractie is blij met de investering in
helikopters en luchttransport. Het is lang niet zoveel als nodig is, zowel
voor ons eigen optreden als die voor de NAVO en de EU, maar er wordt in ieder
geval geïnvesteerd.Het belang van het kunnen bieden van bescherming van de levens van onze
militairen is natuurlijk een absolute topprioriteit. Over onze Apache- en
gevechtshelikopters leidt dat tot een vraag. Nederland kocht deze destijds
als vliegende tanks voor luchtmobiel optreden. Vorig jaar besloten wij er
zes te verkopen. Ondertussen blijken zij essentieel in een nieuw taakveld
als luchtdekking van lichte eenheden. Bij Al Ramaylah zijn door de rol van
de Apache veel meer dodelijke slachtoffers voorkomen. Nog steeds bieden zij
iedere dag cruciale steun en bescherming. Wij hebben er nu zes in Irak en
zes in Afghanistan. Er zijn er zes of acht in Amerika voor training en als
wij er zes verkopen, houden wij er nog drie of vijf over voor logistieke reserve,
vredesverliezen, onderhoud en de eigenlijke taak bij de luchtmobiele operaties.Voor de NAVO is de gevechtshelikopter een topprioriteit, die ook op de
EU-behoeftelijst onbetwist op nummer één staat. Hoe juist is
het doorzetten van bezuinigingen op deze cruciale, en soms levensreddende,
capaciteiten?Tankslagen verwachten wij niet meer. Desondanks bestelde Nederland destijds
een serie zware houwitsers. Wij hebben ze niet echt nodig en achttien exemplaren
zouden naar Noorwegen gaan. Noorwegen transformeert echter ook naar expeditionair
en de deal verviel. Via budgetverschuiving dichten wij nu het gat, maar dat
gaat hoe dan ook ten koste van iets anders. Kan de regering precies aangeven
waarvan?Ik heb eerder aangegeven dat er een sterke verschuiving van de dreiging
plaatsvindt van de oceaan naar de kust. Hoe vertaalt de marine dit in haar
keuzes? Na analyse vergelijkt Defensie twee vlootopties. De eerste is de 4/4/4-optie,
waarbij twee bestaande M-fregatten worden verkocht en vervangen door vier
kleinere patrouilleschepen. Wij krijgen dan vier LC-schepen, vier M-fregatten
en vier nieuwe patrouilleschepen. De patrouilleschepen zijn speciaal toegespitst
op taken als kustbescherming, anti-smokkelarij en anti-piraterij. De tweede
optie is de 4/6-optie, ook met vier LC-fregatten, maar met zes M-fregatten,
waarvan er twee zijn aangepast voor de kust. Zij hebben iets minder mensen
aan boord.Uit de studie blijkt duidelijk dat de 4/6-optie vooral voor de kusttaken
ronduit slecht is in vergelijking met de 4/4/4-optie. Ik citeer uit de defensiestudie
over de 4/6-optie het volgende: "Met deze vlootsamenstelling is Defensie in
staat haar hoofdtaken en ambities uit te voeren, zij het dat dit enkel kan
door keer op keer prioriteiten te stellen en dus te accepteren dat verplichtingen
tijdelijk of niet worden ingevuld". In de studie staat over de 4/4/4-optie
echter: "Daarmee wordt bereikt dat taakgebied 1, de kustbescherming in de
West en de kustbescherming alhier, door daartoe geschikte schepen doeltreffend
en doelmatig wordt uitgevoerd". Even verderop staat er: "En omdat voor deze
taken geen beroep meer behoeft te worden gedaan op M-fregatten, worden die
in grotere mate aangewend voor de eigenlijke taken. Dat is voor beide scheepstypen
een verbetering".Toch wil Defensie de slechtere 4/6-optie, onder meer omdat die 78 mln
goedkoper zou zijn, gerekend over een looptijd van 20 à 25 jaar. Onze
fractie heeft hierover haar twijfels. Mede namens de fracties van de VVD en
D66 hebben wij dan ook een herrekening aangevraagd van de aannames die worden
gedaan en die wij niet kunnen plaatsen. Zo wordt gezegd dat een grote beurt
de restwaarde van een M-fregat in financieel opzicht verhoogt naar een vijf
jaar jonger schip. Zo redenerend zou ik mijn vrouw door een facelift –
die ik overigens niet nodig vind – wellicht vijf jaar jonger kunnen
laten lijken, maar zij zal dat niet worden.Om de discussie zuiver te houden over wat wij willen, zonder welles-nietes
over aannames, hebben wij deze herberekening gevraagd. Op basis daarvan concluderen
wij dat de 4/6-optie niet vanwege een financieel argument de voorkeur heeft
boven de 4/4/4-optie. De discussie kan dus gaan over wat wij willen met de
marine en over wat nodig is nu dreigingen veranderen, meer gericht op kusten
en minder op oceanen.Defensie wil niet omschakelen naar nieuwe specialistische schepen. Ik
las onlangs in Jane's Defence Weekly: "We don't want to trade in Rolls Royces
for Volkswagens", een variatie op de Ferrari van de heer Timmermans. Waarom
zou men echter Rolls Royces wensen als de straat om Volkswagens vraagt en
wat krijgt men als men een Rolls Royce de eigenschappen van een VW wil geven?
Een touringcar voor Zwitserland bouwt men toch ook niet om tot schoolbus voor
de binnenstad?Ik concludeer dat de CDA-fractie geen vlootopbouw wil waarvan zelfs Defensie
zelf zegt dat zij die taak niet optimaal aankan, zeker niet wanneer het beter
kan. Wij zijn daarom voor vier VW's.Ik stap van de kustbescherming over naar de kustwacht. Komt hierover een
evaluatie en kan die vooral gaan over de aansturing door zeer veel ministeries
tegelijk?Voor Tomahawks voor de LC-fregatten staat een bedrag van 110 mln. Wij
hebben de argumenten van de minister gelezen en gehoord. Wij korten extra
op uiterst noodzakelijke Apaches, er is echter een beperkte investeringsruimte
voor dagelijks nodige transportheli's en strategic lift. Wij zitten met achttien
houwitsers plus hun factuur. Ook op andere dagelijkse gebieden horen wij het
knijpen van de portemonnee.De financiële jas is op dit moment krap, te krap. Voor de CDA-fractie
is vanwege die te krappe jas een uitgave van 110 mln voor de Tomahawks en
schepen niet aan de orde. Zeker bij een krappe financiële jas gaat het
om meer. Het gaat lang niet alleen om Tomahawks, maar om keuzes
en visies defensiebreed. Volgens de CDA-fractie is de keuze voor Tomahawks
primair gemaakt vanwege een budgetbeperking, omdat wij anders zaken niet kunnen
doen die wel nodig zijn. Dergelijke situaties willen wij op langere termijn
niet meer. Wij willen niet meer dat ons wordt verteld dat investeringen en
beslissingen die essentieel zijn voor het optreden en de veiligheid van onze
mensen niet mogelijk zijn vanwege budgetrestricties. Ik noem als voorbeeld
de terugtrekking van de medivac-heli in Bosnië. Als dat gebeurt, is de
discussie over taken en middelen kennelijk niet goed afgerond.Wij vragen de minister voor volgend jaar dan ook nadrukkelijk om een visie
en een voorstel hoe wellicht een herijking van onze taken en middelen moet
worden gevonden. Daarbij moet niet alleen naar Nederland worden gekeken, maar
nadrukkelijk ook naar taakspecialisatie en samenwerking met het buitenland.
Wij wensen dit niet alleen voor de positionering en visie van de Tomahawk,
maar voor de hele krijgsmacht, zodat in elk geval één resultaat
van die visie zal zijn: dit doet Nederland en dat kan het heel goed, want
de jas past hier.Een dergelijke defensiebrede visie achten wij cruciaal voor de kwaliteit
van de begrotingsbehandelingen de komende jaren.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De heer Kortenhorst heeft ook gehoord dat de heer Van Baalen namens de
VVD-fractie al in de media een soort koppelverkoop heeft aangekondigd. Daarbij
krijgt de Kamer de korvetten en de minister de kruisraketten. Wat is de mening
van de CDA-fractie hierover?De heer Kortenhorst (CDA):Laat het duidelijk zijn dat wij hier in de Tweede Kamer zijn, niet bij
Albert Heijn. Koppelverkoop is dus niet aan de orde, zoals ik gisteren al
heb gezegd. Wij moeten praten over wat wij willen voor Defensie, zowel op
het punt van korvetten als ten aanzien van Tomahawks. Een deal sluiten door
deze twee te koppelen is wat mij betreft niet aan de orde. Ik vraag om een
visie; daarin worden bepaalde keuzes gemaakt op basis van een afweging van
argumenten. Dan kan zo'n combinatie best uit de bus komen, maar daar heb ik
het nu niet over. Ik vind dat alle argumenten voor de verschillende wensenlijstjes
voor Defensie gewogen moeten worden, maar de uiteindelijke keuze moet passen
binnen de budgetten.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister heeft aangegeven dat hij het voor dit jaar nog helemaal niet
over Tomahawks heeft, maar dat hij er volgend jaar waarschijnlijk wel een
voorstel voor zal doen. Hij heeft zelfs gezegd dat ze er zullen komen. Is
de CDA-fractie hierover net zo stellig als de minister?De heer Kortenhorst (CDA):Zoals u zich wellicht herinnert, hebben wij verleden jaar een motie ingediend
waarin wij verwijzend naar de krapte van dat moment vroegen om de capaciteit
voor first strike te beperken tot F16's en geen bedrag van 110 mln voor 30
Tomahawk-eenheden op schepen beschikbaar te stellen. Wij vonden dat gelet
op de toenmalige krapte te duur. Daaruit had u dus al kunnen afleiden dat
wij niet principieel tegen capaciteit voor first strike zijn. Het gaat ons
om het optimaal aanwenden van het geld van Defensie voor de activiteiten van
Nederland samen met het buitenland. Volgens mij is dit glashelder, al een
jaar lang.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Maar onderschrijft de CDA-fractie de stelling van de minister dat die
Tomahawks er zullen komen, niet dit jaar, maar wel volgend jaar of het jaar
daarna?De heer Kortenhorst (CDA):U slaat nu de fase van het ontwikkelen van een visie en het afwegen van
argumenten over. U maakt nu al een bepaalde keuze, ik vind dat wij eerst een
goede afweging moeten maken.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Wat vindt u dan, democratisch gezien, van deze uitspraak van de minister?
Terwijl wij nog in de fase van het ontwikkelen van een visie zijn, zegt hij
dat het hem niet kan schelen wat de Tweede Kamer zegt en dat die Tomahawks
er komen.De heer Kortenhorst (CDA):Ik herhaal wat ik zojuist in een andere context al zei. Wij discussiëren
nu in de Kamer om onze visie uit te wisselen met die van het kabinet. Op basis
van nadenken over elkaars argumenten komen wij tot conclusies. Dat heet volgens
mij democratie.De heer Van Baalen (VVD):De vloot kan worden ingezet op een hoog geweldsniveau, waarbij het gaat
om de LCF en over mogelijke kruisvluchtwapens, Tomahawks, of op een lager
niveau, de korvetten. Ik wil dus niet zeggen dat alles tegen elkaar geruild
moet worden, maar wij moeten dit soort zaken wel integraal bekijken. Het is
interessant dat de minister veel waarde hecht aan Tomahawks, terwijl de Kamer
veel waarde toekent aan korvetten. Ik zeg niet dat je die twee net als op
de markt moet ruilen, maar u zult het er toch mee eens zijn dat je dit integraal
moet beoordelen.De heer Kortenhorst (CDA):Ja, en daar zeg ik meteen bij dat mijn enthousiasme voor korvetten nog
onderstreept wordt door de omstandigheid dat deze hun taken direct voor onze
kust verrichten.De heer Herben (LPF):Voorzitter. De heer Kortenhorst sprak wijze woorden over de krapte van
het budget en het stellen van prioriteiten als het gaat om de aanschaf van
een kruisvluchtwapen. Ik ben het met hem eens dat het niet gaat om een principieel
nee tegen dit wapen, maar om een afwijzing op grond van financiële overwegingen.
Daarom hebben wij er ook een jaar lang voor gepleit, structureel 100 mln aan
de Defensiebegroting toe te voegen. Er ligt een motie van collega Van der
Staaij en ondergetekende om bij een aantrekkende economie structureel méér
uit te trekken voor defensie. Als de economie inderdaad aantrekt en er is
meer geld beschikbaar in 2007/2008, bent u dan alsnog bereid om dat te investeren
bijvoorbeeld in kruisvluchtwapens, mijnheer Kortenhorst?De heer Kortenhorst (CDA):Omdat er in deze regering afspraken gemaakt zijn over de wijze waarop
wordt omgegaan met de budgettering en de financiering van overheidsuitgaven,
hebben wij destijds niet één op één "ja" kunnen
zeggen tegen die motie. Zoals u zich wellicht herinnert, hebben wij toen een
stemverklaring afgegeven waarin wij duidelijk hebben gesteld het eens te zijn
met de strekking van die motie. Ook wij vinden dat het budget voor defensie
op dit moment te krap is. Ik heb dat als woordvoerder van de
fractie van het CDA niet voor niets een aantal malen gezegd. Wat ons betreft,
mag er in de toekomst méér geld komen voor defensie. Méér
geld maakt dat er meer ruimte is waarbinnen de afwegingen geplaatst kunnen
worden. U weet hoe wij erover denken. De weging en de analyse moeten goed
en evenwichtig zijn. Principieel zijn wij geen tegenstander van kruisraketten.
Misschien komen zij er nog makkelijker, wie zal het zeggen?Vorig jaar is er een motie aangenomen over het verplaatsen van het onderhoud
van alle rijksschepen naar Den Helder. Er worden veranderingen aangekondigd
voor de rijkswerf, maar wat is het actieve beleid van de regering dat al die
schepen naar Den Helder komen?Ook de motie-Bakker c.s. (29200-X, nr. 38) had betrekking op Den Helder.
Gelukkig lezen wij dat er veel mariniers, marinestaven en nog wat zaken naar
Den Helder gaan. Kan de minister ons een brief toezeggen met de pro's en contra's
van het overplaatsen van de mariniers uit Doorn en van de activiteiten uit
Amsterdam naar Den Helder? Het is toch niet waar dat Den Helder binnenkort
geen waterpolitie meer heeft?Wij zijn zeer blij dat de luchthaven De Kooy openblijft. Wij danken daarvoor
nadrukkelijk de staatssecretaris die een tariefstructuur bedongen heeft die
veel duurzamer is dan het per amendement afdwingen van een niet betaalbare
luchthaven.Wij zijn zeer nieuwsgierig naar de daadwerkelijke meerwaarde van de motie-Bakker
over Twenthe. En kan de regering aangeven wat de status is van het onderzoek
naar een burgerluchthaven op Twenthe?Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA):Voorzitter. Ik zal proberen mijn inbreng heel kort te houden. Wij hebben
afgelopen maandag ruim zes uur gesproken over het personeel bij defensie.
Er is heel veel in beweging. Er komt een flexibeler organisatie. Het up-or-out-systeem
is daarvan een van de onderdelen: óf je gaat naar boven óf je
gaat eruit! Wij hebben maandag aangegeven dat wij een uitstroommoment na de
veertigste verjaardag niet wenselijk achten. De staatssecretaris gaf in zijn
antwoord aan dat hij daarvan de redelijkheid inziet en dit punt zal meenemen.Wij hebben ook gesproken over de rangduur. Ik benadruk nogmaals dat wij
het belangrijk vinden dat er niet star vastgehouden wordt aan een maximale
rangduur. Dat past niet in een flexibele organisatie.Alles wordt geclusterd. Als dat leidt tot meer samenwerking, vinden wij
dat prima. Wij hebben echter sterke twijfels bij het onderbrengen van de hele
personeelsbulk bij het commando dienstencentrum personeel. Ik vraag mij juist
af, of alle immateriële personeelszaken niet úit het commando
dienstencentrum gehaald moeten worden.De uitstroom van het personeel is groter dan gepland. Dit veroorzaakt
tekorten, met name bij de BBT'ers bij de landmacht. Dat kan ertoe leiden dat
eenheden aangevuld worden met individuele militairen. Ik denk dat dat extra
risico's met zich meebrengt, ook voor de individuele militair. Wij moeten
ernaar streven om zo min mogelijk gebruik te maken van enkelingen die toegevoegd
worden aan een gesettelde groep. Wij steunen de plannen om het contact met
onderwijs te intensiveren. Via het ROC krijgen wij uiteindelijk toch de mensen
binnen voor wie de kans het grootst is dat zij met succes hun opleiding afronden.
Toen er een tekort aan personeel in het onderwijs was, werden mensen die afscheid
hadden genomen actief benaderd om terug te komen. Waarom vraagt Defensie niet
aan met name BBT'ers, jonge mensen van 22, 23 jaar, of zij nog een periode
willen terugkomen?De heer Bakker (D66):Mevrouw Aasted Madsen had het over de concentratie van de commandodiensten
in Emmen en Den Haag. Zij heeft er een aantal bezwaren tegen die ik heel goed
begrijp. Tegelijkertijd ken ik het CDA als de partij van het platteland of
de regio. Vindt zij het logisch om Emmen naar Den Haag over te hevelen? Het
had ook heel goed andersom gekund.Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA):Ik vind het van ondergeschikt belang waar die diensten gesitueerd zijn.
Het gaat er met name om dat hun product van goede kwaliteit is. Misschien
heeft de heer Bakker goede argumenten waarom de diensten beter vanuit Emmen
kunnen werken dan vanuit een andere locatie.De heer Bakker (D66):Ik denk dat het in deze tijd van ICT en dergelijke niet zo heel veel uitmaakt,
maar er komen andere motieven om de hoek kijken. Dit hoeft niet alleen vanuit
defensiehoek bekeken te worden.Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA):Ik vind Drenthe ook een heel mooie provincie.Mevrouw Eijsink (PvdA):Wil mevrouw Aasted BBT'ers nog een periode aanbieden?Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA):Een aantal BBT'ers heeft de dienst verlaten in de tijd dat de begrotingssterkte
overschreden werd. Mogelijk zitten zij op dit moment nog zonder werk thuis
en willen zij een periode terugkomen.Mevrouw Eijsink (PvdA):Wij hebben een enorme jeugdwerkloosheid. Er is een speciale taskforce
onder leiding van Hans de Boer. Het lijkt mij voor de hand liggend dat Defensie
daar zijn mensen vandaan haalt en niet tegen alle regels in kiest voor een
nieuwe periode voor BBT'ers.Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA):Mevrouw Eijsink, u weet hoe groot de tekorten zijn, u weet welke inspanningen
gedaan worden om mensen binnen te halen. Je kunt niet van elke werkloze jongere
een militair maken. Laten wij gebruikmaken van degenen die al militair zijn
en nog een periode willen dienen.In de veteranennota komt met name het zorgaspect naar voren. Ik roep de
staatssecretaris op om het concretiseren van de acties op grond van de nota
waarin het advies van prof. Gersons is verwerkt, met het veld te verzorgen,
opdat het breed gedragen wordt.Ik kom op het prospectief onderzoek. Als wij goede zorg willen leveren,
moeten wij goed onderzoek hebben gedaan. Er zijn problemen bij de Unifil-veteranen.
Onderzoek is de basis voor een goede behandeling en voor een goede nazorg.
Ik vind het een gemiste kans. Het ministerie kon niet de snelheid opbrengen
om goedkeuring te geven aan en middelen te vinden voor het onderzoek dat was
toegekend. Wij moeten het onderzoek nu doen bij de eerste de beste mogelijkheid
die wij hebben die lijkt op SFIR. Als wij het sneller hadden
gedaan, was SFIR-4 een perfecte groep geweest.De staatssecretaris heeft op mijn motie over het toekennen van de Nobelprijs
aan militairen die tot 1988 onder VN-vlag hebben gediend, gezegd dat hij bereid
is om te onderzoeken hoe hij een en ander juridisch kan inpassen.Er is veel gedoe onder militairen over de V-4 korting. Ik heb mij ook
afgevraagd hoe dat mogelijk is, want ik zie daar een ongelijkheid in die volgens
mij niet wenselijk is. Ik vraag de staatssecretaris in een brief op een rijtje
te zetten hoe het kan dat de volgorde WAO-invaliditeitspensioen bepalend is
voor de inhoud van je portemonnee.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Defensie verdient lof voor de wijze waarop het de afgelopen
jaren reorganisaties en reducties heeft doorgevoerd, terwijl het operationele
werk juist in de hoogste versnelling door ging. Tijdens de ingrijpende verbouwing
van de winkel gaat de verkoop gewoon door. Andere departementen kunnen daar
een voorbeeld aan nemen. Dat neemt niet weg dat ook Defensie zich in het verleden
bediend heeft van optische constructies om het aantal Haagse ambtenaren schijnbaar
te verminderen. Zo zijn er diensten overgeheveld naar een ander ressort, zijn
peperdure consultants ingehuurd en niet in de laatste plaats was er sprake
van het verschijnsel uitbesteding. Wat dat betreft moet de knop nu echt om
bij Defensie. Het verminderen van de Haagse staven en competitieve dienstverlening
zijn niet langer de geijkte instrumenten voor hervormingen nu wij zien dat
op grond van het Strategisch akkoord de totale organisatie wordt ontschot
en de delen in elkaar worden gepast. Dat juichen wij toe.De minister heeft, om gedwongen ontslagen te voorkomen, ruimhartige vertrekregelingen
toegestaan, waardoor liefst 7000 mensen zijn vertrokken en wij nu zelfs een
tekort hebben van 2000 BBT'ers. De uitdaging is nu het op een verantwoorde
wijze vullen van de organisatie, met goed opgeleid en gemotiveerd personeel.
Ik raad hem aan daarbij de belangenverenigingen en medezeggenschapsraden te
betrekken. Ik hoop ook dat hij bereid is de langetermijnplanning te bezien
en volgend jaar een prinsjesdagbrief te publiceren, waarin hij de koers voor
de krijgsmacht tot 2015 uitstippelt. De duidelijkheid en zekerheid van een
tienjarenplan zal door iedereen, personeel, politici en bondgenoten, worden
gewaardeerd. In die plannen moeten de drie hoofdtaken van de krijgsmacht als
communicerende vaten worden gepresenteerd, zodat wij altijd op de krijgsmacht
kunnen rekenen en niet alleen voor internationale, maar ook voor nationale
taken.Defensie dient ook als smeltkroes en opleidingsinstituut voor de samenleving.
Het burgerpersoneel en de militaire technici vormen de beste waarborg voor
de beschikbaarheid rond de klok van modern materieel. Stelt u zich eens voor
dat bijvoorbeeld het marinebedrijf verder zou zijn afgeslankt en het onderhoud
van onderzeeboten in handen zou zijn gekomen van het nu failliete RDM. Wees
daarom, zo druk ik de minister op het hart, voorzichtig met het verder uitbesteden
van onderhoud. Bovendien kan de samenleving de opleidingsplaatsen bij Defensie
gewoon niet missen. Collega Eijsink heeft tijdens het personeelsoverleg terecht
de uitdrukking "kweekvijver" gebruikt.De wereld zal onveilig blijven en jaarlijks zullen duizenden Nederlandse
militairen worden uitgezonden. Zij verdienen het grootste respect voor hun
inzet voor vrede en veiligheid. Zorg dan ook structureel voor goede nazorg.
Veteranenzorg, met name de medisch psychische nazorg, is een kabinetsbrede
verantwoordelijkheid. Wij hebben ook geen aparte ziekenhuizen voor politieagenten,
machinisten of onderwijzers die door hun beroep in de problemen zijn geraakt.
Wij kijken met spanning uit naar de zorgvisie die de bewindsman ons heeft
toegezegd.Ook het materieel en de infrastructuur van defensie moeten onderwerp zijn
van integraal kabinetsbeleid. Het was penny-wise and pound-foolish om De Kooy
te willen sluiten. De vraag of de marine korvetten nodig heeft, is eigenlijk
al beantwoord door de studie grote-oppervlakteschepen. Waarom gaat de minister
dan niet rond de tafel zitten met zijn collega van Economische Zaken?De heer Kortenhorst (CDA):Kunt u iets specifieker zijn over de korvetten?De heer Herben (LPF):In de afweging voor de eventuele aanschaf van defensiematerieel moet in
de eerste plaats de vraag beantwoord worden of de krijgsmacht het nodig heeft.
Er mag geen materieel gekocht worden om industriepolitieke redenen. Uit de
studie grote-oppervlakteschepen blijkt dat de korvetten nuttig en nodig zijn
voor de krijgsmacht, ook in het kader van de nadruk op homeland security,
het beveiligen van onze kust. Daarna moet de vraag beantwoord worden of een
dergelijke order goed is voor de BV Nederland. Naar mijn mening is dit zeker
het geval, want als wij niet overgaan tot aanschaf van de korvetten valt de
marinecluster om en dat kost naar schatting 1200 hooggekwalificeerde functies.
Die kennis kunnen wij niet missen in Nederland. Daar komt bij dat de korvetten
een groot exportpotentieel hebben. Op de drie kustwachtkorvetten die wij voor
de Antillen hebben gekocht, zijn inmiddels 14 exportorders gevolgd. Ik verwacht
bij deze korvetten een soortgelijke ontwikkeling. Overigens moeten de bewindslieden
ook aandacht hebben voor de internationale dimensie. Betrouwbare bronnen in
Brussel hebben mij verteld dat België afgelopen maandag nog heeft laten
weten, graag 2 M-fregatten van ons te willen overnemen. Alles bijeengenomen,
verzoek ik de bewindslieden eens te gaan praten met hun collega's in het kabinet.
Als het mogelijk is om deze korvetten op een budgettair-neutrale manier aan
te schaffen, dan moet dat gebeuren. Defensie heeft er behoefte aan en het
is goed voor de BV Nederland. Defensie moet ook eens over de eigen schutting
kunnen kijken.Ik dank de bewindslieden voor de uitvoerige schriftelijke beantwoording
van de vragen die tijdens het personeelsoverleg zijn gesteld. De beantwoording
van de vragen over de reservisten heeft mij ten dele gerustgesteld. Ik heb
alleen moeite met de zinsnede dat de beschikbaarheid van 3000 militairen wordt
gegarandeerd. Wat houdt "gegarandeerd" in? Een werkgever kan altijd weigeren
om een van zijn werknemers als reservist in te zetten. Velen denken dat in
Nederland de dienstplicht is afgeschaft, maar dat is niet waar, alleen de
opkomstplicht is afgeschaft. Bij een mobilisatie kunnen nog mensen opgeroepen
worden. Daardoor is een soort grijs gebied ontstaan. Hoe kan
het kabinet garanderen dat de benodigde mensen ook beschikbaar zijn? Gaat
het dan echt om 3000 duizend man of om 1000 man in ploegendienst?Houdt de verdergaande samenwerking tussen MIVD en AIVD en tussen de marechaussee
en de landelijke politiediensten ook in dat defensie mankracht levert aan
genoemde organisaties die een tekort hebben aan personeel? Is het een samenwerking
op ad-hocbasis? Om hoeveel militairen gaat het? Waarom zijn er niet meer marechaussees
dan nu op de sterkte staan? Er verdwijnen 160 functies, terwijl wij hadden
afgesproken – collega Van Aartsen heeft tijdens de algemene politieke
beschouwingen zijn steun daaraan gegeven – dat de marechaussee moet
worden uitgebreid voor zover de opleidingscapaciteit dat toestaat. Als dit
niet mogelijk is binnen de begroting van Defensie, dan wijs ik op het integrale
kabinetsbeleid. De bewindslieden moeten in dat geval naar de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van het nationale veiligheidsplan.
Het is dringend nodig dat er meer marechaussees worden aangesteld.In het verleden maar ook recent is er materieel aangeschaft of is materieel
gemoderniseerd waarvan het nut voor de krijgsmacht kan worden betwijfeld,
zoals de pantserhouwitsers. Hoe is trouwens de financiering van die laatste
aanschaf geregeld nu de Noren geen 18 stuks van ons overnemen? Hoe staat het
met de dekking van de aanschaf van het infanteriegevechtsvoertuig dat duurder
dreigt uit te vallen dan begroot? Wat vinden de bewindslieden van het idee
om in de behoeftestellingsfase voor groot en duur materieel standaard –
dus los van de vraag of Defensie het zelf wel nodig vindt – extern onafhankelijk
advies in te winnen? Ik denk daarbij aan projecten die een begroting hebben
van meer dan 100 mln.In de begroting lees ik dat Defensie slechts participeert in de besluitvorming
inzake het stabiliteitsfonds voor zover de krijgsmacht wordt ingezet of bij
de uitvoering van die besluiten is betrokken. Ik heb niet het idee dat Defensie
als een gelijkwaardige partner van het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt
gezien, terwijl het stabiliteitsfonds juist is gerelateerd aan activiteiten
op het snijvlak van vrede, veiligheid en ontwikkeling, nota bene de core business
van Defensie. Ik vraag de minister dan ook of hij zich wil blijven inzetten
voor het betrekken van Defensie bij alle besluitvorming rondom het stabiliteitsfonds,
zoals in feite ook in de aangenomen motie-Herben c.s. vorig jaar is gevraagd.Hoe verklaart de minister het grote prijsverschil tussen de acht aan Duitsland
verkochte Orions en de acht Orions die de Amerikanen gaan aanbieden aan India?
Daar zit een gat tussen van een slordige 500 à 600 mln. Ik weet dat
de dollar momenteel zwak is, maar zo zwak nu ook weer niet. Hoe komt het dat
onze Orions zo weinig opbrengen?Ik sluit aan bij de vraag van mijn collega Kortenhorst waarom er nu een
besluit moet komen over kruisraketten. Kan dat niet worden doorgeschoven naar
de periode na 2010? Ik heb daar een operationele overweging bij. Na 2010 zal
het aantal operationele F16's verminderen, sowieso door de inkrimping maar
ook door de omschakeling op het nieuwe vliegtuigtype. Tegen de woordvoerder
van de PvdA-fractie zeg ik dat ik graag in het midden laat of dat de JSF wordt
of een ander type. Op het moment van omschakeling zijn er minder vliegtuigen
beschikbaar. Dan zou het logisch zijn als de marine een deel van die langeafstandstaak
overneemt. Ik heb er dus geen principieel bezwaar tegen. De operationele noodzaak
is er voor mij pas na 2010. Graag een reactie van de minister op dit punt.Ik heb grote moeite met het inruilen van twee Fokker 60-toestellen tegen
een tweedehands oude Hercules. Er moeten heel vaak gewonden getransporteerd
worden. Dan gaat het om tien, twintig of dertig mensen. Als dat alleen maar
met grote vliegtuigen kan, is dat te vergelijken met het bezorgen van een
potje pindakaas met een tientonner. Het is niet logisch. Het is niet kosteneffectief.
Eenzelfde opmerking betreft de aanschaf van extra Chinook-helikopters. Ook
daar ligt voor ons niet de prioriteit. De prioriteit ligt voor ons bij verbetering
van de exploitatie van de huidige vloot, verhogen van de inzetbaarheid en
extra personeel om ervoor te zorgen dat de uitzending van personeel op een
verantwoorde wijze kan blijven geschieden.Voorzitter. Kan de minister op basis van cijfers aantonen dat er binnen
de NAVO geen sprake is van een zekere "free riding" door andere landen? Ik
heb wel eens de indruk dat sommige landen – waaronder Nederland –
meer doen dan andere.Ik heb de staatssecretaris gevraagd of er volgend jaar tijdens de veteranendag
aandacht zal worden besteed aan de rehabilitatie van Dutchbat. Ik proefde
uit zijn antwoord dat hij liever heeft dat die rehabilitatie bij een andere
gelegenheid plaatsvindt. Klopt dat? Zo ja, waarom? Ik vind het van het grootste
belang dat Dutchbat wordt gerehabiliteerd en – dat juich ik zeer toe –
dat de veteranendag doorgang vindt.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. De strijd tegen het internationale terrorisme, het veiligstellen
van onze economische belangen, het brengen van vrede en veiligheid en het
bevorderen van de internationale rechtsorde vragen om een integrale veiligheidsaanpak,
waarbij justitie, politie, hulpdiensten, veiligheidsdiensten, inlichtingendiensten
en de krijgsmacht nauw samenwerken. Er moet dus ontschot worden. Het kan niet
zo zijn dat de andere departementen op kosten van Defensie meeliften. Dat
betekent dat investeringen in defensie nodig zijn. Mijn collega Szabó
komt daar in zijn termijn op terug.Voorzitter. Ten aanzien van de strafvervolging van uitgezonden militairen
het volgende. Ik richt mij niet op een individuele zaak die onder de rechter
is. Wie de krijgsmacht goed wil laten functioneren, moet zekerstellen dat
onze militairen zich optimaal in de uitzendgebieden kunnen inzetten. In een
fractie van een seconde moeten zij beslissingen nemen die hun eigen veiligheid
en die van anderen direct raken. De goede trouw van de uitgezonden militair
moet verondersteld worden. Indien militairen gebruik maken van geweld moeten
zij dat natuurlijk aannemelijk kunnen maken, maar van hen mag geen sluitend
bewijs worden gevraagd. Ook waar twijfel aan het gebruik van geweld gerechtvaardigd
is, dient de betrokken militair met respect te worden bejegend, dienen diens
gegevens vertrouwelijk te worden behandeld en dient publicitair de nodige
terughoudendheid te worden opgebracht. Binnen het openbaar ministerie en de
rechterlijke macht dient voldoende militaire kennis aanwezig
te zijn om te kunnen beoordelen of van vervolging sprake moet zijn.Nu de zaak van sergeant-majoor Erik O. hernieuwd onder de rechter is,
zal ik deze zaak zelf niet behandelen. Wel wil ik zeggen dat het optreden
van het openbaar ministerie de nodige vragen heeft opgeworpen die niet alleen
tot een zekere onrust onder de uitgezonden militairen en hun directe omgeving
hebben geleid, maar ook tot een politiek-maatschappelijk debat aanleiding
hebben gegeven. De brief van de minister van Justitie van 30 maart jl.
is een goede aanzet om te garanderen dat alle militaire omstandigheden worden
meegewogen. Volledig is deze brief echter niet. De militaire expertise bij
het openbaar ministerie zou aanzienlijk kunnen worden verbeterd indien het
openbaar ministerie de plicht zou hebben om standaard de opinie van de operationele
commandant in te roepen en mee te wegen bij de besluitvorming over het al
dan niet vervolgen. Tevens zou de mogelijkheid kunnen worden gecreëerd
dat een mobiele officier van justitie, dan wel de mobiele militaire kamer
van de rechtbank te Arnhem een eerste onderzoek in het uitzendgebied zou kunnen
uitvoeren. Ook zouden officieren van justitie van het dienstvak van de militair-juridische
dienst hun loopbaan kunnen vervolgen bij het openbaar ministerie.Het zou de VVD-fractie een lief ding waard zijn indien het functioneren
van het openbaar ministerie in militaire zaken nog eens goed tegen het licht
zou worden gehouden door een deskundige commissie, zoals bijvoorbeeld de commissie-Franssen
over de topstructuur van de krijgsmacht, of de commissie-Meijer over de dienstplicht.
Wij zouden dan ook de regering willen vragen zo'n commissie in te stellen,
haar te vragen adviezen uit te brengen en deze met een regeringsstandpunt
aan de Kamer aan te bieden.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Collega Van Baalen spreekt nu niet over een individuele zaak, zo zegt
hij. Hij heeft echter wel kritiek op het optreden van het openbaar ministerie
en noemt de publieke maatschappelijke discussie die is ontstaan rond de zaak
Erik O. Hoe beoordeelt hij dan zijn eigen optreden in deze zaak?De heer Van Baalen (VVD):Ik heb gezegd dat er sprake is van onrust en van een maatschappelijk en
politiek debat. Dat is geen verwijt, maar een feit. Ikzelf, maar ook andere
woordvoerders hebben heel terecht kritiek geuit. Ik neem daar niets van terug,
maar nu de zaak onder de rechter is wil ik mij daar inhoudelijk niet op richten.
Ik heb mij dan ook op de structuur gericht, want ik vind dat voorkomen moet
worden dat er weer zo'n discussie ontstaat.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat dit voorkomen moet worden, ben ik natuurlijk met u eens. U zegt echter
nog steeds dat u vindt dat Kamerleden mogen kunnen zeggen tegen het openbaar
ministerie, dat het maar wel of niet in hoger beroep moet gaan. U ziet dat
kennelijk als een taak van een Kamerlid.De heer Van Baalen (VVD):Ik kan mij niet herinneren dat ik – maar het geldt ook voor collega's –
zou hebben gezegd dat het openbaar ministerie niet in beroep had mogen gaan.
Ik kan daar wel een oordeel over hebben, maar het is het recht van het openbaar
ministerie om zelf te bepalen of het in beroep gaat. Ik heb mij nu gericht
op de feitelijke kennis en ervaring op militair gebied die bij al dit soort
beslissingen moet worden ingebracht.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Maar u hebt zich wel uitgesproken over de onwenselijkheid van het hoger
beroep. Voor mij was dat een stap te ver.De heer Van Baalen (VVD):Ik heb gesproken over een zware zaak voor de betrokkene. Ik heb niet gezegd
dat het openbaar ministerie niet in beroep had mogen gaan. Sterker nog: in
alle persverklaringen heb ik gezegd dat dit een recht is van het openbaar
ministerie. Ik betreur wel de manier waarop de zaak is gelopen. Daarom zeg
ik: laten wij kijken naar de structuur, opdat dit soort zaken in de toekomst
kan worden voorkomen.Ik vervolg mijn betoog en kom bij de studie grote oppervlakteschepen van
de Koninklijke Marine. Collega Kortenhorst heeft daar al behartigenswaardige
woorden over gesproken. Ik kom namens de VVD-fractie tot de conclusie, dat
de minister zelf in zijn studie zegt dat het uit operationeel oogpunt de voorkeur
geniet om een vloot te hebben die bestaat uit vier LC-fregatten, vier M-fregatten
en vier S-korvetten, maar dat hij eraan twijfelt of dat financieel haalbaar
is. Volgens mij is dat de crux van de discussie. Wij hebben het niet over
de industrie, want de minister zegt zelf dat het een voordeel voor de industrie
zou zijn indien de korvetten zouden kunnen worden aanbesteed. De minister
zegt ook nog dat het een voordeel zou zijn als de acht resterende fregatten
voor internationale taken en de vier korvetten voor nationale taken kunnen
worden ingezet. Over het beleid zijn wij het niet oneens, maar het gaat nu
over de financiering. Als wij in dit debat niet tot overeenstemming kunnen
komen, ligt het naar mijn mening voor de hand om de mening van de Kamer, de
bevindingen van de minister en de mogelijkheden die de industrie ziet voor
te leggen aan een onafhankelijke instantie. Daarbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan de Algemene Rekenkamer. Wie gelooft in zijn eigen cijfers, zal
daartegen nooit bezwaar kunnen maken. Wij vragen de minister, in te stemmen
met een onafhankelijke doorrekening. Daarna zouden wij dan over de inhoud
kunnen spreken. De VVD heeft een koppeling – dat is iets anders dan
een koppelverkoop – gelegd met de kruisraketten. Het gaat immers om
de vloot in haar geheel, van het lage tot en met het hoge gedeelte van het
geweldsspectrum. Als de minister instemt met de onafhankelijke doorrekening,
zullen wij bij de begroting 2006 kunnen spreken over kruisraketten én
korvetten. Het zou dan opportuun zijn om in enigerlei vorm een koppeling aan
te brengen. Ik heb begrepen dat onze Belgische partners geïnteresseerd
zijn in twee M-fregatten. Hetzelfde geldt voor de Chilenen, maar het voordeel
van de Belgische interesse is natuurlijk dat wij dan de M-fregatten behouden
in het Belgisch-Nederlands samenwerkingsverband.De heer Van der Staaij (SGP):Geen koppelverkoop maar wel een koppeling? Kunt u dat even toelichten?De heer Van Baalen (VVD):De minister heeft ten aanzien van de kruisraketten geen
voorstellen gedaan. Hij wil ze ter bespreking hebben. Bij de begroting 2006
zal besloten moeten worden over de aankoop van Tomahawks. Er dient ook nog
het nodige overleg te worden gevoerd over de korvetten en het lijkt mij dus
logisch om over de hele vloot te praten. Het hoeft geen uitruil te zijn, maar
in het kader van een discussie over de gehele vloot zou er best een koppeling
kunnen worden gelegd. Dat hoeft niet te worden meegenomen in het door mij
gevraagde onafhankelijke onderzoek. Dat onderzoek moet zich vooral richten
op de financiering van de korvetten.De heer Van der Staaij (SGP):Het is niet mijn bedoeling om in een woordenstrijd te vervallen. Doelt
u op een integrale discussie? Of bedoelt u dat de beslissing over het ene
moet worden gekoppeld aan een beslissing over het andere?De heer Van Baalen (VVD):Een integrale beoordeling is van belang, want ik heb de indruk dat de
Kamer en minister een probleem kunnen krijgen over de financiering en de interpretatie
van de cijfers. Wat dit betreft heb ik om een onafhankelijk onderzoek gevraagd.
Volgend jaar zullen wij praten over de Tomahawks en de korvetten en het lijkt
mij dat je dat in een integrale discussie kunt vatten.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik zit na te denken over de consequenties van die koppeling. Zegt u tegen
de minister: u krijgt uw Tomahawks niet als de korvetten er niet komen?De heer Van Baalen (VVD):U kent mij toch niet als iemand die de minister onder druk wil zetten?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik ken u als iemand die duidelijk voor zijn mening uitkomt. Wat is precies
uw boodschap aan de minister? De minister zal die duidelijkheid ook waarderen.De heer Van Baalen (VVD):Dat zal ik dan wel van de minister horen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik waardeer het in ieder geval.De heer Van Baalen (VVD):Ik zal de minister zeggen dat de VVD-fractie altijd voorstellen beoordeelt
op hun merites. Als het echter gaat over de gehele vloot, praat je al snel
over beide onderwerpen. Iedereen heeft zo zijn eigen voorkeur als het gaat
om het lage of het hoge gedeelte van het geweldsspectrum, maar de VVD-fractie
zal haar standpunt niet laten afhangen van de vraag of er al dan niet korvetten
worden gekocht. De minister heeft het met betrekking tot de korvetten over
operationele en industriële voordelen en nu praten wij alleen nog over
de financiën.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister koppelt aan die Tomahawks natuurlijk wel een visie. Hij wil
dat wij bij een bepaald geweldsspectrum actiever kunnen opereren. Welke positie
neemt u in op dit punt?De heer Van Baalen (VVD):In dit debat wil ik het hebben over de financiën en de onafhankelijke
doorrekening van de korvettencasus. Wij zijn in principe voorstander van versterking
van zowel het lagere eind van het geweldspectrum, dus de korvetten, als van
het hogere eind, dus de kruisraketten.Mevrouw Eijsink (PvdA):De heer Van Baalen vraagt om een integrale visie op de marine. Is de VVD
bereid om naar een integrale visie krijgsmachtbreed te kijken, zoals de PvdA-fractie
vorig jaar heeft gevraagd?De heer Van Baalen (VVD):De minister heeft in 2003 de zogenaamde Prinsjesdagbrief geschreven en
daarin is die visie verwoord. Hij heeft nu een aantal studies laten verrichten
naar de Koninklijke Marine. Ik wil die graag integraal bekijken, maar ik heb
geen behoefte aan veel nieuwe informatie. Wij moeten nu vooral dingen gaan
doen. Als de minister echter zo'n studie op verzoek van de Partij van de Arbeid
zou willen uitbrengen, zal ik de laatste zijn die hem dit zal trachten te
belemmeren.Mevrouw Eijsink (PvdA):Als ik dit nu plaats in het paarse denken waar de heer Van Baalen aan
het begin van zijn betoog ook naar verwees?De heer Van Baalen (VVD):Wij hebben een krijgsmacht in transitie, wij hebben een bepaalde hoeveelheid
geld die wij in een nieuwe periode graag zouden verhogen, en wij hebben gevraagd
of er ook kan worden gekeken naar niet-defensie onderdelen die met veiligheidspolitiek
te maken hebben. Ik vind het een beetje vreemd om dit een paarse benadering
te noemen, maar een integrale benadering is mij lief. De minister heeft die
volgens mij gegeven in de Prinsjesdagbrief, maar als mevrouw Eijsink meer
bij hem los krijgt, zal ik dit niet blokkeren.Ik ben nu aangeland bij het marinevliegkamp De Kooy te Den Helder. Het
is een verstandige beslissing om De Kooy niet te sluiten. Dit is belangrijk
voor Den Helder, de kop van Noord-Holland en de vloot. De VVD-fractie geeft
er de voorkeur aan om niet alleen een deel van, maar de gehele NH 90-helikoptervloot
op De Kooy te stationeren en in onderhoud te nemen. Dit is van groot belang
voor de bedrijfsvoering, voor de regionale economie en voor de vloot, want
de transporthelikopters worden mede voor taken voor de vloot gebruikt. Wij
geven de minister dit met nadruk mee. Ik hoor graag zijn mening hierover.Wij zetten vraagtekens bij het openbreken van het NH 90-contract, want
dit kost veel geld. Hier moet echt nog eens naar worden gekeken. Ik verwijs
in dit kader naar de gemeenschappelijke medezeggenschapscommissie van De Kooy
en de positie die de gemeente Den Helder heeft ingenomen. Ik pleit ervoor
dat hun visies worden meegenomen bij de beslissing van de bewindslieden.De heer Herben (LPF):Ik heb er in mijn bijdrage voor gepleit dat de ontschotting die nu is
ingezet op het ministerie van Defensie, ook wordt ingezet tussen de ministeries.
De heer Van Baalen zwaait de bewindslieden lof toe voor het feit dat De Kooy
open blijft. Had het kabinet eigenlijk niet vooraf de afweging moeten maken
of het voor de BV Nederland verstandig is om De Kooy open te houden voordat
Defensie de eigen winkel op orde gaat brengen en intussen onnodig commotie
veroorzaakt in Nederland?De heer Van Baalen (VVD):Een integrale benadering betekent dat niet alleen het ministerie van Defensie
verantwoordelijk is voor alle faciliteiten. Als die faciliteiten ook ten dienste
staan van andere departementen en bestuurslagen, dan zullen die andere ook
moeten mee betalen. Ik heb echter de indruk dat die andere
departementen en bestuurslagen de minister niet echt uit de brand hebben willen
helpen.Ik pleit verder voor een publiek private samenwerking van het Helders
marinebedrijf. Die moet echt van de grond komen. Op basis van de eerder genoemde
moties-Bakker moet alles op alles worden gezet om Noord-Holland en in het
bijzonder de kop van Noord-Holland en Den Helder meer economisch perspectief
te bieden.In het kader van de al vaker aangehaalde moties-Bakker en de projectgroep
Feniks stelt de VVD-fractie voor dat de staatssecretaris van Defensie en de
coördinerend minister voor Oost-Nederland, minister Dekker, met Justitie
bezien of in Twente compensatie kan worden gevonden voor het verlies van arbeidsplaatsen
en werkgelegenheid. Wellicht is dat mogelijk door een extra beveiligde zittingszaal
in Almelo te vestigen. Justitie wil een dergelijke extra beveiligde zittingszaal
en waarom zou deze niet daar gevestigd kunnen worden, bij de rechtbank in
Almelo? Verder is het mogelijk om een extra beveiligde inrichting te vestigen
in de regio Twente, hetzij op het NAVO-terrein in Almelo, hetzij op het bijna
voormalige terrein van de vliegbasis Twenthe. Ik verzoek de bewindslieden,
met name de staatssecretaris, om na overleg met Justitie en minister Dekker
contact te zoeken met de regio om dit plan, dat Defensie geen geld kost omdat
Justitie het bekostigt, uit te voeren.Het woord "financiën" is al vaker gevallen. De VVD-fractie maakt
zich ernstige zorgen over het financieel perspectief bij Defensie op langere
termijn. De Noorse deal gaat niet door, de Orions zijn niet voor een fantastische
prijs verkocht en de vervanging van de Orion-taken brengt veel kosten met
zich. Er moet nog van alles worden verkocht op het gebied van materieel, locaties
en infrastructuur. De wervingsactiviteiten moeten versterkt worden voortgezet.
Er is dus eigenlijk geen sprake van "bloeiende landschappen". Volgens mij
krijgen wij te maken met een financieel probleem. Ik vraag de minister om
ons te verzekeren dat bij mogelijke tegenvallers niet verder wordt gesneden
in de operationele capaciteit van Defensie. Ik kom op de Koninklijke Landmacht. De VVD-fractie onderschrijft de noodzaak
van de vervanging van de YPR; die had al lang geleden geregeld moeten zijn.
De projecten Fennek, Boxer en CV-90 moeten met prioriteit worden uitgevoerd.
Het niet doorgaan van de Noorse deal mag daarbij niet alleen voor rekening
van de Koninklijke Landmacht komen. Dat verlies moet krijgsmachtbreed worden
opgevangen.De VVD-fractie is kritisch over het vertrek van de Koninklijke Militaire
Kapel (KMK) uit Den Haag. Kan de minister toezeggen dat een nieuwe landmachtkapel
de traditie van de KMK en de Johan Willem Friso Kapel, de JWF, op een verantwoorde
wijze kan voortzetten? Kan hij garanderen dat het gevraagde militaire ceremonieel
met muzikale ondersteuning in de residentie en in de hoofdstad kan worden
geleverd? Kan hij garanderen dat realisatie zowel op militair-artistiek gebied
als op basis van een behoorlijk personeelsbeleid slaagt?In de beantwoording van de schriftelijke vragen van collega Frans Timmermans
en ondergetekende wijst de minister erop dat in 1952 per ministerieel besluit
is bepaald dat er geen Koninklijke militaire dapperheidsonderscheidingen in
verband met de Tweede Wereldoorlog meer worden toegekend. In het geval van
postume onderscheiding van de commandant van de Poolse troepen die deelnamen
aan de operatie Market Garden is echter sprake van het corrigeren van een
onjuiste beslissing van vóór 1952. De VVD-fractie verzoekt de
minister, mede namens de PvdA-fractie, aan het Kapittel der Militaire Willems-Orde
advies te vragen of procedurele belemmeringen een postume onderscheiding van
generaal-majoor Stanislav Sosabowski in de weg staan of dat het een correctie
betreft van een onjuiste eerdere beslissing. Zeker omdat Prins Bernhard zich
duidelijk hiervoor heeft ingezet, is het een eerbetoon aan de Poolse bevrijders
en Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard om de zaak opnieuw te bekijken.Ik geef het woord aan mijn collega Szabó.De voorzitter:Wilt u uw laatste zin herhalen?De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter, ik verzoek u om het woord te geven aan mijn collega Szabó.De voorzitter:Aan dat verzoek voldoe ik gaarne.De heer Szabó (VVD):Voorzitter. Een van de hoofdtaken van de krijgsmacht is de ondersteuning
van civiele autoriteiten bij rechtshandhaving en humanitaire hulp. Deze taak
zal in de komende jaren tijdens crisisbeheersing meer en meer aan belang winnen.
Derhalve zal meer aandacht besteed moeten worden aan CIMIC-activiteiten. Het
Stabiliteitsfonds gaat in 2005 naar een omvang van 110 mln euro mede door
de grote injectie vanuit ODA-middelen. Wij juichen toe dat op de recente bijeenkomst
van de EU-ministers voor ontwikkelingssamenwerking overeenstemming bestond
over het uitgangspunt dat een instrument zoals het Nederlands Stabiliteitsfonds
moet worden uitgebreid. Vanuit de Kamer is er met regelmaat van de klok aandacht
gevraagd voor het belang van CIMIC, bijvoorbeeld bij de operatie in Zuid-Irak.
Steeds is aangedrongen op het bevorderen van het kweken van goodwill en het
bieden van toekomstperspectief aan de plaatselijke bevolking door middel CIMIC-activiteiten.
Het was in dat verband nogal wrang dat de situatie in Al Muthanna eerst uit
de hand moest lopen, voordat de regering aan de Kamer op 19 augustus
het volgende schreef: om op korte termijn resultaten te boeken bij de plaatselijke
bevolking, die zichtbaar ten goede aan hen komen, zullen versneld projecten
in het kader van civiel-militaire samenwerking moeten worden geïnitieerd.
Deze projecten zijn bedoeld om de verstandhouding met de plaatselijke bevolking
positief te beïnvloeden. CIMIC-projecten, en waar mogelijk ook de meer
economisch gerelateerde IDEA-projecten, dienen ruimschoots te worden geïnitieerd
en uitgevoerd, voordat de situatie uit de hand dreigt te lopen. De VVD-fractie
is ervan overtuigd dat de nog te plannen IDEA-projecten in Afghanistan –
ik heb begrepen dat VNO-NCW daar ook naar kijkt – en CIMIC hand in hand
dienen te gaan. De vraag is of de minister deze opvatting deelt. Kan de minister
tevens aangeven of tijdens uitzendingen tot op heden voldoende
troepen beschikbaar zijn gesteld voor CIMIC? Zo niet, wordt er dan nog een
intensivering van de inzetbaarheid voor de uit te voeren CIMIC-activiteiten
noodzakelijk geacht?Mijn fractie heeft twijfels over de goede gang van zaken bij de besluitvorming
over CIMIC-activiteiten. Nu is dat hoofdzakelijk een aangelegenheid van Defensie
en van Buitenlandse Zaken, met een inbreng vanuit Ontwikkelingssamenwerking.
Wij zijn van mening dat ook Economische Zaken structureel bij het overleg
betrokken dient te worden. Ik wees reeds op IDEA. Wat ons betreft moet CIMIC
structureel aandacht krijgen in de begroting die op Prinsjesdag aan de Kamer
wordt gepresenteerd. Nu is de informatie daarover veel te mager, evenals de
informatie over de geplande uitgaven. In de HGIS-nota voor 2005 komt de term
CIMIC niet eens voor. Ook de begroting van Defensie voor 2005 maakt ons niet
veel wijzer. Kan de minister toezeggen dat hij tijdens de presentatie van
de begroting voor 2006, alsook van de HGIS-nota, die met andere departementen
wordt uitgegeven, met een eenduidige beschrijving komt van CIMIC-activiteiten,
zowel inhoudelijk als financieel?Veiligheid, stabiliteit en ontwikkelingssamenwerking lopen steeds meer
in elkaar over. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking is zich hiervan
bewust en voert in Parijs een dappere strijd tijdens de High Level Meeting,
waar de criteria worden besproken voor hetgeen al dan niet onder de definitie
van ontwikkelingssamenwerking valt. Voor de VVD-fractie gelden drie prioriteiten
om te komen tot succesvolle samenwerking, namelijk economische ontwikkeling,
hulp en stabiliteit, vrede en veiligheid. De tijd dat de deuren tussen de
ministers van Economische Zaken, Buitenlandse Zaken, Ontwikkelingssamenwerking
en Defensie gesloten bleven, ligt gelukkig achter ons. De geïntegreerde
aanpak van ontwikkeling wint nationaal alsook internationaal steeds meer terrein.
Mijn fractie steunt van harte een ruimhartige verdere interdepartementale
intensivering van de contacten.Nederland scoort hoog in onderzoeken als het gaat om democratie, veiligheid,
mensenrechten, anticorruptie en economische ontwikkeling. Tevens heeft ons
land sinds de val van de Muur aangetoond ook zijn internationale verplichtingen
serieus te blijven nemen. Als elfde economie in de wereld vertaalt zich dit
in een bijdrage van de krijgsmacht op het gebied van internationale conflicten,
met een hoge toegevoegde waarde. Nederland streeft naar een kwalitatief hoogwaardige
en volledig inzetbare krijgsmacht. Dit schept verplichtingen. De VVD-fractie
kiest voor veiligheid. De defensiebegroting toont aan dat Nederland zich in
NAVO-verband niet houdt aan de afspraak van 2% van het bruto nationaal product
dat aan defensie besteed dient te worden. De krijgsmacht saneert, reorganiseert
en moderniseert. Met name de modernisering vergt een langetermijnvisie voor
noodzakelijke investeringen, die verder gaan dan één begrotingsjaar.De investeringsquote loopt op tot 22,8% in 2009. Kan de minister de Kamer
per krijgsmachtonderdeel informeren waar de investeringen zullen plaatsvinden,
in het kader van de samenhangende uitvoering van de taken van de krijgsmacht?Mevrouw Eijsink (PvdA):Ik kom even terug op uw bijdrage over CIMIC. In februari hebben wij een
algemeen overleg over CIMIC gehad en daarbij hebben wij uitvoerig over IDEA
en over de evaluatie van de situatie in Bosnië gesproken. Collega Van
Baalen en ik kwamen toen gezamenlijk tot de slotconclusie dat CIMIC juist
heel klein moest blijven, voor "the hearts and minds", voor de eerste inzet.
Juist toen is gezegd dat er niet meer ministeries bij betrokken moesten worden
en dat IDEA en CIMIC op zichzelf moesten blijven staan. Het gaat dus om kleine
activiteiten. Begrijp ik nu goed dat u IDEA wilt samenbrengen met CIMIC en
dat u EZ erbij wilt halen, terwijl wij toen hebben gezegd dat het niet groter
moest worden? Wat zijn uw overwegingen voor deze verandering?De heer Szabó (VVD):Ik heb niet gezegd dat CIMIC groter moet worden. Daar waar CIMIC-activiteiten
moeten worden uitgevoerd, moeten zij ruimhartig worden ingezet. Daar waar
wij met IDEA economische ontwikkelingen kunnen stimuleren, moeten wij dat
niet afwijzen.Mevrouw Eijsink (PvdA):U bent dus nog steeds van mening dat CIMIC-projecten kleine gerichte activiteiten
betreffen die direct inzetbaar zijn en goed zijn af te sluiten na een aantal
maanden? Dat is namelijk het idee van CIMIC-projecten.De heer Szabó (VVD):Het is de vraag hoe veel kleine activiteiten er naast elkaar worden uitgevoerd.
Samen vormen zij vaak een groot geheel.De heer Bakker (D66):Voorzitter. De manier waarop wij in de Kamer met spreektijden en begrotingen
omgaan, maakt dat ik maar een paar minuten heb om iets te zeggen. Dat zal
ik dus heel erg staccato doen, maar die opmerkingen wil ik toch graag maken.De voorzitter:De kiezer hè...De heer Bakker (D66):Ja, en ook de keuzes van fracties. U geeft mij nu bij interruptie de gelegenheid
om het systeem uit te leggen aan degenen die met ons meeluisteren. Dat is
volgens mij niet uw bedoeling.De voorzitter:Gaat uw gang.De heer Bakker (D66):Het gaat ook om de keuzes van fracties om veel aandacht te besteden aan
de ene begroting en dan soms wat minder aan de andere begroting.Mijn eerste opmerking betreft de kruisvluchtwapens. De vraag daarbij is
primair of Nederland een volwaardige krijgsmacht wil hebben of een halfslachtige.
De D66-fractie houdt van realistische politiek in de wereld van vandaag. Daarom
kiezen wij in beginsel voor een volwaardige krijgsmacht. Dat betekent dat
wij de redenering van de minister kunnen volgen dat kruisvluchtwapens een
onderdeel moeten kunnen zijn van de Nederlandse inzet. Dat betekent dat wij
ook in een vroeg stadium initieel zouden moeten kunnen deelnemen, zoals bij
de Kosovo-oorlog is gedaan. De vraag of dit gelet op de prioriteiten en de
berichten over de technisch-operationele afhankelijkheid bij de Tomahawks
van de Amerikanen een verstandig moment is om die te kopen, beantwoordt mijn
fractie met nee. Het is dus geen principiële kwestie,
maar een zaak van prioriteiten en afwegingen.Wat betreft de fregatten en de korvetten, de grote oppervlakteschepen,
voelt mijn fractie veel voor de 4-4-4-optie. Het rapport van Defensie geeft
daar veel argumenten voor, behalve het financiële argument. Vanuit de
Kamer en elders is aangegeven dat het financiële argument hier niet het
doorslaggevende kan zijn omdat het niet op zou gaan. Daar moeten wij duidelijkheid
over zien te krijgen in dit debat of later.De heer Herben (LPF):De heer Bakker voelt veel voor de korvetten, maar hij laat de zaken een
beetje open. Er is toch een door de Kamer aangenomen motie van mevrouw Van
't Riet waarin wordt verzocht om te kijken naar korvetten? Ik ken de D66-fractie
als consequent, dus ik neem aan dat zij voor korvetten blijft.De heer Bakker (D66):Dat bedoelde ik ook te zeggen. Ik ben misschien niet duidelijk geweest,
maar dat is absoluut de boodschap.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Wat vindt u van de koppelverkoopoptie van de heer Van Baalen: de minister
de kruisraketten en u de korvetten?De heer Bakker (D66):Wat mij betreft hebben die twee dingen weinig met elkaar te maken.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat is duidelijk. Is daar in coalitieverband geen afspraak over gemaakt?De heer Bakker (D66):Nee. Ik heb de minister geloof ik al maanden niet meer gezien, behalve
tijdens de koffie bij debatten die wij in de Kamer hebben gevoerd. Tot mijn
grote spijt uiteraard.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Dat zegt nog niets over de vraag of er al dan niet afspraken
zijn gemaakt in coalitieverband.De heer Bakker (D66):Nee. Ik zeg dit niet om eromheen te praten. Het antwoord is nee.Ik ben erg blij met het besluit ten aanzien van De Kooy in Den Helder.
Nu staat de vraag ter discussie of de minister ontvankelijk is voor het pleidooi
om de andere acht NH-90 helikopters inclusief het eerste- en tweedelijnsonderhoud
ook nog eens in Den Helder onder te brengen. Eerlijk gezegd, lijkt mij dat
efficiënt. Het ligt ook in het verlengde van de verdere uitvoering van
de motie. Ik bepleit dat dus uitdrukkelijk. Twee maanden geleden hebben wij
tijdens het mondelinge vragenuur een discussie gevoerd over Twente. Ik heb
toen al gezegd dat niet zozeer het ministerie van Defensie had gefaald als
wel de ministeries van Economische Zaken, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Die waren er nog niet voldoende mee
bezig. Wat is de stand van zaken nu op het vlak van nanotechnologie, een medisch
cluster en de extra beveiligde inrichting in Almelo? Die elementen en vele
andere, die ik nu niet noem, spreken mij aan. Daarvoor is duidelijk niet primair
het ministerie van Defensie verantwoordelijk. Dat ministerie heeft er wel
in coördinerende zin mee te maken. Het moet namelijk iets terugdoen voor
het feit dat het een gat slaat in de sociaal-economische verhoudingen in Twente.Toen ik mevrouw Aasted Madsen interrumpeerde heb ik al enigszins laten
blijken dat ik verbaasd ben over het besluit om Emmen over te plaatsen naar
Den Haag en om dat te combineren. De redenen van verbazing staan nog los van
de bezwaren van mevrouw Aasted Madsen en de risico's die daardoor ontstaan.
Ik had mij ook het omgekeerde kunnen voorstellen. In een tijd van economische
voorspoed zit de Randstad behoorlijk vol en is er in een groot deel van het
land veel meer ruimte over. Wil de minister of de staatssecretaris zeggen
welke afwegingen zijn gemaakt?Ik heb afgelopen zomer vragen gesteld over de medezeggenschapscommissie
in Twente. Daar is toen zeer adequaat op geantwoord. Het ging niet aan om
de kosten door te rekenen aan de mensen die daar in de medezeggenschapscommissie
zitten. Daar leek even sprake van te zijn. Fundamenteel is natuurlijk de vraag
of niet moet worden gedacht aan de WOR. De discussie daarover is maandag op
instigatie van mevrouw Eijsink gevoerd. Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord
van de minister. In ieder geval ben ik zeer geïnteresseerd in die discussie.Over Erik O. is veel te doen geweest in het afgelopen jaar. Ik zal net
zo min als de heer Van Baalen de kwestie bespreken. Dat kan namelijk niet.
Ik heb wel van meet af aan de zorgvuldigheid van het opereren van het openbaar
ministerie ter discussie gesteld. Ik vind het terecht dat het openbaar ministerie
onderzoek wilde doen en, zo nodig, tot vervolging over wilde gaan. Ik heb
ook altijd gezegd dat ik niet voor politieke vervolging of politieke niet-vervolging
ben. Ik vind niet dat de Kamer of zelfs maar de minister moet uitmaken wanneer
er al dan niet wordt vervolgd, hoewel de minister van Justitie hier nog een
zekere bevoegdheid toe heeft. Wij hebben die bevoegdheden om zeer goede redenen
onderscheiden. Wel doet dit de vraag rijzen hoe wij daar in de toekomst mee
om moeten gaan. Er zijn in mijn ogen drie modellen te hanteren. Wij kunnen
het openbaar ministerie versterken op het vlak van militaire deskundigheid
en inbedding, wij kunnen teruggrijpen naar de oude auditeur-militair en wij
kunnen helemaal teruggrijpen op het instituut van de krijgsraad. Het lijkt
niet zo nodig om een krijgsraad toe te voegen aan de rechtbanken. Ik ben wel
geïnteresseerd in de aanstelling van een auditeur-militair in combinatie
met de eerste optie. Ik sluit mij in die zin aan bij de vraag die de heer
Van Baalen zojuist heeft gesteld of het niet verstandig is om dit grondig
te laten bestuderen door een extern bureau om te voorkomen dat de Kamer het
polariseert.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb een kort interruptiedebat gevoerd met collega Van Baalen.
Ik heb hem gevraagd hoe hij de rol beoordeelt die hij heeft gespeeld in het
debat over de zaak Erik O. en de heisa die daaromheen is ontstaan. Hij heeft
hier behoorlijk aan bijgedragen. Wat vindt de heer Bakker van de rol die hij
tijdens dat debat heeft gespeeld?De heer Bakker (D66):Ik vind dat er evident sprake was van onzorgvuldig handelen in een heel
vroeg stadium van de zaak. Dat heb ik een- en andermaal gezegd. Ik houd dat
ook staande. Dat is volgens mij ook breed gedeeld in de debatten die wij daarover
hebben gehad. Sterker, minister Donner heeft een brief rondgestuurd binnen
de parketten over de manier waarop er in voorkomende gevallen mee zou moeten
worden omgegaan. Toen eenmaal de uitspraak was gedaan, zou
het mooi geweest zijn als het OM had besloten niet in hoger beroep te gaan.
Ik heb echter nooit het recht van het OM ter discussie gesteld. Ik vind dat
het OM dat recht heeft, maar ik vind ook dat je zeker als defensiewoordvoerder
wel mag wijzen op de mogelijke effecten die de gang van zaken kan hebben op
het operationeel optreden in Irak. Daarop heb ik gewezen. Het is immers een
juridische strijd aan het worden.Toen mij werd gevraagd, de minister naar de Kamer te roepen om hem te
verzoeken een aanwijzing te geven, heb ik gezegd dat ik dat niet zou doen
omdat ik principieel tegen politieke impulsen voor vervolgen of niet vervolgen
ben. De heer Dittrich heeft daarover nog een opmerking gemaakt, maar die had
alleen maar een heel klein stukje in het Journaal gezien. In wezen bestond
er tussen de heer Dittrich en mij helemaal geen misverstand. Dat is hierbij
ook rechtgezet en daarmee is volgens mij alles wel gezegd.De heer Van der Staaij (SGP):Mijn vraag is wel waarom wij daarover bij justitie weinig meer teruggehoord
hebben. Is het niet een beetje gemakkelijk om dit punt bij defensie aan de
orde te stellen, terwijl eigenlijk de minister van Justitie rechtstreeks aangesproken
moet worden als je iets wilt met het OM?De heer Bakker (D66):Daar zou iets voor te zeggen zijn. Wij hebben dat overigens ook gedaan
in februari/maart, nota bene tijdens het reces. Wij hebben toen gesproken
met de minister van Justitie én met de minister van Defensie. Dat er
gelet op alle actualiteiten deze maand tijdens de begrotingsbehandeling van
het ministerie van Justitie andere zaken aan de orde kwamen, kunt u zich ook
wel voorstellen, mijnheer Van der Staaij.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb inderdaad vraagtekens bij die prioriteitsstelling, maar dat is
een andere discussie.De heer Bakker (D66):Precies, die moet u maar met mevrouw Van der Laan voeren. Wij hebben allemaal
kunnen zien dat u dat ook gedaan hebt.De heer Van Baalen (VVD):Wij praten hier met de regering. Onze standpunten zullen door deze minister
worden meegenomen naar het kabinet waar de minister van Justitie ook zijn
mening kan geven. Ik denk dat het juist is om het hier aan de orde stellen.
Dat zult u toch met mij eens zijn, mijnheer Bakker?De heer Bakker (D66):Dat lijkt mij ook. Bovendien zitten de grote zorgen rondom de hele gang
van zaken bij defensie en bij de defensiewoordvoerders. Daarom is het goed
het hier aan de orde te stellen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Aan de vooravond van deze begrotingsbehandeling waren wij
getuige van een heuse campagne in de media. Het CDA wil korvetten, de minister
wil kruisraketten en Van Baalen heeft een compromis: de minister krijgt kruisrakketen
als de coalitie korvetten krijgt. Op die manier hebben alle boys their toys!Meer dan 65.000 mensen werken voor defensie. Maandag bleek dat het departement
geplaagd wordt door mismanagement in het personeelsbeleid. Bijna 3000 militairen
zijn uitgezonden. Het defensiebudget is 7,7 mld. De discussie "korvetten voor
mij, kruisrakketen voor jou" vind ik heel erg triest. De keuze voor kruisrakketen
laat zien waar de minister voor staat. Het zijn politieke wapens om met de
Verenigde Staten op te trekken. De minister wil een minister van oorlog zijn,
zoals vroeger gangbaar was. Het is een gotspe dat de minister zegt: Wie voor
een weerbare democratie is, kan niet zijn tegen verwerving van kruisvluchtwapens.
Is dat zijn visie? Met kruisrakketen de democratie verdedigen!De laatste jaren hebben wij gezien dat oorlogen winnen à la de
VS veel gemakkelijker is dan het winnen van vrede en stabiliteit. De Verenigde
Staten hebben geen Nederlandse kruisrakketen nodig om de volgende oorlog te
winnen. De Verenigde Naties hebben wél vredes- en stabiliteitsmachten
nodig om weerbare democratieën te stichten, vrede te bewaren en de bevolking
te beschermen. Daarvoor zijn mensen nodig, maar juist het personeelsbeleid
schiet tekort! De NAVO is niet in staat voldoende mensen naar Afghanistan
te sturen. Het land glijdt af naar een narcostaat. Met drugsgeld kunnen terroristen
gefinancierd worden. Zo gaan wij terug naar af.De minister kiest voor een oorlogsleger. GroenLinks kiest voor een leger
voor vrede en stabiliteit. Ons "neen" tegen kruisraketten is een principieel
"neen" tegen meer aanvalswapens.De minister zet de Kamer steeds vaker buitenspel. In 2005 zijn 500 mensen
beschikbaar gesteld aan de snellereactiemacht van de NAVO. De minister waarschuwt
de Kamer dat hij op het moment van de inzet de troepen niet kan terugtrekken.
Op die manier holt hij het instemmingsrecht van de Kamer uit.De fractie van GroenLinks ziet het nut van multilaterale samenwerking
zoals in de NATO Responce Force wel. Bij gebrek aan transparantie en democratische
controle kunnen wij in ieder geval de toewijzing voor 2005 niet steunen. In
het afgelopen jaar heeft de regering geen enkele helderheid in deze materie
geboden.Deze tekortkomingen gelden ook bij de EU-vechttroepen, in het bijzonder
bij Enduring Freedom. Dit is een operatie met een dubieuze juridische grondslag
en nauwelijks democratische controle. Een fregat is nu in de Perzische Golf
om te escorteren en informatie te verzamelen. Mijn vraag is: voor wie en met
welk doel?De inzet van speciale troepen bij geheime operaties is onderhevig aan
een willekeurige politieke controle. De fractie van GroenLinks pleit voor
duidelijke verantwoordingsprocedures. Hebben er na de vertrouwelijke briefing
nog speciale operaties of soortgelijke operaties plaatsgevonden? Zo ja, waar
en op welke manier is de Kamer daarover geïnformeerd?De minister stelt dat bij de inzet van kruisraketten in de eerste fase
van de oorlog, waarin een vroegtijdige politieke besluitvorming noodzakelijk
is, een mandaat niet altijd mogelijk is. Dit kan toch niet waar zijn! De minister
wil een weerbare democratie beschermen door het internationaal recht te schenden.
Hij wil een wapensysteem aanschaffen, waarbij hij al meldt zich niet aan het
VN-mandaat te kunnen houden. Wel aan het bevel van de Amerikaanse president.
Als de minister zo doorgaat heeft de Amerikaanse president meer over Nederlandse militairen te vertellen dan de Kamer.De minachting van de minister voor de Kamer bleek deze maand ook in het
debat over de MIVD, de rol van de inlichtingendiensten en de oorlog tegen
Irak. De minister weigerde mij antwoord te geven op de vraag of een evaluatie
van de inzet van de diensten en de MIVD tijdens de Irakcrisis heeft plaatsgevonden
en wat de resultaten daarvan waren. Ik wil dat antwoord alsnog.De minister heeft een informatieplicht aan de Kamer. Vorige week zond
het radioprogramma Argos een item uit over de bloedige onlusten in Kosovo
in maart. De inlichtingendiensten zouden op de hoogte geweest zijn van de
Albanese voorbereidingen voor het drama. De suggestie was, dat zij dit drama
opzettelijk hebben laten gebeuren om Kosovo op de politieke agenda te zetten.
Ik vraag de minister om informatie. Was de MIVD op de hoogte en wat is er
met de informatie gebeurd? Is de NAVO erover geïnformeerd en er dus van
op de hoogte?De fractie van GroenLinks steunt alle inspanningen die leiden tot een
wereld waarin alle mensen kunnen genieten van een leven in waardigheid, vrijheid
en veiligheid zonder armoede en vernedering. Daarom moeten oorlogen voorkomen
worden. Daarom willen wij een ministerie van vrede en veiligheid en hebben
wij geen behoefte aan een ministerie van oorlog.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Nederland moet een betrouwbare partner in NAVO-verband
zijn en zijn verantwoordelijkheid nemen in het strategisch concept. In dit
licht is de operatie naar een nieuw evenwicht ingezet. Vandaag moet een aantal
belangrijke besluiten worden genomen.Vorig jaar heeft de meerderheid van de Kamer, ook de ChristenUnie-fractie,
vraagtekens geplaatst bij de aanschaf van kruisvluchtwapens. Ik realiseer
mij dat Nederland al langer is betrokken in de vroegste fase van conflicten
en in het hoogste geweldspectrum. De kruisvluchtwapens zijn bepaald niet de
eerste offensieve en krachtige wapens van ons leger. In dit geheel is de vraag
belangrijk of de inzet van deze kruisvluchtwapens past in het strategisch
concept van de NAVO, waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd. Ik krijg
graag een analyse van de minister hoe hij de systemen vindt aansluiten bij
de huidige dreigingen van terroristische en nucleaire aard.Ik heb moeite met het argument dat de aanschaf op dit moment ook bedoeld
is om de investering in de LC-fregatten rendabeler te maken. Zo staat het
letterlijk in de studie. Dat is toch de wereld op zijn kop!De kosten van de raketten blijven natuurlijk buitengewoon hoog. Ik verzoek
de minister hierop een toelichting te geven. Rechtvaardigt de bijdrage van
wapens aan de Nederlandse defensiedoelstellingen deze hoge kosten? Ik vraag
dat ook in het licht van de besluiten die vorig jaar zijn genomen, bijvoorbeeld
om Apaches te verkopen. De NAVO en de EU hebben grote behoefte aan deze toestellen.
Zij zijn van groot belang bij de bescherming van onze manschappen. Is het
zinvol dit besluit nog eens te heroverwegen?De ChristenUnie-fractie is ongelukkig met het besluit geen korvetten aan
te schaffen. Zij is daarin zeker niet de enige. De studie laat zien dat een
vlootopbouw van 4/4/4 uit operationeel oogpunt de voorkeur verdient. Bovendien
biedt deze optie meer ruimte aan onze maritieme industrie. Gelet op het behoud
aan noodzakelijke kennis en innovatie is dat een belangrijke overweging.Daarnaast heb ik nog een bijkomend argument. De minister geeft als argument
dat verkoop van M-fregatten enigszins vreemd is, omdat deze nog niet aan het
einde van hun gebruiksduur zijn. Ik vind dat geen goed argument. Wij hebben
immers vorig jaar besloten Apaches te verkopen die nog niet aan het eind van
hun gebruiksduur waren. Gemodificeerde Orions zijn ook verkocht en dat nota
bene voor een vriendenprijsje.Als de analyse van de heer Van Baalen juist is, namelijk dat de minister
deze argumenten wel deelt, maar dat het puur een financiële kwestie is,
verneem ik dat graag van hem. In dat geval zullen wij de motie-Van Baalen
zeker steunen.Wij zijn blij met het recente besluit om het operationeel commando van
de Koninklijke Marine te vestigen, in lijn met de motie-Bakker. Het besluit
om De Kooy open te houden, doet mij goed. De werkgelegenheid en het economisch
vestigingsklimaat van de kwetsbare regio rond Den Helder is daarbij zeer gebaat.
Er blijft een punt van discussie. Er is gesproken over de stationering van
twaalf NH-90's. Is het niet beter om alle NH-90's op De Kooy te concentreren?
Ik heb gehoord dat hiermee geen extra kosten zijn gemoeid. Ik verneem graag
een reactie van de minister.Het debat over de vliegbasis Twente liep vorig jaar anders dan het debat
over De Kooy. Er werd toen besloten deze basis wel te sluiten. Naar aanleiding
van een Kameruitspraak is inmiddels breed overleg met de bestuurders van Twente
gevoerd, om te bezien hoe de sociaal-economische positie van de regio kan
worden verbeterd. Overleg alleen is echter niet voldoende; de regering zal
ook met daden moeten komen. Een goede mogelijkheid om het sociaal-economisch
klimaat te verbeteren, is het laten voortbestaan van de burgerluchthaven.
Hiervoor zijn levensvatbare plannen ontwikkeld. Deze plannen hebben alleen
kans van slagen als ook Defensie een handreiking doet, die verder gaat dan
alleen meedenken. In zijn brief schrijft de minister dat Defensie zich verantwoordelijk
weet voor een goede afwikkeling van de herbestemming en afstoting van het
terrein van de vliegbasis. Is de minister bereid te overwegen de noodzakelijke
infrastructuur van de vliegbasis vooralsnog om niet beschikbaar te stellen,
om zo de burgerluchtvaart in Twente een goede kans te geven?De heer Van der Staaij (SGP):Mijnheer de voorzitter. Wij zijn gelukkig dit jaar niet getrakteerd op
een extra bezuiniging op de begroting van Defensie. Dat is maar goed ook.
Defensie balanceert op een kritische ondergrens en niet voor niets hebben
wij vorig jaar een motie ingediend om te streven naar een verhoging van het
budget. De krijgsmacht is klein en tegen wil en dank moeten zelfs goede spullen
in de verkoop. Tegelijk willen wij actief bijdragen aan internationale operaties.
Wij kunnen echter niet alles en dus moeten er keuzes worden gemaakt.Bij keuzes is de eerste vraag of in deze begroting en in de beleidsplannen
voor de toekomst wel voldoende de toenemende dreiging van terrorisme
in Nederland is verwerkt. Na Madrid en de discussie na de moord op Theo van
Gogh zijn de bestrijding van terrorisme en de beveiliging van het Nederlandse
grondgebied steeds belangrijker geworden. Defensie heeft hierin een aanvullende
taak.De SGP-fractie is er niet gerust op dat de bescheiden bijzondere bijstandseenheden
groot genoeg zijn. Een meer algemene vraag is of er voldoende capaciteit is
voor een plotselinge noodzakelijke inzet van het leger voor beveiliging van
het eigen grondgebied. Is er bij grotere calamiteiten gedurende langere tijd
voldoende voortzettingsvermogen?Bescherming van het eigen grondgebied mag geen sluitpost zijn. De inzet
in een conflict in het buitenland kan een extra gevaar opleveren voor aanslagen
in eigen land. Zijn wij daarop voorbereid en moeten wij, gelet daarop, wel
zo nodig willen meedoen aan operaties in het hooggeweldsspectrum?De keuze voor een goede bescherming van ons grondgebied betekent daarom
ook dat wij maat moeten houden met onze inzet in buitenlandse operaties. Geen
substantiële deelname aan meer dan drie grote operaties tegelijk lijkt
ons een billijke inzet.Voorkomen moet worden dat wij een verbrokkelde inzet hebben, zoals in
Afghanistan het geval was. Daar leverden wij een kortstondige bijdrage van
allerlei soort, wat hoge kosten voor af- en opbouw met zich meebrengt. Kan
dat niet anders?Duidelijk moet zijn wanneer wij een taak als beëindigd zien. Daarmee
bedoel ik niet alleen een harde datum, zoals nu bij Irak. Naar onze mening
is zo'n harde datum alleen verantwoord als er ook een hard verhaal aan ten
grondslag ligt. Wij hebben liever een helder, inhoudelijk criterium dat aangeeft
wanneer een bepaalde missie volbracht heet. De brief van de regering over
Irak vraagt om een nadere discussie.Ik kom op de kruisvluchtwapens. De korte geschiedenis van de vredesoperaties
leert dat wij vooral deelnemen aan peace-keeping-operaties en niet aan peace-enforcing-operaties.
Waarom zou Nederland dan kruisvluchtwapens moeten aanschaffen? Moeten wij
de inzet van kruisvluchtwapens niet overlaten aan bijvoorbeeld de VS en Engeland?
Kunnen wij het grote geld dat hiermee is gemoeid niet op een betere manier
inzetten, bijvoorbeeld voor meer infanteriebataljons, luchttransport en intelligence?
Zijn dat niet zaken waaraan juist veel behoefte is?Mijn fractie heeft de wenkbrauwen gefronst bij de opmerking van de minister
in de media dat die kruisvluchtwapens er natuurlijk komen. Ik neem aan dat
hij daarmee niet een staatsgreep heeft aangekondigd om hoe dan ook de aanschaf
van die wapens te realiseren. Als hij alleen heeft bedoeld dat hij vertrouwen
heeft in de kracht van de argumenten om het parlement te overtuigen, kan hij
dat beter ook zeggen. Nu klonk het niet zeer respectvol voor het budgetrecht
van het parlement.Keuzes moeten ook worden gemaakt in de samenwerking. Wij geven prioriteit
aan de NAVO en de NRF. Wij zijn krachtig voorstander van samenwerking in de
NAVO. Met het EVDB hebben wij nooit veel opgehad. Natuurlijk hebben wij ermee
te maken en moeten wij erin berusten dat die ontwikkelingen doorgaan. De begroting
steekt echter zowel geld in de NATO Response Force als in de EU-gevechtstroepen.
Wordt daarmee niet een keuze uit de weg gegaan? Willen wij hier niet te veel
tegelijk?De heer De Hoop Scheffer geeft voortdurend uiting aan zijn ongenoegen
over de beperkte beschikbaarheid van materieel en manschappen. Laten wij ons
daarom allereerst inzetten voor het dichten van het gat tussen toezeggingen
aan en inzet voor de NAVO.Een extra argument om te kiezen voor de NRF is voor ons de ontwikkeling
van de permanent gestructureerde samenwerking in EU-verband. Hierdoor komt
de transatlantische band onder druk. Erkent de regering dat dit geen veelbelovend
perspectief is en klopt het beeld uit de begrotingsstukken dat op termijn
de bijdrage aan de NAVO zal dalen? Dit achten wij een ongewenste ontwikkeling.Minister Kamp heeft in de NAVO het principe "wie bijdraagt, betaalt" ter
discussie gesteld. Ook de heer De Hoop Scheffer heeft geconcludeerd dat verbetering
van de financiële arrangementen nodig is. Welke landen steunen dit Nederlandse
idee? Is Nederland actief bezig coalities te sluiten om hiermee verder te
komen? Wij hebben hierover al eerder gesproken. Wat is de stand van zaken
in deze discussie?Ik kom op de luchtverkenning en de opvolgers van de node verkochte Orions.
De minister beloofde dat er geen gat zou vallen tussen de Orion en zijn opvolgers.
De minister beloofde ons dat er geen gat zou vallen tussen de Orion en zijn
opvolgers, maar vervolgens bleek dat dit wel zou gebeuren, met als gevolg
dat de luchtverkenning op onder andere de Antillen in gevaar kwam.Vervolgens werd er gezegd dat wij tijdelijk twee eenvoudige Fokker 60-toestellen
zouden inzetten, maar nu blijkt dat het ook niet mogelijk is die tijdig om
te bouwen voor de uitoefening van die taak. Nu worden tijdelijk een paar oude
Britse Nimrods gehuurd. Dat alles oogt niet sterk en lijkt behoorlijk op broddelwerk.
Nog afgezien van het feit dat de NA90 en de UAV's waarschijnlijk lang niet
gelijkwaardig zullen zijn aan de Orions, moet de conclusie zijn dat wij de
komende jaren te maken hebben met een behoorlijk uitgeholde luchtverkenningcapaciteit.
Dat kunnen wij toch niet maken?Ik ga in op de oppervlaktevloot van de marine. Mijn fractie spreekt de
suggestie aan van Clingendael om de vervanging van de Zuiderkruis en later
de Amsterdam aan te grijpen voor de aanschaf van schepen die helikopteroperaties
vanaf zee kunnen ondersteunen en die tevens de mogelijkheid hebben logistieke
steun te verlenen aan landoperaties. Ik verneem graag wat de reactie van de
minister daarop is.De minister erkent op het punt van de samenstelling dat de huidige vloot
alle taken wel effectief maar niet efficiënt kan uitvoeren. Korvetten
zouden voor een efficiëntere taakvervulling kunnen zorgen. Ik sluit mij
aan bij diegenen die hebben gezegd dat uit de studies hierover feitelijk naar
voren komt dat die optie met vier korvetten uit operationele overwegingen
de voorkeur verdient en dat er alleen financiële argumenten zijn om die
tegen te houden. Wij pleiten ervoor de optie met vier korvetten nader uit
te werken.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de opmerkingen die onder andere mevrouw
Huizinga zojuist heeft gemaakt over De Kooy en over de uitvoering van de motie-Bakker
over Twente.De heer Van Bommel (SP):Mijnheer de Voorzitter. Deze begroting van Defensie riekt nog meer dan
in het verleden naar een agressieve en expeditionaire krijgsmacht. Het vijandbeeld
in deze begroting is in vergelijking met vorig jaar ook enigszins veranderd.
Nederland beschouwt sommige landen als risicolanden, die door de Amerikaanse
bondgenoten "schurkenstaten" worden genoemd. Dat blijkt uit de antwoorden
op de schriftelijke vragen. Verder wordt gevreesd voor interstatelijke verhoudingen.
Ik verzoek de minister daarop een toelichting te geven en vraag hem tevens
aan te geven wat de gevolgen daarvan zijn voor de Nederlandse krijgsmacht.De fractie van de SP blijft de vraag stellen wat de politieke prioriteiten
van de Nederlandse krijgsmacht moeten zijn. Tevens vraagt zij zich voortdurend
af of de miljarden die aan de krijgsmacht worden besteed in overeenstemming
zijn met de meest verstandige politieke prioriteiten.Ondanks het feit dat het in onze visie in de wereld het meest noodzakelijk
is dat er een krijgsmacht is die kan bijdragen aan vredesoperaties, blijft
Nederland inzetten op het voeren van oorlog. Het doet dat ook in het hoogste
geweldspectrum. Maar binnen dat uitgangspunt zijn ook voldoende vraagtekens
te plaatsen bij de breedte van de krijgsmacht. Opnieuw worden er miljarden
euro's vrijgemaakt voor zeer grote bewapeningsplannen en delen alle krijgsmachten
in het investeringsfeest. De vraag is dan ook met welk doel en nut dat gebeurt.Het accent wordt dit jaar ook verder verplaatst naar de harde materialen
waaraan grote militaire kwaliteiten worden toegedicht. Ik doel onder andere
op kruisraketten voor de fregatten, bommenwerpers en andere hoogtechnologische
bewapening. Hierover worden besluiten voorgesteld die verstrekkende gevolgen
zullen hebben, zoals dat op de slotpagina van de studiebrief van 21 september
is beschreven. Het meest valt inderdaad op dat de minister moeite blijft doen
voor de invoering van kruisraketten bij de marine. Het is een ware campagne
geworden in de trant van "Kamp koopt kruisraketten."Nadat vorig jaar al duidelijk was dat de Kamer geen enkele behoefte heeft
aan deze raketten, wordt nagenoeg alles in stelling gebracht om ons opnieuw
over te halen met als doel deze wapens aan te schaffen. Een studie over de
marine levert de conclusie op dat de regering te laat is. Het LC-fregat is
tenslotte al jaren in staat deze zaken te verwerken. De minister probeert
er echter achteraf alsnog een koppelverkoop van te maken, omdat de fregatten
anders onbenut zouden blijven. Met hetzelfde argument zou Nederland kernwapens
in huis kunnen halen, omdat men die van F16-straaljarers kan afwerpen. Mijn
fractie is van mening dat een dergelijke redenering onacceptabel is.De regering wil de beste en duurste materialen en laat daarvoor de Nederlandse
maritieme industrie schieten. Daaruit blijkt ook de ongebreidelde wil voor
het grootste, zwaarste en duurste, maar de vraag is wat daarvan het nut is.
Waarom is daartoe door de NAVO, de EU en anderen verzocht?Dat brengt mij ertoe te spreken over enkele andere grote materiële
projecten. Deze projecten zijn er in twee soorten, namelijk projecten die
op de plank liggen en projecten welke vallen onder de ontwikkeling van nieuwe
systemen. Over de medeontwikkeling van nieuwe systemen kunnen wij de conclusie
trekken dat dit onaanvaardbare avonturen zijn. Voor de JSF geldt dat het steeds
meer een zootje begint te worden.Het gevolg van afslankende vliegtuigen is dat het een of meerdere jaren
langer duurt voordat de F16 uit bedrijf wordt genomen. Dat wordt mij terloops
gemeld.De passage in de brief over de aanvullende investering van 18 november
jongstleden roept ook veel vragen op. De afgelopen zomer heeft de Kamer geëist
dat er een nieuw businessplan komt; eind november is het er nog steeds niet,
omdat de Amerikaanse luchtvaartindustrie geen tijd heeft voor een afspraak.
Ook dat is onaanvaardbaar. De afgelopen jaren is onthulling op onthulling
gevolgd over tegenvallers van technische aard en onzekerheden van politieke
aard. Waarom kan de regering niet gewoon erkennen dat de participatie in de
JSF een fiasco is geworden?De Boxer lijkt ook tot mislukken gedoemd. De Engelse regering trekt zich
terug en ook hier moet de Kamer lijdzaam afwachten wat er verder wordt geregeld.
In het geval van de Boxer wordt puur crisismanagement toegepast. Hetzelfde
geldt natuurlijk voor de Fennek, het kekke wagentje van Joep van den Nieuwenhuyzen
en staatssecretaris Van der Knaap. De regering blijft optimistisch over de
productie van de Fennek, maar weer staat de Nederlandse staat garant voor
wapenproducenten die nog niets hebben geproduceerd. Ik moet dan ook concluderen
dat enkele grote ontwikkelprojecten in een crisis verkeren. Er moet een einde
komen aan deze zinloze ontwikkelprojecten, zeker als op de plank kant-en-klare
wapensystemen voorhanden zijn.Van de aankopen van de plank is de regering enthousiast over het infanteriegevechtsvoertuig,
de CV-97, maar opnieuw gaat het om een astronomisch bedrag, namelijk van circa
1 mld. Zweden zal de 200 voertuigen ongetwijfeld leveren. Kan dit niet wat
minder? Levert dit voertuig wat erover wordt beweerd?Het wordt tijd voor een "nee, tenzij"-beleid. Het devies moet zijn: geen
gewaagde projecten voor de ontwikkeling van nieuwe wapensystemen, maar kopen
van de plank en dat met mate.Bij het personeelsbeleid vallen drie zaken op. Ten eerste noem ik de slechte
vorderingen in het vinden van vervangende werkgelegenheid voor het personeel
dat is of moet worden ontslagen en de matige vordering bij het werven van
nieuwe gevechtssoldaten. Ten tweede wijs ik op de hoge bonussen van de marinetop.
Dat is volstrekt onaanvaardbaar. Wij krijgen luide protesten van het personeel
dat dit kort wordt gehouden, wordt ontslagen of zelfs onderbezet de zee op
wordt gestuurd en tegelijkertijd horen wij dat de hoogste bazen zich te goed
doen. Ten derde valt op dat grote aantallen mensen lijden aan een posttraumatisch
stressyndroom. Volgens het ministerie van Defensie is zeker 6% van alle uitgezonden
militairen direct slachtoffer van PTSS. Dit percentage zal groeien naarmate
in de komende jaren meer mensen worden uitgezonden. PTSS groeit uit tot een
maatschappelijk probleem, vooral omdat meer dan 6% van de uitgezonden
militairen lichte verschijnselen van PTSS heeft, om nog te zwijgen van betrokken
familieleden. Met de toename van het aantal missies stijgt het aantal zieke
mensen tot onaanvaardbare proporties. Wij zijn benieuwd naar de voorstellen
van professor Gersons, maar vooral naar de acties van de regering ter preventie
van dit grote probleem.Ten slotte ga ik in op het gebruik van enkele eigentijdse defensiesystemen
met verarmd uranium. Drie jaar geleden heeft de Kamer de motie-Albayrak c.s.
aangenomen en als gevolg daarvan bepleit Nederland een moratorium op het gebruik
van munitie met verarmd uranium, maar hoe effectief is dit pleidooi? Erkent
de regering dat dit pleidooi weinig heeft opgeleverd, of kan zij aangeven
op welke momenten en plaatsen het effect heeft gehad? Het moratorium is een
lege huls, zo blijkt na de drie jaar waarin deze motie van kracht is. Verdere
stappen zijn dan ook noodzakelijk. Hoe staat de regering tegenover een verbod
op het gebruik van munitie met verarmd uranium en een boycot van operaties
waarbij dit langetermijnmassavernietigingswapen wordt gebruikt?Ter bescherming van het defensiepersoneel dat nu in aanraking komt met
verarmd uranium is een ander gezondheidsbeleid nodig. Wetenschappers stellen
dat verarmd uranium niet onmiddellijk in de urine kan worden opgespoord. Urinetests
hebben pas na enige weken zin. Er is een lijstje op te stellen van vreemde
klachten, die kunnen wijzen op de betreffende kwaal of kwalen. In dit verband
kan men inentingen noemen, de gevolgen van chemische stoffen na bombardementen
en de giftigheid van verarmd uranium. Wil de regering overgaan tot een andere
wijze van onderzoek naar verarmd uranium? Wordt het geen tijd om in het geval
van een aantal ziektebeelden, zoals lymfeklierkanker, ME en beenmergkanker,
een omgekeerde bewijslast in te voeren?Ook een verbod op het gebruik van moderne clusterwapens is van het grootste
belang, vooral omdat deze wapens na conflicten nog zoveel slachtoffers maken,
vooral onder kinderen. Overigens ben ik van mening dat de kernwapens uit Volkel
moeten worden verwijderd.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enige minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-1736-1753.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl