Behandeling van het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Aptroot en Vos houdende wijziging van de Mededingingswet ter versoepeling van de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken (versoepeling uitzondering verbod van mededingingsafspraken) (31531)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 4783-4789

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-04-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 59, pagina 4783-4789

04-03-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31531Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 4 maart 2009)Pagina 4799-4801
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Aptroot en Vos houdende wijziging van de Mededingingswet ter versoepeling van de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken (versoepeling uitzondering verbod van mededingingsafspraken) (31531)Pagina 4783-4789
Noot (zie blz. 4789): Interpellatievragen van het lid Ulenbelt (SP) aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de gang van zaken rond het ontslag van de voorzitter van het Productschap Vee en VleesPagina 4802-4802
Presentie en opening (woensdag 4 maart 2009)Pagina 4757-4757
Interpellatie-Ulenbelt, gericht tot de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over de ontslagvergoeding van de voorzitter van het Productschap Vee en VleesPagina 4789-4799
Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 maart 2009)Pagina 4766-4767
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet bestuurlijke lus Awb) (31352)Pagina 4767-4783
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 18 oktober 2007 te Velsen totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk Spanje, de Franse Republiek, de Italiaanse Republiek, het Koninkrijk der Nederlanden en de Portugese Republiek tot oprichting van het Europees Gendarmeriekorps EUROGENDFOR (Trb. 2007, 227) (31538)Pagina 4757-4766

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het voorstel van wet
van de leden Ten Hoopen, Aptroot en Vos houdende wijziging van de Mededingingswet
ter versoepeling van de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken
(versoepeling uitzondering verbod van mededingingsafspraken) (31531).De voorzitter:Deze Kamer is volgens mij recordhouder waar het om het indienen van initiatiefwetsvoorstellen
gaat. Ik vind het buitengewoon heugelijk als de Kamer gebruikmaakt van haar
recht om zelf initiatieven te nemen. Ik wens de indieners veel succes bij
de parlementaire behandeling van dit initiatief. Ik heet ook de minister van
Economische Zaken, die als adviseur altijd meer dan welkom is in ons midden,
en de heer Rogier van Keulen, die de initiatiefnemers adviseert en ondersteunt
tijdens dit proces, van harte welkom. Vandaag houden wij alleen de eerste
termijn van de kant van de Kamer.Ik merk nog op dat de heer Graus op een later moment zal komen. Als hij
er is, zullen wij zien wanneer hij zijn inbreng kan doen.De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Smeets (PvdA):Voorzitter. De PvdA-fractie wil ook haar waardering uitspreken voor de
indieners van het initiatiefwetsvoorstel, voor de moeite die zij hebben genomen
om het wetsvoorstel op te stellen en om alle vragen te beantwoorden. Zoals
bekend, is het opstellen van zo'n initiatiefwetsvoorstel doorgaans een tijdrovende
bezigheid.De PvdA-fractie steunt het wetsvoorstel. Het gaat hier om de versterking
van de positie van leveranciers uit het mkb. In bepaalde gevallen kan grote
inkoopmacht, bijvoorbeeld van zorgverzekeraars, media of vertaalbureaus, onrechtvaardig
uitpakken voor leveranciers met een geringe marktmacht. Er bestaat dan de
mogelijkheid dat die zwakke spelers worden geconfronteerd met wurgcontracten.
De PvdA-fractie vindt dit een onwenselijke situatie. Het is gewenst dat de
kleinere spelers een iets ruimere mogelijkheid krijgen om zich te verenigen
om een vuist te maken tegen een grotere inkoper. De sociaaldemocratie streeft
ook hier naar een machtsevenwicht. Kleine spelers, verenigt u!Ook in een horizontale situatie kan de verruiming wenselijk zijn. Stel
dat er een bedrijf is met een marktaandeel van 50% en tien andere bedrijven
met een marktaandeel van iets minder dan 5%. In een andere markt kan
er een bedrijf zijn met 50% en vijf andere combinaties met ieder 10%.
Die grotere kleintjes, dus die met een marktaandeel van 10%, kunnen
iets beter tegenwicht bieden aan die grote marktleider. Het gaat bij deze
wetswijziging dus niet om een afzwakking van het kartelverbod, maar om een
versterking van de positie van het mkb. Vandaar het amendement van het lid
De Rouwe en ondergetekende.De PvdA-fractie heeft nog enkele vragen over de praktische uitwerking
van het wetsvoorstel. Zijn er als gevolg van dit wetsvoorstel al concrete
plannen bekend, bijvoorbeeld van fysiotherapeuten of vertaalbureaus, om tot
samenwerkingsverbanden over te gaan dan wel de samenwerking te intensiveren?
Mijn tweede vraag gaat over het afbakenen van de relevante markt. Gezien de
formulering van artikel 7 van de Mededingingswet moet door de NMa worden bepaald
wie precies de daadwerkelijke of potentiële concurrenten zijn. Aan de
hand daarvan moet worden bepaald of het samenwerkingsverband meer dan 10%
marktaandeel heeft of niet. Is de NMa bereid om ondernemers hierover vooraf
te adviseren of is de minister bereid de NMa te vragen om dit te doen? Steunen
de indieners deze gedachte? Is het niet zo dat zonder een dergelijk prejudicieel
advies ondernemers nog met te veel onzekerheden worden geconfronteerd als
zij zo'n samenwerkingsverband aangaan?De PvdA-fractie is erg benieuwd naar de hopelijk positieve reactie van
de minister op dit initiatiefwetsvoorstel. Ik wens de indieners heel veel
succes bij de verdediging van hun initiatief morgen in deze Kamer en later
in de Eerste Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De SGP-fractie wil de indieners van het initiatiefwetsvoorstel
complimenteren met het feit dat zij dit initiatief in de Kamer hebben neergelegd
en nu in de startblokken staan om dat te gaan verdedigen. Dat moet een mooi
moment zijn. Geniet ervan!Mijn fractie steunt het doel van het wetsvoorstel, maar over het gekozen
middel hebben wij nog wel wat vragen. Marktwerking is een middel om de aanbodkeuze
voor consumenten te vergroten en de prijs-kwaliteitverhouding te optimaliseren.
Samenwerking tussen bedrijven is een logische reactie op de marktwerking,
maar dit kan de marktwerking belemmeren als mededingingsafspraken worden gemaakt.
Het reguleren van mededingingsafspraken is daarom wenselijk. Het laatste mag
echter niet doorslaan. Misbruik van verkoopmacht moet worden aangepakt. De
focus van het mededingingsbeleid is hierop gericht. Misbruik van inkoopmacht
mag echter niet over het hoofd worden gezien. De initiatiefnemers constateren
onzes inziens terecht dat er een gebrek aan evenwicht is tussen kleine leveranciers
en grote ondernemingen als het gaat om deze inkoopmacht. Een duidelijk voorbeeld
vinden wij in de zorgsector. Zorgverleners als fysiotherapeuten en apothekers
met een klein marktaandeel hebben een zwakke onderhandelingspositie
ten opzichte van de grote zorgverzekeraars. Bij samenwerking lopen ze al snel
aan tegen de grenzen van de bagatelvrijstelling. De voorgestelde versoepeling
kan inderdaad een snelle en effectieve route zijn om hier wat aan te doen.
Nu beweren de initiatiefnemers dat een versoepeling geen gevolgen zal hebben
voor de mededinging richting de consument, omdat een marktaandeel van 10%
beperkt is. Mijn fractie wil graag verduidelijking op dit punt. De minister
heeft in een eerder debat, onzes inziens terecht, gezegd dat de versoepeling
van de bagatelvrijstelling voor alle kleinere bedrijven geldt en niet alleen
voor de kleine leveranciers met een zwakke onderhandelingspositie. Het risico
van prijsstijging is dan misschien groter dan de initiatiefnemers doen voorkomen.
Daarom heb ik met enige belangstelling gekeken naar het amendement van collega
Van der Ham, waarmee het maken van prijsafspraken ten koste van de consument
voorkomen kan worden. Graag een reactie van de initiatiefnemers op dit amendement.
Is dat nodig? Hoe zien zij dat?Mijn fractie zet ook vraagtekens bij het ingediende amendement van de
collega's De Rouwe en Smeets, vanuit een positieve grondhouding overigens,
maar toch. Zij stellen voor om de zinsnede "om daarmee de positie van midden-
en kleinbedrijf te versterken", toe te voegen aan de considerans. In de toelichting
specificeren zij dit tot de versterking van de positie van leveranciers uit
het mkb. Wat is nu de toegevoegde waarde van de voorgestelde zinsnede? Betekent
die in combinatie met de toelichting dat de voorgestelde verruiming van de
bagatelvrijstelling in de praktijk meer toegespitst wordt op de mkb-categorie
leveranciers? Uiteraard krijg ik daar ook graag een reactie op van de indieners.In een reactie op het voorliggende wetsvoorstel geeft de organisatie van
zelfstandige apothekers, de Stichting belangenbehartiging openbare apothekers,
aan dat er nog onduidelijkheid is over de invulling van de begrippen "relevante
markt" en "marktaandeel". Als de relevante markt voor hen de lokale markt
betekent, haalt het wetsvoorstel weinig uit. Als de regionale markt wordt
bedoeld, is samenwerking wel mogelijk. De initiatiefnemers geven aan dat het
begrip "marktaandeel" in de Europese en Nederlandse lagere regelgeving en
jurisprudentie duidelijk is gedefinieerd. Wellicht kunnen zij uitsluitsel
geven over de voorgelegde casus. Kunnen de apothekers ervan uitgaan dat de
regionale markt voor hen een juiste invulling is van het begrip "relevante
markt"? Als hierover onduidelijkheid bestaat, zijn de initiatiefnemers dan
bereid om de begrippen "relevante markt" en "marktaandeel" nader te preciseren
of in te vullen?Mijn fractie is ook benieuwd naar de reactie van de minister op het initiatiefwetsvoorstel.
Een belangrijk bezwaar tegen de verruiming van de bagatelvrijstelling van
haar en haar voorgangers was de strijdigheid met het Europees mededingingsrecht.
De Raad van State echter heeft duidelijk aangegeven dat die vlieger niet opgaat.
Wat is daaruit de te trekken conclusie?Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek mijn waardering uit voor de initiatiefnemers van
deze wijziging van de Mededingingswet. Het is een goed streven om een herkenbaar
probleem van het midden- en kleinbedrijf via een wetswijziging op te lossen.
Vanuit het mkb klinken namelijk signalen dat kleine leveranciers moeite hebben
om op te boksen tegen de inkoopmacht van grote ondernemingen. Het bestaan
van de bagatelregeling is daarmee meer dan gerechtvaardigd. Zij verdient volgens
de initiatiefnemers wel versoepeling omdat de kleine leveranciers nog steeds
problemen ondervinden. De fractie van de ChristenUnie heeft echter vragen
bij de gekozen oplossingen. De situatie van mkb'ers wordt er niet duidelijker
op. Het initiatiefvoorstel creëert slechts een schijnzekerheid. Ik noem
daarvoor drie argumenten. Daarnaast heb ik mijn twijfels over de gevolgen
voor de consument.Ten eerste hebben de indieners gekozen voor het schrappen van de omzetgrens
om het mkb tegemoet te komen. Hierdoor hangt de rechtmatigheid van de kartelafspraak
volledig af van het marktaandeel, dat in het voorstel wordt verruimd naar
10%. Het omzetcriterium is echter een eenvoudige optelsom. Deze zorgt
op dit moment voor een duidelijke grens, die goed te beoordelen is door mkb-ondernemers.
De keuze om dit criterium te schrappen leidt tot meer onzekerheid en een volledige
afhankelijkheid van het marktaandeelcriterium. Aan het marktaandeelcriterium
kleeft het bezwaar dat marktafbakening geen eenvoudige zaak is.Dat brengt mij bij het tweede tegenargument. Het afbakenen van een relevante
markt lijkt op het eerste gezicht misschien eenvoudig, maar de beoordeling
zal in de praktijk niet makkelijk zijn. Niet voor niets is het bepalen van
de relevante markt in veel zaken van de NMa een discussiepunt en vormt de
marktafbakening bijna het bestaansrecht van een aantal economische onderzoeksbureaus.
Voor experts op het gebied van mededingingsrecht is het al geen eenvoudige
opgave, laat staan dat een mkb'er die inschatting eenvoudig kan maken. Een
verkeerde inschatting kan natuurlijk vervelende gevolgen hebben.De 10%-grens in een bepaalde markt ligt bovendien niet vast. Deze
is voortdurend aan het veranderen. Bij een succesvol toegestaan kartel is
de kans aanwezig dat de 10%-grens voorbijgestreefd wordt. Maar door
een faillissement kan een aanbieder ook uit de markt verdwijnen. Op deze manier
schiet de gezamenlijke leverancier al snel de 10% voorbij en is hij
in overtreding. Kortom, de 10%-grens biedt het mkb ogenschijnlijk geen
zekerheid. Zien de indieners het gevaar van onopgemerkte overschrijding of
van een verkeerde inschatting ook? Hoe willen zij dit probleem ondervangen?
De ChristenUnie-fractie is van mening dat, mocht het komen tot een verruiming
van de bagatelregeling, de gemaakte afspraken openbaar zouden moeten zijn,
zodat degene aan wie een ondernemer levert, kan controleren of sprake is van
oneigenlijke prijsafspraken. Dit zal een rem op misbruik betekenen. De NMa
kan hierbij om een zienswijze worden gevraagd. Wat vinden de indieners hiervan?Het derde tegenargument is dat de mkb'ers nog altijd onder Europees recht
vallen, waarbinnen geen uitzondering geldt voor prijs- en marktverdelingsafspraken.
Ook de beoordeling van het interstatelijk effect is niet zo eenvoudig als
de indieners doen voorkomen. Uit de Europese regels vloeit voort dat alleen
bij een afspraak tussen ondernemingen met niet meer dan 5% marktaandeel
en niet meer dan 40 mln. met zekerheid kan worden gezegd dat er geen sprake
is van een interstatelijk effect. Dat zijn de grenzen die nu in de bagatelregeling
gelden. Ook hierbij geldt dus dat de omzetgrens van 40 mln.
die de indieners willen schrappen het enige eenvoudig te hanteren criterium
is. Het schrappen van dit criterium en het oprekken van de marktaandeelgrens
biedt dus geen enkele zekerheid voor het mkb, aangezien er bij een overschrijding
van de bestaande grenzen wel degelijk sprake kan zijn van een interstatelijk
effect, waardoor het Europese kartelverbod gewoon van toepassing is.Daarnaast wijzen indieners er in de schriftelijke beantwoording op dat
mededingingsautoriteiten in de praktijk nooit optreden tegen mededingingsbeperkende
overeenkomsten, gesloten tussen ondernemingen met een klein marktaandeel,
ook niet als het gaat om hardcore afspraken. Moet het mkb daaraan zekerheid
ontlenen? Het is natuurlijk een drogredenering: als er meestal niet wordt
gehandhaafd, mag je een regel overtreden. Dit gaat ook voorbij aan het feit
dat de leverancier die zich benadeeld voelt, gewoon naar de civiele rechter
kan stappen. Kortom, er is sprake van schijnzekerheid en de verruiming van
de bagatelregeling wordt op deze manier een wassen neus.Ik wil ook ingaan op de gevolgen voor de consument. De indieners zien
in de verhoging van het maximaal toegestane gezamenlijke marktaandeel een
oplossing voor de problemen die het mkb ondervindt door inkoopmacht. Zij schatten
dat de wetswijziging voor de consument beperkte gevolgen zal hebben. Kleine
kartels kunnen echter wel degelijk schadelijk zijn, bijvoorbeeld in de vorm
van de directe verhoging van het prijsniveau. Waardoor wordt een verzwakking
van de positie van de consument volgens de indieners gerechtvaardigd? Is dit
wetsvoorstel niet te breed ten opzichte van het beoogde doel van de bagatelregeling?De indieners verwachten dat de aandacht van de NMa door de versoepeling
in de wet verschuift naar grote zaken. Ik durf de stelling te verdedigen dat
de focus van de NMa door de genoemde problemen met toetsing juist bij het
mkb komt te liggen. Eerder noemde ik de problemen van controleerbaarheid van
marktafbakening. De NMa zal in iedere zaak de markt moeten afbakenen. Dat
is geen eenvoudige klus, lijkt mij. Zouden wij hierdoor niet juist een toename
kunnen verwachten in de verzoeken tot toetsing van kartelvorming op basis
van de bagatelregeling? Zijn de indieners bereid, alsnog een oordeel van de
NMa te vragen over de uitvoerbaarheid?De heer De Rouwe (CDA):Voorzitter. Ik sluit mij aan bij alle complimenten die gegeven zijn aan
de indieners.Het komt goed uit dat dit voorstel hier vandaag ligt, want mijn fractie
dringt al een aantal jaren aan op verruiming van de bagatelregeling. Het is
goed dat de Tweede Kamer na een lange gedachtewisseling met het kabinet het
recht van initiatief heeft gebruikt en het heft in handen heeft genomen. Inkoopmacht
is in sectoren zoals zorg en detailhandel een probleem en pakt verkeerd uit
voor kleine leveranciers. Grote afnemers daarentegen, zoals zorgverzekeraars,
hebben een sterke positie terwijl kleine leveranciers zoals fysiotherapeuten
in de praktijk een zeer zwakke onderhandelingspositie kennen. Zij kunnen in
een aantal gevallen feitelijk alleen maar akkoord gaan met het contractaanbod
van de wederpartij. Dat is onredelijk en vanuit een oogpunt van eerlijke concurrentie
in onze ogen ook onnodig. De indieners geven in hun toelichting niet aan welke feitelijke gevolgen
het wetsvoorstel heeft voor het mkb en de consumenten. Kunnen zij dat alsnog
doen? Een tweede vraag betreft het begrip "relevante markt". Dit begrip is
in het mededingingsrecht cruciaal. Door dit begrip ruimer uit te leggen, zoals
de apothekers willen, ontstaat meer ruimte voor kleine ondernemingen om afspraken
te maken. Wat vinden de indieners van die geopperde mogelijkheid?Mijn fractie kan nog niet helemaal overzien welke rol de verschillende
ministers van EZ in dit dossier gespeeld hebben. Het kabinet meldde immers
eerder dat verruiming in strijd is met de Europese regels en daarom juridisch
niet kan. Echter, uit het blanco advies van de Raad van State blijkt dat er
geen juridische belemmeringen zijn. De Kamer moet in onze ogen zonder meer
uit kunnen gaan van de juridische analyses van het kabinet. Zou de minister
in haar termijn duidelijk kunnen maken hoe het kan dat de Raad van State niet
tot de conclusie gekomen is dat verruiming strijdig is met de regels van de
Europese Unie? Of deelt de minister inmiddels de mening van de Raad van State
en de indieners dat dit niet het geval is? Kunnen de indieners nog eens kort
aangeven waarom verruiming niet in strijd is met de Europese bepalingen?Mijn fractie heeft een tweetal wensen. De naam van het wetsvoorstel, versoepeling
van de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken, dekt in onze
ogen de lading niet voldoende. Het lijkt alsof de wet iets afdoet aan het
mededingingsrecht en marktwerking. Mijn fractie ziet dat anders. De wet geeft
kleine bedrijven meer ruimte om samen te werken. Daardoor wordt hun onderhandelingspositie
sterker en kan de NMa zich op de grote vissen richten. Het mededingingsbeleid
wint juist aan effectiviteit. De omschrijving "versterking positie leveranciers
uit het mkb" geeft in onze ogen de lading beter weer. Met dat doel is inmiddels
een amendement ingediend, dat is meeondertekend door mevrouw Smeets. Ik krijg
graag een reactie van de indieners.Ik kom te spreken over mijn tweede voorstel. De indieners versterken met
hun wetsvoorstel de positie van kleine leveranciers. Zij stellen in hun schriftelijke
beantwoording dat verschillende landen met datzelfde doel, naast een ruimer
bagatel, specifieke wetgeving kennen om kleine leveranciers een handje te
helpen. Zo kennen Frankrijk, Portugal, Duitsland, Spanje en Griekenland op
economische afhankelijkheid gebaseerde wetgeving die ontworpen is om de onacceptabele
benutting van inkoopmacht te bestrijden. Frans recht verbiedt de misbruikelijke
uitbuiting van leveranciers en afnemers die economisch afhankelijk zijn van
een onderneming, omdat deze geen reëel alternatief hebben. Het misbruik
kan bestaan uit de weigering om te leveren, discriminerende contractvoorwaarden
of het afbreken van een bestaande zakelijke relatie met als enige reden dat
de wederpartij weigert om akkoord te gaan met ongerechtvaardigde eisen.De CDA-fractie wil een uitgebreid onderzoek naar de aanvullende mogelijkheden
om kleine leveranciers tegemoet te komen. Daarbij kan worden geleerd van de
wetgeving van andere Europese landen. Is de minister bereid om die analyse
te maken en, zo mogelijk, deze voor de zomer af te ronden? Mijn fractie hoort
ook graag wat de indieners van dit idee vinden.De indieners geven aan dat het al bestaande verbod op misbruik van economische
machtspositie kleine leveranciers nauwelijks helpt. Een van
de redenen die de indieners noemen, is de lange duur van het mededin­gingsproces.
Ook mijn fractie hoort dat geluid regelmatig, omdat mededingingszaken lang
duren. De Hoge Raad heeft zelfs beslist dat de NMa en de betrokken rechters
meer dan vijf jaar over een zaak mogen doen. Mijn fractie vindt dat geen goede
zaak. De NMa kan hoge, punitieve sancties opleggen. Het is de vraag of er
geen spanning zit tussen een doorlooptijd van vijf jaar en een redelijke termijn
zoals wij die kennen uit artikel 6 van het EVRM. Bovendien past zo'n lange
doorlooptijd niet goed bij de filosofie van mijn fractie en het kabinet. Met
bijvoorbeeld de lex silencio proberen wij de doorlooptijd juist te verkorten
en de lasten voor ondernemers te verlagen. Graag krijg ik een reactie van
de minister hierop. Welke mogelijkheden ziet zij concreet om de doorlooptijd
van mededingingszaken te verkorten?Voorzitter: Kraneveldt-van der VeenDe heer Elias (VVD):Voorzitter. Ik sluit mij uiteraard aan bij de complimenten van mijn voorgangers
voor het feit dat vandaag weer een initiatiefwetsvoorstel van deze Kamer wordt
behandeld.Het liberale huis heeft vele kamers. Volgens sommige liberalen gaat dit
initiatiefwetsvoorstel veel te ver. Zij vragen: waar is de vrije markt? Bij
een gezamenlijk marktaandeel van 5% hebben zij zelfs al bedenkingen.
Anderen binnen dat liberale huis zeggen: nee, het gaat niet ver genoeg; de
inkoopmacht van het grootwinkelbedrijf moet veel sterker worden gebroken om
oneerlijke concurrentie uit te bannen.Voor de VVD-fractie vormt na enige afweging het gezamenlijk marktaandeel
van 10% dat in dit wetsvoorstel wordt gekozen een alleszins aanvaardbare
tussenweg. Dat zegt zij niet alleen omdat er een bekend gezicht op deze kabinetsplek
zit, maar omdat het haar overtuiging is. Mijn fractie staat dan ook achter
de twee hoofdgedachten van dit initiatief. De positie van de kleine leveranciers
met een beperkt marktaandeel moet nog iets verder worden versterkt. Dat heeft
onze instemming. Voor andere leveranciers blijft een marktaandeel van ten
minste 90% over. Dat betekent in onze visie dat er nog voldoende concurrentiekracht
resteert. Al met al zorgt het initiatiefwetsvoorstel volgens mijn fractie
dus voor een beter marktevenwicht tussen de kleine leveranciers en de grote
ondernemingen.Bovendien zien wij nog een aantal bijkomende voordelen. Dit initiatief
is een signaal voor de kartelwaakhond NMa om prioriteit te blijven leggen
bij belangrijke zaken in plaats van het mkb lastig te vallen. Bovendien komt
het Nederlands mededingingsrecht beter in overeenstemming met het Europees
recht: de grens van een marktaandeel van 10% bestaat al in het Europees
mededingingsrecht. De verruiming van 5% naar 10% is van groot
belang voor de gezondheidszorg; de heer Van der Vlies wees daar al op en ik
sluit mij daar graag bij aan. Het lijkt ons een goed teken dat de Raad van
State blanco adviseert. Dat moet worden gelezen als "zeker niet negatief".
Ik vraag de minister hoe dit zich verhoudt tot de eerdere stellingname van
het kabinet.In de schriftelijke voorbereiding is gebleken dat de indieners niet goed
kunnen aangeven hoeveel mkb-bedrijven zullen profiteren van de verruiming
van deze bagatelregeling. Daarom wil de VVD-fractie een praktische en duidelijke
evaluatie van deze verruiming om te kunnen meten wat de effecten zijn. Graag
een reactie van de indieners op dit voor mijn fractie belangrijke punt.Mijn fractie heeft eerder vragen gesteld over de positie van kleine ondernemingen.
Vallen die onder Europees of onder Nederlands kartelrecht? Ik vraag dit met
het oog op de interstatelijke effecten; mijn collega van de ChristenUnie sprak
hier ook over. In de schriftelijke voorbereiding luidde het antwoord dat kleine
en middelgrote ondernemingen, uitzonderingen daargelaten, ervan kunnen uitgaan
dat het Nederlandse kartelrecht van toepassing is. Wij vonden dat antwoord
een beetje mager, want je zult maar tot de uitzonderingen behoren en daar
pas laat achter komen. Graag op dit punt wat meer duidelijkheid.Ik vraag ook een reactie op de amendementen. Het amendement-De Rouwe/Smeets
lijkt mij een nuttige en taalkundige verduidelijking. Het amendement-Van der
Ham lijkt mij een stuk verder gaan; misschien zelfs wel te ver. Graag een
reactie van de indieners. Wij wensen de indieners veel succes met de verdere
behandeling.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Ik ben een andere liberaal die vanuit een ander gezichtspunt
dit wetsvoorstel bekijkt. Ik heb ook een paar keer in vak-K gezeten en het
is zo leuk om daar te zitten en complimenten te krijgen. Ik complimenteer
de indieners van harte met dit initiatief. Het is goed om een soort Paars-plus
samenwerkingsverband te zien van VVD, PvdA en CDA. De heer Ten Hoopen is natuurlijk
de eerste indiener en ik feliciteer hem van harte met dit initiatief waar
veel werk in zit. Het onderwerp is erg interessant. Dit wetsvoorstel beoogt
kleine ondernemers sterk te maken, maar de D66-fractie vraagt zich wel af
of dit doel behaald wordt en of andere belangen niet te veel door dit voorstel
worden geschaad.Het lijkt erop dat het wetsvoorstel beoogt kwaad met kwaad te bestrijden.
Omdat kleine ondernemers het moeilijk zouden hebben, gedogen wij dat zij de
wet een beetje overtreden door de wet niet op hen van toepassing te verklaren.
Is het Engelse "two wrongs don't make a right" hier niet van toepassing? Kartels
zijn, hoe je het ook wendt of keert, samenzweringen tegen de consument. Omdat
D66 het consumentenbelang vooropstelt, vraag ik me af of het middel van dit
wetsvoorstel geen aanleiding tot nieuwe samenzweringen zou kunnen zijn. Wij
zien de problemen van kleine ondernemers wel, maar zijn er niet talloze andere
manieren om het ondernemerschap van mkb'ers te bevorderen? Is het zinvol om
mkb'ers die de concurrentiedruk niet aankunnen, te helpen met een bepaling
die rechtstreeks ten koste zou kunnen gaan van de consument? Laten wij niet
uit het oog verliezen dat bedrijven die kartelafspraken maken, welbewust frauduleus
handelen ten opzichte van de burger. Wij willen niet dat sommige van deze
bedrijven een instrument in handen krijgen om consumenten af te knijpen. Er
is maatwerk mogelijk zodra zich een probleemsituatie voordoet waarin kleine
ondernemers onrecht wordt aangedaan. Met dat maatwerk kunnen belangen van
de burger gewaarborgd blijven. Natuurlijk vindt D66 dat er ruimte moet zijn
voor de kleine ondernemer op de hoek, maar de vraag is of dit
wetsvoorstel daar voldoende aan bijdraagt.Mevrouw Gesthuizen (SP):Voorzitter. Ik ken D66 als een bijzonder pragmatische partij, die zich
niet altijd vast wil bijten in een ideologie. Ik begrijp dan ook niet helemaal
waarom de heer Van der Ham nu zo veel vraagtekens zet bij dit voorstel. Hij
spreekt zelfs over "kwaad met kwaad bestrijden". Ik sta daar heel anders in.
Hij zegt dat er genoeg andere maatregelen genomen kunnen worden om mkb-bedrijven
vooruit te helpen. Welke kunnen dat zijn, zonder dat zij de concurrentie verstoren?De heer Van der Ham (D66):Ik kom daar nog verder in mijn verhaal op terug, maar ondernemers zou
bijvoorbeeld de ruimte geboden kunnen worden om op zondag hun deuren te openen,
zodat zij lekker kunnen ondernemen. Misschien bent u daar ook wel voorstander
van. Ik kom er nog op terug. U zag deze opmerking aankomen!Voorzitter. Kartels zijn niet alleen negatief voor consumenten, zij remmen
bovendien de prikkel tot innoveren, ook bij kleinere ondernemingen. Is er überhaupt
goed nagedacht over de gevolgen van deze wetswijziging? Het mededingingsrecht
is een delicaat systeem dat op internationaal niveau gedurende tientallen
jaren doordacht is. Je kunt daar niet zomaar aan sleutelen. Is er economisch
onderzoek gedaan of is er enige onderbouwing van de betekenis hiervan voor
de Nederlandse economie? Het mededingingsrecht is een macro-economisch stelsel
dat de welvaart per saldo bevordert. Door daarin in te grijpen, bestaat de
kans dat door het borgen van de belangen van een kleine groep mkb-ondernemers
het grotere plaatje uit het oog wordt verloren. Graag op al deze punten een
nadere onderbouwing van het wetsvoorstel door de indieners, maar ook graag
een reflectie van de regering, met name op het punt van de consumentenbelangen.Is de NMa in staat om aan de extra werkdruk te voldoen? Immers, voor elke
aparte markt zal, anders dan nu, een indringende economische analyse moeten
worden gemaakt. Dat kost veel tijd en vergt veel extra expertise. In het antwoord
van de indieners op de vragen van de ChristenUnie in de nota naar aanleiding
van het verslag van 7 januari jl. staat dat dit door opvolgende ministers
van Economische Zaken niet als argument is gebruikt. Dat vinden wij geen bevredigend
antwoord. Ik hoop dat de indieners daar in hun eerste termijn een bevredigender
antwoord op kunnen geven. Is, los van de werkbelasting van de NMa, ook onderzocht
wat dit betekent voor alle verboden en schadelijke afspraken die de NMa in
de afgelopen tien jaar heeft opgespoord? Welke kartels hadden onder de voorgestelde
nieuwe grens van 10% niet gekraakt kunnen worden? Had deze Kamer dat
aanvaardbaar geacht? Wat betekent de verhoging van de bagatel voor de huidige
onderzoeksportefeuille van de NMa? Graag feiten en cijfers.Ik kom op het punt van mevrouw Gesthuizen. Ik vraag de indieners en de
regering of de huidige Mededingingswet niet al voldoende mogelijkheden biedt
om gerichte maatregelen te nemen. Artikel 15 van de Mededingingswet biedt
bijvoorbeeld de mogelijkheid om bij AMvB een nationale groepsvrijstelling
van het kartelverbod te creëren. Zo bestaat er op basis van dit wetsartikel
al een Besluit vrijstelling combinatieovereenkomsten, dat sinds januari 2009
is vervangen door een beleidsregel van de minister. Opdrachtnemers mogen gezamenlijk
een opdracht uitvoeren. Er bestaat ook het Besluit vrijstelling branchebeschermingsovereenkomsten
op basis waarvan ondernemers in winkelcentra bijvoorbeeld afspraken mogen
maken over het soort winkels dat mag worden gevestigd. Er is ook een Besluit
samenwerkingsovereenkomsten detailhandel, waarin toegestane prijsafspraken
tussen detaillisten voor kortlopende reclameacties zijn geregeld. Er is dus
al veel mogelijk. Maatwerk kan al, zo zeg ik ook in antwoord op de vraag van
mevrouw Gesthuizen. Wil de regering nagaan of de bestaande mogelijkheden meer
benut kunnen worden? Waar hebben wij het wetsvoorstel voor nodig? Doet het
niet meer kwaad dan goed?Ik kom op mijn amendement. Wij krijgen graag antwoord op de vele vragen
over het wetsvoorstel. Ik heb te weinig argumenten ervoor gehoord in de zin
van zuiver praktisch mogelijke uitkomsten, maar als de meerderheid van de
Kamer hiermee wil doorgaan, vind ik het belangrijk dat een element in het
wetsvoorstel wordt veranderd. Ik stel de indieners voor om analoog aan de
Europese bagatelbepaling, in de wet wel degelijk hardcore-bepalingen uit te
zonderen. Daardoor zijn bijvoorbeeld prijsafspraken van kleine ondernemingen
ten opzichte van grote ondernemingen mogelijk, zoals wordt voorgesteld, maar
wordt de consument wel extra bescherming geboden. Wat vinden de indieners
van het voorstel om aan artikel 7 van artikel I na "groter dan 10%"
toe te voegen: tenzij deze ertoe strekken: a. de prijzen bij verkoop van de
producten aan derden vast te stellen; b. de productie of verkoop te beperken;
c. markten of klanten toe te wijzen?Overigens niet alleen voorafgaande aan de indiening, maar ook daarna heb
ik ambtelijk advies ingewonnen. Er kwam het bericht dat de toelichting van
het amendement misschien een probleempje met zich meebrengt. Daarin staat
namelijk: Het maken van prijsafspraken tegenover grote ondernemingen mag wel.
Misschien is het zinnig om dat te schrappen, omdat er anders problemen zouden
kunnen ontstaan vanwege bepalingen in Europese richtlijnen. Ik overweeg daarom
deze zin eruit te halen. Ik vraag hierover ook de mening van de minister en
de indieners. Graag verneem ik dus wat hun opstelling is ten aanzien van het
ingediende amendement en of nog zodanige wijzigingen kunnen worden aangebracht
dat het aanvaardbaar blijft. Ik hoop overigens op steun van de meerderheid
van de Kamer voor dit amendement. Het beschermen van consumen­tenbelangen
mag namelijk steviger in het wetsvoorstel verankerd worden dan nu is gebeurd.
Op dit punt krijg ik graag een reactie.Aan de hand van de onderbouwing door de indieners en de wijze waarop zij
op de suggestie van mijn fractie reageren, zullen wij beoordelen of dit wetsvoorstel
op onze steun kan rekenen. Ik hoop dat wij morgen met de indieners en de regering
een vruchtbare beraadslaging zullen hebben.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Als ik naar vak-K kijk, denk ik aan een klasje. Iedereen weet
waarschijnlijk dat minister Van der Hoeven ooit schooljuf was. De groep indieners
lijkt nu op het klasje van juffrouw Van der Hoeven, zoals wij haar in Limburg
kennen.Voorzitter. Ik wil deze drie door mij zeer gewaardeerde Kamerleden en
initiatiefnemers hartelijk danken voor het opstellen van deze
initiatiefwet. Wij hebben weinig kunnen vinden dat wij veranderd willen hebben.
De PVV-fractie kan zich vinden in het doel van het wetsvoorstel. Dat mag ook
wel duidelijk zijn na de debatten die wij hier in de afgelopen jaren over
economische aangelegenheden hebben gevoerd. Met name door de verhoging van
het maximale, gezamenlijke marktaandeel van 5% naar 10% kunnen
de kleine leveranciers, waarvan velen tot onze achterban behoren en die wij
een warm hart toedragen, tegenwicht bieden aan de grote bedrijven. Met name
voor de kleine spelers, de mensen met lef, durf en moed, de motoren van onze
economie, is het indienen van deze initiatiefwet een zeer goede zaak.De enkele vraag die ik wilde stellen, heeft collega Elias al gesteld,
namelijk of de kleine ondernemingen onder het Europees of Nederlands kartelrecht
vallen.Tot slot wil ik de indieners veel succes wensen met de verdediging in
de Eerste Kamer.De voorzitter:Wij moeten over dit wetsvoorstel eerst hier stemmen, mijnheer Graus, maar
blijkbaar bent u vandaag optimistisch.Mevrouw Gesthuizen (SP):Voorzitter. Met de schriftelijke inbreng bij de behandeling van deze wetswijziging
heeft de SP reeds aangegeven in principe positief te staan tegenover de uitgangspositie
van de indieners. Zij stellen voor om een artikel aan de Mededingingswet toe
te voegen. Als alles goed gaat wordt daarmee de inkoopmacht van grote bedrijven
in ieder geval voor een deel aangepakt. Kleine bedrijven worden niet langer
belemmerd in hun mogelijkheden en kunnen door dit wetsvoorstel beter onderhandelen.
Daarmee kan de SP zeker instemmen. Wat dat betreft hebben wij waardering voor
het werk van de indieners. De wetswijziging zal, gelet op het aantal indieners
en de partijen die zij vertegenwoordigen, vermoedelijk de steun van de meerderheid
van de Kamer krijgen.Ook zijn wij blij dat de suggestie van de SP om deze wetswijziging na
vijf jaar op haar effecten te beoordelen, overgenomen wordt. Wij kunnen namelijk
moeilijk inschatten of dit het ei van Columbus is bij de pogingen om de onderhandelingsmacht
van kleine leveranciers te vergroten. De indieners zijn er volstrekt van overtuigd
dat de Europese mededingingsregels geen beletsel vormen voor dit initiatief.
Ik ben daarom erg benieuwd en verneem graag waarom ons zolang door verschillende
ministers van Economische Zaken is voorgehouden dat dit wel het geval zou
zijn. Ik mag toch hopen dat onze huidige minister van Economische Zaken, verantwoordelijk
voor mededinging, zich beter laat informeren, zodat zij weet hoe groot de
nationale speelruimte volgens Brussel is.Verder blijft de SP het een rare zaak vinden dat de NMa blijkbaar een
dusdanig eigenwijs telgje in de toezichtfamilie is dat een wetswijziging nodig
is om wat te doen aan de prioritering. De NMa gaat na hoe het staat met de
mededinging en wij, de Kamer en het kabinet, dienen aan te kunnen geven wat
bij haar prioriteit heeft. Dit debat vormt misschien niet de gelegenheid om
het functioneren van de NMa door te lichten, maar wanneer een verzoek van
de minister niet werkt en wetswijziging nodig wordt geacht, moet misschien
nagedacht worden over andere maatregelen.Ik ben nog wel benieuwd wat de indieners vinden van de kritiek die de
NMa onlangs heeft geuit, namelijk dat de crisis niet aangegrepen mag worden
om mededingingsafspraken te maken. Wij adviseren de indieners overigens zich
hieraan niet al te veel gelegen te laten, maar wij zijn wel benieuwd naar
hun reactie. Ik zie sowieso uit naar een reactie van de indieners op de amendementen.Woordvoerders voor mij wezen al op de commentaren van de openbare apothekers.
Zij zien inderdaad een probleem en de SP onderkent dit. Het is een feit dat
de zorgverzekeraars tegenwoordig een enorme macht hebben. Helaas moet de SP
dan ook constateren dat de kleine zelfstandige apotheken een ongunstige concurrentiepositie
hebben ten opzichte van de ketenapotheken en dat wij hieraan iets zouden moeten
doen. Dit voorstel helpt de apothekers naar eigen zeggen niet. Graag krijg
ik hierop een reactie van de indieners.Ten slotte kom ik bij de vraag die ik de heer Van der Ham heb gesteld
en zijn oplossing om de kleine zelfstandigen met koopzondagen te ondersteunen.
Overigens ziet D66 de koopzondag tegenwoordig als het wondermiddel voor alle
problemen waarmee Nederland tegenwoordig wordt geconfronteerd, maar deze maatregel
helpt de kleine zelfstandigen nu juist niet. Grote ketens hebben een voordeel,
omdat zij door de inzet van personeel veel gemakkelijker alle zondagen open
kunnen zijn. Maar daarover gaan wij nog vroeg genoeg spreken.De voorzitter:De heer Van der Ham laat zich natuurlijk graag provoceren.De heer Van der Ham (D66):Over de koopzondag verschillen wij van mening. 15.000 tot 20.000 banen
gaan verloren met uw voorstel, maar wij zullen het er later over hebben. Als
u bedoelt dat dit het enige is wat D66 voorstelt om de economische crisis
te boven te komen, hebt u niet goed opgelet de afgelopen weken en jaren. Dat
gaat van hypotheekrente tot aan de AOW, tot aan investeren in onderwijs en
kennis. Dus kom eens op de koffie, dan leg ik het u allemaal nog een keer
uit.Mevrouw Gesthuizen (SP):De indruk dat het een wondermiddel was voor D66 kreeg ik enigszins door
uw uitlatingen in de media en ook doordat u het hier als eerste noemde van
de mogelijkheden voor het mkb.De heer Van der Ham (D66):Ik heb ook gewezen op een aantal bepalingen in de Mededingingswet, waarin
nu al is geregeld dat kleine ondernemers wel degelijk kunnen samenwerken op
een aantal punten. Die regels bestaan al, maar ik hoor dat ze niet altijd
even goed benut worden. Ik heb aan de regering gevraagd hoe wij ervoor kunnen
zorgen dat die regels beter benut worden. Wij hebben zeker oog voor de kleine
ondernemer.Mevrouw Gesthuizen (SP):Dat hebben wij ook. Daarom wijs ik u er nog maar eventjes op dat ik vrees
dat met uw instelling wat de koopzondagen betreft juist die kleine ondernemers
uiteindelijk veel slechter af zullen zijn.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn van de behandeling
van dit initiatiefwetsvoorstel. Ik dank de leden voor hun inbreng en wens
allen in vak-K, maar met name de indieners, veel succes. Ik neem aan dat zij
nog een lange avond tegemoet gaan om alle vragen te beantwoorden en wens hen
daar veel succes bij. Wij zien elkaar morgen om 15.30 uur terug, want dan
gaan wij verder met de behandeling voor dit wetsvoorstel.De vergadering wordt van 17.50 uur tot 20.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-4783-4789.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl