Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, ter waarborging van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het onderwijs (Wet op de beroepen in het onderwijs) (28088)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1894-1903

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-07-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 35, pagina 1894-1903

28-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28088Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, ter waarborging van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het onderwijs (Wet op de beroepen in het onderwijs) (28088)Pagina 1894-1903
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet (verhoging van het gedeelte van de rekenhuur dat voor rekening van de huurder blijft) (29463)Pagina 1903-1913
Behandeling van de Raming der voor de Eerste Kamer in 2005 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (EK 2003-2004, nr. XV-A)Pagina 1893-1893
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (maandag 28 juni 2004)Pagina 1922-1923
Lijst van besluiten (maandag 28 juni 2004)Pagina 1921-1922
Presentie en opening (maandag 28 juni 2004)Pagina 1893-1893
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, ter waarborging van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het onderwijs (Wet op de beroepen in het onderwijs) (28088)Pagina 1913-1921
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing en de Wet op de economische delicten (onderbrenging van overtredingen van bestemmingsplanvoorschriften en daarmee samenhangende overtredingen onder de werkingssfeer van de Wet op de economische delicten) (28734); - het wetsvoorstel Wijziging van artikel 94 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het mededelingsvereiste (28878); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet justitiële gegevens in verband met het verwerken van strafvorderlijke gegevens en wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Wet tarieven in strafzaken in verband met het verstrekken van een afschrift van een vonnis of een arrest aan de verdachte en zijn raadsman of een derde (28886) en 10 andere wetsvoorstellenPagina 1893-1894

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra,
de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en
de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, ter waarborging
van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het onderwijs (Wet op
de beroepen in het onderwijs) (28088).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Linthorst (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel Beroepen in het onderwijs markeert
de overgang van bevoegdheidseisen – welke opleiding moet je gevolgd
hebben om les te mogen geven? – naar bekwaamheidseisen: wat moet je
kunnen om les te mogen geven? Daar was ook alle aanleiding toe. Er zijn in
het onderwijs niet alleen nieuwe functies ontstaan, maar ook nieuwe opleidingswegen.
Bekwaamheidseisen bieden meer en vooral flexibeler mogelijkheden om met nieuwe
ontwikkelingen om te gaan. Het stellen van bekwaamheidseisen sluit ook aan
bij de ontwikkeling waarbij het ministerie, en in bredere zin de politiek,
zich terughoudender opstellen. De politiek stelt de kaders vast; de invulling
wordt aan "het veld" overgelaten. Mijn fractie steunt deze beleidsrichting.
De consequentie is wat ons betreft dan wel dat de overheid een belangrijke
rol heeft in het toetsen en waarborgen van de kwaliteit. We kunnen er niet
zonder meer van uitgaan dat het wel goed komt, daar is onderwijs te belangrijk
voor.In de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel hebben wij dan
ook vragen gesteld over het onderhouden van de bekwaamheidseisen. De minister
heeft daarop geantwoord dat dit een verantwoordelijkheid is van het bevoegd
gezag, waarbij de inspectie toezicht houdt en de minister in
laatste instantie de stok van de bekostiging achter de deur heeft. Deze constructie
stelt hoge eisen aan de inzet en kwaliteit van de inspectie. Wat dit betreft
heeft de publicatie van vrijdag jl. over twee scholen in Amsterdam mijn fractie
aanleiding gegeven tot zorg.Die zorg heeft in de eerste plaats betrekking op wat er op deze scholen
is voorgevallen: 44% van de lessen wordt door onbevoegden gegeven, er is sprake
van vermenging van functies, er lijkt sprake van nepotisme, voor onderwijs
bestemd geld wordt aan andere doelen besteed en, misschien wel het meest zorgwekkend,
er wordt getwijfeld aan de betrouwbaarheid van de Cito-scores.Wat mijn fractie het meest zorgen baart, is de reactie van de onderwijsinspectie
en het ministerie op deze gang van zaken. De reactie van het ministerie lijkt
zich vooral te beperken tot het terugvorderen van onrechtmatig bestede subsidiegelden.
Natuurlijk is het ernstig als subsidiegelden onrechtmatig zijn besteed, maar
naar het oordeel van mijn fractie is het nog veel ernstiger dat die gelden
niet zijn besteed aan waar ze voor bedoeld zijn: het verzorgen van kwalitatief
goed onderwijs. De inspectie hoort daarop toe te zien. Wij vragen ons af of
dit adequaat is gebeurd. De inspectie was op de hoogte van de discrepantie
tussen de hoge Cito-eindscores en de veel zwakkere resultaten in lagere leerjaren,
maar zag daarin geen reden voor verscherpt toezicht; de inspectie constateerde
dat het bestuur er nauwelijks in slaagde bevoegde leerkrachten aan te trekken,
maar vond niet dat het kwaliteitsprofiel van de scholen reden tot zorg gaf;
de inspectie erkende dat veel familieleden van de bestuursvoorzitter op de
scholen werkzaam waren, maar concludeerde dat niets wees op enige bevoorrechting
van familie. Het roept bij mijn fractie de vraag op: hoe bont moet je het
als school maken, wil de inspectie ingrijpen?Mijn fractie is er niet op uit om de vrijheid van onderwijs ter discussie
te stellen. Dat is een groot goed, maar de vrijheid van onderwijs behoort
naar onze mening wel ondergeschikt te zijn aan de kwaliteit van het onderwijs.
Scholen zijn geen speeltjes van bestuurders. Scholen hebben tot taak kinderen
te helpen hun talenten tot ontwikkeling te brengen. Voor dat doel worden zij
met gemeenschapsgeld gefinancierd en op het realiseren van die doelstelling
horen zij beoordeeld te worden. Dat vereist naar het oordeel van mijn fractie
een inspectie die wil weten wat er op een school aan de hand is en die ook
betrokken wil zijn bij verbeteringen. Het vereist een ministerie dat niet
alleen toeziet op de rechtmatige besteding van gelden, maar dat ook bereid
is in te grijpen als de belangen van de leerlingen in het gedrang komen.Juist omdat het wetsvoorstel dat wij behandelen staat of valt met de kwaliteit
van de inspectie hebben wij hier zoveel aandacht aan besteed. Wij willen dus
heel graag weten wat de reactie van de minister is op dit punt.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik feliciteer de minister met haar nieuwe staatssecretaris.
Eerder heeft hij in deze Kamer laten zien bekwaam te zijn en bereid te zijn
tot een serieus politiek debat. Hopelijk kunnen wij dat vanavond ook van de
minister verwachten. Aan de overkant van het Binnenhof heeft de minister alle
fracties kunnen overtuigen, behalve die van de SP. Zij mag van mij vanavond
in deze Kamer een nieuwe poging wagen, terwijl ik haar aandacht vraag voor
onze bezwaren.Met veel plezier heb ik de conceptbekwaamheidseisen gelezen, die onlangs
zijn vastgesteld door de Stichting beroepskwaliteit leraren en ander onderwijspersoneel.
Het is een prachtige naam, wij korten die af als SBL. Het is vermakelijke
lectuur. Enkele voorbeelden uit de set voor het voorbereidend hoger onderwijs.
De eis: de leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn interpersoonlijke
verantwoordelijkheid. Indicator: de leraar ziet wat er gebeurt in de groep
waarmee hij werkt; hij luistert naar de leerlingen en reageert op hen. Het
is een knappe docent die het voor elkaar krijgt om dit niet te doen. Een andere
eis: de leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn verantwoordelijkheid
in het samenwerken met collega's. Indicator: hij houdt rekening met zijn collega's
en met de belangen van zijn school. U hoort het goed, voorzitter, een docent
houdt niet alleen rekening met zijn collega's. Nee, hij houdt ook nog rekening
met de belangen van zijn school. Dat zit dus wel snor. De derde en laatste
eis: de leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn verantwoordelijkheid
voor zijn eigen professionele ontwikkeling. Indicator: hij signaleert relevante
ontwikkelingen in de samenleving, het bedrijfsleven en het onderwijs en trekt
daaruit consequenties voor zijn professionele ontwikkeling. Dat is nogal wat.
Wat zijn relevante ontwikkelingen in de samenleving? Wat zijn consequenties
voor een professionele ontwikkeling? Met deze eisen denk ik niet dat ik ooit
leraar zou kunnen worden in het voorbereidend hoger onderwijs. Ik ben benieuwd
of de andere woordvoerders het zouden durven. Zou de minister het zelf durven
als deze eis zou worden gesteld?Deze voorbeelden geef ik zeker niet omdat ik de opstellers van de bekwaamheidseisen
voor de gek wil houden, integendeel. Het omvangrijke voorstel dat maar liefst
70 pagina's beslaat, is volgens mij met veel betrokkenheid en kennis van zaken
opgesteld. Het geeft ook een aardig overzicht van de verschillende componenten
waarop bekwaamheid van mensen in het onderwijs te meten is. Mijn fractie vraagt
zich echter af wat onderwijstellingen met bekwaamheidseisen in deze vorm moeten.
Om zinvol te zijn moeten die eisen worden vertaald naar de specifieke praktijk
van de school. Wie moet dat doen en wie moet dat dan weer beoordelen? Mijn
eerste vraag aan de minister is dan ook of zij de angst deelt van mijn fractie
dat veel leraren en andere betrokkenen deze bekwaamheidseisen met een vriendelijke
glimlach in ontvangst zullen nemen om ze vervolgens meewarig hoofdschuddend
als ondoordringbare bureaucratie in de prullenbak te werken. Deelt de minister
de mening van mijn fractie dat dit een zegen zou zijn voor het onderwijs?Met dit voorstel geeft de minister blijk van zeer veel goede bedoelingen.
Het is volgens mijn fractie goed dat algemene eisen worden gesteld aan de
toelating tot beroepen in het onderwijs. Goed is, dat er een onderscheid wordt
gemaakt tussen bevoegdheid en bekwaamheid. Mijn fractie kan instemmen met
het adagium "eens bevoegd is niet altijd bekwaam". Goed is ook, dat het onderwijsveld
een stem krijgt in het invullen van die bekwaamheidseisen.
Goed is tevens, dat deze eisen laten zien dat leraar zijn meer is dan kennisinstructeur
zijn. Echter, om het wetsvoorstel de goedkeuring van de SP-fractie te doen
verkrijgen, moeten er nog enkele zaken worden opgehelderd. Vragen hebben wij
over de onderbelichting van opvoedingsvaardigheden en de overdracht van cognitieve
vaardigheiden, over het platform dat de bekwaamheidseisen actueel moet houden
en over het geschiktheidsonderzoek van zij-instromers.Ik ben docent aan de universiteit van Amsterdam. Ik heb nooit ordeproblemen.
Behalve misschien tijdens een korte huilbui in de pauze, bijvoorbeeld als
een van de studenten die nacht zijn of haar geliefde heeft verloren, wordt
zelden een beroep gedaan op mijn opvoedkundige kwaliteit. Dat is wel anders
als ik les ga geven op het vmbo in bijvoorbeeld Amsterdam. Dan worden er heel
andere eisen aan mij gesteld om de aandacht van een groep vast te houden.
Dan moet ik mijzelf de vraag stellen hoe ik deze nog veelal ongevormde jongeren
kan helpen om uit te groeien, op te groeien tot trotse burgers. In de huidige
bekwaamheidseisen vond ik maar weinig terug over zaken als orde houden en
opvoeden. Ziet de minister het als haar verantwoordelijkheid dat leraren en
andere betrokkenen in staat zijn om orde te houden en jongeren te ondersteunen
in hun ontwikkeling tot zelfstandige burgers? Zo ja, dient het onderwijs dan
meer ondersteuning te krijgen, bijvoorbeeld voor mentoruren en opvoedingsondersteuning
voor ouders?Ook het wat softe karakter van de huidige bekwaamheidseisen stelde mijn
fractie teleur: veel agogie, weinig cognitie. En dat, terwijl het kabinet
de kenniseconomie zo hoog in het vaandel voert. Veel wordt gesproken over
individuele, pedagogische, organisatorische en sociale bekwaamheden. Weinig
vond mijn fractie terug over bijvoorbeeld vakinhoudelijke aspecten. Dat maakt
het beroep van leraar naar mijn opvatting te laagdrempelig, wat niet bevorderlijk
is voor de maatschappelijke status van het leraarschap. Het is geen geheim
dat afgestudeerden, met name van de pedagogische academie, te maken hebben
met een kennisachterstand. Deelt de minister deze opvatting? Ziet de minister
het als haar verantwoordelijkheid dat leraren voldoende inhoudelijke kennis
hebben? Zo ja, hoe gaat zij dat verzekeren?Bekwaamheidseisen worden niet alleen gesteld aan leraren, maar bijvoorbeeld
ook aan schoolmanagers. Deelt de minister de opvatting van mijn fractie dat
ook schoolmanagers, dus ook directeuren en adjunct-directeuren, te allen tijde
moeten voldoen aan een minimum aan vakinhoudelijk en pedagogische bekwaamheden
en dat zij minimaal een dagdeel per week moeten blijven meedraaien in de klassen.
Als zij niet bekwaam zijn om dat als leraar te doen, dan toch in ieder geval
als klassenassistent?Als de minister hiermee kan instemmen, heb ik nog wat andere vragen over
het plan voor het instellen van een landelijk platform voor alle onderwijsberoepen
dat, als ik het goed heb begrepen, de bekwaamheidseisen nader moet invullen
en in ieder geval actueel moet houden. Onduidelijk is voor mijn fractie wie
nu wel en wie niet deel van dit platform gaat uitmaken. Vindt de minister
het haar verantwoordelijkheid dat er ook voldoende deelnemers namens de leraren
en ondersteuners zitting hebben in dit platform? Klopt het dat de lerarenopleidingen
en de pedagogische academies niet zullen plaatsnemen in dit platform?Het belangrijkste punt van kritiek van mijn fractie betreft de zij-instromers.
Deze mensen kunnen een welkome aanvulling zijn op het lerarenteam en kunnen
zelfs een oplossing zijn voor het lerarentekort. Van belang is wel dat aan
hen dezelfde bekwaamheidseisen worden gesteld als aan reguliere docenten.
De beloning dient trouwens ook hetzelfde te zijn, maar daarover gaat dit debat
niet. Geschiktheidsonderzoek, ook wel assessment genoemd, moet uitmaken welke
vrijstellingen zij-instromers eventueel kunnen krijgen. De beoordeling hiervan
wordt niet in de eerste plaats overgelaten aan de lerarenopleidingen. Graag
hoor ik van de minister waarom niet.De afgelopen jaren is een commerciële markt ontstaan van assessmentbureaus,
die voor allerlei beroepen de competenties van mensen bepalen. Soms vraag
ik mij wel eens af: hoe weten die mensen dat nu allemaal? Hoe komt het dat
deze bureaus meer kennis hebben dan mensen uit de betreffende beroepsgroepen?
Wat heeft de minister doen besluiten dat deze bureaus pedagogische en cognitieve
bekwaamheden beter kunnen beoordelen? Wat kosten die commerciële bekwaamheidsonderzoeken
overigens?Aan zij-instromers moeten dezelfde eisen worden gesteld als aan reguliere
leraren. Dat is wel zo goed voor de agogiek op de scholen. Is het waar dat
zij-instromers drie jaar onbevoegd voor de klas kunnen staan? En, zo ja, waarop
baseert de minister dan haar oordeel dat leerlingen drie jaar lang les kunnen
krijgen van een onbevoegde leraar?Er zijn te veel openstaande vragen om nu al "ja" tegen deze wetsvoorstellen
te kunnen zeggen. De wetten die wij hier goedkeuren, mogen naar de overtuiging
van mijn fractie niet zo veel vragen oproepen, zeker niet als het gaat om
onderwijswetten. Dergelijke wetten hebben mensen in het onderwijs immers al
vaak genoeg tot wanhoop gedreven. Hopelijk kan de minister mij alsnog overtuigen
door op de door mijn fractie gestelde vragen en geopperde verbeteringen ruimhartig
en positief te reageren.De heer Schuurman (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de SGP.Het wetsvoorstel dat wij vanavond bespreken, kent een voorgeschiedenis
van meer dan tien jaar. Het is de inzet van wetsvoorstel om de inhoud van
het leraar zijn blijvend aan kwaliteitseisen te binden.Met het wetsvoorstel wordt beoogd dat bij algemene maatregel van bestuur
bekwaamheidseisen worden vastgesteld aan onderwijsgevenden in verschillende
vormen van onderwijs en aan onderwijsgerelateerde werkzaamheden van ander
personeel. De bekwaamheidseisen moeten betrekking hebben op kennis, inzicht
en vaardigheid op pedagogisch-didactisch terrein en op vakbekwaamheid. Daarnaast
beoogt men met het wetsvoorstel scholen er zelf voor te laten zorgen dat leerkrachten
hun bekwaamheid onderhouden. Ten slotte wordt in het wetsvoorstel geregeld
dat zij-instromers eenvoudiger kunnen instromen. Het is dus de bedoeling om
de kwaliteit van het onderwijs te verhogen en tegelijkertijd de instroom
in het onderwijsvak te vereenvoudigen.Zoals onze fracties tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer constateren ook wij in deze Kamer met tevredenheid dat de regering
met dit wetsvoorstel haar verantwoordelijkheid neemt voor een kwalitatief
en professioneel goed lerarencorps, dat bovendien op een adequate wijze om
kan gaan met het te verwachten nijpende lerarentekort.Vanaf het begin hebben wij positief gestaan tegenover de doelstellingen
van het wetsvoorstel. Ook in het onderwijs geldt dat iemand die een bevoegdheid
heeft om in het onderwijs werkzaam te zijn, in welke functie dan ook, niet
automatisch een vast en voor altijd geldend hoog niveau van beroepsuitoefening
heeft. Het is in het onderwijs gewoon noodzakelijk gebleken om blijvend aandacht
te besteden aan bij- en nascholing. Het blijkt ook op sommige scholen al te
werken. Het wetsvoorstel geeft met andere woorden een formele basis voor een
al gegroeide praktijk.Het doel van het wetsvoorstel heeft volledig onze instemming. Bij het
middel kan echter een aantal kritische vragen worden gesteld. Dat hebben wij
ook via de schriftelijke inbreng laten weten. Wij bedanken de minister voor
haar antwoorden op onze vragen, maar helemaal tevreden zijn wij niet. Het
middel zoals in het wetsvoorstel wordt beoogd, wijkt namelijk nogal af van
wat onder het tweede kabinet Kok werd beoogd. Uiteindelijk is niet gekozen
voor het aanvankelijk voornemen om een wet op het leraarschap tot stand te
brengen, waarvan de regeling voor een register deel zou uitmaken.Wij denken dat die weg minder administratieve lasten voor het onderwijs
met zich zou hebben gebracht en ook minder financiële lasten. Wij zijn
er niet helemaal gerust op dat de nu voorgestane weg de bureaucratie niet
zal doen toenemen en dat gelden, bestemd voor het onderwijs, niet naar die
bureaucratie zullen afvloeien. Zowel de bekwaamheidseisen als het onderhouden
daarvan zouden onzes inziens eerder bij de leraren en hun organisaties gelegd
moeten worden dan bij de onderwijsinstanties. Ook is bij een dergelijke aanpak
blijvend onderhoud van bekwaamheidseisen bij minder aanbod van leraren gegarandeerd,
omdat invloed van de situatie op de arbeidsmarkt van het onderwijs dan is
uitgesloten. Nu dreigt het gevaar dat het bevoegde gezag op scholen bij krapte
aan leraren het onderhouden van de bekwaamheden van het onderwijspersoneel,
en dus het recht op nascholing, minder serieus neemt: een leraar zorgt zelf
voor zijn opleiding en hij kan dat ook best doen voor zijn bij- en nascholing.
Bekwaamheid van het lerarencorps dient daarom verplicht gesteld te worden.
Dat kan een groot pluspunt worden genoemd, gezien de enorme hoeveelheid ontwikkelingen
in het onderwijsveld. Het feit dat de Stichting beroepskwaliteit leraren betrokken
is geweest bij de totstandkoming van de concepteindversie van de bekwaamheidseisen
geeft ons het vertrouwen dat ook in het onderwijsveld voldoende draagvlak
bestaat voor de omschakeling. Laten wij niet vergeten dat het verplichtstellen
van het bijhouden van de onderwijsbekwaamheid, met een toets eens in de 6
jaar, een cultuuromslag betekent. Er is niet langer sprake van vrijblijvendheid.
De minister zal daarom bij de opzet van het voorliggende wetsvoorstel niet
alleen beleidsmatig ondersteuning moeten verlenen, maar ook met middelen over
de brug moeten komen. Het kan niet zo zijn dat er wel sprake is van het uitbreiden
van de verantwoordelijkheden van scholen, maar dat er geen middelen worden
vrijgemaakt. De minister heeft in de Tweede Kamer niet duidelijk kunnen maken
om welk bedrag en om welke termijn het gaat. Ook in de memorie van antwoord
blijft de beantwoording van onze vragen vaag. Er zal structureel een bedrag
vrijgemaakt moeten worden om blijvend de bekwaamheid bij te houden, dus niet
alleen voor 2004 en 2005. Kan de minister daar nog eens op ingaan?Het wetsvoorstel sluit volgens de minister aan bij de wens van het kabinet,
de autonomie van scholen te vergroten en zoveel mogelijk te dereguleren. Ook
onze fracties hebben als inzet scholen zoveel mogelijk vrijheid en ruimte
te geven. Hoewel wij liever een andere weg of een ander stelsel hadden gezien,
verdienen autonomie en deregulering veel aandacht als het gaat om het vaststellen
van bekwaamheidseisen. Scholen kunnen het beste bepalen waar behoefte aan
bestaat. Wij kunnen het ook aan de scholen zelf overlaten gelet op de bekwaamheidseisen
die zijn opgesteld door de beroepsgroep. Scholen kunnen en moeten ruimte krijgen
voor het voeren van eigen beleid. De initiatieven tot deregulering en autonomie
krijgen daarom onze steun, maar wij willen wel benadrukken dat het met dit
wetsvoorstel niet in goede bedoelingen moet blijven steken. Onze fracties
zijn er niet helemaal gerust op dat het voorliggende wetsvoorstel niet uiteindelijk
tot meer regulering zal leiden. Er zal sprake zijn van wettelijke regelgeving,
AMvB's en ministeriële regelingen, waarbij het er dus al met al niet
overzichtelijker op wordt. Wij zijn er nog niet van overtuigd dat het stellen
van bekwaamheidseisen bij AMvB's de gewenste deregulering tot gevolg heeft.
De vraag is of de gekozen middelen wel effectief zullen zijn. Onze fracties
wachten de ontwikkeling van de vaststelling van de minimumnormen af. Wij pleiten
voor echte minimumnormen, die zoveel mogelijk door de beroepsgroep zelf worden
aangedragen.Vanwege onze aarzelingen zijn wij positief over de voorgestelde voorhangprocedure.
Het wordt ons mogelijk gemaakt om bijtijds in te grijpen als toch sprake is
van overregulering. Er is echter nog onduidelijkheid over het vervolgtraject
van het opstellen van minimumnormen. Kan de minister aangeven hoe ver zij
is met het opstellen van die normen? Het ligt voor de hand dat wij die moeite
hebben met de dreiging van te veel bureaucratie, ook moeite hebben met het
in te richten platform voor formulering van bekwaamheidseisen. Onze fracties
vinden dat eigenlijk een overbodige instantie. Een en ander kan ook vanuit
de beroepsgroep zelf geregeld worden; daar is de overheid verder niet voor
nodig. Zoals eerder gezegd is de beroepsgroep er best toe in staat, haar verantwoordelijkheid
te nemen; dat is gebleken. Feitelijk is dit echter niet anders dan nakaarten,
want het platform komt er toch. De samenstelling is nog onzeker. Kan de minister
al wat meer zeggen over de samenstelling van dit platform? Mijn fractie vindt
het namelijk uitermate belangrijk dat het platform bestaat uit vertegenwoordigers
van de beroepsgroep.Wij zijn er teleurgesteld over dat ook voor het godsdienstonderwijs vakbekwaamheidseisen worden gesteld. Het lijkt te moeten worden
gezien als een poging van een deel van de Tweede Kamer om grip te krijgen
op het godsdienstonderwijs, niet alleen waar het gaat om bekwaamheidseisen,
maar ook als het gaat om vakinhoudelijke eisen. Onze fracties sluiten niet
uit dat het wordt gevoed uit de wens grip te krijgen op het islamitisch godsdienstonderwijs.
Ook dat vinden onze fracties teleurstellend, aangezien al diverse malen is
gebleken dat het slechts bij een heel klein aantal islamitische scholen misgaat.
Bovendien is het ook niet nodig, want de inspectie heeft voldoende middelen
om dan in te grijpen.Mevrouw Dupuis (VVD):Kan de heer Schuurman nog eens uitleggen wat er in vredesnaam voor bezwaar
tegen is om aan godsdienstleraren bekwaamheidseisen te stellen? De meesten
van ons die op christelijke scholen hebben gezeten, herinneren zich zeer wel
hoe de plaatselijke predikant of priester het onderwijs verzorgde. Dat was
eenvoudigweg niet professioneel. Wat is er meer in het belang van het godsdienstonderwijs
dan om dat te professionaliseren?De heer Schuurman (ChristenUnie):Dit punt heb ik ook bij andere onderwerpen in mijn bijdrage aan de orde
gesteld. Ik ben het met mevrouw Dupuis eens dat er bekwaamheidseisen moeten
worden gesteld; hierop kom ik nog terug. Ik wil dat echter liever overlaten
aan de mensen die daarvoor verantwoordelijk zijn. Dit geldt ook voor het platform
en de zaken die worden geregeld in de AMvB's. Ik had eerder verwacht dat ik
hierbij steun zou krijgen van mevrouw Dupuis, dan dat zij mij zou afvallen.
Zij heeft in de schriftelijke inbreng – haar bijdrage heb ik nog niet
gehoord – ervoor gepleit om de verantwoordelijkheid vooral bij het onderwijsveld
zelf te leggen.Mevrouw Dupuis (VVD):Dat heb ik niet gedaan, maar op zichzelf is het juist. Dat neemt niet
weg dat het gaat om een protest tegen het benoemen van bekwaamheidseisen voor
het godsdienstonderwijs. Daar heeft de VVD-fractie echt geen enkel bezwaar
tegen. Integendeel, het is in ieders belang. Dat herhaal ik.De heer Schuurman (ChristenUnie):Misschien is het goed als ik eerst mijn verhaal afmaak; op dit punt kan
ik nog wel een interventie van mevrouw Dupuis verwachten. Uit de woorden van
de minister in de memorie van antwoord blijkt al dat hiermee op het randje
wordt gebalanceerd in het licht van de artikelen 6 en 23 van de Grondwet.Het is dus niet nodig dat er in het licht van bepaalde misstanden eisen
worden gesteld, omdat er voldoende middelen zijn om in te grijpen. Het voorstel
van onze fracties is dan ook om de discussie zoveel mogelijk inhoudelijk zuiver
te voeren, los van alle kabaal over islamitische scholen.Ondertussen zit de minister door het aannemen van het amendement van de
LPF-fractie met een probleem waar zij eigenlijk niet aan wil. Zij moet wel
bekwaamheidseisen stellen, maar met grote weerzin, zo lijkt het. Zij erkent
de spanning die het amendement op kan leveren met de artikelen 6 en 23 van
de Grondwet, maar zal toch ook vakbekwaamheidseisen stellen. Op verschillende
manieren probeert de minister aan te geven dat het stellen van bekwaamheidseisen
niet in strijd hoeft te zijn met artikel 6 en 23, zolang wij ons beperken
tot de bekwaamheidseisen en ons niet met de inhoud van het vak gaan bemoeien.
Uit de memorie van antwoord blijkt dat de regering zich van een mogelijk spanningsveld
bewust is. Onze fracties menen dat de minister met haar opmerkingen hierover
in de memorie van antwoord op het randje balanceert.Het hoeft op zichzelf niet kwalijk te zijn om ook aan godsdienstleraren –
in zekere zin beantwoord ik hiermee mevrouw Dupuis – objectieve pedagogische
en didactische eisen te stellen. Onze fracties hebben er wel vertrouwen in
dat zal blijken dat scholen zelf in staat zijn om bekwame docenten aan te
trekken. Op dit moment wordt er bovendien in het bijzonder onderwijs al nagedacht
over de te stellen normen op dit vlak. Het gaat echter wringen bij de vakinhoudelijke
bekwaamheidseisen. Kan de minister nog eens aangeven hoe zij ook in de toekomst
denkt te kunnen garanderen dat er geen sprake zal zijn van het voorschrijven
van vakinhoudelijke bekwaamheidseisen? Kan zij ook aangeven hoe zij denkt
dat haar voorstel zich verhoudt tot de geest van het ingediende amendement?
Er is namelijk in de Tweede Kamer duidelijk over gesproken dat in het amendement
juist geen onderscheid wordt gemaakt tussen vakinhoud en vakdidactiek. Is
de list van Tom Poes, die de minister toezegde, echt afdoende?Ten slotte wil onze fractie graag weten of de minister al exact kan aangeven
hoe de bekwaamheidseisen voor de godsdienstonderwijzer worden samengesteld.
Wie worden daarbij betrokken? Hoe wordt gegarandeerd dat daarbij vakinhoudelijke
eisen worden gesteld die door alle scholen worden gedragen?Wij staan nogal kritisch tegenover dit wetsvoorstel; niet tegenover de
doelstellingen, maar wel tegenover de middelen waarmee de verschillende doelstellingen
moeten worden bereikt. Met aandacht zullen wij luisteren naar de reactie van
de minister op onze kritische inbreng.Mevrouw Dupuis (VVD):Mevrouw de voorzitter. Namens de VVD-fractie bespreek ik nog kort een
aantal punten uit dit wetsvoorstel. In het voorlopig verslag en de memorie
van antwoord hebben wij al het een en ander gewisseld, maar toch hebben wij
nog drie punten. Ten eerste kom ik namens de VVD-fractie terug op het punt
van de door ons aan de orde gestelde eenzijdige oriëntatie van het wetsvoorstel
op de pedagogisch-didactische en sociale bekwaamheidseisen van leraren. Ten
tweede hebben wij commentaar op de paragraaf uit de memorie van antwoord over
de relatie tussen bevoegdheid en bekwaamheid. Ten slotte veroorlooft de fractie
zich nog een korte algemene beschouwing over de doelstelling van dit wetsvoorstel
en dan in het bijzonder afgezet tegen de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet BIG).De minister is uitvoerig ingegaan op ons commentaar over de eenzijdige
oriëntatie op de pedagogisch-didactische bekwaamheidseisen. Zij heeft
aan de memorie van antwoord bovendien een beschrijving toegevoegd van de bekwaamheidseisen,
die zullen worden gesteld aan de leraren van de diverse onderwijsniveaus,
te weten het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs, het beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie, en het voorbereidend hoger onderwijs.
Veel dank hiervoor aan de minister. Het is inderdaad verhelderend. Het valt
niet te ontkennen dat de vakinhoudelijke kennis van de leraar wordt genoemd.
Toch blijft na bestudering van de drie aangeboden sets bij ons de vraag bestaan
of de beschrijving van de vakinhoudelijke kennis niet stiefmoederlijk is bedeeld.
Bij elk onderwijsniveau worden zeven competenties genoemd met daaraan gekoppeld
bekwaamheidseisen. Eén daarvan betreft de vakinhoudelijke kennis en
die is nauwelijks geëxpliciteerd. Alleen bij het voorbereidend hoger
onderwijs zijn de vakinhoudelijke bekwaamheidseisen wel geëxpliciteerd.Maar verder rijst het beeld op van de wellicht sociaalvaardige en antiautoritaire
leraar van de jaren zeventig, Pieter Jaap in tuinbroek en met lange haren.
Wij lezen over interpersoonlijke competentie, pedagogische competentie, vakinhoudelijke
en didactische competentie, organisatorische competentie, competentie in het
samenwerken met collega's en met de omgeving, en competentie in reflectie
en ontwikkeling. Van de laatste vier competenties lijkt in elk geval te gelden
dat ze niet kenmerkend zijn voor de leraar; het zijn vaardigheden die vrijwel
iedere werknemer nodig heeft. Daarnaast blijft het beeld bestaan dat de vakinhoudelijke
kennis slechts een zeer beperkt onderdeel is van de vele vereiste competenties
van de leraar. Dat is onder meer het geval doordat geen relatie meer wordt
gelegd met het type opleiding die de docent heeft gevolgd. De aandacht ervoor
is marginaal en vaag. Dat blijkt bijvoorbeeld in de formulering van bekwaamheidseis
nummer drie bij het primair onderwijs. Ik citeer: "De leraar primair onderwijs
onderschrijft zijn vakinhoudelijke en didactische verantwoordelijkheid." Zwakker
kan het niet gezegd: "de leraar onderschrijft." Wat bedoelt men daarmee? Kan
de formulering niet krachtiger en preciezer?De tweede bekwaamheidseis luidt: "Hij heeft voldoende kennis en vaardigheid
op het gebied van de onderwijsinhouden en de didactiek om een krachtige leeromgeving
tot stand te brengen waarin de kinderen zich de culturele bagage eigen kunnen
maken die de maatschappij vereist." Dit wordt nader uitgelegd, maar in het
erop volgende rijtje gaat het vrijwel alleen over de didactiek. Waarom staat
er bijvoorbeeld niet gewoon dat de leraar – elke leraar – tenminste
de Nederlandse taal, geschiedenis, geografie en cultuur uitstekend beheerst?
De VVD-fractie blijft verontrust over de geringe aandacht voor kennisinhoud.
Zij blijft zich ook afvragen wat de winst is van de vervanging van de bevoegdheid
door dit soort bekwaamheidseisen. Wil de minister dat nog eens toelichten?Over dit punt merk ik ook nog het volgende op. De minister zegt dat het
de bedoeling is dat scholen meer helderheid krijgen over de competenties van
de leraar. De beschrijvingen die nu zijn overlegd, lijken echter bijkans ontoetsbaar
te zijn. Waarom denkt de minister dat het zo meer helder is? Ons lijkt eerder
het tegendeel het geval te zijn. De minister merkt op: bepalend is nu –
dus met de invoering van deze wet – of voldaan wordt aan bekwaamheidseisen,
ongeacht de weg die daartoe heeft geleid. Misschien slaat dit op de zij-instromers,
maar toch zouden wij willen weten waar men dan al die competenties leert.
Welke garantie kan een school en dus ook de ouders krijgen dat de leraar deze
werkelijk bezit? De VVD-fractie zou graag de ruimte krijgen om de AMvB's met
betrekking tot de bekwaamheidseisen via een voorhangprocedure te bekijken
voordat zij definitief zijn. Hoewel ik dit nog niet heb gezien, begrijp ik
echter dat hiervan al melding is gemaakt.Ik kom te spreken over de basale doelstelling van deze wet, namelijk de
versteviging en "upgrading" van het leraarsambt. Wij vinden dit ook hard nodig.
Of deze wet het behalen van die doelstelling mogelijk zal maken, is voor ons
echter zeer de vraag. Het is natuurlijk sowieso de vraag of zo'n pretentieuze
doelstelling met wetgeving te bereiken is. Als wij naar de Wet BIO kijken,
wordt deze vraag wel bijzonder dringend. Het is een massa woorden waarin uiteindelijk
maar twee zeer voorlopige en voorzichtige beleidswijzigingen te lezen zijn,
namelijk dat bij AMvB bekwaamheidseisen voor leraren worden vastgesteld en
dat de scholen beleid zullen ontwikkelen omtrent het onderhouden van bekwaamheden
van hun personeel. Over dat eerste punt sprak ik zojuist. Van het tweede punt
moeten wij nog zien wat er van terecht komt.Tot slot wil ik deze Wet BIO vergelijken met de meest voor de hand liggende
andere wetgeving op het gebied van een belangrijke maatschappelijke beroepsgroep,
namelijk de hulpverleners in de gezondheidszorg. Het gaat dan om de Wet BIG.
Dan valt nog eens extra op hoe mager de Wet BIO is, terwijl het belang van
het leraarschap voor ons allen, maar in ieder geval voor de VVD-fractie, evident
is. Wat staat er allemaal in de Wet BIG? Ik noem een aantal voor een beroep
belangrijke zaken als titelbescherming, inschrijving in een register, erkenning
van de diverse specialismen binnen een beroepsgroep, voorbehouden handelingen,
maatregelen wegens ongeschiktheid en een tuchtrecht. Dit alles geeft body
en structuur aan de beroepen in de gezondheidszorg en dit heeft het leraarsberoep
ook zo hard nodig. Onze volgende vraag aan de minister is dan ook waarom de
Wet BIO niet steviger kon. Waarom lijkt er niet ten minste een poging te zijn
gedaan om het leraarsberoep werkelijk zwaar neer te zetten? Wij vinden het
een gemiste kans.De heer Schuurman (ChristenUnie):Wat het laatste punt betreft, is er behoorlijk wat overeenstemming met
mijn kritiek op het wetsvoorstel. Maar waarom zet u die kritiek niet voort
op het punt dat u juist aanroerde, namelijk dat er bij de wet wel allerlei
bekwaamheidseisen met betrekking tot het godsdienstonderwijs moeten worden
vastgesteld? Ik heb ervoor gepleit om dat ook maar terug te brengen bij de
desbetreffende organisaties.Mevrouw Dupuis (D66):De reden waarom ik daaraan niet speciaal aandacht heb besteed, is omdat
het consistent is dat, als er bekwaamheidseisen worden gesteld, dit aan allen
te doen. Dan maakt het voor de VVD-fractie inderdaad niet uit of dat aan leraren
in de cognitieve vakken is, of aan leraren in het godsdienstonderwijs. Wij
hebben er geen enkele behoefte aan om onderscheid te maken tussen de leraren
godsdienstonderwijs en andere leraren. Ze moeten gewoon goede leraren zijn
qua kennis van hun vak. Je hoeft als docent godsdienstonderwijs je leerlingen
er natuurlijk niet toe te brengen om te geloven in een bepaalde
leer, maar je moet het wel correct kunnen vertellen. Dat is een inhoudelijke
bekwaamheidseis waar ook de leraar godsdienst niet onderuit kan.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik begrijp dat u de bekwaamheidseisen voor alle vakken op dezelfde wijze
wilt behandelen. Maar hoe gaat u dan om met de artikelen 6 en 23 van de Grondwet?
Daarmee kan heel gemakkelijk spanning ontstaan.Mevrouw Dupuis (D66):Die spanning zien wij niet. Over de vrijheid van onderwijs is een studeerkamer
vol boeken volgeschreven. Nergens staat echter dat de vrijheid van onderwijs
inhoudt dat je geen bekwaamheidseisen aan leraren godsdienstonderwijs zou
mogen stellen. Dat is ook nooit de bedoeling van de wetgever geweest. Het
is eenvoudigweg iets wat er niet uit volgt.De heer Schuurman (ChristenUnie):Als ik uw kritiek zie over de inhoud van de wet, dan zou ik zeggen: hoeveel
temeer geldt dat dan voor vakken waar de Grondwet op zijn minst in het geding
is?Mevrouw Dupuis (D66):Dat is een kwestie van interpretatie. Wij denken niet dat de Grondwet
hier in het geding is. Wij blijven de godsdienstleraar zien als een leraar
zoals alle anderen.De heer Klink (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie heeft met instemming kennis genomen van het
wetsvoorstel op de beroepen in het onderwijs. Het is een goede zaak dat de
toelating tot het beroep van leerkracht voortaan wordt bepaald door bekwaamheidseisen,
zeker tegen de achtergrond van een dreigend tekort aan gekwalificeerde leerkrachten.
Bepalend wordt vooral of leerkrachten voldoen aan die bekwaamheidseisen. Het
onderwijscurriculum of de opleiding die is gevolgd blijven natuurlijk van
belang, maar dan wel als functie van die bekwaamheden. Bovendien geldt: eens
bevoegd is niet altijd bekwaam. Wij onderschrijven dat.In het verlengde hiervan verlangt de CDA-fractie nog wel een toelichting
op het niveau van de bekwaamheidseisen. Tijdens de wetgevingsprocedure is
verschillende keren de vraag aan de orde geweest naar de bredere inzetbaarheid
van leerkrachten in met name de eerste leerjaren van het vo. Daar doet zich
immers een spanningsveld voor tussen de brede inzet van leerkrachten, met
alle voordelen van dien, en de eisen die de kwaliteit van het onderwijs en
van de leerkracht moeten waarborgen. De minister heeft eerder aangegeven dat
leraren die voldoen aan bekwaamheidseisen, maar die ook inzetbaar willen zijn
in een ander deel van het onderwijsprogramma, binnen een begrensde periode
zullen moeten voldoen aan de bekwaamheidseisen die gelden voor dat nieuwe
vak. Zij verwees daarbij naar artikel 33, lid 4 van de Wet op het voortgezet
onderwijs. Een geslaagde bijscholing is dus nodig om bevoegd les te gaan geven
in dat nieuwe vak, maar met die constatering is nog niet alles gezegd, bijvoorbeeld
over het niveau van de bekwaamheidseisen die dan gelden. Het papiertje moet
wel worden gehaald, maar wat houdt dat papiertje precies in?In het kader van dit wetsvoorstel is er discussie geweest over de vraag
of er bekwaamheidseisen zouden moeten komen die specifiek zijn toegesneden
op de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs. Is de discussie
over die specifiek op deze twee jaren toegesneden bekwaamheidseisen met deze
wetsvoorstellen van de baan of zal deze terugkeren op het moment dat de AMvB's
worden vastgesteld en komen wij daar dan nog over te spreken? In algemene
zin geldt dat wij, evenals andere fracties, sterk hechten aan een toereikend
niveau van kennis en kennis van zaken bij leerkrachten. Die moeten in AMvB's
terug te vinden zijn. Die mogen niet ondersneeuwen bij didactische vaardigheden
of de beschikbaarheid van zo veel mogelijk mensen en een brede inzetbaarheid
van leraren. Dat vergt dus bekwaamheidseisen die vakinhoudelijk gericht en
te operationaliseren zijn en een relatie kennen met de opleidingen voor leerkrachten,
zoals mevrouw Dupuis zo-even zei.De CDA-fractie heeft bij de schriftelijke voorbereiding van de behandeling
van het wetsvoorstel gevraagd naar de rol van de inspectie bij de verdere
professionalisering van zittende leerkrachten. In hoeverre kan de inspectie
eisen stellen aan de bijscholing van leerkrachten als deze niet meer aan de
minimumeisen, die immers periodiek herijkt worden, voldoen? Is er een min
of meer dwingende rol voor de inspectie weggelegd op basis van artikel 3 van
de WOT? Of is er vooral sprake van stimulerend toezicht?De minister geeft in de memorie van antwoord en in eerdere stukken te
kennen dat het wetsvoorstel een opdracht geeft aan de scholen om ervoor te
zorgen dat personeel voldoende bekwaam blijft. Ook moet voor elk personeelslid
een bekwaamheidsdossier worden bijgehouden. Op deze punten is nalevingstoezicht
van de kant van de inspectie aan de orde. Er kunnen dus sancties volgen als
een school bijvoorbeeld geen dossiers bijhoudt. Daarnaast is er sprake van
stimulerend toezicht en van het bevorderen van de deugdelijkheid. Als er signalen
zijn dat het niet goed is gesteld met de kwaliteit van het onderwijs in een
school en het onderhoud van bekwaamheden tekort schiet, kan en zal de inspectie
in overleg treden met het bevoegd gezag. Op dit punt wil de CDA-fractie graag
enige verheldering.Stel een school houdt bijvoorbeeld netjes de bekwaamheidseisen bij –
dat is procedureel allemaal mooi in orde – maar inhoudelijk blijkt dat
de bekwaamheden, gemeten naar de periodiek herijkte minimumkwaliteitseisen,
ontoereikend onderhouden zijn of worden. Is dat al een reden voor de inspectie
om scholen dwingend aan te spreken? Of moet het gebrekkige onderhoud zich
eerst gaan manifesteren in klachten over het feitelijke onderwijs en de kwaliteit
daarvan voordat de inspectie daadwerkelijk kan interveniëren? Helderheid
op dit punt lijkt ons van belang om de verantwoordelijkheden van de school,
om hun verplichting tot rekenschap en om de bevoegdheden van de inspectie
helder te krijgen.In het verlengde hiervan rijst bij de CDA-fractie de vraag of scholen
in hun verantwoording naar de eerstbetrokkenen, zoals de ouders, via bijvoorbeeld
een jaarverslag, niet simpelweg helder zouden moeten maken of zittende leerkrachten
zich hebben bekwaamd in de inmiddels bijgestelde bekwaamheidseisen. Dat kan
desgewenst, zo leren ervaringen hiermee in Canada, op een geanonimiseerde
manier gebeuren. Ouders, leerlingen en andere betrokkenen kunnen
zich dan een beeld vormen van de kwaliteit van het onderwijzend personeel
en zij kunnen, zo nodig, het bevoegd gezag op een passende manier corrigeren.
De CDA-fractie legt op de verantwoording inzake deze bekwaamheden van de leerkrachten
nogal de nadruk, juist omdat het bij de periodiek bijgestelde bekwaamheidseisen–
de minister benadrukt dit zelf ook en uiteindelijk is het een van de bedoelingen
van de wet – gaat om minimumkwaliteitseisen. Het gaat dus om vaardigheden
die minimaal nodig zijn om het beroep goed uit te oefenen. Ouders en leerlingen
moeten er vanuit kunnen gaan dat leerkrachten over die vaardigheden beschikken
en dat zij op peil zijn gehouden. Een en ander zal de leerkrachten prikkelen
om hun vaardigheden daadwerkelijk op niveau te houden en scholen zullen van
onderop en van binnenuit werken aan het interne kwaliteitsbeleid.Een opmerking heeft de CDA-fractie nog wel over de set bekwaamheidseisen
gericht op de leerkrachten in het voortgezet onderwijs. Tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is vrij uitvoerig stilgestaan bij
de vraag of er specifieke eisen gesteld zouden moeten worden aan leerkrachten
die werkzaam zijn in het vmbo. Van hen wordt met name een specifieke didactische
deskundigheid gevraagd, overigens niet alleen bij de beroepsgerichte vakken,
maar ook bij theoretische vakken als Nederlands en Engels. Inmiddels heeft
het al genoemde SBL zich kennelijk over die didactische eisen gebogen en gemeld
dat deze te integreren vallen in de bekwaamheidseisen die voor het voortgezet
onderwijs worden ontwikkeld. Als dit nu het geval is, maken de specifiek op
het vmbo gerichte vaardigheden dan deel uit van de eisen die aan alle leerkrachten
(in spe) voor voortgezet onderwijs en voorbereidend hoger onderwijs worden
gesteld of zal er sprake zijn van een specialisatie?Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie heeft eerder schriftelijke vragen
gesteld bij de grondwettigheid van het stellen van bekwaamheidseisen voor
het geven van godsdienstonderwijs en het verzorgen van levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs. Verwezen is daarbij naar artikel 6 en artikel 23 van de
Grondwet. De CDA-fractie vindt het een goede zaak dat de minister te kennen
heeft gegeven zich ten volle bewust te zijn van een spanningsveld. Als waarborgen
geeft zij aan dat de bekwaamheidseisen zullen steunen op het professionele
oordeel van de beroepsgroep. Wat de inhoud betreft wil de overheid een benadering
kiezen die ervan uitgaat dat de scheiding van kerk en staat bovendien een
onaantastbaar goed is. Het toezicht moet dus op afstand blijven van de inhoud
die in het kader van godsdienst en levensbeschouwelijk onderwijs wordt gegeven.De CDA-fractie heeft geen onoverkomelijke bezwaren tegen het vastleggen
van bekwaamheidseisen, ook niet voor godsdienstleerkrachten, zolang maar gewaarborgd
blijft dat de overheid niet treedt in hetgeen inhoudelijk gedoceerd wordt.
Procedurele waarborgen dienen zich aan in het feit dat de AMvB's uiteraard
de Raad van State passeren. De voorhangprocedure biedt de volksvertegenwoordiging
bovendien de mogelijkheid om de bekwaamheidseisen te toetsen. In materiële
zin worden godsdienst- en onderwijsvrijheid bovendien en overigens beschermd
door het EVRM. Bij een vermeende schending van de godsdienstvrijheid kan het
Europese Hof om een oordeel worden gevraagd.Wel heeft de CDA-fractie nog een enkele vraag rond de procedure in de
aanloop naar het stellen van die bekwaamheidseisen. De minister constateert
dat het voor de hand ligt dat bij het vaststellen van de leerinhoud zal worden
aangesloten bij hetgeen besturen daaromtrent bepalen. Het woord leerinhoud
is hier overigens verkeerd gekozen; het dient hier te gaan om bekwaamheidseisen.
Er zijn immers geen kerndoelen, eindtermen of centrale eindexamenprogramma's
voorhanden. Dus is het lastig om die bekwaamheidseisen vast te stellen. De
CDA-fractie vraagt zich af hoe zich dit verhoudt tot het feit dat bekwaamheidseisen
zullen steunen op het oordeel van de professionals. Ik moet hier iets aan
toevoegen. Ik bedoelde te zeggen dat de minister in de memorie van antwoord
gewezen heeft op het feit dat zij besturen zal inschakelen bij het vaststellen
van de bekwaamheidseisen. Wij vragen hoe zich dit verhoudt tot het terugvallen
op het oordeel van de professionals. Hoe ligt hier de verhouding tussen schoolbestuur
en deze professionals? Wat het islamitische onderwijs betreft rijst de vraag
welke instanties de minister wil gaan betrekken bij het opstellen van de bekwaamheidseisen
nu er nog geen zogenoemde "aangewezen instellingen" zijn die opleidingen voor
geestelijken verzorgen. Wellicht heeft de minister hier al enig zicht op.Mevrouw de voorzitter. Ik sluit af. De CDA-fractie staat in beginsel positief
tegenover het voorliggende wetsvoorstel. Dat de overheid de voorwaarden schept
voor een modern personeels-, onderwijs- en nascholingsbeleid is prima. Dat
de minister voorsorteert op tijden waarin het wervingsbeleid opnieuw onder
spanning zal komen te staan, verheugt ons, want regeren is vooruitzien. Het
is vanuit dat perspectief dat wij met deze inbreng nog enige kritische vragen
over het voetlicht hebben willen brengen.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik spreek ook namens de fractie van D66.Voorzitter. "Bekwaam is degene die voldoet aan de bekwaamheidseisen, bevoegd
is degene die dat daadwerkelijk heeft aangetoond, en ten bewijze daarvan een
getuigschrift heeft ontvangen van een daartoe bevoegde instantie", schrijft
de minister in haar memorie van antwoord. En inderdaad om bekwaamheid en bevoegdheid
draait dit wetsontwerp, dat – alweer de minister citerend – "oorspronkelijk
de bedoeling had om de positie van de leraar te verbeteren en ook diens aanzien
in de samenleving te verbeteren."En dat was nodig, want onder leraren heerst sterk het gevoel dat zij in
de loop van de tijd van kennisdragers – en daarmee toentertijd zelfs
notabelen – geworden zijn tot kinderoppassers wie alles wat er misgaat
in deze maatschappij verweten kan worden. En het spiegelbeeld daarvan vinden
wij dan natuurlijk in de manier waarop onderwijsconsumenten de leerlingen
en hun ouders tegen die leraar aankijken. Te vaak met het idee dat de leraar
het niet beter weet, maar juist tekortschiet in de aanpak van de voortdurende
problemen en ook in kennis van zaken. Dat is gelukkig niet de
gehele waarheid. Er zijn ook nog steeds leraren in elke vorm van onderwijs
naar wie door iedereen met respect gewezen wordt. Als je"een goede leraar"
genoemd wordt, is dat nog altijd iets om trots op te zijn. Maar het omgekeerde
komt ook voor.Het onderwijs stelt ook hoge eisen. Dit komt door de inherente zwaarte
van het beroep, de veranderingen in de maatschappij – en daardoor van
de leerlingen – die het nog zwaarder maken, en door de steeds wisselende
eisen van de overheid, waardoor zowel inhoudelijk als organisatorisch telkens
weer van alles omgegooid moet worden. Of, zullen we hopen, móést
worden. Het komt waarschijnlijk ook doordat de opleiding niet altijd adequaat
geweest is, niet altijd voldoende hoge eisen gesteld heeft en dus heeft bijgedragen
tot de devaluatie van het beroep.Dat moet afgelopen zijn. Het voorliggende wetsontwerp moet daartoe bijdragen.
Het regelt terecht het stellen van de bekwaamheidseisen, die teruggevonden
moeten kunnen worden in de opleidingen. Wat daarin komt, moet nog bepaald
worden, maar aangenomen moet worden dat de manier waarop de SBL hierop insteekt
door het uitwerken van zeven competenties, richtinggevend is. Daarbij zijn
enkele kanttekeningen te maken.Het aanwijzen van competenties werkt verhelderend, omdat het duidelijk
maakt welke veelsoortigheid aan kennen en kunnen iemand in huis moet hebben
om dit vak te kunnen uitoefenen. Maar het uitwerken ervan maakt al te snel
een gezochte en plichtmatige indruk. Enkele van mijn collega's hebben daar
zwaardere termen voor gebruikt. Ik ben het daarin niet met deze collega's
oneens. Dat geldt wanneer binnen de scholen in het kader van integraal personeelsbeleid
op deze manier voorgekauwd moet worden wat je moet kunnen en hoe je het moet
kunnen: Dat geldt ook als op deze manier een AMvB moet worden gevuld met bekwaamheden.
Wees voorzichtig met dit soort uitwerkingen.Een tweede punt is dat het leraarsberoep twee hoofdaspecten kent. Het
eerste is het vak van leraar dat moet worden uitgeoefend, waarbij al die uitgewerkte
competenties een rol spelen. Hoe moet je handelen om een goede leraar te worden?
Het andere is de kennis die een leraar moet hebben van het vak dat of de vakken
die hij moet geven. Dat vereiste kennisniveau is heel verschillend. Je moet
voor het basisonderwijs van alles en nog wat voldoende weten, niet alleen
van taal, maar ook van rekenen. Voor het voortgezet onderwijs en de bve-sector
geldt, dat je veel moet weten van het vak waarvoor je gekozen hebt en daarnaast
voldoende gezond verstand moet hebben. Voor de bovenbouw vwo is voldoende
kennis waarschijnlijk zelfs het allereerste vereiste.Het kennisniveau is in de competentiebenadering verstopt in de competentie
"vakinhoudelijk en didactisch competent", waar de nadruk meer op het didactische,
je vak als leraar ligt, dan op het vakinhoudelijke, het vak wat je moet geven.Er bestaat óók in het onderwijs neiging om vooral belang
te hechten aan de vraag "of hij of zij wel met de kinderen kan omgaan". Dat
is van geweldig veel belang, ook voor het behalen van concrete leerresultaten
door de leerlingen. Het belang daarvan zal ook wel groter zijn geworden. Vroeger
waren de verhoudingen tussen leraar en leerling anders. Maar het is niet het
enige. Dat geldt heel duidelijk voor de bovenbouw vwo waar van een leraar
heel veel gevraagd wordt op het gebied van kennis, maar het geldt ook voor
het primair onderwijs waar je beter geen leraar kunt hebben die te weinig
gevoel heeft voor rekenen. Bij de bovenbouw vwo wordt het langzamerhand zinvol
om in de gaten te houden of de instroom van universitair opgeleide leraren
hier op peil blijft of nog verder gaat dalen. Het lijkt niet onmogelijk dat
de nieuwe functiewaardering en de daaraan gekoppelde salariëring gaat
afmaken waar de hos-operatie in 1986 mee begonnen is: het onderwijs onaantrekkelijk
maken voor academici. De geboortegolfgeneratie is nu nog aanwezig in het onderwijs,
maar als deze eruit is, verandert er heel veel. Voor die onaantrekkelijkheid
is het onderwijs tegenwoordig zelf verantwoordelijk en terecht, maar misschien
kan de minister daarop blijven letten, zoals ze ook bij de andere onderwijsvormen
in de gaten moet blijven houden of de kaarten niet té veel worden gezet
op leraren die goed les geven en te weinig op leraren die goed weten waarover
ze les moeten geven.Daar staat tegenover dat voor het leerwegondersteunend onderwijs en misschien
ook wel voor de "gewone" beroepsgerichte leerwegen in de onderbouw het belang
van een overzichtelijke structuur, van een vast klassenverband en van een
wat vastere relatie met een leraar het van belang kunnen maken om een leraar
meer vakken, misschien zelfs wel zoveel mogelijk vakken te laten geven. Het
wetsontwerp geeft daar maar heel beperkte mogelijkheden voor, althans voor
zover niet straks in de AMvB daarvoor aparte regels worden gesteld. Ook daarop
zou de minister straks goed moeten letten. Een bredere inzetbaarheid, zonder
bureaucratische eisen, maar gestoeld op werkelijke bekwaamheid, zou voor de
onderbouw van de beroepsgerichte vmbo-opleidingen gunstig kunnen zijn. Maar
pas daarbij op dat dit niet leidt tot allerlei afzonderlijke bevoegdheden
voor delen van het voortgezet onderwijs, die een flexibele inzet van de leraren
belemmeren.Dat de mogelijkheid van zij-instroom duidelijk wordt geregeld en daarmee
wordt erkend als reguliere mogelijkheid om leraar te worden, is een goede
zaak. Of van de zij-instroomregelingen veel gebruik zal worden gemaakt, lijkt
mij trouwens de vraag. Want zolang er geen echte schaarste heerst –
en ik moet nog zien dat die terugkomt – is het voor de scholen toch
veel aantrekkelijker om gebruik te maken van de algemene mogelijkheden om
onbevoegd, bijvoorbeeld nog studerend, of onderbevoegd personeel aan te stellen
dan om gebruik te maken van de toch wat ingewikkelde en extra verplichtende
regelingen van de zij-instroom. Hoe schat de minister dat in?Dat voor zij-instroom, afgezien van de beroepsgerichte vakken, zowel voor
primair als voor voortgezet onderwijs, en met wat aanvullende mogelijkheden
ook voor de bve-sector, ten minste een hbo-opleiding als strikte eis geldt,
is een goede zaak waar ook in perioden dat er wel echte lerarenschaarste is
niet aan getornd mag worden. Wie daar niet aan voldoet, moet op een andere
manier, met beperkter verantwoordelijkheden, het onderwijs instromen. Daarvoor
ontstaan steeds meer mogelijkheden, die in de verdere uitwerking van de wet in de AMvB's ook wel meegenomen zullen worden.Overigens is het zinvol daarbij eens te letten op de samenhang met de
regelingen van de primaire arbeidsvoorwaarden. Dat is toch ook nog steeds
een verantwoordelijkheid van de minister. Daar wordt een strikt verschil gehanteerd
tussen leraren en onderwijsondersteunend personeel, waarbij de onderwijsondersteuner
in 8 jaar zijn maximumsalaris haalt en de leraar over datzelfde 18 jaar doet.
Degene die voldoet aan de eisen voor het leraarschap, kan daarbij jaren lang
zeer in het nadeel zijn ten opzichte van degenen, de ondersteuners, die hij
moet aansturen. Bij het vastleggen van typen onderwijsfuncties en de daarbij
behorende bekwaamheidseisen moet ook gelet worden op de rechtspositionele
aspecten en de salarisaspecten van die functies, want die kunnen de toepasbaarheid
ervan zeer belemmeren. Ook dat hoort bij de directe verantwoordelijkheid van
de minister.Deze modernisering van de diverse onderwijswetten is nuttig. De zij-instroom,
wat daar ook in de praktijk van kome, wordt definitief geregeld. Het stelsel
van bekwaamheidseisen wordt uitgebreid naar meer categorieën. Er komt
iets meer mogelijkheid voor de scholen om zelf keuzes te maken zonder daarbij
altijd eerst de inspectie te moeten raadplegen. En het afwijken van de gestelde
eisen wordt duidelijker dan tot nu toe voor de scholen ingekaderd in vaste
regels waaraan ze moeten voldoen. Dat is allemaal winst. Er hangt nog wel
het een en ander af van de nader vast te stellen AMvB's. Hoe wil de minister
daar verder mee omgaan? Zij stelt immers in de memorie van antwoord dat dit
niet hoeft te wachten op de inrichting van het platform dat het veld moet
vertegenwoordigen. Wie stelt dan vast welke eisen worden gesteld en wanneer
zal dat gebeuren?Wij horen graag de reactie van de minister.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1894-1903.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl