Behandeling van:  - het wetsvoorstel Regels inzake het aanhouden van voorraden aardolieproducten (Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001) (27170)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 3487-3510

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 45, pagina 3487-3510

01-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27170Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 1 februari 2001)Pagina 3463-3463
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake het aanhouden van voorraden aardolieproducten (Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001) (27170)Pagina 3487-3510
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 1 februari 2001)Pagina 3534-3535
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 januari 2001 over verarmd uranium in NAVO-munitiePagina 3510-3514
Regeling van werkzaamheden (donderdag 1 februari 2001)Pagina 3487-3487
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de regeling van het DNA-onderzoek in strafzaken (26271)Pagina 3463-3487
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake het aanhouden van voorraden aardolieproducten (Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001) (27170)Pagina 3524-3534
Interpellatie-Kant, gericht tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over wachttijden voor openhartoperatiesPagina 3514-3524
Noten bij pagina 3514: Interpellatievragen van het lid Kant (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzake wachttijden voor openhartoperatiesPagina 3536-3536

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 139 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
inzake het aanhouden van voorraden aardolieproducten (Wet voorraadvorming
aardolieproducten 2001) (27170).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Voorzitter! Vandaag spreken wij over een wetsvoorstel dat op een aantal
punten leidt tot substantiële wijzigingen in de manier waarop het strategische
aardolievoorradenbeleid gestalte krijgt met als mogelijk gevolg een forse
kostenbesparing van een kleine 50 mln. dat, als het aan de regering ligt,
ten goede komt aan onder andere de automobilist, maar ook de grote oliemaatschappijen
zijn blij. Het kan niet mooier zou je bijna zeggen, maar dat is nu precies
de vraag. Hoewel geen direct gevolg van de wet vindt behandeling van het wetsvoorstel
plaats tegen de achtergrond van de verlaging van de strategische olievoorraad
naar het niveau waaraan wij door internationale afspraken gebonden zijn, namelijk
90 dagen netto-invoer als binnenlands gebruik. Met verlaging bedoel ik ook
dat de traditionele buffer van 10 à 15% reserve bovenop die internationale
minimumverplichting sinds 1998 is afgebouwd naar aanleiding van het advies
van de Algemene energieraad dat overigens ook mede ten grondslag ligt aan
dit wetsvoorstel.Het wetsvoorstel voorziet in het terugbrengen van de olievoorraadverplichting
voor de oliemaatschappijen van 50 dagen naar 16 2/3 dagen. Dit betekent dat
de rol van de overheid via het Centraal orgaan voorraadvorming aardolieproducten
(COVA) groter wordt. Ik doel op de rol van het aanhouden van de strategische
aardolievoorraad. De manier waarop COVA deze voorraad aanhoudt, verandert
ook weer. Volgens de memorie van toelichting zou deze voor een groot deel
moeten bestaan uit tickets, oftewel reserveringen, voor aardolievoorraden.
Dit is een groot verschil met de huidige situatie, waarin COVA in beginsel
geen gebruikmaakt van tickets, maar de strategische aardolievoorraden fysiek
aanhoudt.De PvdA-fractie is kritisch geweest bij de schriftelijke voorbereiding.
Eigenlijk zijn onze zorgen nog steeds niet weggenomen. Wij zijn er dan ook
vooralsnog niet van overtuigd dat de richting die het wetsvoorstel inslaat,
de juiste is, mede in het licht van de ontwikkelingen op de oliemarkt gedurende
het jaar 2000.Er staat veel op het spel. Natuurlijk zouden wij het liefst een volledige,
duurzame energiehuishouding hebben en dus helemaal niet van olie afhankelijk
zijn. Dat is echter geen realistische benadering. Aardolie zal de komende
tientallen jaren namelijk een belangrijke rol blijven spelen in de Nederlandse
energievoorziening, alsook in het maken van producten.Ondanks onze nog altijd aanzienlijke gasvoorraden is aardolie voor Nederland
een belangrijke energiebron. Een verstoring van de aanvoer van aardolie kan
dan ook zeer nadelige gevolgen hebben voor de economische ontwikkeling. Immers,
veel werkgelegenheid hangt direct en indirect samen met de aanvoer van aardolie.
Ik noem ook de redelijke olie- en benzineprijzen. Nederland als distributieland
draait tenslotte niet in de laatste plaats ook om olie. Ik denk in dit verband
aan de Rotterdamse haven waar de overslag voor bijna 1/3 (98 miljoen ton,
zo heb ik mij laten vertellen) uit ruwe olie bestaat. Ik denk ook aan de transportsector,
waar prijsverhogingen vrijwel direct een negatieve invloed hebben op de concurrentiepositie
van zowel de individuele transportbedrijven als de gehele transportsector.Nederland is dus kwetsbaar. Dit betekent dat alles wat wij veranderen,
gestoeld moet zijn op een goed doordachte visie, niet alleen nationaal, maar
zeker ook in Europees en internationaal verband. Die visie moet betrekking
hebben op vragen, zoals de afhankelijkheid van en de relatie met het OPEC-kartel,
het belang van strategische olievoorraden in verband met de voorzieningszekerheid
en het belang van strategische olievoorraden als een instrument om, indien
gewenst, de prijs te beïnvloeden en met name grote prijsschommelingen
tegen te gaan.Hoewel de minister de aannames van de Algemene energieraad van 1998 wel
degelijk nuanceert, is er bij ons toch behoefte om dieper in te gaan op de
algehele visie. Allereerst iets over de OPEC. Het verschil in benadering tussen
de regering en de fractie van de Partij van de Arbeid is zeker ook gelegen
in de positie van de OPEC. Naar onze mening hebben de OPEC-landen namelijk
nog steeds een machtspositie, als het gaat om de oliemarkt en de prijs van
olie. In deze overtuiging worden wij gesterkt door de mededeling van de Europese
Unie van 11 oktober 2000, dat de aanzienlijke prijsstijgingen van olie in
de loop van het jaar 2000 in de eerste plaats het gevolg zijn van de productiebeperkingen
van de OPEC.Ook de kans op een energiecrisis schatten wij toch wat zwaarder in dan
de regering. Zo moet erkend worden dat de politieke situatie in het Midden-Oosten
verre van stabiel is. Dat geldt tot op zekere hoogte ook voor Rusland. De
regering acht de kans op een oliecrisis evenwel minder groot geworden. Zo
zou de OPEC minder invloed hebben dan vroeger. Zoals gezegd, kijken wij daar
een slag anders tegenaan.De regering geeft overigens ook aan dat de westerse landen momenteel 60%
van de productie verzorgen, terwijl zij slechts over 23% van de wereldaardolievoorraden
beschikken. De heel eenvoudige conclusie die zich dan opdringt, is dat het
aandeel van de OPEC in de wereldproductie de komende jaren onvermijdelijk
toeneemt en derhalve de invloed van de OPEC-landen.Ik kom te spreken over het belang van voorraden in relatie tot de voorzieningszekerheid.
Welnu, de gebeurtenissen in 1973, 1979, 1990 en de daaropvolgende jaren geven
aan dat negatieve ontwikkelingen op de oliemarkt kunnen leiden tot economische
groeivertragingen of zelfs recessies. Het aanhouden van een strategische aardolievoorraad
kan de negatieve gevolgen hiervan gedeeltelijk mitigeren. Bovendien kan de
strategische aardolievoorraad een preventieve werking hebben. Een olieboycot
zal dan aanmerkelijk minder effectief zijn. Bij toepassing van gebruiksbeperkende
maatregelen, zoals de autoloze zondag, is wellicht tot ongeveer 150 dagen
olie beschikbaar.Ik wil voorts nog iets zeggen over prijsbeïnvloeding. Een relatief
grote verplichte voorraad betekent dat je ook een instrument hebt waarmee
je de prijs kunt beïnvloeden. In de periode dat de benzineprijs tot boven
de ƒ 2,70 steeg (september 2000) lanceerde minister Zalm zelfs heel
concreet het voorstel om olie te verkopen met als doel de wereldprijs wat
omlaag te brengen. Voorzover ik heb begrepen, heeft dit voorstel het niet
gehaald in Europees verband. Ik wil in dit verband ook de visie geven van
directeur Robert Priddle van het Internationale Energie Agentschap, verwoord
in het Financieele Dagblad van 18 december 2000. Prijsschommelingen kunnen
volgens hem beter voorkomen worden als consume rende landen
hun reservevoorraden vergroten. Dat zou de krapte op de oliemarkt structureel
verminderen en prijsfluctuaties dempen. Overigens betrekt hij daarin ook de
stelling, dat het Westen de banden met het oliekartel moet aanhalen in plaats
van ze te verbreken. Een dergelijke invalshoek spreekt mijn fractie aan, omdat
wereldwijde samenwerking op essentiële onderdelen zoals olie een bijdrage
kan leveren aan vrede en welvaart, overal in de wereld.In ieder geval wil ik hiermee aangeven hoezeer wij hechten aan een afzonderlijke
discussie over de onderliggende problematiek. Zeker moet ook de Europese Unie
als het even kan een gezamenlijke visie ontwikkelen. De eerste aanzetten zijn
daartoe al gedaan. Er ligt een document van de Commissie van oktober 2000
met als titel De olievoorziening van de Europese Unie. Dat document biedt
goede aanknopingspunten voor een discussie in Nederland, maar dat bekent wel
dat mijn fractie graag een reactie van de minister op deze Europese nota wil
ontvangen. Op die wijze kunnen wij ook van gedachten wisselen over de inzet
van de Nederlandse regering bij de discussie die op Europees niveau zal worden
gevoerd. Is de minister bereid, zo spoedig mogelijk een dergelijke reactie
naar de Kamer te sturen? Wat mij betreft, hoeft niet gewacht te worden op
het Groenboek energievoorziening van de Europese Unie, want dat komt volop
aan de orde evenals de beloofde nota over het langetermijnenergiebeleid in
Nederland. Ik wil daarmee overigens niet zeggen, dat dit Groenboek niet belangrijk
is.Voorzitter! De kern van het wetsvoorstel is vooral de ruil tussen de kostenbesparing
enerzijds en de vermindering van zekere voorraden anderzijds. Mijn fractie
vraagt zich af of die beide invalshoeken wel in voldoende evenwicht tot elkaar
staan, ondanks het feit dat de overheid veel grotere verplichtingen op zich
neemt dan het bedrijfsleven. Het voordeel van kostenbesparing is volgens onze
fractie eigenlijk twijfelachtig, terwijl de vermindering van de verplichte
fysieke voorraad wel zijn doorgang zal vinden. Wij denken, dat we meer instrumenten
in deze wet moeten inbouwen om dat evenwicht beter te kunnen beheersen. Ik
licht dat op de volgende onderdelen toe.Dat betreft allereerst het systeem van ticketing, dat volgens de memorie
van toelichting moet worden toegepast op 50% tot 75% van de strategische voorraden
van COVA. Het bedrijfsleven heeft wat betreft zijn eigen voorraadverplichting
de keuze daaraan te voldoen met eigen bedrijfsvoorraden of te dekken met reserveringen
of bedrijfsreserveringen van een derde. Ook COVA mag zijn voorraadverplichtingen
vanaf nu invullen met gereserveerde voorraden van derden, waarbij men zich
een percentage van 50 tot 75 van de verplichting van COVA voorstelt.Wij hebben allemaal kennis kunnen nemen van de alarmerende geluiden van
de Vereniging van Onafhankelijke Tankopslagbedrijven, zoals die door Downstream
BV richting Kamer zijn verwoord. Het gevolg van het ticketsysteem kan zijn,
dat fysiek aanwezige voorraden zullen worden vervangen door papieren reserveringen
in de vorm van opties of futures, wat de kans op een volstrekt oncontroleerbare
en intransparante spotmarkt groot maakt. De vraag is welk algemeen belang
daarmee gediend zal zijn in de richting van een zo stabiel mogelijke internationale
oliemarkt alsmede het voorkomen en beheersen van crisissituaties. Opties en
futures verzilveren in tijden van crisis zal voor overheden volstrekt onhanteerbaar
blijken te zijn. Helaas zullen de meest ingrijpende gevolgen pas echt goed
duidelijk worden bij een echte oliecrisis, maar dan is het te laat.De minister heeft bij brief van 19 januari weliswaar gereageerd op deze
signalen, maar in de brief wordt volgens ons onvoldoende ingegaan op een aantal
kwesties, met name het verschijnsel van de zogenaamde papieren kaarten. Wil
de minister concreet reageren op de volgende vragen? Heeft de minister net
als Downstream kritische signalen over dit wetsvoorstel ontvangen van het
IEA, van buitenlandse zusterorganisaties van COVA, van Clingendael, van buiten
de EU en zo ja, hebben die meegewogen in dit wetsvoorstel. Als dat niet het
geval is geweest, is de minister dan alsnog bereid haar oor daar te luisteren
te leggen? Wat is de reden van het voornemen van het Internationaal energieagentschap
om het Nederlandse voorstel in maart op zijn agenda te plaatsen?Het ticketsysteem levert juist die besparing op van bijna 50 mln. Wat
zijn de risico's van dat systeem? Zullen de termijnen veelal kortlopend zijn –
ik heb termijnen gehoord van drie maanden – en hoe is dan de verlenging
gegarandeerd? Is de bevoorrader gebonden aan verplichtingen inzake verlenging
en tegen welke prijs zal dat plaatsvinden bijvoorbeeld als er sprake is van
een krappe oliemarkt c.q. crisissituatie? Garandeert het ticketsysteem de
aanwezigheid van fysieke voorraden opdat er de facto geen sprake zal zijn
van een lagere voorzieningszekerheid, of zal die juist extra kwetsbaar zijn
omdat er sprake is van papieren voorraden? Klopt het dat Nederlandse voorraden
nu reeds zowel "verticket" zijn als onder ceel – als onderpand –
bij een bank liggen? Weet de bank c.q. de tickethouder daarvan? Is de minister
bereid het door PA-consultants uitgebrachte rapport zo spoedig mogelijk naar
de Kamer te zenden zodat het nog betrokken kan worden bij de stemming over
dit wetsvoorstel?Het moge duidelijk zijn dat wij vraagtekens hebben bij het voorgestelde
systeem. Wij zijn daarom erg benieuwd naar de reactie van de minister op het
door CDA en VVD ingediende amendement op stuk nr. 8.Voorzitter! Hoewel in samenhang met het ticketsysteem diverse zaken spelen,
vinden wij een aantal andere aspecten evenzeer van belang voor een effectief
olievoorradenbeleid.Dat betreft allereerst het toezicht op de uitvoering van het beleid, zowel
in nationaal als internationaal verband. Dat baart ons zorgen. Wij hebben
gevraagd of de ECD belast is met handhaving en controle in Nederland en of
deze dienst over voldoende capaciteit beschikt om die taken uit te voeren.
De minister heeft daarop geantwoord: "De invulling van de handhavings- en
controlesystematiek wordt momenteel nog nader uitgewerkt. Naast controle van
de administratieve verplichtingen zullen daarvoor speciaal aangewezen toezichthouders
periodiek de voorraadplichtigen onderwerpen aan verificatieonderzoeken." Wat
is er inmiddels bekend over die invulling? Het lijkt ons heel belangrijk dat
het aantal toezichthoudende functionarissen berekend is op de complexiteit
van de controletaak. Welke sanctiemaatregelen zijn er bij het niet nakomen
van de verplichtingen? Nederland heeft bilaterale verdragen met EU-Ianden – ik ga ervan
uit dat het alleen EU-Ianden zijn – waarmee de afspraak is gemaakt dat
alleen daar voorraden opgeslagen kunnen worden. Hoewel Nederland over relatief
veel opslagcapaciteit beschikt en er dus veel reserveringen vanuit het buitenland
in Nederland zijn, zullen er ook zeker Nederlandse reserveringen in het buitenland
worden gedaan. Ik heb begrepen dat dit nu al het geval is. Het meetellen van
olievoorraden in andere EU-staten maakt iedere lidstaat afhankelijk van buitenlandse
toezichthouders. Op welke wijze wordt volstrekt uitgesloten dat er dubbeltellingen
en dubbele boekingen plaatsvinden, zeker als er sprake is van een spotmarkt?
De controleerbaarheid van het daadwerkelijk aanwezig zijn van de her en der
gereserveerde hoeveelheden olie is volgens de PvdA-fractie niet sluitend geregeld.
Voorzover mijn fractie heeft kunnen nagaan, ontbreekt er een sluitend Europees
toezichtstelsel. Ook uit de praktijk hebben wij signalen gehoord dat aan de
kwaliteit en de doeltreffendheid van het toezicht in het buitenland wordt
getwijfeld. Aan de kwaliteit van de administratie zou veel te verbeteren zijn
en verder zouden bedrijven zich in het buitenland proberen te onttrekken aan
de voorraadverplichting.Niet alleen ontbreekt effectieve controle, maar er ontbreekt ook een effectief
Europees sanctiesysteem. Een goed voorraadbeheer is zeker ook een Europees
belang. Mijn fractie is dan ook van mening dat er alles voor te zeggen valt
om een goed Europees toezichtbeleid te ontwikkelen waarin de oprichting van
een Europees toezichthoudend orgaan een rol moet spelen, al was het alleen
maar om een goed level playing field tot stand te brengen. Wat is de visie
van de minister op samenwerking op Europees niveau in de vorm van een Europees
toezichthoudend orgaan? Diverse fracties overwegen om op dit punt een motie
in te dienen.Het behoeft geen betoog dat mijn fractie twijfels heeft over de voorzieningszekerheid.
De minister stelt zelf op pagina 6 van de memorie van toelichting dat de voorzieningszekerheid
zal dalen. Zoals eerder gesteld, geven de ontwikkelingen op de oliemarkt in
2000 en de blijkbaar toch erg grote invloed van OPEC, op zichzelf geen aanleiding
voor een versoepeling van het strategisch aardoliebeleid. Dit wetsvoorstel
regelt een versoepeling van de voorraadverplichting voor oliemaatschappijen.
De fractie van de PvdA hecht eraan dat er een goede wettelijke basis wordt
gecreëerd voor het verhogen van de voorraadverplichting voor het bedrijfsleven
indien dat nodig is. Uiteraard kan de verhoging van de verplichte voorraad
ook bewerkstelligd worden via een AMvB zoals bedoeld in artikel 4. Door deze
mogelijkheid expliciet in de wet op te nemen, wordt ook in de richting van
het oliebedrijfsleven nadrukkelijk het signaal afgegeven dat de mogelijkheid
open blijft. Het oliebedrijfsleven zal hiermee rekening moeten houden, zodat
er geen enkel misverstand over kan ontstaan. Op die manier kan de kans op
juridische processen behoorlijk verkleind worden. Verder worden de verwachtingspatronen
op deze wijze bijgesteld en ook dat kan een stabiliserend effect hebben op
de oliemarkt en de olieprijs. Mijn fractie stelt voor een artikel op te nemen,
zoals analoog geformuleerd is met betrekking tot de verplichting van COVA.
Het gaat om het amendement op stuk nr. 10.Een ander thema betreft het voorkomen van machtsposities en monopolies.
Uit het oogpunt van het voorkomen van marktverstoringen, het verschuiven van
marktaandelen tijdens een crisis en het ontstaan van tijdelijke of langdurige
machtsposities en monopolies, achten wij het van belang een zekere spreiding
te waarborgen, zowel tijdens een crisis als onder gewone omstandigheden. Zoals
op pagina 10 van de nota naar aanleiding van het verslag wordt aangegeven,
kan de regering niet uitsluiten dat alle niet-COVA-gebonden voorraden in handen
kunnen komen van één onderneming. De minister gaf zelf ook al
aan dat het weinig solidaire handelen van de olieconsumerende landen tijdens
de oliecrisis van 1973 als zeer nadelig is ervaren. Ook tussen bedrijven onderling
is een dergelijke houding niet ondenkbaar. Dat is de achtergrond van het amendement
op stuk nr. 11. In dit kader past ook onze zorg over de mogelijkheid van speculatie.
Zoals wij allen weten, is olie tijdens een aanvoercrisis een schaars goed.
Dat zal een stijgende prijsontwikkeling met zich brengen. Het wordt dan in
zekere zin ook aantrekkelijk olie langer aan te houden of zelfs achter te
houden, zodat de prijzen nog verder stijgen. Dat betekent dat het aanbod van
olie daalt en dat de prijzen nog sneller door kunnen stijgen. Speculatie kan
het prijsniveau dus onnodig doen stijgen en op die manier grote economische
schade aanrichten. Wij menen dat het goed is om in het wetsvoorstel expliciet
een antispeculatiebepaling op te nemen, met de daarbij behorende sancties.
Vandaar het amendement op stuk nr. 12 van PvdA en D66.Dan iets over de kostenbesparing. De kosten van het aanhouden van verplichte
voorraden, ongeveer 169 mln., zouden volgens de oorspronkelijke berekeningen
met enige tientallen miljoenen guldens kunnen dalen. De kostenbesparing komt
uiteindelijk terecht bij de consument, met name de automobilist, door middel
van accijnsverlaging. Gezien de gestegen prijs van tickets, ƒ 150 per
ton per jaar, en het feit dat deze duurder zijn dan het aanhouden van een
fysieke voorraad kan er op korte termijn volgens ons nog geen sprake zijn
van een kostenbesparing. Wat zijn de gevolgen daarvan voor de benzineprijs?
Hoe kijkt de minister daar tegenaan? Kan zij haar visie geven op de exacte
gevolgen voor de consument? Wil zij daarbij ook ingaan op de vraag of de kosten
van het legen van opslagtanks uiteindelijk bij de consument terechtkomen?Zodra er wel sprake is van een kostenbesparing, ongeveer 50 mln., is er
wellicht een betere bestemming denkbaar dan de toevoeging ervan aan de winstmarge
van de oliemaatschappijen of een verlaging van de benzineprijs. Het gaat om
een mogelijke verlaging van 0,2 of 0,3 cent. Daarvan zal de automobilist weinig
of niets merken. Gelet op die geringe kostendaling kan worden overwogen de
voorraadheffing niet te laten dalen en het geld ten goede te laten komen aan
energiebesparing en de ontwikkeling en toepassing van duurzame energie. Met
andere woorden, hoe kunnen de eventueel positieve financiële gevolgen
ten goede komen aan een duurzame ontwikkeling ten aanzien van het energiebeleid?
Wij overwegen daarover in tweede termijn een motie in te dienen. Graag een
reactie van de minister.Dan kom ik te spreken over de positie van kleine oliehandelaren. In feite was er de afgelopen jaren sprake van een overgangsregeling.
In de afgelopen zeven jaar had een bepaalde groep oliehandelaren geen verplichting
tot het aanhouden van voorraden. Die regeling wordt nu opnieuw ingevoerd,
op hetzelfde niveau als die voor de oliemaatschappijen. Het gaat om 4% van
de binnenlandse afzet of te wel 16 dagen. Het is niet goed dat de minister
de oliehandelaren en de oliemaatschappijen over één kam scheert.
Een dergelijke regeling houdt naar de mening van mijn fractie te weinig rekening
met de verschillen in werkvoorraden tussen de vele oliehandelaren, niet allemaal
overigens, en de oliemaatschappijen. Gezien de verschillen in gemiddelde werkvoorraad
lijkt het de PvdA-fractie zinvol om in de wet onderscheid te maken tussen
de verplichting van de oliemaatschappijen en die van de oliehandelaren. Vandaar
het amendement op stuk nr. 9 van de fracties van de VVD, de PvdA en, naar
ik aanneem, het CDA.Het is goed dat de minister reeds heeft aangekondigd dat de drempel met
betrekking tot de verplichting bij 50.000 ton aardolieproducten wordt gelegd.
De vraag is hoe de categorie van ongeveer 20 overblijvende handelaren er uitziet
als het gaat om de verhouding tussen en de verplichting met betrekking tot
de werkvoorraden. Wij vinden het belangrijk daar inzicht in te krijgen, want
voorkomen moet worden dat er onevenredig grote lasten op de schouders van
de kleinere oliehandelaren terechtkomen.Dan nog iets over de evaluatie. De PvdA-fractie hecht aan een zo stabiel
mogelijke situatie met betrekking tot olievoorraden. Het wetsvoorstel heeft
wat betreft de te verwachten effecten veel pretenties. Ik heb duidelijk gemaakt
dat wij er nog niet van overtuigd zijn of al het goede dat met dit wetsvoorstel
wordt beoogd, ook bereikt wordt. Wij stellen voor, over vijf jaar een evaluatie
te houden die zich niet alleen beperkt tot het functioneren van COVA –
zoals in artikel 30 is omschreven – maar zich ook uitstrekt tot de effecten
van deze wet op de Nederlandse economie, met name de prijsontwikkelingen en
de gevolgen daarvan voor consument en bedrijfsleven. Met het oog daarop hebben
de fracties van PvdA, VVD en D66 het amendement op stuk nr. 13 ingediend.
Wij horen hier graag de reactie van de minister op.De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Collega Witteveen is vrij diep ingegaan op de achtergronden
van de noodzaak, een voorraad van aardolieproducten aan te houden in verband
met calamiteiten. Ik sluit mij bij die algemene benadering aan.In principe kan ik akkoord gaan met de wijzigingen die in deze wetgeving
worden voorgesteld. Nieuwe omstandigheden vragen om een nieuwe benadering.
De overheid krijgt een kleinere rol en het bedrijfsleven wordt er juist meer
bij betrokken. Uiteindelijk leidt dit tot verlaging van de kosten voor de
samenleving omdat via COVA kleinere voorraden kunnen worden aangehouden. Er
vindt geen volledige afbouw plaats, maar wel een betere spreiding van deze
last over overheid en samenleving enerzijds en bedrijfsleven anderzijds. Uit
de stukken blijkt dat dit een voordeel bij COVA oplevert – er wordt
in dit verband een bedrag van 50 mln. genoemd – terwijl kan worden aangesloten
op bestaande voorzieningen bij het bedrijfsleven, waardoor er niet per se
sprake hoeft te zijn van kostenverhoging. Bedrijven houden voor het eigen
werk al voorraden aan die ruim het niveau van een strategische voorraad te
boven gaan.De minister stelt voor, de voorraadplicht te stellen op 4% van de binnenlandse
afzet. Deze naar mijn mening perfecte benadering biedt COVA ruime mogelijkheden
om op te treden bij calamiteiten, zoals olieboycots of sterke verstoringen
van de verhoudingen op de internationale markt. Ik onderschrijf de gedachtegang
van de minister dat niet alle bedrijven een extra voorraad behoeven aan te
houden. De drempel van 50.000 ton is goed gekozen. Hierdoor wordt de kleinere
handelaar niet met iets nieuws opgezadeld.Voorzitter! Vervolgens scheiden de paden van de minister en van mijn fractie
zich enigszins. De minister kiest voor een algemene benadering van producenten
en handelaren. Producenten hielden in het verleden al een voorraad aan die
voldoende was voor vijftig dagen. Handelaren houden werkvoorraden aan van
vijf tot acht dagen. Het gaat ons te ver om beide categorieën op één
hoop te gooien. Er mag best verschil zijn tussen de producent en handelaar.
De producent houdt alleen al vanwege de aard van het bedrijf veel grotere
voorraden aan dan de handelaar. Ik heb op dit punt een amendement ingediend
waarvoor ik tot mijn genoegen de steun heb gekregen van de fracties van PvdA
en CDA. De voorraadvorming in tijd moet niet via één algemene
maatregel van bestuur geregeld worden. Het volume per deelnemer wordt overigens
op grond van een verdeelsleutel bepaald. In ons amendement wordt voorgesteld,
twee algemene maatregelen van bestuur te slaan, namelijk een voor de producenten
en een voor de handelaren. Ik heb begrip voor het probleem dat is aangegeven.
Er zijn natuurlijk producenten die tevens handelaar zijn, waarbij twee functies
door elkaar heen gaan vloeien. Ik verwacht echter dat er voldoende dirigisme
aanwezig is op het ministerie om daar een oplossing voor te vinden. Als ik
het mij goed herinner, hadden wij bij de Gaswet ook met een producent en een
distributeur te maken. Er werd toen gesproken over het aanbrengen van Chinese
muren in de administratie. Ik denk dat dat ook op dit gebied moet kunnen en
dat een groot producentenbedrijf dat tevens handelaar is, in staat moet zijn
administratief een scheiding daartussen te hanteren. Mijn gedachten gaan uit
naar een veel kortere periode van voorraadvorming en -aanhouding bij de producenten
dan nu het geval is, en naar een andere insteek voor de handelaren, die meer
aansluit bij de natuurlijke hoeveelheid die zij tot op heden hebben aangehouden
voor hun normale bedrijfsvoering.Voorzitter! Bij het hebben van een dergelijk systeem moet er controle
zijn. De minister gaat hier in de wetgeving duidelijk op in. Ik tref echter
niet aan dat Nederland niet meer alleen op de wereld is. Het is niet meer
zo dat ieder land in Europa zijn eigen voorraadvorming moet behartigen en
alleen staat. Men staat in de Europese Unie. Er is al een mededeling gekomen
uit Brussel over de aardolievoorziening en de filosofie erachter over aardolievoorraadverplichtende
gedachtegangen. Wij moeten in de toekomst groeien naar een bepaalde systematiek.
Het moet natuurlijk niet zo zijn dat, als er een calamiteit is, Frankrijk
op een gegeven ogenblik op een houtje bijt, terwijl Nederland zegt dat Frankrijk niet aan zijn voorraad mag komen. Er zijn in de toekomst
onderlinge verbindingen in de Europese Unie. Als je dat gaat constateren en
als je daarbij tevens constateert dat bedrijven grensoverschrijdend kunnen
opereren op het vlak van strategische voorraadvorming, dan moet de controle
niet alleen nationaal zijn maar ook een Europese dimensie krijgen. Er moet
sprake zijn van een soort clearing house in Europa, zodat ook de Europese
Commissie en aanverwante organisaties weten waar welke voorraad zich bevindt
en hoe men zich aan de voorraadverplichtingen houdt. Daarbij zou best sprake
kunnen zijn van een overbevoorrading, waarvan in tijden van calamiteiten gebruik
wordt gemaakt. Ik sluit mij op dat punt aan bij de opmerkingen van collega
Witteveen, die dit element ook heeft aangegeven.Voorzitter! Het volgende punt betreft het ticketsysteem. Dit lijkt interessant.
Ik neem echter aan dat COVA – maar misschien ben ik op een verkeerd
ben gezet – niet met tickets gaat werken. Een van de belangrijkste zaken
is dat wij zekerheid hebben over de fysieke aanwezigheid van voldoende voorraad
op Nederlands grondgebied of op een dusdanige afstand van dat grondgebied,
dat het valt binnen de tijdsduur die in het wetsvoorstel is opgenomen met
betrekking tot de voorraadvoorzieningsgraad van Nederland. Als men echter
in een ruimere mate over de grens gaat opereren, dan wil ik daar meer inzicht
in hebben en zal er meer duidelijkheid moeten zijn. Ik ga er echter in eerste
instantie van uit dat wij fysiek opslaan in Nederland. Ik zou mij kunnen voorstellen
dat COVA ruimte genoeg heeft in het eigen Rijnmondgebied, waar tot op heden
voldoende opslagcapaciteit en zelfs overcapaciteit is. Ik heb daarom het amendement
van collega Van den Akker mede ondersteund. Daarin staat dat zij die voorraadplichtig
zijn slechts 10% van wat zij als voorraad in bezit moeten hebben in het ticketsysteem
mogen inzetten, waarbij ik het dan niet heb over de extra voorraad die zij
hebben voor handel en gebruik. Ik kan mij voorstellen, voorzitter, dat er
een bizarre situatie kan ontstaan bij het hanteren van een ticketsysteem,
waardoor we op een gegeven moment een soort virtuele handel in tickets gaan
krijgen zonder dat we precies weten hoe de voorraad eruitziet. Het controlesysteem
moet zich daarom ook over het ticketsysteem uitstrekken.De heer Van Walsem (D66):Ik heb het amendement inmiddels gekregen. Het houdt in dat de heer Blaauw
tegen het gebruik van de tickets is, met een uitzondering van 10% die alleen
aangewend mag worden indien om operationele redenen tijdelijk elders voorraden
aangehouden moeten worden. De vraag aan de minister om inzicht te geven in
de werking van de tickets die in het Botlekgebied worden gebruikt, is na de
ondertekening van dit amendement eigenlijk overbodig. Daar staat gewoon in:
niet doen. De heer Blaauw is uiteraard vrij om te doen en te laten wat hij
wil, maar als ik het wetsvoorstel en het amendement zie, denk ik dat het een
destructief amendement is.De heer Blaauw (VVD):Het woord "destructief" vind ik toch wat ruim in deze omstandigheden.
Bij wetgeving zit je met het probleem dat amendementen tekstwijzigingen zijn,
en dat is wat anders dan moties. Als je in tweede termijn een amendement indient,
is dat ook zo raar. Wanneer de minister in een goed betoog duidelijk kan maken
dat de vrees die ik heb, niet juist is, is er altijd een heroverweging mogelijk.De heer Van Walsem (D66):Ik hoop dat de heer Van den Akker er ook zo over denkt.De heer Blaauw (VVD):Ik denk niet zozeer aan de heer Van den Akker, maar aan uzelf. Ik ken
u als een debater die van gedachten kan veranderen, als hij het debat ingaat.
Daarvoor hebben wij een debat. Als wij dat niet doen, moeten wij de wetgeving
indienen, stemmen en er niet over praten.De heer Van Walsem (D66):Na achttien jaar in deze Kamer gezeten te hebben, hoef ik de heer Blaauw
niet te vertellen dat de eerste ondertekenaar van een amendement wel het voortouw
heeft. Hij is tweede ondertekenaar en hij zegt dat hij het intrekt, na een
goede toelichting van de minister, maar hij trekt niets in. De heer Van den
Akker kan het intrekken.De heer Blaauw (VVD):Ik neem aan dat de heer Van den Akker precies dezelfde structuur heeft
voor een debat als ik.De heer Van Walsem (D66):Dat moet u niet altijd aannemen.De heer Blaauw (VVD):Ik ga altijd van de positieve kant uit, dat weet u. Ik ben wat dat betreft
onder de zon geboren. Ik ga wel mee met deze gedachte, omdat er een punt van
zorg in zit. Er kunnen voldoende tickets rondlopen, maar het gaat mij om de
tickets voor de verplichte voorraadvorming. Ik wil dat die zaken heel goed
dichtgetimmerd worden, omdat ik er niet mee geconfronteerd wil worden dat
de tickets op een bepaald terrein niet gedekt worden. Ik heb gevraagd hoe
ver het ticketsysteem gaat. Is het beperkt tot de Europese Unie of geldt het
ook voor voorraden buiten de Europese Unie? Wij hebben nu een debat om daar
uit te komen. Mijn medeondertekening is voortgekomen uit de schriftelijke
behandeling.De heer Van Walsem (D66):Die tickets kunnen alleen uitgewisseld worden met landen waarmee wij een
bilateraal verdrag hebben gesloten.De heer Blaauw (VVD):Hebben wij alleen met landen in Europa bilaterale verdragen gesloten?
Is dat een beperking voor het hele leven? Moeten wij dan zeggen dat er geen
bilaterale verdragen gemaakt mogen worden? Wij horen het straks allemaal van
de minister. Als dit het enige punt is waarop zij zware kritiek heeft op mijn
inbreng, ben ik weer een heel eind tevreden gesteld.Mijn opmerking over het ticketsysteem sluit aan op het idee van een clearing
house in Europa. Als ons ticketsysteem alleen bilateraal is, hoe zit het dan
met de andere Europese landen? Ik wil Europese klaarheid over dit systeem.
Strategische olievoorraadvorming is niet alleen een nationale zaak. Mevrouw
Witteveen is hier duidelijk op ingegaan. Wij krijgen een nieuwe dimensie,
in de richting van een veel bredere toepassing dan wij tot op heden gewend
zijn. Dat zal in de toekomst wederom tot aanpassing van wetgeving kunnen leiden.Op vele punten ga ik mee met het voorstel van de minister. Mijn amendement
ligt er. Ik heb het amendement van de heer Van den Akker medeondertekend,
waar wij het net over hebben gehad. Een deel van wat mevrouw Witteveen heeft
ingebracht, heb ik ook medeondertekend. Hoe het verder loopt, zal blijken
uit het antwoord van de minister.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Een ongestoorde aanvoer van ruwe aardolie en aardolieproducten
is essentieel voor het functioneren van onze samenleving. Dat behoeft verder
weinig betoog. Daarover kan weinig twijfel bestaan. Wij zullen er dan ook
alles aan moeten doen wat redelijker wijze mogelijk is om een verstoring in
de aanvoer van aardolieproducten te vermijden. Een van de instrumenten daartoe
is het aanhouden van strategische voorraden. Het voorliggende wetsvoorstel
is voor een groot deel gebaseerd op een rapport van de Algemene energieraad
van oktober 1998, Oliecrisisbeleid tussen risico en realiteit. De minister
is van mening dat Nederland de nationale voorraadverplichting meer kan dekken
met aanwezige bedrijfsvoorraden en dat de specifieke additionele crisisvoorraden,
zoals aanwezig bij COVA, deels kunnen worden afgebouwd.Voorzitter! Het rapport van de Algemene energieraad is geschreven in 1998.
Een paar van de hoofdconclusies uit het rapport zou ik hier toch willen vermelden.
Mijn fractie is namelijk van mening dat enkele van die conclusies van het
rapport van de Algemene energieraad achterhaald zijn. Aangezien het wetsvoorstel
voor een heel groot gedeelte op die conclusies is gebaseerd, zou mijn fractie
graag duidelijkheid van de minister hierover willen verkrijgen.Ik citeer enkele letterlijke passages uit het rapport van de Algemene
energieraad. "Gezien de huidige overvloed aan olie lijkt het onwaarschijnlijk
dat op korte termijn werkelijke fysieke tekorten zullen ontstaan. Gegeven
de spreiding van olie en de hoeveelheden daarvan op de wereld ligt de gedachte
voor de hand dat er ook in een crisis voldoende olie verkrijgbaar zal zijn,
zij het tegen een wellicht hoge(re) prijs." "De mate waarin blokvorming van
OPEC landen al dan niet in combinatie met andere olieproducerende landen kan
optreden, is onzeker. Tot voor kort is deze blokvorming aanzienlijk gereduceerd
mede als gevolg van de problemen bij het vaststellen en aanhouden van de onderlinge
afspraken van olieproductieniveaus en prijzen." "Recent zijn door de OPEC
nieuwe pogingen gewaagd de olieprijs te laten stijgen door een verlaging van
het aanbod van olie in de wereld. Dit heeft tot op heden nauwelijks succes
gehad."Voorzitter! In hoeverre is de opvatting van de Algemene energieraad, na
alles wat er in het jaar 2000 is gebeurd, nog echt realistisch? Ik vind dat
de invloed van de OPEC behoorlijk groot is, misschien wel groter dan ooit.
De olieprijs is in een zeer korte periode, natuurlijk ook door de grotere
vraag als gevolg van een aangetrokken economie in Amerika en Europa, maar
ook door aanbodbeperking vanuit de OPEC-landen, gestegen van 10 dollar per
vat naar maar liefst 30 dollar per vat in het afgelopen jaar. In tegenstelling
tot het rapport van de Algemene energieraad is sprake geweest van een grote
mate van saamhorigheid binnen de OPEC.Hoezo spreiding van olie en de hoeveelheden daarvan in de wereld? Twee
derde van de wereldreserves aan olie liggen in de OPEC-landen. En in het jaar
2010 zal de helft van alle OECD-importen van de OPEC komen. Het was juist
vanwege de macht van de OPEC dat de IEA, het International Energy Agency,
is opgericht.Voorzitter! Dan heb ik nog helemaal niet gehad over de mogelijkheid van
een oliecrisis om politieke redenen. Het Midden-Oosten is niet het meest politiek
stabiele gebied in de wereld, wat ook het jaar 2000 ons zo duidelijk onder
de neus heeft gewreven gezien het steeds verder uit de hand lopende conflict
tussen Israël en de Palestijnen. De heer H. Franssen, vroeger topambtenaar
bij de IEA en adviseur van de sultan van Oman, speculeerde in het Financieele
Dagblad van 26 november op een nieuwe olieboycot. Ervaring leert dat beslissingen
in het Midden-Oosten niet altijd op basis van rationaliteit worden genomen
maar vaak op religieuze of emotionele gronden.De heer Bernard Zepter, adjunct-secretaris-generaal van de Europese Commissie,
schrijft in zijn rapport van 17 oktober aan de heer Solana, secretaris-generaal/hoge
vertegenwoordiger het volgende: "De recente gebeurtenissen op de oliemarkt
wijzen erop dat er, ook al wordt de OPEC als een zwakke en weinig samenhangende
organisatie gezien, momenteel een eensgezinde stemming heerst, ondanks het
feit dat de indruk bestaat dat bij besluitvorming, althans in de afgelopen
twee jaar, Saoedi-Arabië, Venezuela, Iran en Koeweit hun invloed hebben
doen gelden." In hetzelfde rapport staat op blz. 11 onderaan te lezen: "De
veiligheidsvoorraden en crisismaatregelen waarin is voorzien in het kader
van het Internationaal Energieagentschap en in de communautaire wetgeving,
vangen dit risico voor een deel op: de inspanningen op dit gebied moeten tenminste
op het huidige peil worden gehandhaafd."Nederland heeft na 25 jaar zijn extra speling van 10 à 15% afgebouwd
tot het internationaal vereiste absolute minimum. Is dat een juiste beslissing?
Gelet op wat er het afgelopen jaar is gebeurd, moet je achteraf gezien tot
de conclusie komen dat de invloed van de OPEC in het rapport van de Algemene
energieraad is onderschat. Het feit dat zich enkele tientallen jaren geen
noemenswaardige crisis heeft voorgedaan, heeft de Algemene energieraad kennelijk
enigszins in slaap gesust, gezien de conclusies van die raad. Ook recente
afspraken binnen de OPEC om door middel van productieverhogingen of productiebeperkingen
de prijs van olie in een bepaalde bandbreedte te houden, van 24 tot 27 dollar
per vat, duiden erop dat de saamhorigheid in de OPEC groter is dan ooit. Zou
de minister kunnen aangeven in hoeverre zij deze conclusie deelt? Zo zij die
conclusie niet deelt, kan zij dan haar mening onderbouwen aan de hand van
wat zich in 2000 op de oliemarkten heeft afgespeeld? Ik vraag de minister
om hier uitvoerig op in te gaan, omdat dit de basis voor het hele wetsvoorstel
is.Uit de memorie van toelichting blijkt dat de internationale verplichting
wordt teruggebracht tot het internationaal vereiste minimum. Wij weten allemaal
dat je wettelijk een profiel van minstens 2 mm bij je autobanden moet aanhouden.
De vraag is echter of je met het wettelijk vereiste minimum wil rondrijden
in je auto. Ik niet. Datzelfde geldt voor het minimaal vereiste niveau van
strategische olievoorraden. Alge meen wordt onderkend, ook
door de Algemene energieraad, dat het aanhouden van strategische voorraden
een dempend effect heeft op het beramen van boycots.De heer Van Walsem (D66):Ik begrijp dit niet. Ik neem aan dat wij in overleg en op rationele gronden
met elkaar een bepaalde minimumvoorraad hebben vastgesteld. Dan ga je toch
niet zeggen: Voor alle zekerheid ga ik er maar 10 of 15% boven zitten? Dan
is het beter om het minimum te verhogen.De heer Van den Akker (CDA):Ik zal dat straks ook bepleiten. Je hoeft je toch niet precies te houden
aan het minimum dat in internationaal verband is afgesproken? Je mag er toch
ook boven gaan zitten? Alleen mag je er niet onder komen. Het ligt net als
in het voorbeeld van autobanden. Voor het profiel van die banden geldt een
bepaald minimum. Als je daaronder komt, heb je een probleem, maar dat wil
nog niet zeggen dat u en ik willen rondrijden met banden die alleen maar het
minimumprofiel hebben. In een energie-intensieve economie als de Nederlandse
geldt misschien heel wat anders dan in andere landen.Voorzitter! Ik zei dat algemeen wordt onderkend dat het aanhouden van
strategische voorraden een dempend effect heeft op het beramen van boycots.
Olie-exporterende landen treffen bij een boycot ook zichzelf, door productie-uitval
en daarmee het wegvallen van olie-inkomsten. Als dat zo is, hebben hogere
strategische voorraden een sterkere preventieve werking dan lagere voorraden.
Olie-exporterende landen zullen dan minder snel geneigd zijn om tot actie
over te gaan, want bij hogere voorraden vallen de verliezen aan olie-inkomsten
overeenkomstig hoger uit. Ze zullen zich dan wel twee keer bedenken, omdat
ze weten dat landen met hogere strategische voorraden het ook langer kunnen
uitzingen. Het terugbrengen van de hoogte van de voorraden tot het wettelijk
vereiste internationale minimum is dus vanuit die optiek niet verstandig,
want door lagere voorraden maken wij onszelf veel kwetsbaarder.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Vindt u dat wij zonder discussie die verplichting hoger zouden moeten
leggen? Vindt u dat niet typisch iets waar de Europese Unie zich ook mee bezig
zou moeten houden? Nederland is daar gewoon onderdeel van. Het is toch veel
beter dat de Europese landen daarin gezamenlijk optrekken? Ik denk dat het
essentiëler is dat wij de visie van de minister krijgen, dat wij zinvol
over het document van de Europese Unie kunnen praten en dat wij niet nu al
tussentijds hier allerlei extra zaken gaan regelen.De heer Van den Akker (CDA):Ik kan u wel een paar voorbeelden noemen van andere terreinen waarop in
Europa bepaalde afspraken worden gemaakt en waarop dan vanwege de subsidiariteit,
zoals het dan heet, per land strengere maatregelen kunnen worden genomen dan
in Europees verband zijn afgesproken. Dat gebeurt op veel terreinen. Ik wijs
maar naar het milieu. Wat de Europese afspraak betreft, verschillen wij niet
van mening, maar die Europese afspraak behelst een minimum. Als Europa heb
je je aan dat minimum te houden, maar dat wil niet zeggen dat je als land
niet hoger mag gaan. Dat gebeurt immers op andere terreinen ook.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Mijn stellingname is, dat je als Nederland de verplichting wel hoger kunt
leggen, maar dat je moet gaan praten met medelidstaten om degelijk te bekijken
hoe je in wereldverband de relatie met de OPEC-landen sterker kunt maken op
een manier die de wereldvrede en de wereldeconomie dient. Daaraan geef ik
de voorkeur boven een hier en daar geïsoleerd opleggen van extra verplichtingen.
Dat zou voor mij een te eng nationaal kader zijn.De heer Van den Akker (CDA):Dan kan ik u gelukwensen, want er heel veel onderwerpen waarbij Nederland
strengere maatregelen neemt dan wij in Europa afspreken. Ik heb u daar niet
over gehoord. Als het om milieumaatregelen gaat bijvoorbeeld, zijn wij het
er ook allemaal over eens dat Nederland strenger in de leer is dan Europa.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Wij doen tegelijkertijd voorstellen om in Europees verband goede voorstellen
te doen. Ik noem maar het voorstel van collega Feenstra over de flexibele
ecotaks. Gelukkig is daarop een positieve reactie van het kabinet gekomen.
Het loopt ook in Europees verband goed. Het is maar een voorbeeld op grond
waarvan ik zeg: het is én-én.De heer Van den Akker (CDA):Dat ben ik met u eens, maar die Europese afspraak is een minimum. Ik ben
het er helemaal mee eens dat je als internationale gemeenschap een minimum
moet hanteren, maar dat wil niet zeggen dat Nederland met zijn zeer energie-intensieve
economie daar niet bovenuit mag gaan.De minister vermeldt in haar brief van 16 januari dat de gekozen systematiek
in hoge mate flexibel is en dat zonder tijdrovende wetswijzigingen de voorzieningszekerheid
kan worden verhoogd door een aanwijzing in de aansturing van COVA. De minister
distantieert zich van de opvattingen van NOVE en de heer Brouwer van Downstream
over een afname van de voorzieningszekerheid. Voorzitter! Hoe is een en ander
dan te rijmen met de opmerking van de minister zelf in de memorie van toelichting
op pagina 6, waar zij letterlijk schrijft: "De keerzijde van dit meer leunen
op al aanwezige bedrijfsvoorraden is de vermindering van de strategische buffervoorraden.
De voorzieningszekerheid zal daarmee dalen..."? Anderzijds meent de minister
toch dat "met een meer marktconforme benadering voldoende waarborgen bij een
voorzieningsverstoring kunnen worden gegeven".Peter Huggins, hoofd planning emercy stocks van het Internationale Energie
Agentschap, gelooft er niets van. Hij roemt de huidige Nederlandse en Duitse
systemen voor het beschikbaar houden van fysieke noodvoorraden als de beste
onder alle 24 IEA-lidstaten: "een modelsysteem". Wij doen het dus al vandaag
aan de dag, mevrouw Witteveen. Wij zijn dus ook de afgelopen jaren al strenger
in de leer.Voorzitter! Mijn fractie voelt niet zoveel voor experimenten met de totale
hoogte van de strategische voorraden. Ik heb het dan even niet over de verdeling
tussen COVA en bedrijven, want daarin kunnen wij een heel eind met de minister
meegaan, maar het gaat ons om de totale hoogte van de strategische voorraden
die Nederland wenst aan te houden. Ik heb een amendement ingediend
op stuk nr. 14 om de hoogte van de strategische voorraden op hetzelfde aantal
dagen te houden als gemiddeld gedurende de laatste tien jaar. Nu zal de minister
zeggen: ja, maar aanhouden van die hogere voorraden zal meer kosten aan rente
en aan kosten van de fysieke opslag, denk daarbij aan tankhuur. De minister
schrijft in de memorie van toelichting, dat de besparing door het nieuwe wetsvoorstel
enkele tientallen miljoenen guldens kan bedragen.Voorzitter! Momenteel bedragen de kosten voor het aanhouden van strategische
voorraden 170 mln., hetgeen overeenkomt met 1,2 cent per liter benzine aan
de pomp. Door haar maatregelen denkt de minister, zoals mevrouw Witteveen
ook al zei, een besparing te realiseren van 27 tot 50 mln. per jaar, hetgeen
aan de pomp overeenkomt met 0,2 tot 0,3 cent per liter. Als je gemiddeld 40
liter benzine tankt, zou je ongeveer een dubbeltje besparen. Hoe is die besparing
te relateren aan het risico van kleinere voorraden in het geval van een oliecrisis?
Kleine strategische voorraden maken een land kwetsbaar voor prijsfluctuaties.
Ik denk dat je dan het voordeel van het dubbeltje heel snel hebt ingeleverd.
In de memorie van toelichting staat dat de nationale verplichting wordt gereduceerd
tot het minimaal internationaal vereiste niveau en dat de verplichting van
de oliemaatschappijen wordt gereduceerd van 50 dagen tot 16 2/3 dagen, gelijk
aan die voor de handelaren en de importeurs. Vervolgens moet COVA –
als balansfunctie – dit gereduceerde deel voor de oliemaatschappijen
als extra verplichting dekken. In de memorie van toelichting wordt almaar
nadruk gelegd op marktwerking en verschuiving van de verantwoordelijkheid
naar het bedrijfsleven, maar door de voorgestelde constructie wordt precies
het tegenovergestelde bereikt. Want COVA zou dat indekken volgens de memorie
van toelichting vervolgens niet moeten doen door het aanhouden van extra fysieke
voorraden maar door "reserveringen" te kopen (de zogenaamde "tickets"). Met
een ticket wordt geen eigendom verkregen maar een recht op beschikbaarheid
tegen de prijs die geldt op het moment dat het IEA een crisis aankondigt.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik kom nog even terug op uw amendement op stuk nr. 14. Ik heb begrepen
dat de kosten in de orde van grootte van 169 mln., die te maken hebben met
de verplichte minimumvoorraden, niets van doen hebben met het surplus.De heer Van den Akker (CDA):Op basis van het gemiddelde van iets minder dan 115 dagen.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Het gaat mij nu even om de kosten. De minister wil 50 mln. besparen en
die besparing wordt gehaald uit de huidige kosten ad 169 mln. Laatstgenoemd
bedrag heeft betrekking op de verplichting met betrekking tot de minimumvoorraden
en niet op de surplusvoorraden waarover u het in uw amendement hebt. Als die
surplusvoorraden ook verplicht worden gesteld, zal dat leiden tot een aanmerkelijke
kostenverhoging.De heer Van den Akker (CDA):Ik heb begrepen dat het bedrag van 169 mln. betrekking heeft op de gemiddelde
oude voorraden. De gemiddelde voorraadverplichting daarvan is 112-120 dagen.
Het kwam neer op iets minder dan 115 dagen in de afgelopen tien jaar. Met
mijn amendement beoog ik dat terug wordt gegaan naar het niveau van 112-120
dagen. Het gaat mij om het totaal. Ik heb het dus niet over de verdeling tussen
COVA en de bedrijven.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik denk dat het goed is als de minister nog even aangeeft hoe het zit
met de centen. Dat vind ik altijd wel interessant.De heer Van den Akker (CDA):Daar is deze minister heel duidelijk in. Volgens haar treedt er een besparing
van 27 mln. tot 50 mln. op als COVA 50% respectievelijk 75% van zijn verplichtingen
via ticketing afdekt. Ik heb gezegd dat dit leidt tot een besparing van een
dubbeltje per gemiddelde tankbeurt aan de pomp. Ik wil graag precies weten
waarover wij het hebben, want de risico's zijn niet gekwantificeerdMevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Neen, het gaat mij om de financiële gevolgen van de combinatie van
voorstellen die u in de wet wilt vastleggen. Het ticketsysteem kan niet doorgaan,
dus weg 50 mln. Je kunt daar de nodige vraagtekens bij plaatsen, maar daar
zal de minister ongetwijfeld wel dieper op ingaan. Het gaat mij met name om
uw voorstel op stuk nr. 14. Als je bovenop die voorraden nog een surplus verplicht,
welke kosten brengt dat dan met zich die uiteindelijk toch ook weer door de
consument moeten worden gedragen? Daarover zou ik graag duidelijkheid krijgen.De heer Van den Akker (CDA):Die zijn exact hetzelfde als de afgelopen tien jaar!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dat vraag ik mij af. De verplichte voorraden zijn de afgelopen jaren niet
veranderd, maar in de praktijk is dat surplus van 10 à 15% afgebouwd
vanaf het moment waarop de Energieraad met dat rapport kwam. Dat surplus is
niet verplicht en kan de minister dus ook niet bij die kosten betrekken.De heer Van den Akker (CDA):Wie zouden die 10 tot 15% dan betaald hebben?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Het gaat mij om het verschil in gevolgen van uw voorstel en dat van de
minister. U geeft mij daar geen antwoord op, maar dat krijg ik dan wel van
de minister.De heer Van den Akker (CDA):Ik heb u wel antwoord gegeven, want ik heb heel duidelijk gezegd dat ik
terug wil naar die 112 tot 120 dagen. De kosten zijn dan precies hetzelfde
als de afgelopen 10 jaar, want die voorraden waren al voor 112 tot 120 dagen.
Maar inderdaad betaalt de belastingbetaler die uiteindelijk toch, hetzij aan
de pomp, hetzij op een andere manier.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik hoop dat ik het antwoord van de minister beter kan begrijpen!De heer Van den Akker (CDA):Dat hoop ik ook voor u!Voorzitter! Het opkopen van die tickets zou volgens de minister die besparing
opleveren van 27 tot 50 mln. als COVA 50% respectievelijk 75% van zijn verplichtingen
via ticketing zou afdekken. Echter, in de memorie van toelichting ging de
minister uit van een ticket van ƒ 25 per ton per jaar,
omgerekend US $0,80 per ton per maand. Momenteel is de prijs van die tickets
US $3,50 tot US $5,00 per ton per maand. Als ik de brief van NOVE moeten geloven
die wij 25 september jl. kregen, was die prijs zelfs US $6,00 per ton per
maand! Als ik dit weer terugreken naar wat dat betekent voor de automobilist
aan de pomp, dan kom ik heel snel tot een verhoging van enkele centen. Stel
nu dat deze wet twee jaar geleden in werking was getreden, hoeveel zou de
automobilist er de afgelopen tijd dan slechter op zijn geworden? Hoeveel zou
het hem dan aan de pomp gekost hebben? Dat zou ik graag willen weten, want
ik durf u te garanderen dat u die besparing van dat dubbeltje wel kan vergeten,
want het risico is namelijk veel hoger geweest.Voorzitter! De minister refereert in de memorie van toelichting aan kostenverlagingen
door het gebruik van tickets, maar sinds die memorie van toelichting is de
markt in backwardation, hetgeen betekent dat de huidige prijs hoger is dan
de toekomstige. Als er dan een crisis komt en de olieprijzen schieten door
het plafond, dan kan ik u garanderen dat er helemaal geen tickets meer zijn
te krijgen en kan er ook niet meer aan verplichtingen worden voldaan. Er kan
wellicht nog wel olie worden gekocht, maar dan alleen maar tegen woekerprijzen.Ik heb al aangetoond dat er geen sprake is van meer marktwerking en verschuiving
van verantwoordelijkheid naar het bedrijfsleven. Uiteindelijk zal COVA door
zijn balansfunctie via het kopen van tickets de nationale verplichting waar
moeten maken. De enige die hier echt garen bij spinnen, zijn de grote oliemaatschappijen.
Immers, die kunnen nu hun bedrijfsvoorraden met tickets laten reserveren.
Dat is een gouden business ten koste van de kleine oliehandelaar en de consument.
Dat is niet het geval, als de oliemaatschappijen dit doorvertalen naar een
lagere prijs bij de pomp, maar daar ga ik nog niet van uit.NRC meldt 3 januari jongstleden in een artikel met als kop "noodvoorraad
wordt papieren zekerheid": logisch dat deze grote jongens in de branche juichen
over het initiatief van minister Jorritsma, want het mes snijdt voor hen aan
twee kanten, maar andere marktexperts vrezen dat de minister in een zwart
gat trapt. Het artikel gaat verder: dit is vast bedacht door een creatieve
geest op EZ die onvoldoende op de hoogte is van de werkelijkheid en de wisselvalligheid
van de markt; bij strategische voorraden moet je er zeker van zijn dat de
olie ook werkelijk leverbaar is op het moment suprême, aldus een medewerker
van Starsupply petroleum Europe, commissionairs in olieproducten.Daarbij komt dat over het algemeen slechts tickets worden verhandeld met
een looptijd van 3 tot 9 à 12 maanden. Langere looptijden zijn er niet.
Ik meen dat de heer Van Walsem daarover een vraag heeft gesteld. In tijden
van crisis zullen de prijzen van de tickets de pan uit rijzen, zoals ik al
heb gezegd. Immers, de koper van een ticket bedingt een optie tot koop, tegen
de marktprijs op het moment dat de crisis wordt uitgeroepen. Nogmaals, de
prijs gaat dan echt door het plafond. De kans is bovendien levensgroot door
de beperkte beschikbaarheid ervan, dat er dan zelfs helemaal geen tickets
meer te krijgen zijn. Na afloop van een ticket wordt natuurlijk geen verlenging
gegeven, tenzij men bereid is om er een hele prijs voor te betalen. De onvoorspelbaarheid
van de ticketprijzen maakt het gebruik van tickets als dekkingsmogelijkheid
voor de opslagverplichtingen van COVA uit financieel en wettelijk oogpunt
onbetrouwbaar. Graag verneem ik dan ook een reactie van de minister op dit
cruciale onderdeel van het wetsvoorstel.Het systeem van ticketing wordt door de minister in de memorie van toelichting
voorgesteld als het middel om tot kostenverlaging te komen. Ik ben hier reeds
uitvoerig op ingegaan en heb de minister de nodige kritische vragen gesteld,
omdat mijn fractie van mening is dat juist het tegenovergestelde wel eens
het geval kan zijn. Ook hierover zullen wij een en ander vernemen, als zij
ons haar berekening geeft van de gevolgen, als het wetsvoorstel twee jaar
geleden zou zijn ingevoerd.Er zijn evenwel nog meer opmerkingen te maken over het ticketsysteem.
Zo is er een uitgebreid en goed controlesysteem noodzakelijk. Mevrouw Witteveen
heeft dit al opgemerkt en ik ben het volkomen met haar eens. Als zij hierover
een motie indient, zal ik die dan ook zeker steunen. Nu zou dat in Nederland
nog wel te regelen zijn. Alhoewel_? Een ticketsysteem is een internationaal
systeem. Deze tickets kunnen dus ook in het buitenland worden gekocht. Gesteld,
COVA koopt bij een Argentijnse maatschappij een ticket voor olie die in Liverpool
is opgeslagen, hoe kan de Nederlandse overheid dan bijvoorbeeld controleren
of die olie daadwerkelijk in Liverpool is en blijft, niet al eerder met een
ticket is gereserveerd door een ander en of de olie de juiste specificaties
heeft? Men moet niet vergeten dat olievoorraden vaak meermalen per dag van
hand verwisselen. Je controlesysteem moet dat heel goed kunnen bijhouden.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):In de gesprekken die ik in de afgelopen weken heb gevoerd, heb ik ook
dergelijke informatie gekregen van onder andere de oliemaatschappijen. In
de stukken staat echter duidelijk dat alleen voorraden beticket mogen worden
in landen waarmee wij bilaterale verdragen hebben gesloten. Hoe ziet u dat
beleid in het licht van uw opmerking dat wij overal in de wereld de voorraden
mogen beticketen?De heer Van den Akker (CDA):Ik noemde het voorbeeld van Liverpool ook niet voor niets.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):U zei dat het Nederlandse bedrijfsleven verplichtingen krijgt en dat zij
die bijvoorbeeld in Argentinië mogen ten uitvoer mogen brengen.De heer Van den Akker (CDA):Dat heb ik niet gezegd.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Het is dan misschien goed, als u dit even toelicht.De heer Van den Akker (CDA):Nee, ik heb het voorbeeld Liverpool niet voor niets genoemd!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):U zei, dat het Nederlandse bedrijfsleven verplichtingen krijgt, waarvoor
het toestemming krijgt bijvoorbeeld in Argentinië.De heer Van den Akker (CDA):Neen, dat heb ik niet gezegd!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dan is het goed als u het nog even toelicht.De heer Van den Akker (CDA):Nee, ik heb het voorbeeld genoemd met een Argentijnse maatschappij waarvan
de olie in Liverpool ligt. Ik heb mij heel nauwkeurig uitgedrukt. Er zit dus
een zeker risico in: is die olie aanwezig, zijn de juiste specificaties aanwezig
en heeft die oliemaatschappij die tickets misschien niet twee keer uitgegeven.
Ik ben het volstrekt met mevrouw Witteveen eens, dat er een goed controlesysteem
in Europa moet komen om dat te kunnen blijven volgen.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Daar zijn we het inderdaad over eens, maar vervolgens heeft u het over
de actoren op de wereldmarkt die overal vandaan kunnen komen om ervoor te
zorgen, dat in die landen waarmee wij bilaterale contracten hebben de Nederlandse
voorraden op een goede manier en daadwerkelijk aanwezig zijn.De heer Van den Akker (CDA):Op pagina 5 van de brief van 16 januari schrijft de minister onder "voorzieningszekerheid"
dat Nederland met de in het wetsvoorstel gekozen systematiek meer in de pas
gaat lopen met de meeste andere IEA- en EU-landen. Is het juist dat landen
als Spanje, Slovenië, Hongarije, Tsjechië en Polen juist fysieke
opslag hebben bijgebouwd of aan het bijbouwen zijn en dat een land als Ierland
juist het ticketsysteem afbouwt in ruil voor fysieke voorraadopbouw? Ik krijg
hierop graag een reactie van de minister.NOVE schrijft in haar brief van 25 september dat de Europese Commissie
fraude met ticketing in België heeft onderzocht. Wat is de aard van de
fraude en wat is de uitkomst van het onderzoek? Heeft deze fraude de hoogte
van de strategische voorraden in gevaar gebracht, misschien ook in andere
landen?Op pagina 4 van haar brief van 16 januari zegt de minister dat zij verwacht
dat "COVA de ticketmarkt behoedzaam zal betreden met partijen die eigen voorraden
beschikbaar hebben voor tickets en langdurige overeenkomsten zal willen sluiten
om al te grote schommelingen in ticketprijzen te voorkomen". Voorzitter! Tickets
kunnen slechts voor 3 tot 9 à 12 maanden worden verhandeld. De minister
heeft het over langetermijnovereenkomsten. Andere termijnen voor tickets zijn
er niet. De opmerking van de minister doet mij vermoeden dat er wellicht deals
met oliemaatschappijen zijn afgesloten. Zou de minister kunnen bevestigen
dat er geen ticketovereenkomsten voor een langere termijn dan de gebruikelijke
3 tot 12 maanden zijn afgesloten? Zijn er in dit verband afspraken of gentleman's
agreements tussen EZ en de oliemaatschappijen gemaakt die de Kamer zou moeten
weten? Als het antwoord "neen" is, horen wij dat graag.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Hier gaat de suggestie van uit alsof wij achter de rug van
de Kamer onoorbare dingen doen. Dat gaat wel heel ver. Ik zou graag willen
weten waar de heer Van den Akker deze suggestie vandaan haalt!De heer Van den Akker (CDA):U zegt in uw brief van 16 januari, dat er langdurige overeenkomsten worden
gesloten. Tickets worden van drie tot negen tot twaalf maanden verhandeld.
Dat zijn dus geen langdurige overeenkomsten.Minister Jorritsma-Lebbink:Twaalf maanden is langdurig!De heer Van den Akker (CDA):Dan is dat verklaard! Maar ik wil toch de vraag staande houden of de minister
daarop kan antwoorden. Als de minister nu zegt, dat dit niet zo is, is het
goed.Voorzitter! Is het juist dat PA Consultants ongeveer anderhalf tot twee
jaar geleden een onderzoek heeft uitgevoerd en een rapport heeft uitgebracht
over het ticketsysteem met daarin behoorlijk kritische opmerkingen? Naar ik
heb vernomen is het rapport van PA Consultants betaald door COVA. Zo ja, waarom
heeft de minister een en ander niet vermeld in de memorie van toelichting
of anderzijds niet aan de Kamer gemeld? Zou de minister de Kamer alsnog een
kopie van dit rapport kunnen doen toekomen?Ook mevrouw C. van der Linde, verbonden aan het Instituut Clingendael
en hoogleraar aan de Universiteit van Leiden in de Internationale Politieke
Economie en Internationale Oliemarkten laat zich in haar artikel "Een optie
op crisis" in ESB van vandaag negatief uit over het inzetten van tickets als
instrument voor het aanhouden van strategische voorraden. Zij concludeert
dat de WVA nu al aan herbezinning toe is.Voorzitter! Mijn fractie is van mening dat het ticketingsysteem geen goed
instrument is voor het aanhouden van strategische voorraden. Op de kosten
en de fraudegevoeligheid heb ik al gewezen. Mijn fractie is van mening, dat
ticketing niet structureel kan worden ingezet om strategische voorraden aan
te houden. Ticketing is wel een goed operationeel kortstondig instrument om
voorraden elders aan te houden als bijvoorbeeld voorraden in eigen tanks moeten
worden ververst. Om die reden heb ik samen met collega Blaauw een amendement
ingediend om het gebruik van tickets te beperken tot ten hoogste 10% en dat
om operationele redenen.De heer Van Walsem (D66):Mevrouw de voorzitter! De nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten
2001 beoogt een meer flexibel systeem te creëren. Daar ben ik altijd
een voorstander van. De bedoeling is een en ander wat meer aan te passen aan
de 21ste eeuw, de IT-mogelijkheden te benutten voor voorraadbeheer en informatievoorziening,
de kosten te verlagen en de administratieve lasten te verminderen. Al die
doelstellingen kunnen wij van harte onderschrijven. De vraag is echter of
die doelstellingen met dit wetsvoorstel gehaald worden.Vorige sprekers hebben nogal wat vraagtekens gezet en dat zal ik zeker
ook gaan doen, maar ik ben nog niet zover dat ik het amendement op stuk nr.
8 van de heren Van den Akker en Blaauw bij voorbaat wil ondersteunen. Volgens
mij wordt hiermee namelijk de ziel uit het wetsvoorstel gehaald.De eerste prioriteit blijft natuurlijk de voorzieningszekerheid. Aangenomen
wordt dat er met dit nieuwe systeem minder kans bestaat op een oliecrisis.
Ik hoop niet dat dit een hele belangrijke aanname is, want ik heb daarover
de nodige twijfels. Ook wordt aangenomen dat OPEC minder machtig wordt. Dat
zou kunnen, maar dat vind ik onvoldoende om daarvoor nieuwe wetgeving te introduceren. Ik neem aan dat de andere prioriteiten minstens zo
belangrijk zijn voor deze nieuwe wetgeving.De minister gaat uit van ƒ 25 per ton per jaar, maar volgens de
informatie die ons bereikt heeft, gaat het om ƒ 100 à ƒ
125 per jaar per ton. Wat blijft er dan nog over van de kostenverlaging?Een voorzieningszekerheid van twaalf maanden is naar mijn mening lang
genoeg.Ik neem aan dat de minister heeft nagedacht over eigendom, handhaving
van kwaliteit en controle daarop en dat deze zaken adequaat getackeld zullen
worden.De voorgestelde verdeling van de wettelijke voorraden over handelaren
en olieconcerns lijkt mij niet helemaal evenredig. Andere sprekers hebben
al voorgesteld een andere verdeling te maken. Ik zal die voorstellen welwillend
in overweging nemen. Eventueel geef ik daarop in tweede termijn een reactie.De werkvoorraden van de oliemaatschappijen zijn groot genoeg. De heer
Van den Akker vroeg zich af, of er geen sprake was van een dubbele betaling.
De werkvoorraad wordt normaal immers betaald door degene die de benzine afneemt!
Ik zou er dan ook op tegen zijn als die werkvoorraad twee keer betaald wordt
vanwege de ticketing. Ik wacht gaarne het antwoord van de minister af.In 1973 hebben wij gezien dat de olievoorraden in Nederland behoorlijk
groot zijn. Er was altijd olie genoeg. Wij hebben toen ook gezien dat de tankers
in opdracht van de oliemaatschappijen een andere route gingen varen. In 1973
was er meer olie dan ooit tevoren. Ik ben dan ook niet zo bang voor die voorzieningszekerheid.Ik heb begrepen dat Noord-Ierland terugkomt van het ticketingsysteem en
dat het IEA het onderwerp nog eens op de agenda heeft gezet. Duidt dat op
problemen?Voorzitter! Vooralsnog ben ik positief gestemd over dit wetsvoorstel.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn. Ik ben
zeer blij met de woorden van de heer Blaauw dat dit in elk geval een open
debat is. Als ik de amendementen zo eens door mijn oogharen heen bekijk, dan
hoop ik dat ik de Kamer op een flink aantal punten kan overtuigen. Als die
amendementen allemaal aangenomen worden, vrees ik dat ik dit wetsvoorstel
niet kan doorgeleiden naar de Eerste Kamer. In plaats van een meer efficiënte
zaak zou het dan een meer inefficiënte aangelegenheid worden, hetgeen
niet ons gezamenlijke doel zou moeten zijn. Ik zal proberen de Kamer van mijn
gelijk op deze punten te overtuigen.Het is belangrijk dat wij het wetsvoorstel nu behandelen. Als het niet
per 1 april kan ingaan, moeten wij een jaar wachten. Vanwege de internationale
verplichtingen kan het niet anders. De Eerste Kamer heeft zich tot nu toe
bereid getoond om de wet tijdig te behandelen. Een aantal amendementen brengt
mij op dit punt in de problemen want er zitten nogal wat AMvB's bij, die vier
weken extra nodig hebben. Dat zou ik niet halen, maar daar kom ik straks uitgebreid
op terug. Het is goed dat wij dit wetsvoorstel nu behandelen want de oliemarkt
is flink in beweging geweest in het afgelopen jaar. Dat was ook in Nederland
te merken. De benzine- en dieselprijzen hebben recordhoogtes bereikt en er
is onrust ontstaan in sectoren die veel van die brandstoffen gebruiken, zoals
de transportsector, de visserij en de binnenvaart. Dit heeft geleid tot veel
internationaal overleg in de Europese Unie en in IEA-verband, en tot een dialoog
tussen olieconsumerende en olieproducerende landen over verhoging van productie
en mogelijkheden voor meer prijsstabiliteit. In november heeft er in Riad
een buitengewoon interessante conferentie plaatsgevonden, waar min of meer
afgesproken is dat wij steeds intensiever zullen moeten overleggen. Inmiddels
heersen er overigens binnen OPEC natuurlijk ook andere opvattingen dan een
aantal jaren geleden.In de afgelopen decennia is op zichzelf de westerse afhankelijkheid van
OPEC-landen op twee manieren wat verminderd. Het marktaandeel van de OPEC-landen
in de totale olieproductie is afgenomen van 50% in 1973 tot 40% nu. Het dieptepunt
lag in 1985 toen het OPEC-aandeel 30% was. Dat is daarna gestegen tot 38%
in 1990. In het laatste decennium is het aandeel dus redelijk stabiel gebleven.
Daarnaast is het belang van olie als energiebron afgenomen door de opkomst
van andere energiebronnen zoals gas, en de ontwikkeling van kernenergie en
duurzame energiebronnen. In 1980 was het olieaandeel 43% en in 1997 38%. In
die periode is de energieconsumptie echter wel met 28% gestegen. De afhankelijkheid van olie en van OPEC is dus iets afgenomen, maar de
kwetsbaarheid van westerse economieën voor aanvoeronderbrekingen en prijsschommelingen
blijft natuurlijk wel groot. De oliecrises in 1973, 1980 en 1990 werden allemaal
gevolgd door een forse daling van de economische groei. De olieprijs blijft
dan ook een belangrijke psychologische factor bij investeringsbeslissingen
in andere sectoren. Geen grondstofprijs is zo vaak op de voorpagina's van
kranten te vinden. De psychologische factor lijkt soms belangrijker dan de
feitelijke omvang van de olieproductie. Overigens hebben ook olieproducerende
landen belang bij een stabiele olieprijs. Ze hebben grote belangen in westerse
economieën en worden daardoor onmiddellijk getroffen als er sprake is
van een economische crisis. In de richting van de heer Van den Akker zeg ik
dat dit verband alleen maar toeneemt. Hij suggereerde een beetje dat OPEC
een soort zelfstandige eenheid is die geen enkele verwevenheid heeft met westerse
economieën.Het psychologisch effect van de recente prijsverhoging is grotendeels
uitgewerkt. Wij moeten niet vergeten dat de prijs van twee jaar geleden, 10
dollar per barrel, extreem laag was. Ik heb wel eens gedacht dat wij, als
de prijs via de normale weg omhoog zou zijn gegaan, er absoluut niet over
zouden hebben gediscussieerd. Ons probleem was echter het grote verschil.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Ik heb alleen maar gekeken naar het jaar 2000. De afspraak
van enkele weken geleden was dat men tussen de 24 en 27 dollar per barrel
wil uitkomen door met de productie te spelen. Dat zijn feiten. De vraag is
alleen hoe hard men dat kan maken.Minister Jorritsma-Lebbink:Juist, want de OPEC kan dat zelf ook niet hard maken. De discussie die
de olieproducerende en de niet-olieproducerende landen met elkaar voeren,
is volgens mij veel belangrijker. Kijk maar naar de feitelijke hoeveelheid
op de markt en de prijzen. Die kloppen niet altijd met elkaar. De discussie
erover, de wenselijkheid ervan en de voorpagina's van de kranten beïnvloeden
de olieprijs heel erg. Het gaat dus ook om de psychologie en niet alleen om
de feitelijke voorraad. De OPEC erkent zelf ook dat men slechts voor een zeer
beperkt deel rechtstreeks de mogelijkheid heeft de prijs te beïnvloeden.
Soms wordt die prijs meer beïnvloed door de minister van Amerika die
er iets over zegt dan door de OPEC zelf. Van de landen die olie produceren,
is overigens meer dan de helft geen OPEC-land.De huidige prijs van 30 dollar is hoog, maar lang niet zo hoog als in
1973. Als je van die prijs uitgaat en je neemt de prijscorrectie erbij, dan
zou de tikker nu op 80 dollar staan. Ook objectief gezien, moeten wij oppassen
om nu te spreken over een dreigende crisis. Die is niet aan de orde. De belangstelling
voor oliecrisisvoorraden is toegenomen, vooral toen de VS aankondigden een
deel van hun voorraad te verkopen. Het ging overigens slechts om een klein
deel van hun voorraad, zo'n 0,5%, maar het was een opvallend signaal. Een
en ander wordt voorts veroorzaakt door een fysiek tekort op een onderdeel
van de markt. Dat is ook een reden waarom dit kan. Tegen die achtergrond is
het ook goed over de nieuwe WVA en het oliecrisisbeleid te praten. Ook daarbij
speelt die belangrijke psychologische factor een rol.De functie van oliecrisisvoorraden in internationaal verband demonstreert
dat de westerse landen fysieke aanvoeronderbreking uit eigen voorraden kunnen
opvangen. Dat maakt een olieboycot aanzienlijk minder doeltreffend. Die hebben
wij de laatste 25 jaar ook niet meer gezien. Wij hebben deze regeling ingevoerd
na een olieboycot, een leveringsboycot. Doordat wij nu werken met dit systeem
is het voor bepaalde landen niet meer aantrekkelijk om dat soort dingen uit
te halen. Het nut van de strategische voorraden staat internationaal absoluut
niet ter discussie. Wij zijn krachtens het EU- en het IEP-verdrag gehouden
strategische voorraden aan te houden. Wij evalueren regelmatig of wij dat
efficiënt doen, of wij dat doen met zo min mogelijk verstoring van de
marktverhoudingen in het oliebedrijfsleven en of wij in lijn blijven met het
internationale beleid. Op die drie aspecten is dit wetsvoorstel gericht. Het
doel ervan is de kosten die zijn gemoeid met het aanhouden van strategische
voorraden te verminderen, de kosten bij het oliebedrijfsleven gelijkmatiger
te spreiden en de WVA in lijn te brengen met de interne markt.Ik wijs ook op de brief die ik 30 mei vorig jaar aan de Kamer heb gestuurd
over het oliecrisisbeleid. Het aanhouden van voorraden alleen is niet voldoende.
Er moet bij een crisis ook adequaat kunnen worden gereageerd. In die brief
worden ook maatregelen aangekondigd die tot vraagreductie leiden. Ik denk
aan een publiekscampagne, verlaging van de maximumsnelheid, invoering van
de autoloze zondag en aan convenanten met de petrochemische industrie en de
raffinaderijen Die maatregelen worden inmiddels uitgewerkt. Andere instrumenten
worden geschrapt. Ik denk daarbij aan de wettelijke afleveringsbeperkingen
en distributiesystemen. Degenen die de oliecrisis in 1973 hebben meegemaakt,
weten dat die instrumenten niet altijd goed hebben gewerkt. Ze zijn nauwelijks
uitvoerbaar en leiden meestal tot misallocatie. Ik herinner mij dat ik in
die tijd meer bonnen kon krijgen dan ik tot dan toe aan olie had gebruikt.
Het blijft wel mogelijk speciale maatregelen voor vitale diensten als openbare
orde en veiligheid en volksgezondheid te nemen.Doel van de WVA is om in internationaal verband tegenwicht te bieden aan
het aanbodkartel van OPEC en mogelijk andere organisaties. Tevens dient maatschappelijke
en economische schade door aanvoerbeperking voorkomen te worden. Dit verandert
niet met de nieuwe wet. Een en ander krijgt alleen een andere invulling. De
wijzigingen zijn ingegeven door de wens om de kosten van het aanhouden van
voorraden door COVA te matigen, om de kosten van het totale oliebedrijfsleven
te verminderen en beter te spreiden en om ongewenste doorwerking op de interne
markt ongedaan te maken. Op dit moment is COVA verplicht fysieke voorraden
aan te houden. Dat is relatief duur vanwege het grote kapitaalsbeslag en de
huur van opslagcapaciteit. Straks krijgt COVA de mogelijkheid, een deel van
de voorraadverplichting af te dekken met zogenaamde reserveringstickets op
fysieke voorraden bij bedrijven. Ik leg hier sterk de nadruk op omdat een
enkeling, mogelijk door eigen belang, blijft volhouden dat het papieren voorraden
zijn. Dat klopt niet. COVA is geen eigenaar maar heeft wel een optie voor aankoop als de nood
aan de man komt. Dit systeem wordt voorzichtig geïntroduceerd om er ervaring
mee op te doen. COVA is van plan, dit na afloop van een contract tot opslag
in te voeren. Hierdoor kan COVA aan het systeem wennen en komen de bedrijven
waar opslagcapaciteit wordt gehuurd niet in een keer in de problemen. Overigens
is de markt voor opslagcapaciteit heel goed. In allerlei Oost-Europese en
kandidaat-lidstaten van de EU is dringend behoefte aan opslagcapaciteit. Nogmaals:
tickets zijn reserveringen op fysieke voorraden bij derden en geen papieren
voorraden.Wij beschikken over voldoende controle-instrumenten om de aanwezigheid
van de voorraden te kunnen vaststellen. Er wordt overigens nu al met tickets
gewerkt. Een deel van de in Nederland aanwezige voorraad dient ter dekking
van verplichtingen van buitenlandse bedrijven. Die reserveringen worden aan
Economische Zaken gemeld. Economische Zaken bevestigt aan de buitenlandse
overheid dat die voorraad hier ook daadwerkelijk aanwezig is.De heer Van den Akker (CDA):Hoe werkt dit controlesysteem bij bijvoorbeeld Griekenland?Minister Jorritsma-Lebbink:Ik kom daar straks uitgebreid op terug. Omdat de misverstanden blijven
rondzingen, zal ik precies uitleggen hoe het ticketsysteem werkt. Uit uw opmerkingen
blijkt dat u het niet begrijpt. Ik zal het nogmaals uitleggen om te voorkomen
dat er op basis van verkeerde uitgangspunten verkeerde beslissingen worden
genomen.De voorraadverplichting voor het oliebedrijfsleven wordt minder. De raffinaderijen
zijn nu verplicht, een voorraad voor vijftig dagen aan te houden. Dit was
voorheen de gemiddelde bedrijfsvoorraad. Door toepassing van het just in time-principe
en de ontwikkeling van de ICT nemen de werkvoorraden af. De voorraadverplichting
brengt nu extra kosten met zich. Wij willen een systeem dat voor niemand kostenverhogend
werkt, behalve wellicht de enkele oliehandelaar die op dit moment zijn olie
"uitticket". De consequentie van dit streven is dat de voorraadverplichting
voor raffinaderijen en handel gelijk wordt getrokken. Voor de handel geldt
nu geen voorraadverplichting, maar via het wetsvoorstel wordt gelijk speelveld
gecreëerd. De grondslag voor het verplicht aanhouden van voorraden door
het oliebedrijfsleven wordt dus verbreed. In de oude wet werd uitgegaan van
benzine, dieselproducten en stookolie voor de binnenlandse markt. Nu komen
daar LPG, eigen verbruik raffinaderijen en bunkers voor de internationale
luchtvaart en voor de internationale binnenvaart bij. Dit leidt tot een eerlijker
speelveld.Voor het vaststellen van de voorraadverplichting sluiten wij aan bij de
accijnsregelgeving. Leveringen binnen de EU – sinds de interne markt
van 1993 onbedoeld onder de WVA terechtgekomen – tellen niet meer mee.
Hierdoor worden de administratieve lasten in sterke mate beperkt. Nu zijn
bedrijven wekenlang bezig met herberekeningen. Ook de mogelijkheden van controle
en handhaving worden verbeterd. Bedrijven mogen straks overigens samenwerken
bij het voldoen aan hun verplichting, wat leidt tot een efficiëntere
benutting van bedrijfsvoorraden.Nederland is verplicht om ongeveer 5 miljoen ton olie aan te houden. Dat
mag zowel ruwe olie zijn als gereed product. Het bedrijfsleven heeft nu een
verplichting van ongeveer 1,5 miljoen ton. Rest circa 3,5 miljoen als verplichting
voor COVA. We zullen straks bij algemene maatregel van bestuur de drempel
vaststellen van olieproducten, uitgeslagen uit de accijnsgoederenplaats. Deze
gaan de markt op. Alleen ondernemingen boven een bepaalde drempel worden voorraadplichtig.
De voornemens zijn om de drempel te leggen op 50 duizend ton per jaar. We
krijgen daarmee zo'n 20 voorraadplichtige bedrijven. De overige ruim 100 kleine
bedrijven hebben gezamenlijk een marktaandeel van minder dan 10%. De drempel
bespaart dus ook veel administratieve lasten.Vervolgens zullen wij bij AMvB de omvang van de voorraadverplichting vaststellen,
rekening houdend met de gemiddelde bedrijfsvoorraden van de oliehandel zonder
eigen raffinage. Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling dat de gemiddelde
oliehandelaar meer olie in voorraad moet nemen dan hij nu op grond van bedrijfseconomische
overwegingen doet. De drempel en de verplichting leiden tot een verplichting
voor het bedrijfsleven in totaal van 0,7 miljoen ton. De rest, 4,3 miljoen
ton, komt voor rekening van COVA. COVA krijgt inderdaad, zoals gezegd, een
verhoging van de verplichting van 0,8 miljoen ton. Bij fysiek aanhouden van
die verhoging van de voorraad door COVA zullen de kosten van COVA dus ook
overeenkomstig stijgen en daarmee ook de heffing per liter brandstof die de
afnemers betalen om COVA te financieren. Dat is op dit moment 1,1 cent. Door
COVA de mogelijkheid te geven tickets te gebruiken, kunnen de kosten gelijk
blijven of zelfs dalen. Het is overigens onzeker of dit het eerste jaar al
meteen het geval is. De huidige situatie op de oliemarkt is inderdaad, zoals
de heer Van den Akker al zei, aanzienlijk anders dan bij het ontwerpen van
het wetsvoorstel. De termijnprijzen voor olie zijn op dit moment lager dan
de actuele prijzen. De markt verwacht dus een prijsdaling, waardoor het bedrijfsleven
zo min mogelijk voorraad aanhoudt. Tickets zijn op zo'n moment moeilijk verkrijgbaar
en dus duur. In gewone marktsituaties zijn er meer bedrijfsvoorraden en zijn
tickets makkelijker en goedkoper verkrijgbaar. Overigens zijn relatief dure
tickets niet per definitie ongunstig, want tickets besparen op dat moment
de aankoop van relatief dure olie die na een prijsdaling moet worden afgewaardeerd,
terwijl kapitaalsbeslag en rente doorlopen. COVA moet de ticketmarkt dus heel
behoedzaam betreden en aansluiten op zo lang mogelijk lopende contracten om
schommelingen te vermijden.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! De minister zegt dat ticketen niet per se onvoordelig hoeft
te zijn, omdat je dan geen dure olie hoeft te kopen. Maar die olie is er al.Minister Jorritsma-Lebbink:Als COVA niet "ticket", moet COVA de olie kopen. Dat kan wel eens veel
duurder zijn. COVA moet zelf beslissen wat het meest aantrekkelijke is.De heer Van den Akker (CDA):Je moet het vergelijken met het oude systeem. COVA had de voorraden liggen.
Die waren misschien al jaren geleden gekocht en die werden van tijd tot tijd
ververst. Maar de olieprijs ligt vast voor een langere termijn,
want COVA hoeft niet te verkopen.Minister Jorritsma-Lebbink:Maar COVA moet daar wel de rente over betalen.De heer Van den Akker (CDA):Maar met een ticket en als de olieprijs naar 30 dollar gaat...Minister Jorritsma-Lebbink:_dan neem je op dat moment dus geen ticket.De heer Van den Akker (CDA):Maar dan moet je de olie duur kopen.Minister Jorritsma-Lebbink:In beide gevallen is het duur. Het kan dan toch aantrekkelijker zijn om
een ticket te nemen, omdat het heel goed kan zijn dat je, als je op dat moment
dure olie moet kopen, je die olie weer moet verkopen op een moment dat de
olieprijs veel lager is. Daarmee is de rentebesparing dus wel degelijk aanwezig.
Ik begrijp absoluut niet, waar u zich zo druk over maakt. Ik durf te beweren
dat het systeem safe is. Het gaat om olie die werkelijk in Nederland is. Geef
COVA nu de vrijheid om al naar gelang het bedrijfseconomisch het beste is
het ticket te gebruiken en al dan niet fysiek aan te kopen. Er is geen doelstelling
dat het 70-80% ticket moet zijn. COVA moet voorzichtig beginnen en kijken
wat vanuit bedrijfseconomische overwegingen het meest verantwoord is, zodat
we zo min mogelijk hoeven te heffen van de Nederlandse burger. Ik vind dat
u wel heel makkelijk doet over 50 mln. besparing of niet. Ik vind dat wij
elke besparing die wij aan de Nederlandse burger kunnen teruggeven, terug
horen te geven.De heer Van den Akker (CDA):Ja, maar daar moet u het volgende tegenoverstellen. U zegt dat wij op
een nieuw systeem overgaan, maar dat de risico's overeenkomstig hoger worden.
U kunt de burger de vraag voorleggen of hij een dubbeltje wil besparen bij
veertig liter tanken of dat dubbeltje wil betalen, als hij tankt. Dan weet
hij ook zeker dat hij gevrijwaard blijft van grote fluctuaties in de olieprijs,
waardoor hij misschien naar de kassa wordt geroepen als hij een keer moet
tanken.Minister Jorritsma-Lebbink:Nu snap ik niets meer van uw redenering. Wij houden gewoon de voorraad
aan die wij hebben afgesproken, als ticket of in eigendom, dat maakt niet
uit. Het is fysiek aanwezige olie. Internationaal doen wij dat ook. Misschien
moeten wij nog eens een internationale discussie hebben of de voorraadverplichting
verhoogd moet worden, maar de heer Van den Akker wil mij toch niet vertellen
dat de internationale olieprijs wordt beïnvloed door in Nederland een
klein beetje meer aan te houden?Tot nu toe is de crisisolievoorraad in het geheel niet bedoeld om de prijs
te stabiliseren. Ik vraag mij af of het verstandig is om daartoe over te gaan.
Die discussie is door collega Zalm voorzichtig aangezwengeld, maar zij is
weer gauw verdwenen. Als wij dat werkelijk zouden willen, worden wij zelf
prijsbepalers. Het lijkt mij niet erg verstandig om ons in die positie te
laten brengen.De heer Van Walsem (D66):Vergelijk het maar met de euro.De heer Van den Akker (CDA):Door de Algemene energieraad is heel duidelijk een relatie gelegd: hoe
hoger de voorraden zijn, des te kleiner is het risico van boycots en prijsfluctuaties.
Zij hebben een dempend effect.Minister Jorritsma-Lebbink:Dan moet u niet in een amendement neerleggen dat wij 15% meer gaan doen,
terwijl daarover in Europa geen discussie is. Denkt u werkelijk dat het effect
heeft op welke prijs dan ook, als wij in Nederland iets meer doen? Kom nu
toch. Ik wil graag de discussie in de IEA aangaan over de vraag of wij hogere
voorraden moeten aanhouden, maar dan moet het wel in heel Europa gebeuren,
en liefst met Amerika erbij. Met gezamenlijke, grote voorraden kun je veel
langer dan 90 dagen aan een crisis ontkomen. Die discussie wil ik wel voeren,
maar ik vind dat dit rare amendement daar niet bij past.De oliecrisisvoorraden hebben geen invloed op het structurele niveau van
de olieprijzen. Dat niveau wordt uiteindelijk bepaald door vraag en aanbod.
Bij schaarste zullen de prijzen stijgen. De voorraden hebben een stabiliserende
invloed op schommelingen. De leveranciers weten dat acute schaarste kan worden
opgevangen met de inzet van voorraden en dat heeft een dempend effect.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik begrijp dat het bij COVA en bij het bedrijfsleven altijd moet gaan
om een verplichting van fysiek aanwezige voorraden. Het instrument tickets
is geen doel op zich, maar dient voor kostenbesparing. Als je op een goedkopere
manier aan de voorraadverplichtingen kunt voldoen met tickets, kun je dat
instrument inzetten. Als dat niet het geval is, doe je het met rechtstreekse
voorraadvorming. Geldt dat ook voor de verplichting van het bedrijfsleven?Minister Jorritsma-Lebbink:Wij gaan ervan uit dat het bedrijfsleven niets hoeft te doen. Het bedrijfsleven
krijgt gewoon een verplichting die hoort bij hun gezamenlijke bedrijfsvoorraad.
Het mag ook samenwerken. Een bedrijf met een wat langere werkvoorraad kan
dat optellen bij die van een bedrijf dat een wat kortere heeft, dat mag allemaal.
Er is geen noodzaak voor een ticket voor welke bedrijfsvoorraad dan ook. De
bedoeling is dat wij dat regelmatig herijken en kijken of dat past bij de
bedrijfsvoorraad. Wat er vandaag de dag gebeurt, is dat bedrijven de tickets
van hun bedrijfsvoorraad uitbesteden aan overheden. Er zijn buitenlandse overheden
met tickets in Nederland. Van mij mag dat, maar alleen bij de hoeveelheid
die uitgaat boven de hoeveelheid waarvan door ons is vastgesteld dat men deze
in elk geval in voorraad moet hebben.De heer Blaauw (VVD):Ik volg de redenatie van de tickets boven de aan te houden voorraad, maar
ik zie het voorbeeld van de heer Van den Akker dat er een partij van een Argentijnse
firma in Liverpool ligt die een stuk goedkoper is. Als ik een ticket neem
voor de voorraadplichtige hoeveelheid in Liverpool, kan ik voor wat ik over
heb, misschien een duurder ticket in België nemen.Minister Jorritsma-Lebbink:Als er geticket wordt, moet dat bij de overheid worden gemeld. Wij zijn
degenen die controleren hoeveel er in Nederland geticket is. Wij weten ook
hoeveel er door COVA is geticket. Wij zijn dus precies op de hoogte of er
voldoende olie in Nederland aanwezig is om te kunnen voldoen
aan onze crisisverplichtingen. Wij weten ook wat er geticket wordt ten behoeve
van buitenlandse overheden. Dat geven wij ook driemaandelijks door aan de
desbetreffende overheden. Wij hebben overigens maar met drie landen een verdrag.
Wij bekijken of wij ook met een aantal andere Europese landen een verdrag
kunnen sluiten.De heer Blaauw (VVD):Als ik mijn voorraad "uitticket" en daarmee onder mijn voorraadverplichting
duik, wat ik afdek door in Liverpool te ticketen, heb ik mijn voorraadverplichting
niet fysiek in Nederland.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat klopt. Het ligt dan in Engeland. Wij hebben overigens nog geen verdrag
met Engeland. Dit voorbeeld gaat dus niet op. Het gaat alleen om België,
Duitsland en Luxemburg. In het verdrag moet echter vastgelegd worden dat het
gaat om, bijvoorbeeld, in Hamburg fysiek aanwezige voorraden. Overigens zal
in de praktijk de olie niet fysiek van de ene naar de andere locatie worden
vervoerd. Er zal natuurlijk sprake zijn van "swapping" als het werkelijk aan
de orde komt. Dat is niet erg, omdat het in beide gevallen gaat om fysiek
in het land aanwezig voorraden.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Wij hebben bilaterale verdragen afgesloten met landen. Is onderdeel van
die verdragen dat de betrokken landen niet tegelijkertijd ook zaken met landen
doen die buiten de bilaterale verdragen vallen? België doet zaken met
Nederland via een bilateraal verdrag. België kan echter tegelijkertijd
zaken doen met een land waar België geen bilateraal verdrag mee heeft.
Is dat mogelijk of maakt dit onderdeel uit van het bilaterale verdrag? Staat
daarin dat men exclusief zaken doet tussen de betrokken twee landen binnen
een verdrag? Dit is van belang, omdat uitgesloten moet worden dat voorraden
die vanuit Nederland zijn belegd in België niet ook tegelijkertijd belegd
zijn vanuit, bijvoorbeeld, Algerije.Minister Jorritsma-Lebbink:Bilateraal betekent bilateraal. Dat houdt in dat het gaat om het deel
dat geticket wordt ten behoeve van België. Het is overigens in de praktijk
nog niet voorgekomen dat het andersom gebeurde. België ticket dus een
deel in Nederland. Wij controleren vervolgens in Nederland wat er voor België
is geticket. Op het moment dat wij in België zouden ticketen, controleert
België daar wat er voor Nederland is geticket. Dat kan dus ook nooit
voor een ander worden geticket. Dat is het systeem. Het is dus bilateraal.
Wat België verder doet, interesseert mij ook niet. Als het deel dat voor
Nederland geticket moet worden maar klopt. Wij doen geen zaken met andere
landen dan waarmee wij bilaterale verdragen hebben. Ik weet eerlijk gezegd
niet of dat ook voor de andere landen geldt. Het gaat er echter om welk deel
wordt gecontroleerd. In onze bilaterale verdragen ligt waterdicht vast hoe
er gecontroleerd moet worden, zodat er van elkaar absolute zekerheid verkregen
kan worden. Tot nu toe moest alleen Nederland die zekerheid geven, omdat het
bij ons voorkwam.Ik wilde nu iets zeggen over de krapte op de markt. Ik heb daar eigenlijk
al voldoende over gezegd. Inzet van voorraden tijdens een krapte zou betekenen
dat wij minder geprepareerd zijn. Daarom is dit idee weer snel verdwenen.
Er was in Europa geen sprake van fysieke tekorten, maar alleen van een prijzenprobleem.
Als wij dat als reden gebruiken om de voorraden in te zetten, zouden wij op
een moment van fysieke tekorten een groter probleem hebben. De markt verwacht
overigens ook dat problemen zonder inzet van voorraden oplosbaar zijn. Ik
wijs naar de "future"-prijzen. Daarover is genoeg gezegd. Die zijn immers
lager dan de huidige noteringen. Pas bij een kans op echte fysieke tekorten
van tijdelijke aard, ook zonder oliecrisis, wat in het genoemde geval in Amerika
voor een deel aanwezig was, of bij een daadwerkelijk tekort acht ik inzetten
van voorraden verantwoord. Het ziet er overigens in Nederland niet echt naar
uit dat de voorraden ingezet moeten worden. In de Verenigde Staten dreigde
dat wel. Als een deel van de inwoners door gebrek aan huisbrandolie letterlijk
in de kou komt te zitten, is het immers moeilijk om de strategische voorraad
in de vaten te laten zitten. Overigens teren de Verenigde Staten met de beperkte
inzet in september jl. slechts tijdelijk in op de voorraden, omdat ze van
kopers hebben bedongen dat die dit jaar dezelfde hoeveelheid olie weer terugleveren.Natuurlijk is de overheid verantwoordelijk ten opzichte van het IEA en
de EU voor de naleving van internationale verplichtingen. De verantwoordelijkheid
ligt dus bij mij, als minister van Economische Zaken. De WVA legt verplichtingen
op aan COVA en het bedrijfsleven en voor de uitvoering, het toezicht en de
naleving van die verplichtingen ben ik verantwoordelijk. Op grond van de WVA
moeten bedrijven periodiek rapporteren over de voorraadposities. Daarnaast
zullen incidentele steekproefsgewijze controles worden uitgevoerd. Het sluitstuk
wordt gevormd door het strafrecht. Overtreding van de WVA is strafbaar gesteld
als economisch delict. Met het voorliggende wetsvoorstel wordt de handhaafbaarheid
vergroot, omdat de grondslag voor het bepalen van de voorraadverplichting
is versimpeld. De WVA 2001 sluit praktisch volledig aan bij het accijnsregime.Ik begrijp uiteraard dat het IEA kritisch naar het ticketsysteem kijkt.
Dat moet het ook doen, want dit systeem moet wel deugen en mag nooit verworden
tot een soort papieren tijger, waar sommigen bang voor zijn. Het moet dus
werkelijke olie zijn. Natuurlijk heeft het IEA het liefste iets dat ze gewoon
kan aanraken, maar als je het goed organiseert, goed aansluit bij de feitelijke
werkvoorraden en de controle op de tickets goed regelt, zie ik niet in waarom
wij dit niet zouden kunnen doen, net als andere landen.Mevrouw Witteveen kan ik zeggen dat er begin april een reactie komt op
het stuk over de olievoorziening in Europa. De EU heeft nu zelf een koppeling
gelegd met het Groenboek en de Nederlandse reactie op het Groenboek komt in
april naar de Kamer, mede ter voorbereiding op de Energieraad in mei. Het
lijkt mij goed om dan uitgebreid met elkaar te discussiëren over dit
onderwerp.Mevrouw Witteveen heeft ook gevraagd of er kritische signalen zijn ontvangen,
bijvoorbeeld van Downstream. Ik begrijp Downstream heel goed, want het is
natuurlijk prettig om een grote vaste klant als COVA te hebben. Dat wordt
nu een wat minder vaste klant, dus het is duidelijk dat hier enige belangen
spelen. Overigens kan ik tegen Downstream, als belangenvertegenwoordiger,
zeggen dat het de bedoeling van COVA is om, voorzover men over
wil stappen van fysieke voorraad naar tickets, te proberen dat te doen aan
het eind van contractperioden, zodat niet tussentijds alle contracten worden
opgezegd. Dat lijkt mij ook de beste werkwijze.Het IEA bespreekt in elke vergadering de beleidsveranderingen per lidstaat.
In maart zal daarom in het IEA verslag worden gedaan van dit Kamerdebat. Van
de EU heb ik geen reacties gekregen. Wat Clingendael betreft, begrijp ik van
de heer Van den Akker dat er iemand bij Clingendael is die hier geweldige
problemen in ziet. Dat mag natuurlijk; iedereen mag er kritiek op hebben.
Ik ken het stuk overigens nog niet. Als het in ESB verschenen is, zal ik het
graag lezen en proberen daar een tegenartikel over te schrijven. Het debat
van vandaag helpt misschien ook. In EU-kader zijn tickets een al jarenlang
bekende manier om te voldoen aan de verplichtingen. Het IEA maakt op dit moment
een studie van de internationale ticketmarkt, om meer zicht te krijgen op
die markt en de gevolgen daarvan.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Mijn vraag was of u over dit wetsvoorstel kritische signalen hebt ontvangen
van het IEA, van buitenlandse zusterorganisaties van COVA en van Clingendael.
Ik heb begrepen dat dit niet het geval is van Clingendael. Hoe staat het met
de andere twee?Minister Jorritsma-Lebbink:Nee, van die twee heb ik geen kritische reacties ontvangen. In algemene
zin is het IEA nooit enthousiast geweest over het ticketsysteem, omdat het
IEA het gemakkelijker vindt als elk land de olie in eigendom heeft en ook
ergens heeft opgeslagen. Ik ben ervan overtuigd dat een ticketsysteem, mits
kritisch en goed georganiseerd, dezelfde zekerheid geeft. Wij moeten het gewoon
goed opzetten en uitvoeren.Ik weet niets over eventuele fraude met tickets in België. De uitwisseling
van gegevens onder onze bilaterale overeenkomst met België verloopt zeer
naar wens. Tot nu toe gaat het overigens nog maar om éénrichtingverkeer,
want er liggen geen Nederlandse COVA-voorraden in België.Ik heb al iets gezegd over de sancties op het niet-naleven van de wet.
Bij misbruik van ticketruimte kan de minister van Economische Zaken eenvoudig
eisen dat het bedrijf eigenaar is. Als men het niet goed doet, wordt het gewoon
verboden om het in tickets te doen. Zo simpel is dat. In algemene zin geldt,
zoals ik al heb gezegd, dat overtredingen van diverse bepalingen economische
delicten zijn. Daarop staan, zoals bekend, zware straffen.Gevraagd is of voldoende capaciteit beschikbaar is en wie met de controle
is belast. Wij zijn bezig met de invulling van de handhavings- en controlesystematiek.
Naast de controle van de administratieve verplichtingen die al een heel eind
gaat, zullen speciaal aangewezen toezichthouders de voorraadplichtigen periodiek
onderwerpen aan verificatieonderzoeken. Wij hebben deze maand met Financiën
afgesproken dat de douane de toezichthoudende taak overneemt van de ECD. De
douane is bij uitstek geschikt, doordat de douaniers door de accijnscontrole
goed zijn ingevoerd in de oliewereld en het dus gemakkelijk kunnen meenemen.
Daardoor is een intensieve controle mogelijk.Mevrouw Witteveen heeft gevraagd hoe ik aankijk tegen versterking van
het toezicht door de Europese Commissie op de naleving van voorraadverplichtingen.
De heer Van den Akker heeft zich hierbij aangesloten. Ik ben het zeer eens
met versterking van dat toezicht. Bij de laatste aanpassing van de EU-richtlijn
is het Europees toezicht al versterkt. Wij hebben overigens een voorbeeldig
record als het gaat om de naleving van de verplichtingen. Met het grote aandeel
van COVA in de nationale voorraadplicht hebben wij, ook al zou dat geticket
zijn, natuurlijk een ijzersterke voorraadpositie. Heel veel andere landen
kennen geen instituut als COVA en leggen de nationale voorraadverplichting
volledig neer bij het bedrijfsleven. Noch binnen het IEA, noch binnen de Europese
Unie voldoen alle lidstaten geheel aan hun verplichting. Er zijn overal lidstaten
die dat niet doen. Het IEA heeft tot nu toe nauwelijks een sanctie-instrument
ter beschikking. De Europese Unie-regels bieden de Commissie en de lidstaten
een optie om naar het Europese Hof te gaan. Ik vind dat absoluut een geschikt
item om aan te snijden in het kader van het Groenboek voorzieningszekerheid
om te proberen het te verbeteren en er op Europees niveau iets aan te doen.Mevrouw Witteveen heeft nog gevraagd waarom wij de surplusvoorraden niet
meer aanhouden. Ik heb het eigenlijk al zo'n beetje gezegd. Wij voldoen met
de invulling van de 90-dagenverplichting aan de internationale eisen. Het
afzien van surplusvoorraden is gebaseerd op kostenoverwegingen en de wens
om tegen lagere kosten invulling te gaan geven aan de internationale verplichtingen.
Gevolg hiervan zal kunnen zijn, dat Nederland in sommige situaties geen voorraadinzet
kan leveren. In dat geval dienen dan ook vraagbeperkende maatregelen te worden
genomen. Ik moet wel opmerken, dat wij altijd nog naast deze voorraden de
10% unavailables/tankbottoms ter beschikking hebben die in Nederland natuurlijk
wel grotendeels inzetbaar zijn in tegenstelling tot wat het geval is in vele
andere landen, die zich overigens ook gewoon aan de 90-dagentermijn houden.Mevrouw Witteveen heeft voorts gevraagd of de besparing bij COVA als het
gevolg van het wetsvoorstel ingezet kan worden voor stimulering van duurzame
energie. Dat kan helemaal niet. Overigens, als alle amendementen worden aangenomen,
wordt het helemaal niet goedkoper, maar veel duurder. Daar kom ik straks nog
wel op als ik de amendementen bespreek. De motie kan niet uitgevoerd worden
met de WVA. Dat is een sluitend stelsel. In artikel 21 staat dat de voorraadheffing
alleen bestemd is voor de financiering van COVA. Nemen de kosten van COVA
toe, dan moet de heffing stijgen. Dalen de kosten van COVA, dan moet de heffing
dalen. De rijksbegroting is hier niet meer dan een doorgeefluik. Alle inkomsten
uit de voorraadheffing worden direct doorgesluisd naar COVA. Het is dus tegen
de wet om de geldstroom af te tappen voor een ander doel. Duurzame energie
is mij op zich zeer dierbaar, maar wij beschikken al over zeer forse budgetten
om duurzame energie te stimuleren.Mevrouw Witteveen heeft verder gevraagd hoe het zit met de opsplitsing
van de bedrijven. Ik heb al gezegd, dat als de drempel 50.000 ton
blijft, zo'n 20 ondernemingen ermee te maken hebben. Die hebben gezamenlijk
een marktaandeel van 90% op de Nederlandse markt. Het gaat daarbij om zes
grote oliemaatschappijen met een gezamenlijke plicht van zo'n 500.000 ton
en 14 handelaren met een gezamenlijke plicht van maximaal 100.000 ton. De
overige 120 AGP-vergunninghouders hebben een aandeel van minder dan 10%. Overigens
zullen wij er bij de bepaling van het uiteindelijke drempelniveau voor zorgen
dat het wordt aangepast.Voorzitter! Een ticket is niet meer dan een commercieel contract tussen
een partij die zelf onvoldoende voorraden heeft om de plicht na te komen en
een partij die over voldoende voorraden beschikt om de vragende partij te
bedienen. In dat contract wordt vastgelegd dat de vragende partij een bepaald
fysiek volume aan producten van een derde reserveert. Het bevat een prijs
per metrieke ton per categorie per maand. De leveringszekerheid van gereserveerd
volume bij crisis wordt geregeld. Een ticket biedt een exclusief recht van
aankoop aan de voorraadplichtige tegen de overeengekomen prijsformule. Verder
bevat het de namen en adressen van de betrokken partijen, de exacte locatie
van de voorraden en de periode waarvoor de reservering geldt. COVA denkt inderdaad
aan tickets voor een periode van ongeveer een jaar. Als tickets te duur zijn,
gaat men over tot de aankoop van fysieke voorraden. Het is overigens niet
waarschijnlijk – hoewel het niet geheel uitgesloten mag worden –
dat COVA in het buitenland zal gaan ticketen. Nederland heeft ruim voldoende
olie want Rotterdam is een zeer grote doorvoerhaven met een enorme opslagcapaciteit
van rond 15 miljoen ton. COVA kan overigens wel ticketen in EU-landen waarmee
Nederland een bilateraal akkoord heeft gesloten. Met België, Duitsland
en Luxemburg hebben wij inmiddels zo'n akkoord gesloten en met 6 andere EU-landen
worden thans onderhandelingen gevoerd. Die worden overigens gebruikt door
buitenlandse ondernemingen om de voorraad in Nederland aan te houden. Het
omgekeerde is nog nauwelijks het geval. In het akkoord is geregeld dat het
andere land de controle verricht en rapporteert over de eigen voorraden. Wij
doen dat nu ook voor de voorraden in Nederland ten behoeve van buitenlandse
voorraadplichtigen. In het akkoord is ook geregeld dat het andere land de
uitvoer niet mag belemmeren in tijden van crisis en de verplichting in artikel
10, derde lid, heeft betrekking op de Nederlandse voorraadplichtigen. Overigens
verwacht ik dat er uiteindelijk geen feitelijke uitwisseling van olie zal
zijn, maar dat het swaps zullen zijn.De heer Van den Akker (CDA):Het kan natuurlijk dat een groot deel van de verplichtingen is gerealiseerd
via ticketing in het buitenland. In tijden van crises gelden andere wetten,
want dan is het "ieder voor zich en God voor ons allen". Hoe kom je dan aan
je olie?Minister Jorritsma-Lebbink:Wij doen alleen zaken met landen waarmee wij overeenkomsten hebben. Kunt
u zich voorstellen dat wij tegen België zeggen: wij gebruiken uw olie,
wij trekken ons niets aan van het verdrag dat wij met u gesloten hebben en
u redt zichzelf maar? Je doet zaken met landen waarvan je zeker weet dat ze
verdragen zullen respecteren. De inzet van crisisolievoorraden gebeurt overigens
altijd gezamenlijk. Het kan nooit een eenzijdige ingreep van Nederland zijn
of van welk land dan ook. Het is dus onvoorstelbaar dat dat gebeurt.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dit is een complexe zaak. Het is immers niet uitgesloten dat in een korte
periode een groot beslag wordt gelegd op de transportcapaciteit als een land
erg veel olie nodig heeft. Hoe denkt men dit probleem op te lossen?Minister Jorritsma-Lebbink:Ik heb al gezegd dat in de praktijk waarschijnlijk swaps zullen worden
gebruikt, omdat de tickets zullen worden gerealiseerd op plekken waar grote
voorraden liggen. Daar vindt al het nodige transport plaats. Ik denk dat Rotterdam,
Antwerpen en Hamburg in dit verband belangrijke plaatsen zijn omdat daar veel
opslagcapaciteit is. Dus zullen dat, net als nu, de plekken zijn van waaruit
veel getransporteerd wordt naar die andere landen. Als eenieder zijn tickets
moet gaan verzilveren, dan behoeft er geen fysiek vervoer plaats te vinden
als die voorraden in elkaars landen liggen, want dan worden het natuurlijk
gewoon swaps. Voor het overige blijft het gelijk!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Maar als je dat gaat analyseren, is het toch een heel pluriform patroon.
Als zo'n situatie optreedt, waar vindt dan de centrale coördinatie plaats
tussen al die landen die bilaterale contracten hebben gesloten? Waar kan de
zekerheid, de garantie worden verkregen dat die swaps zo functioneren dat
de olie daar is waar zij op een bepaald moment nodig is en behoort te zijn?Minister Jorritsma-Lebbink:Daarbij zal de markt natuurlijk ook nog wel zijn rol spelen, want geen
bedrijf zal meer betalen dan strikt noodzakelijk. De coördinerende rol
wordt natuurlijk door het IEA vervuld, want die neemt de beslissingen. De
markt bepaalt uiteindelijk of het een swap is of dat er fysiek zal moeten
worden vervoerd.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik heb het vooral over Europa. U zegt dat de markt wel zijn werk zal doen,
maar ik vraag mij dat af, want de commerciële spelers op die markt kunnen
wel eens niet dezelfde belangen hebben als de overheid die het algemeen belang
moet dienen en op zo'n moment snel ook.Minister Jorritsma-Lebbink:Maar wij gaan over die voorraden!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Toen ik vroeg hoe dat op zo'n moment in een mum van tijd met elkaar gecoördineerd
wordt, zodat voorraden in Nederland waarop eigenlijk België recht heeft
in zo'n situatie even naar Nederland gaan en omgekeerd, zei u dat dan de markt
zijn werk wel zou doen!Minister Jorritsma-Lebbink:Stel dat er in Nederland en België evenveel van elkaar ligt, dan
is er niets aan de hand en wordt er gewoon geruild. Als Nederland in België
minder heeft dan België in Nederland, dan moet er inderdaad worden vervoerd,
maar dat zijn wij toch gewend? Die olie ligt toch niet voor niets in Nederland,
want die wordt altijd al vanuit Nederland vervoerd naar België, Duitsland,
en andere landen, ook buiten crisissitua ties. Bij een crisis
is het dus niet anders!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Die verplichte olievoorraden kunnen in alle landen liggen waarmee wij
die bilaterale verdragen hebben. Het systeem van opslag is ook nog zeer gedifferentieerd.
Ik ben er nog niet van overtuigd dat het als het ware vanzelf gaat dat de
olie echt snel op de plek is waar die nodig is in een crisissituatie. Waar
wordt dat gecoördineerd?Minister Jorritsma-Lebbink:Maar het gaat nu ook al zo. Het ticketsysteem is niet nieuw, maar bestaat
al heel lang in veel landen van Europa. Het gaat nu ook vanzelf. Wij bepalen
nu toch ook niet hoe spullen van waar naar waar gaan? Dat doet de markt toch
gewoon zelf? Ik snap dus niet zo goed welk probleem u ziet!Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Het is nu geen crisissituatie. Ik weet dat de ervaringen die wij nu opdoen
meespelen en bijdragen aan een goede aanpak van een crisissituatie, maar ik
zou mij goed kunnen voorstellen dat er dan iets gebeurt waarmee wij geen ervaring
hebben. Dan blijft mijn vraag wie dan de knopen doorhakt op het moment dat
ze moeten worden doorgehakt. Misschien is het wel volstrekt theoretisch.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik denk dat ik mij maar aansluit bij de wijze woorden van de heer Van
Walsem, want inderdaad hebben wij inmiddels wel veranderde technologieën
op basis waarvan dingen precies geregeld kunnen worden, maar die gebruiken
bedrijven vandaag de dag ook al. Handelaren kopen nu ook al olie op allerlei
plekken in en vervoeren die van de ene naar de andere plek of niet, al dan
niet fysiek, dan wel virtueel. Er wordt nu ook al geswapt bij het leven. Ik
zie eerlijk gezegd niet welk extra probleem het ticketsysteem zal opleveren,
althans niet met het ticketsysteem als dat al niet zou bestaan. Het is er
namelijk al. Er zijn in Nederland geweldig veel voorraden die geticket zijn
door andere landen. Dat systeem verandert dus echt niet.Voorzitter! Mevrouw Witteveen heeft mij gevraagd om de gevolgen voor de
consument te schetsen. Welnu, als er bij COVA kosten verlaagd worden, leidt
dat tot een lagere voorraadheffing en daarmee tot daling van dat deel van
de consumentenprijs. Een mogelijke verschuiving van de aangehouden strategische
reserve van opslagbedrijven naar de oliemaatschappijen zal de opslagbedrijven
overigens nieuwe kansen bieden. Wij weten dat de nieuwe EU-landen en deels
de huidige EU-landen een tekort aan opslagcapaciteit hebben. Uiteraard zullen
die buitenlandse gebruikers de kosten in rekening gebracht krijgen. Dat lijkt
mij logisch, want ik zou niet weten wie dat anders moest betalen.De heer Van den Akker informeerde naar de ontwikkeling bij het bouwen
van tankage in andere landen. Onder andere Spanje en Tsjechië bouwen
bij, omdat zij bij lange na niet voldoen aan de internationale verplichtingen.
Die landen kiezen voor de aanpak van "en-en": ticketen en voorraad. Gezien
de fysieke ligging kiest Ierland voor enige afbouw van de tickets en enige
toename van fysieke voorraden, maar schaft beide onderdelen niet af. Dat land
probeert een balans te creëren, wat ook wel te begrijpen is, gezien,
nogmaals, de fysieke ligging.Ik bevestig nog een keer dat wij met de oliemaatschappijen geen afspraken
hebben gemaakt over de tickets. Een termijn van drie tot twaalf maanden is
normaal. COVA denkt overigens inderdaad aan tickets van twaalf maanden, dus
de langere termijn. COVA gaat daarover pas onderhandelen, als de Tweede Kamer
het wetsvoorstel heeft aangenomen.De ticketprijs is een beetje een mistig verhaal. Er zijn tegenstanders
van de wet, omdat zij hun positie zien veranderen. Zij roepen dat de tickets
nu 3 tot 5 dollar per ton per maand zijn. Op EZ zien wij evenwel per kwartaal
de ticketovereenkomsten en soms vergeet men de prijs weg te lakken. Eerlijk
gezegd, hebben wij prijzen van 3 tot 5 dollar nog nooit gezien. Nu is een
voorraadhouder vaak blij met 1 à 2 dollar per ton per maand voor voorraad
die hij toch renteloos heeft liggen. Dat snap ik wel.De heer Van den Akker heeft nog gezegd dat, als er een crisis is, er geen
tickets meer zijn in die zin dat je die niet meer kunt verlengen. Als er echter
een crisis is, ga je geen tickets meer kopen; dan breng je olie op de markt.
Dat is toch de bedoeling van de tickets en van de crisisvoorraden van olie?
Dat is mogelijk door de olie die onder het ticket ligt, op te eisen, te kopen
en op de markt te brengen.Wat de kosten van COVA betreft, kan ik zeggen dat die in het afgelopen
jaar 144 mln. waren, dus 1,1 cent. De extra kosten van COVA in 2001 zonder
tickets, zijn 30 mln., wat neerkomt op 0,4 cent erbij. De extra kosten van
COVA in 2001, als ik 15% extra opleg, zijn 30 mln., dus nog eens 0,4 cent.
In totaal gaat het dan 1,9 cent kosten, dus 0,8 cent erbij.De extra kosten van COVA met de tickets door een grotere voorraadplicht
komen neer op ongeveer 30 mln. Wij schatten in dat er door de tickets een
besparing mogelijk is tussen 25 mln. en 50 mln. Per saldo is het ofwel neutraal
ofwel licht dalend. Het gaat niet om grote winsten, maar het bespaart ongelooflijk
veel administratieve kosten. Ik benadruk dat het bespaart. Eerlijk gezegd,
hebben wij als overheid de dure plicht om alles zo efficiënt mogelijk
te doen.De heer Van den Akker vraagt zich af of de macht van de OPEC toeneemt
en of er derhalve extra voorraden nodig zijn. Ik heb er al iets over gezegd
en natuurlijk heeft de OPEC nog steeds macht, maar ik zie bij OPEC steeds
meer verantwoordelijk gedrag. Ik heb enkele conferenties mogen meemaken, ook
die in Davos het afgelopen weekeinde. Daar was de OPEC uitgebreid aanwezig
en daar hebben wij uitvoerig gesproken. Mijn ervaring is dat vrijwel alle
OPEC-landen ervan overtuigd zijn dat de situatie van 1973 nooit meer mag voorkomen.
Bovendien willen zij ontzettend graag de dialoog met alle afnemende landen
voeren.De heer Blaauw (VVD):Ik kom even terug op de rekensom. De minister zei dat, als COVA gaat ticketen,
daar een rek in zit. Er kan bezuinigd worden. Over hoeveel ton praten wij
dan?Minister Jorritsma-Lebbink:Ik stel geen maximum. Als ze echt 60% tot 70% zouden ticketen, kan dat
bedrag eruit komen. Ik wil daar ook geen grens aan hebben. Ik zou ook niet
weten waarom. Ik ben ervan overtuigd, dat het precies dezelfde zekerheid oplevert.
Ze kunnen er dit jaar mee starten. Als het inderdaad 1 dollar
à 2 dollar is – zoals wij op dit moment kunnen zien – is
het een heel interessant instrument en zal het ook meteen besparingen opleveren.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Wat zou de besparing zijn geweest of wat zouden de extra kosten
zijn geweest als de wet twee jaar geleden in werking was getreden?Minister Jorritsma-Lebbink:Waarschijnlijk zouden wij behoorlijk wat meer geticket hebben als de prijzen
kloppen die ik er soms opgekalkt zie. De besparing zou volgens mij gelijk
zijn aan wat ik nu net voorgerekend heb.De heer Van den Akker (CDA):Daar geloof ik niets van!Minister Jorritsma-Lebbink:Dat kunt u niet geloven, maar ik wel! Misschien was het zelfs nog wel
meer geweest, want dan hadden we waarschijnlijk nog iets minder aangekocht
vanwege de hogere prijs en iets meer geticket.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik was benieuwd naar het antwoord van de minister op de vraag van de heer
Van den Akker in verband met beide amendementen en de surplusvoorraden. Hoe
loopt het dan met die kostenbesparing?Minister Jorritsma-Lebbink:Als we nu weer het surplus zouden invoeren, kost het nog eens 30 mln.
extra, dus nog eens 4 cent.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dus die 169 mln., berekend naar aanleiding van de situatie in 1998, zijn
exclusief de surplusvoorraad?Minister Jorritsma-Lebbink:In 2000 waren de kosten 144 mln. COVA probeert elke keer zo efficiënt
mogelijk te werken. Dat betekent 1,1 cent. Als je niet zou ticketen, komt
daar nog eens 4 cent bij. Met 15% surplus erbij komt er nog eens 4 cent bij.
Dat vind ik, eerlijk gezegd, een beetje zondegeld. Ik snap ook niet zo goed
waar de stelligheid van de heer Van den Akker vandaan komt, dat het absoluut
veel duurder zou moeten zijn. Als je iedereen gelooft die zegt dat 5 dollar
op dit moment de prijs per maand is _ Maar ik heb ze echt nog nooit gezien!De heer Van den Akker (CDA):Dat zijn prijzen uit de markt. Ik neem aan, dat die in orde zijn. U kunt
ze ook zo checken. Ze vergeten wel eens wat uit te stuffen en dan worden die
prijzen zichtbaar, maar ze zijn ook heel gemakkelijk te controleren. Het is
zo in Rotterdam na te vragen. Als die prijzen inderdaad juist blijken te zijn –
3,5 dollar tot 5 dollar en NOVE sprak zelfs over 6 dollar per ton per maand –
en de wet zou twee jaar geleden zijn ingevoerd, hoeveel zouden wij dan bespaard
hebben c.q. meer betaald hebben? Ik krijg daar geen antwoord op!Minister Jorritsma-Lebbink:Dat krijgt u ook niet omdat het een volstrekt onzinverhaal is. Het kan
namelijk niet juist zijn, want het was geen 6 dollar. Ik verzoek de heer Van
den Akker toch om af en toe eens op te letten wie hem iets vertelt. Het zijn
natuurlijk wel mensen die een eigenbelang hebben om te zeggen, dat het heel
hoog is. Ook een Kamerlid moet dan wel een beetje kritisch kijken. Vraag het
ook eens een paar anderen!De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Dit vind ik te goedkoop van de minister.Minister Jorritsma-Lebbink:Nee, dat is niet te goedkoop.De heer Van den Akker (CDA):Als wij een hoogleraar van Clingendael aanhalen, antwoordt de minister
dat iemand van Clingendael wel iets gezegd heeft. Als wij iemand van NOVE
aanhalen, antwoordt de minister dat die er belang bij heeft en als wij de
heer Brouwer aanhalen, antwoordt de minister dat hij er niets van wist. Ik
heb alleen maar een vraag aan de minister gesteld en ik heb naar niemand verwezen!Minister Jorritsma-Lebbink:Dan zou het noch iets bespaard noch iets gekost hebben, want dan zouden
er geen tickets zijn aangeschaft. Zo werkt het dus ook en dan maakt het dus
ook niet uit. Ik zeg ook, dat tickets niet moeten maar zij kunnen wel een
interessant instrument zijn. Je moet ze dan ook toestaan en niet aan een maximum
binden. Dan werkt het instrument ook helemaal niet.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):De minister vindt dat de tickets betrekking moeten hebben op een termijn
van één jaar.Minister Jorritsma-Lebbink:Het kan ook drie maanden zijn. Ik vermoed dat het interessant is om het
voor een jaar te doen, maar het is beter dat over te laten aan degenen die
er verstand van hebben. Als zij het voor drie maanden willen doen, dan doen
zij het voor drie maanden en willen zij het voor een jaar doen, dan doen zij
het voor een jaar. Dat is iets dat steeds afgewogen moet worden. Dat gebeurt
voor delen van hetgeen men heeft.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik denk dat het ingewikkelder ligt dan de minister voorstelt. Stel dat
iemand een ticket heeft voor drie maanden, het heel noodzakelijk wordt dat
ticket te gaan verlengen omdat anders niet aan de verplichtingen kan worden
voldaan en de partner zegt: het spijt mij maar ik heb de voorraad nu belegd
voor iemand anders.Minister Jorritsma-Lebbink:Ja, dat kan. Dan moet hij óf kopen óf een ander ticket kopen.
Zo werkt het, net als men nu af en toe de voorraad ververst, verkoop je en
koop je weer nieuw. Elke keer zul je dus moeten beslissen of je een ticket
wilt verlengen met dezelfde partners, of dat je een andere, interessantere
partner hebt gevonden, of je een ticket voor een langere periode wilt afsluiten
of dat je het beter vindt om fysiek aan te schaffen. Dat is elke keer een
overweging. Als die olie er maar echt is in de periode waarvoor het ticket
geldt. Daarna moet je ervoor zorgen dat je óf een ticket hebt óf
de olie fysiek in voorraad hebt.Ik heb reeds een aantal dingen gezegd naar aanleiding van de opmerkingen
dat sommige conclusies uit 1998 van de AER achterhaald zijn. De beschrijving
van de AER van de wereldoliemarkt lijkt echter nog steeds juist.De samenhorigheid van de OPEC is groot geweest het afgelopen jaar, maar
de OPEC heeft ook wel geleerd. Het is interessant dat OPEC uitspreekt dat
de olieprijs ergens moet liggen tussen de 22 dollar en de 30 dollar per vat,
terwijl wij vinden dat die tussen de 20 dollar en de 25 dollar moet liggen.
Wij bepalen het geen van beiden, maar blijkbaar hebben wij
allemaal belang bij een stabiele olieprijs ergens in de 20-range. Beïnvloeden
van de prijs is natuurlijk wezenlijk iets anders dan het op grote schaal verstoren
van de mondiale markt door een aanvoeronderbreking. In die zin is het wel
veranderd.Tegen het amendement op stuk nr. 14 van de heer Van den Akker heb ik ernstige
bezwaren. Ik zou hem echt willen verzoeken dat amendement in te trekken. Het
amendement is ook overbodig, omdat de bepaling van artikel 7, tweede lid,
voldoende is. Die biedt namelijk de optie dat ik op het moment dat het nodig
is, de voorraadverplichting van COVA kan verhogen als de oliemarktontwikkeling
daartoe aanleiding geeft. Daarvoor is zelfs geen plafond meer geformuleerd.
Nu is er nog sprake van een plafond van 20%. Dat hebben wij eruit gegooid.
Dat leidt tot een veel grotere flexibiliteit van het instrumentarium van het
oliecrisisbeleid. Hetgeen de heer Van den Akker voorstelt, leidt ook tot flexibiliteit
maar tegen veel en veel hogere kosten. Feitelijk is de Nederlandse voorraad
altijd sowieso 10% hoger dan de 90 dagen. Ik heb gewezen op onze unavailables/tankbottoms,
omdat de praktijk leert dat COVA daarvan minder dan 1% heeft. Die 10% is dus
al een extra marge. Het aanhouden van surplusvoorraden van 15% boven de verplichting
betekent een toename van de verplichting voor COVA van ruim 700.000 ton. Dat
leidt tot de verhoging die ik zojuist genoemd heb en betekent dat de uitvoeringskosten
gewoon gaan stijgen in de richting van 200 mln. in plaats van te dalen in
de richting van 100 mln.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Ik kom op iets lagere bedragen dan de minister noemt. Afgezien
daarvan het volgende. In de jaren 1991 tot en met 1997 hebben wij ten hoogste
19% aan surplusvoorraden gehad. Pas in 1998 is het teruggegaan naar 2%, in
1999 was het ook 2% en in 2000 0%. Zo ridicuul was het idee dus niet want
wij hebben het de afgelopen 10 jaar ook gedaan.Minister Jorritsma-Lebbink:Wij zijn tot de conclusie gekomen dat het nergens toe leidt. Ik heb met
mijzelf afgesproken dat ik zaken doe die van belang zijn en die effect hebben.
Meer aanhouden heeft geen effect op de internationale olieprijs en heeft voor
Nederland nauwelijks effect op de leveringszekerheid, een extreem luxueuze
situatie. Het is namelijk zeer waarschijnlijk dat in Nederland whatever happens
altijd wat meer olie zal zijn dan waar dan ook in Europa. Bovendien hebben
wij de 10% tankbottoms en unavailables. Vraag mij niet wat het is, maar ze
schijnen er te zijn. Die kunnen wij wel gebruiken maar andere niet. Wij gaan
toch niet dingen die wij niet internationaal met elkaar hebben afgesproken
instandhouden?Over de onwenselijkheid van het amendement dat beoogt tickets te beperken
tot maximaal 10% in 9 maanden heb ik genoeg gezegd. Ik ontraad dit amendement
sterk, want het haalt een stuk efficiency uit het systeem. Verder vind ik
dat hetgeen er staat niet klopt, want de tickets zijn fysiek aanwezige voorraden
bij derden en geen papieren handel. Ze zijn in Nederland en ik kan het al
controleren. Ik controleer het nu driemaandelijks voor andere landen. Ze zijn
ook internationaal geaccepteerd. Op dit moment hebben wij 2 miljoen ton in
Nederland gereserveerd voor buitenlandse voorraadplichtigen en dat gebeurt
ook gewoon. De kostenvermindering is dus helemaal weg.Ik kom op het amendement van de heer Blaauw c.s. op stuk nr. 9, dat almaar
meer handtekeningen bevat. Ik hoop de Kamer er echt van te kunnen overtuigen
dat dit een onverstandig amendement is. Ten eerste past het niet bij de systematiek
van de WVA. De wet gaat uit van de hoeveelheid product die een bedrijf in
het binnenlandse verkeer brengt. De vraag wie produceert of importeert, is
niet relevant. Daarvoor is gekozen omdat de huidige systematiek van de bepaling
van de voorraadplicht sinds de interne markt ook niet meer voldoet. Wij hebben
dat tot nu toe met pseudo-wetgeving gerepareerd. De wet sluit aan bij de accijnsregelgeving.
Dat is ook logisch. In tijden van crisis moeten wij ons binnenlands verbruik
kunnen dekken. Dat registreer je als je het uit het accijnsdepot de binnenlandse
markt op brengt. De wet maakt daarom ook geen onderscheid tussen productie
en handel. Als handelaren door het amendement gunstig worden behandeld, geldt
dat ook voor oliemaatschappijen. Zij doen hun verkoop vaak via eigen handelsmaatschappijen
en profiteren tegelijk ook mee van de differentiatie in het amendement.De toevoeging van importerende handelaren lokt mijns inziens echt misbruik
uit. Het betekent dat import door een ander bedrijf verzorgd zou kunnen worden
dan verkoop in Nederland. Als wij dat gaan doen, hebben wij vervolgens niemand
meer die voorraadplichtig is. Het doorkruist mijns inziens echt de gedachte
van het level playing field. De grootste onafhankelijke handelaar verkoopt
op dit moment ook meer producten dan de kleinste oliemaatschappij.De achterliggende gedachte van het amendement is overigens wel sympathiek.
De oliehandel moet niet gedwongen worden om meer producten aan te houden dan
bedrijfseconomisch verantwoord is. Daar ben ik het mee eens en daar wil ik
graag rekening mee houden bij de drempel en het percentage. De drempel is
de afzet waarover geen voorraadplicht geldt. Vooralsnog is de drempel gesteld
op 50.000 ton. Het kan zijn dat ik ga kiezen voor 100.000 ton. Daarmee zou
het aantal voorraadplichtige handelaren dalen van circa 17 naar circa 7. De
voorraadverplichting van die 7 zou dan ook nog eens dalen. Het percentage
is het aantal dagen dat men de voorraad boven de drempel moet aanhouden. Vooralsnog
is gekozen voor 4%, gelijk aan 15 dagen. Met artikel 14 heb ik de bevoegdheid
om in individuele gevallen pijnpunten op te lossen. Met de vaststelling van
de drempel en het percentage wil ik die voorkomen. Ik kan echter niet uitsluiten
dat er een enkel individueel bedrijf is dat toch problemen ondervindt. De
bedoeling is dat wij gewoon aansluiten bij de werkvoorraden. Als dat in een
enkel geval toch een groot probleem zou opleveren, dan geeft artikel 14 mij
de bevoegdheid om geheel of gedeeltelijke vrijstelling te geven van voorraadplicht.
Meer kan ik nauwelijks doen. De definitieve drempel en het percentage stel
ik begin maart vast, aan de hand van de dan bekende gegevens over 2000. Ik
zeg de Kamer toe dat ik haar daarover dan een brief stuur, ook over de inschatting
van de gevolgen voor de verschillende categorieën oliebedrijven. Dan
kan zijzelf controleren dat wij voor de onafhankelijke oliehandel aansluiten bij de werkelijk aangehouden voorraden. In het amendement wordt
ook nog om een voorhangprocedure gevraagd. Dat kan niet, als wij tenminste
een serieuze poging willen wagen de wet per 1 april in werking te laten treden.
De AMvB ligt bij de Raad van State. Als die begin maart terugkomt, dan haal
ik die vier weken niet meer als er ook nog een voorhangprocedure moet volgen.
Ik stuur de materiële inhoud aan de Kamer toe als ik de definitieve drempel
en het percentage heb vastgesteld.De heer Blaauw (VVD):Ik vind het altijd vervelend als ik in een klem wordt gezet, omdat er
een AMvB bij de Raad van State voorligt en omdat wij, als wij dit niet kunnen
afhandelen, een bepaalde datum niet meer halen. Wij zijn al een tijd bezig
met dit evenement.Minister Jorritsma-Lebbink:Het wetsvoorstel ligt al even bij de Kamer.De heer Blaauw (VVD):Wij zijn er al een tijdje mee bezig. Er zijn brieven over gewisseld. Ergens
gaat de minister voorbij aan de grondgedachte van het amendement. De minister
zegt dat zij wil aansluiten bij de werkelijkheid. Dat is de werkvoorraad van
de handelaren, dus op dit moment vijf tot acht dagen. Dat zegt de minister
ook in haar eigen document. De producenten hebben echter een heel andere methodiek
als het gaat om dag- en werkvoorraden. Ik wil niet per se allerlei dingen
in de wet vastleggen. Ik splijt het traject voor de minister in tweeën.
Zij moet dan met twee AMvB's komen, één AMvB voor de producenten
en één voor de handelaren. De systematiek moet niet worden:
voor beide hetzelfde. Er moet veel meer worden aangesloten bij de werkelijkheid.
Als het woord "importerende" handelaren het probleem is, zowel in I als in
III, dan halen wij dat eruit. Het gaat mij om de handelaren in Nederland,
vooral als je die opeens op 16 2/3 zet. Dat wordt het, want de minister zegt
dat je ze niet kunt splitsen. Ik vind echter dat dit wel kan. Als je niet
weet wat een producent of wat een handelaar is, dan kun je in het Handelsregister
kijken. Daar staan de handelaren in. De producenten zijn bekend. Ook in de
gaswereld hebben wij bij een bekende gasproducent interne Chinese muren moeten
zetten. Het is administratief dus wel degelijk uit elkaar te houden.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik wijs erop dat de producent überhaupt nergens in zit, want die
slaat niet uit. Het gestelde terzake klopt dus niet. Waar gaat het om? Het
gaat erom dat wij voor eenieder zodanig bij deze kwestie proberen aan te sluiten
dat er niets extra's hoeft te worden gedaan. De Kamer is echter bang dat de
handel straks is gedwongen langere werkvoorraden aan te houden op basis van
de verplichting. Daar gaat het toch om! Ik ben dat met de Kamer eens, maar
daar heb ik dit amendement niet voor nodig.De heer Blaauw (VVD):Als de minister op dit moment verklaart dat er in de AMvB die hier wordt
voorgehangen een duidelijk verschil is aangebracht tussen waar een producent
een voorraad moet aanhouden en voor hoeveel en waar een handelaar dit moet
doen – deze handelt alleen, omdat dit aansluit bij bijvoorbeeld de handelsvoorraad
die hij gemiddeld vijf tot acht dagen heeft aangehouden in de afgelopen tijd –
dan is er sprake van differentiatie in het AMvB.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorhangen kan ik niet, want dan haal ik sowieso de datum van 1 april
niet meer. Ik kan ook niet differentiëren. De drempel differentieert,
maar het aantal dagen niet. Het aantal dagen mag echter nooit meer zijn dan
datgene waar de handel de normale voorraad op heeft aangeschaft. Daar gaat
het om. Het gaat erom dat de handel niet wordt benadeeld ten opzichte van
de huidige situatie en dus geen extra lasten krijgt opgelegd. Dat wil de Kamer
volgens mij. Of wil zij dat de handel ten opzichte van de productie in een
betere situatie wordt gebracht?De heer Blaauw (VVD):U zegt dat niemand nadeel mag ondervinden van deze wetswijziging. Bij
vaststellen van de drempel door een algemene peiling zullen handelaren ineens
een grote voorraad aan moeten houden. Dat is geen level playing field. In
het verleden behoefden betrokkenen geen strategische voorraad aan te houden.
Als u handelaren en consumenten op één niveau wilt brengen,
pakt dit verkeer uit voor bepaalde handelaren. Zij zullen de verhoging van
de strategische voorraad moeten ticketen bij de producenten, waardoor de producenten
weer meer grip krijgen op de handel. Die concurrentie willen wij ook bevorderen.Voorzitter: TerpstraMinister Jorritsma-Lebbink:Als voor iedereen dezelfde drempel geldt, heeft dit ongewenste effecten
op de kleine handelaar. Dat moeten wij dus niet doen. De drempel van 50.000
gaat mogelijk naar 100.000. Het gaat om het creëren van een gelijk speelveld
tussen handel en producenten.De heer Blaauw (VVD):Wij hebben het over een verschillende drempel. Ik torn niet aan de drempel
van 50.000. Een aantal handelaren komt daarboven. Wat moeten deze handelaren
als strategische voorraad aanhouden? Als wij aansluiten op de praktijk, gaat
het om een voorraad voor vijf tot acht dagen, namelijk de periode die zij
in het verleden hanteerden.Minister Jorritsma-Lebbink:Op basis van de gegevens van het afgelopen jaar worden de feitelijke voorraden
bepaald, ook bij de handel. Op grond van artikel 14 heb ik de mogelijkheid
om hiervan zo nodig af te wijken. De voorraden behoeven niet langer aangehouden
te worden dan nu. Wij kunnen een en ander bepalen aan de hand van de accijnsuitslag.
U wilt dat beide categorieën verschillend worden behandeld, maar dat
is volgens mij niet juist. Als er tweemaal dagen moeten worden vastgesteld,
wordt de zaak oncontroleerbaar. Wellicht raakt een producent dan ook geïnteresseerd
in de handel. Het wordt onnodig gecompliceerd als wij aansluiten bij het aantal
dagen van de handel, tenzij men voor die korte periode het ticketen wil toestaan
voor de handel.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Waarom is dan niet in de wet vastgelegd dat de voorraadverplichting wordt
afgestemd op de werkvoorraad van het individuele bedrijf?Minister Jorritsma-Lebbink:Wij moeten één grens stellen. Wij zoeken naar
het gemiddelde. Als een enkel bedrijf daardoor in de problemen komt, heb ik
op grond van artikel 14 de mogelijkheid, in te grijpen. Ik heb nu al tien
keer geprobeerd, dit uit te leggen, ook in de laatste brief. Ik snap ook best
dat hierover zorgen zijn bij het bedrijfsleven. Ik word een beetje ongerust
omdat ik de enige ben die nooit vertrouwd wordt. Men vertrouwt iedereen behalve
de minister. Bij de vaststelling gaan wij uit van reële cijfers. Ik ben
bereid om, zodra wij dit doen, dit bij brief aan de Kamer te melden. De zaak
ligt nu bij de Raad van State. De feitelijke omvang wordt bepaald als de cijfers
beschikbaar zijn en dat is pas begin maart het geval.De heer Blaauw (VVD):Bedrijf A heeft een gemiddelde werkvoorraad van 100.000 ton. Bedrijf C
heeft echter een gemiddelde van 1.000.000 ton. Hoe kunt u die twee bedrijven
onder één hoed vangen?Minister Jorritsma-Lebbink:Wij stellen ook het gemiddelde voor de handel vast. Bij een drempel van
100.000 ton hebben wij het over zeven bedrijven. Daar moeten wij toch uit
kunnen komen? Als er een bedrijf een probleem heeft, ben ik graag bereid om
dat op te lossen. In artikel 14 staat dat ik in een individueel geval een
afwijking mag toestaan. Ik zou er een probleem mee hebben dat ik structureel
twee verschillende staffels zou moeten gebruiken. Dat leidt tot verschuivingen
van producten. We hebben kleine producenten, maar we hebben ook grote producenten
die de handel zouden kunnen gaan gebruiken. Het is heel eenvoudig om die schuif
te regelen. Ik heb dan geen enkele controlemogelijkheid meer en daarmee ook
geen goede wet. Door hiervoor te pleiten, maakt u de zaak echt minder transparant.
Ik ontraad u dringend om dat te doen. Ik heb dan geen bedrijven meer die voorraad
moeten houden.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):We zijn het erover eens dat ernaar gestreefd moet worden dat oliehandelaren
een verplichting krijgen die overeenkomt met hun werkvoorraden. Maar het traject
waarbinnen wij dat willen bereiken, ligt verschillend. De meerderheid in de
Kamer wil dat vanaf het begin zekerstellen, terwijl u zegt dat u het probleem
zult oplossen op het moment dat er problemen zijn, waarvoor de wet ook mogelijkheden
biedt.Minister Jorritsma-Lebbink:U zegt dat u het aan de minister overlaat. U zegt alleen dat u een AMvB
wilt zien waarin het is geregeld, zodat u het kunt controleren. U zegt ook
dat het twee verschillende AMvB's mogen zijn. Ik was niet van plan om twee
verschillende AMvB's vast te gaan stellen, omdat ik dat een zeer ongewenste
situatie vind. Het is een groot probleem. De producenten gaan dan ook schuiven
en op het laatst is niemand meer voorraadplichtig. Dat kan niet. Het wordt
dan een zeer kostbare aangelegenheid en daarvoor was het wetsvoorstel niet
bedoeld. Ik heb de wet dan voor niets gemaakt. Ik stel de Kamer als tegenbod
het volgende voor. Laten we afspreken dat de Kamer begin maart precies op
papier krijgt hoe de definitieve invulling zal zijn. De AMvB is dan terug
van de Raad van State. We krijgen dan ook nog een behandeling in de Eerste
Kamer. We kunnen er dan desnoods nog eens over praten, als de Kamer de invulling
heeft gekregen. Als we het dan nog niet eens zijn over de precieze invulling,
ben ik graag bereid daarnaar te luisteren. We moeten echter opletten dat hier
niet door anderen valse argumenten worden aangedragen. Want er zijn natuurlijk
belangen. Ik weet dat er onder de handel ook een aantal handelaren zijn die
de korte voorraden ook uitticketen. Dat is begrijpelijk, maar dat kan dan
niet meer. We moeten het level playing field goed in de gaten houden.Voorzitter! Ik kom nu bij het amendement op stuk nr. 10. Het gaat er in
dat amendement om, de voorraadplicht voor bedrijven te kunnen verhogen bij
AMvB. Ik vind dat we de bedrijven daar niet mee moeten belasten. Ik heb in
de wet, zoals ik zonet gezegd heb in mijn uitleg aan de heer Van den Akker,
de mogelijkheid om COVA op te dragen de surplusvoorraden te vergroten. Ik
denk dat het juridisch moeilijk houdbaar is. De WVA is bedoeld om aan onze
internationale verplichtingen te voldoen. Het amendement gaat daar bovenuit.
Het betekent ook een breuk met het uitgangspunt dat we moeten aansluiten bij
de aanwezige werkvoorraden en dat kost niets. We hebben het daar zojuist uitgebreid
over gehad. Extra voorraden betekent dat de bedrijven wel kosten moeten maken.
Dat is tegen de richtlijn van de Europese Unie, die een transparant kostenstelsel
voorschrijft. Ik denk ook dat het contraproductief is. De voorraadplicht zou
moeten worden verhoogd in tijden van crisis om stabiliserend te werken. De
verhoging van de plicht betekent in die situatie extra vraag of minder aanbod
en heeft dan een prijsopdrijvend effect.Voorzitter! Ik kom bij het amendement op stuk nr. 11, waarin mevrouw Witteveen
verzoekt om niet alleen in tijden van crisis voldoende spreiding van olie
over de markt te waarborgen. Ook dat amendement gaat veel verder dan de WVA.
Het gaat blijkbaar over alle olievoorraden en niet alleen de verplichte voorraden,
ook in tijden dat er geen crisis is. Het amendement spreekt ook niet over
instrumenten. Moet ik dan olie gaan vorderen of opkopen bij een marktpartij
met relatief veel olie en verkopen aan wie krap zitten? De WVA zorgt al voor
voldoende spreiding van voorraden. Als men onder de minimaal verplichte voorraad
dreigt te zakken, mag men niet verkopen. Ik vertrouw erop dat marktpartijen
ook zelf tot een goede allocatie komen op basis van prijssignalen.Soms is een verschuiving van marktaandeel ook gewenst. In de Golfoorlog
liepen de vraag en de prijs van kerosine bijvoorbeeld fors op, wat tot extra
productie leidde. Dat hadden wij kunnen tegengaan met overheidsingrijpen,
maar dan hadden wij zonder kerosine gezeten. Als de nood echt aan de man komt,
heb ik wel een instrument en dat is de Distributiewet. Daarmee kan ik elke
druppel olie krijgen waar ik dat wil. Daar heb ik dit amendement niet voor
nodig en dat ontraad ik dan ook.Hetzelfde geldt voor het amendement op stuk nr. 12. Ik vrees dat dit amendement
voorbijgaat aan het internationale karakter van de oliehandel. Tussen oliebron
en benzinepomp verandert olie soms wel honderd keer van eigenaar. In tijden
van crisis is het amendement niet nodig, want dan kan ik bedrijven op grond
van het wetsvoorstel toestaan hun verplichte voorraden op de markt te brengen.
Dat is gericht op hoeveelheden en niet op prijs. De prijs zal dan wel omhoog
gaan als gevolg van de relatieve schaarse, om gebruikers tot minder en
zuiniger gebruik aan te zetten, en dat is ook gewenst. Als de nood echt aan
de man komt, geldt weer dat ik op grond van de Distributiewet echt elke druppel
olie kan krijgen. Daarvoor heb ik dat amendement niet nodig. Het is misschien
goed om te zeggen dat de Distributiewet mij de mogelijkheid biedt om koop,
verkoop, aflevering en voorraad van goederen te leveren, niet alleen van olie.Mevrouw Witteveen heeft gevraagd om een brede evaluatie. Ik heb daar geen
problemen mee. Aan de strekking van dat amendement wordt al tegemoetgekomen
door periodieke toetsing van de effecten van de hoogte van de drempel en van
het voorraadpercentage van het bedrijfsleven. Ik heb geen bezwaar tegen uitbreiding
van de evaluatiebepaling om de effecten voor consumenten daarin op te nemen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn van de Kamer
en van de regering. Na de dinerpauze doen wij de tweede termijn.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-3487-3510.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl