Aan de orde is de voortzetting van het debatover de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 14 maart 2008 over de mogelijkheden tot herziening van de voorkeurdrempel bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en over de mogelijkheden om wijzigingen aan te brengen in de wijze waarop het aangaan van lijstverbindingen is geregeld voor de Eerste Kamerverkiezingen (31200 IIA, A) en over het verslag van het schriftelijk overleg over de brief van de staatssecretaris van 14 maart 2008 (31200 IIA, D) in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 1047-1055

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-02-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 20, pagina 1047-1055

03-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31200-IIAToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij het beleidsdebat over biotechnologie in de landbouw in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700 XIV), te weten de motie-Schuurman c.s. inzake genetische modificatie van planten waarbij geen zekerheid bestaat dat alle risico's van toepassing beheersbaar zijn (31700 XIV, letter G)Pagina 998-998
Lijst van besluiten (dinsdag 3 februari 2009)Pagina 1055-1056
Voortzetting van het beleidsdebat over effectiviteitsverantwoording in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2009 (31700 XIII) en van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2009 (31700 D)Pagina 1028-1047
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van enige wetten in verband met de invoering van het burgerservicenummer (Aanpassingswet burgerservicenummer) (30907); - Wijziging van de begrotingsstaten van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 IIA); - en nog 18 andere wetsvoorstellen (31792 IIB, 31792 III, 31792 IV, 31792 VI, 31792 VII, 31792 IXA, 31792 IXB, 31792 X, 31792 XI, 31792 XIII, 31792 XIV, 31792 XV, 31792 XVII, 31792 XVIII, 31792 B, 31792 C, 31792 F, 31792 G)Pagina 997-998
Aan de orde is de voortzetting van het debatover de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 14 maart 2008 over de mogelijkheden tot herziening van de voorkeurdrempel bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en over de mogelijkheden om wijzigingen aan te brengen in de wijze waarop het aangaan van lijstverbindingen is geregeld voor de Eerste Kamerverkiezingen (31200 IIA, A) en over het verslag van het schriftelijk overleg over de brief van de staatssecretaris van 14 maart 2008 (31200 IIA, D) in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA).Pagina 1047-1055
Debat over de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 14 maart 2008 over de mogelijkheden tot herziening van de voorkeurdrempel bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en over de mogelijkheden om wijzigingen aan te brengen in de wijze waarop het aangaan van lijstverbindingen is geregeld voor de Eerste Kamerverkiezingen (31200 IIA, letter A) en over het verslag van het schriftelijk overleg over deze brief (31200 IIA, letter D) in het kader van behandeling wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA)Pagina 1011-1027
Beleidsdebat over effectiviteitsverantwoording in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2009 (31700 XIII) en van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2009 (31700 D)Pagina 998-1011
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 februari 2009)Pagina 1056-1056
Presentie en opening (dinsdag 3 februari 2009)Pagina 997-997

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 14 maart 2008 over de mogelijkheden tot herziening van de voorkeurdrempel
bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en over de mogelijkheden om wijzigingen
aan te brengen in de wijze waarop het aangaan van lijstverbindingen is geregeld
voor de Eerste Kamerverkiezingen (31200 IIA, A) en over het
verslag van het schriftelijk overleg over de brief van de staatssecretaris
van 14 maart 2008 (31200 IIA, D) in het kader van de behandeling
van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal
(IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA).Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Allereerst wil ik mijn waardering uitspreken voor het feit
dat de heer Noten het onderwerp "verkiezingen van de Eerste Kamer" heeft opgepakt,
hetgeen ertoe heeft geleid dat Kamerbreed is gekeken naar de wijze waarop
deze Kamer wordt samengesteld. Ik denk dat het goed is als de Kamer zich periodiek
de vraag stelt of zij over voldoende legitimatie beschikt.Het onderwerp dat wij vandaag bespreken, leeft in de Kamer. Dat blijkt
wel uit het enthousiasme en de omvang van de bijdragen van allen die aan het
debat deelnemen. Geen enkele fractie heeft zich onbetuigd gelaten, en omdat
dit onderwerp direct betrekking heeft op de wijze waarop de leden in de Eerste
Kamer zijn verkozen, kan ik mij deze grote betrokkenheid ook goed voorstellen.Voorzitter. Het kabinet is van oordeel dat het huidige stelsel in grote
lijnen voldoet en dat geen grootste aanpassingen noodzakelijk zijn. Wijziging
van de Grondwet acht het kabinet niet aan de orde. Uit de meeste bijdragen
blijkt dat ook de leden hier niet op uit zijn. U zoekt naar oplossingen die
binnen de Grondwet te realiseren zijn, oplossingen voor enkele knelpunten
die onder meer aan het licht gekomen zijn in het kader van de vorige verkiezingen
van de Eerste Kamer, in 2007. Dit is eigenlijk in alle bijdragen aan de orde
geweest. De leden hebben mij in eerste instantie verzocht om te schetsen
wat de mogelijkheden zijn om over te gaan tot herziening van de voorkeursdrempel
respectievelijk het wijzigen van het systeem voor het aangaan van lijstcombinaties.
De andere onderwerpen die ter sprake zijn gebracht, betreffen de bekendmaking
van de uitslag en het moment van de verkiezing.De Kamer heeft van mij een verkenning van mogelijke aanpassingen ontvangen.
Daarop heeft zij met enkele nadere vragen gereageerd. Alvorens daarop in te
gaan, wil ik de uitgangspunten van het kabinet bij deze discussie voor het
voetlicht brengen.Uit de brieven die deze Kamer van mij heeft ontvangen, blijkt dat het
kabinet hecht aan de mogelijkheid voor de statenleden om bij de Eerste Kamerverkiezing
een voorkeurstem uit te brengen. Ook is het kabinet van mening dat lijstcombinaties
in een behoefte voorzien. Dat betekent evenwel niet dat het kabinet niet openstaat
voor argumenten om wijzigingen door te voeren. De brief is ook zo opgesteld
dat de discussie hierover aan de Kamer is. Zo hebben wij het verzoek van de
Kamer ook opgevat. Deze opstelling heeft geresulteerd in de bijdragen die
vandaag zijn geleverd.De heer Noten heeft drie moties ingediend. Zij worden door de meerderheid
van de Kamer ondersteund. Verschillende deelnemers aan het debat hebben mij
om mijn standpunt gevraagd. Enkele leden van de Kamer hebben mij tijdens de
schorsing gevraagd om snel en gegroepeerd op de door hen ingebrachte bijdragen
te reageren. Dat zal ik proberen.Allereerst merk ik op er goede nota van te hebben genomen dat de moties
brede steun genieten en dat na de aanneming ervan er een duidelijke uitspraak
van de Kamer is. Na aanneming zal ik de wensen van de Kamer met betrekking
tot de aanpassingen, zoals neergelegd in de moties, in het kabinet bespreken.
De Kamer kan daarbij van mij een positieve grondhouding verwachten. Ik zal
de Kamer zo snel mogelijk informeren over het standpunt van het kabinet. De
leden hebben het goed gelezen: op de drie door hen genoemde punten was in
de brieven van het kabinet geen definitieve stelling opgenomen. De heer Vliegenthart
heeft mij nog gevraagd om het tijdpad voor de eventuele verandering aan te
geven. Dat kan ik nu niet, maar zal dat geven met de kabinetsreactie.De heer Noten (PvdA):Voorzitter. Ik hoop dat de staatssecretaris hierbij zal betrekken dat
bijna alle collega's in deze Kamer hebben gezegd het zeer op prijs te stellen
als bij de volgende statenverkiezingen de wetgeving geëffectueerd is.
Dit verzoek is dus aan de staatssecretaris gedaan.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat heb ik zeer wel begrepen. Niet iedereen heeft hierover gesproken,
maar velen hebben gezegd wat de bedoeling is. Met het noemen van het tijdpad
zullen wij proberen om aan te geven wat onze visie op dit punt is. Ik zal
dus rekening houden met de wensen van de Kamer op dit punt. Nogmaals, die
ik heb gehoord, maar ik kan nu niet een precies tijdpad noemen. Dat zal ik
wel concreet aangeven met de reactie van het kabinet op de ingediende moties.Ik ga dan nu kort op de moties in. Eigenlijk hebben alle woordvoerders
daarover gesproken. De eerste spreker was de heer Hermans, maar toen waren
de moties nog niet ingediend. Allereerst wil ik dan iets zeggen over verhoging
van de voorkeursdrempel. Die verhoging stuit, zoals ik eerder met mijn brieven heb aangegeven,
bij het kabinet niet op principiële bezwaren. Dat geldt wel voor de andere
oplossingen die ik heb geschetst. Ik heb heel goed begrepen dat er brede steun
is voor het verhogen van de drempel. De meeste fracties pleiten voor een drempel
van 100%, ook om de eigen zetel binnen te kunnen halen. Ik zal dan
ook met een positieve grondhouding deze verhoging aan het kabinet voorstellen.Het tweede punt betreft het vervroegen van de kandidaatstelling voor de
verkiezing van de Eerste Kamer, dus het aangaan van lijstverbindingen voor
de verkiezingen van de provinciale staten. Het kabinet heeft met eerdere brieven
duidelijk gemaakt dat het systeem van lijstverbindingen als zodanig wenselijk
is. Het vervroegen van de kandidaatstelling en het eerder aangaan van lijstverbindingen
past hierbij. Dit is namelijk conform het systeem. Op deze wijze is het niet
meer mogelijk om op grond van de resultaten van de verkiezingen van de provinciale
staten de uitslag van de van de verkiezing van de Eerste Kamer bij te sturen.
Daarom ging het eigenlijk bij alle woordvoerders. Er is zelfs over de chaostheorie
gesproken, maar het ging erom dit punt te regelen. Ik meen zelf dat dit een
heel goed te verdedigen standpunt is. De voorgestelde aanpassing vergt maar
een beperkte wijziging van de Kieswet. Die lijkt mij te realiseren voor een
volgende verkiezing.Het derde punt betreft het in de wet vastleggen dat de verkiezingen voor
de Eerste Kamer in alle provinciale staten op hetzelfde tijdstip plaatsvinden.
Met mijn brief van 17 september heb ik al gezegd hier positief tegenover
te staan. De heer Holdijk vroeg nog wat het voordeel is van het wettelijk
vastleggen ten opzichte van informele afspraken. Die zijn de laatste keer
met de commissarissen van de Koningin gemaakt. Ik meen dat een wettelijke
regeling, die deze Kamer voorstelt, meer zekerheid biedt en ervoor zorgt dat
daadwerkelijk op hetzelfde tijdstip wordt gestemd. Het maken van afspraken
over het meest wenselijke tijdstip is dan bovendien niet meer nodig. Dus men
is niet meer van die afspraken afhankelijk. Duidelijkheid is er op dat moment
voor iedereen en daarom lijkt mij deze keus voor de hand te liggen.Ik heb nu in het algemeen mijn visie op de drie moties gegeven. Ik laat
het oordeel erover aan de Kamer, maar ik heb gezegd dat ik ze met een positieve
grondhouding bejegen. Gelet op de ruime ondertekening van de moties, zal ik
de Kamer zo snel mogelijk de definitieve stelling laten weten en het tijdpad
aangeven dat daarbij hoort.Door individuele leden zijn enkele vragen gesteld, waarop ik met het voorgaande
niet ben ingegaan. Ik zal die vragen kort behandelen. De heren Koffeman en
Yildirim vroegen of het kabinet bereid is, een grondwetswijziging te overwegen
om directe verkiezing van de Eerste Kamer mogelijk te maken. Men heeft uit
mijn algemene opmerkingen kunnen opmaken dat het antwoord op die vraag nee
is. Discussies over de directe verkiezing van de leden van de Eerste Kamer
raken direct aan de discussie over de positie en de rol van de Eerste Kamer
in het staatsbestel. Meer in het bijzonder betreffen die de rol van de Eerste
Kamer in het tweekamerstelsel. De Eerste Kamer is de chambre de réflexion.
De heer Dölle heeft daarover gesproken. Zoals ik met mijn brief van 14 maart
2007 deze Kamer heb laten weten, is voor directe verkiezing
aanpassing van de Grondwet nodig. Artikel 55 van de Grondwet regelt immers
de indirecte verkiezing van de Eerste Kamer door de provinciale staten. De
leden hebben daar allen over gesproken. Het kabinet ziet echt geen aanleiding
om hierin nu wijziging aan te brengen.De heer Thissen vroeg: wilt u overwegen om het electoraat voor de Eerste
Kamer uit te breiden, dus om naast de statenleden ook leden van de gemeenteraad
te laten stemmen? De heer Thissen noemde zelfs leden van de Tweede Kamer bij
het vormen van het electoraat voor de Eerste Kamer. Ik geef toe dat de heer
Thissen hiermee een zeer innovatieve draai aan de discussie wil geven. Zijn
voorstel ben ik in discussies over de wijziging van het kiesstelsel voor de
Eerste Kamer niet tegengekomen, terwijl hierover toch veel is geschreven.
Ik zie echter geen enkele aanleiding om hiernaar onderzoek te doen. De heer
Thissen heeft zelf al aangegeven dat ook hiervoor aanpassing van de Grondwet
nodig zou zijn. Wij zijn dus niet van plan om een fundamentele discussie op
te starten over een andere wijze van het kiezen van de leden voor de Eerste
Kamer. Die zou wel noodzakelijk zijn, omdat je dan komt te spreken over de
functie van deze Kamer en het staatsbestel. Ik ben niet ingegaan op de door
de heer Noten aangehaalde moties van collega's die nu lid zijn van de Eerste
Kamer, maar bij de indiening lid waren van de Tweede Kamer. Je zou dus een
geheel andere discussie krijgen en wij zien de noodzaak om die aan te gaan
op dit moment niet.De heer Thissen (GroenLinks):Ter geruststelling: dit hoeft niet voor 2011. Dat kan ook niet. Voor zoiets
is wijziging van de Grondwet nodig. Dat realiseer ik mij terdege. Mij gaat
het om de vraag of de staatssecretaris bereid is om ons de komende jaren een
notitie voor te leggen waarmee zij verkent wat de voor- en de nadelen zouden
kunnen zijn. Mogelijkerwijs kan in een volgende periode met een andere samenstelling
van de Staten-Generaal en met een ander kabinet zo'n notitie aanleiding zijn
om ten fundamentele hieraan aandacht te besteden. Overigens is dit niet geheel
nieuw en innovatief van mij, het is oud-collega Witteveen, respectabel lid
van de Partij van de Arbeid – althans dat hoop ik nog steeds, je weet
tegenwoordig maar nooit – die dat al eens naar voren heeft gebracht
als een mogelijkheid om de basis van de Eerste Kamer op een wijze die past
binnen de indirecte verkiezingen, te verbreden juist omwille van de onvervreemdbare
functie die wij als Eerste Kamer hebben.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik zie echt geen aanleiding om die discussie nu te voeren. Ik heb er niet
zo'n behoefte aan om een notitie te maken over iets waarvan ik niet het gevoel
heb dat daarvoor brede steun bestaat. U zult dat niet van mijn kant krijgen.De heer Hermans (VVD):Het idee van de heer Thissen dat op tafel ligt en dat al eerder door de
heer Witteveen naar voren is gebracht, heeft toch een aantal interessante
elementen in zich. Zonder nu direct de staatssecretaris te vragen daarover
een notitie neer te leggen, zou ik mij als voorzitter van de commissie voor
Binnenlandse Zaken van de Eerste Kamer ook kunnen voorstellen dat wij daarover
eens binnen de commissie nader spreken, voordat wij het kabinet vragen daarover
met een standpunt te komen.De heer Dölle (CDA):Ik wijs er wel op dat dan tegelijkertijd de discussie over het Nederlanderschap
in het actieve kiesrecht voor de Eerste Kamer gaat spelen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik treed niet in de discussie van de Kamer, daar gaat zij zelf over.De heer Noten (PvdA):Dat is ook heel goed, want ook ik vind het idee van de heer Thissen buitengewoon
interessant. Maar het lijkt mij dat je het dan niet alleen maar hebt over
de vraag hoe de Kamer wordt gekozen, maar ook over de taken en bevoegdheden
van die Kamer. Er is namelijk wel degelijk een relatie tussen de wijze waarop
de Kamer wordt gekozen en wat je vervolgens van de Kamer in het staatsrechtelijk
bestel mag verwachten. Ik zou graag het voorstel van de heer Thissen, vertaald
door de heer Hermans in iets wat wij onder eigen verantwoordelijkheid kunnen
uitvoeren, ondersteunen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik wacht de uitkomst van die discussie af.De fractie van de heer Ten Hoeve zou graag zien dat de Eerste Kamer de
relatie met de provincies meer benadrukt, bijvoorbeeld door het invoeren van
een one-man-one-votestelsel, of, nog verdergaand, door een systeem waarin
alle provincies een gelijk aantal leden van de Eerste Kamer kunnen kiezen.
In de Grondwet is vastgelegd dat ook de Eerste Kamer wordt gekozen op basis
van evenredige vertegenwoordiging. Het systeem dat hij voorstelt, wijkt hiervan
fundamenteel af. Zijn uitleg van het systeem van evenredige vertegenwoordiging,
namelijk dat bovengenoemd stelsel hiermee niet in strijd zou zijn, kan ik
echt niet delen. Het kabinet is niet voornemens om op dit punt wijzigingen
in de Grondwet aan te brengen. Wij hechten heel sterk – dat is ook de
intentie waarmee de brief is geschreven – aan het handhaven van die
evenredige vertegenwoordiging. Dat heeft de Kamer ook gezien.De heer Ten Hoeve vroeg nog of ik wil kiezen voor een systeem waarbij
het mogelijk wordt, partijverbindingen aan te gaan voor de Eerste Kamerverkiezingen,
en dus niet te kiezen voor een systeem waarbij de kandidaatstelling wordt
vervroegd. De meerderheid in deze Kamer lijkt een voorkeur te hebben voor
het vervroegen van de kandidaatstelling voor Eerste Kamerverkiezingen. In
mijn brieven aan deze Kamer heb ik bovendien een aantal nadelen geschetst
van een systeem waarbij partijen verbindingen aangaan. Een dergelijk systeem
vormt een veel grotere inbreuk op het huidige systeem. Er wordt dan aan politieke
partijen een rol toegekend die niet strookt met de opzet van ons kiesstelsel.
Dat maakt het immers ook mogelijk dat aan verkiezingen lijsten zonder geregistreerde
namen deelnemen. Bovendien zou dan ook nog moeten worden bezien of dat ook
voor andere verkiezingen moet gelden. Het huidige stelsel voldoet gewoon bij
andere verkiezingen. Ik voel dus niets voor deze suggestie. Wel heb ik een
positieve grondhouding ten aanzien van de motie van de heer Noten. De vraag
van de heer Ten Hoeve beweegt zich daarbuiten.De heer Ten Hoeve vroeg ten slotte of wij niet bij alle verkiezingen met
grootste overschotten kunnen gaan werken, omdat het systeem van grootste overschotten
duidelijker zou zijn dan het huidige stelsel van grootste gemiddelden. Nog
niet zolang geleden heb ik daarover gediscussieerd met de Tweede Kamer, en
ook over duidelijker wordt heel verschillend gedacht in de
fracties. Dit bleek in de Tweede Kamer naar aanleiding van het voorstel van
het Burgerforum, waarin is voorgesteld om af te stappen van het systeem van
grootste gemiddelden. Een motie hierover werd in de Tweede Kamer verworpen.
Ook nu heeft geen enkele partij gesteld voorstander te zijn van een wijziging
van het stelsel op dit punt. Ik zie dus ook geen aanleiding op dit punt iets
anders te doen dan de huidige praktijk.Ten slotte de heer Yildirim, die mij verzocht in te gaan op het feit dat
een partij de statenleden verplicht om tijdens de verkiezingen van de Eerste
Kamer te stemmen op de nummer een van de lijst. Is dat niet in strijd met
de Grondwet en hoe moet dat worden gehandhaafd? Hierover is in deze Kamer
een tijdje terug, op 26 februari 2008, met de minister van BZK uitgebreid
gedebatteerd, waarbij ook is ingegaan op interne partijafspraken als het gaat
om het stemmen bij Eerste Kamerverkiezingen. In dat debat zijn de argumenten
gewisseld over deze interne partijafspraken en het grondwettelijk stemmen
zonder last. Het is de verantwoordelijkheid van de minister van BZK, maar
de conclusie van het debat was niet dat dergelijke interne afspraken in strijd
zouden zijn met de Grondwet. Ze zijn dus wel degelijk mogelijk.De heer Hermans (VVD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris, niet alleen voor de snelheid
van beantwoording, maar vooral voor de inhoud ervan. De reactie op de drie
moties die door ons mede zijn ondertekend, is heel erg duidelijk.Tegen de heer Holdijk wil ik het volgende zeggen, om te proberen een zo
breed mogelijke discussie over voorkeurstemmen te krijgen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen
is 25% van de kiesdeler de voorkeur, zodat je ongeveer 17.000 stemmen
moet hebben. Bij 10% Europees moet je ongeveer 50.000 stemmen hebben,
en bij 15% Eerste Kamer kun je met twee stemmen volstaan. Begrijpt
de heer Holdijk dat wij toch willen proberen om in ieder geval het begrip
"voorkeur" wat nadrukkelijker tot uitdrukking te brengen, door het niet zo
te maken dat een zeer klein aantal mensen dat in feite zou kunnen gaan beïnvloeden?
Ik zeg dit ook tegen de heer Vliegenthart. Ik begreep uit zijn bijdrage dat
hij de voorkeurstemmen eventueel weg zou willen halen. Ook statenleden dienen
zonder last of ruggespraak te stemmen, zelfs als hun partij een bepaalde lijstvolgorde
heeft neergelegd. Op dat punt is democratische besluitvorming over een lijst
in een partij een belangrijk signaal, maar het kan niet zo zijn dat wij op
grond daarvan zeggen: die lijst moet altijd worden gevolgd. Ik denk dat dat
niet zou voldoen aan een ander grondwettelijk principe, namelijk dat je zonder
last of ruggespraak dient te stemmen.De heer Vliegenthart (SP):Inderdaad, ik heb daar een paar opmerkingen over gemaakt. Ik heb ook gezegd
dat het beste nog wel eens de vijand van het goede zou kunnen zijn. Als wij
een heel brede discussie willen voeren, komen wij er vandaag waarschijnlijk
niet uit. In die zin ben ik erg blij dat wij een praktische oplossing hebben
gevonden voor een praktisch probleem. Laten wij die discussie een andere keer
voeren, maar dat heeft wat mijn fractie betreft helemaal geen haast.De heer Hermans (VVD):Ik heb uw column afgelopen weekeinde nog gelezen, en ik dacht al wel dat
wij die kant zouden opgaan.De heer Thissen (GroenLinks):Ik heb het in mijn bijdrage in eerste termijn gehad over de morele binding
van een lid van provinciale staten aan de uitspraak van een ledencongres van
een partij, dat toch een aanmerkelijk breder draagvlak is dan het eigen electoraat,
dat heeft geleid tot zijn positie in de provinciale staten.De heer Hermans (VVD):Ik deel die opvatting volkomen. Dat laat onverlet dat het principe van
zonder last of ruggespraak altijd nog dominanter is. Je bent lid van een politieke
partij, je zit bij de ledenraadpleging, je zit bij de stemming over die lijst.
Als je dan je zin niet krijgt en je zegt achteraf dat het je niet bevalt,
kan ik mij voorstellen dat je toch gebruik gaat maken van je bijzondere positie.
Als je dat wilt beperken, blijft staan dat je daarmee in strijd komt met het
zeer belangrijke beginsel "zonder last of ruggespraak". Ik denk dat dit uitermate
belangrijk is.Ik ga in op het idee van de heer Thissen. Ik ben heel blij dat wij die
kant kunnen opgaan. Het lijkt mij heel goed om ook in de commissie voor Binnenlandse
Zaken eens nader te spreken over de vraag hoe dat zou kunnen. Dan kan wellicht
ook worden gesproken over de vraag in hoeverre een rechtstreekse verkiezing
tot discussie kan leiden. Nu hiervoor zo'n brede steun in dit huis is, kan
ik mij niet voorstellen dat men dit aan de overkant helemaal niet wil. De
argumentatie is zeer overtuigend. Het lijkt mij dat het tijdpad van de wetsvoorstellen
zodanig kan zijn dat wij bij de volgende statenverkiezing een duidelijke toegepaste
wetgeving hebben, zoals nu is verwoord in de moties die in deze Kamer breed
worden gesteund. Ik vind het belangrijk om dit namens de VVD tegenover de
staatssecretaris aan te geven.Ik dank de staatssecretaris voor haar bereidheid om op deze wijze in te
spelen op de wensen van de Eerste Kamer.De heer Noten (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik wil eigenlijk niet veel meer doen dan de staatssecretaris
bedanken voor haar reactie en voor de wijze waarop zij ons door middel van
haar notities geholpen heeft om dit debat te voeren.Ik ben erg blij met de uitkomst. Ik ben er ook blij mee dat de staatssecretaris
begrijpt dat het voor deze Kamer van belang is om de moties daadwerkelijk
in stemming te brengen. De staatssecretaris zou de moties anders ook over
kunnen nemen, zodat wij deze kunnen intrekken, maar het is goed dat wij even
vastleggen. Wij houden de moties dus aan.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik neem aan dat u bedoelt dat de moties in stemming worden gebracht.De heer Noten (PvdA):Sorry, wij gaan gewoon keurig over de moties stemmen. Wij gaan de moties
aannemen. Dat is wat ik wilde zeggen.De staatssecretaris heeft goed verstaan dat wij eraan hechten om een en
ander zo snel mogelijk werkelijkheid te laten worden.Mevrouw de voorzitter. Ik spreek mijn dank en waardering uit.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Namens onze fracties dank ik de staatssecretaris
voor haar reactie op onze inbreng in eerste termijn. Ik heb in eerste termijn
niets over de moties gezegd. Ik zal daar in tweede termijn kort iets over
opmerken. Daarbij zal ik de volgorde hanteren waarin de staatssecretaris de
moties heeft behandeld.Ik ga eerst in op de verhoging van de voorkeursdrempel. Ik meen dat de
mate van verhoging in zekere zin een arbitraire aangelegenheid is. Dit blijft
weliswaar binnen zekere marges, want als wij voorkeurstemmen enige reële
betekenis willen geven, dan moet er ook een duidelijk bovengrens aan die verhoging
zitten. Dan kunnen wij in mijn ogen niet zeggen dat het ook een-, twee- of
driemaal de kiesdrempel mag zijn. In theorie kan dat natuurlijk wel. Zolang
het zich binnen de marges beweegt, lijkt mij dat een evenwicht te bereiken
is. Onze fracties hebben te kennen gegeven geen behoefte te hebben aan een
verhoging tot 100%, en dat alleen vanuit de gedachte dat wij de situatie
zoals die voor 2007 bestond, niet onbevredigend vonden. Wij zullen ons beraden
op het antwoord op de vraag of wij nog een stap in de richting van verhoging
willen zetten.De tweede motie gaat over de lijstverbindingen. Het blijft mijn mening
dat lijstverbindingen niet allereerst op puur strategische en electorale doelen
gericht moeten zijn. De ideologische verwantschap van partijen staat toch
voorop als partijen de keuze maken en beslissen aan wie reststemmen en eventuele
restzetels bij voorkeur moeten worden toebedeeld. Die verwantschap moet altijd
vooropstaan en die staat naar onze mening ook voorop.Als laatste ga ik in op de wettelijke regeling van het tijdstip van de
verkiezing van de Eerste Kamer. Ik had een concrete vraag gesteld over de
voordelen daarvan. Het antwoord van de staatssecretaris was te verwachten.
Dat had ik ook zelf wel kunnen verzinnen. Ik kan daar best mee leven, al vond
ik dat de afspraken die bij de laatste verkiezing zijn gemaakt, effectief
waren.In mijn eerste termijn plaatste ik de twee benaderingen, van partijendemocratie
en kiezersdemocratie, tegenover of naast elkaar. Het valt mij toch op dat
in de eerste twee moties het accent wordt verlegd naar de partijendemocratie,
hoe je het ook wendt of keert. Het merkwaardige daarbij – dat viel mij
op in het debat – is in mijn ogen dat vooral de woordvoerders die het
opnemen voor de kiezers achter de statenleden, menen dat de door de partij,
en dus door de leden, opgestelde lijstvolgorde een representatiever beeld
geeft van de kiezers achter de statenleden dan de statenleden. Dat acht ik
een contradictio in terminis.De heer Thissen (GroenLinks):De leden van de provinciale staten worden gekozen op basis van een programma
dat door de provinciale afdelingen van hun politieke partij is gemaakt. Dat
programma is gebaseerd op een sterkte-zwakteanalyse van de provincie en de
onderwerpen die zich daarbij voordoen. In dat verkiezingsprogramma, bijvoorbeeld
van Gelderland, Noord-Holland of Limburg, worden de opvattingen van die politieke
partij over wat zij in de senaat gaan doen als zij met zoveel mensen in de
senaat worden gekozen, nooit aan de kiezer voorgelegd. De vraag die aan de
kiezer van de provinciale staten wordt voorgelegd, is dus niet hoe de Eerste
Kamer eruit moet zien en geeft niet aan welke onderwerpen voor de desbetreffende
politieke partij daarbij van belang zijn. Deze vraag is wel aan de orde op
het ledencongres. De meeste partijen hebben tegenwoordig een ledencongres.
Mijn partij in ieder geval wel. Daar wordt duidelijk gesproken over onderwerpen
die te maken hebben met de aard, de positie en de drive van de Eerste Kamer.
Aan de hand daarvan worden mensen, op basis van een specifieke deskundigheid,
op een lijst gezet. Daarom is het ledencongres van een partij representatiever
dan de kiezers bij de provincialestatenverkiezingen. Deze laten zich immers
niet leiden door de onderwerpen van de Eerste Kamer.De heer Holdijk (SGP):Ik erken die redenering, maar deze doet in mijn ogen niets af aan de stelling
dat een lijst en de lijstvolgorde worden bepaald door leden, door partijen.
In de visie van de heer Thissen staat de visie van degenen die de leden van
de Eerste Kamer kiezen, daarbij niet voorop. En dat zijn de statenleden. Daarin
zit denk ik het verschil. Er zijn woordvoerders geweest die de keizers van
de provinciale staten tot hun recht willen laten komen. In mijn visie gaat
het bij de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer om de statenleden als
kiezers. De statenleden zijn de kiezers. Niet degenen die de provinciale staten
hebben gekozen. Als je dus recht wilt doen aan de kiezers, vind ik dat je
recht moet doen aan de statenleden in plaats van aan de voorkeur, binnen marges,
van een partij en een lijst die door leden wordt vastgesteld. Daarin zit het
verschil tussen de redenering van de heer Thissen en mijn redenering.Voorzitter. Hiermee wil ik mijn bijdrage afsluiten.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Dank voor de beantwoording door de staatssecretaris. Wij zijn
tevreden over de inzet die zij, zoals het er nu naar uitziet, overweegt bij
het kabinetsberaad hoe met die moties om te gaan. Wij steunen deze moties,
zoals wij doorgaans doen als wij ze ondertekenen.Ik reageer op een enkel punt. Ik heb begrepen dat de heer Noten, de heer
Thissen en de heer Hermans niet vies zijn van een brede discussie in commissieverband
over een aantal zaken die samenhangen met de positie van de Eerste Kamer,
de wijze van verkiezing, de bevoegdheden en dus per definitie de relatie met
de Tweede Kamer. Nu is het zo dat wij erbij zijn, bij elke discussie over
staatsrechtelijke verandering en vernieuwing, dus daar zullen wij ook wel
aan meedoen. Desondanks wijs ik er net als in eerste termijn op dat mijn fractie
van opvatting is dat het hier om zulke gewichtige zaken gaat dat zij niet
kunnen worden beschouwd als "ons ding", om het eigentijds te zeggen, alsof
wij eigenaar zijn van dit soort vragen. Wij geven er de voorkeur aan dat de
politieke partijen en wellicht ook de Tweede Kamer, een staatscommissie of
de regering hierover eerst voorstellen doen. Nogmaals, als hierover in commissieverband
wordt gesproken, zullen wij meedoen, zoals mevrouw Bemelmans acht jaar geleden
ook heeft meegedaan aan het grote debat over de positie van de Eerste Kamer.
Kennelijk duikt dat zo nu en dan op.Ik heb ook nog behoefte om even terug te komen op de discussie waarover
de heer Holdijk sprak. Ik herhaal dat ik niet vind dat er uit het feit dat
de Eerste Kamer indirect wordt verkozen, een morele binding
uitgaat voor statenleden om de lijstvolgorde die is vastgesteld door het congres
te volgen, want dan kom je linksom of rechtsom uiteindelijk uit bij een vorm
van volkssoevereiniteit waar wij niet aan toe zijn. Ik ben wel van mening
dat uit het feit dat volksvertegenwoordigers lid zijn van een vereniging en
zich dus hebben gecommitteerd aan de reglementen en statuten van die vereniging,
en dus niet uit het kiesrecht, kan worden afgeleid dat zij eraan gehouden
zijn om in beginsel de voordracht te volgen van het congres of een ander orgaan
dat de lijst vaststelt.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Dank aan de staatssecretaris dat wij ook nu weer
zo'n heel plezierig debat hebben kunnen voeren met elkaar. Dank aan de heer
Noten, als initiator. Het is toch gebleken dat het wel nuttig is om als chambre
de réflexion ook op onszelf te reflecteren. Hij weet dat hij bij ons
heel gauw weerklank vindt als het gaat om de innovatieve kracht van dit soort
discussies en de vernieuwing, anders dan bij sommige andere fracties, die
liever wat minder veranderingen zien.De staatssecretaris zal mij niet euvel duiden dat ik één
grote teleurstelling noem. Bij andere gelegenheden gaan wij daarover weer
voluit in de slag. Dit kabinet wil geen grote wijzigingen in ons staatsbestel
en zeker niet met een grondwetsherziening erbij. Ik zet daar een vraagteken
bij. Ik denk dat bij de achterban van mijn partij wel de neiging bestaat om
een beetje meer in die richting op te schuiven. De lijn van de staatssecretaris
is voor het overige duidelijk en die kan ik volgen, maar ik begrijp dat ik
de heer Noten ergens mee heb geprikkeld. Dat was niet de bedoeling, want ik
heb hem juist geprezen.De heer Noten (PvdA):U bent zo vriendelijk dat ik ook iets terug wil doen. Om u te verheugen
heeft het de minister behaagd om vandaag kenbaar te maken dat er een voorstel
komt voor een correctief, raadgevend referendum. Ik vroeg nog aan de minister
waarom zij dat deed en toen zei zij: mijnheer Engels mag ook wel eens wat
hebben.De heer Engels (D66):Dat heeft zij wel eens eerder gezegd, dat klopt, maar dat was in ander
verband.Het lijkt mij goed dat wij die discussie eerst in eigen verband gaan voeren.
Naar aanleiding van het voorstel van collega Thissen zeg ik erbij dat het
merkwaardig is om de Tweede Kamer erbij te betrekken, als wij spreken over
verbreding van het electoraat. Als in een Staten-Generaal met een tweekamerstelsel
de ene Kamer iets zegt over de andere, krijg je al gauw iets monistisch en
daar heb ik toch wat aarzelingen bij. De discussie wordt wat mij betreft interessanter
als wordt ingezet op de Eerste Kamer als een decentrale Kamer, vanuit provincies
en gemeenten.Een aantal keren zien we hier de tegenstelling tussen de interne partijdemocratie
en de constitutionele of kiezersdemocratie, waarover de heer Holdijk is begonnen.
In verhalen die uit een bepaalde hoek komen, wordt soms gesuggereerd dat dit
twee gelijkwaardige vormen van democratie zouden zijn. Tot mijn grote vreugde
wordt er "nee" geschud, dus dat is niet het geval. Hoe je het ook wendt of
keert, de normatieve kracht van de staatsrechtelijke of constitutionele democratie,
zoals vastgelegd in de Grondwet, is altijd sterker en moet dat ook zijn, hoe
representatief en democratisch dingen ook gaan binnen partijen. Dat lijkt
mij toch een belangrijk punt. Ik zal ook de volgende keer weer van harte aan
deze debatten meedoen.De heer Vliegenthart (SP):Voorzitter. Ook namens mijn fractie dank en hulde aan de staatssecretaris,
die zeer adequaat en ad rem reageerde. Toen ik was gekozen in de Eerste Kamer,
werd ik gewaarschuwd dat het hier allemaal zo langzaam, traag en stroperig
ging. Nu ben ik hier goed anderhalf jaar lid, maar ik heb de indruk dat wij
op dit terrein redelijk tempo hebben gemaakt. Als de staatssecretaris kan
zeggen of zij verwacht dit voor 2011 in een wetswijziging vastgelegd te hebben,
dan groeit bij mij de ambitie om mij nog een keer voor vier jaar te kandideren,
maar daarover moet uiteindelijk mijn partij democratisch beslissen.De heer Thissen deed de suggestie om eens te praten over andere verkiezingen
voor de Eerste Kamer. Daar doet mijn fractie graag aan mee, net als die van
het CDA, maar wij doen de suggestie om deze discussie te verbreden en niet
zozeer te spreken over de opheffing van de Eerste Kamer, maar over de verheffing
naar een eenkamerig stelsel in Nederland, zoals het Scandinavische model.
Wij staan er best voor open om daarover in de toekomst na te denken, maar
voor vanavond denk ik dat wij bijzonder goed bediend zijn met die drie moties.De heer Dölle (CDA):U zegt dat wij daar graag aan meedoen, maar ik denk dat het iets anders
ligt. Als erover wordt gesproken, waar wij op dit moment niets in zien, dan
doen wij natuurlijk wel mee, want overal waar discussie is over staatsrechtelijke
vernieuwing doen wij mee.De heer Vliegenthart (SP):Ja, dan staat u op de voorste rij. Ik heb vandaag met veel plezier naar
uw inbreng geluisterd en het is goed te weten dat u dan ook ons denken daarover
bereikt.De heer Koffeman (PvdD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de snelle en adequate antwoorden.
Het is inderdaad een verademing om te merken dat je over een op zichzelf lastig
onderwerp, en zelfs over de uitvoering van de oplossingen, op zo korte termijn
tot overeenstemming kunt komen. Het is goed dat er binnen het kabinet bereidheid
is om alle verbeteringen van een lekkend stelsel over te nemen voor zover
daarvoor geen grondwetswijziging nodig is. Desalniettemin zou het ook goed
zijn om grondwetswijzigingen niet op voorhand en per definitie als onrealistisch
van de hand te wijzen, maar om ook over verdergaande veranderingen na te denken,
als deze het functioneren van de evenredige vertegenwoordiging of van de Eerste
Kamer als zodanig kunnen verbeteren. Het is plezierig dat de commissievoorzitter
deze brede discussie zelf ter hand wil nemen.Nogmaals, dank dat er zo voortvarend spijkers met koppen geslagen kunnen
worden. Dat zou hier vaker gezien mogen worden.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Ook vanuit de fractie van GroenLinks bijzondere woorden van
dank aan de staatssecretaris, die niet alleen vanavond zeer adequaat en op
een chique manier het gevoelen van de Kamer, neergelegd in drie breed ondersteunde
moties, tot het hare heeft gemaakt en gezegd: u kunt mij vinden aan uw zijde
om dit met een positieve grondhouding naar het kabinet terug te brengen. Hulde
daarvoor. Hulde ook al voor het feit dat zij in een eerder stadium heel adequaat
heeft gereageerd op een initiatief van de heer Noten. Wij kunnen niet vaak
genoeg zeggen dat dit initiatief van de PvdA brede steun in de Eerste Kamer
geniet. Was dat met een ander initiatief ook zo gegaan, dan hadden wij vandaag
in het College van Senioren en in de Commissie voor BDO wel andere discussies
gehad. Die breedheid is versmald tot coalitie- en oppositiegrenzen, maar ach,
wij leren bij. Dit is niet alleen een chambre de réflexion, maar ook
een chambre d'éducation. Ik hoop dat wij uiteindelijk ook zullen leren
dat niet altijd alles via de lijnen van coalitie en oppositie zal gaan, maar
dat het ook gaat over de werkingskracht van dit deel van de Staten-Generaal.Ik begrijp de heer Dölle zo: overal waar er een feestje is, is het
CDA aanwezig. Dat herken ik uit mijn provincie. Ik ben blij dat Noord-Nederland
daar op eenzelfde manier in staat. Behalve op zondag, dat begrijp ik. Dat
is in mijn provincie dan wel weer anders. Daar heb ik het idee dat het vooral
op zondag is. Ik ben heel blij dat de voorzitter van de commissie voor BZK/AZ
van deze Kamer de suggestie deelt die ik naar voren heb gebracht. Het is namelijk
geen standpunt. Het is uitdrukking van mijn zoeken naar wegen om het electoraat
dat de Eerste Kamer moet kiezen, breder te maken en steviger te verankeren,
waarmee ik ook hoop dat de functionaliteit van de Eerste Kamer wat steviger
verankerd wordt. Dat zegt een woordvoerder en fractievoorzitter van GroenLinks,
terwijl die partij in haar verkiezingsprogramma toch ook een aantal dingen
heeft staan waardoor je het bestaansrecht van de Eerste Kamer voortdurend
aan de orde zou kunnen stellen. Ik vind het een belangrijk moment om dit als
fractie naar voren te brengen, juist om in dat licht de discussie te kunnen
voeren. Met andere woorden, mijnheer Dölle: ik dring u mijn ding niet
op, want ik heb nog geen ding. U hoeft ook niet uit te spreken dat het niet
uw ding is of ons ding, in uw woorden. Ik begrijp immers dat de letters CDA,
zij het in een andere volgorde, staan voor Doorlopend Actief Conserveren van
wat belangrijk is en dat u niet zo'n behoefte hebt aan innovatie of verandering
as such.Kortom, wij steunen van harte de drie moties. Wij hebben ze ook mede ondertekend.
Ook wij willen nog een keer uitdrukkelijk zeggen dat het tijdpad wel zo moet
zijn dat wij bij de verkiezingen van de provinciale staten in maart 2011 op
de manier kunnen gaan werken waar in de drie moties om gevraagd wordt.De heer Dölle (CDA):Ik wil toch even reageren op het punt dat wij in de commissie voor BZK/AZ,
ongewild wellicht, maar toch, functioneren als een pilotstudie voor de programmacommissie
van GroenLinks.De heer Thissen (GroenLinks):U bent van harte daartoe uitgenodigd. U weet dat wij houden van tegenspraak
in ons programma.De heer Dölle (CDA):Naar onze opvatting zijn deze belangrijke zaken, hoe je gekozen wordt,
het Nederlanderschap, straks de kwestie van de BES-eilanden, de relatie tot
de andere Kamer, niet "het ding van de Eerste Kamer" in die zin dat wij daarover
gaan en initiatieven moeten nemen. Als het gaat om cruciale zaken en centrale
elementen zoals de constitutionele orde, dan moeten naar onze mening inderdaad
de politieke partijen de voorzet geven. Dan volgen de Tweede Kamer, de Eerste
Kamer, de staatscommissies enzovoorts.De heer Thissen (GroenLinks):U bedoelt te zeggen: het primaat ligt niet bij de Eerste Kamer, en niet
dat u het als fractie niet van belang vindt? Zo begreep ik u even.De heer Dölle (CDA):Nee, ik heb gezegd: als deze commissie het toch doet, en dat staat haar
vrij, dan doen wij natuurlijk mee.De heer Thissen (GroenLinks):Ook dat zou een mooi uitgangspunt zijn voor een andere commissie die worstelt
met een aantal vragen van 17 februari, maar dat is weer een ander punt.
Dat wil ik nu niet oproepen in dit avondlijke uur.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ook wat mij betreft heel veel dank en respect voor de adequate –
ik ben de derde die dit woord gebruikt – en efficiënte beantwoording
van de staatssecretaris. Zij schetste wat de uitgangspunten waren van de regering.
Geen wijziging van de Grondwet, knelpunten oplossen. Mijn ideaal zou anders
zijn, maar ik was mij bewust dat dit het uitgangspunt zou zijn. Ik kan mij
daar ook best wat bij voorstellen en heb mijn bijdrage daar zo goed mogelijk
op afgestemd. Verdere uitgangspunten van het kabinet zijn dat het kabinet
hecht aan de voorkeurstemmen en dat het eraan hecht, lijstverbinding mogelijk
te maken. Ook dat ben ik met het kabinet volledig eens. Daar zijn de moties
op gericht, waarop ik zo dadelijk nog terug kom.De staatssecretaris heeft geen behoefte aan het idee van de heer Thissen
om alle volksvertegenwoordigers maar te betrekken bij de stemmingen over de
Eerste Kamer. Ik schaar mij graag achter de staatssecretaris en daarmee ook
achter de heer Dölle, die ik daarmee de broodnodige extra steun verleen.
Ik heb aan een discussie daarover inderdaad evenmin behoefte, omdat ik juist
heel erg blij ben dat de Eerste Kamer de provincies als haar achterban mag
beschouwen. De Eerste Kamer is ontstaan in ons Koninkrijk als "ménagerie
du roi", met de bedoeling om in ons staatsbestel een goede plaats te bieden
aan de Zuid-Nederlandse adel. Toen het stelsel echter in de tijd van Thorbecke,
in 1848, op de helling is gekomen, ontstond de nieuwe Eerste Kamer zoals wij
die nu kennen, toch in wezen voor een deel door het teruggrijpen op de tradities
van de Republiek: het herstellen van een plaats voor de provincies in het
landelijke staatsbestel. Ik moet zeggen dat ik dat nog altijd beschouw als
een goede greep. Ik vind namelijk nog steeds dat de provincies de eersten
zijn die zich erop mogen beroepen, de dragers van de identiteit in ons land
te zijn. Dat geldt niet overal en moet dus genuanceerd worden, maar ik denk
dat het onder de omstandigheden waarin wij nu leven toch nog de beste greep
is om de provincies te zien als de meest uitdrukkelijke dragers
van identiteitsbesef in dit land. Dat geeft naar mijn gevoel ook de legitimatie
om de Eerste Kamer te laten bestaan. Het zou naar mijn gevoel zelfs de legitimatie
kunnen bieden om daarbij af te wijken van een strikt evenredigheidsbeginsel,
maar dat is een stap verder, dat begrijp ik ook wel.Er zijn drie moties ingediend. Twee daarvan had ik ondertekend. In de
eerste motie wordt de regering verzocht om de verkiezingen allemaal op hetzelfde
tijdstip te laten plaatsvinden. Daar ben ik het zeer mee eens, want het voorkomt
inderdaad manipulatie bij de stemming. De tweede motie verzoekt dat lijstverbindingen
niet na de verkiezingen voor provinciale staten kunnen worden aangegaan. Die
motie heb ik ook ondertekend en ik ben het met de gedachte zeer eens. Het
spijt mij enigszins dat de staatssecretaris daarvan zegt: dat kan alleen maar
als wij de kandidaatstelling naar voren halen. Ik begrijp die stelling wel,
maar ik had het liever anders gezien. Desondanks vind ik het belang van dat
punt groot genoeg om mijn steun aan die motie overeind te houden. De laatste
motie wil de voorkeursdrempel verhogen naar 100%. Het zal duidelijk
zijn dat ik daar heel graag een andere oplossing voor zou hebben gezien, maar
ik besef heel goed dat de kritiek van de staatssecretaris als zou mijn oplossing
in strijd zijn met het evenredigheidsbeginsel, hout kan snijden, alhoewel
ook daarin enige nuance wellicht mogelijk zou zijn. Je houdt het evenredigheidsbeginsel
ten opzichte van de lijsten, de politieke stromingen, immers volledig overeind.
Alleen bij de toedeling van zetels ga je op een andere manier te werk. Dus
wat mij betreft, zou daar nog wel eens over gedacht kunnen worden, maar op
dit moment zou dat niet veel opleveren. Ik ben het ermee eens dat wij er iets
aan moeten doen dat er nu al te gemakkelijk met te weinig statenleden een
voorkeurszetel behaald kan worden. Deze motie heb ik niet mede ondertekend,
maar ik zal er wel voor stemmen.De heer Yildirim (Fractie-Yildirim):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Wij vinden
het jammer dat de staatssecretaris geen opening wil geven om eventueel over
te gaan tot een wijziging van het kiesstelsel, zodat de verkiezing van deze
Kamer ook via een directe verkiezing zou worden geregeld. Wij vinden dat een
gemiste kans. Tegelijkertijd zijn de partijen inmiddels in meerderheid bereid
tot een verhoging van de drempel. Wij vinden dat een obstructie voor democratische
verkiezingen. Wat dat betreft, vind ik dat de heer Holdijk van de SGP het
meer opneemt voor de kiezers zelf en voor de statenleden dan de partijen die
vaak pleiten voor democratie en het daar vaak over hebben. Mijn waardering
daarvoor.Voor de rest zij wij van mening dat partijdemocratie iets anders is dan
overgaan tot democratisch gehouden verkiezingen. Daarbij staan het recht en
de positie van de kiezer zelf centraal.Wanneer een partij met een eigen lijst komt en de kiezer wordt gedwongen
om op nummer één van de lijst te stemmen, is dat in strijd met
de Grondwet. Wij vinden dat het tijd wordt om over te gaan tot conventionele
toetsing van de regelgeving aan de Grondwet. Ik hoop dat het binnenkort mogelijk
is om regelgeving via de rechter te toetsen aan de Grondwet.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik ben blij met de algehele ondersteuning en instemming met
de lijn die ik in mijn eerste termijn heb geschetst. Ik heb daarbij geprobeerd
om recht te doen aan de inbreng van de Kamer. Daarom heb ik mijn oordeel over
de moties ook op deze wijze gegeven. Ik was enigszins verrast dat de heer
Noten ze bijna ging aanhouden om ze wel in stemming te laten brengen. Daarom
heb ik het oordeel erover aan de Kamer gelaten. Ik heb zelf ook twaalf jaar
als volksvertegenwoordiger aan de overkant doorgebracht. Ik weet hoe belangrijk
het is om soms moties juist wel in stemming te brengen. Daarom heb ik op deze
wijze mijn oordeel gegeven.Ik loop kort de sprekers langs. De heer Hermans heeft als voorzitter van
de commissie voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat gezegd
een discussie te willen voeren. Die wacht ik uiteraard met belangstelling
af. Ik heb de diverse invalshoeken gehoord. Ook die van de heer Dölle
die steun had van de heer Ten Hoeve. Ik wacht af wat eruit komt. Het kabinet
zal zich daar, zoals ongetwijfeld zal worden gevraagd, op bezinnen.De heer Hermans had nog een vraag over het tijdpad. Ik heb goed begrepen
dat de Kamer het belangrijk vindt dat dit voor de Eerste Kamerverkiezingen
is geregeld. Dat was het doel van de notitie die destijds is gemaakt en de
discussie die is aangejaagd door de heer Noten. Ik heb in eerste termijn al
gezegd dat ik het belangrijk vind om het zo te doen. Ik houd natuurlijk rekening
met de wens van deze Kamer. Ik zal in de brief die ik namens het kabinet schrijf,
aangeven welk tijdpad ik voor ogen heb. Voor een aantal zaken is echter wel
wijziging van de Kiesnet nodig. Dat betreft echter geen omvangrijke wijzigingen.
Ik zal daar zo veel mogelijk rekening mee houden. De gekozen aanpak is geen
grote wijzigingen, maar wel het oplossen van breed gesignaleerde knelpunten.
Wij moeten proberen om deze problemen op te lossen voor de volgende verkiezingen.
Het kabinet zal proberen om zo snel mogelijk een brief aan de Kamer te sturen
waarin staat hoe het verder wil gaan met de aangenomen moties.De heer Holdijk heeft in zijn termijn een beoordeling van de moties gegeven.
Dat had hij in zijn eerste termijn niet gedaan. Ik had wel begrepen dat hij
rondom de voorkeursdrempel zijn eigen lijn heeft omdat hij goed kan leven
met de huidige situatie. Waar het gaat om de lijstverbindingen, ben ik het
met hem eens dat ideologische verwantschap tussen partijen van belang is.
Hij had mijn antwoord inzake het tijdstip van verkiezingen kunnen voorspellen.
Het is altijd mooi om voor de hand liggende antwoorden te hebben. Het is natuurlijk
wel de realiteit dat als je in gesprek moet gaan met provincies, je er nooit
helemaal zeker van bent of het wordt geregeld. Zo reëel moeten wij er
ook naar kijken. Het blijft de verantwoordelijkheid van de provincie zelf
om dat anders te regelen. Ook de Kiesraad heeft overigens geschreven dat het
niet zo verstandig is om het zo te doen en dat het beter is om het wettelijk
vast te leggen. Wellicht is dat een extra argument.De heer Dölle was tevreden met mijn reactie op de moties. Als je
een discussie hebt over de Eerste Kamer waar het gaat om andere manieren van
kiezen, gaat die ook meteen over de wijze waarop je kijkt naar de Eerste Kamer
en haar bevoegdheden. Ik had wel begrepen dat ons ding nu niet
het CDA-ding was, maar dat het meer was dat je er in de breedte naar moet
kijken, politieke partijen en regering, om daar in brede zin een beoordeling
over te geven. Dat mag niet beperkt blijven tot een commissie in de Eerste
Kamer die ernaar kijkt. Dat ben ik met de heer Dölle eens.Er werd ook gevraagd hoe nu moet worden gekeken naar de leden van de provinciale
staten en hun eigen verantwoordelijkheid. Ik heb daar in mijn brieven over
geschreven. Provinciale staten blijven hun eigen verantwoordelijkheid houden.
Het kabinet was en is voor het uitbrengen van de voorkeurstem. Mensen kunnen
om hun moverende redenen anders stemmen. Dat is ook aangehaald: het kan gaan
om een vrouw, een regionale kandidaat of iemand met wie het statenlid een
inhoudelijke affiniteit heeft. De voorbeelden zijn ook in de eerste termijn
aan de orde geweest. Ik heb in de schriftelijke stukken gesteld dat ik van
mening ben dat statenleden in staat zijn om die verantwoordelijkheid goed
in te vullen en een afweging te maken tussen het partijbelang en hun wens
om een voorkeurstem uit te brengen. Statenleden zijn uiteraard volksvertegenwoordigers,
leden van een vereniging. Zij leggen ook weer verantwoording af aan hun kiezers
over wat zij hebben gedaan. Zo zie ik zelf die combinatie in dat stemmen.
Ik deel dus de lijn die de heer Dölle naar voren bracht.Ik denk dat het altijd goed is als een Kamer, een chambre de réflexion,
ook eens over zichzelf nadenkt. Ik ben blij dat de brieven van het kabinet
de heer Engels daarin hebben gestimuleerd. Het is natuurlijk altijd jammer
als het kabinet niet in staat is om alle teleurstellingen weg te nemen. Dat
is naar mijn idee ook niet waartoe wij op aarde zijn, om al uw teleurstellingen
weg te nemen. Daar zou ik een dagtaak aan hebben, begrijp ik van andere leden.
Ik ben er al blij mee dat ik een aantal van de teleurstellingen heb kunnen
wegnemen. Net als de heer Engels, zie ik uit naar de discussies in het vervolg.De vraag over het tempo van de heer Vliegenthart heb ik al beantwoord.
Tegen de heer Koffeman zeg ik dat het niet zozeer is dat er een wijziging
van de Grondwet nodig is, maar dat ik er geen aanleiding toe zie. Zijn voorstel
vraagt om een grondwetswijziging, maar wij zien inhoudelijk geen aanleiding
om dat te doen. Ik hoor wel wat er uit de discussie in de commissie komt.Tegen de heer Thissen zeg ik dat het soms handig is als je zelf ook volksvertegenwoordiger
bent geweest. Dan weet je ook hoe het soms met moties gaat. Ik vond het zelf
ook altijd jammer als alles werd overgenomen of anders werd bejegend. Soms
is het belangrijk om een signaal af te geven. Volgens mij zijn trouwens CDA'ers
van overal in het land wel in voor een feestje, ook in het oosten van het
land is dat het geval. Ik vind overigens dat innovatie een doel moet dienen.
Ik ga ervan uit dat de Kamer daar ook goed over nadenkt in de commissie. Dat
is wel de kant van waaruit ik naar dit onderwerp kijk: het moet uiteindelijk
wel een doel dienen. Dat zie ik nu niet meteen. Ik hoor wel wat er uit de
discussie naar voren komt.De heer Ten Hoeve had nog niets over de moties gezegd. Ik begrijp dat
hij ze alle drie steunt en die inzake de voorkeurstemmen met het argument
dat het wel erg makkelijk is om met weinig stemmen gekozen te worden. Verder
begrijp ik dat hij zich wat kan voorstellen bij mijn redenering. Je kunt inderdaad
op een aantal punten van mening verschillen. Ik heb in elk geval geprobeerd
zo veel mogelijk recht te doen aan de geleverde inbreng.Mijnheer Yildirim, ik zie geen reden om tot een wijziging van het verkiezingssysteem
voor de Eerste Kamer te komen. Daar is in brede zin ook geen steun voor in
deze Kamer.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor haar reactie in tweede termijn.De beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 22.17 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-1047-1055.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl