Vragen van het lid De Pater-van der Meer aan de minister van Justitie over het bericht dat Nederlandse slachtoffers van loverboys geen aangifte durven doen (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


95ste vergadering
 
 
 2008-2009
 95
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid De Pater-van der Meer aan de minister van Justitie
over het bericht dat Nederlandse slachtoffers van loverboys geen aangifte
durven doen.
 
 
 Mevrouw
 De Pater-van der Meer
 CDA
 
 Voorzitter. Nog vorige week debatteerden wij in de vaste commissie voor
Justitie over het onderwerp mensenhandel. Loverboys zijn mensenhandelaren.
Nu liggen er nieuwe gegevens op tafel. Mensenhandel betreft uitbuiting en
grove misstanden in de persoonlijke levenssfeer en een aanslag op de integriteit
van vaak jonge mensen. Terecht heeft de minister van Justitie in speciale
gevallen een strafmogelijkheid gemaakt voor minderjarigen onder achttien jaar.
 Uit cijfers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel weten wij dat mensenhandel
hoofdzakelijk een Nederlands probleem is. Het aantal slachtoffers met Nederlandse
achtergrond is het hoogste maar ook het aantal verdachten en daders. Vooral
jonge meisjes lopen risico slachtoffer te worden. Naar aanleiding van de nieuwe
gegevens die op Radio 1 gisteren gemeld werden ...
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Gênant, gênant.
 
 
 Nee, mijnheer Van Raak, u weet dat u dat niet moet doen. Gewoon ontspannen
en rustig zitten.
 
 
 
 Mevrouw
 De Pater-van der Meer
 CDA
 
 Ik heb naar een radioprogramma geluisterd waar ik hoorde dat er nieuwe
gegevens waren met betrekking tot de aangiftebereidheid van met name Nederlandse
slachtoffers van mensenhandel. Klopt het dat politieagenten signalen bij meldingen
niet herkennen en hoe komt dat? Schort het aan herkenning of lijkt het op
ontkenning van het probleem? Moeten meldingen van dwang en geweld tegen mensen
niet per definitie serieus genomen worden? Klopt het dat er nog steeds problemen
zijn met opvangcapaciteiten? Ik heb het dan met name over het probleem of
die opvangcapaciteit besloten of opgesloten is. Hoeveel plaatsen
zijn er beschikbaar? Wij hebben vorige week bij het debat uitgebreid stilgestaan
bij de B9-regeling voor buitenlandse slachtoffers. Ik zou graag van de minister
willen weten wat voor regelingen er bestaan voor binnenlandse slachtoffers?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Dank voor de vragen van mevrouw De Pater-van der Meer die
ook al in eerdere overleggen voor dit onderwerp aandacht heeft gevraagd. Ik
heb ook de berichten gehoord die gisteren in de media zijn gekomen, inclusief
de bron daarvan. Er is namelijk gisteren door ROOD, jong in de SP een rapport
uitgebracht met gesprekken met slachtoffers en een onderzoek naar ervaringen
van slachtoffers van loverboys met politie en justitie van het proces van
aangifte tot de veroordeling. De tijd was te kort om dat rapport ten volle
te doorgronden, maar ik heb daarin in ieder geval nu al bij eerste kennisneming
een aantal dingen gezien die parallel lopen aan de onderwerpen die mevrouw
De Pater-van der Meer in haar vragen aan de orde stelt.
 Laat ik vooropstellen dat wat betreft mensenhandel de Nationaal Rapporteur
Mensenhandel en de door de staatssecretaris van Justitie en mij samen ingestelde
taskforce op dit terrein belangrijk en goed werk doen. Dat strekt zich uit
over het beleidsterrein van de bewindslieden van Justitie maar ook over dat
van andere ministeries. Een deel van de vragen heeft inderdaad betrekking
op bijvoorbeeld opvang, maar ook op versterking van de weerbaarheid.
 Van hieruit ga ik naar de specifieke punten die aan de orde zijn gesteld
in de vragen van mevrouw De Pater-van der Meer. Ik begin met de aangiftebereidheid.
De aangiftebereidheid heeft ook uitgebreid aandacht gekregen in het rapport
van Rood, jong in de SP, inclusief een aantal negatieve ervaringen van slachtoffers
van pooierboys. De problematiek van de aangifte heeft veel te maken met de
algemene achtergrond van het fenomeen van de pooierboys. Zij maken misbruik
van de kwetsbaarheid van meisjes die door maatschappelijke omstandigheden,
familieomstandigheden en problemen in het onderwijs onvoldoende weerbaar zijn
om te onderkennen dat een pooierboy bezig is hen voor eigen gewin te misbruiken.
In die situatie is het van enorm belang dat wij – dat zijn politie,
justitie, gemeenten, zorginstellingen en onderwijs – ons ten volle bewust
zijn van de risico's die deze meisjes lopen.
 Ik was vanochtend bij de heropening van het Veiligheidshuis Tilburg. Dat
is het eerste Veiligheidshuis dat in 2002 in Nederland tot stand is gekomen.
Voor de staatssecretaris van Justitie en mij zijn de Veiligheidshuizen belangrijk
voor ons preventiegericht beleid. Een van de onderwerpen die daar werden besproken,
is wat men in de aansluiting met jeugdzorg, onderwijs enzovoorts doet om de
slachtoffers van pooierboys een betere bescherming te bieden. Naar aanleiding
van het rapport van Rood, maar ook in het vervolg op waarnemingen van het
OM zie ik aanleiding om uiteraard onder gezag van het OM met de politie te
spreken over een houding en competentie bij de politie waarmee zo goed mogelijk
wordt onderkend dat het gaat om meisjes, slachtoffers in een kwetsbare positie.
Dat is van belang voor de aangiftebereidheid, waar de eerste vraag van mevrouw
De Pater-van der Meer over ging. 
 Het punt van de herkenning en de onderkenning is daar nauw mee verbonden.
Dat hangt onmiddellijk samen met het vermogen van mensen in bijvoorbeeld scholen
om op te merken dat een meisje in zo'n kwetsbare positie is gekomen. Daar
zijn gelukkig ook positieve voorbeelden van te geven. Het ministerie van OCW
is daar ook mee bezig. Om kort te gaan, wil ik verwijzen naar wat er op de
website van mijn collega's van OCW is te vinden over school en veiligheid,
in het bijzonder over de seksuele vorming en weerbaarheid.
 Ik kom op de opvang. Mevrouw De Pater-van der Meer heeft volkomen gelijk
dat er op het punt van de opvang werk in uitvoering is dat wij moeten voortzetten.
De staatssecretaris van VWS en staatssecretaris Albayrak van Justitie zullen
zeer binnenkort met een pilot voor opvang van slachtoffers van mensenhandel
beginnen. Die heeft niet alleen betrekking op de buitenlandse slachtoffers;
wij leggen ook de verbinding met de jeugdzorg. De eerste opvangplekken in
het kader van de pilot komen al in september van dit jaar beschikbaar.
 
 
 Dank u wel. Ik wijs ook de bewindslieden erop dat voor hun antwoord in
eerste termijn ook een beperking in tijd geldt, waar zij zich wel aan moeten
proberen te houden.
 
 
 
 Mevrouw
 De Pater-van der Meer
 CDA
 
 Ik dank de minister voor zijn antwoorden, zeker aangezien hij ook verwijst
naar preventie en weerbaarheid, en naar de aandacht die de verschillende ministeries
daar al voor hebben.
 Nu wij in Nederland steeds zo uitgebreid over de B9-regeling spreken en
er voor buitenlandse slachtoffers al een beschermings- en begeleidingsprogramma
bestaat bij aangifte, wil ik het volgende aan de minister vragen. Wil hij
een beschermings- en begeleidingsprogramma ontwerpen dat vergelijkbaar is
met de B9-regeling, voor slachtoffers van Nederlandse afkomst om de aangifte
te bevorderen en de Kamer daarover te informeren?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Wij besteden ook alle aandacht die nodig is aan Nederlandse slachtoffers.
Ik verwijs naar het antwoord dat ik zo systematisch mogelijk al in de eerste
ronde heb gegeven. De B9-regeling als zodanig betreft per definitie vreemdelingen.
Die kunnen wij dus niet zonder meer transplanteren naar Nederlandse slachtoffers.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Velzen
 SP
 
 Dank dat de minister heeft gekeken naar het rapport van onze jongerenorganisatie
Rood, jong in de SP. Wat dit rapport bloot legt, is dat er een kloof zit tussen
beleid en praktijk. Meiden die eindelijk de stap hebben genomen om aangifte
te doen tegen pooierboys die gewoon misbruik van hen hebben gemaakt, staan
voor een dichte deur. Soms moeten ze tot zes keer toe aangifte doen, wat volstrekt
onwenselijk is. Wil de minister dat per geval laten uitzoeken? Verder blijkt
uit het rapport dat jongeren die zich verlagen tot dit soort activiteiten,
amper worden veroordeeld. Dan kunnen wij een heel mooi beleid voeren, maar
dan moeten wij toch constateren dat het resultaat er nog niet is. Hoe gaat
de minister het beleid zo aanpassen dat die jongens daadwerkelijk worden veroordeeld?
 De minister zei terecht dat het gaat om een rapport met 27 aanbevelingen
die alle de moeite waard zijn. Ik bied de minister dit rapport aan en vraag
hem, op een ander moment mondeling of schriftelijk te reageren
op al die 27 aanbevelingen.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Beginnend met uw laatste vraag: wij zullen dat heel graag doen. Ik noem
de Taskforce mensenhandel, die ook met de pooierboys bezig is. Daar denken
wij hetzelfde over. Dank voor het exemplaar van het rapport van Rood, jong
in de SP, voorzien van een tweekleurenkaft, terwijl ik alleen nog maar een
zwart-witversie had.
 Uw eerste en tweede vraag hangen nauw met elkaar samen. Vervolgingen die
tot succes leiden, hangen af van goede aangiften en van het goed opnemen daarvan.
Ik zal het OM vragen om naar aanleiding van dit rapport en andere ervaringen –
het OM is daarmee al bezig – de politie aan te spreken op de competentie,
het begrip en de beschermde omgeving die nodig zijn om van slachtoffers in
zulke kwetsbare posities goede aangiften te krijgen.
 
 
 
 Mevrouw
 Agema
 PVV
 
 Voorzitter. Prostitutie is zo oud als de weg naar Rome. Maar de problematiek
van de loverboys is voor een bedroevend groot deel geïmporteerd. Negen
van de tien loverboys is van allochtone afkomst, waarvan zes op de tien van
islamitische afkomst. De aangiftebereidheid is natuurlijk mede zo laag, omdat
als een loverboy wordt gearresteerd, er altijd wel weer een broer of een neef
is die de zaak kan overnemen. Mijn fractie heeft al eens een aanvalsplan ingediend,
dat destijds niet door de SP werd ondersteund. Een aantal punten daarin is
van het allergrootste belang. Het gaat om de volgende voorstellen: het verhogen
van de prostitutieleeftijd naar 21 jaar, het bestrijden van het verknipte
vrouwbeeld onder moslimmannen, minimumstraffen voor gedwongen prostitutie,
hogere straffen, naming and shaming en natuurlijk het denaturaliseren en uitzetten
van loverboys met een dubbele nationaliteit.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Al deze punten zijn al eerder aan de orde geweest, waarop ik al heb gereageerd.
Het ernstige misdrijf dat het exploiteren van meisjes door pooierboys zonder
enige twijfel is, vervolgen wij consequent, doelgericht en zonder onderscheid
naar afkomst van verdachten en slachtoffers. Onze rechtsorde is er voor iedereen.
 Wij zullen uiteraard niet onze toevlucht nemen tot onrechtmatige middelen,
of die welke in strijd zijn met verdragen waarbij Nederland partij is. Wat
wij wel doen, heeft ook betrekking op de verkeerde houding die wij bij bepaalde
verdachten aantreffen ten aanzien van de omgang met de andere sekse. Dit zal
deel uitmaken van onze aanpak. Ik ben dan ook tevreden met wat OCW doet ten
behoeve van de leerlingen, maar dat geldt ook voor de straffen die worden
opgelegd. Daarbij kan seksuele educatie, dus het respectvol omgaan met mensen
van de andere sekse, tot de voorwaarden behoren die naast de straf aan het
optreden worden verbonden.
 
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 Ik neem aan dat de minister het met de VVD-fractie eens is dat alle aangiften
serieus moeten worden genomen, dus zeker deze. Je moet er toch niet aan denken
dat je als slachtoffer van een pooier merkt dat je aangifte niet serieus wordt
genomen door de politie. Ik heb begrepen dat er extra mankracht speciaal voor
dit soort zaken is ingezet. Is dat dan niet effectief? Is dat dan niet genoeg?
Ook dat komt uit dat onderzoekje van de SP naar voren. Kan de minister daar
een reactie op geven?
 De minister noemde het onderwijs al. Hoe gaat hij bevorderen dat de scholen
veel alerter zijn? Onlangs kwam het geval in de publiciteit van het meisje
dat twee jaar lang van school verzuimde. In die tijd werd zij geprostitueerd
door een loverboy. Haar ouders waren niet eens op de hoogte van het feit dat
zij verzuimde.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming wijst terecht op de belangrijke rol van
het onderwijs. Dat is ook een van de redenen waarom wij een verbinding met
het onderwijs en de Veiligheidshuizen essentieel vinden. Leerplichtambtenaren
en andere contactpersonen uit het onderwijs worden daar in toenemende mate
bij betrokken. Zoals ik reeds bij herhaling heb gezegd: een vroege signalering
van zowel beginnend daderschap en het niet meer naar school gaan van jongens
die in de criminaliteit terechtkomen en overlast veroorzaken, als schoolverzuim
van meisjes die het slachtoffer worden van pooierboys, kan de Veiligheidshuizen
aan het werk zetten en tot een bespreking leiden. Dat moet ook gebeuren.
 Ik heb al verwezen naar de initiatieven van mijn collega's op het punt
van de seksuele educatie. Staatssecretaris Bussemaker is met dit onderwerp
ook voor andere doelgroepen bezig. Dat is essentieel. Heeft dit gevolgen?
De pooierboyproblematiek is volgens de laatste inschattingen van de nationaal
rapporteur in Nederland gelukkig niet verder gegroeid. Daar zijn wij uiteraard
niet mee tevreden. Wij willen dat er hier effectief wordt opgetreden en dat
begint met goede bescherming van de slachtoffers. De grotere bescherming die
het gevolg is van de maatregelen die staatssecretaris Albayrak heeft getroffen
ten behoeve van slachtoffers/vreemdelingen, is daaraan een bijdrage.
 
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 De minister heeft nog niet gereageerd op mijn vraag over de extra mankracht.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Er is inderdaad in de verschillende onderdelen extra mankracht ingezet.
Het gaat ook om het voldoende scherp houden van degenen die het werk doen,
inclusief de capaciteit die er al was om deze aangiften te behandelen. Dat
is, naar ik meen, ook de kern die uit het rapport van ROOD, jong in de SP,
naar voren komt. Het antwoord op die vraag is vooral een betere benadering
van de politieambtenaren die de aangifte moeten opnemen.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. De minister zegt dat de aangiftebereidheid te maken heeft
met de kwetsbare positie van slachtoffers van pooierboys. Dat is voor een
deel ook zo. We hebben echter eerder vragen gesteld over verkrachtingszaken
waarbij het slachtoffer eindelijk aangifte heeft willen doen maar dit niet
serieus is opgepakt. Ditzelfde zien we bij slachtoffers van huiselijk geweld
en mensenhandel. Als de minister daar onderzoek naar doet, dan wil ik graag
dat hij dit doet naar alle slachtoffers van geweld, met name vrouwen en kwetsbare
meisjes, en dat dit niet alleen beperkt blijft tot pooierboys.
 De aangiftebereidheid valt of staat met de bescherming en veiligheid die
geboden wordt aan de slachtoffers. De minister erkent dit.
Er komen nu Veiligheidshuizen, maar er is ook grote behoefte aan specifieke
opvang voor slachtoffers van pooierboys. Ik kan mij voorstellen dat de minister
daar niet direct een antwoord op heeft. Ik weet van VWS dat het die behoefte
ook erkent. Misschien is het nu tijd dat gezamenlijk wordt opgetrokken en
dat zowel Justitie als VWS met een voorstel komt om opvang en bescherming
op een goede manier te regelen. Dat is iets anders dan de Veiligheidshuizen,
die natuurlijk ook belangrijk zijn.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Zeker. Een Veiligheidshuis is geen opvanghuis. Een Veiligheidshuis is
een coördinatiecentrum waar politie, justitie, gemeente en de contactpersonen
uit het onderwijs, de jeugdzorg en de verslavingszorg hun inzet met elkaar
afstemmen. Dat is essentieel, ook voor het antwoord op de vragen die mevrouw
Arib aan het begin stelde. Ik heb daar eerder over gesproken. Ik houd de Kamer
uiteraard op de hoogte. De aanpak hiervan is ook verbonden met de bescherming
tegen huiselijk geweld. Daar heeft mevrouw Arib helemaal gelijk in. De ministers
van Justitie van de Raad van Europa spreken later deze week over de aanpak
van huiselijk geweld, in het bijzonder over vrouwelijke slachtoffers. Daar
zullen wij ook onze ervaringen inbrengen. Wij weten dat deze aanpak ook de
daadwerkelijke opvang moet omvatten. De opvang voor de uithuisplaatsing in
verband met eergerelateerd geweld is een doorslaggevend succes. Wij hebben
daar onlangs over gesproken, ik ga dit niet herhalen. De eerste opvangplekken
voor de slachtoffers van mensenhandel komen in het kader van de pilots in
september beschikbaar.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Dit is een bizar vragenuur. Er is een mooi rapport van de jongerenorganisatie
van de SP en dan gaat een CDA-Kamerlid vragen stellen aan de CDA-minister.
Dat is toch een beetje vreemd. Ik hoor de minister iets roepen over preventie.
Ik ben het helemaal met hem eens. Zullen wij loverboys voortaan maar pooiers
noemen in plaats van pooierboys? Dat is net weer van alles niks. Het zijn
gewoon pooiers. Het zijn walgelijke praktijken. Daar zijn wij het, naar ik
aanneem, helemaal over eens. Ik heb drie vragen over de preventie. In welke
leeftijdscategorie zijn deze pooiers? Wat is de etnische achtergrond van die
jongens? In welke plaatsen in Nederland komt het vooral voor?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 De specifieke vraag naar de verdeling van de pooierboycriminaliteit over
de delen van het land zal in de eerstvolgende rapportage van de Nationaal
Rapporteur Mensenhandel precies aan de orde komen. Wij weten dat een deel
van deze pooierboys behoort tot de Marokkaans-Nederlandse jongemannen, maar
lang niet allemaal. Laten wij ons dus onthouden van generalisaties die eerder
vertroebelen. Zij zijn pakweg tussen de zestien en de vijfentwintig jaar oud.
Dat is voor collega Van der Laan en mij een van de redenen om het opleggen
van voorwaarden die betrekking hebben op de respectvolle omgang met seksualiteit
tot het strafpakket te rekenen. De eerste opmerking van mevrouw Verdonk ging
over de politieke signatuur van de auteurs van het rapport, de vragenstellers
en degene die hier antwoord geeft. Ik ben er tot nu toe altijd van uitgegaan
dat de aanpak van pooierboys, die pooiers zijn en geen lovers, en van andere
vormen van mensenhandel iedereen ter harte moet gaan die de Nederlandse rechtsstaat
is toegedaan, van welke partij dan ook.