Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en horecawet (25969)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1016-1028

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-04-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 23, pagina 1016-1028

11-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25969Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2000 (onderdeel cultuur) (26800 VIII)Pagina 1028-1041
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken, te weten de motie-Hirsch Ballin c.s. over de totstandkoming van een Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (26800 V, nr. 141b)Pagina 1043-1043
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en horecawet (25969)Pagina 1016-1028
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Sanctiewet 1977 en van de In- en uitvoerwet tot vereenvoudiging van de implementatie van internationale verplichtingen (26872); - Regels met betrekking tot de productie en keuring van uitrusting voor zeeschepen (Wet scheepsuitrusting) (26878)Pagina 1016-1016
Presentie en opening (dinsdag 11 april 2000)Pagina 1015-1015
Lijst van besluiten (dinsdag 11 april 2000)Pagina 1105-1106
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 11 april 2000)Pagina 1106-1108
Herdenking van Eerste-Kamerlid Lammert HilaridesPagina 1041-1043
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2000 (26800 X); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (onderdeel NAVO) (26800 V)Pagina 1067-1105
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en horecawet (25969)Pagina 1043-1054
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2000 (onderdeel cultuur) (26800 VIII)Pagina 1054-1067
Noot met rapport van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrief van de heer A. de Jager i.v.m. zijn benoeming tot lid van de Eerste KamerPagina 1109-1109

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Drank- en horecawet (25969).De beraadslaging wordt geopend.De heer Pastoor (CDA):Voorzitter! Het wetsvoorstel tot Wijziging van de Drank- en horecawet
heeft als uitgangspunt de matiging van het alcoholgebruik en het voorkomen
van misbruik in specifieke risicosituaties en door bepaalde kwetsbare groepen.
Een lovenswaardige beginselverklaring, waar de fractie van het CDA zich volledig
achter kan scharen. Dat heldere uitgangspunt vinden wij uitgewerkt terug in
onderwerpen als verplichte vaststelling van de vereiste leeftijd en het verbod
op het verstrekken van zwakalcoholische dranken in benzinestations en de daaraan
verbonden winkels, en in winkels in een restaurant gelegen langs een autoweg
of autosnelweg. Minder tevreden zijn wij – en dan formuleer ik het uitermate
voorzichtig – over de uitwerking van een drietal (deels) andere onderwerpen,
waar met name ons zorgen baart het kiezen voor een eventueel latere AMvB in
plaats van klip en klare wetgeving voor dit moment. Die keuze bemoeilijkt
in een enkel geval ook de handhaving van de wet. Wij noemen als eerste de
controlemogelijkheden van de leeftijdsgrenzen van 16 en 18 jaar. Ik zei het
al: het per definitie strafbaar stellen van verkoop beneden die leeftijdsgrenzen
is alleen maar toe te juichen. Maar hoe dat te controleren? De wet verwijst
in artikel 16, lid 4, naar een document als bedoeld in artikel 1, eerste lid,
van de Wet op de identificatieplicht of een bij krachtens algemene maatregel
van bestuur aangewezen document. Wij menen dat artikel 16 zijn kracht voor
een deel verliest door een mogelijk toekomstige AMvB aan te kondigen voor
een leeftijdsdocument in plaats van het document direct verplicht te stellen.
In onder meer het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Zweden heeft men voor dat
laatste – naar tevredenheid – gekozen. Het moge duidelijk zijn
dat de minister heeft geaarzeld. Ik citeer haar uit de nota naar aanleiding
van het verslag – TK 25969, nr. 6 – dat ze vooralsnog niet denkt
aan een apart document, maar dat in dit stadium ook niet ten principale van
de hand wijst. In de memorie van antwoord op het voorlopig verslag voor de
Eerste Kamer wordt in dit verband uitgesproken dat het kabinet gemeenten,
het belanghebbende bedrijfsleven of betrokken maatschappelijke organisaties
niet zou willen tegenhouden als men met een gezamenlijk initiatief tot introductie
van een landelijke leeftijdspas zou komen.Wij menen dat in de praktijk de omgekeerde redenering opgeld kan en zal
doen: nu de wet geen goed handhaafbaar voorstel doet, rest gemeenten en anderen
niet anders dan zelf regelingen te treffen voor een leeftijdspas. Het gevolg
is een lappendeken van regelingen. Zo sloten bijvoorbeeld op 30 november 1999
de gemeente Texel, de politie Den Helder/Texel, het openbaar ministerie en
de Koninklijke Horeca Nederland afdeling Texel een convenant met de overweging
om een Texels pasjessysteem te introduceren voor 16-jarigen. Neemt men daarnaast
ook in overweging dat een rapportage van de Wereldgezondheidsorganisatie meldt
dat in een vijftal Europese landen, waaronder Nederland het toezicht op dit
punt onvoldoende is en dat blijkens het zogenaamde handhavingsplan –
TK 25984 – het College van procureurs-generaal heeft aangegeven dat
een deugdelijke controle vooraf en ter plaatse een conditio sine qua non is
voor een effectieve handhaving, dan hadden die twee kritische geluiden alleen
al reden moeten zijn voor een effectievere controlemogelijkheid dan artikel
16 aangeeft.Ik kom bij het tweede punt van kritiek. De minister schrijft in de memorie
van toelichting – ik citeer en zeg er meteen bij dat onze fractie daarmee
instemt – "alcohol hoort mijns inziens niet op scholen en in ziekenhuizen".
In latere stukken wordt ons inziens terecht een uitzondering gemaakt voor
wooninstellingen binnen de gezondheidszorg. De stelling van de minister is
helder, niet voor misverstand vatbaar. Kijken we dan vervolgens naar de wettekst,
dan is daar de trefzekerheid van het door de minister geformuleerde uitgangspunt
niet terug te vinden. Artikel 17 immers creëert slechts de mogelijkheid
om eventueel en later een AMvB uit te vaardigen met een drankverbod voor instellingen
op het terrein van de gezondheidszorg, het onderwijs en in zwembaden. Op onze
schriftelijke vraag aan de minister op dit punt zegt zij dat de regering niet
direct heeft willen kiezen voor een rechtstreeks werkende wettelijke beperking,
maar primair voor eigen verantwoordelijkheid van besturen van accommodaties.
Ook onze fractie heeft deze vorm van zelfregulering hoog in het vaandel, maar
ons zijn niet of nauwelijks zelfreguleringsinitiatieven of -voornemens terzake
bekend. Een wettelijk verbod op dit moment lijkt ons daarom meer in de rede
te liggen.Anders ligt dat met de mogelijke AMvB-regeling voor sportaccommodaties
en stadions. Omdat de zelfregulering zich daar wel heeft gemanifesteerd, achten
wij daar een stok-achter-de-deur-regeling vooreerst voldoende. Overigens lijkt
ons de vraag relevant of na wijziging van de wet via amendementen in de Tweede
Kamer het gelijkheidsbeginsel voldoende recht wordt gedaan, nu de wet een
drietal soorten instellingen – overigens zonder exacte argumentatie –
benoemt nadat een aantal vergelijkbare instellingen zijn geschrapt.Het derde onderwerp waarover wij met de minister van gedachten willen
wisselen en waarover wij onze bedenkingen willen uiten, is de regeling aangaande
de reclame voor alcoholproducten. Speciaal voor dit onderwerp zou het van
belang geweest zijn over alcoholnota II te beschikken om nader inzicht te
kunnen verwerven in de gevolgen van drankreclame en nauwkeurig kennis te kunnen
nemen van de aangescherpte code, aangenomen al dat deze dan zou bestaan. Nu
is slechts te constateren dat vaststaat dat reclame alcoholgebruik
bevordert. De minister zelf heeft in de Tweede Kamer laten weten dat in landen
met een verbod op televisiereclame voor gedistilleerd het alcoholgebruik inderdaad
lager ligt dan in landen zonder zo'n verbod, namelijk zo'n 16%. Zo heeft Frankrijk
sinds 1993 een volledig verbod op televisiereclame voor gedistilleerd en wijn.
Daarnaast kennen we nog 13 andere Europese landen met restrictieve bepalingen.Ik maak eerst een aantal opmerkingen over de zelfreguleringscode. De nota
naar aanleiding van het verslag laat weten dat de code tot medio jaren negentig
redelijk heeft gewerkt, maar dat er de laatste jaren de sleet in gekomen is.
Bovendien is in 1997 de Vereniging van Nederlandse slijters en wijnhandelaren
uit de zelfregulering gestapt, omdat men niet langer kon instemmen met de
slechte – spontane – naleving van de code. Onze fractie heeft,
zoals ik al eerder heb gezegd, zelfregulering hoog in het vaandel. In 1986-1987
heeft het toenmalig CDA-Kamerlid mevrouw Janmaat-Abee in een motie er al op
aangedrongen dat het bedrijfsleven de reclamecode zou aanscherpen en in afwachting
daarvan eerst zou afzien van een reclameverbod. Of nu sprake is van een aanscherping
van de geldende code is na de jongste berichten niet geheel duidelijk, ondanks
het feit dat de minister recent nog een deadline heeft gesteld. De minister
zegt niet mis te verstaan in haar nadere memorie van antwoord van 9 februari
2000 dat het door de sector ter tafel gebrachte voorstel onvolledig, niet
adequaat en qua inhoud volstrekt ontoereikend is. De minister moppert in haar
recente nadere memorie slechts op de sector en de sector moppert in brieven
aan Kamerleden over het departement. Intussen heeft de minister op 31 maart
jongstleden aan de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
van de Tweede Kamer laten weten dat zij op 4 april opnieuw met de alcoholbranche
zou spreken over een wezenlijk aangescherpte zelfreguleringscode. Kan de minister
ons informeren wat de stand van zaken van dit moment is?Naar ons oordeel was de meest voor de hand liggende constructie geweest
een wettelijke verankering van bepalingen die gebaseerd zijn op een zelfreguleringscode
in aangescherpte vorm. De nu gecreëerde wetsbepaling met een eventueel
toekomstige actie via een AMvB achten wij in het licht van het eerder uitgesprokene
niet voldoende effectvol in het kader van het uitgangspunt van de wet.Resumerend menen wij dat het zo onomwonden en ongeclausuleerd omschreven
uitgangspunt in wetsontwerp en memorie van toelichting "matiging van het alcoholgebruik
in het algemeen en het voorkomen van misbruik in specifieke risicosituaties
en door bepaalde kwetsbare groepen" geen recht wordt gedaan door met name
de inhoud van de drie wetsartikelen, die ik hiervoor aangaf. Daar komt bij
dat de inhoud van de wet, zoals deze luidt, op een enkel punt niet adequaat
handhaafbaar is.Wij wachten het antwoord van de minister met belangstelling af.De heer Stekelenburg (PvdA):Voorzitter! Toen de griffier mij enkele weken geleden vroeg hoeveel spreektijd
ik in eerste termijn nodig zou hebben om over de Drank- en horecawet te spreken,
heb ik vijftien minuten opgegeven. Er was toen nog veel onzekerheid over gesprekken
die plaatsvonden tussen de minister en de alcoholbranche. De verwijten vlogen
over en weer en er werd heel fanatiek, ook door Tweede-Kamerleden die zich
vertolker maakten van de branche, op de minister "ingepraat". Vanochtend hadden
wij bij de post de brief die naar de Kamer is gestuurd, waarin de reclamecode
wordt weergegeven met een uitvoerige bijlage. Nu dat geregeld is, kan ik er
wat korter over zijn. Er kan in een week heel veel gebeuren. Je kunt zeggen
dat de "staalharde" opstelling van de minister die van geen wijken wilde weten,
ertoe heeft geleid dat de alcoholbranche bereid was om alsnog de reclamecode
dusdanig aan te passen dat er nu een voorstel op tafel ligt waardoor een van
de springende punten uit het wetsvoorstel is opgelost op een manier die in
onze ogen heel bevredigend is. Dat geldt ook voor de afspraken over de happy
hours. Ze zijn niet echt teruggedrongen, maar er is in ieder geval een zekere
regulering in aangebracht. Ik kom daar zo nog even op terug.De Partij van de Arbeid en vooral haar voorganger de SDAP hadden grote
groepen geheelonthouders in hun midden. Aan het begin van de vorige eeuw vluchtten
mensen in de alcohol om de armoede te vergeten. Vooral aan de linkerkant van
het politieke spectrum ontstond toen een soort tegenbeweging – de blauwe
knoop, de blauwe jeugd, de blauwe beweging – die probeerde duidelijk
te maken dat alcoholgebruik heel slecht was. Met het toenemen van de welvaart
is het alcoholgebruik ook in onze kringen meer geaccepteerd. Het is nu de
gewoonste zaak van de wereld dat een opening gevierd wordt met een glas champagne
of dat na een spannende politieke nacht in deze Kamer gezegd wordt: nu eerst
een borrel of een biertje. Of dat we afscheid nemen van een collega met een
biertje en niet alleen omdat hij voorzitter is van het Centraal Brouwerijkantoor.Dat laat onverlet dat alcoholmisbruik nog steeds een maatschappelijk kwaad
is dat krachtig moet worden bestreden, omdat het leidt tot verslaving, tot
schadelijke effecten voor betrokkene en zijn of haar omgeving en de samenleving
in totaliteit. Ook de maatschappelijke kosten van alcoholmisbruik zijn groot.
Ik denk even aan de rol van alcohol in het verkeer en alle risico's die dat
met zich meebrengt. Hoewel er geen oorzakelijk verband is met het aantal doden
in het verkeer – dit weekend weer negen – zou je toch graag willen
weten wat bij de ongelukken die hebben plaatsgevonden de relatie met alcohol
is.Iedereen draagt een verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan
matiging. Dat geldt voor de overheid, de producenten, de verkopers en voor
ieder individu. De vraag die voorligt, is of de wet die wij behandelen bijdraagt
aan het vermijden van overlast ten gevolge van drankmisbruik voor de maatschappij.
Het gaat daarbij om de effecten die beoogd worden en de daadwerkelijke handhavingsmogelijkheden.
Door het aannemen van de wet zal niet plotseling het percentage van het alcoholgebruik
enorm dalen. Dat hangt vooral samen met de zeer moeilijke handhaving die bij
deze wet aan de orde is. De wet levert een bijdrage aan het verminderen van
het alcoholprobleem, maar is niet dé oplossing ervan.Ik zei net al dat het nodig blijft dat iedereen zijn of haar verantwoorde lijkheid neemt om indien dit nodig en noodzakelijk is, zich te matigen.
Daarbij is een goede mix tussen wetgeving en zelfregulering van groot belang.
Deze wetgeving dient met name gericht te zijn op jongeren als het gaat om
reële zorg voor de negatieve effecten van alcoholmisbruik en er moet
ook geen wetgeving komen die niet of nauwelijks bijdraagt aan beoogde maatschappelijke
effecten en moeilijk te handhaven is.Daarom wil ik eerst iets meer zeggen over de wet. Ik ga eerst terug naar
de reclamecode. Er bestond een code. Iedereen kent de teksten daaruit: drank
maakt meer kapot dan je lief is; glaasje op, laat je rijden; ik ben zat...
En wie ben jij? – de nieuwe campagne van de studentencorpora –
kortom, allerlei teksten die gebruikt worden om een zekere nuancering aan
te brengen bij alle alcoholreclames die we regelmatig zien. Over die code
was veel discussie en die zal er nog wel enigszins blijven. We zijn de afgelopen
maanden bestookt met allerlei positieve en negatieve ervaringen over de code.
In de wet is een algemene maatregel van bestuur opgenomen als een stok achter
de deur, indien de zelfregulering bij de beperking van de reclame onvoldoende
werkt. De Tweede Kamer heeft hier een voorhangprocedure aan verbonden. Mijn
fractie is het ermee eens dat een algemene maatregel van bestuur achter de
hand wordt gehouden. In mijn tekst stond: en dringt aan op intensief overleg
met de branche, zodat de algemene maatregel van bestuur in de kast kan blijven.
Ik heb de indruk dat het overleg dat er geweest is, een aanvaardbaar compromis
heeft opgeleverd. Ik denk dat zo'n aanvaardbaar compromis er ook gekomen is
omdat die wet met de mogelijkheid tot die algemene maatregel van bestuur er
lag. In dat opzicht heeft dit heel nadrukkelijk gewerkt om partijen willig
te maken. Het was een intensieve discussie. De verwijten vlogen over en weer.
De heer Pastoor had het daar ook al over. De minister zegt zelf in de nadere
memorie van antwoord dat het voorstel van de branche onvoldoende was en reageerde
woedend. Overleggen worden afgezegd. Daarover vinden ook weer verwijten plaats.
Er verschijnt een rapport van de Stichting alcoholpreventie en het Nationaal
instituut voor gezondheids- en ziektepreventie over drankreclame. Dat is een
soort zwartboek. Daar wordt ook op gereageerd op een manier alsof er plotseling
allerlei onheil over het land is gekomen. Kamerlid Udo beschuldigt de minister
van een hetze tegen de alcoholindustrie, kwalificaties die behoorlijk stevig
waren. Kortom, het ging nogal tekeer op dat veld. Het verdient daarom alle
complimenten dat er nu ondanks die vechtpartijen overeenstemming is bereikt
en dat er nu witte rook is, een ander genotsmiddel.Wij zijn het eens met de kritiek van de regering op allerlei uitingsvormen
die beogen om drankgebruik te stimuleren. De happy hours zijn daar een duidelijk
voorbeeld van. Een situatie waarbij jongeren in studentensteden op vrijdagmiddag
vaak door een goed op de computer uitgekiend systeem van kroeg naar kroeg
trekken en zich tegen heel weinig geld vol kunnen laten lopen met alle gevolgen
van dien, behoort aangepakt te worden. In de brief die de minister vanochtend
stuurde, wordt gezegd dat in ieder geval de horeca duidelijk zal meewerken
om te proberen het aantal happy hours terug te brengen en te reguleren. Overleg
met kroegbazen in mijn eigen gemeente heeft in bepaalde situaties al tot aanpassingen
geleid, waardoor de range van alle kroegen afgaan en daar goedkoop drank nuttigen,
voorkomen is. Ik denk dat een verdere stimulans op dat terrein heel goed zou
zijn.Ook de maatregelen gericht op het instellen van een leeftijdsgrens bij
verkoop en toegang tot discotheken hebben onze steun, waarbij ik met de heer
Pastoor van mening ben dat het niet zo makkelijk is om dat te handhaven. Als
je echter zo'n maatregel neemt, dan is er ook een mogelijkheid om in te grijpen
als zich bepaalde zaken voordoen. Er is veel te zeggen, zoals aan de overkant
ook is gebeurd, over het toelatingsbeleid en de controle erop. Systemen zullen
heus niet waterdicht zijn, maar toch is het signaal goed en kunnen zaaleigenaren
aangesproken worden op het handhaven van de leeftijdsgrens. Al met al heeft
de algemene maatregel van bestuur zijn nut al bewezen. Wat ons betreft is
het prima om deze in de wet te handhaven.Mijnheer de voorzitter! Ik heb er geen behoefte aan om het debat in de
Tweede Kamer over te doen. Bovendien zijn in de schriftelijke voorbereiding
al zeer vele vragen beantwoord. Ik volsta daarom met de volgende vragen en
opmerkingen.In artikel 1 wordt gesproken over leidinggevenden. Dat is op zichzelf
een verbetering ten opzichte van vroegere teksten over eigenaren, want dat
zijn er niet zo erg veel. Toch heb ik aarzelingen of de eisen die gesteld
worden aan leidinggevenden in de horecabedrijven en de eisen die in artikel
5 worden gesteld, voldoende garantie bieden dat de invloed van criminelen
in de horecabranche daarmee beperkt kan worden. De rechtsvorm commanditaire
vennootschap komt veel meer in trek en omdat de vennoten onbekend mogen blijven,
is dat een risico. Mijn vraag is of de minister in de alcoholnota wellicht
het aspect hoe je leidinggevenden of eigenaren enigszins kunt screenen in
relatie tot toenemende criminaliteit in de horeca, onder ogen wil zien en
daarop adequate maatregelen wil voorbereiden.In artikel 18 krijgen gemeenten de mogelijkheid om de verkoop van alcohol
te verbieden. Is er een relatie tussen het moment van aannemen van deze wet
en het EK 2000 dat in juni begint? Met andere woorden, hebben we artikel 18
uit de wet nodig om adequate maatregelen te kunnen nemen in het kader van
alcoholverkoop rond EK 2000?Ik wil de minister vragen om in alcoholnota II nog eens stevig in te gaan
op de rol van anderen dan horeca-exploitanten en de branche bij het ontmoedigingsbeleid.
De horeca-exploitanten en de branche hebben nu eenmaal belang bij grote verkopen.
Wie en wat kan in dit verband voor de countervailing power zorgen?Ik heb met veel interesse een artikel in Intermediair van 23 maart gelezen
onder de titel: vechten om bier. Daar wordt uitvoerig verslag gedaan van de
lobby met oog op de wet die wij nu behandelen. Ik kan het artikel in uw belangstelling
aanbevelen. Mijn vraag aan de minister is of deze harde en professioneel overigens
goed uitgevoerde lobby op haar departement als schadelijk of vervelend wordt
gezien. Of vindt men het horen bij de manier waarop belangen behartigd kunnen
en mogen worden? Overigens heb ik uit mijn vorige beroepsleven geleerd dat
onder druk alles vloeibaar wordt en dat past een beetje bij deze wet en de
opstelling van de minister. In dat opzicht is het nogmaals
goed dat die reclamecode gekomen is.Graag zie ik de reactie van de minister tegemoet.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Alcohol is niet alleen de meest bekende en de meest gebruikte
drug, maar is ook al zo oud als mensenheugenis. Het gerstebier, de wijn, ze
hebben al een lange geschiedenis achter de rug. Op oude wandtekeningen in
bijvoorbeeld grafkelders zijn taferelen aangetroffen die duiden op het (vaak
overmatig) gebruik van alcoholhoudende drank. Al in de Griekse oudheid behoorde
de wijn tot het dagelijks voedsel. In de Middeleeuwen werd het een onderdeel
van het dagelijks voedsel, het was normaal om bij het ontbijt een bord biersoep
te verorberen. Rond het einde van de 15de eeuw werd het distillaat brandewijn
als genotmiddel populair. Aanvankelijk was brandewijn alleen op recept verkrijgbaar;
het werd onder meer gebruikt om pest en jicht te bestrijden. Later ontstond
het inwendig gebruik. Dit gebruik werd echter onderworpen aan strenge controle.
Voorzover ik het heb kunnen nagaan, was dit het eerste alcoholmatigingsbeleid
in ons land.Hoewel in diverse landen straffen werden opgelegd aan diegenen die dronken
in het openbaar werden aangetroffen, won de alcohol steeds meer terrein, ofschoon
de overheid, de kerken en maatschappelijke organisaties felle tegenstand boden.
Toen het niet lukte alcohol te verbieden, kwam het tot legalisering en het
heffen van accijns. Inmiddels weten wij veel beter dan vroeger wat de schadelijke
effecten zijn van alcoholmisbruik, zowel maatschappelijk als voor de gezondheid
van mensen. Het is bekend dat het sterftecijfer onder alcoholisten veel hoger
is dan onder matige of niet-drinkers. Zo is vroegtijdige sterfte van alcoholisten,
opgenomen in klinieken, twee- à driemaal zo hoog als onder de bevolking
in het algemeen. Bij personen onder de veertig jaar is de sterfte zelfs negen
keer zo hoog. Nog een ander voorbeeld. Voor zwangere vrouwen levert het gebruik
van alcohol onverantwoorde risico's op voor het ongeboren kind. Tijdens de
zwangerschap drinken, zo blijkt uit onderzoek, twee op de drie vrouwen meestal
kleine hoeveelheden alcohol. En hoewel dit al schadelijk kan zijn, zijn de
gevolgen bij alcoholmisbruik, waarbij het ongeboren kind in de baarmoeder
al wordt blootgesteld aan alcohol, heel ernstig. Het intellectueel en motorisch
functioneren kan bij kinderen worden beschadigd. En er worden ook nogal eens
afwijkingen aan hart, skelet, nieren en geslachtsorganen geconstateerd. Bij
zware FAS (foetaal alcohol syndroom) ondervindt het kind blijvend nadelige
effecten op het gebied van de lichamelijke ontwikkeling, de ontwikkeling van
motorische vaardigheden, de verstandelijke, de emotionele en de sociale ontwikkeling.
Het FAS is samen met het syndroom van Down één van de belangrijkste
oorzaken van mentale achterstand bij kinderen in de westerse wereld. En wat
te denken van de naar schatting in ons land 250.000 kinderen die dagelijks
geconfronteerd worden met alcoholproblemen van de ouders waarbij, zo leert
ons, deze kinderen nauwelijks in beeld komen, tot hun – vaak blijvende –
schade?Alcohol is maatschappelijk geaccepteerd en wordt kennelijk niet als een
probleem gezien. Over de gevolgen in het verkeer ten gevolge van drank behoeven
wij verder niet uit te wijden. Hulpverlening aan verslaafden vinden onze fracties –
want ik spreek ook namens de fracties van RPF en GPV – dan ook uitermate
belangrijk. Deze hulpverlening aan verslaafden heeft naar onze mening alles
te maken met levensbeschouwing en levensdoel. Om deze reden is de levensbeschouwelijke
hulpverlening aan verslaafden uiterst belangrijk en dient zij door de overheid
volwaardig te worden behandeld en ook voldoende te worden gesubsidieerd.Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat de centrale doelstelling alcoholmatigingsbeleid
onze instemming heeft. Wel hebben wij nog een aantal vragen als het gaat om
de handhaving. Willen wij de horecagelegenheden goed controleren, vooral als
het om leeftijdsgrenzen gaat, iets wat wij uiterst belangrijk vinden, dan
is een daadwerkelijke intensivering van de handhaving in bredere zin vereist.
En, voorzitter, daar ligt naar de mening van onze fracties een probleem. Natuurlijk
hebben wij geconstateerd dat door de voorliggende wetswijziging de Drank-
en horecawet in belangrijke mate wordt gemoderniseerd en vereenvoudigd. Dat
is dus een pluspunt, maar wij vragen ons af of de stap vooruit toch niet te
klein is. Er zou veel meer sprake moeten zijn van integrale benadering van
de aspecten van openbare orde en volksgezondheid, niet alleen op het terrein
van de alcohol, maar ook op aanpalende terreinen zoals prostitutie en gokken.
Wij hebben begrepen dat ten aanzien van de integrale aanpak een deelproject
zal worden opgestart en wij wachten met belangstelling de uitkomsten hiervan
af.Zoals al gesteld, vinden wij de intensivering van de handhaving met betrekking
tot de consumentenleeftijdsgrenzen erg belangrijk. Dit geldt ten aanzien van
de horecagelegenheden alsook ten aanzien van de slijterijen. Wij kennen de
geweldige problemen bij manifestaties waarbij alcoholgebruik vrijwel altijd
aan de orde is, maar ook zal er veel meer handhaving moeten zijn rond de horecavestigingen.
Kan de minister meedelen of hier voldoende politiecapaciteit voor kan worden
vrijgemaakt? Dat is vaak de zorg, zoals blijkt als je je oor te luisteren
legt bij de mensen die het in de praktijk moeten doen.Wij willen nog een keer benadrukken dat naar onze mening het voor de hand
zou liggen dat de rol van de burgemeester nadrukkelijker in beeld zou komen.
Op basis van artikel 174 van de Gemeentewet is de burgemeester immers belast
met het toezicht op onder meer horecabedrijven. In de meeste gemeenten wordt
daarom het beleid ten aanzien van de horeca ook door de burgemeester uitgevoerd.
Wij vinden dat om die reden de bevoegdheden in de Drank- en horecawet ook
bij de burgemeester moeten worden neergelegd. Waarom, zo vragen wij, is hiervoor
niet gekozen? Nu de derde tranche van de Algemene wet bestuursrecht (AWB)
in werking is getreden, zijn er ook bepalingen over toezichthouders aan de
AWB toegevoegd. Daarom dient in bijzondere wetten uitdrukkelijk de bevoegdheid
te zijn opgenomen om toezichthouders aan te wijzen. Is het dan niet vanzelfsprekend
dat er op lokaal niveau toezichthouders moeten kunnen worden aangewezen? Waarom
is er dan geen formele grondslag voor in de wet opgenomen?Ten slotte, voorzitter, wijzen wij erop dat reeds geruime tijd het voornemen bestaat om het Besluit eisen zedelijk gedrag op basis
van artikel 5, derde lid, aan te passen. Mogen wij van de minister vernemen
wanneer deze wijziging tot stand gekomen is of wordt gebracht?Voorzitter! Met belangstelling wachten wij de beantwoording af.De heer Van Heukelum (VVD):Mijnheer de voorzitter! In de eerste decennia van deze eeuw – en
dan bedoel ik dezelfde eeuw als de heer Stekelenburg deed; alleen moet die
eeuw in mijn ogen nog eindigen; dat gebeurt dan aan het eind van 2000 zeg
ik in overeenstemming met de stellingname van onze voorzitter – was
op meerdere plaatsen in ons land het drankmisbruik hoog. Al tijdens mijn schooljaren
werd verteld dat in mijn woonomgeving – ik heb het dan over Noord-Nederland,
maar dat zal elders wel niet veel anders zijn geweest – land- en veenarbeiders
veelvuldig gebruik zo men wil misbruik maakten van in die tijd vooral jenever.
De oorzaken hiervan waren gelegen in allerbelabberdste economische en sociale
omstandigheden. Armoede en ellende doen veel mensen blijkbaar vergetelheid
zoeken in drank.Nu, anno 2000, is Nederland een welvarende natie. Het gaat ons grosso
modo beter dan ooit. En wat zien wij, voorzitter? Het alcoholmisbruik neemt
eerder toe dan af! De Telegraaf van 30 oktober 1999 vermeldt met vette letters:
"Drankmisbruik jongeren zorgelijk". In de memorie van antwoord bij het voorliggende
wetsvoorstel gaat de minister in een uitgebreide analyse in op de toegenomen
en toenemende problematiek van het alcoholmisbruik. En die analyse stemt niet
tot vreugde.Armoede en ellende, voorzitter, hebben veelal alcoholmisbruik tot gevolg,
maar welvaart blijkbaar ook. Het geeft aan dat wij te maken hebben met een
buitengewoon moeilijk te bestrijden fenomeen. Alcoholmisbruik komt blijkbaar
op alle plaatsen, onder alle omstandigheden en in alle tijden voor. De vraag
die mijn fractie in hoge mate intrigeert, is wat de huidige oorzaken van het
drankmisbruik zijn. Uit de crisisjaren is dit bekend: ellende en armoede.
En daar kon aan gewerkt worden. Maar nu? In hoeverre is hiernaar onderzoek
gedaan? Dat zal ongetwijfeld gebeurd zijn, zoals naar alles in dit land. Is
de minister met ons van mening dat bestrijding van alcoholmisbruik alleen
echt effectief kan zijn als zij zich richt op de oorzaken ervan en dat, als
dit niet gebeurt, wij ons voornamelijk bezighouden met symptoombestrijding?
Dat wil zeggen: veel wet- en regelgeving en veel voorlichting en preventie,
maar geen aanpak van de wezenlijke oorzaken.In dit verband is het merkwaardig te constateren dat sedert de laatste
10 à 15 jaar de totale alcoholconsumptie in ons land afneemt. Heeft
de minister hiervoor een verklaring? Tevens valt te constateren dat sinds
een jaar of tien, vijftien en misschien nog wel meer het gebruik van gedistilleerd
afneemt, het gebruik van bier zich min of meer stabiliseert en het gebruik
van wijn enorm is gestegen. Mijn fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken
dat alcoholmisbruik zich meer voordoet bij gebruikers van bier en gedistilleerd
dan bij gebruikers van wijn. Kan de minister dit bevestigen en zo ja hoe verklaart
zij dan het dalend gebruik van bier en gedistilleerd in relatie tot het toegenomen
alcoholmisbruik?Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie hecht grote waarde aan een adequate,
zo u wilt harde aanpak van het overmatig alcoholgebruik. In de memorie van
antwoord geeft de minister aan dat zij ervan overtuigd is dat het voorliggende
wetsvoorstel een bijdrage zal leveren aan matiging en aan preventie van misbruik.
Mijn fractie heeft hier echter de nodige twijfel over. In de nadere memorie
van antwoord geeft de minister ook aan dat wij van dit wetsvoorstel geen al
te hoge verwachtingen moeten hebben. Maar is dit wetsvoorstel dan geen gemiste
kans? Het wetsvoorstel beoogt aanscherping van de huidige regelgeving, maar
wij moeten constateren dat de naleving van de huidige wet – ik heb daar
in de schriftelijke voorbereiding ook al op gewezen – in veel opzichten
al niet werkt. Wat geeft de minister dan de overtuiging dat aangescherpte
regelgeving wel zal werken?De minister heeft aangegeven dat zij binnenkort met een nieuwe alcoholnota
zal komen, op basis waarvan adequate maatregelen ter bestrijding van drankmisbruik
kunnen worden genomen. Kan de minister meedelen wanneer deze nota komt? Kan
zij aangeven of deze nota ook een analyse van de oorzaken van drankmisbruik
zal bevatten?Voorzitter! Mijn fractie heeft bij de schriftelijke voorbereiding van
de behandeling van dit wetsvoorstel gesteld dat naar haar mening de minister
met dit wetsvoorstel eerder het totale gebruik van alcohol wil beperken dan
het misbruik bestrijden. De minister geeft aan dat naar haar mening een daling
van het totale gebruik van alcohol zal leiden tot vermindering van het misbruik.
Waarop baseert de minister dit? Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking
drinkt niet of minder dan drie glazen per dag. Als dat bijvoorbeeld met de
helft vermindert dan is daarmee nog geen halt toegeroepen aan het alcoholmisbruik.De minister legt een zware claim op het desbetreffende bedrijfsleven,
mee te werken aan een bestrijding van overmatig drankgebruik en misbruik.
Mijn fractie onderschrijft de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven
in dezen. In dit verband bevreemdt het ons echter dat de minister niet de
gebruiker – beter gezegd de misbruiker – aanpakt. Auto's kunnen
hard rijden, maar wij hebben wettelijk vastgelegd dat er in dit land maximumsnelheden
gelden. Als iemand die overschrijdt, wordt hij/zij gestraft. Daarbij geldt:
hoe groter de overschrijding, des te hoger de straf. Wij zeggen echter niet
tegen de autofabrikanten dat zij gestraft worden omdat hun auto's te snel
zijn. Waarom gebeurt zoiets niet bij gebruikers van alcohol? De alcoholbranche
mag niet verkopen aan jongeren, maar het is minderjarigen niet verboden alcohol
te kopen. Die logica ontgaat ons ten enenmale. Wij spreken jongeren op hun
gedrag aan, en terecht, maar waarom worden misdragingen van jongeren, in dit
geval de aankoop van alcoholische dranken, niet bestraft?Voorzitter! Uit de pers hebben wij begrepen dat de minister inmiddels
een akkoord heeft bereikt met de alcoholbranche over een nieuwe, aangescherpte
code. Van collega Stekelenburg hoorde ik dat er vanmorgen een brief bij de
post lag. Ik heb die nog niet gezien. Mijn fractie is met deze ontwikkeling
blij. Willen wij iets doen aan het overmatig alcoholgebruik en aan alcoholmisbruik
dan is een gezamenlijke inspanning noodzakelijk. Als overheid
en bedrijfsleven elkaar continu in de haren zitten over passende maatregelen,
zoals gebeurd is in de afgelopen periode, dan gebeurt er in ieder geval niets.
In dit verband wil mijn fractie graag van de minister vernemen hoe zij de
aangepaste code van het bedrijfsleven beoordeelt. Nog onlangs bestempelde
de minister de aangescherpte code als volstrekt onvoldoende. Wat is er sindsdien
veranderd dat tot een aanvaardbaar compromis heeft geleid?Voorzitter! Zoals gezegd, heeft de alcoholbranche naar de mening van mijn
fractie zeker een eigen verantwoordelijkheid in dezen. Maar het bedrijfsleven
heeft ook recht op duidelijkheid van de kant van de overheid. Weet de branche
wat de minister van haar verlangt en komt dat in de huidige code voldoende
tot uiting? Het kan naar onze mening niet zo zijn dat er morgen of overmorgen
nieuwe regels van de zijde van de overheid gesteld worden. Dat zou neerkomen
op voetballen op een veld met schuivende doelpalen. Hoe is de voortgang van
de code geregeld? Zijn er afspraken gemaakt over een evaluatie en, zo ja,
op welke termijn zal deze plaatsvinden? Wij vernemen graag de mening van de
minister hierover.In dit verband willen wij aandacht vragen voor de in artikel 2 van het
wetsvoorstel voorgestelde algemene maatregel van bestuur. De minister heeft
aangegeven dat dit artikel min of meer als een stok achter de deur fungeert
voor de alcoholbranche. In hoeverre is deze mogelijke AMvB nog nodig nu de
minister een akkoord met de branche heeft bereikt over een aangescherpte code?
Bij de schriftelijke voorbereiding, voorzitter, heeft mijn fractie aangegeven
grote moeite te hebben met deze in artikel 2 genoemde AMvB.Met mijn fractie constateert de minister dat artikel 7, lid 4, van de
Grondwet, handelsreclame uitsluit van de in Nederland heersende vrijheid van
meningsuiting. Daarover dus geen misverstand. Maar de minister gaat een stap
verder als zij in de memorie van antwoord stelt "dat de vrijheid van meningsuiting
niet voor commerciële communicatie geldt, hetgeen uit allerhande bestaande
reclamebeperkingen zou blijken". Uit een onderzoek van prof. mr. Dommering
uit 1998 blijkt dat uit jurisprudentie van de Raad van State, de Hoge Raad
en de lagere rechters blijkt dat artikel 7, lid 4, van de Grondwet vaak ontweken
wordt door kwesties te toetsten aan artikel 10 van het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Met betrekking
tot artikel 10 van het EVRM stelt de minister "dat de regering geenszins van
oordeel is dat artikel 10 EVRM het recht op de vrijheid van commerciële
meningsuiting beschermt". Hoe kan de minister dit standpunt volhouden als
met betrekking tot dit artikel door het Europees Hof expliciet is gesteld
dat "information of a commercial nature" onder de bescherming van artikel
10 EVRM valt?Maar ook over artikel 7, lid 4, van de Grondwet valt nog wel het een en
ander op te merken. Door de minister van Binnenlandse Zaken is in maart 1999
de commissie "Grondrechten in het digitale tijdperk" geïnstalleerd. In
de opdracht van deze commissie vraagt de regering onder meer om concrete voorstellen
tot wijziging van artikel 7 van de Grondwet. De commissie heeft voorzover
ik weet nog niet gerapporteerd, zodat wij dus nog even moeten afwachten, maar
voor mijn fractie is het zeer de vraag hoe in het huidige digitale tijdperk,
met onder meer internet en internationaal opererende media, artikel 7, lid
4, van de Grondwet handhaafbaar is.In dit verband is het interessant kennis te nemen van een preadvies van
een commissie van de Vereniging voor media en communicatierecht inzake een
nieuwe tekst voor artikel 7 van de Grondwet. In dit preadvies is lid 4 van
artikel 7 geschrapt. De commissie schrijft daarover onder meer: "In de laatste
plaats kent het vierde lid een moeilijk te verdedigen uitzondering voor handelsreclame."
De commissie is weliswaar van mening dat beperking van vrijheid van meningsuiting
mogelijk is doch dat dit in zijn algemeenheid geldt en "bij of krachtens wet"
moet worden vastgesteld. Dit spoort precies met de mening van mijn fractie:
beperking van de vrijheid van meningsuiting, ook van commerciële meningsuiting,
is zo ingrijpend en zo fundamenteel dat dit naar onze mening niet bij AMvB
dient te geschieden. Wij zijn benieuwd naar de reactie van de minister in
dezen.Voorzitter! Ik rond af. Mijn fractie heeft bij de schriftelijke voorbereiding
aangegeven de nodige twijfel te hebben bij de handhaafbaarheid en de effectiviteit
van meerdere onderdelen van dit wetsvoorstel. Ik ben daar nu niet weer op
ingegaan. Het zou, vrees ik, alleen leiden tot een herhaling van zetten. Een
in november jongstleden verschenen studie in de ons allen denk ik wel bekende
SMO-reeks onder de titel "Zelf beslissen over alcohol, tabak, drugs en kansspelen",
sterkt ons in onze overtuiging dat de voorliggende wetswijziging niet of nauwelijks
zal bijdragen aan vermindering van overmatig alcoholgebruik en van misbruik.
Daarvoor is meer, veel meer nodig. Een intensieve samenwerking tussen overheid,
wetenschap en bedrijfsleven is daarbij, volgens genoemde studie, een conditio
sine qua non. Dit laat onverlet dat wij kunnen instemmen met een aantal preventieve
en repressieve maatregelen, opgenomen in het voorliggende wetsvoorstel. Wij
betreuren het echter dat de minister niet met meer adequate maatregelen ter
bestrijding van alcoholmisbruik komt. Met meer dan gewone belangstelling zien
wij dan ook nadere maatregelen terzake, mogelijkerwijs in de alcoholnota,
tegemoet.Ernstige bezwaren heeft mijn fractie, zoals gesteld, tegen de in artikel
2 voorgestelde AMvB. In dit verband herhaal ik onze vraag aan de minister,
in hoeverre deze AMvB nog nodig is nu zij met de alcoholbranche overeenstemming
heeft bereikt over een aangescherpte code. Is artikel 2 daardoor niet min
of meer overbodig geworden?Tot slot zouden wij de minister in overweging willen geven om te zijner
tijd naast een evaluatie van de code ook een evaluatie van de huidige wet
te laten plaatsvinden.Mijn fractie wacht met belangstelling het antwoord van de minister af.De heer Van Schijndel (GroenLinks):Voorzitter! Als ik de berichten mag geloven zal een zeppelin, volledig
gesponsord door biergigant Carlsberg en uitgerust met politiecamera's en reclame,
tijdens het EK 2000 boven een deels drooggelegd Rotterdam zweven. Ziehier
het recente besluit van de Rotterdamse burgemeester.De heer Hessing (D66):De zeppelin komt er, maar wordt gesponsord door Fuji en
niet door Carlsberg.De heer Van Schijndel (GroenLinks):Eerdere berichten wezen op Carlsberg, maar dit doet mij deugd. Eén
argument blijft dan nog overeind, waarschijnlijk dus niet dat dit voornemen
in strijd kan komen met de nieuwe code, maar wel dat het politiewerk hiermee
afhankelijk wordt van een commerciële sponsor. Dit is een punt dat wij
misschien bij de politiebegroting aan de orde moeten stellen. De camera's
zijn wel degelijk nodig om de boel in de gaten te houden.Het gaat er ook bij het EK 2000 om, sport en drank gescheiden te houden,
maar wat te doen met het feit dat bierbrouwers één van de grootste
sportsponsors zijn? Dit geeft de spanning weer waarbinnen de overheid de dialoog
voert en samenwerkt met de alcoholbranche. Die spanning is niet zo verwonderlijk.
Het gaat immers om grote economische belangen van deze sector tegenover het
maatschappelijk belang van jeugdbescherming, veiligheid en openbare orde,
preventie van rijden onder invloed, voorkoming van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid,
bestrijding van geweld op straat, etc. Zo formuleert de minister zelf dit
spanningsveld in haar antwoorden aan de Tweede Kamer in het schriftelijk verslag
van 7 april 1999. Wij delen haar analyse. Als beide belangen gelijk oplopen,
is er niets aan de hand, maar waar de belangen botsen zou de overheid nadrukkelijk
voor het laatste, het maatschappelijk belang moeten kiezen. Deelt de minister
dit uitgangspunt? Overigens, de eerlijkheid gebiedt te vermelden dat de landelijke
overheid ook een financieel belang heeft bij de accijnsopbrengsten.Voorzitter! De voorgelegde wetswijzigingen nodigen uit tot principiële
discussies over voor- en nadelen van publiekprivate samenwerking en over de
eigen verantwoordelijkheid van burgers versus de verantwoordelijkheid van
de overheid als het gaat om individuele gedragsbeperking, ingegeven door het
bredere belang van volksgezondheid en veiligheid. Het zoeken van een evenwicht
tussen laisser faire en overheidsbetutteling is daarbij nadrukkelijk aan de
orde. De minister maakt het echter niet makkelijk om één van
de taakopvattingen van de Eerste Kamer, namelijk het voeren van een debat
op hoofdlijnen, te verwerkelijken als zij ons telkenmale deeltjes van een
totaalbeleid voorschotelt. Het ware ons liever geweest deze voorstellen te
behandelen binnen het gehele kader van het voorgenomen beleid ten aanzien
van alcoholgebruik en -misbruik. Nu krijgen wij alleen maar de brokjes en
lijkt er sprake van ad-hocbeleid. Immers, ons staan nog meer wetsvoorstellen
te wachten, bijvoorbeeld over de mogelijkheid van bestuurlijke boetes (wetsvoorstel
intensivering terugdringing overmatig alcoholgebruik) en over verdere aanscherping
van de intrekkings- en weigeringsgronden van vergunningen. Bovendien is de
alcoholnota II aangekondigd.Voorzitter! Ik kom nu tot de inhoud van de voorliggende voorstellen. In
zijn algemeenheid kun je stellen dat wetswijzigingen dienen plaats te vinden
als bestaande wetgeving niet meer voldoet, doordat zich bijvoorbeeld nieuwe
maatschappelijke problemen voordoen. De minister formuleert de doelen van
de voorgestelde wetswijzigingen in de memorie van toelichting als volgt: "zowel
matiging van alcoholgebruik in het algemeen als het voorkomen van misbruik
in specifieke risicosituaties en door bepaalde groepen, zoals bijvoorbeeld
jongeren". Hoewel de minister anders doet voorkomen, valt de doelstelling
eigenlijk in tweeën uiteen: zowel alcoholmatiging in het algemeen als
het voorkomen van misbruik in specifieke risicosituaties door kwetsbare groepen.Wat de eerste doelstelling betreft, vragen wij ons af welke actuele maatschappelijke
ontwikkelingen daaraan nu precies ten grondslag liggen. Is er bijvoorbeeld
sprake van een verontrustende algemene toename van het alcoholgebruik? De
minister zelf stelt dat er in totaal in de laatste vijftien jaar een lichte
daling van het alcoholgebruik is opgetreden. Wijngebruik laat een lichte stijging
zien, het gebruik van sterke drank is beduidend afgenomen, terwijl het biergebruik
licht is afgenomen. Anderen hebben daar ook al op gewezen. Overigens, matige
drinkers vormen geen probleem. Dat vindt ook de minister. In sommige gevallen
is enig alcoholgebruik zelfs gunstig voor de gezondheid. Wij hebben dan ook
moeite met de eerste doelstelling die zich richt op algemene terugdringing
van alcoholgebruik. Wel een probleem, voor zichzelf en hun omgeving, vormen
overmatige gebruikers van alcohol. Echter dit is geen nieuw probleem en deze
groep neemt de laatste jaren niet schrikbarend toe als ik afga op de cijfers
in het Vademecum gezondheidsstatistiek Nederland van 1999. De tabel op blz.
55 geeft aan dat het aantal zware drinkers onder de mannen tussen 1990 en
1998 licht is gedaald en het aantal onder de vrouwen licht is gestegen. Onder
zware drinkers worden personen verstaan die minstens 1 keer per week 6 of
meer glazen alcohol op één dag drinken.Wat wij beslist wel onderschrijven, is het tweede doel van de wetswijzigingen,
namelijk het voorkomen van alcoholmisbruik in specifieke risicosituaties en
door bepaalde kwetsbare groepen. Voor het terugdringen daarvan ligt een belangrijke
taak bij de overheid. Het is immers verontrustend dat het alcoholmisbruik
onder jongeren sterk toeneemt, mede gestimuleerd door op hen gerichte reclame.
Hun drankgedrag kenmerkt zich vooral door het innemen van grote hoeveelheden
alcohol in korte tijd en het gebruik van mixdranken. Evenzeer is overmatig
alcoholgebruik onacceptabel als medeoorzaak van zinloos geweld tegen burgers
of als factor bij ernstige verstoringen van de openbare orde. Wij ondersteunen
derhalve die wetswijzigingen die wellicht kunnen bijdragen aan preventie van
alcoholmisbruik dat mede verantwoordelijk is voor dergelijke excessen. Hetzelfde
geldt voor strikte maatregelen tegen alcoholgebruik bij verkeersdeelname en
even vanzelfsprekend zijn maatregelen tegen gebruik van alcohol tijdens werk,
onderwijs en sport.Uitgaande van de eerste doelstelling van de minister om tot matiging van
alcoholgebruik in het algemeen te komen valt op, dat het verwachte effect
minimaal is. Wel is al één effect zichtbaar nu collega Wiegel
ons verlaten heeft, maar of dit nu leidt tot een noemenswaardige terugdringing
van het alcoholgebruik in dit gebouw staat nog te bezien. In de nota voor
de Tweede Kamer naar aanleiding van het verslag, gedateerd 14 januari 1999,
vermeldt de minister eerlijk dat geen wonderen verwacht mogen worden van deze wetswijziging en dat we geen overspannen verwachtingen van de voorgestelde
maatregelen mogen koesteren. De minister spreekt ook van een signaalfunctie.
De regering schat, dat de voorgestelde maatregelen een daling van 0,3% van
de totale alcoholomzet tot gevolg zullen hebben, bij 100% naleving. Over omzetdaling
hoeft de alcoholbranche zich dus nauwelijks druk te maken.Voorzitter! Op enkele voorgestelde wettelijke maatregelen zal ik nader
ingaan. Wij hadden grote twijfels aan de handhaving van deze aangescherpte
wetgeving, ook al omdat handhaving nu juist een nauwelijks opgelost probleem
is bij de bestaande wetgeving. De uitgebreide schriftelijke beantwoording
in de memorie van antwoord van 14 december 1999, waarvoor onze dank, hebben
deze twijfels voor een belangrijk deel weggenomen. Echter, op één
punt niet en wel bij het punt van betere handhaving van de leeftijdgrenzen.
Handhaving daarvan was en is een probleem, want hoe is immers de ware leeftijd
van gebruikers vast te stellen? De minister denkt aan een verplichte identiteitscontrole
en zij overweegt om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen welke documenten
daartoe gelden. Hoe staat het met dit voornemen? Overigens zijn wij het eens
met de stelling van de minister, dat strafbaarstelling van gebruikers onder
de 16 jaar, zoals het CDA in de Tweede Kamer en de VVD in deze Kamer willen,
ongewenst is omdat dit tot criminalisering van deze groep jongeren leidt.
Maar hoe verklaart de minister het verschil in leeftijdsgrens voor het consumeren
van bier – niet onder de 16 – en voor het gebruik van softdrugs,
niet onder 18 jaar? Is een ladderzatte 16-jarige meer acceptabel dan een 16-jarige
die stoned is? De feiten lijken eerder voor het omgekeerde te pleiten.Voorzitter! Een verdere inperking van verkooppunten van alcohol langs
verkeerswegen onderschrijven wij van harte. Hoewel het aantal rijders onder
invloed de laatste jaren, wellicht door voorlichtingscampagnes en wegcontroles,
is afgenomen leidt alcohol in het verkeer jaarlijks helaas nog tot tussen
de 200 en 250 doden en tot ruim 2000 zwaargewonden. Het toegestane alcoholpromillage
voor bestuurders is nu 0, 5 en voor jongeren is dit onlangs op 0,2 gesteld.
Dat zou voor iedereen moeten gelden en naar onze opvatting zou dit promillage
zelfs op 0 gesteld dienen te worden. Nooit met drank achter het stuur! Is
het juist dat minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat het toegestane
promillage niet verder wil verlagen en hoe rijmt deze minister dit standpunt
met de doelstelling van de hier voorliggende wetswijziging? Wat ik overigens
niet begrijp, is dat alcoholverstrekking alleen in bars en restaurants van
zwembaden wordt verboden. Waarom geldt dit verbod niet in andere sportgelegenheden,
bijvoorbeeld op de tennisvelden waar de alcohol na afloop rijkelijk vloeit?
De gekunstelde verwijzing naar incidenten in tropische zwembaden acht ik een
volstrekt onvoldoende onderbouwing. Dit bij amendement door de Tweede Kamer
aangenomen voornemen leidt tot ongelijke behandeling van de verschillende
sportgelegenheden. En wat zijn de financiële gevolgen voor de 730 zwembaden
in ons land en welke gevolgen heeft dit voor noodlijdende zwemverengingen?
Ik vraag de minister bij haar staatssecretaris na te gaan of het financiële
verlies daardoor door de overheid gecompenseerd kan worden. Wij kunnen niet
één sportinstelling een deel van haar inkomsten ontnemen; daar
moet iets tegenover staan.Voorzitter! De discussie over deze wetswijzigingen heeft zich afgelopen
maanden toegespitst op de vraag of een wettelijke grondslag voor een algemene
maatregel van bestuur inzake beperking van de reclame voor het geval de zelfregulering
naar het oordeel van de regering op enig moment niet voldoende functioneert,
noodzakelijk is. Acht de minister het nut van deze stok achter de deur bewezen
nu er een nieuwe code voor de alcoholhoudende dranken ligt? De minister heeft
ons op de hoogte gesteld van haar irritatie ten aanzien van de opstelling
van de branche tijdens het overleg. Hoe kijkt zij nu terug op dit proces,
dat zich voortsleepte van het ene naar het andere uitstel? Waarom heeft het
resultaat zolang op zich laten wachten? Is het resultaat happy hour of is
het een kater voor de minister? Aan welke criteria heeft de minister de overeenkomst
dan wel getoetst? De stok achter de deur lijkt ons een goed instrument maar
onduidelijk is wanneer deze wel en wanneer deze niet achter die deur vandaan
komt. Voorzitter! Wij staan niet principieel afwijzend tegenover afspraken
en samenwerking tussen overheden en de alcoholbranche betreffende activiteiten
ter preventie van drankmisbruik, ook al blijven we sceptisch. Wij zijn er
zeker voor als het gaat om beteugeling van geweld na overmatig drankgebruik
in het uitgaansleven. Waar we echter grote huiver voor hebben, is om de branche
als belangenorganisatie, alleen of als partner van de overheid, objectieve
voorlichting over preventie van alcoholmisbruik in handen te geven. Deelt
de minister onze huiver? Er is toch een verschil tussen reclame en voorlichting?Voorzitter! Ik heb begrepen, dat de minister een Besluit eisen zedelijk
gedrag Drank- en horecawet voorbereidt en dat daarin de weigerings- en intrekkingsgronden
van de vergunning voor gemeenten verruimd worden. Ik vraag de minister daarin
een antidiscriminatiebepaling op te nemen waarvan overtreding als grond voor
weigering en intrekking van de vergunning geldt. Het toenemend aantal klachten
over discriminatie bij de toegang van discotheken noopt daartoe. Een dergelijke
bepaling is een toevoeging aan de reeds bestaande wettelijke middelen om diverse
vormen van discriminatie in deze sector te bestrijden. Kan de minister toezeggen,
deze suggestie mee te nemen bij de voorbereiding van dit besluit?Samenvattend: GroenLinks hecht aan een heerlijk, helder onderscheid tussen
alcoholgebruik en alcoholmisbruik. Zij rekent matiging van gebruik tot de
eigen verantwoordelijkheid van de objectief voorgelichte burger. Wat alcoholmisbruik
betreft, is indringende overheidsbemoeienis noodzakelijk en wenselijk. Het
gaat daarbij allereerst om preventieve maatregelen gericht op risicovolle
situaties op risicovolle tijdstippen en ten aanzien van risicovolle groepen.
De voorliggende wetwijzigingen zetten een bescheiden stapje in deze richting.
De stok van de algemene maatregel van bestuur achter de deur moet daar blijven
om wettelijk te kunnen ingrijpen op bepaalde reclame-uitingen, maar dan wel
aan de hand van tevoren vastgestelde heldere toetsingscriteria.De heer Hessing (D66):Voorzitter! In het blad Intermediair van 23 maart jongstleden is op smakelijke
wijze verslag gedaan van wat heet "de keiharde lobby rond de
nieuwe drankwet". Boven het artikel staat aangegeven, dat de Drank- en horecawet
moest leiden tot een verbod op alcoholreclame. Minister Borst beet zich stuk
op de volhardende lobby van de drankindustrie.Dat zijn stevige woorden en het valt nog maar te bezien in hoeverre deze
berichtgeving recht doet aan de koele feiten en de letterlijke tekst van de
wet. In ieder geval wordt uit het artikel duidelijk dat de lobby vooral op
de Tweede Kamer gericht is geweest. En dat betekent dat wij hier en nu in
ieder geval redelijk rustig, vrijuit en zonder ruggespraak over het wetsvoorstel
kunnen spreken.Als gevolg van bovenmatig alcoholgebruik wordt in de maatschappij per
saldo veel schade aangericht. Mijn fractie acht zich ontslagen van de plicht
om hier en nu de schadelijke effecten daarvan aan te tonen. Niettemin wil
ik toch nog even de aandacht vestigen op de niet zelden desastreuze effecten
van de combinatie van voetbal en alcohol. Eén van de constateringen
van het Crisisonderzoeksteam naar aanleiding van de rellen en plunderingen
bij de huldiging van Feyenoord op 25 april 1999 te Rotterdam is de volgende:
"Bovenmatig alcoholgebruik is en blijft de belangrijkste ontremmende factor
bij voetbalongeregeldheden." De staat waarin de supporters zich op 25 april
1999 bevonden was zodanig bedreigend, dat toen in allerijl de zogenaamde "platte
petten" – de gewone agenten – van straat gehaald moesten worden.
Dus degenen die onder normale omstandigheden juist als eerste geroepen zijn
om de orde te handhaven moesten nu voor hun eigen veiligheid worden teruggetrokken.
Wie dat bizarre feit op zich laat inwerken, kan niet anders dan tot de conclusie
komen dat de uitwerking van alcohol – overigens vaak ook in de combinatie
met drugs – afschrikwekkend kan zijn. De feiten en ervaringen gedurende
de afgelopen jaren geven helaas geen aanleiding om deze constatering aan te
vechten. Integendeel! De massieve voorbereidingen bijvoorbeeld met het oog
op het EK 2000, en niet het minst de op stapel staande gelegenheidswetgeving
als onder meer bestuurlijk ophouden, zijn in belangrijke mate aan dit ervaringsgegeven
gerelateerd. Het is derhalve onvermijdelijk, dat rekening gehouden wordt met
ongeregeldheden en rellen tussen bijvoorbeeld Engelse en Duitse supporters,
die voor een deel zijn terug te voeren op bovenmatig alcoholgebruik. De op
te stellen scenario's en maatregelen zouden er echt heel anders uitzien wanneer
uitgegaan zou kunnen worden van broodnuchtere supporters. Dan zijn het nog
geen doetjes maar de wereld ziet er dan toch wel anders uit. Hoe dan ook,
naar het oordeel van mijn fractie is er ampel aanleiding om alle aspecten
die toeleiden naar alcoholgerelateerde problemen kritisch tegen het licht
te houden. De tekst van de voorliggende wet vormt van deze exercitie de neerslag.
In ieder geval is het te gemakkelijk om de forse problemen die zich rond alcoholgebruik
voordoen te verengen tot een kwestie van louter alcoholmisbruik. De scheidslijn
tussen alcoholgebruik en alcoholmisbruik is daarvoor te dun en te diffuus
om daar louter het beleid en dus de Drank- en horecawet op te kunnen enten.
Ik wijs bijvoorbeeld op het alcoholgebruik in het verkeer; daar is alcoholgebruik
bijna al per definitie alcoholmisbruik. Vanuit de gedachte, dat elk alcoholmisbruik
begint met alcoholgebruik, is er aanleiding om te bezien hoe het alcoholgebruik
als zodanig kan worden gematigd om daarmee een bijdrage te leveren aan het
voorkomen van alcoholmisbruik. Mijn fractie onderschrijft dan ook de stelling
van de minister uit de nadere memorie van antwoord, dat hoe meer er gedronken
wordt des temeer problemen zich voordoen, terwijl bij een lagere consumptie
de problematiek vermindert. Zo simpel ligt het. In die zin vormt alcoholmatiging één
van de middelen die daarbij ingezet kunnen worden. Mijn fractie acht het een
goede zaak, dat ook langs deze weg een bijdrage geleverd kan worden. Nogmaals,
niet de enige, maar wel een belangrijke bijdrage. In de alcoholnota van de
minister zullen we andere maatregelen aantreffen die bijdragen aan het voorkomen
van de problemen door alcoholmisbruik.Het wetsvoorstel bevat op enkele punten de mogelijkheid om met behulp
van algemene maatregelen van bestuur de touwtjes aan te trekken. Het meest
pregnant daarbij is de discussie over de drankreclame. In dit verband heeft
de regering gekozen voor continuering van de zelfregulering door de branche,
vanuit de gedachte dat de verantwoordelijkheid primair moet worden neergelegd
daar waar die thuishoort. De verwachting daarbij was wel dat de branche zou
komen met een nadrukkelijk aangescherpte code. Op dit punt leek het er sterk
op dat een patstelling was bereikt. Over de aanscherping van de code heeft
een moeizame discussie met het departement plaatsgevonden. Gedurende geruime
tijd is het overleg – althans volgens de nadere memorie van antwoord –
zelfs door de coördinator van het Overlegplatform Drank- en horecawet
eenzijdig opgezegd. Dat schiet natuurlijk niet op. Onder druk is – onder
druk is alles vloeibaar – desalniettemin vlak voor de Kerst een nieuwe
code gepresenteerd die echter door de minister onder de maat is bevonden.
Kan de minister nog eens ingaan op de vraag op welke punten nu precies die
voorzet tekortschoot? Met voldoening maar ook enigszins met verbazing heeft
mijn fractie kennis genomen van het feit dat er inmiddels de nodige voortgang
is geboekt met een nieuwe code. Voldoening, omdat het eindelijk gelukt is
zaken te doen en verbazing dat het zo lang heeft geduurd en er nu plotseling
toch beweging is gekomen in het overleg. Het lijkt er haast op, dat de behandeling
van de behandeling van de nieuwe Drank- en horecawet in deze Kamer de zaken
in een stroomversnelling heeft gebracht, maar dat is wellicht te veel eer.
Hoe dan ook, het is een goede zaak dat het gelukt is om tot werkbare afspraken
met de sector te komen. Dat scheelt een slok op een borrel! Was dat niet het
geval geweest, dan zou inderdaad de vraag gesteld kunnen worden of niet het
moment dichterbij was gekomen waarop de minister zou moeten ingrijpen. Dat
het zover niet behoeft te komen is uiteraard winst, want de beste resultaten
kunnen toch uiteindelijk in samenwerking met de branche worden bereikt. Voor
een begin van een serieuze handhaving van de voorliggende wet is medewerking
van de branche immers van doorslaggevend belang. Aan de andere kant realiseert
mijn fractie zich zeer wel, dat het noodzakelijk is dat de zelfregulering
meer body krijgt dan thans het geval is, en voorts dat wij uiteraard hier
niet willen aansturen op het maken van een papieren tijger. Het creëren
van een wettelijke mogelijkheid – ingrijpen met behulp van een algemene
maatregel van bestuur – impliceert immers de mogelijkheid,
dat daaraan ook daadwerkelijk toepassing gegeven wordt. Als op voorhand al
vast zou staan dat toepassing in de praktijk eigenlijk onvoorstelbaar is,
deugt de wetgeving niet. Gelet echter op de resultaten van het overleg met
de branche ziet het ernaar uit, dat de nieuwe Drank- en horecawet op dit punt
al haar schaduw vooruit heeft geworpen. De mogelijkheid om bij algemene maatregel
van bestuur in te grijpen, heeft klaarblijkelijk de nodige druk opgeleverd
en wel zodanig, dat er nu resultaten liggen. Is de minister van mening, dat
het eventueel toepassen van een algemene maatregel van bestuur op dit punt
nog noodzakelijk is, gelet op de huidige resultaten? Kan de minister een beeld
geven van de gemaakte afspraken en aangeven in hoeverre de nieuwe afspraken
recht doen aan de uitgangspunten zij op dit vlak heeft gehanteerd? Wij hebben
daar vanochtend een brief over ontvangen, maar ik heb de hoofdlijnen daarvan
nog niet tot mij kunnen nemen. Uit krantenberichten heeft mijn fractie wel
het een en ander kunnen opmaken, maar het beeld is nog niet compleet. In ieder
geval krijgt mijn fractie de indruk dat de reclame-uitingen richting jongeren
drastisch worden beperkt. Mensen onder de 25 jaar mogen niet meer in reclames
optreden en de jongerenzenders TMF en MTV mogen tot negen uur 's avonds geen
drankreclame uitzenden. Verder mogen drankjes met alcohol er niet uitzien
alsof het om frisdrank of limonade gaat.Ook over de happy hours is inmiddels overeenstemming bereikt, zo valt
althans uit de kranten op te maken. De horeca mag niet vlak voor sluitingstijd
happy hours organiseren, mag ze niet richten op jongeren onder de 18 jaar
en mag niet alleen alcoholische dranken goedkoper aanbieden. Ook mag de alcohol
niet minder dan de helft van de gewone prijs kosten. Op die manier is het
fenomeen happy hour inderdaad redelijk ingeperkt, al blijft mijn fractie daar
geen voorstander van. Kan de minister aangeven op welke punten partijen nog
geen overeenstemming hebben bereikt en of zij verwacht daaruit te kunnen komen
met de branche? Of is er nu een totaalakkoord bereikt?Voorzitter! Mijn fractie hecht sterk aan de complete scheiding van verkeer
en alcohol. Op dit uitgangspunt dient niet te worden ingeleverd. Om die reden
kan mijn fractie zich vinden in het verbod op verkoop van alcoholhoudende
drank bij benzinestations en dan gaat het dus voornamelijk om winkels bij
benzinestations in steden en dorpen. Inderdaad worden juist daar op zondagen
door voetballiefhebbers de kratten pils weggesleept omdat Albert Heijn dan
dicht is. Het is goed, dat dit aan banden wordt gelegd. Helaas wordt deze
consequente lijn geweld aangedaan door de verkoop van alcohol bestemd voor
directe consumptie in wegrestaurants langs de snelweg, wél toe te staan.
Dat lijkt toch een beetje de kat op het spek binden, want juist vanaf die
gelegenheden zullen velen na gebruik van alcohol zich in het verkeer begeven.
Dat is toch vaak de praktijk. En het gegeven dat het bij wegrestaurants om
multifunctionele gebouwen gaat waar ook privé-bijeenkomsten, bijvoorbeeld
trouwerijen, worden gehouden, is toch niet echt een sterk argument om het
principiële uitgangspunt van scheiding tussen alcohol en verkeer op te
heffen. Uit het verslag van een schriftelijk overleg over de voorliggende
wet van 7 april 1999 maak ik op, dat het per saldo gaat om 100 ondernemers,
dus de gevolgen zijn te overzien. Het wordt dan misschien allemaal een stuk
minder gezellig langs de snelweg maar wellicht wel veiliger. Ik zou haast
zeggen: leuker kunnen we het hier niet maken, wel veiliger. Kan de minister
nog eens op deze uitzondering ingaan?In het wetsvoorstel wordt een ruime bevoegdheid gegeven aan gemeenten
om de verkoop van alcoholhoudende drank aan banden te leggen. De bevoegdheid
is zelfs zodanig ruim geformuleerd, dat de algehele verkoop van drank bij
gemeentelijke verordening kan worden verboden. Artikel 18, lid 1, geeft dit
zonder nadere clausulering aan. In lid 2 van dat artikel staat, dat bij zodanige
verordening kan worden bepaald – en de nadruk ligt op "kan" –
dat het verbod slechts geldt voor inrichtingen van een bij de verordening
aangewezen aard of slechts voor een deel van de gemeente, of gedurende een
bepaalde tijd. Dat kan allemaal in de verordening worden opgenomen, maar dat
hoeft dus niet! Betekent dat nu dat gemeenten zouden kunnen besluiten tot
een algehele en permanente drooglegging? De tekst van de wet suggereert dat
sterk. Maar hoe moet dan het tweede deel van de volzin bij artikel 18 worden
geduid? In een en dezelfde zin wordt namelijk aangegeven, dat wanneer de gemeente
eenmaal heeft besloten om het drankverbod van lid 1 met behulp van lid 2 in
te perken – hetgeen dus niet hoeft maar wel kan – een verbod op
het verstrekken van zwakalcoholische drank – anders dan in een inrichting –
slechts betrekking heeft op een beperkte tijdsruimte. Wanneer het de bedoeling
is geweest om onder alle omstandigheden aan te geven, dat een verbod op de
verstrekking van zwakalcoholische drank anders dan in inrichtingen slechts
gedurende een beperkte tijd kan geschieden, had die inperking toch expliciet
opgenomen moeten zijn in lid I? Anders gezegd: wat verhindert een gemeente
om op basis van artikel 18, lid 1, bij verordening te bepalen dat voor het
gehele grondgebied van de gemeente een algeheel verbod op het bedrijfsmatig
verstrekken van alcoholhoudende drank geldt, dus zonder enige beperking in
de tijd? Kortom, wanneer gemeenten geen gebruikmaken van de mogelijkheid van
lid 2, in hoeverre geldt dan het tweede deel van dat lid?Kijkend overigens naar de huidige redactie van artikel 18, lid 2, lijkt
de bedoeling te zijn dat gemeenten inderdaad de ruimte hebben om te besluiten
tot een algehele permanente drooglegging, want daar staat: "Bij zodanige verordening
kan worden bepaald dat het verbod slechts geldt voor een bij of krachtens
die verordening aangewezen tijdsruimte." Vooralsnog gaat mijn fractie ervan
uit dat een ongeclausuleerde algehele drooglegging tot de mogelijkheden behoort.
Ik krijg graag een reactie van de minister op dit punt. En dan nog, voorzover
bedoeld is een gemeentelijk verbod op de verstrekking van zwak alcoholische
drank inderdaad steeds te koppelen aan een bepaalde tijdsperiode, rijst de
vraag hoelang de "beperkte tijdsruimte" kan zijn. Kan dat bijvoorbeeld een
jaar zijn? Voorzitter! Het is bekend dat er niets zo blijvend is als een tijdelijke
belasting en niets zo lang als een beperkte tijd. Kan de minister hier een
verduidelijking geven? In ieder geval is duidelijk dat de gemeenten kunnen
besluiten tot een permanent en algeheel verbod tot de verkoop van
sterke drank. Er wordt in het artikel geen enkele relatie gelegd met de zorg
voor bijvoorbeeld de openbare orde of de volksgezondheid, om maar eens iets
te noemen. Gemeenten kunnen dus in principe – en misschien zelfs op
principiële gronden – besluiten om de verkoop van drank aan banden
te leggen. Het is de vraag of het noodzakelijk en wenselijk is om standaard
zo'n ruime bevoegdheid toe te kennen aan gemeenten. Hoe vaak is overigens
van de bestaande minder verregaande mogelijkheden op dit vlak gebruikgemaakt?
Mijn fractie heeft daar geen beeld van maar de indruk bestaat, dat hier slechts
op zijn best sporadisch gebruik van is gemaakt. Het opnemen van een dode letter
in de wet is op zichzelf al een weinig fraaie figuur. Was het derhalve niet
verstandig geweest deze bevoegdheid gewoon uit de wet te schrappen? De enkele
keer dat in een gemeente een zodanige noodsituatie zich aandient dat een gehele
of gedeeltelijke tijdelijke drooglegging geboden is, kan de burgemeester met
het ruime arsenaal aan noodbevoegdheden prima uit de voeten. De drooglegging
vorig jaar tijdens Koninginnedag in Rotterdam bijvoorbeeld is gebaseerd geweest
op artikel 174, lid 2, van de Gemeentewet. Op die manier wordt in ieder geval
duidelijk dat voor een drooglegging een uitzonderlijke situatie – een
noodsituatie – aan de orde moet zijn en dan kan gebruik worden gemaakt
van het daarvoor bestemde noodinstrumentarium. Kan de minister dus al met
al nog eens aangeven om welke redenen het noodzakelijk is, dat gemeenten deze
ruime bevoegdheid hebben behouden en zelfs uitgebreid hebben zien worden?Voorzitter! Ter afsluiting wil ik nog een enkele opmerking over het aspect
handhaving maken. Handhaving is onbetwist het kwetsbare onderdeel van dit
wetsvoorstel. Er is geen aanleiding om op dit punt enthousiast te worden.
Een belangrijk onderdeel van de handhaving betreft de vaststelling van de
vereiste leeftijden van 16 en 18 jaar. Uit een oogpunt van wat heet "spontane
naleving" van de alcoholverstrekkers is ervoor gekozen om geen uniforme leeftijdsgrens
van 18 jaar aan te houden maar voor de verkoop van zwakalcoholische dranken
de leeftijd van 16 jaar aan te houden. Dat is op zichzelf een argument, maar
of het overtuigend is, is de vraag. Chargerend gesteld, zou dan bijvoorbeeld
ook het stoppen voor rood licht door fietsers ter discussie kunnen worden
gesteld, gelet op het gegeven dat ook daar de "spontane naleving" te wensen
overlaat. Of het legaliseren van de verkoop van XTC-pillen, omdat in het uitgaanscircuit
de "spontane naleving" van het verbod op verkoop te wensen overlaat. Kortom,
een gebrek aan "spontane naleving" geeft eerder aanleiding te overwegen of
gedogen mogelijk en wenselijk is dan tot het bijstellen van de wettelijke
norm. Deelt de minister deze opvatting? En de vraag is of er voldoende argumenten
zijn om maar toe te geven aan de overweging dat het anders onbegonnen werk
wordt om te handhaven, want er zijn zeker argumenten aanwezig om wél
te kiezen voor één leeftijdsgrens. Onder meer is dan eenzelfde
leeftijdsgrens geïntroduceerd voor zowel tabak, gokken, soft drugs en
alcohol. Dat zou, voor de toezichthouders de zaak bepaald eenvoudiger hebben
gemaakt en ook wat betreft de identificatie, de leeftijdscontrole. Niet onbelangrijk
is verder dat een dergelijke maatregel tot een substantiële vermindering
van het gebruik van alcohol zou leiden en dan met name bij jongeren. Dat zou
dus dubbele winst hebben betekend. Aan deze voordelen kan toch niet licht
voorbijgegaan worden.In het eerder genoemde verslag van een schriftelijk overleg geeft de minister
aan, dat met het achterwege laten van het optrekken van de leeftijdsgrens
van 16 jaar een belangrijke concessie aan de alcoholbranche is gedaan. De
minister voegt daaraan toe, dat het kabinet dan ook een gelijkwaardige tegenprestatie
van de branche verwacht in de vorm van een zodanige inspanning dat de spontane
naleving van leeftijdsgrenzen, die momenteel erbarmelijk is, aanzienlijk verbetert.
Kan de minister aangeven welke initiatieven zij op dit vlak van de branche
verwacht? In ieder geval streeft de minister naar een gezamenlijke campagne
met de alcoholbranche rondom het nieuwe thema "leeftijdsvaststelling". Hoe
staat het daarmee? In de memorie van antwoord aan deze Kamer geeft zij aan,
dat de alcoholbranche op 12 april 1999 een voorzichtige start heeft gemaakt
met de gewenste inspanningen en wel met de start van de campagne "Drank kopen
kent zijn leeftijd". Echter, dit is volgens de minister nog lang niet genoeg.
De sector zal zich veel meer moeten gaan inspannen. En kan het zo zijn dat
de minister alsnog in overweging neemt om van de 16 jaar 18 jaar te maken
wanneer mocht blijken dat ofwel de inspanningen van de branche tegenvallen
of dat de spontane naleving als zodanig achterblijft bij de verwachtingen?
Dat zou een logische consequentie zijn nu de minister nadrukkelijk hier de
bal op het speelveld van de branche heeft gelegd.Voorzitter! Mijn laatste opmerking betreft de hogere accijns op alcohol.
Mijn fractie acht die zeker wenselijk. Het kan toch niet zo zijn, dat alcohol
per saldo goedkoper is dan frisdrank! Het streven om een zekere gelijktrekking
te bewerkstelligen, wil mijn fractie dan ook graag steunen. Wij zien de reactie
van de minister met belangstelling tegemoet.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Het overlegplatform Drank- en horecawet schrijft
in zijn brief van 27 maart aan de vaste Kamercommissie voor VWS in de Tweede
Kamer: "De minister richt zich op het terugdringen van alcoholconsumptie in
het algemeen, terwijl het bedrijfsleven het bestrijden van misbruik centraal
stelt." Ik vraag mij af of daarmee de problematiek en de standpunten van de
partijen, met enerzijds de minister en anderzijds het Productschap Wijn, het
Productschap voor Gedistilleerde Dranken, het Centraal Brouwerijkantoor onder
leiding van voorzitter H. Wiegel, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel
en Koninklijk Horeca Nederland, juist en volledig zijn weergegeven. In de
bijlagen van genoemde brief betoogt de drankhandel hoezeer men begaan is met
het bestrijden van de alcoholproblematiek in de samenleving en wijst men onder
andere op de code voor de commerciële communicatie voor alcoholhoudende
drank. Volgens deze code is deze communicatie onderworpen aan de Bijzondere
Reclamecode. En aan het slot van de brief vermeldt de handel een aantal voorbeelden
van zelfregulering.Anderzijds hebben wij recent kennis genomen van het Zwartboek Alcoholreclame
en -promotie in Nederland, met de fraaie titel "Some things
only happen after dark" van de Stichting Alcoholpreventie (STAP) en het NIGZ,
van maart 2000. Dat geeft een heel ander beeld. Het zwartboek leert ons dat
per jaar in ons land, bij een totale alcoholjaaromzet van 10 mld. minstens
600 mln. besteed wordt aan alcoholreclame. Tegelijk bedraagt de gezamenlijke
jaarbegroting van alle alcoholpreventieactiviteiten in Nederland 7 mln. In
feite zijn dit al veelzeggende cijfers als wij spreken over reclame en preventie.
Maar ook de ontwikkelingen in de tijd zijn leerzaam. De uitgaven voor alcoholreclame
stegen in de afgelopen tien jaar met 270%. Dat kan men moeilijk duiden als
een terughoudende opstelling van de alcoholhandel. Evenmin kan ik het zien
als een vorm van zelfregulering.In de brief van 27 maart verwijst de handel ook naar de Reclamecode en
de Reclamecodecommissie. De commissie kan, aldus de toelichting, onderhandse
en openbare aanbevelingen doen, in geval van overtreding van de code een boete
opleggen van maximaal ƒ 100.000 en indien de commissie over een reclame-uiting
een aanbeveling doet, houdt dit in dat de uitzending of publicatie moet worden
gestaakt. Het klinkt indrukwekkend, maar het zwartboek concludeert dat de
code voor alcoholhoudende dranken slecht wordt nageleefd en dat het indienen
van klachten niet helpt om het aantal overtredingen van de code terug te dringen.
"Afgezien van de enkeling die hardop zegt zich niets aan te trekken van de
uitspraken van de commissie, is er het feit dat dezelfde overtredingen weer
opnieuw worden gemaakt", aldus het zwartboek. Ook blijkt dat veel reclame-uitingen
zich op de grens van het toelaatbare bevinden. In ieder geval is duidelijk
dat de branche steeds op zoek is naar die grenzen. Het zwartboek: "Vooral
in de categorie sport wringt men zich in alle bochten om ondanks het verbod
toch de suggestie van actieve sportbeoefening te wekken. Voor de categorie
erotiek geldt dit nog sterker: op vaak helemaal niet zo indirecte wijze wordt
ingespeeld op mannelijke seksuele wensdromen. Dit roept uiteraard vragen op
over de oprechtheid van de alcoholbranche. De code, zeker in zijn huidige
vorm, biedt onvoldoende mogelijkheden om ontoelaatbare vormen van alcoholreclame
te bestrijden."Samenvattend zijn wij van mening dat de ervaringen tot nu toe leren dat
de vrijwillige reclamebeperking, de zelfregulering door de alcoholbranche
niet werkt. De maatschappelijke maar ook persoonlijke gevolgen van het langdurig
en overmatig alcoholgebruik zijn zeer groot en diep ingrijpend. Centraal dient
derhalve naar de mening van de SP-fractie te staan de vraag welke keuze de
overheid in dezen maakt. Wat moet zwaarder wegen: de financiële belangen
van de drankhandel of de maatschappelijke gevolgen van het drankmisbruik die
zich vooral uiten in sociale ellende en volksgezondheidsproblemen? Ik geef
even een paar cijfers waaruit blijkt hoe ernstig het is: 9% van de bevolking
drinkt te veel of is riskant alcoholgebruiker; oftewel ons land kent 1 miljoen
probleemdrinkers en 300.000 alcoholverslaafden.Net als bij tabaksgebruik vormen ook hier de jongeren een essentiële
doelgroep. Veel reclame richt zich dan ook op jongeren, code of geen code.
De gevolgen zijn dagelijks merkbaar. Niet zelden begaan dronken jongeren ernstige
delicten en het is bepaald niet onlogisch om een verband te leggen tussen
het overmatige drankgebruik van talrijke jongeren en het steeds meer voorkomen
van geweldpleging in het openbaar. Wie roept om maatregelen tegen zinloos
geweld – en wie doet dat niet? – kan niet voorbijgaan aan de factor
alcohol. Ik wijs in dit verband op het recente misdrijf op het station Vlaardingen
dat leidde tot doodslag van een jongeman. Ik begrijp uit de kranten dat dit
misdrijf is gepleegd door drie jonge mensen die dronken waren. Dergelijke
voorbeelden geven aan hoe ernstig het drankmisbruik bij jongeren is.Met instemming heeft de SP-fractie gezien dat de regering tegenover de
Tweede Kamer toezeggingen heeft gedaan over mogelijke wettelijke maatregelen
zoals inperking van reclame, het stellen van leeftijdsgrenzen en beperking
van het aantal verkooppunten. Teleurstellend echter vinden wij dat de regering
niet nu reeds direct besloten heeft tot het uitvaardigen van bedoelde AMvB's,
met name met betrekking tot reclame. De praktijk heeft immers meer dan voldoende
aangetoond dat de beloften van de handel loos zijn en de goede bedoelingen
minder fraai dan ze lijken. De tijd van zelfregulering en particulier initiatief
op dit terrein is naar onze mening voorbij. Ons geduld is op, er moeten zo
spoedig mogelijk maatregelen genomen worden, te beginnen bij de preventie.
Een reclameverbod zou daarbij een belangrijke stap in de goede richting zijn.
Het is daarom bijzonder jammer dat de regering niet verdergaat dan de mogelijkheid
van reclamebeperking via een AMvB. Ik wijs erop dat we al meer dan 15 jaar
praten over een wettelijk verbod op alcoholreclame op radio en televisie.
Intussen zijn alcoholgebruik en alcoholmisbruik enorm toegenomen, hebben alle
mooie beloften van de alcoholbranche tot zelfregulering niets uitgehaald en
zijn de uitgaven aan reclame vele malen over de kop gegaan. Ik vraag de regering
dus met nadruk: Waar wacht u op?Natuurlijk begrijp ik best dat besluitvorming door de regering het resultaat
is van een belangenafweging in dezen, maar ik begrijp niet dat die afweging
zo terughoudend en gematigd is en tot dit zo beperkte resultaat moet leiden.De regering stelt in de memorie van antwoord op pagina 6 dat de code de
laatste jaren niet goed meer werkt en "er volop alcoholpromotie bij sport
en alcoholreclame richting minderjarigen plaatsvindt, vooral op tv via muziekzenders
voor jongeren". Waarop is dan de verwachting van de regering gebaseerd dat
de alcoholhandel nu ineens zijn leven zou beteren? Graag hoor ik de reactie
van de regering daarop. Wij zijn daarover bijzonder sceptisch en somber.Dat brengt mij bij de berichten in de media van afgelopen week, dat de
regering overeenstemming zou hebben bereikt met de alcoholbranche over een
nieuwe, aangescherpte code. Andere woordvoerders hebben daarover ook gesproken.
Allereerst merk ik hierbij op dat ik het met het oog op de behandeling van
het wetsvoorstel vandaag, op prijs zou hebben gesteld indien de regering ons
daarover eerder had geïnformeerd. Ik vond de desbetreffende brief vanmorgen
pas. Dat klemt temeer nu de regering in de memorie van antwoord van 9 februari
2000 stelt: "De leden van de fractie van D66 memoreren geheel terecht dat
een voorstel van de branche voor de noodzakelijke aanscherping van de zelfregulering
van de alcoholmarketing er al lang had moeten liggen. De draagtijd van een
voorstel van de branche is inmiddels aanzienlijk te noemen. Dat ben
ik helemaal met deze leden eens." En de bewindsvrouwe voegt daaraan toe: "Nu
is het wel zo dat de sector onder druk van de Tweede Kamer en mijzelf vlak
voor de Kerst een voorstel heeft gedaan. Dit is helaas echter onvolledig,
niet adequaat en qua inhoud volstrekt ontoereikend." Ik herhaal: volstrekt
ontoereikend! "Het komt bij verre na niet tegemoet aan de hiervoor gememoreerde
uitgangspunten en voorwaarden van het kabinet en evenmin aan de daaraan toegevoegde
uitkomsten van de openbare behandeling in de Tweede Kamer."Verderop zegt de regering, na een overzicht te hebben gegeven van de moeizame
en langdurige, maar niet succesvolle onderhandelingen, dat zij nog steeds
erop vertrouwt – "zij het dat dit vertrouwen tanende is", zo stelt zij –
dat de alcoholbranche binnenkort wel een adequaat voorstel zal doen dat tegemoetkomt
aan de uitgangspunten en voorwaarden van de regering en bovendien in overeenstemming
is met de uitkomsten van de openbare behandeling in de Tweede Kamer. Dat schreef
de regering twee maanden geleden aan deze Kamer. Kennelijk is er, als ik de
media mag geloven, inmiddels iets bereikt. Het moge duidelijk zijn, dat ik,
gezien deze historie en forse kritiek van de regering op de laatste voorstellen
van de branche, erg nieuwsgierig ben naar de uitkomsten van het jongste overleg
tussen regering en branche. Ik vraag mij inderdaad af, wat er de laatste weken
is bereikt.Voorzitter! Ik heb deze tekst opgesteld voordat ik kennisgenomen had van
de brief. Ik heb de brief gauw even gelezen en mij verbaasd over het feit
dat andere fracties spreken over een interessant compromis. De brief laat
erg weinig zien van een compromis. De brief is vaag, onduidelijk en bevat
veel loze beloften. Er wordt gezegd dat men het gaat proberen dat de fabrikanten
iets gaan doen op de televisie, maar over belangrijke terreinen zoals bijvoorbeeld
de sport wordt weinig of niets gezegd. Ik hoor ook niets over manifestaties.
Belangrijke kritiekpunten van de regering op de branche komen helemaal niet
terug in de brief. Ik vraag mij dan ook af, wat de regering positief acht
in dit compromis.Om een ander puntje te noemen: de horeca spreekt over terugdringen van
het happy hour. Toevallig weet ik van de branche zelf dat dit een reeds lang
achterhaald fenomeen is. Het stelt al niets meer voor. Als men dan zegt dat
er iets bereikt wordt omdat die happy hours zullen worden teruggedrongen,
maakt men zichzelf maar iets wijs, denk ik. Ik ben dan ook zeer somber over
hetgeen nu voorligt. Als dit het bereikte resultaat is, kan naar mijn mening
de conclusie gehandhaafd blijven dat het voorstel van de branche verre van
toereikend is. Ik nodig de regering uit, de AMvB uit de kast te halen en zelf
op te treden.Ik verwijs in dit verband ook naar de brief van 29 februari van de regering
aan de Tweede Kamer over beperking van alcoholreclame. Zover ik kan nagaan,
heeft die brief ons niet bereikt. Ik zou het waarderen indien de minister
in haar antwoord op deze brief wil ingaan, omdat de inhoud daarvan naar mijn
mening relevant is.Samenvattend, voorzitter, met bepaalde lijnen van dit wetsvoorstel zijn
wij zeer gelukkig. Wij zullen het dan ook zeker steunen. Wij vinden echter
dat terzake van het matigingsbeleid de regering zichzelf te veel gematigd
heeft. Het is te weinig. Naar ons idee is er sprake van een gemiste kans.Ten slotte vraag ik nog de aandacht van de regering voor het volgende.
In het eerdergenoemde zwartboek wordt gesteld dat het van belang is te onderzoeken
wat de effecten van alcoholreclame zijn op langere termijn. Dergelijke wetenschappelijke
onderzoeken blijken bepaald schaars te zijn. Toch zijn die naar onze mening
heel relevant. Een goed oordeel over alcoholreclame en de effecten daarvan
moet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Is de regering bereid om aan die lacune
aandacht te besteden en extra middelen beschikbaar te stellen om dergelijke
nuttige en noodzakelijke onderzoeken te laten verrichten?De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1016-1028.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl