Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864) en 2 andere wetsvoorstellen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1479-1494

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-07-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 36, pagina 1479-1494

01-07-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30862Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30863Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30864Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30866Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30867Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs ter modernisering, vereenvoudiging en beperking van de wettelijke regels over de voorzieningenplanning bij scholen (31310)Pagina 1494-1501
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864) en 2 andere wetsvoorstellenPagina 1501-1527
Beëdiging van de heer Dieterman tot eerste plaatsvervangend griffier der KamerPagina 1474-1474
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863), het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864) en 2 andere wetsvoorstellenPagina 1479-1494
Presentie en opening (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 1473-1473
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bevordering eigenwoningbezit (vervallen van de bepaling betreffende de verkoop onder voorwaarden) (31114), het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met de uitvoering van Richtlijn nr. 2005/68/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 16 november 2005 betreffende herverzekering en houdende wijziging van Richtlijnen 73/239/EEG en 92/49/EEG van de Raad en van Richtlijnen 98/78/EG en 2002/83/EG (PbEU L 323) (31131) en enkele andere wetsvoorstellenPagina 1473-1474
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 1528-1529
Lijst van besluiten (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 1527-1528
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het verslag van het schriftelijk overleg van de commissie voor Financiën met de staatssecretaris van Financiën (31205, M) over de uitvoering van de motie-Biermans c.s. inzake de verhoging van de kansspelbelasting (31205, F), te weten de motie-Biermans c.s. over uitstel van de invoering van het nieuwe belastingvoorstel voor de kansspelen (31205, N)Pagina 1474-1474
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs ter modernisering, vereenvoudiging en beperking van de wettelijke regels over de voorzieningenplanning bij scholen (31310)Pagina 1474-1479

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 88 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring
van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering
van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862);het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december
2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied
(Trb. 2005, 312) (30863);het wetsvoorstel Goedkeuring
van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het
Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid
en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864);het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005
te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en het Vlaams Gewest inzake de beëindiging van de onderlinge koppeling
van de loodsgeldtarieven (Trb. 2005, 328) (30866);het wetsvoorstel Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet en enige andere wetten
in verband met het op 21 december 2005 te Middelburg totstandgekomen
verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake
het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312)
(30867).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. Veel onderdelen van het voorliggende pakket kunnen door de
VVD-fractie worden gesteund, maar niet alle. Mede gelet op de memorie van
antwoord van 15 april – waarvoor nog onze dank – zouden wij
graag kort willen ingaan op de procedure, het prachtige begrip "goed
nabuurschap", grootschaliger infrastructurele inpassing en uiteraard
de ontpoldering.In december vorig jaar was de Eerste Kamer ernstig ontstemd toen een dag
nadat de Tweede Kamer het zaakje had aanvaard er vlak over de grens een dragline
begon te ratelen. De commissie vroeg zich unaniem af of zij nog een rol had.
De reactie van de vertegenwoordiger van de regering op die zorg vanuit de
commissie was toch een beetje vreemd. Het was iets berustends in de trant
van: de Belgen wilden echt niet dat ... U kunt het verder zelf invullen.Het is inmiddels nog erger geworden. Een paar dagen geleden, op 18 juni,
moest de eigenaar van de Hedwigepolder voor de vrederechter verschijnen, want
hij zou worden onteigend. Dat zou kunnen betekenen dat er zeer binnenkort
weer een dragline komt, maar dan 1 meter over de grens met Nederland. Hoe
kan dat nu? Als dit een gezamenlijk project is en gezamenlijk beleid en beheer
centraal staan in deze verdragen, hoe kan het dan dat de regering dat blijkbaar
niet weet en er de Eerste Kamer in elk geval niet over heeft geïnformeerd?Wij hebben op 12 februari verslag uitgebracht en kregen antwoord
op 15 april. Dat had van ons ook eerder gemogen. Het werd rustig ingepland
voor 17 juni. Op 10 juni ontstond er paniek. Besloten werd te wachten
op Nijpels. Een week later, op 17 juni, werd besloten dat het toch weer
op de agenda moest, en wel met donder en geweld voor de zomer. Vandaag praten
wij er dus over. Wat zal er in die tussentijd gebeurd zijn? Misschien een
actie vanuit een kabinet, maar als lid van de oppositie weet je daar natuurlijk
niet echt van.Wij hebben een brief gekregen van 6 mei. Daarin was helemaal geen
ruimte voor de commissie-Nijpels. Er kwam nog eens een keer een verzoek vanuit
de commissie, en daarop kwam een briefje van 19 juni terug. Ik ken daarvan
de status niet. Vervangt het de brief van 6 mei? Er staat overigens ook
heel weinig in de brief. Ik zou daarover graag nog eens uitleg krijgen.Goed nabuurschap is van groot belang. De premier van Vlaanderen, op de
koffie bij mijnheer Trip op zondagmiddag, had gelijk toen hij zei: beter een
goede buur dan een verre vriend. Ik lees in de stukken dat wij de verdieping
niet doen op grond van het scheidingsverdrag van 1839 – dat in België
een zeer grote betekenis heeft – maar als goede nabuur. Is de regering
van Vlaanderen het met die redenering eens? Wij hebben grote gezamenlijke
belangen. Als je in China staat, zie je geen verschil tussen Antwerpen en
Rotterdam. Wij moeten dus ook samenwerken in de hele delta die gevormd wordt
door de Eems, Rijn, Maas en Schelde. Daarom is het ook verstandig om uit te
gaan van het principe van geven en nemen, waarbij wij dan niet op een
centimeter letten, zelfs niet op een meter of een kilometer.Wij vinden het heel vreemd dat wij nu alleen maar over de Schelde praten,
terwijl wij ook nog veel andere dossiers hebben met onze zuiderburen waarover
helemaal niet wordt gesproken. In het schriftelijk overleg was de reactie
daarop dat het gescheiden dossiers zijn. Hoezo, zou ik willen zeggen. Die
dossiers zijn er toch ook en wij moeten daar verder mee.Er wordt geen relatie gelegd met het zeekanaal Terneuzen-Gent of met een
betere vaarweg naar Parijs. Dat is Europees een belangrijke actie. Uit de
tekst blijkt dat de regering zich wel realiseert dat deze werken in het plangebied
liggen.Curieus is ook de afhandeling van de vraag naar de verdere verdieping
van de Schelde. Het gaat nu naar 13,10 meter, maar in Antwerpen hebben ze
wel verstand van de zeevaart. Elders in de wereld worden containerschepen
gebouwd waar 13.000 van die kistjes op kunnen. Alleen steken die schepen ongeveer
18 meter diep. Ik begrijp daarom niet – en ik spreek dan vooral de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat aan – waarom geruststellend wordt gezegd dat
het niet dieper hoeft, omdat de Vlamingen niet zouden willen verdiepen. Ik
geloof dat niet; volgens mij gelooft niemand dat. Onze vraag was daarom wat
eventueel een verdere verdiepingsmogelijkheid is, gelet op kosten en uiteraard
ruimtelijke aspecten. Wij zouden daarop graag een reactie zien.Dan heb ik nog de HSL-Zuid, de IJzeren Rijn, spoorlijnen en snelwegen.
Dat zijn allemaal dossiers die wij aangestipt hebben, echter zonder dat daarop
serieuze antwoorden zijn gekomen. Er kwamen alleen kir-antwoorden. Wij pleiten
ervoor het toch integraal te bekijken. Wij willen onze zuiderburen graag helpen,
ook met een betere bereikbaarheid per zeeschip. Maar voor wat hoort wat. Als
goede buren moet je dan ook op andere dossiers – waar onze belangen
misschien wat groter zijn dan de belangen van de Vlamingen – tot overeenstemming
kunnen komen.Het verbaast ons dat er zoveel aandacht is voor bijvoorbeeld milieu en
natuurzaken. Op zich zijn die belangrijk, dat geef ik direct toe. Maar er
is helemaal geen aandacht voor al die andere infrastructurele voorzieningen.
Wij zouden graag alsnog een serieuze reactie hebben van de bewindslieden op
de vraag hoe het gaat met de ontwikkeling van het kanaal Terneuzen-Gent, de
route naar Parijs en spoorlijn11-goederen. In de stukken lees ik over dat
laatste dat Vlaanderen de lijn niet wil doortrekken naar Zeeland. Nee, maar
dat willen wij wel! Wij hebben dan een Zeelandboogje nodig om daarvandaan
gemakkelijk in het Sloegebied te komen. En dan onze snelwegen: de A4 en de
A16; bij hen zijn dat de A12 en de A1. Als je langs die wegen komt valt het
nu al op dat je er met je personenauto nauwelijks langskomt vanwege de vele
vrachtauto's. Dat wordt alleen maar drukker. De heer Peeters sprak bij mijnheer
Trip ook van de slimme kilometerheffing. Die moet ook Beneluxproof zijn. Met
andere woorden: je kunt een heel tableau schetsen van veel meer dingen die
daarmee samenhangen. Wij missen dat toch wel.Nog even over de HSL. Zoals u weet zijn wij tien tot vijftien minuten
reistijd kwijt; die zijn verdwenen. Daardoor wordt België voor ons 50
tot 100 km langer in noord-zuidrichting. Elke keer weer. Dat is toch een zwaar
dossier. En de IJzeren Rijn? Ik spreek het alleen maar uit en zeg er niets
van. Graag een concrete reactie van de regering op de vraag of zij daar iets
aan gaat doen met onze zuiderburen. Komt er een nieuw verdrag voor en zo ja,
wanneer en in welk kader? Of gaan wij per dossier vrij worstelen met onze
buren?Nog sterker spitst de politieke behandeling zich toe op de ontpoldering.
Dan gaat het met name om de Hedwigepolder en de omgeving van het Zwin. Ik
heb een- en andermaal kunnen constateren dat er geen draagvlak is voor deze
onbegrijpelijke plannen, niet onder de Zeeuwse bevolking en niet in de Zeeuwse
Staten. De Tweede Kamer heeft hier ook al lang over gedebatteerd. Er is een
motie-Koppejan aangenomen op stuk nr. 11 en een motie-Van der Staaij op stuk
nr. 13. Ik wil u ook nog even wijzen op een motie-De Krom op stuk nr. 12.
Die zou u wellicht nog eens kunnen overdenken.Helaas heeft de Tweede Kamer geen duidelijker standpunt willen innemen
dan zij heeft gedaan. De verdragen zijn akkoord bevonden, met wat opmerkingen
over de ontpoldering. Dat zijn echter toch vrij zachte randvoorwaarden. De
VVD-fractie heeft zeker oog voor de belangen van natuur en milieu. Wij vinden
dat die ook een rol moeten spelen bij een dergelijk grootschalig project,
maar dan wel graag op een realistische wijze.Uit het schriftelijk overleg blijkt dat de regering duidelijk zegt dat
de verdieping van de Westerschelde c.q. de Schelde niet tot zodanige schade
leidt dat je daarvoor natuurherstel zou moeten doen. Op zich is dat een heel
belangrijke en geruststellende conclusie. Het gaat om min of meer op zichzelf
staand natuurherstel in het Schelde-estuarium. De VVD-fractie heeft uitdrukkelijk
gevraagd de Europese stukken te tonen waaruit onomstotelijk blijkt dat dat
zou moeten. Wij hebben die stukken van alle kanten bekeken maar de passages
niet aangetroffen. Wij zijn in die zin ook niet overtuigd van wat de regering
nu inbrengt. Wij zetten dus een vraagteken bij de noodzaak om het op deze
manier te regelen. Wij kunnen dat niet uit de Europese regels afleiden en
er zijn ook heel veel alternatieven. Ons trof het advies van AKD Prinsen Van
Wijmen, uitgebracht aan de voorzitter van de Tweede Kamer, waarin heel duidelijk
staat dat een koppeling tussen aan de ene kant de verdieping van de Schelde
en de andere kant het natuurherstel niet nodig is. Dus waarom die koppeling?Wij hebben op zichzelf waardering voor wat in de Tweede Kamer geprobeerd
is om die ontpoldering te voorkomen. Als wij echter zien hoe de zaak erbij
staat, nadat de Tweede Kamer het heeft behandeld en aanvaard, en als wij de
stukken van de regering zien, blijft de situatie dat uiteindelijk zelfs op
onvrijwillige basis kan worden ontpolderd. Dat geldt ook voor de zogenaamde
interpretatieve verklaring, die aan het verdrag is toegevoegd. Dat alles zal
uiterlijk in 2010 zijn beslag moeten krijgen.De VVD-fractie is het met deze lijn geheel oneens. Politiek betekent keuzes
maken. Hier kan heel simpel en verantwoord worden besloten dat ontpoldering
niet nodig en niet nuttig is, en dus ongewenst. Wat zeg ik? Uiterst ongewenst,
nog beter: niet acceptabel! Dat is onze centrale inbreng op dit punt. Wij
moeten niet gaan ontpolderen. Ik geef daarbij nog een paar overwegingen.Er wordt gezegd dat het natuurherstel alleen maar mag in het Schelde-estuarium.
Wij vinden echter dat Zeeland groter is, dat ook Vlaanderen groter is. Er
zou dus veel meer ruimte moeten kunnen worden gevonden om dat te doen. Het
natuurlijk milieu in de Schelde verbetert, weliswaar vooral
door de riolering in Brussel een keer te regelen, maar er zijn weer zalmen
en forellen in de Schelde waargenomen ten zuiden van Antwerpen.Zeeland is na de tragische gebeurtenissen in 1953 op veel punten van karakter
veranderd. Veel natuur is verdwenen. Als het de bedoeling is om dat met dit
project terug te draaien, zijn wij nog wel even bezig. Met andere woorden:
het gaat om de precedentwerking. Wat komt hier allemaal later nog achter weg?De landbouw- en voedselprijzen zijn sterk gestegen. Het is dus wel een
heel verkeerd moment om nu ook nog eens landbouwgrond te laten verdwijnen.
De commissie-Maljers heeft zeventig alternatieven onder ogen gezien, maar
er ligt er eentje heel dichtbij, als je het over de Hedwigepolder hebt. Dat
is het Verdronken Land van Saeftinghe. En dat land is niet meer verdronken,
het ligt gewoon droog door aanslibbing. Overigens gebeurt bij ontpoldering
bij de Hedwigepolder hetzelfde. Dan is het na dertig jaar ook weer land. Alleen
hebben wij dan eerst de dijken afgebroken, grond afgegraven enzovoort.Wij hebben ook gevraagd hoe het aan Vlaamse kant zit met de ontpoldering.
Wij krijgen daarop als antwoord dat 1100 ha zal worden gedaan door de Vlamingen
en dat dit gebeurt langs de Zeeschelde, dus tussen de stad Antwerpen en de
Nederlandse grens. Dat is echter onmogelijk. Kan de regering uitleggen hoe
ik dat moet zien? Ik heb een gedetailleerde kaart erbij gehaald, die ik in
tweede termijn wel kan overleggen, maar volgens ons is het onmogelijk. Ik
hoor ook graag van de bewindslieden of zij er onlangs nog geweest zijn. Als
je ter plekke kijkt en dat geweldige haven- en industrielandschap van Antwerpen
ziet, waarvan ik best de charme kan inzien, zou het uit oogpunt van ruimtelijke
ordening heel erg dom zijn om de groene parel die er ligt, de bestaande Hedwigepolder,
om zeep te helpen.Afsluitend kom ik nog even terug op onze onvrede van december vorig jaar,
toen wij ons afvroegen of wij er nog toe doen. De Tweede Kamer heeft de ontpoldering
wel tegengewerkt, maar niet onmogelijk gemaakt. Dat betekent dat de sleutel
voor deze onzalige plannen in onze handen ligt. Ik zeg tegen u allen, collega's:
als wij willen, kunnen wij voorkomen dat deze ontpoldering plaats heeft. Dat
is misschien voor de bewindslieden een beetje lastig omdat zij dan allemaal
gesprekken moeten gaan voeren, maar ik denk dat dit alles goed te realiseren
valt. Wij vinden het jammer dat een integrale visie ontbreekt op de infrastructuur
in een groter gebied. Als wij dat echter wegen, willen wij daar het verdrag
niet op laten sneuvelen. Wij vinden het niet handig van de regering en ook,
wat ook zal blijken, niet echt praktisch. Maar goed, dat is dan zo.Die ontpoldering ligt ons echter heel zwaar op de maag. Daarover willen
wij toch een scherpere uitspraak doen. Ik heb hier een motie, voorzitter.
Ik weet dat het niet echt gebruikelijk is om daarmee te strooien in eerste
termijn, maar dat geeft ook het gewicht aan dat onze fractie toekent aan de
kern van dit probleem van de ontpoldering. Bij dezen wil ik de motie, die
ik mede indien namens collega Ten Hoeve en nog een drietal fractiegenoten
om aan het vereiste aantal te voldoen, aan u overhandigen.De voorzitter:Door de leden Hofstra, Ten Hoeve, Swenker, Duthler en Dupuis wordt de
volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat nut en noodzaak van een diepere vaarweg naar Antwerpen
voldoende zijn aangetoond;voorts overwegende dat het voorgenomen natuurherstel geen gevolg is van
de vaarwegverdieping en dat het voorgenomen natuurherstel in de vorm van ontpoldering
niet als noodzakelijk kan worden aangemerkt;spreekt uit dat de koppeling in de verdragen tussen vaarwegverdieping
en natuurherstel in de vorm van ontpoldering ongedaan gemaakt dient te worden;spreekt uit dat de vaarweg naar Antwerpen spoedig dient te worden verbeterd,
zonder enige ontpoldering op Nederlands grondgebied (Hedwigepolder en het
Zwin),en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt letter G (30862,30863,30864,30866,30867).De heer Janse de Jonge (CDA):Mevrouw de voorzitter. De Scheldeverdragen tussen Nederland en het Vlaams
Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 van het Schelde-estuarium
is thans aan de orde. Ingevolge artikel 91, eerste lid, van de Grondwet worden
de Staten-Generaal verzocht om aan deze verdragen goedkeuring te verlenen.
Ik zal de voorgestelde verdragen en daaraan gekoppelde Kamerstukken in één
betoog behandelen.De afspraken tussen onze regering en de Vlaamse regering zijn op 11 maart
2005 gemaakt. De verdragen werden ondertekend op 21 december van hetzelfde
jaar. De ontwikkelingsschets Schelde-estuarium 2010 is het belangrijkste dossier
in dit verband. Het gaat in essentie om drie elementen: 1. de bereikbaarheid
van de Antwerpse haven, 2. de veiligheid tegen overstromingen en 3. het natuurherstel
van het Schelde-estuarium. Eigenlijk is het eerste element, de toegankelijkheid
van de Scheldehavens, het belangrijkste op dit moment.Men kan stellen dat na de vorige verdieping van de vaargeul in de Schelde
terecht dit vraagstuk in een breder perspectief is geplaatst en dat de langetermijnvisie
een belangrijk oriëntatiepunt vormt voor Vlaanderen en Nederland gedurende
de komende jaren. Het is ook goed te constateren dat beide partijen op basis
van wederzijds respect tot overeenstemming zijn gekomen over een pakket van
maatregelen en het is goed dat niet de weg van de juridificering is gekozen,
maar dat op basis van gesprekken verdragen zijn gesloten. Ook voor ons land
zijn er belangrijke punten gerealiseerd.De CDA-fractie stelt vast dat gelet op de voorliggende voorstellen een
aantal zaken tegelijk moet worden geregeld. Dat is ten eerste
een combinatie van uitdieping van de Westerschelde, het herstel van de natuur
en het zorg dragen voor de veiligheid van het gehele gebied tegen overstroming.
Dat betekent dat een balans moet worden gevonden tussen de fysieke systeemkenmerken
van het estuarium en de toegankelijkheid. Het ecosysteem moet weer gezond
en dynamisch worden. Dat alles zal moeten gebeuren onder gezamenlijke regie
van de Vlaamse en Nederlandse bewindslieden. De CDA-fractie is van mening
dat deze balans in het algemeen is gevonden in de voorstellen. Mijn fractie
stelt vast dat de onderlinge afspraken in hun onderlinge samenhang de belangen
van economie, veiligheid en natuur kunnen dienen. De vraag voor mijn fractie
is echter of de gemaakte keuzes in de verdragen het optimale vertegenwoordigen.Wij bezien de ontwikkelingsschets nader. Het gaat om projecten en werken
met doelstellingen die aansluiten bij het streefbeeld van 2030. Nog scherper
kijken wij naar de vraagstukken van de ontwikkelingsschets 2010. Tot dat jaar
moeten namelijk maatregelen worden genomen op basis van een strategische MER
en een MKBA (maatschappelijke kosten-batenanalyse). Kernpunten daarbij zijn
de vaargeulverdieping tot 13,10 meter (getijongebonden!) en een natuurontwikkelingsplan
voor het hele Schelde-estuarium. Dat is wel heel erg veel in heel korte tijd!Bezien wij daarnaast het bestuurlijke kader dat invulling moet gaan geven
aan de door mij genoemde taakopdracht, dan is het toch een complexe zaak.
Er zijn vier verdragen en een wijziging van de Scheepvaartverkeerswet. Er
zijn opeenvolgend, als ik het goed zie, drie memoranda van overeenstemming.
Er is ook een convenant tussen het Rijk en de provincie Zeeland over de uitvoering
van de verdragen. Verder stel ik vast dat enige tijd geleden de Vlaams-Nederlandse
Scheldecommissie in het leven is geroepen om aan alles uitvoering te geven.
Over een bord bestuurlijke spaghetti gesproken! Maar: de keerzijde is wel
dat een poging is ondernomen om over een aantal dossiers overeenstemming te
bereiken.Kunnen de bewindslieden de Kamer enige helderheid bieden bij deze toch
complexe materie? Ik vraag hen om met name in te gaan op de stand van zaken
en op de mogelijke vertraging van de besluitvorming. Heeft dit laatste enig,
mogelijk negatief, effect op de afspraken? Het voorstel spreekt namelijk van
het hanteren van "strakke termijnen" door beide overheden. Wat vinden
de bewindslieden van het feit dat de Vlaamse regering reeds een procedure
is gestart tegen de eigenaar van de Hedwigepolder die ertoe zal moeten leiden
dat die polder onteigend wordt?? Deze zin sluit ik af met twee vraagtekens.Gelet op de opdracht van de commissie-Nijpels, is de tweede belangrijke
vraag voor ons: hoe zit dat nu precies, op welke punten kan Nederland afwijken
van het verdrag of het aanpassen bij het zoeken en zo mogelijk ook vinden
van alternatieven? Hoe gaat de minister de goede alternatieven, waar wij allemaal
op zitten te wachten, in het verdrag verwerken? Betekent dat wellicht: heronderhandelen?
Hierop krijgen wij graag een reactie van de minister.In dit kader wijzen wij de bewindslieden erop dat de verdragen, vanzelfsprekend,
de verdragsluitende partijen oproepen tot naleving, maar dat er ook melding
van wordt gemaakt dat de naleving afhankelijk is van het nationale en Europese
recht! Ik herinner aan het bestaan van het internationale gewoonterecht dat
in het algemeen naleving van verdragen vergt, in het bijzonder van essentiële
onderdelen ervan. Verder stel ik vast dat "aanvullende middelen van uitlegging
van de verdragstekst" gevonden kunnen worden op basis van artikel 32
van het Weens verdragenverdrag.Tevens stel ik vast dat de koppeling tussen de vaarwegverruiming en de
ontpoldering niet voortvloeit uit Europese regelgeving. Dat is althans mijn
conclusie, mijnheer Hofstra. Hooguit houden de natuurmaatregelen verband met
de noodzakelijke instandhoudingsmaatregelen op basis van de Habitatrichtlijn.
Alles bijeen: hoeveel juridische ruimte hebben de bewindslieden? Wat zien
zij als hun bestuurlijke speelruimte om tot alternatieve oplossingen voor
het Zwin en de Hedwigepolder te komen? Laat vooral de commissie-Nijpels met
enige alternatieven en namen van enige locaties komen, zodat wij te zijner
tijd een verantwoorde beslissing kunnen nemen. Dat zou ons zeer welkom zijn.Ik wil over de voorliggende verdragen nog een aantal inhoudelijke vragen
stellen. Hoe staat het met de voortgang van de behandeling van het dossier
over de vaarweg Gent-Terneuzen met de noodzakelijke aanpassing van het sluizencomplex?
Kan een indicatie worden gegeven van de tijdstippen waarop er meer duidelijkheid
komt?Een ander belangrijk en zeer actueel aandachtspunt betreft het vraagstuk
van de klimaatverandering. Wij hebben begrepen dat de commissie-Veerman in
de loop van deze zomer advies zal uitbrengen voor bevordering van de veiligheid
in verband met overstromingen in de Nederlandse delta vanwege mogelijke gevolgen
van klimaatverandering. Wordt over dit onderwerp overleg gepleegd met Vlaanderen?
Wat vindt de regering van eventuele maatregelen op termijn als gevolg van
de zeespiegelrijzing? Kan de minister iets zeggen over het voortdurend inruilen
van landbouwgrond voor infrastructuur, de bouw van huizen en voor natuur en
water, terwijl wij op lange termijn aan landbouwgrond wellicht een tekort
kunnen hebben? Wat is de visie van de minister van LNV voor de langere termijn
op dit punt?Dan wil ik iets zeggen over de, althans in de publiciteit, meest besproken
onderdelen van de verdragen: de ontpoldering van het Zwin en de Hedwigepolder.
Wat onze fractie verbaast, is dat beide projecten zeer concreet in het verdrag
met artikel 3 van stuk 30862 zijn omschreven. Ook de maatregelen zijn expliciet
in het verdrag benoemd.Ontpolderen raakt de Zeeuwse ziel tot in de kern. Ontpolderen in ons land
raakt ook de Nederlandse ziel; we hebben een zeer lange geschiedenis van het
veroveren van land op het water en met name op de zee. Polderen kunnen wij
in fysieke en bestuurlijke zin erg goed. Maar de feiten liegen er ook niet
om: de stijging van alleen al de zeewaterspiegel dwingt ons land om tijdig
maatregelen te nemen. Het is dus goed dat recent, in 2007, een tweede Deltacommissie,
officieel aangeduid met: staatscommissie voor duurzame kustontwikkeling, in
het leven is geroepen. Zojuist noemde ik de commissie al met de naam van de
voorzitter: de commissie-Veerman. Veiligheid van mens en grond staan voorop.
Herbezinning in brede zin is dus noodzakelijk. Het gaat om rivieren, dijkhoogten,
noodoverloopgebieden en het opbouwen van reservecapaciteit bij extreem hoge
waterstanden. "Ruimte voor de rivier" is de term. Tegen deze
aanpak was aanvankelijk veel verzet, maar het draagvlak is naar mijn mening
aan het groeien. Voor Zeeland geldt op grond van het verdrag de glasheldere
opgave: 600 ha nieuwe zoutzoete getijdennatuur terugkrijgen. Er is heel wat
afgezocht om alternatieven te vinden. Naar ik heb begrepen zijn de afgelopen
paar jaar ongeveer 75 alternatieven de revue gepasseerd. We hebben dus veel
commissies voorbij zien trekken, maar de juiste maatoplossing is nog steeds
niet gevonden. Wij hebben nog één kans. Mede onder druk van
deze Kamer is de minister bereid om de opdracht van de commissie-Nijpels te
verruimen en het zoekgebied te vergroten. Dat laatste is het belangrijkste:
het moet toch mogelijk zijn om op basis van deze verdragen die 600 ha, enigszins
aaneengesloten, te vinden in het Scheldegebied. Ik formuleer dat bewust ruim:
het Scheldegebied. Dat is namelijk het unieke estuarium waar het allemaal
om gaat. Misschien moeten we niet alleen dijken handhaven, maar moeten wij
ook denken aan bodemverlaging als bijdrage aan het bereiken van de doelen
die aan het verdrag ten grondslag liggen. Bieden wellicht buitendijkse oplossingen
perspectief?De heer Hofstra (VVD):Ik begrijp van de heer Janse de Jonge dat er op grond van het Europese
recht geen aanleiding is voor koppeling. Hij zegt ook dat ontpoldering ons
door de ziel snijdt. Waarom is hij dan zo voorzichtig en zegt hij niet gewoon
tegen de regering: zoek een alternatief, wij gaan niet ontpolderen?De heer Janse de Jonge (CDA):U formuleert het anders. Ik zeg het op mijn eigen manier. De manier waarop
ik het zeg, is glashelder: wij moeten ons uiterste best doen en nog één
keer proberen om met de commissie-Nijpels een oplossing te vinden voor het
ontpolderen van de Hedwigepolder. Laat dat helder zijn.De heer Hofstra (VVD):Maar als het niet vandaag is dan moeten wij toch wel volgende week een
standpunt innemen bij de behandeling van dit verdrag. Gelet op wat het CDA
nu naar voren brengt, zie ik gebeuren dat wij het verdrag aannemen en dat
het vervolgens de vraag is of de heer Janse de Jonge voor elkaar krijgt, wat
hij graag wil. Daarom zeg ik tegen hem: wees een beetje assertiever.De heer Janse de Jonge (CDA):Maar u hebt mijn hele betoog nog niet gehoord. Aan het slot kom ik hierop
terug.De heer Schouw (D66):Ik meen toch dat wij op dit punt voor duidelijkheid moeten zorgen. Sluit
u uiteindelijk ontpoldering van de Hedwigepolder uit?De heer Janse de Jonge (CDA):De opdracht aan de commissie is helder. Die opdracht is verruimd en er
is verzocht om in een ruimer gebied te zoeken naar alternatieven. Verder is
de opdracht om met duidelijke en goede alternatieven voor deze polder te komen,
zodat niet gebeurt wat wij niet willen. Dat is helder.De heer Schouw (D66):Dat weten wij, maar wij kennen de voorgeschiedenis. Het is niet voor het
eerst dat er weer huiswerk wordt gemaakt. Er zijn commissies geweest en rapporten
uitgebracht. Dat weet u net zo goed als ik. Daarom is de kernvraag: sluit
u die ontpoldering uit, ja of nee? Misschien hoeft u hierop nu nog geen antwoord
te geven, maar ik meen dat het absoluut noodzakelijk is dat u in twee termijn
positie kiest.De heer Janse de Jonge (CDA):Wij kiezen duidelijk positie, maar het is ordelijk om na de eerste ronde
het antwoord van de regering af te wachten. In tweede termijn zullen wij met
een duidelijke reactie komen.Voorzitter. Kan de minister aangeven of het schrappen van de Hedwigepolder
in Nederland ook gevolgen heeft voor het aansluitende Vlaamse gedeelte? Dat
is een klein stukje van die polder. Is de indruk juist dat het tot de autonomie
van Nederland behoort om alternatieve oplossingen te bedenken voor de Hedwigepolder
en het Zwin en dat hiervoor geen instemming is vereist van Vlaanderen? Of
zie ik dat verkeerd?Wij hebben van de minister een brief gekregen, gedateerd 19 juni,
gedrukt op stuk 30862-F. Met die brief zegt de minister onder andere dat het
erom gaat, de taakopdracht van de commissie-Nijpels zodanig te verruimen dat
het zoekgebied voor het vinden van alternatieven voor de ontpoldering voor
het Nederlandse deel van de Hedwigepolder wordt vergroot. Aan het slot van
de brief schrijft de minister dat het verdrag inzake de uitvoering van de
ontwikkelingsschets dit toelaat, zoals ook blijkt uit de uitleg daarvan in
de interpretatieve verklaring. Die opmerking van de minister brengt ons tot
het stellen van de volgende vragen. Kunnen de bewindslieden aangeven of de
Europese Commissie opnieuw Nederland in gebreke zal stellen vanwege het feit
dat de uitdieping van de Westerschelde onvoldoende zou worden gecompenseerd?
Hiermee is het verband aangegeven tussen de verschillende onderwerpen. Is
er overleg geweest met de Europese Commissie over het ruimere kader voor het
vinden van alternatieven door de commissie-Nijpels? Ter toelichting: in 2001
is ons land ook al in gebreke gesteld door de Commissie omdat wij de Vogel-
en Habitatrichtlijn overtraden. Deze zaak werd geseponeerd nadat ons land "aanvullende
compenserende maatregelen" had aangekondigd. Ik vraag dit te meer omdat
uit onder andere de juridische advisering is gebleken dat de maatregelen op
basis van deze verdragen niet kunnen worden aangemerkt als maatregelen die
vallen binnen de reikwijdte van artikel 6, lid 4, van de Habitatrichtlijn.
Het gaat in dit geval dus niet om natuurcompensatie.Graag zien wij de reacties van de bewindslieden tegemoet. Voor het overige
zeggen wij: pacta sunt servanda.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. De Scheldeverdragen houden zowel het binnen- als
het buitenland al enige tijd bezig. Dat is helemaal niet erg. Daarmee wordt
het belang van de maatregelen die deel uitmaken van de verdragen nog eens
onderstreept.Ik zal kort ingaan op drie zaken, ondergebracht in drie blokjes: een blokje
met positieve dingen, een blokje met aandachtspunten en een blokje over de
ontpoldering.Ik begin met de positieve dingen. Wij juichen het zeer toe dat er een
intensive samenwerking is tussen Nederland en de Vlaamse gemeenschap. De landen
hebben veel met elkaar van doen. Er is grensverkeer en grensoverschrijdende
handel. Het is ook goed dat daar waar economische belangen uit elkaar zouden
kunnen gaan lopen, deze toch verenigbaar blijken te zijn. In
het verlengde daarvan heeft onze fractie de indruk dat met het pakket van
maatregelen een evenwichtige balans is gevonden tussen economie en ecologie:
aan de ene kant het uitdiepen van de Schelde en aan de andere kant het nemen
van compenserende maatregelen.Ik stap over op de aandachtspunten. Het eerste aandachtspunt heeft te
maken met de kern van de inhoud van de zaak. Het is natuurlijk geweldig om
te mogen meewerken aan het verdiepen van de Schelde, zodat de Antwerpse zeehaven
nog een tijdje bereikbaar blijft voor steeds grotere schepen, maar hoe lang
blijft dat nog zo? Schepen worden groter en groter, dat lijkt een wetmatigheid.
De vraag is of wij verder en verder kunnen gaan met verdiepen. De effecten
van verdiepen op het milieu zijn nu al aanzienlijk en zijn op enig moment
natuurlijk niet meer te compenseren. Ik vind dat de Nederlandse regering in
dezen een positie moet innemen. Wij zien deze zaak op ons afkomen en wij zullen
daar toch iets mee moeten doen. Het lijkt ons een kwestie van tijd dat onze
zuiderburen Zeebrugge meer moeten gaan ontwikkelen in plaats van de haven
van Antwerpen. Hoe kijkt het kabinet daar tegenaan?In het verlengde van het voorgaande vindt mijn fractie dat de havens van
Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen en Zeebrugge meer zouden moeten samenwerken.
Het is een beetje van de gekke dat wij ons hier vandaag druk maken om de positie
van de haven van Antwerpen, terwijl het gaat om veel meer havens in dat kleine
gebiedje. Samen optrekken is een filosofie die ook aansluit bij wat de Vlaamse
minister-president Kris Peeters twee weken terug uiteenzette in het beroemde
televisieprogramma Buitenhof – ook de heer Hofstra had er zijn zondag
voor vrijgemaakt om daar eens goed naar te kunnen kijken – namelijk
het ontwikkelen van één strategie en het waar mogelijk realiseren
van specialisatie. Immers: wat is op lange termijn de macroruimtelijk-economische
visie op vier zeehavens binnen een straal van 200 km? Wat is er eigenlijk
tegen het inrichten van één grensoverschrijdende havenautoriteit
voor die vier havens? Hoe ziet het kabinet dit? Welke concrete acties onderneemt
het kabinet op dit punt?Een ander aandachtspunt is hoe de huidige afspraken in de verdragen zich
verhouden met een mogelijke stijging van de zeewaterspiegel, de kustverdedigingsstrategie
en het wenkend perspectief hiervoor dat de commissie-Veerman ons zal voorhouden.
Wij kunnen ons eigenlijk niet aan de indruk onttrekken dat als de commissie-Veerman
goed haar best doet, dit grote consequenties heeft voor de verdragen die mogelijk
vandaag hier worden goedgekeurd. Kan het kabinet schetsen welke verbanden
het ziet? Kan het kabinet ook aangeven hoe het daar op denkt te anticiperen
in de richting van onze zuiderburen?Veel praktischer en relevanter voor de komende tien jaar zijn de verkeers-
en transportstromen die intensiever worden als gevolg van de uitvoering van
de verdragen. Meer economische activiteiten in een haven betekent ook meer
transport en toelevering naar die haven. Een soepele afwikkeling daarvan per
weg en per spoor had toch eigenlijk deel moeten uitmaken van deze verdragen.
De reactie van de regering in de memorie van antwoord stelt dan ook teleur.
Het is er een die doet denken aan het steken van de kop in het zand. Dat is
toch hartstikke jammer, juist omdat het gaat om een dergelijk belangrijk terrein.
Hoe ziet het kabinet de grensoverschrijdende verkeersproblematiek die samenhangt
met de verdragen? Ik wijs op het spoorwegnet in Zeeland, de HSL en de IJzeren
Rijn. Welk samenhangend beleid is er en waar is dat te vinden? Bij dat samenhangend
beleid horen ook het grensoverschrijdend havenbeleid – het gaat om vier
zeehavens binnen een straal van 200 km – en het kustverdedigingsbeleid.
Al deze punten behoeven aandacht, het liefst in een nieuw verdrag. Laat ik
de vraag concreet stellen: wordt er op deze punten gewerkt aan een nieuw verdrag
tussen Nederland en België?Een ander aandachtspunt – ik zeg dit ook een beetje in mijn rol
als voorzitter van de commissie voor Verkeer en Waterstaat – is dat
de uitvoering al in gang is gezet voordat hierover werd besloten, zoals ook
door vorige sprekers is opgemerkt. Dat is toch echt de wereld op zijn kop.
Als de Eerste Kamer haar taak serieus wil nemen, is het een gek figuur als
de baggerschepen alvast maar zijn begonnen. Dat is toch echt een provocatie
in de richting van deze Kamer. Anders kan ik het niet zien. Wat is de reden
van deze provocatie? Kan het kabinet eens aangeven welke stappen het nu precies
heeft ondernomen om te voorkomen dat de Eerste Kamer in haar hemd komt te
staan? Ik vraag het kabinet nog eens goed notie te nemen van zijn eigen antwoord
in de memorie van antwoord, waarvan ik eigenlijk zeker weet dat als deze twee
bewindspersonen in hun vorige rol als Kamerlid dat antwoord zouden hebben
gelezen, zij daar absoluut geen genoegen mee hadden genomen. Waarom dan nu
wel een snotterig antwoord vanuit het kabinet over het baggeren dat al begonnen
is voordat de Scheldeverdragen hier aan de orde zijn geweest?Ten slotte wil ik enkele opmerkingen maken over de ontpoldering. Ik zeg
niets nieuws wanneer ik vaststel dat een ontpoldering nogal gevoelig ligt
in Zeeland en ook in deze Kamer. Dat is begrijpelijk. Daarbij komt dat het
gewoonweg zonde is om de beste kleigrond van Zeeland onder water te zetten.
Zoiets doe je niet als dat niet nodig is. De ontpoldering hangt één
op één samen met het Natuurherstelplan. Ook dat is belangrijk
vanwege het feit dat het Schelde-estuarium in Noordwest-Europa het enige complete
estuarium is met een getijdenwerking. Het voornaamste probleem concentreert
zich volgens mij in de Hedwigepolder. De commissie voor Verkeer en Waterstaat
in de Eerste Kamer heeft er bij het kabinet op aangedrongen om het zoekgebied
van de commissie-Nijpels te verruimen. Dat gaat nu gelukkig ook gebeuren.
Ik dank het kabinet hiervoor.Ik begrijp dat het kabinet de commissie-Nijpels niet voor de voeten wil
lopen, maar hoe schat het kabinet nu eigenlijk de kans van slagen van de commissie-Nijpels.
Is het kabinet ook bereid het zoekgebied te verruimen tot het gehele Scheldegebied?
Acht het kabinet reële alternatieven echt voorhanden? Of gaat het hier
meer een doekje voor het bloeden om toch in 2009 over te gaan tot gedwongen
ontpoldering? Blijft gedwongen ontpoldering van de Hedwigepolder nog steeds
een optie voor het kabinet? Ik ontvang daar graag een antwoord op dat wij
op realiteit en echtheid kunnen schatten. Volgens mij kan het kabinet daar
vandaag, met alle mitsen en maren, uiteindelijk toch klip en klaar een "ja"
of "nee" op zeggen. Zijn er ook andere opties, zoals het deels onder
water zetten van het Verdronken Land, het uitstrijken van de maatregelen over
een langere periode, bijvoorbeeld tot 2020 in plaats van tot 2010, of versoepeling
van de norm van 600 ha? Is dat denkbaar?Wij zien de beantwoording met grote belangstelling tegemoet.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik spreek hier mede namens de ChristenUnie.Iedereen die het Westerscheldegebied enigszins kent, zal erkennen dat
het gebied een aantal unieke natuurlijke kenmerken bevat. De inzet van Vlaanderen
en Nederland, zoals vastgelegd in het Verdrag betreffende de ontwikkelingsschets,
om die kenmerken te versterken en uit te bouwen, willen onze fracties dan
ook graag waarderen. Tegelijkertijd kent dit verdrag belangrijke nadelen.
Ik denk dan in het bijzonder aan de nieuwe verdieping en aan kwesties als
ontpoldering. Op deze kwesties wil ik mijn betoog toespitsen.Voordat ik inhoudelijk inga op deze materie eerst het volgende. Ik vind
het bepaald niet chic dat België reeds begonnen is met de uitvoering
van de Scheldeverdragen op 20 december 2007, terwijl deze verdragen de
Eerste Kamer niet hebben gepasseerd. Stel nu dat de Eerste Kamer deze verdragen
verwerpt, wat is dan de situatie? Het heeft mij hogelijk verbaasd dat de Nederlandse
regering hierop zo laconiek heeft gereageerd in de memorie van antwoord. Hoever
is België inmiddels met de uitvoering? Wat is de zin nog van dit debat?
Hoe ziet de regering de positie van de Eerste Kamer in dit dossier?Helemaal merkwaardig is het, dat de Belgen reeds de onteigening hebben
ingezet van het Belgische gedeelte van de Hedwigepolder. Deze polder is immers
onlosmakelijk verbonden met het Nederlandse gedeelte en impliceert dus een
grove aantasting van de Hedwigepolder als geheel. Wat betekent dit? Wij zoeken
nog naar alternatieven voor ontpoldering van deze polder, maar hebben wij
straks niet te maken met voldongen feiten? Wat betekenen deze Belgische stappen
concreet? Ik roep de minister op om haar ongenoegen hierover aan de Belgen
kenbaar te maken en erop aan te dringen, dat de Belgen onmiddellijk stoppen
met deze activiteiten, zolang het Nederlandse parlement nog bezig is met de
behandeling van deze verdragen!De vorige verdieping van de Westerschelde had mijns inziens al de laatste
verdieping moeten zijn. Het beginsel van goed nabuurschap is belangrijk. Dit
betekent echter niet dat met een beroep hierop aan iedere verdere verdieping
tegemoet kan worden gekomen. Er moet een keer een grens worden getrokken,
vooral in verband met de veiligheid – risicocontouren die verder het
land opkruipen, nog grotere schepen, snellere stroomsnelheden en dergelijke – én
in verband met de aantasting van het unieke Schelde-estuarium. Is de staatssecretaris
niet met ons van mening dat een verdere verdieping van de Westerschelde in
de toekomst niet meer aan de orde is? Hoe beoordeelt de staatssecretaris de
veiligheidsaspecten die verbonden zijn aan deze verdieping?Het verdrag vereist het creëren van 600 ha estuariene natuur; dit
krijgt op grond van het verdrag onder meer gestalte via de ontpoldering van
de fraaie Hedwigepolder. De regering heeft ook onder dit onderdeel van het
verdrag haar handtekening geplaatst, hoewel de Tweede Kamer al veel eerder
heeft uitgesproken (motie-Van den Berg, 25187, nr. 15) dat ontpoldering géén
instrument kan zijn in een langetermijnvisie op de Westerschelde. Het is goed
om even te stipuleren, dat het kabinet deze motie dus niet serieus neemt en
we daardoor thans in een zeer vervelende impasse zijn geraakt.Er is in Zeeland géén draagvlak voor ontpoldering, voor
het opgeven van goede landbouwgrond voor troebel Scheldewater. Juist ook in
het licht van wereldwijd optredende voedselschaarste is dit des te begrijpelijker.
Hoe weegt de regering het laatste argument? Op vrijwillige basis worden er
geen gronden aangeboden ten behoeve van ontpoldering. Gedwongen ontpoldering
is geen optie, zo heeft de Tweede Kamer klip en klaar aangegeven in de motie-Van
der Staaij. Dit is het plaatje. Nu is er een interpretatieve verklaring opgenomen
bij het verdrag, die aanduidt dat er pas in 2010 begonnen mag worden met de
ontpoldering van de Hedwige- en Prosperpolder. Dat is voor onze fracties onvoldoende.
Dit betekent in de praktijk slechts uitstel van executie. Wij hebben grote
moeite om een verdrag goed te keuren, dat ontpoldering van goede landbouwgronden
impliceert. Is de regering bereid hierover het gesprek met Vlaanderen te heropenen?
Daarnaast vraag ik de regering hoe groot zij de kans acht dat voor 2010 nog
serieuze alternatieven worden aangedragen voor de betreffende ontpoldering.Inderdaad vereisen de Vogel- en Habitatrichtlijn en Natura 2000 dat Nederland
zich inzet voor herstel van het Schelde-estuarium. Europa heeft overigens
nooit opgelegd dat dit via ontpolderen moet. Wij moeten onszelf niet opleggen
wat Europa niet van ons vraagt. Wij weten ook dat Brussel gevoelig is voor
argumenten. Indien onze minister in Brussel uitlegt – met haar kwaliteiten
kan zij dat heel goed – dat er geen draagvlak is voor ontpoldering en
dit dossier inmiddels muurvast zit, dan moet het wel heel erg raar lopen als
daar geen enkel begrip voor bestaat. Ik verwijs slechts naar het rapen van
kievitseieren – een wat wonderlijke vergelijking, maar ik doe dat om
mijn bijdrage wat te illustreren – terwijl dat op grond van de Vogel-
en Habitatrichtlijn volstrekt verboden is. Friesland heeft echter beargumenteerd –
daarom heeft die provincie een zetel in deze Kamer – waarom deze traditie
toch kan worden voortgezet en de Commissie heeft dat geaccepteerd.Het gaat er maar om dat Nederland komt met alternatieven, bijvoorbeeld
het opwaarderen van het Land van Saeftinghe, om het Schelde-estuarium te verbeteren.
Idealiter zouden wij vormen van buitendijks natuurherstel, bijvoorbeeld eilanden
voor de kust, moeten kunnen koppelen met onze kustverdediging, gecombineerd
met functies als natuur, recreatie aquacultuur en eventueel energievoorziening.
Dan heb ik het over langetermijnoplossingen, maar als wij daaraan serieus
werken, zal Brussel dat accepteren. Wij moeten in Brussel in ieder geval een
stevig verhaal hebben. Na dit Kamerdebat is daar voldoende stof voor, dunkt
mij. En dat verhaal moet beginnen met de constatering dat er noch in Zeeland,
noch in het Nederlandse parlement draagvlak is voor onvrijwillige grondverwerving,
waardoor ontpoldering van de betreffende polder onmogelijk is.De beoogde natuurcompensatie waarover in het verdrag wordt gesproken,
heeft op zichzelf niets van doen met de beoogde verdieping. Deze verdieping
heeft geen kwalijke gevolgen voor de aanwezige natuur. De natuurcompensatie
wordt primair gekoppeld aan de vereisten van Natura 2000 en de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Relevant hierbij is voorts dat de uitvoering van de verdieping verdragsrechtelijk
niet hoeft te wachten op de natuurcompensatie (zie artikel
1 verdrag). Als het verdrag wordt aangenomen, kan worden begonnen met de verdieping,
terwijl de natuurcompensatie eventueel later op de rol komt. Als er sprake
is van urgentie om tot de natuurcompensatie over te gaan, dan is dat op basis
van de Europese richtlijnen, en niet op basis van het verdrag. Deelt de minister
deze analyse? Dit haalt derhalve toch druk van de ketel als het gaat om de
natuurcompenserende maatregelen? Maakt dit het niet mogelijk om in te stemmen
met het verdrag, maar een uitdrukkelijk voorbehoud te maken ten aanzien van
de in het verdrag genoemde ontpoldering? Wij vragen ons af of hier niet een
uitweg ligt, waarbij de verdieping, die het belangrijkste item voor België
is, gewoon kan doorgaan. Zou Vlaanderen hier werkelijk een halszaak van maken?
Ik kan het mij niet voorstellen.Het is positief dat de minister bereid is om de zoektocht naar alternatieven
voor de ontpoldering van de Hedwigepolder te verruimen. Wij vragen de minister
echter wel om de genoemde verruiming nader te concretiseren. Over welk zoekgebied
kunnen wij het nu precies hebben? Hoe gaat de verruimde opdracht aan de commissie-Nijpels
luiden? Is de minister bereid het rapport van de commissie te zijner tijd
aan de Eerste Kamer ter behandeling aan te bieden?De Hedwigepolder staat echter wel met naam en toenaam genoemd in het verdrag
om concreet ontpolderd te worden. Zolang dit het geval blijft, houden onze
fracties grote bezwaren tegen dit verdrag dat gedwongen ontpoldering impliceert.
Wij vragen ons af hoe dat te rijmen is met het zoeken naar alternatieven.
Ik roep de minister daarom op het gesprek met Vlaanderen te heropenen, omdat
er geen draagvlak voor gedwongen ontpoldering is, noch in het parlement, noch
in Zeeland.Voorzitter. Met meer dan gewone belangstelling wachten onze fracties het
antwoord van de bewindslieden af. Naar aanleiding daarvan zullen wij ons standpunt
bepalen.De heer Laurier (GroenLinks):Voorzitter. Verschillende sprekers hebben al gewezen op het optreden van
de heer Peeters in Buitenhof. Ik vond het ook wat merkwaardig om zo vroeg
op de zondagmiddag geconfronteerd te worden met, en vrijwel rechtstreeks toegesproken
te worden door, de Vlaamse premier en een beetje een argument in de schoenen
geschoven te krijgen waarom de Scheldeverdragen opgehouden waren. Hij suggereerde
heel duidelijk dat daarbij concurrentieoverwegingen een rol speelden. Ik vind
dit niet zo'n nette suggestie, nog afgezien van het al eerder beginnen met
de uitvoering van de verdragen.Maar goed, daar praten wij vandaag niet verder over. Het gaat nu om vier
verdragen die een gezamenlijk onderhandelingspakket vormen en gezamenlijk
aan het parlement worden voorgelegd. Zo is het afgesproken, om te benadrukken
dat de vier verdragen bij elkaar horen. Dit betekent, heb ik uit de memorie
van antwoord begrepen, dat als één van de verdragen niet aangenomen
wordt, dit consequenties heeft voor de aanvaarding van alle vier. Dit legt
een zware druk op dit debat, want het gaat om alles of niets.Centraal in de vier verdragen staan veiligheid, en in het bijzonder veiligheid
tegen overstromingen, natuurlijkheid, herstel van natuurlijkheid, en bereikbaarheid,
in het bijzonder van de Belgische havens. De fractie van GroenLinks in de
Eerste Kamer heeft dit pakket bekeken en eigenlijk kwam zij tot dezelfde conclusie
als eerder onze fracties in de Zeeuwse Staten en de Tweede Kamer. Wij vinden
het in zijn totaliteit een aanvaardbaar pakket.Dat wil niet zeggen dat er geen pijnlijke punten in zitten. Wij zijn niet
bijzonder gelukkig met de derde verdieping van de Schelde. Naar aanleiding
daarvan vragen wij ons af hoe het eigenlijk staat met een eventuele aanvraag
voor een vierde verdieping. De Belgische premier Peeters stelt zich daarover
weliswaar terughoudend op, maar dat zou ik ook doen als er nog een aantal
verdragen geratificeerd zouden moeten worden in het Nederlandse parlement.
Het valt op dat het kabinet in zijn reactie zegt dat Peeters zich terughoudend
opstelt, maar dat als er een verzoek om een vierde verdieping komt, het getoetst
zal worden aan het afsprakenkader dat is neergelegd. Wat is het nu precies:
verwacht het kabinet eigenlijk toch nog een vierde aanvraag en vormt dit pakket
aan afspraken in de verdragen een soort toetsingskader? Betekent dit dat het
kabinet in feite nog ruimte ziet voor een vierde verdieping?Een ander pijnlijk punt is het feit dat niet alle vervoersafwikkeling
als gevolg van de intensivering van de havenactiviteiten geregeld is.Een derde gevoelig punt is de ontpoldering. Eerdere sprekers zijn hier
al op ingegaan. In de discussie over de ontpoldering vallen twee argumenten
te onderscheiden. Het eerste is verzet tegen gedwongen ontpoldering. Dat verbaast
mijn fractie enigszins, want het legt het accent nogal op het gedwongen karakter.
Dit betekent in feite dat er herstelmaatregelen voor de natuur genomen worden
die eigenlijk het lot in handen van de grondeigenaren leggen. Volgens mij
gaat het toch om grotere en meer ingewikkelde ontwikkelingen, die niet zomaar
daar kunnen worden neergelegd. Ten tweede wordt gezegd dat de polder op zich
een prachtig natuurgebied is. Dat wil de fractie van GroenLinks ook niet bestrijden,
maar wij zeggen er nog iets bij, namelijk dat het moet worden afgewogen tegen
het herstel van een natuurgebied met een groot belang. Het gaat om het enige
getijdengebied van deze omvang in Noordwest-Europa. In die afweging vinden
wij eventuele ontpoldering aanvaardbaar. In beide gevallen gaat het om natuur,
maar bij de ontpoldering wel om natuur die op een andere manier gekwalificeerd
dient te worden.Een ander pijnpunt is dat er landbouwgebied verloren gaat. Dat klopt.
Ook daar maakt mijn fractie echter de afweging dat het natuurherstel belangrijker
is.Nieuw ten opzichte van de behandeling in de Tweede Kamer is dat nu de
commissie-Nijpels is ingesteld, die zoekt naar eventuele alternatieven. Op
aandringen van een meerderheid van de vaste commissie van de Eerste Kamer
is het zoekgebied zelfs nog uitgebreid. Straks komt wellicht de commissie-Nijpels
met alternatieven. Het kabinet zal deze op hun merites beoordelen en daarbij
de Tweede Kamer betrekken. Kan het kabinet echter iets meer duidelijkheid
geven over de criteria die het hanteert bij het beoordelen van de oplossingen
die de commissie-Nijpels eventueel zal aandragen? Het is op zich een merkwaardige
situatie dat wij ons in een verdrag vrij gedetailleerd – er is een reeks
van afspraken gemaakt over beheer en financiering – hebben vastgelegd
op de ontpoldering van een aantal polders, maar dat op het moment dat dit
op het bordje van het parlement terechtkomt, er opeens naar
alternatieven gezocht wordt.Er zijn twee mogelijkheden. Het zou kunnen dat de commissie-Nijpels in
de ogen van het kabinet geen aanvaardbare alternatieven vindt. Wat voor situatie
ontstaat er dan? Kiest het kabinet dan voor het traject van gedwongen ontpoldering?Het zou ook kunnen dat de commissie-Nijpels in de ogen van het kabinet
wel een aanvaardbaar alternatief vindt. Dat betekent dan niets anders dan
dat de verdragen moeten worden opengebroken. Wat is in dat geval de samenhang
tussen de verschillende verdragen? Wat betekent het voor de afspraken die
gemaakt zijn over beheer en financiering van de nieuwe gebieden? Wat betekent
het, bijvoorbeeld, voor het Belgische deel van de polder? Mijn fractie begrijpt
dat daar de procedure van onteigening in feite al is begonnen. Ik ontvang
graag de visie van het kabinet over beide mogelijkheden.Natuurlijk wordt de situatie in Nederland nauw gevolgd door de Vlaamse
zijde. In een discussie in het Vlaamse parlement bleek dat de ontpoldering
van de Hedwigepolder niet alleen gezien wordt als herstel van natuur. Met
name het lid Martens van het Vlaamse parlement vindt de ontpoldering van de
Hedwigepolder ook van belang voor de veiligheid tegen eventuele overstromingen.
Als dat de visie is van het Vlaamse parlement, zal er natuurlijk nooit voldoende
reden zijn voor de Vlaamse collega's om erg gemakkelijk akkoord te gaan met
een eventueel alternatief op het gebied van natuurherstel. Ook hierop hoor
ik graag de visie van de minister. Mijn fractie ziet de beantwoording van
de vragen met belangstelling tegemoet.De heer Slager (SP):Mevrouw de voorzitter. Wij mogen ons verheugen in een heel grote publieke
belangstelling. Er is vandaag zelfs een hele bus met Zeeuws-Vlamingen hierheen
afgereisd, hoewel je kijkend naar de tribunes dat niet helemaal zou zeggen.
Ik vind het een beetje jammer dat wij onze gasten niet de gelegenheid hebben
gegeven om alle stoelen te bezetten. Ze zitten nu aan de overkant met een
groot scherm. Dat is natuurlijk ook aardig, maar ze hadden het debat liever
lijfelijk meegemaakt.Wij spreken vandaag over een rivier. Rivieren mogen dan door de natuur
gevormd zijn, rivieren zijn ook vanaf het ontstaan van de mensheid nauw verbonden
met onze cultuur. Hebben wij niet allemaal geleerd op school dat de Hof van
Eden zich bevond op de plaats waar Eufraat en Tigris samenstroomden? Wij hebben
altijd geprofiteerd van de voordelen die de rivieren ons boden. Was het niet
door het water ervan te drinken of de vissen er uit te halen, dan was het
wel door er over te varen en onze steden eraan te bouwen. Hoewel wij ons niet
altijd als goede rentmeesters gedroegen, hadden de rivieren lange tijd voldoende
zelfreinigend vermogen om de kwalijke gevolgen van ons handelen te neutraliseren.
Maar de laatste eeuw verrezen er steeds meer fabrieken langs de rivier. Basisindustrieën
die hun afval in grote hoeveelheden ongegeneerd en vaak ongezuiverd loosden
op de rivier. Want, ach, die voerde het toch wel af naar de zee en de zee
die was zo groot ...Begin jaren zeventig bleken veel rivieren echter veranderd in open riolen
met soms zuurstofloos water. Dat was bij ons niet alleen het geval met de
Rijn maar zeker ook met de Schelde die in die jaren het predikaat kreeg van
de smerigste rivier van West-Europa. Zelf wonend vlakbij de Westerschelde
zag ik hoe het gore water daar de schorren besmeurde en werd ik gewaarschuwd
voor het eten van mosselen die besmet waren met cadmium. In de beginnende
milieubeweging maakte ik mij boos op hen die de Schelde zo schaamteloos bezoedelden,
om een mooi Vlaams woord te gebruiken.De daders zaten overal, ook in Nederland dat zelfs het afvalwater van
het nieuwe industriegebied Moerdijk via een smeerpijp afvoerde naar Zuid-Beveland
waar het ongezuiverd op de Westerschelde werd geloosd. Maar veel meer nog
dan de Nederlanders waren het de Belgen die deze rivier vervuilden. Niet alleen
loosden heel veel steden tot en met Brussel ongezuiverd op de Schelde, ook
de fabrieken deden dat, met name die van Antwerpen. Aan weerszijden van de
Schelde werden tot pal aan de Nederlandse grenzen in die jaren havens gegraven
en industriegebieden opgespoten op ingepolderde schorren. Fabrieken met een
soms bedenkelijke reputatie op milieugebied die Nederland niet eens in kwamen,
zoals Prosil in Amsterdam, waren aan de Schelde welkom. Hun gevaarlijke uitstoot
ging op de heersende zuidwestenwind toch meestal de grens over en metingen
in die tijd toonden aan dat de lucht in oostelijk Zeeland en westelijk Brabant
soms even vuil was als in de Rijnmond. Zo vulden onze zuiderburen het begrip "goed
nabuurschap" in die tijd in.In dezelfde tijd kreeg Antwerpen het zelfs voor elkaar dat Nederland akkoord
ging met het graven van het zogeheten Baalhoekkanaal, dwars door het Verdronken
Land van Saeftinghe, zodat de steeds groter wordende zeeschepen niet meer
door het Nauw van Bath behoefden te manoeuvreren, maar rechtstreeks door het
natuurgebied konden. Het Nederlandse argument om dat prachtige stuk estuariene
natuur op te offeren voor de Antwerpse havenbelangen was ook toen goed nabuurschap.
Alleen wilden wij in die tijd nog wel een bewijs van goed nabuurschap terug
van de Belgen. En dat was de belofte dat de kwaliteit van het Maaswater zou
verbeteren. Daar liep het echter fout, want de Walen hadden helemaal geen
zin om de Vlamingen daarmee te helpen. Zo verdween dat kanaalplan gelukkig
in de prullenbak. Daardoor bleef de Westerschelde met zijn smalle en bochtige
geulen de enige toegangsweg tot Antwerpen en daarom legde België begin
jaren negentig de eis op tafel om de vaargeul te verdiepen. Dat was al eens
gebeurd maar het was opnieuw nodig, aangezien de zeeschepen steeds meer diepgang
kregen en Antwerpen hun ongehinderde toegang eiste, ook bij laag water. Anno
1995 kon het milieubelang natuurlijk niet helemaal meer genegeerd worden.
Dus deed de Heidemaatschappij onderzoek en concludeerde zij dat door de baggerwerken
er 500 ha schorren en slikken verloren zouden gaan. Dat moest gecompenseerd
worden door te ontpolderen. Een nieuw begrip was geboren en daarmee een nachtmerrie
voor veel Zeeuwen.Ik hoor nog hoe in 1996 een gedeputeerde die ontpoldering probeerde te
verdedigen op een bijeenkomst in Sluiskil te Zeeuws-Vlaanderen, een bijeenkomst
die bol stond van onbegrip. Hoewel niet alle argumenten steek hielden, had
ik wel heel veel begrip voor de emoties. In Zeeland zijn immers al heel veel
polders verloren gegaan aan de zee, meestal tijdens watersnoden maar soms
ook in tijden van oorlog door de mensen. In de loop van de
eeuwen zijn in Zeeland niet minder dan 117 dorpen enéén stad,
Reimerswaal, verdronken. Dat maakt dit gebied tot een uniek en tegelijkertijd
ook tragisch stukje aarde. Ik zou geen andere plek in Europa weten waar zo
veel gemeenschappen in de golven zijn verdwenen. Ik vind dat wij die geschiedenis
behoren te kennen om te oordelen over de emoties van de Zeeuwen als het gaat
over ontpoldering.Het Bestuurlijk Overleg Westerschelde dat in die jaren de uitvoering van
het ontpolderingsplan op zich had genomen, kwam er niet uit. Dus stelde de
minister een commissie in, vernoemd naar haar voorzitter, Hendrikx, die wij
inmiddels allemaal kennen als onze collega. Die commissie concludeerde toen
dat er niet ontpolderd behoefde te worden en dat het gecompenseerd kon worden
via een rij binnendijkse natuurprojecten. De Zeeuwen haalden opgelucht adem,
maar niet voor lang. Want nu, amper tien jaar later, wenst Antwerpen een derde
verdieping van de vaargeul en staat de ontpoldering opnieuw centraal. Hoewel
dat logisch lijkt gezien de voorgeschiedenis, schrijft de minister dat er
nu niet ontpolderd behoeft te worden vanwege die verdieping. Zij heeft een
nieuw argument om toch te ontpolderen, en dat is de ontwikkelingsschets 2010
Schelde-estuarium. Uit die schets blijkt dat de rivier in een te krap jasje
zit. Dat komt door de inpolderingen van de laatste eeuw. Daardoor zouden er
nu steeds meer slikken, schorren en ondiepwatergebieden verloren gaan, hetgeen
alleen maar hersteld kan worden door nieuwe te maken en dus door te ontpolderen.
Nu is het wel heel toevallig dat net op het moment dat de derde verdieping
aan de orde komt, de rivier er ineens zo slecht aan toe blijkt te zijn dat
toch ontpolderd moet worden. Het argument van de regering wordt ook niet geloofwaardiger
als je hoort dat het Zeeuwse provinciebestuur in april in deze Kamer op bezoek,
verklaarde dat er wel ontpolderd moet worden vanwege die verdieping. Laat
nu de voorzitter van die Zeeuwse gedeputeerden, de commissaris van de Koningin,
de voormalige minister van Verkeer en Waterstaat zijn die deze Scheldeverdragen
heeft ondertekend. Wat beweegt dan deze regering om te ontkennen dat de ontpoldering
nodig is vanwege de vaargeulverruiming? Wil zij misschien zo voorkomen dat
als die ontpoldering niet door zou gaan, de natuurbeweging naar de rechter
stapt om te proberen die verdieping te blokkeren? In dat geval gaat de behoefte
van de regering om een goede nabuur van de Belgen te zijn wel erg ver en wat
ons betreft te ver. Als het waar is dat de verdieping en de ontpoldering los
van elkaar staan, wat ik dus niet geloof, dan resteert de vraag hoe valide
het argument is dat de rivier er nu ineens zo slecht aan toe is dat er niet
valt te ontkomen aan ontpoldering.In antwoord op onze schriftelijke vragen heeft de regering al toegegeven
dat de waterkwaliteit van de Schelde de laatste decennia niet is verslechterd
maar verbeterd. Een leek kan dat ook zien, want de zeehonden die in de jaren
zeventig totaal verdwenen waren uit de Westerschelde, liggen daar nu lekker
te zonnen op de platen. Zoals bekend, zijn zeehonden een graadmeter voor de
kwaliteit van het marinemilieu. Er is ook veel verbeterd. Bij ons in Nederland
gaat geen liter water ongezuiverd de Westerschelde in, maar bij de Belgen
is dat nog niet zo ver. De voorlichtingskrant van het projectbureau schrijft
zelf: "Tussen Gent en Antwerpen is de Schelde nog steeds kortademig en
worstelen planten en dieren bij wijlen nog met zuurstofgebrek." De SP
vindt het onbegrijpelijk dat Nederland de verplichte zuivering van al het
Belgische afvalwater niet als voorwaarde heeft gesteld voordat er überhaupt
wordt onderhandeld over de vaargeulverruiming. Kan de staatssecretaris uitleggen
waarom dat bewijs van goed nabuurschap van de Belgen niet is geëist?
Feit blijft dus dat het Scheldewater schoner is geworden en als wij de Belgen
mogen geloven dan wordt het nog schoner. Daar ligt het probleem dus niet.
Waar dan wel?Volgens de regering gaat de Westerschelde ernstig achteruit omdat er zo
veel schorren en slikken zijn ingepolderd in het verleden. Dat argument is
opmerkelijk want verreweg de meeste inpolderingen dateren van meer dan een
halve eeuw geleden. Dan denk je toch dat die gevolgen al veel eerder gesignaleerd
hadden moeten zijn, maar dat is niet gebeurd. In 1997 werd in het rapport "Westerschelde,
stram of struis?" van het RIKZ geconstateerd dat het helemaal niet zo
slecht ging met de rivier want: "Waarnemingen bij hogere organismen laten
nauwelijks negatieve ontwikkelingen zien." "Nauwelijks negatieve
ontwikkelingen", dat vertelt ook het recente eindrapport over de gevolgen
van de tweede verdieping, MOVE, Monitoring Verruiming Westerschelde. De regering
citeert echter in haar memorie van antwoord uitsluitend de negatieve ontwikkelingen
uit dat rapport. Waarom krijgen wij geen eerlijke weergave van wat er in dat
rapport staat?Ik wil benadrukken dat de SP niet gelukkig is met de inpolderingen die
nog tot in de jaren zeventig honderden hectaren prachtige schorren hebben
opgeslokt. Maar al die inpolderingen van de laatste decennia zijn uitgevoerd
om industriegebieden aan te leggen of om de door Antwerpen zo begeerde Schelde-Rijnverbinding
tot stand te kunnen brengen. Waarom moeten de boeren daarvoor nu dan weer
het veld ruimen? Er hoeft helemaal niet ontpolderd te worden. Niet omdat er
geen bedreiging zou zijn voor het milieu van de Westerschelde, want die is
er wel degelijk. Maar de bedreiging die wij zien, wordt nu juist niet als
zodanig door de regering aangewezen; de grootste bedreiging voor het milieu
van de Westerschelde ligt in het steeds wegbaggeren van de rivierbodem en
in het vervolgens storten van het vervuilde slib uit het oostelijk deel bovenop
het slib in het veel schonere westelijke deel. Dit is een proces dat al decennia
aan de gang is. Zo komt het ecosysteem natuurlijk nooit tot rust.Ik vind dat daar de grootste bedreiging voor de rivier ligt en de deskundige
bij uitstek heb ik daarbij aan mijn zijde: professor doctor Henk Saeijs, oud-hoofdingenieur-directeur
in Zeeland. Hij is als geen ander kenner van de veranderingen in estuaria,
want hij is daar op gepromoveerd. Zijn oordeel is: "De grootste dreiging
voor de toekomst van de Westerschelde vormen verdergaande en verkeerd uitgevoerde
verdiepingen." Dat zijn angst terecht is, blijkt uit het onderzoek naar
de gevolgen van de tweede verdieping. Er blijken onvoorziene processen op
gang gebracht te zijn door die tweede verdieping, met als belangrijkste dat
het estuarium van een zandimpor­terend systeem, een zandexporterend systeem
is geworden. De onderzoekers zeggen dat zij niet weten wat de oorzaak is maar
sluiten niet uit dat het door de verdieping komt. Dat lijkt mij ook logischer
dan te zeggen dat het door de inpolderingen van vijftig jaar geleden zou komen.De onderzoekers adviseren een vervolgonderzoek. De regering wacht dat
echter niet af en gaat alvast akkoord met een volgende verdieping. De SP vindt
dat onverantwoord, temeer omdat de nieuwe baggerwerkzaamheden veel verder
gaan dan het weghalen van een paar drempels uit de vaargeul. Het heet nu ook
niet meer "vaargeulverdieping" maar "vaargeulverruiming".
Bij het Nauw van Bath zullen inderdaad zo veel slikken worden weggebaggerd
dat wij straks van het "Breed van Bath" kunnen spreken. Wij vinden
dat zoiets niet mag zolang niet is aangetoond dat het geen nadelige gevolgen
heeft voor het milieu van het estuarium. Waarom vindt de regering dat het
wel mag?Onwillekeurig maak ik dan, zeker als Zeeuw, vergelijkingen tussen enerzijds
het gemak waarmee de gevolgen van het baggeren in de Westerschelde op deze
manier worden genegeerd en anderzijds de gestrengheid waarmee de mosselvissers
worden benaderd omdat die de bodem van de Waddenzee zouden aantasten. Hoewel
dat laatste veel minder ingrijpend is dan wat er met de bodem van de Westerschelde
gebeurt, worden de vissers gedwongen om te bewijzen dat hun handelingen geen
negatieve gevolgen zullen hebben voor de bodem van de Waddenzee voordat zij
nog iets mogen doen.Waarom, mevrouw de minister, gelden zulke eisen niet voor de Westerschelde?
Dat is toch ook een habitatgebied? Waarom moeten de Belgen niet aan dezelfde
eisen voldoen als de mosselvissers? Ik weet het wel: dan kan de geulverruiming
niet doorgaan en dan haalt de minister zich de woede van Antwerpen op haar
nek. Wij hebben daar de afgelopen weken al een paar staaltjes van mogen meemaken.
Waarom laten wij ons zo intimideren? Waarom is het zo erg als de verdere verruiming
niet doorgaat en die paar heel grote zeeschepen bij laagwater niet naar Antwerpen
kunnen varen maar soms even op de rede van Vlissingen moeten wachten op de
vloed? Want daar draait het allemaal om. Alle schepen moeten als het aan Antwerpen
ligt, 24 uur per etmaal door kunnen varen en niet even hoeven te wachten.Volgens de SP is dat wat de Antwerpse havenlobby wil, niet meer van deze
tijd. Kijk naar havensteden die verder landinwaarts zijn gelegen, aan een
rivier. Varen die heel diepstekende schepen de Theems nog op naar Londen?
Varen zij de Elbe op naar Hamburg? Het antwoord is "nee". Daar heeft
men voor de oceaanreuzen allang havens aan de kust gemaakt. Ook Rotterdam
laat deze schepen niet verder komen dan de Maasvlakte. Waarom zouden de Belgen
niet hetzelfde kunnen doen als Rotterdam en Hamburg? Zij hebben Zeebrugge
toch? Dat ligt pal aan de Noordzee. Daar is al een containerterminal. Antwerpen
eist wat in de rest van de wereld is achterhaald en kondigt alvast een vierde
verdieping aan. En wij, als goede naburen, behoren die straks opnieuw te honoreren.
De staatssecretaris heeft in de memorie van antwoord daarover helaas niet
het standpunt ingenomen dat de commissaris van de Koningin in Zeeland over
de vierde verdieping heeft ingenomen, namelijk "over mijn lijk".
Waarom, zo vraag ik de staatssecretaris, wijst zij de Belgen er niet op dat
wat zij willen niet meer kan? Althans niet zonder straks nog veel meer polders
en nog veel meer cultuurland op te offeren dan waarover wij vandaag spreken.Daarmee kom ik terug bij het begin van mijn verhaal, bij het rivierenlandschap
als drager van onze geschiedenis. Ook het landschap van de Schelde is drager
van onze geschiedenis. Vanaf de bescheiden bron op de hoogvlakte van Sint
Kwinten in Frans Vlaanderen tot aan de monding in Zeeland heeft ook deze heel
traag door het Vlaamse land meanderende rivier al heel vroeg mensen aangetrokken.
Wie de Schelde van bron tot monding nareist – ik kan iedereen aanbevelen
om dat de komende vakantie eens te doen – en wie ook nog de kunst verstaat
van het landschaplezen, zal de tekens aantreffen die herinneren aan het leven
en streven van de mensen in de Scheldestreek. Dat varieert van de 2000 jaar
oude restanten in Doornik, ooit een Romeinse hoofdplaats, via de uitgebakken
gronden ten zuiden van Gent die herinneren aan de tientallen veldovens die
daar stonden en waarin de flandriens de karakteristieke Scheldestenen bakten
waarmee de huizen in die streek zijn gebouwd, tot aan de weidse zeekleipolders
in het Nederlandse mondingsgebied. Ook in die laatste polders, waarvan de
eerste in de Middeleeuwen door de cisterciënzer monniken werden bedijkt,
kun je de geschiedenis lezen. Elke bocht in een dijk, elk holbollig weitje,
elk brak waterpoeltje waarover minister Verburg, kort geleden op bezoek in
Zeeland, nog zo lyrisch uitpakte, vertelt een verhaal over de mensen die er
leefden. Wij mogen die leestekens van onze geschiedenis niet onnadenkend uitwissen.
Dat mag alleen maar als daar dringende redenen voor zijn, maar die zijn er
nu niet. Er spelen in de Westerschelde op dit moment geen dramatischer zaken
dan in de rest van de Delta, en zeker niet als de verdieping niet doorgaat.
De SP ziet daarom onvoldoende argumenten om een draconische maatregel zoals
het vernietigen van vruchtbare cultuurgrond te rechtvaardigen.Frank Westerman, schrijver van het bekende boek De Graanrepubliek, pleitte
voor het instellen van een moratorium op het verder onder water zetten van
goede landbouwgrond. Wij steunen zijn oproep. Het momentum lijkt aangebroken.
Dat blijkt niet alleen uit de teksten van bij het landschap betrokken schrijvers
zoals Westerman, Geert Mak, Willem van Toorn en Koos van Zomeren, maar dat
bewijzen ook de overal uit de grond schietende comités van burgers
die vragen om een herwaardering van ons cultuurlandschap. Zij keren zich tegen
het vernietigen ervan ten bate van recreatiegronden of "nieuwe natuur".
Een "nieuwe natuur", waarmee ook die weidse akkerbouwpolders die
zo beeldbepalend zijn voor de Scheldedelta al zijn opgeleukt. Polders waarin
de sporen van honderden jaren cultuur zonder respect voor het eigene zijn
uitgeveegd. Wat komt ervoor in de plaats? In de praktijk vaak, te vaak, onafzienbare
velden met monoculturen in naam van de biodiversiteit. Nu wij de laatste tijd
al zo veel vruchtbare polders onder water hebben gezet, van het complete eiland
Tiengemeten, via de Blauwe Stad in Groningen tot en met het Wieringerrandmeer,
en zich tegelijkertijd een wereldwijde voedselcrisis aftekent, lijkt mij dat
een argument temeer om ons eens te bezinnen op de vraag of wij zo moeten doorgaan.
Ik overweeg daarover in tweede instantie een motie in te dienen, maar ik wacht
de reactie van de minister af.Het begin van de twintigste eeuw was de tijd van de grote ontgrondingen.
Duizenden hectaren zogeheten woeste gronden zijn toen omgezet in boerenland.
Daarachter zat een politiek ideaal. Nederland wenste voldoende vruchtbare
akkers om zijn groeiende bevolking te kunnen voeden. Achteraf kunnen wij constateren
dat het ideaal van toen is doorgeschoten, doorgeschoten ten
koste van de natuur. Wij zijn nu een eeuw verder en staan aan het begin van
de 21ste eeuw. En ziedaar de golfbeweging van de geschiedenis: wij dreigen
nu weer de andere kant op door te schieten. Een chambre de réflexion
lijkt mij de plaats om daarbij even stil te staan en als het kan een signaal
af te geven. Ik wacht met belangstelling het antwoord van de minister en de
staatssecretaris af.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Voorzitter. Tot enkele weken geleden verkeerde mijn fractie in de oprechte
veronderstelling dat via een zorgvuldig en lang voorbereidingsproces dat vooraf
ging aan de ondertekening van de verdragen, alle belanghebbenden betrokken
waren geweest en inbreng hebben kunnen leveren bij de totstandkoming van de
inhoud van het plan en het verdrag dat daarop is gevolgd. Wij kwamen tot die
conclusie na kennisneming van het uitgebreide wetsdossier met achterliggende
stukken en omdat mijn fractie in de schriftelijke inbreng nog eens expliciet
heeft gevraagd naar het proces rond de planvoorbereiding. Het beeld ontstond
dat er uitgebreide studies hadden plaatsgevonden en veel onderzoek was gedaan
naar alternatieven die in het voorbereidingsproces door belanghebbenden en
deskundigen naar voren zijn gebracht. De commissie-Maljers heeft maar liefst
meer dan 70 alternatieven onderzocht. Uiteindelijk moet er dan toch worden
gekozen en moeten er besluiten worden genomen door de gebiedsautoriteiten
die als eerste verantwoordelijkheid dragen voor dit grondgebied.Bij zoveel betrokkenen kan het dan niet anders dan dat niet iedereen tevreden
is. Zo dachten wij tot voor kort. Als het proces dat aan besluitvorming voorafgaat,
voldoet aan de vormvereisten, zoals vastgelegd in wet- en regelgeving en in
dit geval onder andere in de Wet ruimtelijke ordening en de Algemene wet bestuursrecht,
als het overeenkomt met het beleid Inspraak Nieuwe Stijl, waaraan deze en
de vorige regering zich heeft gebonden, en als er zowel over de vorm als over
de inhoudelijke afwegingen in openbare stukken uitgebreid verantwoording is
afgelegd, dan zou volgens mijn fractie de rol van het parlement als sluitstuk
na vele jaren van onderhandeling en afronding van de besluitvorming in de
daarvoor aangewezen gremia, terughoudend moeten zijn.Die rol zou zich moeten beperken tot het toetsen op randvoorwaarden en
procesgang, maar het parlement zou niet de zoveelste beroepsinstantie moeten
willen zijn van groepen die in een eerder stadium ongelijk hebben gekregen.
Een dergelijke rolopvatting ligt volgens onze fractie in het verlengde van
het onlangs verschenen advies van de commissie-Elverding over de versnelling
van de procedures bij de infrastructuur. De regering heeft inmiddels de Tweede
Kamer laten weten dat advies over te nemen, dus kan ik er hier rustig naar
verwijzen.De Scheldeverdragen zijn na de lange, en naar wij meenden te mogen veronderstellen,
zorgvuldige voorbereiding eind 2005 door de ministers van Vlaanderen en Nederland
ondertekend. Daarna werden voorbereidingen rond de uitvoering van de plannen
getroffen omdat de in het verdrag genoemde realiseringsdatum van de eerste
fase als resultaatverplichting 2011 aangeeft. In eerste instantie vond mijn fractie het dan ook enigszins onbegrijpelijk
dat het hoofdaccent van de behandeling in de Tweede Kamer lag op de politiekinhoudelijke
vraag of de Hertogin Hedwigepolder in het kader van het natuurherstel al dan
niet gedwongen ontpolderd zou mogen worden. Als het voorbereidingsproces zorgvuldig
is verlopen en als alle betrokkenen zijn gehoord en als er vervolgens door
de daartoe bevoegde instanties een afweging is gemaakt en een besluit is genomen,
dan moet op dat besluit niet al te gemakkelijk kunnen worden teruggekomen.
Echter, de tegenstand tegen deze beslissing was zo massaal dat vooral daardoor
nadere oriëntatie op proces en inhoud, ook voor mijn fractie, voor de
hand lag. Deze nadere oriëntatie leidde bij ons tot de conclusie dat
er op het voorbereidingsproces, zowel qua proces als qua inhoud, nogal wat
valt aan te merken.Dat brengt mij bij het tweede punt, het voorbereidingsproces en daarbij
vooral de definiëring van het begrip belanghebbenden, degenen die in
het planproces van begin tot eind betrokken moeten zijn. De fractie van de
PvdA in de Eerste Kamer heeft zich de afgelopen jaren bij wetgeving de fysieke
leefomgeving betreffende, bij herhaling ingespannen om meer duidelijkheid
te krijgen over de invulling van het begrip belanghebbende. In veel van deze
wetten worden, soms door amendering in de Tweede Kamer, niet langer alle betrokken
burgers als belanghebbende beschouwd, maar wordt in de sectorale wetgeving
verwezen naar de Algemene wet bestuursrecht, waarin in artikel 1, lid 2, het
begrip belanghebbende ingeperkt wordt tot degenen met een rechtstreeks belang.
Wij hebben de vraag naar een nadere definiëring van dat begrip aan de
orde gesteld in alle stadia van behandeling van de Wet ruimtelijke ordening,
van milieuwetgeving, maar onlangs ook van de Wet omgevingsvergunning en de
Waterwet. Het doet ons genoegen dat de regering nu uiteindelijk aan de Raad
van State om voorlichting heeft gevraagd over dit begrip in relatie met nationale
en internationale regelgeving. Dit was een toezegging in de memorie van antwoord
bij de Wet omgevingsvergunning.De relevantie daarvan, ook voor deze verdragen, blijkt uit het feit dat
bij de totstandkoming van de plannen de grondeigenaar van de Hedwigepolder,
voor zover wij hebben kunnen nagaan, niet formeel als belanghebbende is beschouwd,
evenmin als de gemeente Hulst waarin het grondgebied ligt. Zij zijn niet in
staat gesteld om in het voorbereidingsproces mee te spreken. Integendeel,
het eerste formele schrijven dat de eigenaar krijgt, dateert van 26 april
2007, wanneer hij een brief van de directeur van de Dienst Landelijk Gebied
krijgt waarin hem wordt meegedeeld dat er pogingen zullen worden ondernomen
om tot vrijwillige verwerving van zijn grond over te gaan omdat deze grond
nodig is voor een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van het Schelde-estuarium,
zoals vastgelegd in de ontwikkelingsschets en het verdrag van 2005. In dezelfde
brief wordt meegedeeld dat de rijksprojectenprocedure gestart gaat worden
om tot onteigening over te gaan, mocht aan vrijwillige verwerving geen medewerking
worden verleend.Als het waar is dat noch de grondeigenaar van de Hedwigepolder noch de
gemeente Hulst in het planvoorbereidingsproces als rechtstreeks belanghebbenden
zijn aangemerkt en geen kans hebben gekregen om in een vroeg stadium mee te
praten en mee te denken over alternatieve oplossingen voor
natuurherstel, dan moet dat toch als een ernstig verzuim worden beschouwd.
Dan kan de zojuist aangehaalde brief als schofferend worden ervaren. Kan de
minister hierop een reactie geven?Pas wanneer het voorbereidingsproces de toets der kritiek kan doorstaan,
en dat kan alleen wanneer alle rechtstreeks belanghebbenden daadwerkelijk
hebben kunnen meepraten, legitimeert dat de opstelling van mijn fractie dat
het parlement en zeker de Eerste Kamer terughoudend moet zijn met het geven
van een politiek oordeel over de inhoud van de plannen. Dat wagen wij nu dus
te betwijfelen.Een andere vraag waarop wij in het kader van het voorbereidingsproces
antwoord hebben gezocht, was de vraag hoe het mogelijk is dat de commissie-Maljers
maar liefst 70 alternatieven bekijkt, maar dat alle alternatieven worden afgewezen.
Dat kan niet waar zijn, mede gelet op de buitengewoon intelligente alternatieven
die door verschillende groepen en deskundigen naar voren zijn gebracht. Dat
roept de verdenking op dat de commissie-Maljers is ingesteld met een te beperkte
opdracht, waardoor bij voorbaat alle alternatieven zouden afvallen. Als het
zo is dat de commissie-Maljers met haar alternatieven niet mocht afwijken
van de verdragstekst, dan zou deze verdenking wel eens op waarheid kunnen
berusten. Kan de minister hierop reageren? En wat gaf de minister vervolgens
reden om te geloven dat een nieuwe commissie, ingesteld naar aanleiding van
de motie-Koppejan c.s. in de Tweede Kamer, wel met een alternatieve oplossing
voor de volgens velen, ook een meerderheid in de Tweede Kamer, ongewenste
ontpoldering van de Hedwigepolder zou kunnen komen?Als er geen alternatief voor de Hedwigepolder was – daar ziet het
naar uit als uitgegaan wordt van de verdragstekst en de ontwikkelingsschets –
dan had de minister dát in het debat met de TK moeten zeggen en de
motie als onaanvaardbaar en onuitvoerbaar moeten afwijzen. Als iets niet kan,
dan moet dat gezegd en beargumenteerd worden en moet er geen schijnvertoning
opgevoerd worden. Dat kunnen wij hopelijk snel met elkaar eens zijn. De minister
heeft de motie echter niet als onaanvaardbaar terzijde geschoven maar een
nieuwe commissie, de commissie-Nijpels, ingesteld met een zodanige beperkte
zoekopdracht – naar wij enige weken geleden mochten ervaren –
dat in alle redelijkheid niet verwacht kan worden dat er een serieus alternatief
uit het advies tevoorschijn had kunnen komen. Dat moet de minister toch ook
gezien hebben?Het doet ons genoegen dat de minister inmiddels onder druk van deze kamer
de taakopdracht van de commissie-Nijpels uitgebreid heeft door het zoekgebied
te vergroten. Die toezegging als zodanig, de uitbreiding van de zoekopdracht,
kan alleen serieus genomen worden als de bereidheid en de mogelijkheid bestaat
om daadwerkelijk af te wijken van de verdragstekst en achterliggende ontwikkelingsschets,
zoals die in 2005 ondertekend is. Zo niet, dan krijgen wij een herhaling van
de Maljersalternatieven. Is niet alleen deze minister maar ook de regering
daartoe bereid? Daar moet een niet voor misverstand vatbaar antwoord op komen.Mijn fractie zou nog liever zien dat de minister aangeeft dat het haar
c.q. de regering inmiddels duidelijk geworden is dat het verzet tegen de gedwongen
ontpoldering van de Hedwigepolder zo massief is en ook weerklank gevonden
heeft in beide kamers der Staten-Generaal dat daarom besloten wordt de Hertogin
Hedwigepolder niet te ontpolderen en te zoeken naar alternatieve oplossingen
voor het door ieder gewenste natuurherstel van het estuarium.Er kan begrip opgebracht worden dat in de Tweede Kamer een dergelijke
toezegging op dat moment niet gedaan kon worden zonder overleg met de verdragspartner.
Intussen zijn wij echter zes maanden verder en hebben de minister en de regering
voldoende tijd gehad om met de verdragspartner te communiceren en een adequate
oplossing te zoeken voor de ontstane situatie. Kan de minister aangeven welke
inspanningen zij de afgelopen maanden gepleegd heeft om aan de verdragspartner
medewerking te vragen om het verdrag wat dit onderdeel betreft te wijzigen?
Het zou het beste resultaat van dit debat zijn wanneer de minister vandaag,
of zo nodig na overleg in de ministerraad volgende week, in deze kamer kan
aangeven dat de Hertogin Hedwigepolder verder buiten beeld is. Wat houdt de
minister tegen om een dergelijke toezegging te doen? De commissie-Nijpels
kan vervolgens gevraagd worden om met een aantal alternatieven in een groter
zoekgebied voor de invulling van het natuurherstel te komen.De heer Schouw (D66):Het kan de beantwoording van de minister vergemakkelijken als u namens
uw fractie zegt dat die Hedwigepolder "out of scope" is.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Dat die polder wat is?De heer Schouw (D66):"Buiten beeld".Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik verstond gewoon niet wat u zei. Ik zeg toch ook met zoveel woorden
dat dat het mooiste zou zijn?De heer Schouw (D66):Dat is dus ook uw politieke wens? Dat vergemakkelijkt het antwoord dat
de regering moet geven op uw vraag.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik geloof niet dat mijn tekst voor tweeërlei uitleg vatbaar is.Voorzitter. Wij zijn een groot voorstander van gebiedsgerichte ontwikkelingsplannen,
waarin geprobeerd wordt een samenhangend en integraal beleid te ontwikkelen.
Het vinden van een evenwicht tussen economische en ecologische belangen is
moeizaam maar een noodzakelijk uitgangspunt. Daarom heeft mijn fractie waardering
voor de voorliggende plannen en stemt zij van harte in met de doelstellingen.
Dat betekent dat wij ons, met de minister, onvoorwaardelijk stellen achter
de resultaatverplichting om tot 600 ha estuariene natuurherstel te komen,
maar dan wel in een groter zoekgebied.Dat bij de uitvoering van gebiedsplannen de ecologische belangen het regelmatig
afleggen tegen de economische belangen, is helaas geen uitzondering. Dat speelt
ook hier en is oprecht te betreuren. De Schelde is wat het Belgische deel
betreft zonder onze goedkeuring en met feestelijkheden omgeven al uitgediept
tot 13,1 meter – over respectvolle omgang met je verdragspartner gesproken –
en het wachten is nu op de uitdieping van het Nederlandse deel. Er zijn stemmen
die zeggen dat met die Nederlandse uitdieping al een aanvang genomen is, of
anders gezegd dat uitdieping van de Schelde – de heer Slager is daarop
intelligenter ingegaan – geen incidentele activiteit is. Baggeren is
een continue bezigheid door voortdurende aanslibbing. Wie houdt
dan in de gaten of de uitdieping tot 13 dan wel tot 14 of 16 meter plaatsvindt?
Kan de minister daarop een reactie geven?Ondertussen wordt er op Vlaams grondgebied hard gewerkt aan het ontruimen
van het dorp Doel – dat inmiddels een spookdorp geworden is –
om in dat gebied, dat op oogafstand van de Nederlandse Hedwigepolder onder
de rook van de kerncentrale ligt, een nieuw dok aan te leggen. Een dok dat
direct grenst aan het Vlaamse deel van de Hedwigepolder, waarvoor de onteigening
door de Vlaamse regering in gang gezet is. De vrederechter – curieuze
benaming in dit verband – doet een dezer dagen uitspraak in de aangespannen
bezwaarprocedure. Wederom "geweldig respectvol naar de verdragspartner".
Is men er in Vlaanderen zo van overtuigd dat wij in Nederland wel door de
bocht zullen gaan? Het zou toch van respect en goede wil getuigd hebben wanneer
de Vlaamse regering met de uitvoering van dit voornemen gewacht zou hebben
op besluitvorming in de Eerste Kamer, maar ook op de uitkomst van de commissie-Nijpels?
Welk belang schuilt hierachter? Het doet mijn fractie veronderstellen dat
het doorzetten van de Vlaamse regering van het ontpolderen van het Belgisch
deel van de Hedwigepolder als hefboom gebruikt gaat worden voor de ontpoldering
van het Nederlandse deel. De redenering is eenvoudig. Kijkend op de kaart,
kom je zo tot een aaneengesloten gebied waarin het natuurherstel van het estuarium
kan plaatsvinden. Op de kaart logisch en ecologische deskundigen zullen dat
ook ongetwijfeld in studies aangeven. Maar rijdend door dit gebied ontstaat
een geheel ander beeld, namelijk dat uit oogpunt van ruimtelijke kwaliteit
en beleving van het estuarium uitgerekend in dit gebied het herstel van het
estuarium nooit op zal kunnen boksen tegen de verdergaande ontwikkeling van
de haven van Antwerpen. Die verdergaande ontwikkeling gaat er op termijn zeker
komen; de voortekenen zijn volop aanwezig. Laten wij met elkaar de kop niet
in het zand steken.De plannen voor het Saeftingedok staan bijvoorbeeld niet in de ontwikkelingsschets
2010 en zijn niet opgenomen in de MER. Is dat niet vreemd wanneer het streefbeeld
toch 2030 is? Misschien moeten wij als Nederland deze havenontwikkeling economisch
gezien niet als bedreiging maar juist als kans zien. Graag een reactie op
dit punt van de minister. Ik neem toch aan dat de Vlaamse regering met haar
contact heeft opgenomen over het op dit moment ten uitvoer brengen van de
ontpolderingsplannen voor het Vlaamse deel en de nieuwe plannen rond de havenontwikkeling?Samengevat wat dit onderdeel betreft, constateren wij dat er serieuze
vraagtekens te zetten zijn bij onderdelen van het voorbereidingsproces, bij
zowel het betrekken van de belanghebbenden bij het proces als de taakopdracht
van de commissie-Maljers. Los van die procedurele kant komt het ons ook inhoudelijk
voor dat het natuurherstel daadwerkelijk op een andere plek in dit gebied
gezocht moet worden, waar niet alleen op papier maar ook in de beleving een
bijdrage geleverd wordt aan natuurontwikkeling en niet de fictie van natuurherstel
op een stukje ontpolderd land tussen een grootscheepse en doorgaande havenontwikkeling
ontstaat.Ten slotte willen wij uitdrukkelijk aandacht vragen voor de vraagstukken
rond veiligheid in dit gebied. Veiligheid in een tweeledige betekenis. Veiligheid
in relatie tot het vervoer van gevaarlijke stoffen en veiligheid in relatie
tot wateroverlast. Voor zover wij het goed gezien hebben, is dit onderwerp
zowel in het planproces als tijdens de verdere behandeling van deze verdragen
slechts in de marge aan de orde gekomen. Dat baart mijn fractie zorgen.Staande aan de kade van Vlissingen, is zichtbaar hoe dicht langs de kustlijn
steeds grotere – daarvoor was immers die verdieping van de Schelde nodig –
zeeschepen met deels uiterst gevaarlijke chemische lading bijna in een file
voorbij varen. De Schelde is na Rotterdam het gebied met de hoogste veiligheidsrisico's.
Uit de antwoorden op vragen door mijn fractie gesteld in het verslag, wordt
duidelijk dat er tot op heden geen grensoverschrijdend rampenplan is. Er wordt
gesteld dat daar aan gewerkt wordt en dat het mogelijk binnen een jaar zover
zal zijn en er wordt verwezen naar de Wet veiligheidsregio's, waarin de rampenbestrijding
van de Westerschelde valt onder het regime van de veiligheidsregio Zeeland.
Mijn fractie wil de minister vragen om met haar collega van Binnenlandse Zaken,
maar ook met de verdragspartners, de urgentie van een adequaat rampenplan
op korte termijn voor het Westerscheldegebied te bespreken en van een tijdpad
te voorzien. Mijn fractie overweegt op dit punt in tweede termijn een motie
in te dienen om daarmee de urgentie te onderstrepen. Het gaat bij deze verdragen
niet alleen om ontpoldering, maar om veel meer. Waarborgen treffen voor veiligheid
is uiterst basaal en kan geen uitstel dulden als de risico's toenemen. Voor
de veiligheid als gevolg van wateroverlast gaan wij ervan uit dat het advies
van de commissie-Veerman dat gericht is op een duurzame kustontwikkeling,
van ingrijpende betekenis zal kunnen zijn voor het open gat dat de Westerschelde
is. De zeespiegelstijging als gevolg van de klimaatveranderingen zal niet
van de ene op de andere dag plaatsvinden, maar wel op korte termijn vertaald
moeten worden naar de ontwikkelingsschets voor dit gebied. Met een zeespiegelstijging
is nu geen rekening gehouden. Het is zeer waarschijnlijk dat het advies van
de commissie-Veerman tot geheel andere maatregelen in het gebied zal leiden,
ook met relevantie voor de natuurontwikkeling. Op welke wijze kan het advies
van de commissie-Veerman een rol spelen bij de thans voorliggende plannen?
Kan de minister daarop reageren?Wij wachten met belangstelling de beantwoording van de beide bewindspersonen
af. Wij wensen de regering daarbij veel wijsheid toe.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Er liggen vier goedkeuringswetten voor ter behandeling, maar
daarvan staat natuurlijk maar één echt ter discussie, namelijk
de goedkeuring van het Verdrag betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets
2010 voor het Schelde-estuarium. De problemen daarvan liggen in Nederland
en nauwelijks in België, alhoewel toch juist het initiatief tot deze
verdragen tien jaar geleden blijkbaar is uitgegaan van onze minister van Verkeer
en Waterstaat. Wat is er dan misgegaan, waardoor de verdragen nu zoveel emoties
oproepen en daardoor ook hier in dit huis zo controversieel zijn dat er uiteindelijk
druk van de Vlaamse regering op de Nederlandse minister en van de Nederlandse
minister op deze Kamer aan te pas moet komen om de behandeling
toch vooral nu zo snel mogelijk te laten plaatsvinden?Misschien is wel tekenend voor de hele gang van zaken dat het hoopvolle
initiatief tien jaar geleden kwam van de minister van Verkeer en Waterstaat
en dat nu de minister van Landbouw aan de ene kant en Natuur aan de andere
kant in het middelpunt staat van de controverses, alhoewel zij natuurlijk
niet de enige verantwoordelijke bewindspersoon is.Het lijkt zo mooi om in één serie van verdragen alles met
betrekking tot de Westerschelde te regelen: de toegankelijkheid van Antwerpen,
een groot belang voor Vlaanderen; de veiligheidsaspecten, voor beide landen
van belang; de natuurwaarden van het estuarium, ook voor beide landen van
belang door de verplichtingen in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn;
de samenwerking op het gebied van beleid en beheer van en voor het Scheldegebied
en de opheffing van de loodsgeldenkoppeling. Alles dus mooi in één
keer geregeld! Maar er is, helaas, geen rekening gehouden met het feit dat
er naast veel onomstreden maatregelen ook een paar ingrijpende maatregelen
zijn die bij de bevolking en dus ook bij de politiek veel, te veel, weerstand
oproepen. Als het zuiver binnenlandse aangelegenheden zou betreffen, zouden
die maatregelen leiden tot zich heel erg lang voortslepende besluitvormingsprocessen.
Nu, ingebed in een totaal van internationale verdragen, dwingen zij tot ofwel
het hele pakket aan verdragen afstemmen en daarbij de goede relatie met het
buurland op het spel zetten, ofwel in vredesnaam dan alles maar accepteren.De doelstellingen van toegankelijkheid voor steeds maar grotere schepen
en de doelstelling van een zo natuurlijk mogelijk Schelde-estuarium zijn natuurlijk
in feite tegenstrijdig met elkaar. Toch wordt er door niemand een echt probleem
gemaakt van de vaargeulverruiming. Wel wordt er van diverse kanten voor gewaarschuwd
om niet opnieuw met nieuwe uitdiepingen of verbredingen aan te komen; ik sluit
mij heel graag daarbij aan. Deze verruiming is echter intussen breed geaccepteerd
in het kader van, laten we maar zeggen, het Nederlandse nabuurschapsbeleid.
Dat in datzelfde kader de veiligheid en de natuur meegenomen worden –
alhoewel niet als uitvloeisel van die uitdieping – lijkt, zoals gezegd,
logisch en ook wel aantrekkelijk. Maar toen in het verdrag zelf zeer concrete
verplichtingen voor ontpoldering werden vastgelegd, had iemand moeten beseffen
dat zoiets niet zomaar op voorhand, zonder de noodzakelijke inspraak en consultaties,
vastgelegd kon worden in een verdrag, ook al is er inderdaad wel vanaf het
begin redelijk open over gecommuniceerd.Hier ligt dus concreet het probleem. De Zeeuwse bevolking is niet tegen
natuurontwikkeling en zeker niet tegen een goede relatie met Vlaanderen. Zij
is echter wel in grote meerderheid – vanuit een historisch maar ook
uit een actueel oogpunt gezien op goede gronden – tegenstander van ontpoldering
van goede landbouwgrond en dus tegen ontpoldering van de Hertogin Hedwigepolder
en de Prosperpolder. De Zeeuwse bevolking wordt daarin gesteund door de eigenaar
van de polder, die dus niet vrijwillig verkoopt. Als ik het goed zie, voelt
zij zich ook geschoffeerd door het feit dat er nauwelijks meer discussie mogelijk
lijkt omdat elke kritiek wel heel gemakkelijk kan worden afgeschoten met een
verwijzing naar de goede relaties met Vlaanderen die niet op het spel gezet
kunnen worden. Zover ik het kan zien, leven dergelijke gevoelens zo breed
onder de Zeeuwen, dat dat mij, ronduit gezegd, de vrijheid ontneemt om zomaar
zonder meer voor deze goedkeuringswetten te stemmen.Nu is ook bij de behandeling in de Tweede Kamer al duidelijk geworden
dat hier een groot probleem ligt. Met de motie-Van der Staaij (26980, nr.
30) werd al aangegeven dat de Kamer geen onvrijwillige ontpoldering van landbouwgrond
wenste, met als motivering dat de bezwaren tegen, niet alleen onvrijwillige,
ontpoldering onder de Zeeuwse bevolking breed leven. Ten slotte is naar aanleiding
van de motie-Koppejan (30862, nr. 11) de commissie-Nijpels ingesteld, die
alsnog alternatieven moest zoeken. Bovendien is toen vastgesteld dat als dat
niet lukt en er toch onteigend moet worden, er eerst nog een gesprek met de
Kamer zal plaatsvinden. Maar als het zover komt, zal er op dat moment in 2009
niet veel meer te redden zijn. Het is nu al duidelijk dat het in dat geval
om onvrijwillige ontpoldering zal gaan, want de eigenaar van de polder is
vastbesloten om niet te verkopen. De motie-Van der Staaij c.s. heeft dan echter
geen reële betekenis meer, want de Tweede Kamer heeft immers het verdrag
al goedgekeurd en het zal dan dus ook uitgevoerd worden.Er is nog één behalve: behalve wanneer de Eerste Kamer zich
niet met dit kluitje in het riet laat sturen. Concreet zou dat dus betekenen
dat de Eerste Kamer tegenstemt of voldoende zekerheid weet te krijgen dat
er inderdaad een alternatief komt dat voldoet aan de bedoelingen van het verdrag
en ook als zodanig geaccepteerd wordt door de Vlamingen. De omstandigheden
om dat laatste te bereiken, lijken niet gunstig. In antwoord op vragen van
de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat heeft de minister in eerste
instantie aangegeven dat de commissie-Nijpels uitsluitend in het Westerscheldegebied
300 ha mag zoeken voor estuariene ontwikkeling, maar dat de commissie daarbij
niet de provincie Zeeland in de weg mag lopen, die immers ook 300 ha zoekt.
Dat betekent dat het zoekgebied heel klein is en de kans op levensvatbare
alternatieven dus ook. Vervolgens heeft de minister op verder aandringen van
de vaste commissie aangegeven dat zij het zoekgebied heeft vergroot. Kan zij
nog even duidelijk aangeven hoe groot nu het zoekgebied is? Kan dat dan nog
wel echt het natuurherstel opleveren, dat in het kader van Natura 2000 wordt
vereist? De reden dat het zoekgebied zo beperkt moest zijn, was toch telkens
dat alleen in dat beperkte gebied in de Westerschelde het natuurherstel kon
plaatsvinden dat aan de Europese normen zou voldoen? Het komt mij voor dat
de antwoorden op deze vragen bepalend zijn voor de inschatting van de kans
op het vinden van een alternatief voor ontpoldering van de Hertogin Hedwigepolder
en Prosperpolder.Overigens – andere Kamerleden hebben daar al over gesproken –
is het intussen wel duidelijk dat in Vlaanderen niet alleen al gewerkt wordt
aan de verdieping van de vaargeul, maar dat ook al begonnen is met het afbreken
van boerderijen in het Vlaamse deel van de Prosperpolder. Als het Nederlandse
deel nu eens onverhoopt niet ontpolderd wordt, wat voor effect heeft dat dan
voor het Vlaamse deel van de polder? Wordt dat dan toch ontpolderd? Kan dat?
Anders gezegd, kunnen wij nog terug? Zal de Vlaamse regering ooit akkoord
gaan met een alternatief, dus een wijziging van het verdrag of bereiken wij
dat alleen maar door nu het verdrag te verwerpen?Ik wil beide bewindspersonen nog drie laatste vragen stellen. Is het ten
eerste juist dat ervan wordt afgezien om in de westelijke Perkpolder in de
gemeente Hulst 35 ha zoute natuur te ontwikkelen? Betekent dit dan dat ook
met de invulling van de 300 ha estuariene natuur in het middengebied van de
Westerschelde – de provincie Zeeland is daarvoor verantwoordelijk –
problemen dreigen te ontstaan? Moet daar misschien het zoekgebied ook vergroot
worden?Zou het nu het zoekgebied van de commissie-Nijpels is opgerekt, ten tweede
niet verstandig zijn dat de commissie langer dan tot vandaag het publiek gelegenheid
geeft om met suggesties voor oplossingen te komen? En ten derde: betekenen
de plannen voor een containerhaven bij Vlissingen en ook de plannen van Antwerpen
voor grootschalige extra containercapaciteit, niet dat elke uitbreiding van
estuarien natuurareaal dat wij nu met heel veel moeite proberen te realiseren,
even zo snel weer door extra bedrijventerrein in het negatieve wordt gecompenseerd,
zodat er direct weer extra natuurherstel nodig zal zijn? Proberen wij niet
onverenigbare zaken te verenigen, ten koste van de landbouwpolders? Moeten
wij niet – ik zeg dat anderen na – keuzes maken en daarbij dan
de hele delta in ogenschouw nemen, ook wat betreft de havenfaciliteiten?Wij zijn erg benieuwd naar de antwoorden van de bewindspersonen. Het zal
duidelijk zijn dat daar wat ons betreft erg veel van afhangt.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 16.35 uur tot 16.50 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-1479-1494.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl