Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Loodsenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van markttoezicht op het aanbod van dienstverlening door registerloodsen en een herziening van de loodsgeldtariefstructuur (Wet markttoezicht registerloodsen) (30913)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 491-500

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-01-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 13, pagina 491-500

11-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30913Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Loodsenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van markttoezicht op het aanbod van dienstverlening door registerloodsen en een herziening van de loodsgeldtariefstructuur (Wet markttoezicht registerloodsen) (30913)Pagina 510-524
Voortzetting van de behandeling van wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098) en wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101)Pagina 468-491
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Depla en Blok houdende wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en van enige andere wetten inzake fiscale facilitering banksparen ten behoeve van pensioenopbouw of aflossing eigenwoningschuld (30432)Pagina 500-510
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Depla en Blok houdende wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en van enige andere wetten inzake fiscale facilitering banksparen ten behoeve van pensioenopbouw of aflossing eigenwoningschuld (30432)Pagina 524-527
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098) en het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101)Pagina 447-463
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Loodsenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van markttoezicht op het aanbod van dienstverlening door registerloodsen en een herziening van de loodsgeldtariefstructuur (Wet markttoezicht registerloodsen) (30913)Pagina 491-500
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet in verband met het schrappen van de beperking van de tarieven van de onroerendezaakbelastingen (31133)Pagina 468-468
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet en andere wetten met het oog op het verzwaren van het premie-incassoregime en andere maatregelen om de werking van het met die wet en de Wet op de zorgtoeslag in het leven geroepen stelsel te optimaliseren (verzwaren incassoregime premie en andere maatregelen zorgverzekering) (30918)Pagina 467-468
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, de Wet werk en bijstand, de Werkloosheidswet en enige andere wetten in verband met eenmalige gegevensuitvraag aan burgers (Wet eenmalige gegevensuitvraag werk en inkomen) (30970)Pagina 463-467
Presentie en opening (dinsdag 11 december 2007)Pagina 447-447

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Loodsenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van markttoezicht
op het aanbod van dienstverlening door registerloodsen en een herziening van
de loodsgeldtariefstructuur (Wet markttoezicht registerloodsen) (30913).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Het woord is aan de heer Hofstra, die zijn maidenspeech zal houden. Interrupties
zijn derhalve niet toegestaan, hoezeer de heer Hofstra dat misschien
ook betreurt.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. U kent net als ik het motto "geen debat zonder interruptie",
dus ik had u juist willen verzoeken om de collega's vrijstelling te verlenen
van het verbod op interrumperen.De voorzitter:Bij dezen, mijnheer Hofstra.De heer Hofstra (VVD):Dank u wel.Het loodsendossier sleept al jaren. Opvallend is dat dit wetsvoorstel
in de Tweede Kamer heel snel is afgedaan, in het interbellum tussen Balkenende-N
en Balkenende-N+1. Er is aan de andere kant zelfs geen amendement of motie
aangenomen.1988 was een belangrijk jaar voor de loodsen. Toen zijn zij verzelfstandigd
of, zoals sommigen zeggen, geprivatiseerd. Het is heel opvallend dat in alle
stukken die nu voorliggen, in heel veel verschillende toonaarden vaak over
die maatregel van toen wordt gesproken, of het nu het ene was of het andere.
Ik heb besloten eens op de website van het loodswezen te gaan kijken. Daarop
staat dat de organisatie in 1988 "buitenambtelijk is verzelfstandigd".
Ik vond dat wel een mooie term, maar ik denk dat "privatisering"
er toch het dichtst bij in de buurt komt. Het zijn ook private ondernemers
en er zit nog een PBO-constructie achter, waar je ook nog heel veel over zou
kunnen zeggen. Zij hebben in ieder geval een dubbel monopolie: kapiteins zijn
verplicht om een loods te nemen én moeten ze uit die groep halen. Een
monopolie, privaat, is naar mijn smaak het ergste wat er is. De kosten zijn
hoog, dus is de efficiency laag, zijn er luxe wensen, luxe arbeidsvoorwaarden
en is er over het algemeen te weinig uitdaging. Ook valt op dat eigenlijk
iedereen zegt: wij weten niet hoe het financieel zit bij de loodsen. Iedereen
die de sector kent en daarin actief is, zegt: de enigen die het weten, zijn
de loodsen zelf. Dat is toch een beetje een ongezonde situatie. Blijkbaar
is er dus ook geen goed intern toezicht. Dat stel ik maar vast. Het zou wel
verstandig zijn als er intern op allerlei dingen werd gelet.Dat aanpakken zin heeft, blijkt uit de verruiming in 1995. Toen is er
een kleine versoepeling opgetreden in de plicht om loodsen aan boord te nemen.
Op de vaarten waarop dat kon, deed de kapitein het zelf, mits hij de goede
papieren had. Daarop hebben de loodsen binnen de kortste keren gezegd: wij
doen het goedkoper. Toen kwam de zogenaamde frequentiekorting. Daar blijkt
dus uit dat er toch wel meer aan doelmatigheid kan worden gedaan als je de
zaak maar een beetje prikkelt.De VVD-fractie vindt een goed financieel toezicht zeker nodig, eigenlijk
hard nodig. Ik sprak over 1988. Dat is al bijna twintig jaar geleden. Het
voorstel van de regering om de Nederlandse Mededingingsautoriteit daar een
duidelijke rol in te laten spelen, lijkt mijn fractie op zichzelf goed. Zij
kan de kern van het wetsvoorstel op dit punt dus ook steunen. Er zijn alleen
een paar onderdelen die haar steken als een visgraat in de keel. Dat is zo'n
onprettig gevoel dat ik, nee, mijn fractie daar vanavond nog vanaf wil worden
geholpen. Ik hoop dat de minister dit kan doen. Ik noem twee belangrijke punten.
Het eerste is het pensioen vanaf 55-jarige leeftijd. Het tweede is het voornemen
of eigenlijk al uitgezet beleid van de regering om tot 2019 – niet iedereen
hier zal dat meemaken, ik zelf incluis – niets te wijzigen.Ik zou willen zeggen dat het middeleeuws is dat de pensioensgerechtigde
leeftijd in deze sector 55 jaar is. Misschien is het beter om te zeggen dat
deze prepensioenregeling prehistorisch is. Ik las een paar dagen geleden in
de krant dat een commissaris der Koningin voornemens is, tot zijn zeventigste
door te werken. Het kan toch niet allebei waar zijn dat een loods, die ook
bestuurlijk werk doet, althans, dat hoop ik, want dat is wel de bedoeling,
op 55-jarige leeftijd met pensioen gaat en een commissaris der Koningin zegt
dat hij blij is dat hij tot zijn zeventigste door kan. Ik wil dan ook de indringende
vraag aan de minister stellen hoe het nu mogelijk is dat er in 1988 zúlke
kromme afspraken zijn gemaakt, dat de regering nu zegt: wij kunnen daar niets
meer aan doen, terwijl in elke sector een pensioensgerechtigde leeftijd van
55 jaar niet meer van deze tijd is. Mijn fractie vindt dit een heel zwaarwegend
onderdeel, want de leeftijd van 55 jaar wordt op het bordje gelegd van de
klanten van het loodswezen. Zij moeten het gaan betalen. Let wel: als iemand
zelf op zijn vijfenvijftigste met pensioen wil en hij dat zelf betaalt, heb
ik daar geen probleem mee, maar dit is volgens mijn fractie een heel groot
probleem, eigenlijk een onacceptabel probleem in 2007.Het tweede hoofdpunt voor de VVD-fractie is de lange termijn, dus dat
wij tot 2019 op onze handen blijven zitten als het gaat om de organisatie
van het loodswezen in ons land. Er was een evaluatie voorzien voor 2011. Dat
vindt mijn fractie op zichzelf verstandig. Nog verstandiger is dat de Tweede
Kamer bij de minister heeft kunnen afdwingen dat er al in 2009 een eerste,
zij het wat globale evaluatie komt, maar dat er vooral wordt gekeken naar
de kwestie van de 55 jarige leeftijd en de kwestie van de inkomensontwikkelingen.
Mijn fractie ziet, net als op allerlei andere deelterreinen van verkeer en
vervoer, allerlei technische ontwikkelingen: de TomTom is de laatste jaren
in de auto geïntroduceerd; schepen hebben al heel lang een soort TomTom.
Die is ietsje ingewikkelder dan het kastje dat wij in de auto hebben. Bij
schepen zijn de ontwikkelingen in ieder geval ook geweldig. De regering zegt
in haar stukken dat de schepen enerzijds groter worden – dit blijkt
uit de statistieken – en specialistischer, anderzijds dat het beloodsen
dankzij de technische ontwikkelingen veel simpeler kan worden opgezet, waardoor
bijvoorbeeld kan worden gesteld dat een schip, korter dan 130 meter, geen
loods meer nodig heeft. Dat is nu niet het geval, maar technisch kan het volgens
mijn fractie op een vrij verantwoorde manier. Dan is nog heel eigenaardig
dat er vanaf de kant wordt beloodst als het heel hard waait en het voor een
loods lastig is om aan boord van een schip te komen. Als dat kan, kun je het
bij minder wind ook wel vanaf de kant doen, lijkt mij. Met andere woorden:
er bestaan allerlei technische mogelijkheden waardoor de doelmatigheid van
deze sector sterk kan worden vergroot.Nadat het huidige systeem wordt veranderd, komt natuurlijk de principiële
discussie of de sector echt moet worden geprivatiseerd of dat die terug moet
naar de overheid, waar die vroeger vandaan is gekomen, of dat er een mengvorm
moet komen. De minister zegt: ik weet het allemaal niet vanwege de technische
ontwikkelingen in de scheepvaart en omdat ik het niet weet, heb ik geen visie.
Ik doe hem misschien een beetje onrecht. Hij zegt: omdat ik
het niet weet, kan ik geen visie ontwikkelen. Mijn fractie draait dat graag
om. Juist als er allerlei ontwikkelingen zijn die invloed op het probleem
hebben, maar je het niet precies weet, moet je een visie ontwikkelen. Van
mijn fractie moet er een visie komen op hoe er na dit traject van min of meer
geprivatiseerde loodsen met een controle van de NMa een wat definitievere
situatie kan worden geschapen. Dit is een hard punt voor mijn fractie. Juist
nu moet er visie worden ontwikkeld en moeten er maatregelen worden voorgesteld.
Die liggen inderdaad bij andere wetten dan deze wet, bijvoorbeeld de Scheepvaartverkeerswet
en de Loodsenwet en misschien nog wel een paar andere wetten. Wij denken dat
dit ver voor 2019 mogelijk moet zijn. Dat zal ook wel moeten, want als je
in 2019 in een keer wilt veranderen, moet je het allemaal voorbereiden.Ik wil nadrukkelijk zeggen dat de VVD-fractie er nu niet op aandringt
dat er wordt geprivatiseerd. Zij ziet de publieke belangen namelijk: veiligheid
op het water en een vlot en efficiënt scheepvaartverkeer. Onze stelling
is dat je voor routinematig werk wel heel goede argumenten moet aanvoeren,
wil je het niet door de markt laten doen. Wij willen liever ook geen kunstmarkt.
De huidige situatie zouden wij wel als zodanig kunnen betitelen. Ik krijg
graag en spoedig een heldere, integrale visie. Wij zijn er dus tegen om dit
op zo'n lange termijn te schuiven. Wij vinden dat het voor 2019 moet gebeuren.
Ons concrete voorstel zou zijn dat, aansluitend op de evaluatie van 2009,
de regering met een visie komt in het jaar 2010, met een set van wensen om
in bepaalde bestaande wetten wijzigingen aan te brengen. Om dat wat dichterbij
te brengen, heb ik een vraag aan de minister. De NMa krijgt een belangrijke
taak als het gaat om het financieel toezicht. In hoeverre kan op die manier,
zonder de artikelen in deze wet te ge- of misbruiken, de NMa de loodsen ertoe
brengen dat die 55 jaar zo snel mogelijk uit beeld verdwijnt, zodat ook de
financiering van het prepensioen al in 2012 kan worden gerealiseerd, in plaats
van in 2019? Dan zou het nieuwe systeem veel eerder kunnen worden ingevoerd.
Graag daarop een duidelijk antwoord.In de memorie van antwoord staat dat de termijn tot 2019 een maximale
termijn is. Wij zagen een brief van het loodswezen aan de minister, waarin
staat dat dat vermoedelijk niet later zal zijn dan 2019. Het een klopt niet
met het ander. Ik hoop dat ik ten aanzien van de minister kan aanhouden wat
in de memorie van antwoord staat. Mocht het anders zijn, dan hoor ik dat graag.In dezelfde brief van het loodswezen staat dat de loodsen zeggen dat de
minister in 1988 de kwestie van die 55 jaar heeft geregeld. Is dat waar? Voor
de loodsenorganisatie is een termijn van twee maanden opgenomen om te reageren
op een voorstel voor een kostentoedeling. Men vindt die termijn nogal krap.
Nu denk ik dat je in twee maanden heel veel kunt doen, maar men vraagt of
geen boete wordt opgelegd als die termijn niet wordt gehaald. Tot mijn verbazing
lees ik in het antwoord van de minister dat, als die termijn wordt overschreden,
er inderdaad geen boete komt. Waarom staat deze regel dan in de wet? Die wet
had dan iets korter gekund.Waarom is de regering zo terughoudend met het vrijgeven van bijvoorbeeld
dat vrijwillige loodswerk? Er zijn bepaalde gevallen waarbij de wet geen loods
voorschrijft, dan is het vrijwillig. Maar als je als kapitein een loods neemt,
moet het wel een loods uit die pool zijn. Vrijwilligheid bestaat dus niet,
dat is ook verplichte beloodsing. Op die manier kan geleidelijk wat meer vrijheid
in de loodsensector worden gebracht. Daarbij vragen wij ook aandacht voor
het tuchtrecht en de opleiding, beide elementen die door de loodsen zelf worden
gedaan. Zeker bij de opleiding bepaal je daarmee ook de markt. Zou het niet
goed zijn die elementen ergens anders naar toe te brengen?In deze regelgeving wordt vrij weinig aandacht besteed aan internationale
kwesties, en ook niet aan specifiek Europese kwesties. Wij kennen tegenwoordig
de short sea shipping, een tak van sport waar de regering terecht veel aandacht
aan besteedt. Immers, hoe meer kustvaart wij kunnen stimuleren, hoe minder
vrachtwagens op onze wegen en hoe minder treinen op onze volle spoorlijnen.
Prima, maar zou het niet goed zijn om wat sterker in te zoomen op de betekenis
van Europa voor de loodsen, waarbij het vooral gaat om België en Duitsland?Via deze wet worden de kruissubsidies geleidelijk afgeschaft. Nu betalen
grote schepen veel, onder het motto dat het grote schepen zijn, maar als die
kosten wat meer worden geanalyseerd, zou het redelijker zijn als kleine schepen
verhoudingsgewijs iets meer betalen en grote schepen iets minder. Kortom,
Rotterdam gaat erop vooruit, want daar komen veel grote schepen, en Zeeland
en vooral de noordelijke havens komen te zitten met hogere tarieven. Ik krijg
graag de toezegging van de minister dat hij de zorgplicht ook voor die kleinere
havens handhaaft. Het Rijk voelt zich daarmee verantwoordelijk voor een goed
gebruik van de kleinere havens. Daarmee zeg ik niet dat er geen enkele verhoging
van het tarief mag optreden, maar die verhoging moet niet zodanig zijn dat
daardoor de functies van de kleine regionale havens teniet wordt gedaan. Dan
zijn wij namelijk verkeerd bezig. Ik hoop dat de minister daar expliciet op
let bij de verdere ontwikkeling.Er was altijd een soort gelijkschakeling in rechten en plichten tussen
kapiteins en loodsen. Dat gold bijvoorbeeld voor de verantwoordelijkheid:
een kapitein kan een fout maken, een loods ook. Maar dat is volgens mij nu
weer achterhaald. De loods heeft een kleinere verantwoordelijkheid dan de
kapitein. Waarom? Als de kapitein te laat is waardoor de loods moet wachten,
moet extra worden betaald, maar omgekeerd is dat niet het geval. Ik vind dat
een raar verschil in behandeling. Het is wel een ondergeschikt puntje in het
geheel, maar kan de minister er toch op ingaan? Als die verschillen er zijn,
kan de minister er dan als de wiedeweerga voor zorgen dat ze verdwijnen?Wij kunnen ons als VVD-fractie goed vinden in de inschakeling van de NMa
om het hoognodige financiële toezicht op deze sector te gaan uitvoeren.
Wij denken ook zeker dat dat tot een hogere doelmatigheid, lees meer kwaliteit
en lagere prijzen, zal leiden. Maar wij willen graag twee dingen: de termijn
tot 2019 linksom of rechtsom inkorten, waarvoor minister, de NMa en de loodsen
hun best moeten doen. Dan kunnen wij immers sneller over naar een nieuw en
beter systeem. Verder willen wij dat de regering toezegt dat wij in 2010 die
heldere integrale visie krijgen op loodswerkzaamheden in Nederland, inclusief
een set wijzigingsvoorstellen voor de Scheepvaartverkeerswet en de Loodsenwet.Wij wachten uiteraard de reactie van de minister met belangstelling af,
maar zullen niet schromen om de Kamer zo nodig op deze kernpunten om een uitspraak
te vragen. Het was mij een eer en een genoegen om hier voor het eerst het
woord te mogen voeren. Ik hoop dat nog lang te kunnen blijven doen.De voorzitter:Mijnheer Hofstra, in deze Kamer lichten wij het doopceel van ieder nieuw
lid. Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech over dit wetsvoorstel.
Tegelijkertijd vergeef ik het u voor deze ene keer dat u drie minuten over
tijd bent!Een gewild wetsvoorstel is het wel, want u bent vandaag de eerste van
de drie leden die hierbij hun maidenspeech houden. Dat komt hier niet vaak
voor. Ik houd het heel kort, want ik heb begrepen dat u niet houdt van lange
speeches en al helemaal niet over uzelf. U hebt civiele techniek gestudeerd
aan de TH Delft. Wat weinigen weten, is dat u maar liefst zeventien jaar lang,
tot 1992, verbonden bent geweest aan de Noordelijke hogeschool in Leeuwarden,
als parttimehoofddocent. Maar wat iedereen weet, is dat u lid was van de Tweede
Kamer. Twaalf jaar lang, tot november vorig jaar. In die hoedanigheid hebt
u landelijke bekendheid gekregen rond vraagstukken van mobiliteit en volkshuisvesting.
Zoals wij zonet hebben kunnen horen, spreekt u over deze onderwerpen met passie.
Ik heb mij laten vertellen dat u uw eigenheid ook als spoorwegbouwkundige
niet verloochent, wanneer u een prachtig staaltje bewegende techniek ziet.
Ik hoor daarover later graag meer.U bent tevens een ondernemer pur sang. Voor uw tijd in de Tweede Kamer
was u directeur en/of eigenaar van een aantal ondernemingen op het gebied
van vastgoed, verkeer en milieu. Daarnaast had u de nodige nevenfuncties in
die sectoren. Mijnheer Hofstra, een soms hardnekkig misverstand is dat van
mensen die overstappen van de Tweede naar de Eerste Kamer wordt gedacht dat
zij per definitie een voornamelijk rustend leven willen of zullen gaan leiden.
Sinds uw vertrek uit de Tweede Kamer, waar u overigens lid van het Presidium
was, bent u voorzitter van de Vereniging afvalbedrijven, en bent u voorzitter
van de nieuwe Adviesraad Rijkswaterstaat. Verder bent u directeur-grootaandeelhouder
van diverse bv's. Daarenboven liet u opschrijven in een artikel over de nieuwe
VVD-Eerste-Kamerfractie in uw partijblad Provincie en gemeente, dat er nog
veel te doen valt voor u in de Eerste Kamer. Want u houdt ook van het politieke
handwerk. U hebt gezegd dat ook deze Kamer een politiek orgaan is en dat u
zich met uw fractie in een oppositierol bevindt. Uw ervaring als Tweede-Kamerlid
is rondweg een aanwinst voor de VVD-fractie. U loodst – bijna letterlijk
zou ik willen zeggen bij dit wetsvoorstel – regelmatig een en ander
door moeilijk vaarwater. U bent iemand die op verschillende wijzen nadrukkelijk
aanwezig is, zo hebben wij hier al kunnen merken. Wij verwachten nog veel
van u te horen in de senaat. Ik wens u bij uw werk in ons huis alle succes
toe.Normaal schorsen wij nu de vergadering voor felicitaties, maar omdat er
drie maidenspeeches zijn, schors ik de vergadering na de derde maidenspeech.Het woord is aan de heer Hendrikx, die ook zijn maidenspeech zal houden.De heer Hendrikx (CDA):Voorzitter. Het wetsvoorstel handelt niet over de invoering van marktwerking,
alhoewel dat oorspronkelijk wel het geval was toen het een aantal jaren geleden
in de Tweede Kamer werd behandeld, maar introduceert markttoezicht door de
NMa op het loodswezen. Het wetsvoorstel voorziet ook in afbouw van kruissubsidiëring
tussen verschillende regio's en scheepsklassen, met name in de afbouw daarvan.
Er is al veel over de marktwerking, inmiddels moet ik zeggen eventuele marktwerking,
per 2019 gesproken. De Raad van State constateerde reeds dat het infrastructuurgebonden
karakter van de markt voor loodsdiensten, het ontbreken van alternatieven
voor loodsdiensten en de structuur van het loodswezen in de weg staan aan
concurrentie tussen registerloodsen. Welke opvattingen men ook kan hebben
over de effecten van marktwerking, feit is dat de randvoorwaarden voor het
welslagen van het bewandelen van een dergelijke weg nu niet vervuld zijn.
De regering stelt voor de besluitvorming over eventuele marktwerking op te
schorten tot 2019.De memorie van toelichting bij het wetsontwerp schenkt ook aandacht aan
Europeesrechtelijke aspecten. De inzet van de regering met betrekking tot
het Europese havenbeleid is gericht op de versterking van de concurrentiekracht
van de Nederlandse zeehavens door in Europees verband een eerlijk speelveld
tot stand te brengen. De Europese Commissie heeft er recent aan herinnerd –
ik wijs naar de laatste mededeling inzake een Europees havenbeleid –
dat technisch-nautische diensten, bijvoorbeeld loodsen, als diensten van algemeen
economisch belang zijn onderworpen aan de Verdragsregels inzake mededinging
en de interne markt. Ook het verdragsbeginsel van vrijheid van vestiging is
van toepassing op technisch-nautische diensten. In de genoemde mededeling
van de Commissie wordt ook stil gestaan bij modernisering en het verbeteren
van de prestaties.De Commissie gaat ook specifiek in op technisch nautische diensten. Gesteld
wordt dat de beperking van de interne markt niet verder mag gaan dan voortvloeit
uit de middelen die worden gebruikt voor het vervullen van de taak van algemeen
belang en voor zover noodzakelijk voor een effectieve tenuitvoerlegging van
de taak.Juridische monopolies voor technisch-nautische diensten kunnen de vrijheid
van vestiging beperken. Echter exclusieve rechten mogen niet voor lange periodes
worden toegekend, rekening houdende met de noodzaak om een aanvaardbaar rendement
op het geïnvesteerde kapitaal te garanderen. Graag vernemen wij een reactie
van de minister over de relatie met het Europees beleid, zoals verwoord in
de mededelingen van de Europese Unie.Voor zover wij kunnen beoordelen, spoort het huidige nationale beleid
ten aanzien van het loodswezen met het Europese. Geldt dat ook voor de lange "overgangsperiode"
tot 2019? Of moet er ook om andere redenen worden gestreefd naar een bekorting
van deze tijd? Voor de toekomst is de vraag essentieel of een besluit over
de keuze van wel of niet marktwerking een vrije keuze is voor het nationale
niveau. Zo niet, welke beleidsopties blijven er dan over?In het bijzonder wat loodsen betreft, is de Commissie van mening dat frequente
gebruikers moeten worden vrijgesteld van de verplichting om een loods te gebruiken
als de veiligheid gegarandeerd is. In het streven naar het verlagen
van de kosten moet rekening worden gehouden met technologische innovatie.
De Commissie ziet als gevolg van deze innovatie loodsen op afstand als een
realistische optie, die verder moet worden ontwikkeld.Het loodswezen is in 1988 verzelfstandigd. Dat betekent een en ander voor
de operationele invulling van de opgedragen werkzaamheden. De sterke aandacht
voor (de) materiële aspecten – regeling prepensioen problematiek,
beëindiging kruissubsidiëring, transparantie in kosten, introductie
sectorspecifiek toezicht – vormt waarschijnlijk de verklaring, waarom
niet in breder verband is stilgestaan bij de toekomstige ontwikkelingen. De
wijze waarop onze vragen zijn beantwoord over het laten vervallen van de goedkeuringsbevoegdheid
van de minister ten aanzien van de tarieven, roept wellicht ongewild het beeld
op van bestuur op grote afstand, waar op door andere gesignaleerde problemen
partieel wordt gereageerd. Daardoor ontstaat ongewild een ietwat gefragmenteerd
beeld naar de toekomst toe. Het Rijk, de wetgever, heeft een grote verantwoordelijkheid
voor de omgeving waarin het loodswezen functioneert. Het handhaven van de
goedkeuringsbevoegdheid was naar onze mening ook een verdedigbare optie geweest
als formele uiting van een grote inhoudelijke betrokkenheid. Er wordt in de
behandeling weliswaar diverse malen gesproken over evaluaties, monitoring,
vinger aan de pols houden, maar is ook voldoende helder geformuleerd wat de
te bereiken doelstellingen zijn voor de periode tot 2019? Wordt toepassing
van de Kaderwet Zelfstandige Bestuursorganen overwogen? Welke prestaties mogen
worden verwacht? Welke verbeteringen – modernisering, innovaties –
worden nagestreefd?De loodsdienstverlening – ik citeer de minister – kent een
dubbel monopolie, een wettelijk opgelegde vraag met één wettelijk
gereguleerde aanbieder. Tegen die achtergrond is aangedrongen op een proactieve
opstelling ten aanzien van een aantal onderwerpen. Ik noem: de datum van prepensioen.
Is een dergelijke regeling nog wel verdedigbaar, gezien de pleidooien om waar
mogelijk langer door te werken? Verder noem ik de hoogte van honorering. De
minister heeft gesteld dat de loodsen moeten worden aangemerkt als "zelfstandige
ondernemers" en dat zij derhalve niet in aanmerking komen voor een toets
aan de Balkenendenorm. De minister gaat ervan uit dat er een duidelijke matiging
zal optreden. In andere sectoren is gebleken dat die matiging zelden snel
tot resultaten leidt. Voorkomen moet worden dat er van twee walletjes kan
worden gegeten, namelijk ondernemer zijn zonder concurrentie. Bevatten de
adviezen van de commissie-Dijkstal ook voorstellen voor de bezoldiging van
loodsen? Worden deze gerekend tot het publieke domein of niet? De minister
lijkt de boot af te houden, als wij pleiten voor nader toekomstgericht overleg
over deze onderwerpen. Wij vragen de minister zijn standpunt nader toe te
lichten.Met instemming hebben wij kennis genomen van de inzet van de minister
om, geïnspireerd door de goede ervaringen met de Vlaams-Nederlandse samenwerking
op de Schelde op het terrein van het loodswezen, samen met Duitsland te streven
naar een intensivering van de samenwerking voor de Eems. Wij wensen hem daarbij
veel succes toe.De bestaande belangen van de loodsen mogen niet eenzijdig het tempo bepalen
van de mogelijkheden tot flexibilisering van de loodsplicht of meer in het
algemeen tot het waar mogelijk verbeteren van prestaties en het benutten van
technologische innovaties. Specifiek markttoezicht kan hieraan een bijdrage
leveren. Maar er is meer voor nodig. Aan het slot van het debat in de Tweede
Kamer heeft de minister aangegeven de Kamer in 2009 annex aan de verslaglegging
toezicht NMa een analyse te geven over de oplossing prepensioen, langer doorwerken
na het 55ste levensjaar en de ontwikkeling van het salarisniveau.
Wij nodigen de minister uit deze rapportage ook aan deze Kamer te zenden en
daarbij meer uitgebreid en geactualiseerd in te gaan op de relatie met het
Europees beleid en de daarin opgenomen ambities in de zin van technologische
innovaties en kostenreducties. Het verkennen van een aantal relevante ontwikkelingen
zal dienstig zijn voor het in de toekomst te voeren beleid (meer/minder loodsen,
vrijstelling loodsplicht, technologische innovaties, 2e Maasvlakte). Is de
minister bereid dit aan deze Kamer toe te zeggen? Wij zien met belangstelling
zijn antwoorden tegemoet.Ik constateer dat een maidenspeech op vele uiteenlopende onderwerpen betrekking
kan hebben. Het loodswezen is daarvoor wel uitermate geschikt, stel ik vandaag
vast.De voorzitter:Mijnheer Hendrikx, ook u van harte gefeliciteerd met uw eerste optreden
in de plenaire vergadering van deze Kamer.U hebt een indrukwekkende staat van dienst in het Nederlandse openbaar
bestuur. Jurist van huis uit werd u al op uw 31ste levensjaar geroepen tot
het ambt van burgemeester van de Gelderse gemeente Herwen en Aerdt. In 1974,
u was toen vier jaar lid van de provinciale staten van Gelderland voor toen
nog de KVP, trad u toe tot het college van GS. Aansluitend werd u opnieuw
burgemeester, nu in de gemeente Wijchen. In 1985 maakte u de overstap naar
de rijksdienst, naar het ministerie van BZK. Tot uw benoeming als commissaris
van de Koningin in Overijssel, in 1988, was u op dat ministerie directeur-generaal
Openbaar Bestuur. Na bijna veertien jaar nam u afscheid als commissaris in
Overijssel. Wij hebben er bewijzen van dat u toen uitbundig bent geprezen.Voor de KVP werd u al heel jong actief; u was 19 jaar toen u als een van
de medeoprichters aan de wieg stond van de KVP-jongeren van de afdeling Brunssum.
Daarna volgden nog diverse bestuursfuncties in de KVP. Na de laatste statenverkiezingen
bent u in uw, oude, provincie informateur geweest van een nieuw college, en
u bent daar breed gekwalificeerd als "een informateur van formaat".
Uw cv toont verder een bijna onafzienbare lijst van nevenfuncties die u hebt
vervuld en meerdere, ook buitenlandse, onderscheidingen. Ook nu nog bent u
naast lid van deze Kamer bijzonder actief. Zo bent u voorzitter van verschillende
raden van commissarissen, voorzitter van de Vewin, de brancheorganisatie van
de drinkwaterbedrijven in Nederland, en vicevoorzitter van de raad van commissarissen
van Essent.Mijnheer Hendrikx, u staat bekend als een echte katholiek, maar tegelijkertijd
in zekere zin ook als een calvinist, namelijk sober en met een zekere gestrengheid,
zeker ook voor uzelf. Daarbij meer als iemand die de stille kracht van de
diplomatie hanteert, dan als iemand die zich thuis voelt bij bestuurlijke
krachtpatserij. Dit alles, met uw grote dossierkennis op vele terreinen en uw aanzienlijke ervaring in het binnenlands bestuur, maken u meer
dan welkom in deze Kamer. Ik wens ook u heel veel succes met al uw werkzaamheden
in dit huis.Ik geef het woord aan de heer Slager, die eveneens zijn maidenspeech zal
houden.De heer Slager (SP):Voorzitter. U zult begrijpen dat het voor iemand die een groot deel van
zijn leven heeft doorgebracht achter de dijken van de Schelde een gelukkig
toeval is om zijn maidenspeech te mogen houden over een onderwerp, dat te
maken heeft met die "eigen" omgeving. De Schelde, met name de Westerschelde,
is immers een van de drukste, en tegelijkertijd moeilijkst navigeerbare vaarwateren
ter wereld.Toen ik mij begon te verdiepen in het wetsvoorstel, borrelde spontaan
de herinnering op aan het meest indringende geluid uit mijn kinderjaren: het
geluid van de misthoorn. Op dagen dat het potdicht zat van de mist, klonk
dat klagende geluid in monotone regelmaat vanachter de dijken. Dat klonk ongeveer
zo:(De heer Slager doet het geluid van een misthoorn na.)De heer Slager (SP):Het is een geluid dat iemand die zijn jeugd heeft gesleten aan de boorden
van de Geul niet zal herkennen, maar voor ons had dat geluid behalve dat weemoedige
ook iets van hulpeloosheid. Over dat hulpeloos varen in de mist kom ik nog
te spreken.Ik wil het eerst hebben over die andere vijand van de scheepvaart: de
storm. De laatste storm die we meemaakten was die van 8 op 9 november
toen heel Nederland was gewaarschuwd dat het zou gaan spoken: storm uit het
noordwesten en springvloed. Dan weet je het wel, dan stuwt het water hoog
op in de nauwe trechter van de zuidelijke Noordzee en sinds 1953 weten we
wat dát voor gevolgen kan hebben. Gelukkig is er sinds de februariramp
veel verbeterd: de dijken en het waarschuwingssysteem waren in orde en naast
de stormvloedkering in de Oosterschelde werd voor het eerst in de geschiedenis
ook de Maeslantkering gesloten. Zo doorstond Nederland die stormnacht betrekkelijk
gemakkelijk. Er was wat schade, maar er vielen geen slachtoffers.En toch scheelde het niet veel of er was die nacht wél een slachtoffer
te betreuren. Een eindje de Noordzee op, ter hoogte van de Scheldemonding
waren die nacht zoals gewoonlijk loodsen bezig om vanaf het daar liggende
loodsstation zeeschepen de Schelde op te brengen, en terug. Daarvoor varen
ze vanaf dat stationsschip met een jol naar een zeeschip. Stelt u het zich
even voor: een kleine jol van 6 meter in de stormnacht, dansend op golven
van meer dan 2 meter. Zoiets gebeurt tijdens elke storm. En meestal gaat het
goed, ook als de loods de touwladder, die langs de wand van een zeeschip naar
beneden hangt, moet zien te grijpen en naar boven klimmen. Maar die nacht
gaat er wél iets mis: één van de bemanningsleden van
de jol stort in zee. Natuurlijk heeft hij een reddingsvest aan, dus meteen
verdrinken zal hij niet. Maar de enige overgebleven man op de jol kan niet én
sturen én een collega proberen te vinden en te redden. Hij geeft een
noodsein naar het stationsschip. Daar is een reservejol, maar de bemanning
is daar, sinds er efficiënter gewerkt wordt, gehalveerd. Er zijn geen
wachtlieden meer, zoals vroeger toen het nog een overheidsdienst was. Op één
na ligt de bemanning te slapen. Ze worden gewekt, springen in hun kleren en
laten de tweede jol te water. En dan begint de zoektocht: twee scheepjes,
die proberen de drenkeling in hun zoeklicht te vangen. Het duurt en het duurt,
maar eindelijk vinden ze hem. Meer dood dan levend, want ernstig onderkoeld,
wordt hij aan boord gehesen. De opgeroepen reddingsboot brengt hem naar Vlissingen
en de volgende dag kan het ziekenhuis melden dat de man het avontuur gelukkig
op het nippertje heeft overleefd.Toen ik hoorde van dat ongeluk was mijn eerste gedachte dat er nodig geïnvesteerd
moet worden in nog veiliger manieren van werken bij zware storm. Ik heb daarnaar
geïnformeerd bij de loodsencorporatie, waar ik te horen kreeg dat men
daarmee bezig is. Er is voor Vlissingen een SWATH aangeschaft, een soort catamaran,
die ook bij storm heel stabiel op het water ligt, zodat een veilige beloodsing
mogelijk is bij golven van zelfs meer dan drie meter. Alleen is er een probleem:
bij zo'n storm kan de moderne SWATH niet langszij het stationsschip komen
om daar loodsen op te pikken of af te zetten, want dat oude stationsschip
is daarvoor niet uitgerust. Daarom moeten die stationsschepen worden vervangen,
een voor de Rijnmond, een voor de Scheldemond. Zo'n schip kost tussen de 30
en de 50 mln. Samen met nog een SWATH komt dat op een totale investering van
100 mln. Een afschrijvingstermijn van zo'n schip is 20 tot 25 jaar. Als ze
volgend jaar worden besteld, zijn ze omstreeks 2030 afgeschreven, wat normaal
geen enkel probleem zou zijn, maar nu wel. De loodsencorporatie aarzelt om
die investeringen te doen, vanwege het wetsvoorstel dat wij hier vandaag behandelen.
Daarin houdt deze minister vast aan het voornemen om in 2019 volledige marktwerking
in te voeren, en 2019 is dus halverwege de afschrijvingstermijn. Als in dat
jaar inderdaad concurrenten op de markt verschijnen, weet je nu al dat die
nieuwe schepen niet zonder verlies zijn af te schrijven, of men moet van tevoren
de tarieven omhoog halen. Vandaar de aarzeling bij de loodsencorporatie om
100 mln. te gaan lenen voor de aanschaf van die schepen. Zo zie je hoe de
mogelijke marktwerking in 2019 nu al zijn schaduwen vooruitwerpt.De SP is principieel tegen concurrentie in een sector waar de veiligheid
van de bevolking in het geding is. De veiligheid van de bevolking is hier
in het geding. Het aantal "varende bommen" is nog nooit zo groot
geweest. Je houdt je hart vast als je denkt aan wat er kan gebeuren als één
van de ammoniaktankers die daar wekelijks voorbijkomen lek slaat: dat gaat
tienduizenden slachtoffers kosten. Het is nog maar een paar jaar geleden dat
een deel van Oost-Zeeuws Vlaanderen net niet werd geëvacueerd, nadat
er een schip met gevaarlijke lading aan boord dreigde te scheuren. Gelukkig
dat het niet net gebeurde. Wij weten nu al dat als het aantal gastankers blijft
groeien zoals het nu groeit, een gedeeltelijke bouwstop in Vlissingen en Terneuzen
dreigt, omdat de scheepvaart op de Westerschelde zo riskant is. De schippers
noemen het niet voor niets een tricky river. Het loodsen van die steeds groter
wordende bakbeesten door bochtige smalle vaargeulen, met hun eb en hun vloed
en hun verraderlijke dwarsstromen, is verantwoordelijk werk, werk dat wij
niet mogen toevertrouwen aan elkaar beconcurrerende marktpartijen. Gebeurt
dat wel, dan zullen de veiligheidsrisico's toenemen. Immers, in de scheepvaart
en zeker in de zeescheepvaart is de concurrentie op dit moment moordend. Er
is daar eigenlijk maar één alles overheersende drijfveer: kostenbesparing.
Daar moet alles voor wijken: milieu, veiligheid, materiaal en voldoende gekwalificeerd
personeel. Dat zeg ik niet alleen, dat zegt ook de door het ministerie in
de arm genomen professor Frissen in zijn rapport Het loodswezen overwogen,
uit 1997. Loodsdiensten zullen bij concurrentie tegen elkaar worden uitgespeeld,
en dat niet eens zozeer om die loodstarieven omlaag te krijgen, want die zijn
eigenlijk van betrekkelijk belang. Bij een groot containerschip bedraagt het
loodstarief misschien 5% van de totale havenaanloopkosten. Veel duurder
is sleepboothulp. Als je daarop kunt bezuinigen, tikt dat pas aan. Maar wie
bepaalt nu of sleepboothulp nodig is? Dat is de loods. Als nu een loods tegen
een kapitein zegt dat die twee sleepboten nodig heeft om veilig door het Nauw
van Bath te varen, zal die kapitein daar na enig gesputter wel mee akkoord
gaan. De loods zegt het immers zelf. Als er straks echter twee loodsdiensten
opereren, kan een loods onder druk worden gezet. De kans is niet denkbeeldig
dat hij dan, om zijn klant te behouden, zal zeggen: ach, laten wij het maar
met één sleepboot proberen. Dit risico mogen wij niet nemen
en die koers moeten wij niet inslaan.In feite zijn wij deze koers echter al ingeslagen in 1988, toen het parlement
op initiatief van minister Smit-Kroes het besluit nam om de goed functionerende
overheidsdienst te verzelfstandigen. Dit deed zij niet omdat de loodsen dit
wilden, maar omdat de politiek het wilde. Deze verzelfstandiging was de eerste
stap naar marktwerking. Helaas zat de SP toen nog niet in het parlement. Wij
konden dus toen nog niet zeggen: doe dit niet en houd het bij het oude. Het
lijkt mij dat het intussen voor iedereen duidelijk zou moeten zijn dat dit
een veel te riskante koers was.Wie kennis neemt van de lange lijdensweg die de overheid sinds 1988 heeft
afgelegd, moet onwillekeurig denken aan een schip in de mist. Al bijna twintig
jaar is het schip onderweg naar de haven die "Marktwerking" heet.
Deze haven is echter nog steeds niet in zicht. Om de paar jaar wordt de koers
bijgesteld, maar na een tijdje blijkt hij weer niet de goede te zijn en moet
hij opnieuw worden gewijzigd. Ondanks alle commissies, rapporten, ingehuurde
adviseurs en andere kostbare operaties, vaart het schip nog steeds rond in
de mist. De nieuwste kapitein aan boord – hij zit hier voor ons, heet
Eurlings en is al de zevende sinds kapitein Smit-Kroes in 1988 van wal stak –
heeft zich als eerste van de zeven nu openlijk afgevraagd of de bestemming
ooit zal worden bereikt. Hij deed dit in de Tweede Kamer. Hoewel hij zich
dit afvraagt, blijft hij volgens mij nog steeds doormodderen.Het valt op dat minister Eurlings vreemde lessen trekt uit onze geschiedenis.
Nederland heeft immers ervaring opgedaan met concurrentie bij het loodsen.
Van 1839 tot 1939 hebben de Vlaamse en Nederlandse loodsen elkaar op de Schelde
beconcurreerd. Dit leidde soms tot halve zeeslagen en zelfs tot enkele doden.
Eindelijk, na honderd jaar, heeft men gezegd: het is toch beter als wij samenwerken.
Sindsdien gaat het op de Schelde perfect. De minister trekt hieruit lering.
Hij zegt in de memorie van toelichting dat wij niet moeten beginnen aan concurrentie
met de Belgen, "omdat uit het samenwerkingsverband betekenisvolle kostenreducties
voortvloeien". Nog verder wil hij gaan op de Eems, waar een geïntegreerde
Nederlands-Duitse loodsdienst zou moeten komen. "Want", zo schrijft
de minister, "dit is uiteindelijk het meest voordelig voor alle partijen,
inclusief de scheepvaart en de havens." Samenwerken is dus volgens de
minister voordeliger dan concurreren. Echter, de nu perfect samenwerkende
Nederlandse loodsen moeten juist met elkaar gaan concurreren. Dit zou namelijk
voordeliger zijn. Mag ik de minister nogmaals vragen welke argumenten hij
hiervoor heeft? Ik stelde deze vraag eerder al schriftelijk. Tot nu toe heeft
hij de argumenten niet genoemd. Als hij ze niet heeft, waarom houdt hij dan
de optie voor 2019 toch zo krampachtig open?Hij vindt in elk geval geen argumenten in de adviezen die ik heb gelezen
en die mijn fractie in onze schriftelijke vragen al heeft genoemd. Deze adviezen
stellen allemaal dat concurrentie in deze sector juist onvoordelig uitpakt
en voor de veiligheid uit den boze is. Het is geen toeval dat experimenten
met loodsenconcurrentie elders op de wereld allemaal na een tijdje zijn afgeblazen
en stopgezet. Ik wil één adviseur citeren, namelijk de door
de voorganger van minister Eurlings ingehuurde professor Koopmans. Hij schrijft: "Experimenten
met de introductie van concurrentie in Argentinië en Australië hebben
duidelijk gemaakt dat er vrijwel uitsluitend negatieve effecten te verwachten
zijn. Dat wil zeggen: afname van de kwaliteit van dienstverlening met toenemende
kosten voor de scheepvaart." Duidelijker kan het volgens mij niet. De
minister negeert echter deze waarneming van zijn adviseur en geeft ons geen
antwoord op de schriftelijke vraag waarom hij dit doet. Daarom vraag ik het
hem nogmaals.Professor Koopmans acht het uitgesloten dat je marktwerking kunt forceren
in deze kleine sector met zijn hoge kosten voor infrastructuur – ik
noemde al de investering van 100 mln. voor drie schepen – plus de langdurige
opleidingen. Er is acht jaar nodig voordat je de grootste bakbeesten mag loodsen. "Daarom",
zegt professor Koopmans, "is splitsing van het loodswezen een niet levensvatbare
operatie. Er zijn ook te weinig loodsen om twee organisaties in volcontinudienst
te bemannen." Dit zijn volgens mij feiten. Ik zou wel eens een steekhoudend
argument van de minister willen horen dat deze feiten onderuithaalt. Als hij
zo'n argument niet kan noemen, dan sluit ik mij aan bij professor Koopmans,
die zegt: "Alles overwegende is de beste oplossing om de positie van
het loodswezen te laten zoals deze thans geregeld is. Accepteer dat het loodswezen
als veiligheidsorganisatie in een monopoloïde omgeving functioneert,
zij het dat er scherp toezicht wordt gehouden op de prijsvorming."Tot slot wat die prijsvorming betreft nog het volgende. Omdat een van
de voorgangers van minister Eurlings in 1995, bij een van de koerswijzigingen
tijdens het varen in de mist, het recht op uitvoerige toetsing van de loodsentarieven
uit handen heeft gegeven en wij hierdoor nog slechts marginaal kunnen toetsen,
wordt er nu een hele wet opgetuigd, met toezicht van de NMa. De SP-fractie
in de Tweede Kamer heeft al aangegeven dat zij dit overbodig vindt. Ook binnen
de bestaande wetgeving kunnen de doeleinden gewaarborgd worden die de minister
zich stelt. En als de minister meer toetsingsmogelijkheden wil, dan moet hij
dáárvoor een voorstel doen.Wij vinden deze wet niet alleen overbodig, maar ook onwenselijk. De NMa
zal er zeker op toezien dat de tarieven zo laag mogelijk blijven
en dat de loodsen bij de aanschaf van schepen niet aan "gold plating"
doen. Zo wordt het in fraai Nederlands in de memorie van antwoord genoemd.
Wanneer is er sprake van gold plating en wat is er nodig voor de veiligheid?
Kan de NMa deze vragen goed beantwoorden? Afgezien van de vraag of de NMa
wel de deskundigheid heeft om de juiste afweging te maken voor deze zo gespecialiseerde
veiligheidsorganisatie, is het nu al zeker dat de economische overwegingen
bij de NMa op de eerste plaats komen en niet de veiligheidsaspecten. Mijn
fractie is hierop tegen. Voor ons dient bij het loodsen van schepen de veiligheid
van mensen, op schepen en achter de dijk, voorop te staat, en niet de portemonnee
van een rederij uit Sjanghai of Singapore.De voorzitter:Mijnheer Slager. Ook u feliciteer ik hartelijk met uw maidenspeech. U
bent het enige lid van de Eerste Kamer dat afkomstig is uit de provincie Zeeland.
Ik zou bijna zeggen dat u alleen hierom al heel hartelijk welkom bent in deze
Kamer. Wij hebben immers een bijzondere band met alle provincies.Uw werkend leven staat in het teken van het gesproken en geschreven woord.
Wij hebben hiervan zojuist al even mogen proeven. U bent 17 jaar lang journalist
geweest bij het dagblad Het Vrije Volk en 27 jaar was u radioredacteur/programmamaker;
ruim 2 jaar bij de VARA-radio en 25 jaar bij de VPRO-radio. Sinds 1981 schrijft
u ook boeken. Daarin staan vooral verhalen van gewone mensen, die generaties
lang mondeling werden overgedragen. Dit wordt beschouwd als uw specialiteit
die terug te vinden is in onder meer "De Zeeuwse geschiedenis in meer
dan honderd verhalen" (2005) en "De ramp. Een reconstructie van
de watersnood van 1953". Ik heb begrepen dat u deze ramp op Tholen meemaakte
als veertienjarige. Verder verscheen van u "Mijn Zeeland". Met dit
boek won u de Jan Bruijns Publieksprijs 2007. Hiernaast schreef u een aantal
boeken die ik mag karakteriseren als politieke boeken. Zo verscheen in 2001
van uw hand "Het geheim van Oss. Een geschiedenis van de SP", en
meer recent verscheen "Hoe dan, Jan?", waarin een verzameling interviews
met de heer Marijnissen is te vinden.Mijnheer Slager, ik vermoed dat u uw hart zou kunnen ophalen als u de
historische muren van deze Kamer zou kunnen laten spreken over wat er zich
in de afgelopen eeuwen in deze ruimte allemaal heeft afgespeeld. Ik vermoed
tevens dat met uw weergave daarvan succes verzekerd is. Een recensent noemde
u "een vakman van formaat die al zijn gehele carrière op volstrekt
integere en sympathieke wijze verhalen aan het papier toevertrouwt".
Wat u als schrijver drijft, heeft u ooit in een interview in Trouw als volgt
verwoord: "Ik heb altijd geprobeerd dicht bij de mensen te schrijven
om ze een stem te geven die niet gehoord wordt in de geschiedenis. Want de
officiële geschiedschrijving vertrekt toch meestal vanuit het perspectief
van de autoriteiten die het beleid bepalen. Maar degenen die het beleid te
verwerken krijgen in de dagelijkse praktijk, die hoor je te weinig. Mijn fascinatie
ligt daar dus."Mijnheer Slager, ik twijfel er niet aan dat u ook in dit huis "dicht
bij die mensen" politiek wilt en zult bedrijven. Ik wens u ontzettend
veel succes met uw werkzaamheden hier. Ik schors de vergadering om de leden de gelegenheid te bieden om de heren
Hofstra, Hendrikx en Slager te feliciteren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: DupuisDe heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik kan niet zo mooi zingen als mevrouw Slagter
en al helemaal niet zo mooi vertellen als de heer Slager, maar wat ik wel
mag, is mede namens de OSF spreken. Dat is weer een troost voor mij.Laat ik maar direct met de deur in huis vallen: aan dit wijzigingspakket
van de Loodsenwet kleven naar onze smaak een paar grote bezwaren. Het voorstel
beoogt de invoering van sectorspecifiek markttoezicht op het loodswezen door
de NMa. Het wil meer kostengerichte tarieven en het wil ook de afbouw van
kruissubsidiëring tussen regio's en scheepsklassen. Kort gezegd is eigenlijk
het volgende aan de hand: het loodswezen maakt als wettelijk gereguleerd collectief
misbruik van zijn monopolie door onredelijke tarieven te hanteren. Hier moet
wat aan gedaan worden.Ons eerste bezwaar betreft misschien wel de introductie van marktwerking
in deze sector. Dit bezwaar berust wel op inzicht met terugwerkende kracht,
maar toch. De verzelfstandiging dateert van 1988. Daarbij is een arbeidsvoorwaardenpakket
afgesproken. Of je het wilt of niet, bij het lezen van de stukken dringt zich
de vraag op of die verzelfstandiging eigenlijk wel nut heeft gehad. Is dat
wel eens serieus nagegaan? De vraag is of er voor het loodswezen ooit marktwerking
komt. In theorie kan natuurlijk alles, maar geldt dat ook voor deze sector?
Het werk is infrastructureel van aard en havengebonden, er zijn geen echte
alternatieven voor loodsdiensten en de structuur van het loodswezen staat
concurrentie in de weg. Wat is er nu op tegen, zo vragen de fracties van D66
en van de OSF, om de verzelfstandiging die heef geleid tot, voorzichtig uitgedrukt,
moeizame overheidssturing en vormen van zelfverrijking, kritisch te bezien?Los van het antwoord op onze opmerking over het eerste bezwaar is het
tweede bezwaar dat de beslissing over invoering van marktwerking pas in 2019
wordt genomen. Vorige sprekers hebben het al over deze termijn gehad. Laat
dat jaartal eens even op je inwerken en kijk vervolgens naar deze minister.
Hij is iemand die zeer voortvarend met zijn dossiers omgaat. Hij is zeer ambitieus.
Hij wil de verschillende projecten snel realiseren, maar dan krijgt de Eerste
Kamer een loodsenwetje met een memorie van antwoord waar – nu laat ik
even mijn gevoel spreken – de luiigheid vanaf springt. Daarin staat
namelijk: 2019, dus over twaalf jaar, is het vroegste moment om aan de hand
van een goede evaluatie eens na te gaan wat wij moeten doen. Is dat niet een
onwezenlijke termijn? Wij kunnen toch niet met droge ogen het huidige monopolie
tot die tijd in stand houden? Ik vind de argumentatie van de minister eigenlijk
zo slap als de bagger van de havens. Er wordt voortdurend verwezen naar exogene
krachten alsof het loodswezen het exclusieve recht op exogene krachten heeft.
In alle sectoren van de samenleving spelen exogene krachten en die zijn nooit
uitgetrild.Een derde bezwaar betreft de datum voor het prepensioen in deze sector.
Onze fracties zijn van mening dat deze niet in overeenstemming zijn met de
publieke en politieke norm: op je 55ste eruit. De houding van de minister
die spreekt uit de memorie van antwoord vinden wij veel te passief, en nu
druk ik mij voorzichtig uit. Hij laat het aan de registerloodsen zelf over
om te bepalen wat er op dit punt moet gebeuren. Dat is nog minder dan ambitieloos.
Kan de minister nog eens aangeven welke mogelijkheden hij formeel heeft om
hier iets aan te doen? En: waarom doet hij niets?Het vierde bezwaar volgt automatisch op het voorgaande en betreft de honorering
in deze sector. Zoals wij allen weten, ligt de honorering ver boven de Balkenendenorm.
Ook hier bespeuren onze fracties weer een schouderophalende minister. Waarom
toch die gemakzucht? Ik vermoed dat de achtergrond hiervoor is dat de absolute
kosten van alles wel meevallen, maar dat geldt natuurlijk ook voor de directeuren
van energiebedrijven die veel verdienen. Het gaat hier niet om absolute bedragen,
het gaat hier om principes. Ik hoop toch zo dat deze minister niet losjes
omgaat met de principes en de afspraken.De minister geeft in de memorie van antwoord aan dat hij deze buitenproportioneel
zijnde arbeidsvoorwaarden wel kan regelen, mogelijk via een aparte wet. Hiervan
is echter afgezien. Mijn fractie wil eigenlijk dat de minister daar niet van
afziet en dat hij een wetsvoorstel indient, linksom of rechtsom, om die zaken
in overeenstemming te brengen met de maatschappelijke en publieke norm op
dit punt. Graag hoor ik een reactie.Onze fracties zien alle reden om van de eerste evaluatie in 2009 een echte
evaluatie te maken. De indringendheid om daar een echte evaluatie van te maken
is nog verder vergroot door de brief van de minister van Financiën, de
heer Bos, over wat publiek en wat privaat zou moeten zijn. Het is een brief
die geaccordeerd is door het kabinet en die volgens mij voor 100% van
toepassing is op dit dossier. Bij die volledige evaluatie in 2009 zou veel
meer de principiële vraag aan de orde moeten komen naar nut en noodzaak
van marktwerking van het loodswezen en nut en noodzaak van de verzelfstandiging.
Ik vertrouw op dat punt vooralsnog op een spijkerharde toezegging. Ik zeg
nu alvast dat ik vrij ongevoelig zal zijn voor de argumentatie die misschien
in de tweede termijn naar voren komt en die ook in de memorie van antwoord
staat, namelijk dat zo'n evaluatie te vroeg zou zijn en te ingewikkeld. Alsof
wij denken dat het over twaalf jaar minder ingewikkeld is. Daar gaat luiigheid
van uit. Zeker een sector die weet wat het is om aan het roer te staan, zal
begrijpen dat een indringende koerswending soms nodig is om ongelukken te
voorkomen. Kortom, wij verwachten een toezegging voor een echte evaluatie
in 2009. Daarin moeten 1. nut en noodzaak van de verzelfstandiging aan de
orde komen, 2. een aantal toekomstscenario's worden geschetst dat past in
de beleidsbrief van de minister van Financiën en 3. concrete oplossingen
worden aangegeven voor twee zaken, namelijk de prepensioenen en de honorering.Mevrouw Linthorst (PvdA):Voorzitter. Veel is al gezegd. Dat is het nadeel als je als vijfde spreker
het woord voert. Ik zal proberen aan te sluiten bij mijn voorgangers en daar
nog kort iets aan toe te voegen. Het voordeel is dat helder lijkt dat de fracties
in deze Kamer er hetzelfde over denken.In het wetsvoorstel wordt voorgesteld om verdergaande marktwerking uit
te stellen om de sector de gelegenheid te geven een aantal lastige kwesties
uit het verleden op te lossen, zoals de prepensioenregeling en de kostendekkendheid
van de tarieven in de verschillende havens en van schepen.Wij zijn voor uitstel van een verdergaande marktwerking, niet alleen om
de sector de gelegenheid te geven om orde op zaken te stellen, maar vooral
om een pas op de plaats te maken en een moment van bezinning in te bouwen.
Ik ga hier niet in op de prepensioenregeling, want daar is al genoeg over
gezegd. Daarbij is het de vraag of die nog wel van deze tijd is. Het moment
van bezinning heeft vooral betrekking op de vraag wat de privatisering of
verzelfstandiging van het loodswezen ons heeft gebracht en onder welk regime
de beste resultaten kunnen worden verwacht voor het functioneren van deze
sector. Dat zijn de vragen waar het volgens mijn fractie in dit debat over
moet gaan.De privatisering van het loodswezen is zo ongeveer de eerste privatiseringsoperatie
geweest van een rijksdienst met een publiek belang. Het moet gezegd: van mijn
fractie mag deze privatisering als mislukt worden beschouwd. De privatisering
heeft niet geleid tot meer transparantie en lagere tarieven. Integendeel,
het lijkt erop dat alleen de loodsen zelf er beter van zijn geworden. Zij
worden beschouwd als zelfstandige ondernemers die zelf beslissen over een
marktconforme beloning. Daarnaast genieten zij als ondernemers ook nog een
aandeel in de winst. Op dit zelfstandig ondernemerschap valt nog wel iets
af te dingen. Loodsen opereren in een monopoloïde omgeving; afname van
hun diensten is wettelijk verplicht en dus gegarandeerd. Feitelijk hebben
zij een dubbelmonopolie omdat er aan de aanbodzijde nog geen marktwerking
is ingevoerd. Met dit wetsvoorstel wordt die nog twaalf jaar uitgesteld. De
hamvraag is natuurlijk: waar stevenen wij op af na die twaalf jaar? Is dat
marktwerking, het terugdraaien van de privatisering of het invoeren van sectorwetgeving?
Het antwoord op die vraag is voor mijn fractie afhankelijk van het antwoord
op de vraag onder welk regime het publieke belang het beste gewaarborgd is.De PvdA heeft in het recente verleden met meer of minder tegenzin meegewerkt
aan de privatisering van publieke diensten. De ervaringen daarmee hebben ons
geleerd dat dergelijke privatiseringen kritisch gevolgd moeten worden. Dat
geldt dus ook voor de privatisering van het loodswezen. Wij worden hierin
gesterkt door de commissie-Koopmans. Volgens deze commissie leent de aard
van het werk van loodsen zich eigenlijk helemaal niet voor marktwerking en
gedijt het werk het beste in een monopoloïde structuur. Dat geldt temeer
volgens de commissie omdat in de ons omringende landen ook nauwelijks sprake
is van marktwerking. Wij hebben deze constatering met verbazing gelezen. Immers,
bij de privatiseringsoperatie van 1988 werd gesteld: "Op grond van voornoemd
kabinetsbesluit is onder andere nagegaan of het loodsen van zeeschepen in
aanmerking kon komen voor concreet privatiseringsonderzoek. De uitkomst hiervan
was bevestigend. Daarbij kwam het feit dat het loodsen van zeeschepen in de
meeste landen in een geprivatiseerde vorm wordt uitgevoerd. Bovendien sluit
een geprivatiseerd model goed aan bij de wijze waarop de loods
zijn functie moet kunnen uitoefenen." Het is opmerkelijk dat de motieven
om in 1988 de privatiseringsoperatie te starten in 2004 door de commissie-Koopmans
worden omgedraaid. Dat geldt zowel voor de omgeving waarin de loods zijn functie
moet kunnen uitoefenen als voor de situatie in de landen die ons omringen.
Wij vragen de minister uitdrukkelijk om eens uitvoerig aan te geven op basis
van welke informatie het privatiseringsbeleid in 1988 is genomen. Waren de
gegevens waar de commissie-Koopmans nu aan refereert, toen niet bekend?Hoe nu verder in de toekomst? Door meer collega's, onder anderen door
de heer Hendrikx van het CDA, is gevraagd om een evaluatie in 2009. Wij steunen
dat verzoek van harte. Die evaluatie moet naar onze mening ook ruimte bieden
aan een grondige discussie over de voor- en nadelen van de verschillende mogelijke
organisatievormen. Naar onze mening zijn alle drie de opties die wij hebben
genoemd, bespreekbaar. Wij hebben begrepen dat de minister het terugdraaien
van de privatisering niet haalbaar acht omdat, als de loodsdienst niet optimaal
functioneert, er in de woorden van de minister "een spanning kan ontstaan
tussen de vlotheid van het scheepvaartverkeer en de operationele veiligheid".
Wij nemen aan dat de minister hiermee bedoelt dat de loodsen het werk kunnen
neerleggen als het terugdraaien van de privatisering wordt overwogen. Als
dat niet zo is, hoor ik dat graag. De minister zegt dat geen andere diensten
dit werk kunnen overnemen. Dat riekt naar chantage. En dat zou geen basis
moeten zijn voor een besluit. Uitgangspunt moet zijn, het publieke belang
het beste te dienen. Het lijkt mijn fractie dan ook niet nodig om op voorhand
al een van de opties uit te sluiten. Bij een bespreking in 2009 is er immers
tien jaar de tijd om de door de minister genoemde bezwaren het hoofd te bieden.
Wij wachten de reactie van de minister met belangstelling af.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Deze bijdrage doe ik mede namens de ChristenUnie. Het loodswezen,
zo blijkt uit de geschiedenis, is net zo beweeglijk als het water. Tot 1980
was er sprake van het marinetijdperk. Zo was het toch, mijnheer Slager? Hierna
viel het onder het directoraat-generaal scheepvaart en maritieme zaken en
daarna volgde de verzelfstandiging, in 1988. Sinds de verzelfstandiging zijn
de Nederlandse registerloodsen binnen het loodswezen zowel beroepsmatig als
bedrijfsmatig georganiseerd. De registerloods is in feite zelfstandig beroepsbeoefenaar.
Zij hebben zich gezamenlijk verenigd in de Nederlandse loodsencorporatie.
Maar ook na de verzelfstandiging bleef het niet rustig, zoals anderen ook
hebben gezegd. Er werden commissies ingesteld en er verschenen en verschijnen
rapporten. Na dit heel langdurige proces is nu het wetsvoorstel markttoezicht
registerloodsen aan de orde.Onze fracties, de ChristenUnie en de SGP, benadrukken het belangrijk te
vinden dat de Nederlandse loodsencorporatie (NLC) de publieke taak kan blijven
uitvoeren, want het publieke belang is gediend bij de veiligheidstaak en de
verplichte dienstverlening aan alle havens en schepen, met waarborging van
de continuïteit. De vraag is dan ook of marktwerking voor deze sector,
met loodsen die zelfstandig beroepsoefenaar zijn, met een publieke taakstelling,
een goede oplossing zal zijn. De Raad van State wees hier ook al op in zijn
advies. Dat blijkt ook uit andere uitgebrachte adviezen. Onze fracties hebben
hierover grote twijfel.Hoewel is aangekondigd dat marktwerking mogelijk zal worden ingevoerd
per 2019, is in dit wetsvoorstel alleen sprake van markttoezicht door de NMa.
Op zichzelf hebben onze fracties hiertegen geen bezwaar, als dit maar niet
leidt tot heel veel administratieve lastenverzwaring. Het gaat om een beperkte
sector. Wat wil de NMa onderzoeken? Hoe gaat dat allemaal? Het moet ook een
beetje in evenwicht zijn, vinden wij. Wij verzoeken de minister om hierop
in te gaan.Daarnaast vragen wij aandacht van de minister voor de gevolgen die mogelijk
ontstaan door de onzekerheid over de organisatievorm na 2019. Anderen hebben
dat ook gevraagd, en collega Slager heel beeldend. Worden noodzakelijke grote
investeringsbeslissingen hierdoor niet uitgesteld? Kan de minister inzicht
geven of dit consequenties heeft voor de publieke taak? Komt de veiligheid
hierdoor niet in gevaar?Al een aantal jaren is er een discussie tussen de Europese Commissie en
het Europees Parlement. Ik heb begrepen dat de Europese Commissie zich nauwelijks
iets aantrekt van het Europees Parlement. Ik weet niet of dit altijd de lijn
is, daar kan de minister beter een verhaal over houden, maar dat lees ik uit
de stukken. Het ging hierbij om het verwijderen van de loodsen uit de (concept)richtlijn.
Door de Europese Commissie wordt daarmee getracht om een publieke veiligheidstaak
onder de invloedssfeer van de opening van markten dan wel concurrentie of
volledig vrije marktwerking te brengen. Wij willen graag de visie van de minister
weten op deze beleidsrichting van Europa, want wij hebben daar zorgen over.Onze fracties zijn van mening dat ons land binnen de Europese Unie een
groot belang heeft bij uitstekend functionerende havens. Nederland heeft bovendien
verdragsrechtelijke verplichtingen betreffende de loodsdienstverlening op
de Vlaamse havens. Is de minister het met ons eens dat een goed functionerende
loodsdienst ook in de toekomst een belangrijke rol moet blijven vervullen?
De argumenten hebben wij zojuist bij de minister op tafel gelegd.Voorzitter, ik kom tot een afronding. Ik ben mijn bijdrage begonnen met
aan te geven dat er sinds de oprichting in 1988 zoveel is gebeurd dat er naar
onze mening een periode van rust zou moeten komen, zodat er niet onder druk
van mogelijke marktwerking allerlei zaken worden gedaan die later onverantwoord
blijken te zijn. Wij wachten de aan de Tweede Kamer toegezegde evaluaties
in 2009 en 2011 met belangstelling af, omdat er op een goede wijze moet worden
geëvalueerd. Wij horen graag straks de beantwoording door de minister.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-491-500.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl