Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2004 (29200 VI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 943-984

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-11-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 16, pagina 943-984

28-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Smits (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de waarschuwing van het College voor zorgverzekeringen dat de door de minister aangegeven opbrengst van de "medicijnknaak" niet klopt, en de bewering dat hij informatie hierover niet naar de Kamer heeft gezonden (mondelinge vragenuur)Pagina 927-931
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2004 (29200 VI)Pagina 943-984
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 28 oktober 2003)Pagina 984-985
Presentie en opening (dinsdag 28 oktober 2003)Pagina 927-927
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 28 oktober 2003)Pagina 934-934
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de uitkomsten van het onderzoek van stichting de Ombudsman inzake slechte bereikbaarheid en toegankelijkheid van huisartsenposten (mondelinge vragenuur)Pagina 931-934
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 oktober 2003 over de stelselherziening van gesubsidieerde rechtsbijstand, de inrichting van asielrechtsbijstand en over het toekomstperspectief van het juridisch loket, te weten: - de motie-De Wit/Vos over het verlengd spreekuur als publieksfunctie (29200 VI, nr. 23); - en nog twee andere moties (29200 VI, nrs. 24 en 25)Pagina 936-936
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de brief van het kabinet over het niet indienen van een toestemmingswet voor het voorgenomen huwelijk van Z.K.H. prins Johan Friso en mevrouw M.M. Wisse Smit (29241), te weten: de motie-Herben over de toekomst van de monarchie (29241, nr. 6)Pagina 936-936
Stemmingen in verband met: - het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851); - de motie-Van Dam over een database met EMEI-nummers (28851, nr. 34); - de motie-Atsma/Blok over beleidsregels binnen het kader van de Wet OPTA (28851, nr. 35)Pagina 934-936
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 oktober 2003 over SchipholPagina 936-943
Stemming over een motie, ingediend bij het notaoverleg over de nota Fiscaliteit, landbouw en natuurbeleid (28207), te weten: de motie-Slob c.s. over een overzicht van in de landbouwpraktijk ervaren knelpunten rond vrijstellingen in de Wet op belastingen op rechtsverkeer (28207, nr. 4)Pagina 936-936

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 225 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar
2004 (29200 VI).De voorzitter:Door de omstandigheden met de Eerste Kamer zitten wij nogal krap in de
tijd als wij vandaag de eerste termijn willen afmaken. Ik denk dat iedereen
het een goed plan vindt om te proberen dat te doen. Zoals ik eerder heb gezegd,
moet het niet later worden dan 23.15 uur. Dat betekent dat u niet al te uitbundig
moet interrumperen. In dat verband wijs ik er nog op dat een begrotingsbehandeling
in eerste instantie bedoeld is voor medewetgeving en controle van de regering
en niet voor grote onderlinge discussies. Dat betekent niet dat die onderlinge
discussies niet kunnen plaatsvinden, maar in beperkte mate. Het is uiteraard
aan mij om te bepalen hoe beperkt dat is en wat redelijk is.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Wolfsen (PvdA):Voorzitter. Aan één ding ontbreekt het deze ministers in
ieder geval niet, en dat is werklust. Vorige week dreigde mijn computer zelfs
bijna vast te lopen als gevolg van de grote stroom aan brieven en wetsvoorstellen.
Meer regels lijkt het motto van deze ministers. Ik durfde gisteravond bijna
niet naar bed te gaan, omdat de brieven van deze minister binnen bleven stromen.
Vannacht zijn wij nog over het laatste nieuws geïnformeerd. Maar werklust
alleen is niet voldoende. Terzijde en voor de goede orde, als ik hierna "de
minister" zeg, bedoel ik de minister van Justitie, tenzij anders aangegeven.Ik begin met een compliment, want mijn ervaring met de minister is dat
hij, ondanks zijn eigen dadendrang, niet altijd afwijzend reageert op voorstellen
van de oppositie. Als voorbeeld noem ik het onlangs door ons gedane voorstel
voor de evaluatie van strafzaken die grote maatschappelijke commotie hebben
veroorzaakt en eindigen zonder veroordeling. Die houding stellen wij zeer
op prijs.Vorig jaar begonnen vele collega's hun inleiding met de tragische dood
van René Steegmans uit Venlo. Vandaag staat wat mijn fractie betreft
de tragische en zinloze dood van mevrouw Anja Joos symbool voor alle honderdduizenden
slachtoffers van criminaliteit. Wij hebben dan ook geen enkele behoefte om
af te dingen op de urgentie in deze begroting met betrekking tot de bestrijding
van criminaliteit.John Stuart Mill had waarschijnlijk wel gelijk, toen hij schreef dat mensen
niet verkeerd handelen omdat hun begeerten te sterk zijn, maar omdat hun geweten
zwak is. Wij denken dat naast opvoeding en zorgen voor een goede binding met
de samenleving ook uitlatingen en opvattingen van politici, bewindspersonen
en soortgelijke functionarissen van invloed zijn op de gewetensvorming en
dus op die natuurlijke rem, het geweten. Daarom moeten wij er in welke discussie
dan ook, ook hier, nooit enig misverstand over laten bestaan dat in Nederland
de wet de grens is. Eigen richting mag niet. De keerzijde daarvan is wel dat
het grote verplichtingen schept voor de overheid. Daarvan moeten wij ons goed
bewust zijn. Zij moet dan ook altijd adequaat reageren. Zo niet, dan leidt
dat tot grote machteloosheid en woede bij de slachtoffers. Vannacht zijn wij
nog door een laatste brief van de minister geïnformeerd over de voorlichting
die hij gaat geven op dat terrein. Dat lijkt ons een goede zaak. Wel geldt
ook hier dat werklust alleen niet voldoende is.Ik val maar met de deur in huis. Vrijdag ontvingen wij de voortgangsrapportage
over een jaar beleid van deze minister wat betreft drugskoeriers. Onthullend.
Er wordt nu al bijna 100 mln euro per jaar aan besteed. Naast de noodvoorziening
zitten er al honderden, misschien wel duizend, koeriers in gewone cellen.
Mede als gevolg daarvan worden er dit jaar al rond 12.000 andere gevangen
vervroegd naar huis gestuurd, waaronder nu ook de grote jongens, zoals dat
heet. De kleintjes krijgen nu voorrang. De minister doet nu allerlei voorstellen
die op zichzelf niet onlogisch lijken, maar wel een beetje neerkomen op oude
wijn in nieuwe zakken.De pakkans gaat omhoog, zegt de minister. Heel goed, maar wat het OM met
al deze extra opgepakte koeriers gaat doen, zegt de rapportage niet om van
het mogelijk desastreuze effect op de rest van de strafrechtketen nog maar
te zwijgen. De somberste conclusie is dat het effect van het beleid van deze
minister tot op heden "in het algemeen niet heeft geleid tot een meetbare
vermindering van het aantal koeriers". Ontluisterend! De kosten gaan naar
de 100 mln, terwijl de resultaten niet meetbaar zijn.Ondertussen roepen deskundigen in de media dat de cijfers van de minister
niet kloppen. Wat is waar, wat is wijsheid, zo vragen wij ons af. Werklust
alleen is in ieder geval niet voldoende gebleken. Dit zou wel eens hét
drama, dé desinvestering van deze minister kunnen worden. Daarom stellen
wij voor, zeer binnenkort eens indringend met de minister te spreken over
dit onthullende voortgangsbericht, voordat wij daarover besluiten nemen. Wij
zien liever dat al dat geld wordt besteed aan de behandeling van zaken waarvan
mensen echt last hebben, zoals inbraken, geweld, fraude en ga zo maar door.
De reguliere cellen gebruiken wij liever voor het opsluiten van bijvoorbeeld
veelplegers en voor het creëren van extra SOV-plekken. De positie van het slachtoffer wordt versterkt, zo lazen wij in het regeerakkoord.
Heel goed, maar waar kunnen wij dat terugvinden in deze begroting? Er wordt
alleen maar bezuinigd op de Stichting slachtofferhulp. Wij vinden dat niet
verantwoord. Bovendien studeert de minister inmiddels wel erg lang op de mogelijke
oprichting van een solidariteitsfonds voor slachtoffers. Wanneer horen wij
daar meer over?De minister komt met een algemene herziening van het Wetboek van strafvordering.
Wij vinden dat heel goed. Er wordt wel eens gemopperd in deze Kamer dat het
wetboek al meer dan honderd jaar oud is, maar dat is natuurlijk onzin. Zelf
zou ik dit wetboek het liefst vergelijken met het gebouw van de Tweede Kamer:
stevige fundamenten, fraaie en nog zeer bruikbare oudbouw, moderne, mooie
en slimme aan- en nieuwbouw, maar soms is het wel wat onoverzichtelijk en
inefficiënt. Je moet af en toe wat zoeken naar de weg. De minister komt
nu met allerlei voorstellen voor kleine verbouwinkjes en dat is zeer toe te
juichen, maar voor strafvordering lijkt inderdaad totale nieuwbouw op zijn
plek.Dat brengt mij bij het gemak waarmee deze minister spreekt over het uitbreiden
van bevoegdheden van politie en justitie. De minister lijkt daar niet al te
zwaar aan te tillen. Zo word je, als het aan hem ligt, al verdacht als je
een e-mailtje verzendt met een verkeerde inhoud. Alleen al daarom kun je worden
afgeluisterd en, belangrijker nog, worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten.
Ook wil hij kunnen snuffelen in allerlei privégegevens van mensen,
tot en met de gegevens over iemands godsdienst of seksuele leven. Wij vroegen
ons af waar die gegevens worden opgeslagen en waar dat voor nodig is. Waar
is dat vergaande gesnuffel voor nodig? Belangrijker nog, waar zijn de huidige
middelen op dit moment onvoldoende gebleken? Ik hoor graag een toelichting
van de minister.De minister suggereerde zelfs er geen moeite mee te hebben om zo af en
toe ook eens een paar onschuldigen op te sluiten. Dat lijkt ons in ieder geval
geen bruikbare rechtsorde, maar het toestaan van onrecht. Ik heb geprobeerd,
een antwoord te vinden in de passages over de bruikbare rechtsorde, maar dat leverde weinig op. Volgens ons is dat overigens een pleonasme: alsof
er iemand in dit gebouw zou pleiten voor een onbruikbare rechtsorde. Ik citeer
wat het einddoel van de minister is: de uitdaging is dan ook het recht zodanig
te herzien dat meer dan nu het gebruik ervan ten eigen nutte ipso facto verplichtingen
ten opzichte van de ander en de samenleving schept als geheel. Einde citaat.
Het klinkt geleerd, maar zou het iets concreter kunnen?Een ander belangrijk punt is de taakafbakening van deze minister. De minister
geeft, ondanks zijn werklust, naar onze smaak een te enge invulling van zijn
taak. Hij lijkt stevig op de klassiek repressieve toer. Er worden wel heel
mooie woorden geschreven over preventie, maar de uitwerking daarvan is in
onze ogen nogal sober. Er komt wat uitleg en wat overleg, maar welke concrete
resultaten de minister op dit gebied wil boeken, blijft onduidelijk. Ik hoor
graag de toelichting van de minister.Sterker nog, de bestaande inspanningen op dit gebied lijken te worden
uitgekleed. Collega Kalsbeek zal daar bij het jeugdbeleid straks iets dieper
op ingaan. Zou de minister heel duidelijk voor de meerderjarigen willen zeggen
wat wij van hem kunnen verwachten en met welke resultaten? Daar komt nog bij
dat de minister geen oog lijkt te hebben voor wat op het gebied van preventie
gebeurt bij andere ministeries. Afstamming en ontkokering op dit punt zijn
absoluut noodzakelijk. Wat naar zijn oordeel niet duidelijk tot de kerntaak
van Justitie behoort, kan dan ook geen financiële bijdrage van deze minister
meer verwachten. Dat gooit hij over de schutting, soms zelfs zonder zich af
te vragen wat er volgens hem dan nog van het werk terechtkomt. De minister
creëert hiermee een koker rondom zijn departement, zonder zich verantwoordelijk
te voelen voor de succesvolle overname van projecten door andere ministeries.De voorzitter:De heer De Wit staat al een poosje te wachten. Wij zochten samen naar
een goed moment om u te onderbreken.De heer De Wit (SP):Ik was al bijna vergeten waarom ik hier stond. Het gaat inderdaad een
heel stuk terug in het betoog van de heer Wolfsen, waardoor ik ook datgene
wat daarna kwam, minder goed heb kunnen volgen. De heer Wolfsen heeft de visie
van deze minister over de bruikbare rechtsorde ter sprake gebracht. Hoe staat
de PvdA-fractie tegenover die opvatting van de minister?De heer Wolfsen (PvdA):Wij hebben enorm geworsteld met de term "bruikbare rechtsorde". Ik zeg
u eerlijk dat wij niet goed kunnen ontdekken wat de minister daarmee bedoelt.
Ik ben zelfs zover gegaan dat ik die woorden op een gegeven moment heb geschrapt;
ik vond dat de tekst daardoor sterker werd. De minister heeft het over structureren,
de beschermende functie van het recht en al dat soort dingen. Dat zijn heel
mooie woorden, maar er zit een soort paraplu overheen met een soort suggestie
van een soort daadkracht en het willen bewerkstelligen van een soort verandering
waarvan wij niet goed inzien wat dat precies moet gaan inhouden. Wij zouden
dus graag van de minister horen wat hij daar concreet mee bedoelt.De heer De Wit (SP):Hebt u ook gelezen dat de minister vindt dat de burgers en de maatschappelijke
organisaties veel meer een functie moeten krijgen in zijn bruikbare rechtsorde?
Wat vindt u daarvan?De heer Wolfsen (PvdA):In het algemeen is het goed om datgene wat je door anderen dan de overheid
kunt laten regelen, door anderen te laten regelen. Daar is op zich natuurlijk
niets mis mee.De heer De Wit (SP):Heeft dat ook te maken met ordening of krijgen wij dan chaos?De heer Wolfsen (PvdA):Dat moet u toelichten.De heer De Wit (SP):Als de overheid een aantal regels stelt, maar als de burger en allerlei
mogelijke maatschappelijke organisaties vervolgens worden belast met regulering,
handhaving en bemiddeling, is er dan nog wel sprake van een rechtsorde? Of
gaat dan inderdaad een chaos ontstaan omdat iedereen zich met alles en nog
wat gaat bemoeien?De heer Wolfsen (PvdA):Als dat uw interpretatie is van wat de minister bedoelt, zou ik dat niet
goed vinden. Ik lees dat er niet in; ik hoop dus ook dat hij dat er niet mee
bedoelt.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U gebruikte de term "verkokering", maar in de begroting wordt nadrukkelijk
aangegeven wat de minister van Justitie inbrengt, bijvoorbeeld in het veiligheidsprogramma,
wat hij vanuit zijn departement doorgeeft aan gemeenten, opdat zij hun taak
volgens hun eigen programma kunnen uitvoeren, of in het kader van het jeugdbeleid
aan VWS. Dat noem ik geen "verkokering", maar "helderheid". Hoe noemt u dat
nou?De heer Wolfsen (PvdA):Ik bedoelde het volgende. De minister zegt dat hij zich terugtrekt op
wat hij "de kerntaken van het ministerie" noemt. Dat vind ik goed en het is
ook goed om daarover te discussiëren, want dan kunnen wij praten over
de vraag wat tot Justitie behoort en wat niet. Als je je terugtrekt naar de
taken waarvoor je verantwoordelijk bent, mag je je echter niet terugtrekken
en mag je met name de financiële koorden niet doorsnijden zonder je te
bekommeren om wat er vervolgens gebeurt met andere belangrijke maatschappelijke
taken, die wel verricht moeten worden. Ik noem bijvoorbeeld de Stichting Exodus
of het Clara Wichmann Instituut. De regering is één en ondeelbaar.
Als de taken binnen de regering herordend worden, moet je je ook bekommeren
over wat er vervolgens met dat werk gebeurt. Ik vind dat dat onvoldoende gebeurt.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat is prima, maar de minister van Justitie zegt in zijn begroting wat
de veiligheidsenveloppe voor de gemeenten is. Moeten wij dat dan hier gaan
invullen? Er komen ongetwijfeld nog momenten waarop wij de vinger goed aan
de pols willen houden omdat wij denken dat iets niet goed geregeld is, maar
wij hoeven in het algemeen toch niet in te vullen wat de gemeenten moeten
doen? Het is toch juist helder als wij vanuit Den Haag zeggen: "Alstublieft;
jullie zitten vlakbij de problemen"?De heer Wolfsen (PvdA):De mensen die het dichtst bij de problemen zitten, moeten de problemen
oplossen. Daar ben ik het volstrekt mee eens. Wat je op gemeentelijk niveau kunt regelen, moet je op gemeentelijk niveau regelen. Wat
je op provinciaal niveau kunt regelen, moet je daar doen. Je moet alleen datgene
wat nodig is, centraal regelen. Neem de discussie over de maatschappelijke
opvang voor huiselijk geweld. Wij kunnen niet tegen gemeenten zeggen verantwoordelijk
te zijn voor de maatschappelijke opvang en vervolgens stellen dat die gemeenten
het verder maar moeten uitzoeken. Wij moeten ervoor zorgen dat er voldoende
middelen en instrumenten zijn. Ik heb er geen moeite mee om taken over te
dragen. Dat vind ik geen enkel probleem.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Bij de post die de heer Wolfsen vannacht heeft ontvangen, zat het een
en ander over huiselijk geweld. Daarvoor wordt extra geld uitgetrokken dat
de gemeenten uit mogen geven. Dat is niet "over de schutting kieperen", maar
verantwoordelijkheid leggen waar die hoort, samen met de benodigde middelen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben het met mevrouw De Pater eens dat daarbij de middelen behoren.
Over de stichting Exodus is bij de begrotingsbehandeling vorig jaar gesteggeld
met de minister. De minister vond die stichting niet vallen onder een van
de kerntaken van het ministerie. De subsidie werd dan ook ingetrokken. Bij
de vraag wat er vervolgens gaat gebeuren met dat belangrijke werk, verwees
de minister naar zijn collega van WVC en anderen. Ik vind dat de zaken eerst
goed geregeld moeten worden, met het geld erbij, voordat taken overgedragen
kunnen worden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik hoorde de heer Wolfsen net iets te laconiek zeggen dat wat door anderen
geregeld kan worden ook vooral aan die anderen overgelaten moet worden. Zeker
vanuit de mond van een sociaal-democraat klinkt dat echter wel heel vlotjes.
De staat en de overheid hoeven niet alles te doen? Dat had ik niet verwacht
van de heer Wolfsen. Hopelijk zijn wij het erover eens dat de overheid bij
publieke zaken en publieke belangen niet te gemakkelijk kan zeggen haar handen
ervan af te trekken omdat het geen kerntaak zou zijn.De heer Wolfsen (PvdA):De heer Rouvoet had mijn betoog niet beter kunnen samenvatten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ga snel zitten!De heer Wolfsen (PvdA):Ik sprak over succesvolle projecten die niet tussen wal en schip mogen
geraken. Ik noem ook het project Justitie in de buurt en het Clara Wichmann
Instituut. Ook daarbij zegt de minister zijn handen er in financiële
zin af te zullen trekken. Hoe moet het dan verder met Justitie in de buurt?
Dat is blijkbaar niet het probleem van de minister. Met mij valt erover te
spreken dat deze taken naar de gemeenten gaan of naar het openbaar ministerie.
Een en ander moet echter goed worden geregeld. Deze zaken moeten niet aan
hun lot overgelaten worden.Wij stellen voor om de discussie over wie wat moet inleveren te betrekken
bij het over enige tijd beschikbaar komende prognosemodel voor de gehele justitieketen.
Daarin zal worden aangegeven waaraan de rest van het miljard extra voor justitie
evenwichtig zal worden verdeeld. Dat is de goede aanpak. Eerst moeten de problemen
worden geïnventariseerd en de taken worden verdeeld. Vervolgens moet
het geld verdeeld worden.Kerntaak van de reclassering is herhaling van crimineel gedrag te voorkomen.
Dat is nog eens een belangrijke instelling, zou men denken. De minister haalt
daar echter relatief het meeste geld weg. Wij kregen vorige week de nieuwe
beleidsvisie van de minister, terwijl de bezuiniging reeds vaststaat. Dat
is toch de omgekeerde volgorde? Het bestuur van de reclassering heeft inmiddels
laten weten tegen bepaalde maatregelen expliciet bezwaar te maken. De WRR
heeft onlangs geadviseerd juist meer in plaats van minder te besteden aan
de reclassering. De minister schreef onlangs dat intensievere reclasseringsbegeleiding
in gevangenissen kan leiden tot een vermindering van de recidive met maar
liefst 25%. Elke geïnvesteerde euro levert volgens de minister preventief € 3,50
op. Deze mensen zitten in de gevangenis en komen op een dag weer vrij. Dan
moet toch voorkomen worden dat die opnieuw strafbare feiten plegen? Wij moeten
de reclassering intact en sterk houden. In het jaar 2004 komt er een goed
diagnosemodel beschikbaar. Zelfs de voorzitter van het College van procureurs-generaal
waarschuwde er onlangs voor dat de samenleving griezelig veel discussie voert
over rechters, cellen en opsporing, maar dat de reclassering, die een heel
wezenlijke rol in de strafrechtsketen speelt, wordt vergeten. Binnenkort krijgen
wij van de minister cijfers over de effectiviteit van het werk van de reclassering.
De minister gaf vorige week eerlijk toe dat hij daarover op dit moment evenveel
weet als wij, namelijk zeer weinig.Dit is geen goed doordacht of behoorlijk bestuur. Zo gaat men niet om
met een organisatie die juist criminaliteit moet zien te voorkomen. Wij bepleiten
dan ook sterk om eerst een discussie te voeren over organisatie, taken en
effectiviteit, alvorens te beslissen over de omvang van het budget. Wij zijn
benieuwd wat de andere fracties daarvan vinden. Het resultaat kan betrokken
worden bij bijvoorbeeld de voorjaarsnota.Ter afleiding citeer ik tussendoor twee krantenkoppen. De eerste luidt:
bouwplannen voor de rechtbank in Zwolle van tafel. De tweede luidt: nieuwbouw
gerechtshof Leeuwarden in gevaar. Zelfs de bouwplannen voor wat iedereen ons
hoogste rechtscollege noemt, lijken ter discussie te staan, zo hoorden wij
laatst tijdens een bezoek aan de Hoge Raad. Ik wil graag een reactie van de
minister hierop.Zelfs een minister met zo'n werklust kan en zal nooit compleet zijn in
zijn begroting en dat kan niemand hem eigenlijk kwalijk nemen. In de Kamer
leven ongetwijfeld veel ideeën, zo ook bij de PvdA-fractie. Veel ideeën
kunnen wij kwijt bij de behandeling van lopende wetsvoorstellen. Als dat niet
het geval is, komen wij met initiatieven. Ik noem nu alvast een aantal voorstellen.Er liggen notities van de voor-vorige regering over de strafrechtelijke
aansprakelijkheid van de overheid. Wij zullen de voorzitter vragen om die
snel weer te agenderen. Ook het hof in Straatsburg lijkt Nederland inmiddels
te dwingen onze wetgeving aan te passen. Welk standpunt neemt dit kabinet
daarover in? Als er geen voorstellen voor aanpassingen worden
gedaan, komen wij met een initiatiefwetsvoorstel.Mijn fractie vindt dat de rechter meer vrijheid moet krijgen op het gebied
van de lengte van de proeftijd voor veroordeelden. Als de kans op recidive
hoog is, zoals bij sommige zedenmisdrijven, moeten langere proeftijden kunnen
worden gegeven, gepaard aan stevige en intensieve begeleiding door de reclassering.
Wat ons betreft is een proeftijd die oploopt tot 10 jaar bespreekbaar. Niet
strenger, maar slimmer straffen, is ons devies. Wat vindt de minister daarvan?Eenderde van de totale capaciteit van het openbaar ministerie wordt besteed
aan verkeershandhaving. De voorzitter van het College van procureurs-generaal
heeft onlangs in het jaarverslag gepleit voor een geheel andere aanpak, die,
samengevat, neerkomt op: anders, slimmer, goedkoper en met dezelfde of betere
resultaten. Wij vinden het zeer wenselijk dat de minister een adviesgroep
in het leven roept die de suggestie van het OM goed gaat onderzoeken en met
aanbevelingen komt.Dan heb ik nog een klein intermezzo voor minister Verdonk, over de leges.
Dit onderwerp is in de Kamer al vaak en indringend bediscussieerd. Inmiddels
hebben wij een amendement ingediend om de desbetreffende maatregel ongedaan
te maken. Graag vernemen wij de reactie van de minister op dat amendement.Ik sluit af met een compliment en met een advies. Wij vinden het nuchter
en verstandig van de minister van Justitie dat hij afziet van het plan om
te komen met minimumstraffen. Vorig jaar was dat een van de punten in het
debat in de Kamer. Wel zien wij in dat mensen af en toe niet goed begrijpen
waarom een rechter een andere straf oplegt dan door het OM wordt geëist.
Daarom vragen wij de minister of hij niet wil komen met wetgeving die het
OM verplicht om gemotiveerder te eisen dan nu het geval is. De rechter moet
bovendien explicieter motiveren waarom hij afwijkt van de eis van het openbaar
ministerie en het hof moet worden verplicht om te motiveren waarom in appel
wordt afgeweken van de rechter in eerste aanleg. Als een appel alleen gaat
over de strafmaat, waarom wordt de behandeling dan niet tot die strafmaat
beperkt? Dat zou volgens mij veel tijdwinst opleveren in appelzaken en waarschijnlijk
een deel van de af en toe gevoelde onvrede kunnen wegnemen. Het debat over
de strafmaat wordt dan in elk geval inzichtelijker en explicieter gemaakt.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Toen u zojuist sprak over de verlengde proeftijd, had u het over groepen
met een verhoogde kans op recidive. Kunt u aangeven over welk percentage wij
dan spreken? In uw betoog over de reclassering zei u dat er nog veel moet
worden uitgezocht. Welnu, er is wel het een en ander uitgezocht. De afgelopen
zomer is er een onderzoek gepubliceerd, waaruit blijkt dat van de onderzochte
populatie verdachten en veroordeelden ongeveer 46% veertig keer met justitie
in aanraking is geweest. Wilt u dat betrekken bij de opmerkingen die u zojuist
maakte?De heer Wolfsen (PvdA):Dat is natuurlijk dramatisch veel. Mensen krijgen de straf die zij verdienen.
Op enig moment komen zij weer vrij. Dan is er altijd de roep om strenger te
straffen, want zo houden wij ze van de straat.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Neen, dat zeg ik niet.De heer Wolfsen (PvdA):Ik beweer ook niet dat u dit zegt, maar wij pleiten voor het toepassen
van een slimmere methode ten aanzien van mensen die heel vaak recidiveren.
Door de proeftijd te verlengen, is men verplicht om langer contact te houden
met de reclassering. Die moet dus niet worden uitgekleed. Door dit langere
contact kan juist worden voorkomen dat het gedrag ontstaat dat u beschrijft.
Het komt aan op langer, intensiever en strenger begeleiden, maar wel met een
stok achter de deur. Als men daaraan niet meewerkt, wordt de opgelegde straf
alsnog ten uitvoer gelegd en dan is het natuurlijk over en uit. Wij horen
nu te vaak mensen die vrijkomen zeggen dat zij aan hun lot worden overgelaten.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U noemde bij het verlengde proefverlof een specifieke categorie delinquenten.De heer Wolfsen (PvdA):Ik noemde zedendelinquenten als voorbeeld.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Vallen die dan in deze categorie? Ik geloof daar niets van. Ik zie veel
meer in de kansrijke aanpak om aan het begin van de detentie in de bajes te
kijken of er een mogelijkheid bestaat om iemand al vroegtijdig op het goede
pad te sturen.De heer Wolfsen (PvdA):Zeker, als je dat zou kunnen doen, vind ik het prima. Wij hebben laatst
een onderzoek gekregen waarvan mij de naam even is ontschoten. Het betrof
pedoseksuele delinquenten die géén tbs krijgen maar gewoon een
gevangenisstraf, waarvan een gedeelte voorwaardelijk is. Uit het onderzoek
bleek dat hun kans op recidive heel groot is. Wij vinden dat je de officier
van justitie en de rechter de vrijheid moet geven om te onderzoeken wat de
mogelijke kans op recidive na de vrijlating is. Als de kans hoog wordt ingeschat,
menen wij dat je deze mensen langer verplicht contact moet laten houden.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dit betreft maar een heel klein groepje binnen de grote groep. Het effect
zal er wel zijn, maar op de grote groep maakt het niets uit.De heer Wolfsen (PvdA):Elke veroordeelde die recidiveert, is er een te veel.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb een vraag op een ander punt, namelijk het drugsbeleid dat door
de heer Wolfsen kort is aangestipt. Ik heb onlangs uit de media begrepen dat
er een aanzienlijke aanscherping in de visie van de PvdA-fractie op het coffeeshopbeleid
aan de orde zou zijn. Bestaande coffeeshops in woonwijken moeten zo snel mogelijk
worden gesloten en nieuwe coffeeshops in woonwijken moeten worden verboden.
Vat ik dat goed samen? Is dat inderdaad het nieuwe beleid van de PvdA-fractie?De heer Wolfsen (PvdA):U vat het niet helemaal goed samen, ik ben niet de heer Rouvoet. U hebt
er gelijk in dat wij het beleid ten aanzien van coffeeshops in woonwijken
willen aanscherpen. Als een coffeeshop in een woonwijk staat, kan dat heel
veel overlast met zich meebrengen. Daarom willen wij de vestiging van coffeeshops
in woonwijken voorkomen. Ten aanzien van bestaande coffeeshops zouden wij het zeer wenselijk vinden als deze in een gebied zijn gevestigd waar
er minder overlast wordt veroorzaakt. Wij willen coffeeshops niet verbieden.
Wij zouden softdrugs zelfs willen legaliseren, maar zolang dat niet het geval
is, moet de zaak gekanaliseerd worden. Dat kan door slim om te gaan met het
vestigingsbeleid van coffeeshops.De heer Van der Staaij (SGP):Dat betekent wel een duidelijke aanscherping ten opzichte van wat de PvdA-fractie
in het verleden heeft voorgesteld. Positief geformuleerd: u steunt het beleid
om daar strenger in te worden.De heer Wolfsen (PvdA):De strengheid slaat niet op het gebruik van softdrugs, maar op het kanaliseren.
Ik gedoog coffeeshops weliswaar, maar ik wil dat zij zo min mogelijk overlast
veroorzaken. Daar waar zij overlast veroorzaken, moet je strenger worden.
Daar zijn wij het mee eens.Mevrouw Griffith (VVD):De heer Wolfsen heeft vrij recent Kamervragen gesteld aan de minister
van Justitie over de heer Van Harpen die door een tbs'er om het leven is gebracht.
Daarop heeft de minister aangegeven dat dit gebeurd is in het proefverlof
van de tbs'er. Hij heeft eveneens aangegeven dat de man zich niet terug heeft
gemeld. Ik meen dat een verlenging van de proeftijd absoluut niets oplost.
Er moet juist meer controle komen. Wat is de toegevoegde waarde van een verlenging
van een dergelijke proeftijd als iemand toch gewoon in zijn proefverlof van
alles kan uithalen en dit soort ernstige delicten kan plegen?De heer Wolfsen (PvdA):Het is goed dat deze vraag wordt gesteld, want er dreigde een misverstand.
Ik heb het over mensen die geen tbs krijgen. Mevrouw Griffith heeft het over
mensen die tbs krijgen, dat is een heel andere categorie, daar wil ik niets
aan veranderen met betrekking tot de proeftijd. Ik heb het over gewone criminelen
die een gevangenisstraf krijgen, waarvan een gedeelte voorwaardelijk is. Gemiddeld
is de proeftijd twee jaar. Daarvan zeg ik: verleng de proeftijd van een gewone
gevangenisstraf. Nu loopt de proeftijd na twee jaar af. Als ze naar twee jaar
in herhaling vervallen, gebeurt er heel weinig. Ga daar slimmer mee om en
verleng de proeftijd, zodat je deze mensen langer aan de teugels kunt houden.
Mevrouw Griffith heeft het daarentegen over het proefverlof van tbs'ers. Daaraan
wil ik niets veranderen.Mevrouw Griffith (VVD):U weet dat ook bij voorwaardelijke veroordeling bij gewone verdachten,
dus niet-tbs verdachten, niet wordt gecontroleerd? De politie heeft absoluut
geen mogelijkheden om op te treden. Dat is u ook bekend?De heer Wolfsen (PvdA):Ja.Mevrouw Griffith (VVD):Ik twijfel echt aan de betekenis en toegevoegde waarde van uw voorstel.De heer Wolfsen (PvdA):Ik heb het niet gezegd, maar ik ben het wel met u eens. Als mensen in
hun proeftijd zitten, wordt er heel weinig aan gedaan. Sterker nog, als mensen
gedurende hun proeftijd opnieuw een misdrijf plegen, wordt de oude zaak vaak
niet uit de kast gehaald en de straf alsnog ten uitvoer gelegd. Ik vind dat
niet goed. Een proeftijd heeft dan geen enkel effect. Dat is natuurlijk gek.Men moet veel slimmer omgaan met de proeftijd en men moet consequenter
zijn. Als iemand de opgelegde voorwaarden niet naleeft, moet hij of zij alsnog
het voorwaardelijke gedeelte van de straf uitzitten. Ik wil dat de proeftijd
beter wordt gebruikt en langer duurt. Ieder geval van recidive is er één
te veel. Als dat slimmer kan worden geregeld door strenger toezicht en verlenging
van de proeftijd, lijkt mij dat prima.De heer Visser (VVD):Uit het amendement over de leges begrijp ik dat de PvdA-fractie het verleden
jaar vastgestelde principe dat leges kostendekkend moeten zijn, loslaat. Is
de financiële oplossing inderdaad dat de PvdA-fractie asielzoekers wil
laten werken om de leges van mensen die regulier binnenkomen voor gezinshereniging
en gezinsvorming omlaag te brengen? Wat is de consequentie als iemand geen
werk vindt? Dan kan niet worden voorzien in de kosten die u ze zelf wilt laten
betalen.De heer Wolfsen (PvdA):Wij willen dat de leges omlaag gaan. De vraag in de discussie is nog wat
kostendekkend is. Die discussie is nog gaande. Wij vinden de leges op dit
moment onaanvaardbaar hoog. De leges werken erg belemmerend voor mensen die
hier naartoe willen komen. De leges moeten omlaag. Dat geld moet ergens vandaan
komen. Wij willen de asielzoekers die hier legaal zijn, laten werken zodat
zij minder gebruik behoeven te maken van daggeldvergoedingen. Door ze te laten
werken, besparen wij zoveel geld op daggeld en dergelijke, dat de leges verlaagd
kunnen worden.De heer Visser (VVD):Wij hebben al problemen op de arbeidsmarkt. Als een asielzoeker die hier
nog niet legaal is omdat hij nog geen verblijfsvergunning heeft, niet aan
het werk kan komen, heeft hij wel een probleem. Dan wordt het een probleem
om lagere kosten te bewerkstelligen voor mensen die gezinshereniging willen.De heer Wolfsen (PvdA):Het lijkt mij uitgesloten dat geen enkele asielzoeker werk vindt. Als
er goede begeleiding is, moet het mogelijk zijn. Er komen heel veel goed opgeleide
en slimme mensen naar Nederland. Die moeten gewoon aan het werk kunnen. Het
is zonde dat zij hun tijd zitten te verdoen in opvangcentra. Het betreft echter
alleen mensen die hier legaal in procedure zijn.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Eens per jaar en misschien vaker zijn er weken
waarin criminele jongeren volop in de aandacht staan. Je kunt de televisie
niet aanzetten en geen krant opslaan of het gaat erover. Nu beleven wij weer
zo'n periode. Rapporten, analyses, indrukken en interviews buitelen over elkaar
heen. Meteen komen er de onvermijdelijke plannen en plannetjes bij. Politici
zijn overigens bepaald niet de laatsten die daaraan hun bijdrage leveren.
Het is echter de vraag of jongeren in de problemen daarmee het meest gediend
zijn.Volgens de PvdA-fractie is het minstens zo belangrijk om het kabinet te
stimuleren om te doen wat werkt. Daar gaat het om: consequent doen wat werkt.
Dat vraagt visie, bestuurlijke daadkracht en investeringen. Het vraagt om
meer dan het op orde hebben van de eigen begroting. Het vraagt
om een samenhangend kabinetsbeleid. Het betekent dat jongeren die strafbare
feiten hebben begaan, snel moeten worden geconfronteerd met de consequenties
ervan. Het betekent ook dat bij elke jongere moet worden bekeken wat er aan
de hand is. Strafbaar gedrag kan een uitdrukking zijn van andere problemen,
van een stoornis, verwaarlozing of mishandeling. Als dat het geval is, moet
de oorzaak worden aangepakt. Het betekent ook dat wij de jongere vasthouden
en begeleiden tot hij weer zijn eigen weg kan gaan. Dat betekent: nazorg en
bijvoorbeeld begeleiding naar werk. Van die samenhangende aanpak is weinig
te bespeuren. Casusoverleg is justitieel casusoverleg geworden. Nachtdetentie
en nazorg worden bedreigd door de bezuinigingen op de justitiële jeugdinrichtingen
en de reclassering. Justitie in de buurt wordt niet langer betaald. De intensiveringen
voor de kinderbescherming worden met behulp van de kaasschaaf ongedaan gemaakt.
Een samenhangend beleid voor alle jongeren is nodig. Dat lijkt zo vanzelfsprekend,
maar is het niet. Het lijkt er zelfs op dat wij nu een minister voor allochtone
criminele jongeren en een voor autochtone criminele jongeren hebben. De minister
heet Verdonk als de crimineeltjes zwart of bruin zijn en Donner als zij wit
zijn. Dat kan toch niet waar zijn. Als het gaat om criminele jongeren van
welke afkomst dan ook, is de minister van Justitie de eerstverantwoordelijke
en hij zal dan ook het woord moeten voeren. Graag krijg ik op dit punt een
reactie.Dit kabinet heeft zichzelf tot taak gesteld om de criminaliteit en overlast
met 20% tot 25% te verlagen. Prima! Maar hoeveel meer jongeren met problemen
wil het kabinet eigenlijk laten helpen? Hoeveel meer jongeren moeten op het
rechte pad geholpen worden? Hoeveel kinderen die slachtoffer zijn van mishandeling,
moeten geholpen zijn? Hoeveel kinderen wier ouders gescheiden zijn en elkaar
en het kind gek maken als het gaat om de omgang, moeten begeleid worden? Dat
is in de begroting niet te lezen. Wat is eigenlijk de ambitie van deze minister
van Justitie op dit vlak?De bestrijding van de jeugdcriminaliteit heet een prioriteit van dit kabinet
te zijn. Wie goed kijkt, ziet echter dat de praktische en de financiële
uitwerking zeer hard tegenvalt. Het kabinet zegt extra geld uit te trekken,
maar het tegendeel is het geval. Het hardst worden de justitiële jeugdinrichtingen
getroffen. Het is onvoorstelbaar dat het kabinet deze keus heeft durven maken.
Wie kan met droge ogen blijven zeggen dat de criminaliteit met 20% tot 25%
moet afnemen en tegelijk in totaal voor 30% bezuinigen op de justitiële
jeugdinrichtingen? Hierbij hebben wij het over bezuinigingen op inrichtingen
die jongeren die zware vergrijpen hebben gepleegd op het rechte pad moeten
helpen. We hebben het ook over jongeren die zulke ernstige problemen hebben
dat ze nergens anders meer terechtkunnen. Het gaat om datgene wat ook de minister
de core business van Justitie zal noemen. Wat heeft de minister bezield? Zes
honderd plaatsen meer met 17% minder aan geld. Dat kan niemand, ook de minister
niet. Graag krijg ik op dit punt een reactie.De inrichtingen zelf zeggen dat 12% bezuinigen in 2004 alleen maar kan
door personeel te ontslaan. Dat betekent dan een capaciteitsreductie van 390
plaatsen en dat betekent op jaarbasis dat duizend jongeren minder geplaatst
kunnen worden. Hoezo een veilige samenleving?De helft van de kinderen in een justitiële jeugdinrichting waar behandeling
kan plaatsvinden, zijn daar geplaatst ten gevolge van een ondertoezichtstelling.
Steeds vaker gaat het daarbij om heel jonge kinderen. Kinderen van negen en
tien jaar worden in gesloten justitiële jeugdinrichtingen geplaatst zonder
dat zij een strafbaar feit hebben gepleegd. Zij zijn niet strafrechtelijk
aansprakelijk. Onder meer kinderrechters maken zich hierover grote zorgen.
Paradoxaal genoeg zijn deze plaatsingen met minder rechtszekerheid omgeven
dan de strafrechtelijke plaatsingen. Meer van de kinderen die wij rustig de
allermoeilijkste kunnen noemen, moeten met minder geld geholpen worden. De
Partij van de Arbeid zou van de minister daarom iets anders verwachten dan
een bezuiniging. De Partij van de Arbeid zou een plan van aanpak willen, waaruit
blijkt hoe in de komende jaren zal getracht worden om te komen tot de situatie
waarin jongeren die een straf uitzitten en andere jongeren gescheiden opgevangen
en behandeld kunnen worden. Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.En dan die intensiveringen, waar het kabinet zo trots op is. Zeker, er
is extra geld, maar bij nadere analyse blijkt dat weer weggehaald te worden
met behulp van de kaasschaaf. Tijdens het begrotingsonderzoek bleek dat er
uiteindelijk bezuinigd wordt op het justitiedeel jeugd, en niet zo weinig
ook. In 2004 wordt maar liefs al 24,2 mln bezuinigd. De zogenaamde intensivering
van 10,5 mln wordt helemaal teruggehaald door efficiencykortingen en dergelijke
maatregelen. Tel daarbij op wat er gebeurt met de justitiële jeugdinrichtingen
en er resteert een bezuiniging van 24,2 mln. Hoezo prioriteit?Daar komt dan nog bij dat "justitie in de buurt" niet langer wordt gefinancierd.
Als er ook maar één vernieuwing bij het openbaar ministerie
van belang was voor de bestrijding van de jeugdcriminaliteit, was het deze.
En wat doet de minister? Hij kiepert de zaak over de schutting: de gemeenten
moeten het maar opknappen. Terecht stelt de hoofdofficier van justitie in
Rotterdam dat hij ervoor bedankt om bij de gemeenten om geld te gaan vragen
voor datgene wat hij als een kerntaak van justitie ziet, en terecht. De boekhouding
wint het van de visie. Een paar maanden geleden nog was minister Donner van
oordeel dat er meer JIB's, justitie in de buurt, moesten komen in het kader
van de bestrijding van de jeugdcriminaliteit.Mij lijkt dat de kaasschaaf van 3% op de jeugdbescherming in ieder geval
ongedaan moet worden gemaakt. Die taakstelling is verleden jaar door de Kamer
als ongewenst verklaard en inderdaad ook teruggedraaid. Het ligt zeer voor
de hand dat nu weer te doen. De problemen zijn bepaald niet minder. Het gaat
om 4 mln meer, die in ieder geval de gezinsvoogdij spaart. Ik heb daartoe
een amendement ingediend.Waar het bij deze begroting aan ontbreekt, is visie. Er is maar één
leidend beginsel en dat is dat de boekhouding op orde moet. Dat dat uiteindelijk
duurder zal blijken te zijn, is kennelijk van later zorg. Penny wise, pound
foolish. Ieder die iets weet van jongeren in problemen, die weet ook dat het
vroegtijdig onderkennen en dan ingrijpen verre de voorkeur verdient boven
de zaak op zijn beloop laten. Wie echt zuinig wil zijn, investeert in het
voorkomen van problemen. Dan heb ik het niet over de heel algemene
preventieve dingen als jeugdwerk gericht op vrijetijdsbesteding van in principe
alle jongeren, maar beperk ik mij tot het voorkomen van erger. Dat betekent
het tegengaan van spijbelen, het geven van adequate hulp als een kind problemen
heeft, het helpen van een slachtoffer van een seksueel delict voordat hij
zelf een dader wordt, het helpen van gescheiden ouders om samen hun verantwoordelijkheid
voor hun kind te blijven dragen. Het gaat om ingrijpen op het moment dat er
al heel wat aan de hand is. Minister Donner neigt ernaar om te zeggen dat
hij daar niet verantwoordelijk voor is. Hij gaat niet over spijbelen, hij
gaat niet over jeugdzorg, hij gaat zelfs niet over nazorg. Maar het kabinet
gaat daar wél over. Het zou dus verstandig zijn als deze minister zich
in het kabinet druk zou maken over deze brede aanpak, in plaats van alle plannen
die daarvoor al klaar liggen, terzijde te schuiven. Daar heeft hij een boekhoudkundig
belang bij. Naarmate hij zijn collega's minder op de huid zit om problemen
te helpen voorkomen, zal de rekening letterlijk meer bij hem terechtkomen.
Wat is de reactie van de minister?Ik geef een concreet voorbeeld om te illustreren wat ik bedoel. In Alkmaar
en Arnhem zijn er succesvolle projecten waarbij tijdig wordt ingegrepen als
er problemen zijn. Het gaat om opvoedingsondersteuning, ook als ouders daar
niet om vragen, outreachend dus. De signalen waarop gereageerd wordt, zijn
naast politiecontacten ook agressief gedrag, weglopen en alcohol- en drugsgebruik
van de ouders. Die projecten zijn geëvalueerd in de studie "Kansen gekeerd,
criminaliteitspreventie door gezinsondersteuning". Een derde van de gezinnen
blijkt na de hulpverlening op eigen kracht verder te kunnen. Een derde kan
met minder intensieve hulp toe. Bij een derde moeten verdergaande maatregelen
worden genomen, zoals uithuisplaatsing. Het werkt dus. En wat doet de minister?
Hij stopt de subsidie per eind 2002. Penny wise, pound foolish.In Alkmaar ging het om € 250.000. Daarmee konden 20 tot 24 gezinnen
geholpen worden. Het waren alle multiprobleemgezinnen in Alkmaar. Het aantal
meldingen bij het AMK, het meldpunt kindermishandeling, daalde dramatisch
toen dit project eenmaal op gang was gekomen. Het steeg weer toen de subsidie
was stopgezet. Als de minister al dit soort initiatieven stopt, dan zullen
de kinderen uit deze gezinnen over een tijdje meer vragen: vervolging, berechting
en wellicht een justitiële jeugdinrichting. Ik wil de minister graag
helpen om dat te voorkomen. Bij de algemene financiële beschouwingen
heeft de PvdA-fractie al een amendement ingediend om 20 mln meer uit te trekken
voor onder meer dit type benadering. Dat daarmee tegelijkertijd nog heel veel
anders aan goeds kan worden gerealiseerd, moge duidelijk zijn.Visie is dus nodig als het gaat om multiprobleemgezinnen. Sinds Rochelle
Rikkers en sinds Roermond staan dit soort gezinnen weer volop in de aandacht.
De PvdA-fractie heeft al veel vaker gesteld – het wordt door niemand
bestreden – dat als iets beter moet in de hulp aan jongeren in problemen,
dat de continuïteit is. Veel te vaak zijn er wisselingen in de hulpverlening,
weet de één niet wat de ander doet, enz. En dit ondanks de geweldige
inspanningen van de mensen die dit moeilijke werk doen. Men kan niet vasthoudend
zijn. Dat moet en kan beter. De PvdA-fractie doet daarom de volgende voorstellen.Multiprobleemgezinnen krijgen vaak te maken met de kinderbescherming.
Er komt dan voor één kind in zo'n gezin een gezinsvoogd. Deze
is alleen verantwoordelijk voor dat ene kind in het gezin en is slechts gerechtigd
om in verband met dat ene kind in te grijpen. Natuurlijk kan de positie van
de gezinsvoogd in dat gezin van dien aard zijn, dat hem of haar advies gevraagd
wordt over een ander kind. Een gezinsvoogd zal dat advies in de regel graag
geven. Als het echter om complexe zaken gaat, die veel tijd vragen, dan doemt
al snel het probleem op dat de bekostigingssystematiek hierop niet geënt
is. De invalshoek bij een ondertoezichtstelling zou mede daarom anders moeten
zijn. Het gaat er bovenal om dat de ouders opvoedingsondersteuning krijgen.
Als ouders er niet in slagen om hun ouderschap op een verantwoorde wijze in
te vullen, dan moeten zij daarbij geholpen worden, zo nodig verplicht. Die
hulp bij de opvoeding betreft dan natuurlijk alle kinderen en stiefkinderen
die in dat gezin leven. Als een gezinsvoogd de ouders ondersteunt, wordt daarmee
de kans verkleind dat er voor elk kind een andere hulpverlener over de vloer
komt. Laat dus niet langer dat ene kind, dat de meeste problemen heeft, de
invalshoek zijn, maar laat de ouders die hulp nodig hebben de invalshoek zijn.
Dat vraagt om een andere formulering van de gronden voor ondertoezichtstelling.
Dat moet trouwens in ieder geval, omdat al jaren door de praktijk wordt gesteld
dat de gronden daarvoor te zwaar zijn. Een lichtere kinderbeschermingsmaatregel,
die als invalshoek heeft dat ouders die de opvoeding niet aankunnen worden
geholpen, is nodig. Ik vraag de minister dat idee uit te werken en aan te
geven, hoe een en ander juridisch vorm kan worden gegeven.Een gezinsvoogd hoort toe te werken naar het zo snel mogelijk beëindigen
van een ondertoezichtstelling. Dat is terecht, want een kinderbeschermingsmaatregel
stigmatiseert. Het is van groot belang dat met ouders wordt toegewerkt naar
een situatie, waarin zijzelf weer meer aankunnen. Tegelijkertijd weten wij
ook dat juist deze multiproblemgezinnen heel kwetsbaar blijven. De draagkracht
is niet groot, en tegenslag kan worden gezien als een ramp. Zo gaat het in
no time weer van kwaad tot erger. Zo'n gezin is gebaat bij hulp, bij een vertrouwenspersoon
die gewoon makkelijk kan worden gebeld als het weer mis dreigt te gaan, bij
een gezinscoach dus. Als er een vertrouwensband is ontstaan tussen het gezin
en de gezinsvoogd, is niets zo logisch dan om een gezinsvoogd op vrijwillige
basis, maar nu als gezinscoach, zijn werk te laten continueren. Maar daaraan
staan allerlei plannen van het kabinet in de weg. De gezinsvoogd werkt immers
bij de bureaus jeugdzorg, en juist die bureaus mogen de gezinscoaches niet
leveren. Dat is toch wel heel gek, en dat moet dus anders Eventueel moeten
de gemeenten de gezinscoach bij de bureaus voor jeugdzorg waar de gezinsvoogd
werken, kunnen inkopen. Ik vraag de minister van Justitie met klem of hij
deze lijn wil inzetten. Maar dat vraagt wel dat de minister bereid is, even
over zijn departementale schutting heen te kijken.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U sprak daarnet over de justitiële maatregel gezinsvoogd.
Vindt u dat een gezinscoach ook een justitiële maatregel moet zijn, of
eigenlijk niet?Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik heb net gezegd dat de kinderbescherming bijna alleen heeft te maken
met multiproblemgezinnen. Het gaat dus niet over lastige pubers. Men moet
toewerken naar het zo snel mogelijk beëindigen van die ondertoezichtstelling,
die verplichte kinderbeschermingsmaatregel. Ik denk dat dat terecht is, omdat
zo'n maatregel stigmatiseert, en omdat ouders moeten worden geholpen bij het
weer opnemen van de eigen verantwoordelijkheid. Omdat het om multiproblemgezinnen
gaat, moet worden bedacht dat ze heel kwetsbaar blijven. Ik zou graag willen
dat de verplichte maatregel in het kader van ondertoezichtstelling wordt opgegeven,
zodat de gezinscoach daar niet meer komt op basis van die maatregel. Maar
hopelijk is er wel een goede band ontstaan met zo iemand. Bij problemen die
dan later ontstaan, zou ik willen dat het betrokken gezin diezelfde man of
vrouw kan bellen, die dan niet meer als gezinsvoogd, maar als gezinscoach,
dus op vrijwillige basis het gezin kan helpen. Het probleem is dat dat nu
niet kan, aangezien de gezinsvoogden bij de bureaus jeugdzorg werken, waar
de gezinscoaches niet vandaan mogen komen. Ik vind dat een ongelooflijke gemiste
kans.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat is een kwestie van positionering, waar we uit kunnen komen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat is dus wel een probleem, want ik heb het over een hulpverlener als
mens, en niet over een instelling. Ik heb het over mijnheer Janssen die dat
gezin toen goed heeft geholpen, daarmee een band heeft en na een jaar kan
worden gebeld.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat snap ik. Maar op het moment dat mijnheer Janssen gezinsvoogd is met
een ondertoezichtstelling, kan hij aanwijzingen geven aan het gezin. Op het
moment dat hij gezinscoach wordt, is hij hulpverlener. Ik vind dat een wezenlijk
verschil.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het spijt mij, maar dat is echt niet de praktijk. Een gezinsvoogd is iemand
die veel in het gezin komt, die daar zelf helpt en overigens hulp vraagt,
zoals schuldhulpverlening. Hij probeert daarbij coördinerend op te treden.
Maar natuurlijk helpt hij ook, en zegt hij tegen een ouder: misschien is het
toch handig dat je erop let dat het kind op tijd thuiskomt. De gezinscoach,
met dezelfde opleiding, zal hetzelfde type taken vervullen. Wat u nu zegt,
is echt theorie.Naar het zich laat aanzien, worden ook heel veel initiatieven op het gebied
van omgangsbemiddeling, omgangshuizen en bemiddelingsgesprekken door de Raad
voor de kinderbescherming, wegbezuinigd. Ook hier geldt: penny wise, pound
foolish. Er is tot op de dag van vandaag geen eenduidige financiering voor
die initiatieven, terwijl daarmee in heel problematische situaties toch nog
wordt geprobeerd een vorm van omgang tussen beide ouders en het kind te bewerkstelligen.
Ik denk bijvoorbeeld aan de omgangshuizen. Deze worden op tal van manieren
gefinancierd, soms door het bureau jeugdzorg, soms door de kinderbescherming,
maar verankerd is het nergens. Bij gevolg lopen deze initiatieven het grote
risico te sneuvelen als er moet worden bezuinigd, c.q. te weinig geld is.
Als we de kinderen wat dit betreft in de kou laten staan, zullen we hun problemen
later echter dubbel en dwars op ons bord krijgen. Wanneer komt het kabinet
met een visie op het omgangsrecht en hoe daarmee moet worden omgegaan in problematische
situaties? Kan daarbij een meer structurele financiering worden meegenomen?Het zal duidelijk zijn. De PvdA-fractie is zeer teleurgesteld over wat
het kabinet en deze minister voor hebben met jongeren in problemen. Wij zijn
teleurgesteld, omdat wij dachten dat het kabinet het meende toen het stelde
dat het van jeugd een prioriteit zou maken. Het blijkt gewoon niet te worden
waargemaakt. De PvdA-fractie meent dit wel serieus. Vandaar ons amendement
van 20 mln euro. Wij zijn ook ongerust, omdat dit beleid uiteindelijk slecht
zal uitpakken voor de jongeren die het alleen of met hun ouders niet redden.
Wij zijn ongerust, omdat de rekening daarvoor uiteindelijk bij de samenleving
terechtkomt, figuurlijk en letterlijk. Wie als bewindspersoon verantwoordelijkheid
krijgt voor jongeren in problemen, moet dat voorkomen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Voorzitter. "Preventief fouilleren in Rotterdam loont!" Zo luidde de kop
in Trouw van vrijdag jl. "Rotterdam presenteert het evaluatierapport, waarin
sprake is van zichtbare en overtuigende resultaten. Burgemeester, OM en politie
gaan door met dit beleid. Driekwart van de bevolking staat achter de acties.
Rotterdammers, zo lijkt het, voelen zich veiliger op straat." Echter, slechts
een week eerder stonden de media bol van de terreur door een groep Marokkaanse
jongeren in en rond een verzorgingshuis in Amsterdam-West. "Bedreigingen,
intimidaties en scheldpartijen zijn aan de orde van de dag. Bewoners en personeel
voelen zich in toenemende mate onveilig. Hulpverleners zeggen de grip kwijt
te zijn." Twee voorbeelden uit de afgelopen weken. Uit het eerste spreekt
dat op onderdelen van het veiligheidsbeleid, gerichte acties effect sorteren.
Van het tweede voorbeeld leren wij dat wij nog niet tevreden achterover kunnen
leunen.Adequaat veiligheidsbeleid en handhaving van de rechtsorde zijn thema's
die onverminderd hoog op de agenda van de burgers staan. Het kabinet heeft
oog voor deze prioriteit. Zowel in financiële zin als op inhoudelijke
grond streeft het kabinet naar een veiliger samenleving met respect voor ieders
onderscheiden verantwoordelijkheid. In totaal is per saldo sprake van een
toename van het budget op deze begroting met 400 mln euro. Dat bedrag is niet
lukraak toegevoegd aan prioritaire beleidsonderdelen. Integendeel, er is bewust
van uit een visie van heroriëntering en herprioritering ten gunste van
een kansrijke aanpak toebedeeld. Uit deze visie spreekt ook het besef dat
het inmiddels tijd is voor uitvoeren. De CDA-fractie heeft dan ook met groeiende
herkenning en waardering kennisgenomen van de Justitiebegroting voor 2004.
Tijd voor aanpakken dus. Diende collega Wim van de Camp vorig jaar nog tijdens
de begrotingsbehandeling het CDA-tienpuntenplan in, inmiddels kunnen wij over
een aantal van deze punten concrete voorstellen noteren. Er
wordt gewerkt aan de bestuurlijke boete. Er wordt onderzoek gedaan naar de
afdoening door het OM van eenvoudige zaken. Ik noem het wetsvoorstel Beperking
van het aantal getuigen bij rechtszaken. Ik wijs op de wijziging van de regels
van de relatieve competentie en op de bemiddeling vooraf bij een civiel geding.
Er is paal en perk gesteld aan de juridische procedure op grond van de actio
popularis. Ik noem als voorbeeld daarvan de Spoedwet wegverbreding. Er zijn
ook andere successen behaald. Er zijn voorstellen ingediend met betrekking
tot de invoering van de brede identificatieplicht, meerpersoonscelgebruik
en plaatsing in inrichting van stelselmatige daders.Ik sprak al over het veiligheidsbeleid. Het programma Naar een veiliger
samenleving is inmiddels in de Kamer besproken. Hetzelfde geldt voor de nota
Modernisering sanctietoepassing en het Actieprogramma jeugd terecht. Wij realiseren
ons dat de meeste aandacht uitgaat naar strafrechtzaken, naar sancties en
corrigerende maatregelen. Dat trekt ook de meeste aandacht, ook al betreft
het aantal zaken slechts 220.000 tegen 1,5 miljoen civiele zaken. Met betrekking
tot dit laatste punt citeer ik de minister: "Hoe kan ik geschillen oplossen
zonder ze te formaliseren tot rechtsgeschillen teneinde zaken weg te houden
bij de rechter?" De CDA-fractie doet de minister de volgende suggestie. Stel
naar analogie van het bestuursrecht ook voor het civiele recht een voorportaal
in. Om een zaak voor te kunnen leggen aan de rechter dient eiser aan te tonen
dat serieus getracht is tot een minnelijke schikking te komen.Voorzitter. Het vorig jaar was zinloos geweld een actueel thema tijdens
de begrotingsbehandeling. Een aantal incidenten in de publieke ruimte trokken
en kregen veel aandacht. Twee weken geleden betuigden velen hun medeleven
met het overlijden van Anja Loos. Deze gebaren geven aan dat de samenleving
geweld niet pikt. Dit signaal moet niet alleen gelden bij gewelddaden in de
publieke ruimte maar moet evenzeer gelden voor geweld in de privéruimte.In de afgelopen week is er rondom kindermishandeling een campagne van
start gegaan met als doel omstanders te motiveren actie te ondernemen wanneer
zij vermoedens hebben van geweld achter de deur. Lang hebben wij huiselijk
geweld en kindermishandeling beschouwd als alledaagse vormen van geweld die
vooral tot de privésfeer van betrokkenen gerekend moesten worden. Met
waardering constateren wij dat het kabinet ook deze vormen van geweld niet
langer in de privésfeer wil laten maar dat het dit wel degelijk als
een publieke taak ziet en deze oppakt. Al eerder heb ik namens de CDA-fractie
bij de minister van Justitie gepleit voor daderaanpak bij huiselijk geweld.
Uithuisplaatsing dus, maar ook ambulante hulpverlening en het bespreekbaar
maken in de sociale omgeving lijken in veel gevallen effectief te zijn. Wij
danken de minister overigens voor de voortgangsnotitie die wij vandaag op
dat punt gekregen hebben.De heer Wolfsen (PvdA):De aandacht voor het huiselijk geweld is mij uit het hart gegrepen. Het
lijkt soms onveiliger achter de voordeur dan ervoor. Ik heb ook het voortgangsrapport
gelezen. Bent u het met mij eens dat wij de minister tot meer spoed zouden
moeten manen als het gaat om het uit huis plaatsen van de dader van huiselijk
geweld? Wij hebben samen een keer in een algemeen overleg gezeten waarin de
minister heeft toegezegd binnenkort met ideeën daarover te komen. Nu
zegt hij weer dat het nog wel een halfjaar of een jaar duurt voordat hij met
een standpunt komt. Bent u niet met mij van mening dat wij de minister moeten
verplichten om snel met een wetsvoorstel ter zake te komen?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ja, daar kunt u wat mij betreft steun voor krijgen. Sterker nog, ik heb
vandaag in een publicatie gelezen dat er in Groot-Brittannië een experiment
gaande is, waarbij de dader als hoofdhuurder dat hoofdhuurderschap wordt ontzegd.
Dat lijkt mij ook een heel interessante.De heer Wolfsen (PvdA):Het betere is natuurlijk altijd de vijand van het goede. Wij moeten proberen
te voorkomen dat wij nog meer studies en dergelijke laten ontstaan. Als wij
samen proberen de minister te manen tot voortgang met dit voorstel waarover
iedereen het al eens is, dan zou ik dat toch al een grote sprong voorwaarts
vinden. Ik neem aan dat ik op uw steun kan rekenen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Daar kunt u onmiddellijk van op aan, want anders had ik het voorstel vorig
jaar niet ingediend.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister van Vreemdelingenzaken en Integratie heeft een voorstel ingediend
voor een zelfstandig verblijfsrecht voor vrouwen die mishandeld worden door
hun man en die tot op dat moment geen verblijfsrecht hebben. Steunt u dat
voorstel? In het verleden was het CDA daar namelijk geen voorstander van.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):De motie die ertoe leidde dat de minister met een voorstel hierover moest
komen, heeft mijn fractie wel gesteund. Ik ga op dit moment niet al te diep
op dit onderwerp in, omdat het veeleer geschikt is om er apart met minister
Verdonk over te spreken, juist omdat het een specifiek onderdeel van haar
portefeuille betreft.Mevrouw Vos (GroenLinks):U kunt nu toch wel zeggen of u de lijn die de minister heeft ingezet in
dezen steunt?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Wij vinden het een heel interessante brief van de minister maar ik geef
er de voorkeur aan om die niet vandaag te behandelen. Ik vind dat die in een
apart overleg met de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie besproken
zou moeten worden, teneinde te bezien of alle facetten die zij noemt voldoende
gewaarborgd zijn.Mevrouw Vos (GroenLinks):U kunt toch wel aangeven of het CDA de hoofdkoers van de minister steunt?
Op kleinere details kunt u altijd nog een afwijkende mening hebben, maar steunt
u de hoofdlijn?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik vind dat hier een apart overleg over nodig is.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dit is een politiek debat. Wij spreken over de begroting van Justitie.
Er is door deze minister een belangrijk voorstel gedaan. Ik
vraag de CDA-fractie nu om haar politieke opvatting over dit voorstel van
deze minister. Ik wil hier graag een antwoord op.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik vind het voorstel van de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie
zeer interessant. Het moet zorgvuldig en in een apart overleg worden behandeld.
Nogmaals, wij hebben om tot dit voorstel te komen de motie hierover begin
dit jaar ondersteund. Daaraan wordt door een aparte behandeling recht gedaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):...De voorzitter:Ik heb niet het idee dat u na drie keer nog een ander antwoord zult krijgen.
Ik vraag mevrouw De Pater om haar betoog te vervolgen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Voorzitter. Volgend jaar treedt de Wet op de jeugdzorg in werking. Dat
is een belangrijke stap. Daarmee is de structuur voor adequate jeugdhulpverlening
geschapen. Daarmee is echter nog geen effectieve hulp, ondersteuning en, waar
nodig, correctie, gegarandeerd. Uit tal van publicaties blijkt dat de jeugdzorg
op bovengenoemde punten nog niet scoort. Wat verstaat de CDA-fractie in dit
verband onder "scoren"? Dit: bij dreigend gevaar voor of door de jongere,
bij een hulpvraag van ouders, binnen 24 uur daadwerkelijk actie. Het kan.
Ik ken een voorbeeld van een machtiging tot uithuisplaatsing bij een pasgeborene,
omdat inderdaad de jeugdhulpverleners aan zagen komen dat bij ontslag uit
het ziekenhuis van de moeder er onmiddellijk gevaar dreigde voor het kind.
Het kan dus, maar gebeurt het ook consequent?Ik noem een voorbeeld uit Arnhem van een gezin met vijf zoons in de leeftijd
van 4 tot 15 jaar. De ouders zitten in de kroeg en de kinderen moeten zelf
maar uitzoeken of zij naar school gaan. Zij spijbelen dus en zoeken hun vertier
op straat. Zij geven een grote mond wanneer iemand het lef heeft ze op hun
gedrag aan te spreken. De wijkagenten hebben mede op aangeven van de buurt
al maanden geleden aan een hulpverleningsinstantie gemeld dat dit fout loopt.
Waarneembaar is er geen actie ondernomen. Het niet zichtbaar en herkenbaar
actie ondernemen in dit soort situaties frustreert en demotiveert de omstanders
in hun betrokkenheid, en dan gaat het mis. Correctie en bijsturing ten opzichte
van het gezin zijn dan nodig.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik ben het met u eens dat er zo snel en adequaat mogelijk moet worden
ingegrepen. Maar denkt u werkelijk dat dit mogelijk is, als er geen sprake
is van intensivering van de middelen voor kinderbescherming, gezinsvoogdij
en dergelijke, maar van gelijk blijven daarvan, terwijl de problemen toenemen?
Noemt u toevallig Arnhem, waar precies door deze minister de subsidie is gestopt
voor dit project?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb uit die wijk een heel ander voorbeeld gehoord. Ik ga nog verder
in op dit onderwerp.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik vraag u om antwoord te geven op mijn vraag. Het kabinet heeft gezegd,
van het bestrijden van jeugdcriminaliteit, het helpen van jongeren, een prioriteit
te zullen maken. U noemt zelf voorbeelden van hoe het mis kan gaan. Wij moeten
vaststellen dat die prioriteit er niet aan wordt gegeven. Er wordt 24 komma
zoveel miljoen bezuinigd op het bestrijden van jeugdcriminaliteit. Hoe kan
dat?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U hebt deze vraag aan de minister gesteld en ik ben benieuwd naar zijn
antwoord.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat weet u al, want dat heeft hij al gezegd in het kader van het begrotingsonderzoek.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Uw eerste vraag was: denkt u dat dit kan? Ja, dat denk ik. Ik kom daarop
met een aantal voorbeelden in het vervolg van mijn betoog terug, want ik denk
dat het kan.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U gaat om het hoofdpunt heen. Verbeteringen die u en ik willen aanbrengen
ten aanzien van de kinderbescherming, de gezinsvoogdij, preventief optreden,
nazorg als jongeren uit justitiële jeugdinrichtingen komen, gescheiden
opvang van strafrechtelijk en civielrechtelijk geplaatste jongeren, kosten
geld. Het kabinet heeft dit toegezegd, maar bezuinigt. Dat is het hoofdpunt.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dit is uw hoofdpunt, maar ik was bezig met een voorbeeld van hoe er wel
binnen 24 uur adequaat kan worden aangepakt.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Als wij een debat voeren, is het wel prettig als u af en toe probeert
om antwoord te geven op een vraag. Dat gebeurt nu niet.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U vroeg mij: denkt u dat dit kan? Ik heb toen gezegd: ja, en ik zal daarvan
voorbeelden geven.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het kernpunt is dat er geen extra geld wordt uitgetrokken, dat het geen
prioriteit heeft en dat erop bezuinigd wordt. Dat is niet mijn vaststelling,
maar die van eenieder die de stukken heeft gelezen. Dat hebt u natuurlijk
ook gedaan. Ik vraag u om daarop te reageren.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat is uw stelling. Ik zeg dat er inderdaad wat onduidelijkheid is over
waar precies de bezuinigingen neervallen. Ik wacht het antwoord van de minister
op dat punt af. Ik ga aan de hand van een voorbeeld concreet in op hoe ik
denk dat het mogelijk is.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik zal u zeggen waarom ik een beetje boos ben. U zegt: het kan best, zie
maar. U legt eigenlijk de schuld bij de gezinsvoogden, de mensen van bureau
jeugdzorg, de AMK's. Zij lopen zich de benen uit het lijf, maar kunnen niet
meer doen omdat er niet meer middelen zijn. Dat probleem is vandaag aan de
orde.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mevrouw Kalsbeek, u hebt mij helemaal niet horen zeggen dat het best kan
en dat ik de schuld ergens anders neerleg, want dat doe ik niet. Ik heb net
aangekondigd dat ik een aantal suggesties doe op grond waarvan ik denk dat
er inderdaad ruimte is en hoe wij die kunnen benutten.Het CDA wil gezinsvoogden en jeugdhulpverleners die scoren, die een dusdanige
band met hun pupil ontwikkelen en onderhouden dat de pupil andere perspectieven
dan het criminele circuit aantrekkelijk leert te vinden. Te
denken valt aan een gezinsvoogd uit de directe omgeving van en met betrokkenheid
bij het wel en wee van de jongere en het gezin.Naar analogie van bewindvoering bij volwassenen stel ik voor dat niet
uitsluitend voltijdsgezinsvoogden als gezinsvoogd kunnen optreden, maar bijvoorbeeld
ook personen uit de omgeving van het gezin. Het gaat dan om de nog niet al
te problematische gevallen en bij voorkeur om kinderen tot een leeftijd van
12 jaar. Te denken valt aan mensen uit het onderwijs die het gezin al kennen
en in wie de ouders vertrouwen hebben, maar het kan ook buiten school. Ik
noem als voorbeeld de eigen-krachtaanpak van WESP, waarbij de betrokkenheid
van het gezin en de directe sociale omgeving centraal staat.Mensen die hulp nodig hebben, voelen vaak dat zij de greep op hun leven
verliezen. Door te moeten kiezen uit de plannen van professionals raken zij
vervreemd van de besluitvorming en gaat vroeg laat de energie zitten in verzet
tegen die plannen. De verantwoordelijkheid van een autoriteit uit de omgeving
van het kind en het gezin wordt door de geschetste aanpak gewaardeerd en gestimuleerd.Deze alternatieve of aanvullende vormen van gezinsvoogdij zouden volgens
de CDA-fractie aanspraak kunnen maken op de extra middelen die in de begroting
worden ingezet voor de ontwikkeling van deskundigheidsbevordering van gezinswerkers.
Deze aanpak is dichter bij huis en levert winst op doordat er minder uren
nodig zijn voor overleg, verslaglegging en administratieve lasten.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U hebt het nu over een situatie waarin een kind onder toezicht wordt gesteld,
omdat de rechter vaststelt dat een kind met de zedelijke en lichamelijke ondergang
wordt bedreigd, voorwaar niet niets. In die situatie zou een vrijwilliger,
of althans een niet-professional, het gezin moeten begeleiden.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb gezegd dat het niet een voltijd-professional zou moeten zijn, maar
ik ga wel uit van een professionele aanpak van de gezinsvoogden die op deze
manier werken.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het gaat om iemand die niet wordt betaald? Om vrijwilligers?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Nee, dat heb ik niet gezegd.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het wordt wel betaald? Waarom doet u dan dit voorstel? Wij hebben toch
gezinsvoogden?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik zal een voorbeeld geven. Ik had het net over Arnhem. Daar zijn ook
gezinsvoogden voor OTS. De omgeving en de buurt kennen alleen een postbusnummer
van een gezinsvoogdijadres in Amsterdam. Ik zeg dat je moet kijken welke kracht
er in de omgeving kan worden gemobiliseerd om dat gezin weer op het goede
spoor te krijgen, net als bij de eigen-krachtaanpak.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik ben er heel erg voor om de omgeving van een gezin te betrekken bij
het weer op de rails krijgen van het gezin. Prima. U noemde de gezinsvoogd.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ja, met aanwijzingsbevoegdheid.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Onder een gezinsvoogd versta ik iemand die van de kinderrechter onder
bepaalde omstandigheden, die behoorlijk ernstig zijn, naar het gezin moet
om hulp te verlenen. Gezinsvoogden zijn professionals. Wilt u die professionals
niet meer? Wat is de bedoeling? De buurt is iets anders dan een professional.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat weet ik, maar het kan wel zo zijn dat men elkaar binnen het sociale
netwerk hulp en steun geeft. Dat vind ik het aardige van de eigen-krachtaanpak.
Die heeft goede resultaten opgeleverd, omdat mensen het gevoel hebben dat
zij grip hebben op hun eigen omgeving.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Maar geeft u nu eens antwoord op mijn vraag. U zegt elke keer: de buurt.
De buurt kan het niet zijn. Er wordt een gezinsvoogd aangewezen. Daar zijn
professionals voor, die in dienst zijn bij het Bureau jeugdzorg. Wilt u nu
dat anderen, bijvoorbeeld onderwijzers, daarvoor ook aangewezen kunnen worden?
Wilt u dat de buurvrouw, helemaal niet opgeleid, daarvoor ook aangewezen kan
worden? Wat wilt u nu precies?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U zegt dat die buurvrouw helemaal niet opgeleid is. Sommige buurvrouwen
zijn dat wel. Zij zouden, als zij het vertrouwen hebben en vertrouwd zijn
met de situatie van het gezin, wellicht die regietaken kunnen voeren die een
gezinsvoogd heeft. Een gezinsvoogd komt helemaal van buiten, moet eerst het
vertrouwen zien te winnen en moet nog maar zien of dat gezin niet afhaakt,
zoals nog wel eens gebeurt, omdat men eigenlijk niet goed weet wat men met
die gezinsvoogd aan moet!Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U stelt dus voor dat in voorkomende gevallen de rechter de buurvrouw,
die overigens niet opgeleid is, maar wel betaald zal worden, als gezinsvoogd
voor dat gezin aanwijst?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Nee dat stel ik niet voor. U verdraait mijn woorden en maakt er bovendien
een karikatuur van. Ik stel voor dat iemand uit de directe omgeving van het
gezin, die al bekend is met het gezin, die bekend is met de problematiek en
die professionele kwalificaties heeft, in dat specifieke gezin de taak van
gezinsvoogd zou kunnen krijgen met de daarbij horende bevoegdheden.De heer De Wit (SP):Ik proef hierin de nieuwe opvatting van het kabinet over de rechtsordening.
U noemt een voorbeeld uit Arnhem. Wie garandeert u dat u een reëel voorstel
doet dat in het hele land nagevolgd zou kunnen worden? U vertrouwt dan wellicht
op een idee op basis van een experiment waarvan u niet kunt zeggen dat het
zo georganiseerd moet worden? U vertrouwt dan toch op iets wat er totaal niet
is?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mijnheer De Wit, ik vertrouw op de sociale netwerken om mensen heen. Ik
vertrouw op mensen die inderdaad bereid zijn, hun handen uit de mouwen te
steken en hun energie willen steken in dat sociale netwerk om dat gezin weer
op het rechte spoor te krijgen. Daarop vertrouw ik. Ik garandeer u niets,
want dat kan ik niet. Laten wij eerlijk zijn: u kent ook de cijfers over langdurige
onder toezichtstellingen en u weet hoe vaak de relatie tussen
het gezin en de gezinsvoogd van geen kant tot stand komt, omdat de gezinsvoogd
het vertrouwen niet heeft en omdat er te weinig tijd en aandacht is. Ik heb
het voorbeeld genoemd van een gezinsvoogdijadres met een postbusnummer in
Amsterdam voor een gezin in Arnhem. U moet dan toch kunnen aanvoelen dat het
op zijn minst een nog slechtere insteek is om een vertrouwensbasis te kweken?De heer De Wit (SP):Dit is echt de hypocrisie ten top! Jarenlang is in deze Kamer gepleit
voor meer geld voor de gezinsvoogdij, niet om duimen te draaien, maar om nieuwe
gezinsvoogden aan te stellen die professioneel in volle vaart de problematiek
aanpakken. Ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw Kalsbeek. Wat u doet,
is instemmen met forse bezuinigingen, zowel voor de gezinsvoogdij als voor
de justitiële inrichtingen. De oplossing zoekt u in vertrouwen op de
blauwe ogen van iemand in de buurt op wie u totaal geen zicht hebt. Dat is
echt de omgekeerde wereld.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik herhaal dat het professionals moeten zijn. Zij zijn niet per definitie
in de buurt te vinden. Wellicht vind je wel degelijk professionals in de buurt
die al een relatie hebben met het gezin. Ik heb niet gezegd dat het vrijwilligers
moeten zijn. Er zijn middelen beschikbaar zijn. Ik wil die ook inzetten. Ik
heb voorts gezegd dat het geen voltijdsprofessionals moeten zijn, maar dat
het wellicht parttimers kunnen zijn die specifiek met een gericht gezin aan
de slag kunnen, iemand in wie dat gezin vertrouwen heeft. Ik noemde reeds
de eigen-krachtaanpak. Daarmee is geëxperimenteerd. Mensen hebben ervaren
dat zij op die manier zelf weer grip op hun leven krijgen, overigens met professionele
ondersteuning.De heer De Wit (SP):Ik krijg geen antwoord van mevrouw De Pater. Het gaat erom dat zij met
een initiatief komt. Zij wil daarvoor geld uittrekken van een andere post.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Nee hoor, het staat onder die post.De heer De Wit (SP):Dé oplossing is: meer gezinsvoogden, desnoods op parttime basis,
want dat is kennelijk voor u een belangrijk punt, meer geld naar de gezinsvoogdij,
een kleiner aantal pupillen, intensievere bemoeienis door professionele mensen,
niet vertrouwend op mantelzorg of wat dan ook.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat heeft u correct samengevat.De heer De Wit (SP):Dat betekent dus dat u tegen de bezuinigingen bent die het kabinet voorstelt
en dat u amendementen op dat punt zult steunen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Over de bezuinigingen heb ik al gezegd met belangstelling het antwoord
van de minister af te wachten. Ik heb notities gekregen dat zij misschien
iets anders gelezen moeten worden. Ik hoor dat graag van de minister. U heeft
echter volstrekt correct mijn voorstel samengevat door te zeggen dat dichter
in de omgeving van het gezin hulp geboden moet worden. Het mag parttime zijn,
maar het moeten wel professionals zijn. Het aardige is dat dit zou kunnen
betekenen dat er wat minder overleg nodig is met die externe gezinsvoogd,
omdat al een aantal mensen uit de omgeving van het gezin daarbij betrokken
is.Mevrouw Vos (GroenLinks):Begrijp ik het goed dat de CDA-fractie in ieder geval tegen bezuiniging
op gezinsvoogdij is en dat u, als daar inderdaad sprake van is, zult zeggen:
"Minister, dat kan niet; op die post mag u niet bezuinigen"?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb zojuist de post genoemd waar extra geld beschikbaar komt voor deskundigheidsbevordering
bij gezinsvoogden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ja, maar in totaal wordt er bezuinigd op de gezinsvoogdij. Dat is het
probleem. Er wordt nog veel meer bezuinigd, zoals mevrouw Kalsbeek zojuist
heeft aangegeven, maar er wordt dus bezuinigd op de gezinsvoogdij. U wijst
steeds naar de minister, maar het lijkt mij goed als de politieke stellingname
van de CDA-fractie duidelijk wordt. Is het voor u, net als voor anderen, inderdaad
onacceptabel als juist op die post bezuinigd zou worden?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Voorlopig ga ik uit van de posten waar intensiveringen bij staan; die
heb ik op dit punt ook genoemd.In het antwoord op een vraag van de heer De Wit heb ik al gezegd dat,
wat de CDA-fractie betreft, aanspraak kan worden gemaakt op de extra middelen
die in de begroting worden ingezet voor deskundigheidsbevordering van gezinswerkers
en dat de aanpak dichter bij huis bovendien winst oplevert met betrekking
tot het aantal uren overleg, de verslaglegging en de administratieve lasten.Ook zichtbare en herkenbare gezagsvertegenwoordigers in de buurt die adequaat
optreden, zijn nodig. Sinds enkele jaren wordt met Justitie in de buurt gewerkt.
In de begroting geeft de minister aan dat hij de centrale financiering daarvan
op termijn wil stopzetten. Deze afbouw, zonder garantie dat de JIB's kunnen
voortbestaan, is de CDA-fractie op dit moment een doorn in het oog. Wij willen
het signaal afgeven dat JIB's juist vanwege de aanspreekbaar en de herkenbaarheid
nodig zijn. Kan en wil de minister de garantie geven dat de JIB's blijven
bestaan en is hij bereid om convenanten te sluiten met andere partners met
betrekking tot de financiering daarvan?Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Als ik u goed begrijp, zegt u dat het niet zo kan zijn dat die centrale
financiering nu stopt. Beter gezegd: u zegt eigenlijk dat Justitie in de buurt
niet moet stoppen, maar moet doorgaan.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat klopt.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat betekent toch ook dat de minister van Justitie daar geld bij moet
leggen?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Tenzij hij het voor elkaar weet te krijgen dat in convenanten geregeld
wordt dat het OM samen met andere lokale partners garandeert dat Justitie
in de buurt wordt voortgezet; daarop doelde ik met mijn laatste opmerking.
Als de minister dat niet kan, zullen wij daar een motie over indienen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat is toch niet reëel? Het is gewoon geld van het OM. Het OM doet
ook een heleboel andere dingen en wij willen graag dat het OM nog meer doet.
Daaruit moet Justitie in de buurt betaald worden, maar dat wordt er nu afgeknipt;
dat geld krijgt het OM dus niet meer. Het gaat om een kerntaak van Justitie.
Moet je dan vervolgens geld bij de gemeenten gaan vragen, alsof de gemeenten
daar extra geld voor krijgen? Niks dus. Het is toch gewoon een snoeiharde
bezuiniging?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb de minister gevraagd of hij kan garanderen dat Justitie in de buurt
blijft bestaan. Als hij de centrale financiering niet zelf wil doen, zal hij
moeten garanderen dat het op een andere manier geregeld wordt. Daarop wacht
ik de reactie van de minister graag af, maar ik wil wel het signaal afgeven.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Daar ben ik op zich blij mee, maar nu even ten principale: als je zegt
dat het moet blijven bestaan, kun je toch niet zeggen dat de minister ervoor
moet zorgen dat een ander het betaalt? Dat vraagt u immers eigenlijk van de
minister. Als je zegt dat het moet bestaan – daar ben ik het mee eens –
moet je toch ook zeggen dat de minister daar de consequenties van moet dragen?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mevrouw Kalsbeek, ik ken uit de praktijk een aantal voorbeelden waarbij
het OM zegt: wij hebben dat geld nog wel, maar wij trekken ons alvast terug.
Ik wil het signaal afgeven dat het OM zich niet moet terugtrekken. Ik wil
dat de minister daarop reageert en dat hij garandeert dat deze projecten voortgezet
worden.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik ben erg benieuwd waarop u met die voorbeelden doelt. Hebt u daar namen
van? Bij welke parketten zou men dat geld nog wel hebben?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb inderdaad een aantal signalen gehoord...Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Kunt u dan namen noemen? Is het bijvoorbeeld Haarlem of Rotterdam?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Het is bijvoorbeeld Haarlem en het is Arnhem.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Haarlem heeft JIB al gesloten.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ja, maar dat wil ik dus juist terugtrekken. Ik wil dat de minister zegt
dat wij inderdaad doorgaan. Of hij dat zelf financiert of dat hij convenanten
afsluit met andere partners, wil ik van hem horen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Oké, maar het is in ieder geval goed om te horen dat u wilt dat
Justitie in de buurt doorgaat.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik had niet de indruk dat ik daar onduidelijk over was. Mijn tekst mag
verspreid worden, zodat iedereen het nog eens kan nalezen.Ik kom terug op het veroorzaken van ernstige overlast en op vernielzuchtige
groepen jongeren. Dergelijk gedrag is ontoelaatbaar voor zowel autochtone
als allochtone jongeren. Dit moet effectief aangepakt worden door plaatsing
in een inrichting voor stelselmatige daders onder de zware criminelen en door
het uitdelen van taakstraffen voor de minder zware criminelen. Het CDA acht
het een voorstelbare gedachte om met name de taakstraf meer een invulling
te geven die aansluit bij de specifieke strafbeleving en denkt daarbij aan
experimentele ontwikkelingen in de lijn van meer kleur in de straf. Hierbij
kan gedacht worden aan een aspect als het inspelen op de schaamtecultuur en
een modus als strafrechtbemiddeling. Onze fractie heeft dit overigens al ingebracht
bij het AO over het Actieprogramma jeugd terecht.Het CDA wil tevens dat het instrument van het aansprakelijk stellen van
de ouders voor de gedragingen van hun kinderen beter benut gaat worden. De
minister is nog wat afhoudend, maar geeft in zijn brief van 20 oktober ruimte
te zien. Dat is winst. Het kan in onze optiek immers niet dat niet alles uit
de kast gehaald wordt om de maatschappelijke kosten van de schade die wordt
veroorzaakt door raddraaiers ook te verhalen op die raddraaiers of op de voor
hen verantwoordelijke ouders.Uit de antwoorden op de schriftelijke vragen blijkt ons dat de minister
de subsidie voor de drang-SOV wil stoppen. De CDA-fractie maakt zich hierover
grote zorgen, met name met betrekking tot de voortgang van deze drangprojecten.
Kan de minister aangeven of op andere wijze in het kader van de sluitende
sociale opvang voorzien is in continuering van deze projecten? Resocialisatie
moet een taak zijn van ketenpartners, waarop die aanspreekbaar en afrekenbaar
zijn. Vanuit het veld horen wij dat hieraan ook behoefte bestaat. Het lijkt
ons goed om de verantwoordelijkheid bij de instellingen te leggen en om het
aan hen over te laten of zij de reclasseringszorg inkopen of zelf uitvoeren.De heer Wolfsen (PvdA):Mevrouw De Pater sprak over de drang-SOV projecten in Rotterdam. Heb ik
goed begrepen dat zij wil dat dit project doorgaat?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Wij denken dat in het kader van de sluitende sociale opvang op enigerlei
wijze voorzien moet worden in continuering van deze projecten.De heer Wolfsen (PvdA):Mevrouw De Pater vindt dat de minister ervoor moet zorgen dat dit project
blijft bestaan.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ja.Een punt van zorg bij de reclassering blijft de financiering van Exodus
en van andere particuliere initiatieven op dit terrein. Verleden jaar hebben
de CDA-fractie en anderen hiervan een punt gemaakt bij de begrotingsbehandeling.
Dat is ook later gebeurd in een algemeen overleg. De minister heeft toen toegezegd
te zullen overleggen met zijn collega van VWS. Hiervan hebben wij echter daarna
bitter weinig vernomen. Daarom onze steun voor het amendement dat de SGP op
dit punt indient. Wij roepen de minister op om definitief te regelen dat deze
projecten doorgang vinden. De amendementen zijn dan volgend jaar niet meer
nodig.Mijn fractie is van mening dat een veilige leefomgeving, een effectieve
opsporing en hard ingrijpen bij ontsporing in sommige gevallen een beperking
van de privacy rechtvaardigen. Er komt een privacyhelpdesk om
instellingen te helpen met wat wel en niet geoorloofd is in de privacywetgeving.
De CDA-fractie juicht dat toe. Verschillende mensen uit het veld hebben aangegeven
dat niet de Wet bescherming persoonsgegevens op zich zozeer een belemmerende
factor is in het uitwisselen van gegevens, maar meer het privacydenken bij
de verschillende instanties. De wet biedt meer ruimte dan men denkt. De privacywet
wordt soms als excuus gebruikt door de instanties om verantwoordelijkheid
te ontlopen en om niet samen te hoeven werken. Convenanten op dit onderdeel
zijn mogelijk. Wil de minister het tot stand komen daarvan bevorderen?Onze fractievoorzitter heeft bij de algemene politieke beschouwingen een
voorstel gedaan voor automatische toekenning van een vergunning aan een aanvrager
als de redelijke termijn voor vergunningverlening is overschreden. Dit in
het kader van het tegengaan van administratieve lastendruk en oeverloos wachten.
De regering heeft gezegd het voorstel te bekijken. Kan de minister concreet
aangeven welke stappen hij onderneemt? Vooruitlopend op de complete herziening
van de Algemene wet bestuursrecht is de CDA-fractie van mening dat bekeken
moet worden of de actio popularis in zijn huidige vorm nog recht doet aan
het streven tot dejuridisering. Ook daarop graag een reactie van de minister.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mevrouw De Pater sprak over taakstraffen in verband met jongeren en de
bezuiniging op de reclassering. U noemde wel Exodus en de andere stichtingen
en mijn fractie is het daar zeer mee eens. Er wordt echter hoe dan ook gigantisch
bezuinigd op de reclassering en juist de reclassering begeleidt de taakstraffen
en ziet daarop toe. Hoe kunnen taakstraffen worden opgelegd en effectief ten
uitvoer worden gelegd onder deze bezuinigingsoperatie?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik neem aan dat u doelt op mijn opmerkingen over jeugd. De minister heeft
ons duidelijk gemaakt dat bezuiniging op de jeugdreclassering niet aan de
orde is en daar ga ik dan ook vanuit.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er wordt ongelooflijk veel bezuinigd op de reclassering als geheel. Gaat
u er vanuit dat dit geen problemen oplevert voor de taakstraffen die aan jongeren
worden opgelegd?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik ga er op dit moment niet vanuit dat dit problemen zal opleveren.De heer De Wit (SP):Als de bezuiniging de jongeren niet treft, wie dan wel? Het gaat om een
bezuiniging van op zijn minst 30 mln. Hoe beoordeelt u dit in het licht van
uw opvatting dat de samenleving veiliger wordt als een dergelijke preventieve
taak fors wordt ingeperkt en daarop fors wordt bezuinigd? Hoe kan dat?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mijn fractie zet in op de oorspronkelijke taken van de reclassering wat
betreft het voorkomen van recidive. Wij steunen de beleidsvisie van de minister
om het traject te starten aan het begin van de detentie.De heer De Wit (SP):Op de belangrijkste taken die de reclassering thans vervult, juist met
het oog op preventie en het voorkomen van recidive, wordt thans fors bezuinigd.
Uiteindelijk komt het erop neer dat wordt gesneden in het enige zinvolle dat
de reclassering nog doet buiten de opvang en begeleiding van mensen die vrijkomen.
Dat kan er toch niet toe leiden dat het veiliger wordt in dit land? De preventie
wordt op deze wijze toch juist tegengewerkt?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik sta er van harte achter dat de reclassering taken oppakt die een kansrijk
gevolg hebben. Tot op heden heeft de reclassering heel veel meer geld gehad,
maar ook dat heeft het aantal gevallen van recidive niet voorkomen. Daarom
steunt mijn fractie het beleid van de minister om in te zetten op kansrijke
trajecten en om in een zo vroeg mogelijk stadium tijdens de detentie te beginnen.Mevrouw Van der Laan (D66):Hoe wilt u beoordelen wat nu precies kansrijke projecten zijn? Wij beschikken
niet over een evaluatie en wij weten niet precies wat wel en wat niet werkt.
Als wij daarover al niets weten, hoe moet de reclassering dan kunnen beslissen
over de vraag wat wel en niet kansrijk is?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb de minister vorige week horen zeggen dat hij inderdaad nog niet
precies weet hoe het zit met de recidive. In een interruptie tijdens de termijn
van de heer Wolfsen heb ik zojuist geciteerd uit een onderzoek waaruit blijkt
dat 46% van de veroordeelden 40 keer of vaker terugkomt. Dat is dus geen kansrijke
groep. Het lijkt mij goed om eerst te onderzoeken welke groepen gemotiveerd
zijn om een reclasseringstraject te volgen en het gedrag te wijzigen. Daarmee
moet in een vroegtijdig stadium worden begonnen. Cijfers van het Leger des
Heils wijzen dit uit en ook bij het OM heb ik daarover wel eens het een en
ander gehoord.Mevrouw Van der Laan (D66):Het lijkt mijn fractie veel handiger om de organisatiestructuur van de
reclassering eens te bezien. Wat vindt u daarvan? Er zijn drie naast elkaar
opererende organisaties met een gigantische overhead van 27%. Is het niet
veel handiger om de bezuinigingen af te wentelen op de overhead en op de managementstructuur
die veel te zwaar is, in plaats van op het belangrijke begeleidingswerk?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik zal niet ontkennen dat dit misschien ook een weg is die bewandeld moet
worden, maar daar had ik het nu niet over.De heer Wolfsen (PvdA):Ik begrijp u nog niet helemaal goed. U ondersteunt de beleidsvisie van
de minister, maar de minister heeft gezegd dat hij net zo min als de Kamer
weet wat het effect is van het werk van de reclassering. De minister heeft
ook gezegd dat daarover binnenkort een goede rapportage verschijnt. Lijkt
het u niet veel logischer om eerst dat soort onderzoeken af te wachten en
dan pas te kijken naar de uitbreiding van het werk van de reclassering? Dit
is toch de omgekeerde volgorde?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Volgens mij ging de discussie vorige week over de vraag of wij nu weten
hoeveel recidives het betreft. Dat weten wij niet exact, maar wij hebben er
inmiddels wel wat zicht op. Ik heb daarnet geciteerd uit een
bericht dat daarover van de zomer is uitgekomen, maar ik heb nog ongunstigere
cijfers van bijvoorbeeld het Leger des Heils. Ik dacht, laat ik de laagste
aantallen hanteren. Daar hebben wij het over gehad. Wij hebben het vorige
week ook gehad over de vraag wat voor soort reclasseringsproducten wij willen
en of deze effectief zijn. De minister zei te verwachten dat na verloop van
tijd ook andere particuliere organisaties zulke producten kunnen aanbieden
tegen een bepaalde prijs. Dat kan dus ook zo zijn effect hebben.Voorzitter. De huisvesting van de Hoge Raad is een punt van zorg voor
de CDA-fractie. Hoe gaat de minister om met de wens van de Hoge Raad om te
participeren in de besprekingen met de gemeente Den Haag, de Rijksgebouwendienst,
Eneco, de Sint-Lukasstichting en de bestuurders van het College Edith Stein?
Graag verneem ik hierop een concreet antwoord van de minister.De minister heeft onlangs de Big Brother Award toegekend gekregen. De
toekennende stichting is van mening dat de minister te veel aandacht heeft
voor veiligheid en te weinig voor privacy. De CDA-fractie veronderstelt dat
de minister deze toegedachte prioriteitsstelling als een compliment ervaart.
Het laat in ieder geval zien dat de minister stevig staat met betrekking tot
het veiligheidsbeleid. Dit compliment mag er echter niet toe leiden dat de
minister hovaardig wordt. Daarom hopen wij dat de minister indachtig is het
woord: zo dan, die meent te staan, zie toen, dat hij niet valle.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mijn vraag heeft te maken met de laatste woorden. U zegt dat deze minister
trots mag zijn op zijn veiligheid. U zegt eigenlijk dat deze minister veiligheid
heeft gebracht. Hoe effectief is dat nu? Waar baseert u die uitspraak op?
U begon met het preventief fouilleren in Rotterdam, dat zo succesvol was.
Er zijn ruim 18.000 mensen gefouilleerd en daarbij zijn 23 vuurwapens gevonden.
Kunnen wij op basis daarvan zeggen dat er meer veiligheid is?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U hebt het over 18.000 mensen die gefouilleerd zijn, volgens mij waren
het er 19.000. U haalt net het kleine aantal vuurwapens eruit, maar in totaal
zijn er 600 wapens gevonden. Ik kan u verzekeren dat een aantal andere wapens
minstens zo bedreigend overkomen als vuurwapens. Binnen dat onderzoek is ook
gemeten hoe de veiligheidsbeleving van de burgers is en kennelijk zegt 75%
van de Rotterdammers: prima zo, gaat u door met die acties. Dan acht ik het
een heel goed middel.De heer Eerdmans (LPF):Ik heb een vraag over het cellentekort. Deze minister heeft plannen aangekondigd
om het cellentekort terug te dringen, onder meer door de automatische invrijheidstelling
af te schaffen en voorwaardelijk te maken. In het programma Barend & Witteman
heeft uw collega Van Haersma Buma desgevraagd gesteld dat het niet zo kan
zijn dat criminelen na het uitzitten van de helft van hun straf alweer richting
huis kunnen gaan. Hij heeft zelfs gezegd dat dit hoger zou moeten zijn. Daarmee
week hij af van de aangekondigde plannen van minister Donner. Bent u het ook
met de LPF-fractie eens dat het niet zo kan zijn dat wij naar een voorwaardelijke
invrijheidstelling na 50% van de straf gaan?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik ben het sowieso eens met mijn collega Van Haersma Buma. Wilt u uw vraag
herhalen?De heer Eerdmans (LPF):Ik ben het ook eens met de heer Van Haersma Buma, dus dan kunnen wij ook
stellen dat u het met mij eens bent.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dan is het volgens mij voor elkaar.De heer Eerdmans (LPF):Ik wil graag uit uw mond horen dat de CDA-fractie niet het idee kan steunen
dat wij naar een voorwaardelijke invrijheidstelling gaan en dus goed gedrag
belonen, waardoor een gevangene al na 50% van zijn straf huiswaarts keert.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik heb die cijfers niet gehoord, maar ik heb begrepen dat ook de Vereniging
voor rechtsspraak heeft aangegeven het merkwaardig te vinden dat men automatisch
een voorwaardelijke invrijheidstelling krijgt nadat men een deel van de straf
heeft uitgezeten en dat wij daarvan af zouden moeten omdat het betekent dat
al bij het opleggen van de straf hiermee rekening wordt gehouden. De vereniging
noemde allerlei ingewikkelde sommetjes etc.De heer Eerdmans (LPF):Daarover zijn wij het allemaal eens. Wij willen allemaal van die onvoorwaardelijke
invrijheidstelling van een derde af. De minister wil het oplossen door een
voorwaardelijke invrijheidstelling eraan te koppelen, waarbij gevangenen onder
bepaalde voorwaarden eerder in vrijheid kunnen worden gesteld. Hij heeft een
reeks voorwaarden geformuleerd, maar stelt erbij dat het mogelijk is dat gevangenen
na de helft van de straftijd onder bepaalde voorwaarden worden vrijgelaten.
Ik vind dat te gek voor woorden. Ik ben benieuwd naar uw opvatting.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat lijkt mij inderdaad vrij snel. Ik zei echter al dat ik het eens ben
het met mijn collega Van Haersma Buma. Als die het met u eens was, komt het
wel rond.Mevrouw Van der Laan (D66):U zei dat u bepaalde cijfers niet kende, maar kent u misschien wel het
geval van Klinkhamer, de schrijver die zijn vrouw had vermoord en in de tuin
had begraven? Hij is ook halverwege zijn straftijd vrijgelaten. De nabestaanden
moesten dat in de krant lezen. Bent u het met mij eens dat dit niet kan en
dat eerst de nabestaanden moeten worden geïnformeerd, als die vrijlating
al plaatsvindt, en dat het daarna pas mag gebeuren?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat lijkt mij wel goed. Los daarvan zijn de voorstellen volgens mij zodanig
dat het in de toekomst niet meer kan voorkomen.De heer Van Fessem (CDA):Mijnheer de voorzitter. Sinds de invoering van de Vreemdelingenwet 2000
is het aantal asielzoekers gestaag teruggelopen. Half oktober 2003 bleek sinds
mei een vermindering van 17% van het aantal asielzoekers, vergeleken met de
eerste vier maanden van het jaar. Dit zou komen door een vermindering van
het aantal asielzoekers uit Irak. Een en ander leidt – dat is geen nieuws
sinds de laatste twee jaar – tot een forse besparing. De leden van de CDA-fractie zijn blij met de aangekondigde maatregelen
van het kabinet inzake de internationale aanpak van het migratievraagstuk,
zoals de harmonisatie van het asiel- en migratiebeleid in de Europese Unie.
Daarnaast is opvang en asielbeoordeling in de regio een belangrijk Nederland
aandachtspunt. Een Europese pilot moet nog van de grond komen. Er lijkt sprake
te zijn van stagnatie. Naar ons gevoel is dit een belangrijke prioriteit voor
het Nederlandse voorzitterschap. Ik hoor graag de visie van de minister hierop
en krijgt graag een antwoord op de vraag welke concrete initiatieven Nederland
op dit punt zal nemen.Mevrouw Van der Laan (D66):Het is interessant dat de CDA-fractie wil dat het Nederlandse voorzitterschap
aandacht besteed aan opvang in de regio. Daarover bestaat echter geen overeenstemming.
Daarom is het een pilotproject; het is door een klein groepje landen in werking
gesteld. Het zou raar zijn als Nederland als voorzitter dit namens de –
op dat moment – 25 landen in werking wil doen treden.De heer Van Fessem (CDA):Zo bedoel ik het niet. Op het moment dat Nederland voorzitter wordt van
de Europese Unie, moet het dit op de agenda zetten en er aandacht voor vragen.
Nederland moet ervoor zorgen dat er voortgang in zit, ook bij de pilot.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik vraag mij dan nog steeds af hoe dit kan. De pilot is namelijk geen
EU-pilot. Het zijn landen die toevallig lid zijn van de Europese Unie, die
juist omdat er geen overeenstemming is in Europees verband dit op eigen houtje
doen. Het is dan wel raar om het als voorzitter in het Europese verband te
willen doen.De heer Van Fessem (CDA):Ik kan mij heel goed voorstellen dat dit door Nederland op de agenda wordt
gezet.De Vreemdelingenwet 2000 wordt in de loop van het begrotingsjaar geëvalueerd.
Het gaat daarbij om drie onderzoeksprojecten: de procedure, het vreemdelingentoezicht
en het terugkeerbeleid. De vaste commissie heeft onlangs het rapport van Human
Rights Watch, dat is opgemaakt naar aanleiding van deze wet, besproken in
een rondetafelgesprek. De CDA-fractie gaat ervan uit dat de minister de uitkomsten
van het gesprek kent en, waar nodig, zal betrekken bij de evaluatie.Mevrouw Vos (GroenLinks):Twee belangrijke punten in het rapport van Human Rights Watch zijn dat
vrouwen en kinderen weinig kans krijgen om hun asielverhaal te doen, ook al
hebben zij zeer traumatische ervaringen, en dat men na het nader verhoor geen
nieuwe feiten mag inbrengen in de procedure. Wat is het oordeel van de CDA-fractie
over die twee kritiekpunten op het vreemdelingenbeleid?De heer Van Fessem (CDA):Wij hebben die kritiekpunten vernomen. Wij kennen de wet. Op voorhand
zeggen wij niet: dat moet veranderen. Wij wachten eerst de evaluatie van de
minister af en dan zullen wij een toets uitvoeren, mede aan de hand van enkele
schrijnende gegevens van het Human Rights Watchrapport.Mevrouw Vos (GroenLinks):Heeft de fractie van het CDA hierover nog geen oordeel?De heer Van Fessem (CDA):Nu nog niet. Dit is nog niet in de fractie besproken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het rapport is geruime tijd geleden verschenen, maar u hebt nog geen mening?De heer Van Fessem (CDA):Wij hebben het nog niet in de fractie besproken.Voorzitter. Een besparing wordt ingeboekt bij een beveiligingstaak van
het COA. Nadere besluitvorming moet nog volgen naar aanleiding van het rapport
Het lange wachten op een veilige toekomst. De reeds ingeboekte besparing op
de post beveiliging, gekoppeld aan de financiële taakstelling van het
COA, doet vermoeden dat voor beveiligingsverbeteringen geen geld beschikbaar
zal zijn. Op welke termijn komt hierover meer duidelijkheid?Een uitermate belangrijke doelstelling betreft het vertrek van illegalen
en uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik vermoed dat wij daarover nog dit jaar
uitgebreid met de minister komen te spreken. Toch wil ik hierover alvast iets
opmerken.Onlangs hadden wij besprekingen met vertegenwoordigers van Cordaid en
IntEnt, beide organisaties houden zich bezig met verbetering van de terugkeerpositie
van vreemdelingen. Met het bureau Maatwerk van Cordaid is de minister bekend.
De activiteiten van dit bureau spreken de CDA-fractie zeer aan, maar de financiering
van dit project is onzeker. De bijdrage uit het Europees vluchtelingenfonds,
het EVF, gaat door tot maart volgend jaar. Welke mogelijkheden ziet de minister
voor continuering van de EVF-financiering of andere financieringsbijdragen,
bijvoorbeeld vanuit Justitie, voor dit project?De minister heeft aangegeven dat zij in haar terugkeernotitie zal terugkomen
op de financiering van eventuele extra kosten van het terugkeerbeleid en de
betrokkenheid van Nederlandse ontwikkelingsorganisaties bij het terugkeerbeleid.
Wij vragen de minister nu al aan beide aspecten gedegen aandacht te besteden,
mede in verband met het werk van onder andere Cordaid en IntEnt.Is de minister daarnaast bereid om in het kader van het komende voorzitterschap
van de EU of zo mogelijk eerder stappen te ondernemen om het mogelijk te maken
dat dit soort goede projecten langer gefinancierd kan worden? Naar ik heb
begrepen zijn er binnenkort besprekingen over het EVF. Kan of wil de minister
deze gedachte inbrengen, mede vanwege de noodzaak, om te komen tot een gezamenlijk
Europees terugkeerbeleid?De CDA-fractie hecht aan een goed uitvoerbaar en daarmee waardig terugkeerbeleid.
Dat is in het belang van de vreemdelingen zelf en niet minder in het belang
van gemeenten en andere instanties die zijn opgezadeld met de opvang van uitgeprocedeerde
asielzoekers en illegalen. Wat het laatste betreft, spreken de genoemde aanzetten
in de begroting voor maatregelen om de illegaliteit en het profiteren van
illegalen aan te pakken, ons zeer aan, niet het minst omdat dit ook positieve
gevolgen heeft voor de aanpak van de verloedering van bepaalde wijken in met
name de grote steden. In het najaar krijgen wij van de minister van Justitie
een notitie over de uitwerking van de maatregel voor urgentiegebieden.
Wij gaan ervan uit dat de aanpak van de problematiek een van de prioriteiten
van de ministers en het gehele kabinet is en blijft. Wat is hierop de reactie
van de minister?Voorzitter. Gisteren hebben wij de uitspraak van de Raad van State vernomen
inzake de procedure rondom de sleutelbeenscan voor het bepalen van de leeftijd
van AMA's. Heeft de minister hierop al een reactie?De heer De Wit (SP):Voorzitter. De visie van deze minister op de rechtsorde is niet de onze.
Afgelopen vrijdag presenteerde hij in de ministerraad de visie op de rechtsstaat.
De minister spreekt van een bruikbare rechtsorde. Dat is een rechtsorde waarin
begrippen als de eigen verantwoordelijkheid van de burger, de eigen verantwoordelijkheid
van de maatschappelijke instituten en de rol van de overheid, maar dan op
afstand, centraal staan. Op zichzelf is er niet zo heel veel mis met dit soort
begrippen, maar het gaat erom op welk moment zij worden gebruikt. De minister
wil bijvoorbeeld de onderwijsinspectie privatiseren om zo meer verantwoordelijkheid
bij de samenleving te leggen. De minister maakt echter ook de gesubsidieerde
rechtsbijstand voor sommige mensen onbetaalbaar met hetzelfde motto van de
eigen verantwoordelijkheid. Het is dat verkeerde gebruik van het woord eigen
verantwoordelijkheid waartegen mijn fractie bezwaar maakt. Het zorgt eerder
voor een onbruikbare rechtsorde als sommige mensen hun recht niet meer kunnen
halen. Met andere woorden, een bruikbare rechtsorde die de SP voorstaat, is
niet alleen voor de overheid bruikbaar, maar ook voor haar onderdanen. Pas
dan is de cirkel rond.Mijn fractie is van mening dat de hele justitiële keten versterkt
moet worden en niet aan het einde moet worden verzwakt. Dus niet bezuinigen
op gevangenissen en reclassering. Wij moeten zien te voorkomen dat wij straks
meer criminelen pakken, maar ze niet kunnen plaatsen en begeleiden.Wij vinden dat de regering onmiddellijk dient te stoppen met de klakkeloze
uitlevering van Nederlandse onderdanen aan de Verenigde Staten. Het Amerikaanse
rechtssysteem leunt voor een groot gedeelte op plea bargaining. De meeste
verdachten worden feitelijk tot een bekentenis gebracht en zelfs gechanteerd.
Een enkele leugen van een crimineel is voor de VS voldoende om om uitlevering
te vragen. Nederland moet net als de meeste andere Europese landen stoppen
met het uitleveren van eigen onderdanen. De onderdanen moeten worden beschermd
tegen het Amerikaanse rechtssysteem.Mevrouw Griffith (VVD):Hoor ik de heer De Wit zeggen dat mensen gechanteerd worden tot een bekentenis?
Heeft hij daar voorbeelden van?De heer De Wit (SP):Het zijn de verhalen die de uitleveringsadvocaten vertellen. Er worden
beloningen tegenover een bekentenis geplaatst. Er is een cultuur van verklikken.
Er wordt klakkeloos aangewezen in de hoop en veronderstelling dat men daardoor
een lagere straf krijgt. Omdat je niet in de omstandigheid bent om daar vrijuit
over te praten – je bent immers al voorwerp van een strafvervolging –
stem je natuurlijk grif in met dit soort voorstellen. Ik zie dat als chantage.Mevrouw Griffith (VVD):U doelt dan op de wijze waarop de advocatuur het Amerikaanse rechtssysteem
ziet.De heer De Wit (SP):Niet alleen de advocatuur. Het gebeurt in nauwe samenwerking met de openbare
aanklager daar. Er worden voorstellen gedaan voor plea bargaining. In het
kader daarvan worden deals gesloten.Mijn fractie is van mening dat er een einde moet komen aan de afbraak
van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Als de minister zijn zin krijgt, komt
er een nieuwe leemte in de rechtshulp. Dat betekent dat een groot deel van
de bevolking niet voldoende middelen heeft om zijn recht te halen.Stop met het nodeloos uitbreiden van de strafwetgeving. Niet iedere burger
is een verdachte. Dat betekent dus: niet aftappen op grote schaal, niet allerlei
softe gegevens van willekeurige mensen bewaren. Waarom wil de minister weten
hoe vaak ik op internet zit, welke pagina's ik bezoek? Waarom wil de minister
internetproviders verplichten al die gegevens langdurig op te slaan? Waarom
wil de minister weten welke reizen ik onderneem, welke hobby's ik heb? Waarom
wil de minister weten welk geloof ik heb? Waarom wil de minister weten welke
opwindende internetsites ik bezoek? De maatregelen die de minister in dit
verband voorstelt, worden in de media als snuffelwetgeving betiteld. Ik denk
dat dat juist is. Ik krijg in ieder geval het gevoel: big Donner is watching
you.Ik heb een aantal maatregelen genoemd. De minister wil de uitgangspunten
van het strafrecht heroverwegen. De meest vergaande maatregelen die de minister
voorstelt, hebben te maken met de campagne tegen het terrorisme. Wij praten
volgende week over de wet terroristische misdrijven. De minister vindt dat
wij afmoeten van het idee dat het beter is om tien schuldigen op straat te
hebben dan één onschuldige in de gevangenis. Ook mijn fractie
is voor bestrijding van terrorisme. Ook mijn fractie ziet de noodzaak ervan
in om te kijken of er al in een vroegtijdig stadium kan worden opgetreden.
De bezwaren van mijn fractie met betrekking tot dit wetsvoorstel spitsen zich
toe op twee punten: het terroristisch oogmerk en de samenspanning. Mijn fractie
vindt deze wetgeving te ver gaan.Ik kom toe aan de uitleveringen aan de Verenigde Staten. Er staan talrijke
mensen op de nominatie om te worden uitgeleverd aan de VS. Ik weet dat de
minister een groot vertrouwen heeft in het Amerikaanse rechtssysteem. Maar
wat zegt de minister van het volgende? U wordt op een dag van uw bed gelicht,
en de verdenking is betrokkenheid bij grootscheepse XTC-handel, u weet niet
wie u hebt beschuldigd, maar vaststaat dat iemand in de VS u graag wil hebben.
Het maakt verder niet uit of u daar ooit ben geweest, u kunt immers ook vanuit
Nederland de zaak hebben gerund. U wordt uitgeleverd aan de VS, waar de aanklager
u een deal voorstelt: ofwel schuld bekennen en daarmee een lagere straf, ofwel
een volledig proces, met de kans op een langdurige gevangenisstraf. Wat zou
de minister in dit geval doen? Hij schrijft in de brief over pleabargaining
dat een noodzakelijke voorwaarde voor het behoorlijk functioneren van het
systeem de gelijkwaardigheid van partijen is. Maar hier is natuurlijk
de vraag aan de orde, hoe je in dit soort zaken kunt spreken van gelijkwaardigheid
van partijen als de praktijk uitwijst dat wordt onderhandeld op basis van
voorstellen van de openbare aanklager, en dat de rechtshulp in heel veel gevallen
tekortschiet. Wij kennen allen de verhalen van advocaten die ondeskundig zijn,
zitten te slapen en geen interesse hebben in dit soort zaken.Naar de mening van de SP-fractie is een systeem waar 90% van alle zaken
eindigt in een schuldigverklaringovereenkomst in strijd met het beginsel van
fair trial. Wat dat betreft is mijn fractie van oordeel dat Nederland niet
dient uit te leveren, zeker als wij zien in welke omstandigheden onze onderdanen
terechtkomen als zij in een Amerikaanse gevangenis worden opgesloten.Mevrouw Griffith (VVD):Zijn de advocaten die slapen ook zo sceptisch over het Amerikaans rechtssysteem?De heer De Wit (SP):Nee, als ik het heb over sceptische advocaten, zijn dat de advocaten in
Nederland die daarover uit en te na publiceren. Als ik het heb over de advocaten
die slapen, zijn dat de advocaten die je in de VS krijgt toegewezen.Waarom heeft de minister zo'n grenzeloos vertrouwen in de legitimiteit
van het Amerikaanse rechtssysteem? Zijn er omstandigheden denkbaar, waarin
de minister van oordeel is dat niet uitgeleverd moet worden? Dit nog even
los van de doodstraf, want daarvoor kennen we de argumenten. Waar ligt voor
de minister de grens?Ik kom toe aan het aftappen en bewaren van gegevens. Onlangs schreef NRC/Handelsblad
over de justitiële tapcultuur. De krant stelde vast dat de enige die
precies weet hoe tapkamers werken de leveranciers zijn. Ik kan mij de discussies
in de Kamer nog herinneren. Bovendien behoort ons land tot de top als het
gaat om het jaarlijks afgegeven aantal tapbevelen. Er zijn twaalf instanties
die zich daarmee bezighouden: de politie, de regionale tactische recherche,
de interregionale kernteams, de criminele inlichtingendienst, de regionale
inlichtingendienst, de dienst technische en operationele ondersteuning, de
observatieteams, buitenlandse diensten in Nederland, de AIVD, de militaire
inlichtingendienst, de economische spionage en de bedrijfsspionage. In Nederland
wordt meer afgetapt dan in welk land dan ook, zeker in vergelijking met de
VS: 10.000 tapbevelen in Nederland, tegenover 2000 in de VS. Hoe beoordeelt
de minister die verhouding, kan dat en heeft de minister dezelfde cijfers,
of wil hij deze betwisten?De politiek wordt slecht ingelicht, en waar mogelijk buitenspel gezet.
Waarom doet de minister zo terughoudend op dit punt? Justitie bereidt de facto
een algehele informatieplicht voor. Ik noemde in dit verband al de snuffelwetgeving.
De overheid wil alles van de burgers weten. Justitie luistert zelfs de gesprekken
tussen advocaat en cliënt af. Naar mijn idee is dat ontoelaatbaar. Is
de minister inmiddels tot een ander standpunt gekomen dan hij onlangs kenbaar
heeft gemaakt, naar aanleiding van de vragen die ik daarover heb gesteld?
Ik ben van mening dat het vertrouwelijke verkeer tussen advocaat en cliënt
niet mag worden afgeluisterd, want het gaat toch om een persoon die in ons
rechtsbestel een bepaalde functie vervult. Diens gesprekken mag je bij voorbaat
niet aftappen. Ik vind dat er momenteel te ver wordt gegaan met het afluisteren
en het opslaan van gegevens. Wij moeten dat inperken. Klopt het dat inmiddels
ettelijke instanties zich bezighouden met het afluisteren en het opslaan van
gegevens? Zo ja, vindt de minister dat toelaatbaar? Vindt hij ook niet dat
er nadere regels moeten worden gesteld om dat in te perken?Dan iets over de rechtsbijstand, want daar komt de eigen verantwoordelijkheid
van de burger het meest duidelijk aan de orde. Wij hebben uit en te na met
de minister gesproken over de stelselwijziging die hij voorstelt. Op dit moment
zijn daarbij drie punten relevant, namelijk de verdubbeling van de eigen bijdrage,
de anticumulatieregeling en de al verhoogde griffierechten. Ik vind dat, als
je spreekt over de eigen verantwoordelijkheid van de burger, bijvoorbeeld
op het terrein van het procederen, je hem ook in staat moet stellen om die
verantwoordelijkheid waar te maken. Dan moet je geen financiële barrières
opwerpen. Ik heb daarom twee amendementen voorgesteld, een over de eigen bijdrage
en een de anticumulatieregeling. Daarin maak ik de verdubbeling ongedaan en
handhaaf ik de anticumulatieregeling.Een en ander hangt ook samen met de verhoging van de uurvergoeding voor
de advocatuur. Op 1 juli 2003 zou het uurtarief worden verhoogd, maar dat
is niet gebeurd. Er was een verhoging in het vooruitzicht gesteld van € 7.
Och arm, zeg ik dan. De eerste tranche is dus niet doorgegaan. De vraag is
nu of de verhoging dan per 1 januari moet doorgaan. Wat gaat er nu gebeuren?
Is het nog wel te verantwoorden, gelet op de problemen binnen de sociale advocatuur,
om te volstaan met € 3,50 of moet je toch de voorkeur geven aan
die € 7?Ik vind de door de minister voorgestelde bezuinigingen, bijvoorbeeld met
betrekking tot de kinder- en jongerenrechtswinkels, onverstandig. Dit zijn
instanties die ervoor zorgen dat per jaar 4000 kinderen, ouders en verzorgers
advies krijgen op terreinen waar niemand anders hen in kan adviseren, te weten
het familierecht en het strafrecht. De advocatuur en de bureaus voor rechtshulp
zijn geen alternatief. Nederland is er ook op gewezen dat er zoiets moet zijn
als een soort ombudsmanfunctie voor kinderen. De regering heeft in het verleden
steeds verwezen naar de kinder- en jongerenrechtswinkels, maar daar wordt
nu op bezuinigd. Mijn fractie vindt dat een domme bezuiniging, want het betekent
dat de bureaus moeten worden opgeheven en dat ze niet meer de zinvolle taak
voor jongeren kunnen uitoefenen die ze al zo lang uitoefenen.Dan iets over de bezuiniging van 30 mln euro op de reclassering. Mijn
fractie vindt dat onaanvaardbaar, te meer daar de reclassering een belangrijke
functie heeft als het gaat om het voorkomen van recidive. Ik noem in dat kader
de verenigingen en stichtingen die zich bezighouden met de opvang van ex-gedetineerden.
Ik noem de jeugdinrichtingen. Zij krijgen een bezuiniging van 17% voor hun
kiezen. Ook wijs ik op het Clara Wichmann Instituut.Mevrouw Van der Laan (D66):De heer De Wit geeft nu wel een gemakkelijk een lijstje van zaken waar
geld bij moet, maar ik vraag mij af waar dat vandaan moet komen.
De heer De Wit noemt de reclassering, maar ik hoor hem alleen maar zeggen
dat de bezuiniging volledig moet vervallen. Stemt hij in met ons idee de bezuiniging
vooral af te wentelen op de organisatiestructuur? Dan heb je misschien niet
die gehele 30 mln euro bij elkaar, maar wel een groot deel. Wellicht kan het
Clara Wichmann Instituut worden ondergebracht bij een universiteit. Vooral
de specifieke kennis die dit instituut heeft op het gebied van gender en recht
hoeft dan niet verloren te gaan. De vraag is of dat kan via een aparte subsidie.
Zo ja, waar wil de heer De Wit dat geld van vandaan halen?De heer De Wit (SP):Met betrekking tot de reclassering heb ik in mijn amendement aangegeven
dat de desbetreffende bezuiniging te realiseren moet zijn binnen de dienst
Justitiële inrichtingen, alleen niet op het punt van de reclassering.
Uw suggestie om te kijken naar de overhead is op zichzelf interessant, maar
het probleem is daarmee in ieder geval niet opgelost. Voor mij is namelijk
nog niet aangetoond dat die overhead het probleem is dat het dringendst om
een oplossing vraagt. Het gaat erom dat het wat mij betreft onaanvaardbaar
is dat in de begeleidingsfunctie, zijnde een kerntaak van de reclassering,
gesneden gaat worden.Mevrouw Van der Laan (D66):Dan wil ik de heer De Wit toch uit de droom helpen dat de organisatie
niet het probleem zou zijn bij de reclassering. Er was zo'n gebrekkige coördinatie
tussen de drie instellingen dat de minister zelfs overwogen heeft om er een
apart coördinatieorgaan op te zetten. Gelukkig is dat plan inmiddels
van de baan, maar het toont toch wel aan dat er echt problemen zijn waar het
gaat om de coördinatie tussen de drie instellingen en dat het veel verstandiger
zou zijn om na te gaan of voortaan niet met één organisatie
kan worden volstaan.De heer De Wit (SP):Op zichzelf wil ik daar altijd over meedenken, maar het probleem dat u
nu schetst, is van een andere aard dan de bezuiniging van 30 mln op de begeleidingstaak
als zodanig. Ik constateer met u dat er elk jaar ruzie is over de verdeling
van de gelden tussen de instellingen maar dat vind ik nog iets anders dan
dat er sprake zou zijn van een te zware top of een te groot management.Mevrouw Van der Laan (D66):Het gaat niet alleen maar over de verdeling van de gelden. Ze ruziën
zelfs over wie welk product mag leveren. Het Leger des Heils doet de daklozen,
de verslavingszorg doet de verslaafden en de reclassering doet de rest. Maar
wat doe je met een dakloze psychotische verslaafde? Daar zitten ze over te
vergaderen de gehele tijd en dat is natuurlijk zonde van de energie.De heer De Wit (SP):Dat ben ik met u eens. Daarover geen misverstand.Mevrouw Griffith (VVD):Hoor ik de heer De Wit nu zeggen dat hij wat betreft de reclassering het
geld wil halen bij DJI, dit terwijl er al ontzettend veel op wordt bezuinigd
en er bovendien sprake is van een tekort aan celcapaciteit? Overigens heb
ik zijn amendement ter zake nog niet gezien.De heer De Wit (SP):De amendementen van mijn kant zijn de vorige week al verspreid. Ik zal
een en ander nagaan en desnoods zal ik u een exemplaar bezorgen.Dan uw vraag over DJI. Het punt is natuurlijk dat daar in ieder geval
gemakkelijker geld te halen is dan het te innen bij de reclassering zelf zonder
die essentiële taak van de reclassering aan te tasten. Dus wat mij betreft
is dat een operatie die gemakkelijker te voltooien is dan wanneer wij ons
gaan toeleggen op het zoeken van de bezuiniging binnen de reclassering zelf.Voorzitter. Vervolgens heb ik nog een aantal vragen en opmerkingen richting
de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie. In de Kamer is al eerder
gediscussieerd over het sluiten van de AZC's. In de praktijk blijken zich
nog steeds problemen voor te doen met betrekking tot asielzoekers die bijvoorbeeld
een opleiding volgen, vrijwilligerswerk doen of een medische behandeling ondergaan.
Er wordt dan te gemakkelijk tegen hen gezegd dat ze maar moeten verhuizen.
Dit terwijl de minister over de schoolgaande kinderen een duidelijke brief
heeft gestuurd met duidelijke instructies. Is zij bereid om met het COA het
zo-even door mij geschetste probleem te bespreken?Verder vraag ik de minister een reactie op de uitspraak van de Raad van
State over de botscan.De afgelopen maanden is tot twee keer toe aan de Kamer een petitie aangeboden
namens de witte illegalen. Wij kennen allemaal de groep om wie het gaat. Het
zijn mensen die al heel lang hier zijn, die in een verleden zelfs met een
sofi-nummer gewerkt hebben en die op alle mogelijke manieren in onze samenleving
zijn geïntegreerd. Is de minister bereid om nog een keer naar deze restgroep
te kijken die elke keer de aandacht van de Kamer vraagt omdat het zo schrijnend
is dat deze mensen niet voor een verblijfsvergunning in aanmerking komen?Mijn volgend punt betreft de vergunningen voor vreemdelingen. Het blijkt
dat niet de IND, maar de gemeenten deze taak, die nu door de vreemdelingenpolitie
wordt verricht, zullen krijgen. Wij krijgen het signaal van gemeenten dat
zij er geen mensen voor hebben, dat zij niet weten wat zij moeten doen en
dat er nog niets bekend is over compensatie, terwijl dit per 1 januari a.s.
in gang moet worden gezet. Kan de minister duidelijkheid bieden en aangeven
of er geld beschikbaar wordt gesteld, zodat daarvoor personeel kan worden
aangetrokken?Helaas is er nog steeds geen overleg geweest over mensenhandel. Mijn fractie
hecht aan agendering van dit punt, omdat de Kamer hier snel werk van moet
maken. Wij zullen in dat kader een aantal voorstellen doen, omdat Justitie
hiervoor veel meer aandacht moet hebben. Dat geldt ook voor de politie.Afrondend. Wij vinden de voorgestelde bezuinigingen op de gevangenissen
en de reclassering onaanvaardbaar. Het is ook onredelijk om de burger te belasten
met een eigen verantwoordelijkheid, terwijl hij geen keuze heeft. Daarnaast
vinden wij het onfatsoenlijk als de minister gaat snuffelen in de privégegevens
van burgers die niets op hun geweten hebben.De heer Visser (VVD):U vroeg de minister om duidelijkheid te scheppen over de taakoverheveling
van de vreemdelingenpolitie naar de IND, waarbij u zelf onduidelijkheid hebt
geschapen door te zeggen dat de gemeenten dat moeten doen. Waar
baseert u dit op?De heer De Wit (SP):De IND heeft alleen een soort toezichtfunctie. De gemeenten moeten deze
taak gaan uitvoeren en kijken met een schuin oog naar het personeel van de
vreemdelingenpolitie dat ontslagen zal worden, omdat die taak daar wordt weggehaald.
De gemeenten weten niet wat zij moeten doen en hebben er ook het geld niet
voor. Ik nodig u uit om de spraakmakende uitzending van L1 TV, de Limburgse
regionale televisie, te bekijken. Daarin wordt dit door verschillende autoriteiten
uit Maastricht en andere gemeenten bevestigd.De vergadering wordt van 19.28 uur tot 21.00 uur geschorst.Mevrouw Griffith (VVD):Voorzitter. Mijn fractie waardeert het dat de minister van Justitie zijn
ambities hoger legt dan het reageren op de waan van de dag. Ook vindt mijn
fractie het van belang dat er een discussie wordt gevoerd over Justitie en
dat er wordt stilgestaan bij de functie van het recht, de kerntaken van Justitie
en het functioneren van de rechtsstaat. Het doet mij dan ook deugd dat de
liberale beginselen een plek krijgen in het gedachtegoed van de minister.Veiligheid is een van de speerpunten van dit kabinet. Niet eerder lag
er een veiligheidsprogramma dat zo ambitieus is als het programma van deze
regering. Nederland moet veiliger en Nederland zal veiliger worden. Volgend
jaar wordt hieraan in totaal 8 mld euro uitgegeven. Het kabinet neemt extra
maatregelen en investeert in extra agenten, officieren van justitie, rechters
en cellen. Vanaf 2006 moet een vermindering van de criminaliteit in zicht
komen van maar liefst 25%. Die belofte is hard. Daar houden wij de regering
graag aan.De VVD ondersteunt de veiligheidsinzet van het kabinet voluit. Toch heeft
mijn fractie nog een paar punten van zorg. De capaciteit bij Justitie is nog
steeds niet op orde. De haalbaarheid van de prioriteiten van de minister komt
in gevaar, nu hij de veiligheidsenveloppe zo dicht tegen zijn borst gedrukt
houdt. Lang heeft de VVD gepleit voor een gerichte aanpak van veelplegers.
De regering maakt hiermee nu een voorzichtig begin, maar wij zullen moeten
doorpakken. Duizend plaatsen voor vijfduizend veelplegers is te gering. Dit
jaar alleen al zijn er meer dan 7000 criminelen vervroegd vrijgelaten of hebben
strafonderbreking gehad. Er is een tekort aan 6000 detentieplaatsen, waarbij
het nieuwe beleid van de regering nog niet eens is meegenomen.Mijn fractie heeft grote zorgen of er iets terechtkomt van de aangekondigde
maatregelen. Er komt slechts extra geld beschikbaar voor 2004, terwijl het
realiseren van extra capaciteit jaren kost. Voor de verdeling van het restant
van de enveloppe moet worden gewacht op het nog te ontwikkelen prognosemodel
van Justitie. Wanneer is dat beschikbaar? De huidige verdeling is gebaseerd
op een scherpe raming, onder de veronderstelling dat de genoemde aannames
worden gerealiseerd. Wat gebeurt er als de aannames niet worden gerealiseerd,
als niet alle thans gesignaleerde knelpunten worden opgelost en als er nieuwe
knelpunten optreden?Hoe legt de minister aan de burgers uit dat er fors wordt geïnvesteerd
om de criminaliteit aan te pakken, maar dat de daders hun straf niet volledig
kunnen uitzitten, omdat er onvoldoende celcapaciteit is? De formele capaciteit
zal volgens de minister in 2004 toenemen met 143 jeugdplaatsen ten opzichte
van 2003, maar de prognose van 2003 laat nu al een grotere behoefte aan capaciteit
zien. Onduidelijk blijft hoe deze kloof wordt gedicht. Mijn fractie begrijpt
dat de minister een strategische reserve achter de hand wil houden om in te
kunnen spelen op de knelpunten. Maar hoe kan de politiek keuzes maken als
niet bekend is hoeveel cellen nodig zijn en op welke wijze er wordt ingegrepen?Onduidelijk blijft ook waarom er niet meer geld wordt vrijgemaakt voor
de inkoop van extra plaatsen bij heropvoedingsinstellingen, zoals Glen Mills
en Den Engh. De VVD-fractie wil dat de minister nu al investeert in extra
capaciteit. Wij willen niet wachten tot het te laat is. De criminaliteit moet
in 2006 met een kwart omlaag en celcapaciteit mag niet de zwakste schakel
in de keten zijn. Om die reden zullen wij dan ook een motie indienen.Met genoegen stellen wij vast dat er per saldo extra geld beschikbaar
komt voor de strafrechtelijke opvang van verslaafden.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik ben het eens met de inzet van mevrouw Griffith dat er voldoende celcapaciteit
moet zijn. Ik beperk mij tot de jeugdcellen. Daar zit nu een bezuiniging op.
Vindt zij ook dat die bezuiniging van tafel moet?Mevrouw Griffith (VVD):Ik heb begrepen dat er ook op het gebied van de jeugd wordt geïntensiveerd,
en anders hoor ik het graag van de minister. De minister heeft gezegd dat
er 143 jeugdplaatsen ter beschikking komen. Ik zou willen dat er bij Glen
Mills en Den Engh meer geïntensiveerd wordt. Wij zullen daartoe een motie
indienen. Per saldo komen er, als het aan de VVD ligt, extra plaatsen ter
beschikking.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U hebt natuurlijk ook gehoord dat er 17% bezuinigd wordt op de justitiële
jeugdinrichtingen. De vraag is hoe je er dan toch nog zoveel cellen bij kunt
krijgen. Hoe stelt u zich dat voor?Mevrouw Griffith (VVD):De minister heeft alleen geld uitgetrokken voor 2004. Omdat wij geen zicht
hebben op de overige knelpunten en de manier waarop hij de rest van het geld
wil besteden, willen wij dat hij daarin inzage geeft.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Voor 2004 weten wij het wel. Er gaat 12% af. Dat komt neer op zo'n 24
mln voor de justitiële jeugdinrichtingen. Het is van tweeën een.
Of u zegt dat de capaciteit op peil gehouden moet worden en zelfs moet worden
uitgebreid en dan moet die bezuiniging van tafel. Of er moet iets anders gebeuren.
Wat dat moet zijn, kan ik niet zo snel verzinnen.Mevrouw Griffith (VVD):Van mij hoeven de bezuinigingen niet van tafel. Het hangt er vanaf. Als
de minister zegt dat er enerzijds bezuinigingen zijn en er anderzijds efficiënter
gewerkt kan worden met soberder plaatsen, dan kan op de justitiële jeugdinrichtingen
worden bezuinigd. Mij gaat het erom dat er extra plaatsen komen. Die extra
plaatsen hoeven niet gecompenseerd te worden door bezuinigingen. Je hoeft
het ene niet te doen om het andere te laten.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Een bepaald type plaats zoals in Glen Mills en Den Engh is inderdaad goedkoper
dan andere. Dat is zonder meer waar. Dat type plaats is alleen geschikt voor
een bepaald type jongeren, namelijk jongeren die gevoelig zijn voor sociale
druk. Glen Mills en Den Engh selecteren ook aan de poort. Dat is geen verwijt,
zij mogen dat doen. Voor alle veel moeilijker jongens en meisjes die toch
ook weer op het rechte pad moeten komen, komt men niet uit met zo'n laag budget
per jongere. Hoe moet dat dan?Mevrouw Griffith (VVD):Voor de VVD-fractie is celcapaciteit heel belangrijk. Als de minister
roept dat er fors geïntensiveerd moet worden in de veelplegers, waar
die moeilijke jongeren ook onder vallen, dan moet hij daar ook celcapaciteit
tegenover stellen. Wij zijn van mening dat er gekeken moet worden naar het
geld dat voor het veiligheidsbeleid in zijn geheel is uitgetrokken en niet
alleen voor 2004. Bekeken moet worden hoe je ervoor kunt zorgen dat als verdachten
worden opgepakt, zij niet in vrijheid kunnen worden gesteld.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):De kwaliteit is wel belangrijk. Voor de ene jongere kan dat goedkoper
dan voor de andere, omdat die jongere anders in elkaar zit. Het gevolg is
wel een andere dagprijs voor de opvang, de detentie van zo'n jongere. Vindt
u dat er koste wat het kost meer cellen moeten komen, los van de kwaliteit?Mevrouw Griffith (VVD):Dat weet ik nog niet. Omdat ik dat overzicht niet heb, wil ik van de minister
weten hoeveel plaatsen er nodig zijn bij intensivering aan de voorkant, zodat
je weet hoeveel plaatsen je nodig hebt aan de achterkant. De minister schrijft
dat hij over een bepaalde risico-indicatie wil kunnen beschikken om te weten
om welk type jongere het gaat en waar zij kunnen worden opgenomen. Daarop
moeten wij wachten.De heer Eerdmans (LPF):Mij gaat het ook om de celcapaciteit. Ik heb daarover ook al een vraag
gesteld aan de CDA-woordvoerder. Hoe kijkt u aan tegen de door minister Donner
aangekondigde maatregelen om gevangenen na de helft van hun detentie onder
bepaalde voorwaarden vrij te laten? Ziet u dat ook als een groot gevaar voor
de veiligheid in de samenleving? Is dat geen veel te drastische maatregel
om het cellentekort op te lossen?Mevrouw Griffith (VVD):Als de minister de VVD-fractie een voorstel zal voorleggen waarbij hij
aangeeft dat hij terug wil naar het opschorten van de straf met 50% door in
vrijheid te stellen, dan zijn wij daartegen.Mevrouw Vos (GroenLinks):U zei net dat er meer geld komt voor het strafrechtelijk opvangen van
verslaafden. Eerlijk gezegd kan ik dat niet terugvinden in de cijfers van
de minister.Mevrouw Griffith (VVD):De minister heeft aangegeven dat de plaatsen voor SOV-dwang in elk geval
zullen toenemen. Ik heb dat althans uit de stukken opgemaakt. Het gaat om
het project SOV-drang in Rotterdam. Wij willen dat dit project wordt voortgezet.
Van dit voorbeeldproject heeft SOV-dwang geleerd. Juist omdat er een capaciteitstekort
is, moet naar onze mening het Rotterdamse project voortgezet worden. Wij hebben
daartoe een amendement ingediend.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik doelde meer op de algehele opvang van verslaafden. De minister zegt
enerzijds dat er meer plaatsen voor veelplegers komen. Die plaatsen moeten
wel sober zijn. Ik kan daaruit niets anders concluderen dan dat er weinig
geld en mogelijkheden zijn voor begeleiding en de goede opvang van deze mensen.
Waar haalt u uw optimisme vandaan?Mevrouw Griffith (VVD):Ik ben vrij optimistisch van aard. Misschien ligt het daaraan, maar als
je zegt dat er sobere plekken moeten komen, heb ik niet het idee dat dat betekent
dat er geen begeleiding zal zijn. Volgens mij zegt de minister niet alleen
dat er sobere plekken komen, maar heeft hij ook een verdeling gemaakt waarbij
wordt gekeken naar de groepen: bij de ene groep is de kans op reïntegratie
groter; ook de andere groep wordt natuurlijk opgevangen, maar daar wordt veel
minder geld in gestopt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat betekent dus dat er een groep mensen zal zijn die, wat de VVD-fractie
betreft, gewoon afgeschreven mogen worden.Mevrouw Griffith (VVD):Mevrouw Vos, u kunt mij niet zeggen dat de reclassering ook op dit moment
geen keuze maakt, want zij kan ook op dit moment niet iedereen helpen. Ik
geloof dat de reclassering, ondanks onze bezuinigingen, nu al de keuze maakt
welke groepen wel en niet geholpen worden. Die selectie wordt altijd, sinds
jaar nul, gemaakt. Het is nu dus niet de eerste keer dat dit gaat gebeuren.Mijn fractie heeft nagedacht over de wijze waarop een bijdrage geleverd
zou kunnen worden aan de oplossing van het nijpende cellentekort. Op dit moment
worden wij geconfronteerd met leegstaande centra voor asielzoekers; dat betreft
de opvangcapaciteit. Die centra kunnen best gebruikt worden voor de detentie
van de veelplegers. Ook over het personeel hoeft de minister zich geen zorgen
te maken. De minister van Defensie beschikt over voldoende deskundig overtollig
personeel. De opvang van deze veelplegers mag best spartaanser. Ik hoor hierop
graag een reactie van de minister.Ik kom bij het punt Justitie in de buurt; daar is al het nodige over gezegd.
De minister heeft het voornemen om de centrale financiering van de JIB-kantoren
geleidelijk stop te zetten. Mijn fractie vindt dat dit voornemen van de minister
moet worden teruggedraaid, omdat juist dit type projecten een toegevoegde
waarde heeft bij de aanpak van veelplegers: dichter op de huid van de veelpleger
zitten, minder waarschuwingen, minder herkansingen. Kortom: de eerste klap
moet een daalder waard zijn. Deze omslag wil de VVD-fractie de komende jaren
doorzetten. Daarom vindt mijn fractie dat het voornemen om de centrale financiering
van de JIB-kantoren stop te zetten, moet worden teruggedraaid. Wij zullen
hierover een motie indienen.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik wil graag van de VVD-fractie weten hoe zij de huidige samenwerking
in de JIB-structuren – dus tussen het OM, de politie en zo – inschat.Mevrouw Griffith (VVD):Wij vinden dat op dit moment tussen het OM, de reclassering en de politie
ontzettend goed wordt samenge werkt. Daarom vinden wij dat de
reclassering een veel betere en grotere taak moet krijgen, vooral als het
gaat om voorwaardelijke straffen. Dat sluit misschien aan op het punt waarover
mevrouw Vos zich zorgen maakt. Je merkt dat de controle op die voorwaardelijke
straffen beneden peil is. Wij willen dus ook dat, daar waar reclassering binnen
de JIB-kantoren zit, daarop meer controle wordt uitgeoefend. Wij willen dus
dat de politie er dichter op zit als er sprake is van overtreding van de opgelegde
voorwaarden.Mevrouw Van der Laan (D66):Begrijp ik goed dat u de politie een rol wilt geven bij de reïntegratie,
die onder de reclassering valt?Mevrouw Griffith (VVD):Nee, de reïntegratie valt onder de verantwoordelijkheid van de reclassering.
Het gaat onze fractie erom dat je de reclassering meer moet betrekken bij
de JIB-kantoren. In Amsterdam heb je bijvoorbeeld het project Nieuwe perspectieven.
Mijn fractie wil eigenlijk dat, als een voorwaardelijke straf wordt opgelegd,
de reclassering dichter bij de controle zit en dat er dus beter gecontroleerd
wordt, ook door de politie.Mevrouw Van der Laan (D66):Dan is natuurlijk de vraag hoe dat kan met de komende bezuinigingsplannen
ten aanzien van de reclassering.Mevrouw Griffith (VVD):Dat kan best, want een van de doelstellingen is juist dat de reclassering
zich meer met de begeleiding van de ex-gedetineerden gaat bezighouden; die
lopen natuurlijk in die wijken rond. Als de reclassering er juist bovenop
en er dichter bij zit, ook in de wijken, en als zij de mensen intensiever
begeleidt, komen zij ook tot die taken waarvan de VVD-fractie vindt dat daar
meer tijd en ruimte voor moet zijn.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat klopt dus niet, want de bezuinigingen op de reclassering worden juist
op die begeleidingstrajecten afgewenteld, terwijl zij bijvoorbeeld ook op
de overhead- of managementstructuren zouden kunnen worden afgewenteld. Dat
lijkt ons toch verstandiger. U maakt dus alleen een soort scheiding: er zullen
minder mensen worden begeleid, maar wel intensiever. Begrijp ik dat goed?Mevrouw Griffith (VVD):Ik heb de brieven van de minister goed gelezen. Een van zijn prioriteiten
als het gaat om de reclassering is de reïntegratie van de ex-gedetineerde.
Die staat centraal. Het is dus niet de bedoeling dat daarop bezuinigd wordt.
Ik wil juist de reclassering dichterbij hebben. Die zitten al bij het project
Justitie in de buurt. Ik wil dat zij dichter op de voorwaardelijke veroordeling
komen te zitten. Ik wil absoluut niet bezuinigen op juist de reïntegratieprojecten.
Wij zouden ons immers in de staart bijten als wij de veelplegers willen aanpakken
zonder hen in de samenleving te begeleiden. Het zou dan ook heel vervelend
zijn als de minister de projecten gewoon stopzet, er niets aan doet en niet
met de betrokkenen overlegt over hoe dat te doen. Dat heeft ook te maken met
de zorg. Mijn opvatting is dat de minister zaken over de schutting gooit en
niet overlegt over wie het vervolgens moet oppakken. Een van mijn vragen aan
de minister is of hij overleg heeft gevoerd met bijvoorbeeld de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten over de opvang. Gaat hij dat nog doen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik hoop dat dit ook geldt voor het werk onder ex-gedetineerden, waarover
een amendement van de heer Van der Staaij voorligt. Ik hoop dat wij de naam
van mevrouw Griffith ook onder dat amendement zullen aantreffen. Het amendement
heeft betrekking op de stichting Exodus en de stichting Ontmoeting. Mevrouw
Griffith wil Justitie in de buurt terugdraaien. Dat project moet inderdaad
ongedaan worden gemaakt. Ik zocht dan ook in mijn stapeltje naar het amendement
ter zake. Mevrouw Griffith zegt echter te komen met een motie. Waarover zal
die motie gaan? Om het project terug te draaien, is het geëigende instrument
immers een amendement. Dan hoort er ook geld bij.Mevrouw Griffith (VVD):In de stukken van de minister staat dat Justitie in de buurt pas per 2005
teruggedraaid kan worden. Dan worden de projecten stopgezet. Lopende projecten
gaan nu nog gewoon door. Er worden echter geen nieuwe aanvragen aangenomen.
Wie iets wil veranderen in de begroting moet dan ook naar die van het jaar
2005 kijken. Wij willen kijken naar intertemporale verschuivingen. Dat betekent
dat wij alvast vooruitkijken naar wat bij de volgende begroting moet gebeuren.
Zo proberen wij slim te bezien hoe dit gedekt moet worden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat lijkt mij een goed antwoord. De zaak moet noodzakelijkerwijs bij motie
worden geregeld, omdat verandering pas per 2005 kan. Het is de VVD-fractie
er dus wel om te doen om de zaak financieel af te dekken. Als het geld kost
om de zaak terug te draaien, moet dat ergens vandaan komen.Mevrouw Griffith (VVD):Het is voor ons een hard punt.Ik dank de minister voor de toegezonden informatie over de criminaliteitsbeeldanalyse.
Mijn fractie vindt de vijfde voortgangsrapportage drugssmokkel Schiphol zorgelijk.
Na alle forse financiële en personele investeringen is het aantal aangehouden
drugskoeriers en het aantal kilo's in beslag genomen drugs hetzelfde gebleven.
Mijn fractie vindt daarnaast het voornemen van de regering om verdachten zonder
dagvaarding heen te zenden, nadat de drugs in beslag zijn genomen, onverantwoord.
De regering introduceert hiermee een verboden kansspel. Ook de door de minister
aangekondigde extra maatregelen ziet mijn fractie als een fopspeen waaraan
wij niet willen sabbelen. Om de Justitiebegroting niet alleen met dit onderwerp
te belasten, wil mijn fractie een apart overleg met de minister over de drugssmokkel
op Schiphol. Wij hebben immers ontzettend veel vragen op dit terrein. De heer
Wolfsen heeft ook gezegd een apart overleg te willen.Mevrouw Vos (GroenLinks):De extra maatregelen zijn volgens mevrouw Griffith een fopspeen. De minister
wil 100% controle op mensen op bepaalde vluchten en hij wil zonodig bepaalde
vluchten zelfs schrappen. Dat is allemaal een fopspeen?Mevrouw Griffith (VVD):De minister heeft vorig jaar bij brief van 13 november 2002 eerder aangekondigd
100% controle uit te zullen uitoefenen op risicovolle vluchten. Een vergelijking
van die brief met de nieuwe brief laat echter geen enkel verschil
zien. Dat noem ik een fopspeen. Mijn fractie is het ermee eens dat de minister
harder optreedt en bepaalde vluchten wil stopzetten. Daarover valt met ons
te praten. Hij heeft een fors bedrag gekregen om maatregelen te treffen. In
2002 zijn er 2000 verdachten aangehouden. Voor het jaar 2003 komt de berekening
van de minister uit op hetzelfde aantal. In 2002 zijn in ruim 6000 gevallen
drugs in beslag genomen. Voor het jaar 2003 heeft de minister het ook over
ruim 6000 gevallen. Hiervoor is echter wel een bedrag van 50 mln uitgetrokken.
Het openbaar ministerie en het Schipholteam zijn versterkt. Er zijn rechters
aangenomen. Er zijn extra cellen bijgekomen.Minister Donner:Als u meent dat er niets nieuws bij is, is er ook geen nieuw overleg nodig.Mevrouw Griffith (VVD):Zo gemakkelijk komt u er niet vanaf!Mevrouw Vos (GroenLinks):Aan welke maatregelen denkt mevrouw Griffith om dit probleem op te lossen?Mevrouw Griffith (VVD):In het verleden hebben wij met elkaar afgesproken dat verdachten die anderhalve
kilo drugs bij zich hebben, met een dagvaarding worden heengezonden, waarbij
de drugs in beslag worden genomen. Het moet dan wel gaan om "first offenders"
met een vaste woon- of verblijfplaats in Nederland. Als de minister ook van
andere verdachten dan "first offenders" de drugs in beslag wil nemen, mogen
deze wat ons betreft ook worden heengezonden, maar wel met een dagvaarding.
Met ons valt dan te praten over de hoeveelheid drugs.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat om de effectiviteit van het beleid. De minister heeft daarvoor
50 mln uitgetrokken, maar u zegt dat het allemaal niets helpt. Hoe kan er
dan voor worden gezorgd dat het beleid wel iets uithaalt? Moeten wij misschien
concluderen dat deze aanpak onzinnig is, dat wij dit soort mensen niet meer
op deze manier moeten vervolgen en oppakken en dat wij ons geld beter aan
andere zaken kunnen besteden?Mevrouw Griffith (VVD):Ik wil wel een aanloop nemen naar het overleg dat ik zojuist heb aangekondigd.
In zijn eerste plan van aanpak en in de voortgangsrapportage heeft de minister
geschreven dat wij bij de bron moeten beginnen. Daarin moeten wij veel meer
gaan investeren en dat betekent dat wij op de Antillen iets moeten gaan doen.Het doel van de tbs-maatregel is de beveiliging van de maatschappij. Het
is nog steeds onduidelijk of de tbs-behandeling werkt. Het ene wetenschappelijk
onderzoek stelt dat het recidivepercentage door de jaren heen 20 is gebleven.
In ander wetenschappelijk onderzoek wordt gesteld dat 30% van de verkrachters
en zelfs 60% van de pedoseksuele daders recidiveert. Er rijzen vragen over
en twijfels aan het nut van de tbs-behandeling. Of iemand genezen wordt verklaard,
hangt nog steeds af van het persoonlijk inzicht van de behandelende psychiater.
Zelfs als hij zegt dat vrijlating niet verantwoord is, zijn er toch rechters
die besluiten tot vrijlating. Mijn fractie vindt dat, als wij niets doen,
het tbs-stelsel zal imploderen. Wij pleiten er dan ook voor dat, als een behandeling
na twee jaar nog niet aanslaat, deze wordt omgezet in een verzorgingsplek;
de zogenaamde "long stay". Daarnaast vindt mijn fractie dat patiënten
die wel worden vrijgelaten, gedurende een veel langere tijd, desnoods tien
jaar, moeten worden gevolgd en onderworpen aan toezicht.De Stichting Slachtofferhulp Nederland verricht behoorlijk belangrijk
werk. Toch wordt de stichting gekort op projectsubsidies. Onduidelijk blijft
of dit ten koste zal gaan van de wettelijke taakuitvoering van de stichting.
Slachtofferhulp Nederland is mede van belang omdat het Schadefonds geweldsmisdrijven
50% van zijn aanvragen voor schadevergoeding ontvangt via Slachtofferhulp
Nederland. Mijn fractie meent dat, als de kortingen doorgaan, minder slachtoffers
de weg zullen weten te vinden naar Slachtofferhulp Nederland. Wij vinden dit
geen goede zaak en hebben dan ook een amendement ingediend.Mevrouw Van der Laan (D66):Over dat amendement heb ik een vraag. De meeste mensen zullen buitengewoon
sympathiek staan tegenover het beschikbaar stellen van meer geld aan Slachtofferhulp
Nederland. Deze organisatie doet belangrijk werk. De dekking daarvoor vindt
de VVD-fractie in de onderuitputting van het budget voor het Schadefonds geweldsmisdrijven.
Hoe groot is die onderuitputting? Loopt dit jaarlijks door? Ik kan mij dit
nauwelijks voorstellen, want onderuitputting is niet iets wat je lang wilt
laten doorgaan. Is dit inderdaad de oplossing voor de 1,3 mln die u voorstelt?Mevrouw Griffith (VVD):volgens mijn informatie is er al twee jaar sprake van onderuitputting
bij het Schadefonds geweldsmisdrijven. Wij denken dat het bedrag van 1,3 mln
voldoende is om de subsidies te dekken waarop nu wordt gekort.Mevrouw Van der Laan (D66):U denkt dus dat de onderuitputting 3,1 mln euro beloopt?Mevrouw Griffith (VVD):Dat dacht ik, ja. Ik wil het amendement er wel even bij pakken, maar ik
heb het helaas niet bij mij. Excuses daarvoor.Mevrouw Van der Laan (D66):Mijn vervolgvraag is natuurlijk wat er gebeurt als het Schadefonds Geweldsmisdrijven
niet onderuitgeput is. Dan wordt Slachtofferhulp Nederland daar de dupe van.
Dat lijkt mij niet de bedoeling.Mevrouw Griffith (VVD):Dat heb ik laten uitzoeken. Er is echt sprake van onderuitputting, dat
weet ik zeker. Mocht er geen sprake zijn van onderuitputting, dan hoor ik
dat graag in de reactie van de minister van Justitie.Voorzitter. Mijn volgende punt is het persoonlijke dossier dat bij Justitie
in de Buurt wordt gebruikt. Justitie in de Buurt is een heel belangrijk orgaan,
omdat daarin politie, de Raad voor de Kinderbescherming en het OM bij elkaar
komen. Het persoonlijke dossier moet ook zijn weg kunnen vinden naar de rechter.
Er is op dit moment grote onduidelijkheid in het land over de vraag of het
persoonlijke dossier van een verdachte waarin alles staat, zelfs eerste contacten
met de politie, ook in het strafdossier gevoegd mag worden. Liggen daar juridische
dan wel privacybelemmeringen aan ten grondslag?Een van de eisen die de minister stelt aan de totstandkoming van Justitie in de Buurt is dat deze bureaus buurtgebonden zijn. Als
een bepaald probleem is opgelost in een buurt, wordt Justitie in de Buurt
opgedoekt. De problemen zijn opgelost, de criminaliteit heeft zich verschoven
en Justitie in de Buurt en de officieren zijn er niet meer nodig. Wil de minister
deze voorwaarde schrappen, zodat een kantoor van Justitie in de Buurt verplaatst
kan worden naar een andere wijk in dezelfde gemeente waar het wel effectief
kan zijn? Dan krijg je een soort mobiele Justitie in de Buurt. De minister
moet zijn harde voorwaarde laten vallen dat een dergelijk kantoor buurtgebonden
moet zijn.Mijn laatste punt betreft ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad. De
mooie entree van de Hoge Raad ligt aan het Lange Voorhout. Een ander deel
is gelegen aan een straat met de veelzeggende naam Kazernestraat. Werkomgeving
en huisvesting van ons hoogste rechtscollege zijn gedaald tot beneden het
peil dat vandaag de dag als normaal Haags geldt. En dan te bedenken dat de
Hoge Raad vroeger was gevestigd op de plek waar wij hier nu staan. Kan de
minister aangeven op welke manier binnen de begroting van Justitie ruimte
is gereserveerd voor nieuwbouw voor de Hoge Raad? Ik begrijp dat er al plannen
zijn, maar deze schijnen in een lade op het departement te liggen en dat schiet
niet op.Voorzitter, ik rond af. De VVD-fractie kijkt met veel vertrouwen, maar
ook met veel zorg naar de uitvoering van de plannen van de minister van Justitie.
Op hem rust de zware taak om de aangekondigde maatregelen uit te voeren. Wij
zullen hem op een liberale wijze controleren en begeleiden, zodat hij zijn
opgave tot een goed eind kan brengen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ben zo benieuwd wat "op een liberale wijze controleren" inhoudt.Mevrouw Griffith (VVD):Wij hebben een boekje met liberale beginselen en uitgangspunten. Ik kan
u dat boekje toesturen. Ik heb vandaag ook een heel mooie folder van u gekregen.
Ik weet niet hoe u het noemt...De heer Rouvoet (ChristenUnie):Noemt u het maar een nota.Mevrouw Griffith (VVD):Ik heb dus vandaag een nota van u gekregen over de beginselen van de ChristenUnie.
Dat wil ik u ook van de VVD-fractie doen toekomen als u daar behoefte aan
hebt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ben razend nieuwsgierig.De heer Visser (VVD):Mijnheer de voorzitter. Gisteren spraken wij met de minister voor V en
I over de I van Integratie. Aanvullend zal ik vandaag een aantal vragen stellen
over de i's van immigratie en van illegalen.Het vreemdelingenbeleid voor de komende jaren moet gericht zijn op praktische
vragen en concrete afspraken en tot doel hebben om een balans te brengen in
rechten en verplichtingen. Indien de immigratie de komende jaren doorzet zoals
in de afgelopen jaren, kunnen wij de komende kabinetsperiode nog eens 120.000
tot 150.000 mensen extra in Nederland verwachten. Dat heeft consequenties
voor de integratie. Dat bleek gisteren in het debat.Enkele jaren geleden waarschuwde de WRR in het rapport Nederland als immigratiesamenleving
dat bij de opbouw van onze sociale rechtsstaat geen rekening is gehouden met
grootschalige immigratie. Volgens de WRR zijn de grenzen van Nederland geen
geografisch begrip meer, maar "liggen zij nu vooral bij de toegang tot maatschappelijke
instituties, zoals de sociale zekerheid, de gezondheidszorg en de woning-
en arbeidsmarkt". De praktische consequenties daarvan moeten wij mijns inziens
goed in het oog houden. Wil de minister nader ingaan op de huisvesting van
statushouders door de gemeenten en de achtergrond en noodzaak van de voorstellen
die zij en de minister van VROM onlangs deden ter verbetering van de huisvesting?Deze zomer kwam het Centraal Planbureau met een even interessante als
alarmerende studie, getiteld Immigration and the Dutch Economy. Het CPB berekent
daarin dat de netto bijdrage van immigranten aan de samenleving wel eens zou
kunnen achterblijven, zelfs negatief zou kunnen zijn. Dat geldt, indien de
komende immigranten dezelfde karakteristieken hebben als die in het recente
verleden. Dan zal het financieel-economisch negatief uitpakken voor ons allen
en voor de immigranten in het bijzonder, volgens het rapport. Het CPB trekt
zelf de conclusie dat immigratie beperkt moet zijn, gericht op immigranten
met een hoog economisch potentieel en op moeilijk vervulbare vacatures. Hoe
verhouden de conclusies in dit rapport zich tot het kabinetsbeleid op het
gebied van de reguliere immigratie? Ik zal dit toelichten met een aantal vragen.Wij kennen een hoog immigratiesaldo vooral als gevolg van een drietal
zaken. Allereerst is er de gezinsvorming en gezinshereniging. Daarnaast wil
het kabinet vanaf volgend jaar meteen het vrije verkeer van personen van toepassing
verklaren voor de inwoners van de kandidaat-lidstaten van de EU. Ten slotte
klinkt vanuit diverse fracties en van buiten de politiek de wens om gemakkelijker
immigratieprocedures te organiseren voor kennisimmigranten, de mensen die
bij universiteiten, bedrijven en onderzoeksinstellingen komen studeren, werken
en onderzoeken. Dat zijn drie bronnen van reguliere immigratie naast de asielprocedure.
De cruciale politieke vraag is of deze drie vormen van immigratie onafhankelijk
kunnen doorgaan of dat keuzes kunnen worden gemaakt. Blijven wij in dezelfde
mate toegang verlenen tot wat de WRR noemt de instituties van sociale rechtstaat?
Blijven wij in termen van aantallen dezelfde toegang verlenen? De vraag die
erbij hoort is of wij beide vragen met "ja" kunnen beantwoorden, mede gelet
op het rapport van het Centraal Planbureau.De eerste vorm van reguliere immigratie is gezinsvorming en gezinshereniging.
Wij moeten voor ogen houden dat het recht op gezinsvorming en het recht op
vestiging twee verschillende zaken zijn. Toch worden zij vaak in discussies
als synoniem gehanteerd. Het eerste gaat echter over de vrije keuze van het
individu en het tweede over de voorwaarden die een gemeenschap stelt alvorens
een persoon wordt opgenomen in die gemeenschap. Het Hoofdlijnenakkoord stelt
extra voorwaarden aan gezinsvorming en gezinshereniging. Onlangs is een publicatie
verschenen van het Sociaal en Cultureel Planbureau, getiteld Trouwen over
de grens. Daarin wordt gewezen op een neveneffect van strengere eisen aan gezinsvorming. De gesprekspartners van de onderzoekers gaven
aan zelf goed gebruik te kunnen maken van strengere overheidsregels. Wij praten
dan vooral over de in Nederland wonende allochtone meisjes. De onderzoekers
merken op: "De regels zijn in hun ogen goed te gebruiken tegen ongewenste
immigratiedruk van de ouders of vanuit het herkomstland."De tweede vorm van een immigratie is die van kennismigranten. Wij komen
dan ook op het terrein van de Wet arbeid vreemdelingen. Dat realiseer ik mij.
Een kenniseconomie heeft behoefte aan een snelle uitwisseling van kennis en
van de mensen die kennis hebben. Daarover lijkt iedereen het eens te zijn.
Het kabinet stelt voor dat de IND snelle procedures hanteert. In de begroting
is sprake van "differentiatie van de reguliere producten afhankelijk van de
maatschappelijke vraag". Er wordt ook gesproken van een soort van eenloketfunctie
voor kenniswerkers. Dat is een lijn die de VVD-fractie steunt. Wat betekent
echter die differentiatie van reguliere producten op dit terrein?Het vrije verkeer van personen is de derde vorm van reguliere migratie.
Ik wil hier niet het principe ter discussie stellen, maar wel de wijze waarop
Nederland het wil invoeren en de consequenties ervan.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. Een van de grote problemen met betrekking tot de kenniswerkers
betreft de leges. Iemand die briljant is en naar Nederland komt om te promovoren,
krijgt te maken met gigantische kosten, zeker als zo iemand zijn familie wil
meenemen. Op welke manier denkt de VVD het probleem van de leges aan te pakken?
Steunt zij bijvoorbeeld het voorstel van collega Wolfsen om tot een drastische
verlaging van de leges te komen?De heer Visser (VVD):Een aantal weken geleden hebben wij over de leges gesproken en de minister
heeft toen aangekondigd tot een nieuw bouwwerk voor de leges te willen komen.
Zij heeft ook aangekondigd daarbij speciaal te willen letten op de positie
van de kenniswerkers, dus van de promovendi die u bedoelt, maar ook op de
positie van studenten. De vraag is echter of die hoge leges in de praktijk
een bezwaar vormen om naar Nederland te komen. Als dergelijke mensen naar
Amerika gaan, betalen zij ook hoge leges. Ik heb in dat verband horen spreken
over bedragen van meer dan 300 dollar. Sterker, zij betalen daar grote bedragen
aan collegegelden. Blijkbaar is dat geen probleem. Daarom wil ik eerst nagaan
of die leges daadwerkelijk een probleem vormen. Dat is namelijk een stelling,
maar die is nog niet bewezen. Het eventuele probleem uit zich nog niet in
aantallen. Als dat het geval zou zijn, wil de minister samen met de collega
van OCW nagaan hoe dit kan worden opgelost.Mevrouw Van der Laan (D66):Als ik het goed begrepen heb, komt de minister pas medio volgend jaar
met voorstellen. In de tussentijd lopen wij dus kennis mis.De heer Visser (VVD):Nee, uit de getallen blijkt niet dat minder kenniswerkers naar Nederland
komen. Wat je wel merkt is dat er bij bedrijven en instituten behoefte is
aan het sneller verkrijgen van vergunningen. Zij willen op dit punt dus een
betere en snellere organisatie. Daarbij gaat het echter om iets anders dan
het doorberekenen van de kosten die moeten worden gemaakt om leges af te geven.Voorzitter. Ik wilde iets zeggen over het derde punt, het vrije verkeer
van personen. Ik wil niet het principe ter discussie stellen, maar wel de
wijze waarop Nederland het wil invoeren en de consequenties ervan. Nederland
voert geen overgangstermijn in. In de begroting van Justitie, inclusief het
onderdeel V en I, wordt daarnaar verwezen. Namens mijn fractie heb ik onlangs
gewezen op een in onze ogen achterhaalde SER-studie uit 2000/2001 die ten
grondslag ligt aan deze keus. Enkele maanden geleden wisten we al dat Duitsland
en Oostenrijk wel overgangstermijnen hanteren. Vanochtend las ik in de krant
dat de premier gisteren in Polen heeft gezegd dat hij nog altijd positief
staat tegenover het direct invoeren van het vrije verkeer, maar een voorbehoud
wil maken, afhankelijk van de notitie waarvoor staatssecretaris Rutte de eerstverantwoordelijke
is. Binnenkort zullen wij daarover spreken, maar het betreft ook het terrein
van V en I. Mij bereikt informatie waaruit blijkt dat dit thema ook in andere
landen in ontwikkeling is. Er bereiken mij zelfs geluiden waaruit blijkt dat
alleen Nederland en Ierland direct het vrije verkeer invoeren en dat andere
landen overgangstermijnen willen hanteren. Dit is echter geen harde informatie.
Op dit punt wil ik graag een reactie van het kabinet.Mevrouw Vos (GroenLinks):U begon dit onderdeel van uw betoog met de stelling: het CPB zegt dat
Nederland moet oppassen, omdat het straks niet de goede, hoog opgeleide mensen
binnenkrijgt. Hoe wilt u daaraan via gezinsvorming of gezinshereniging iets
doen? Blijkbaar wilt u dat. Hoe wilt u daaraan iets doen met inachtneming
van de regels die wij in de EU hebben afgesproken? Wilt u beide groepen criteria
opleggen die bepalen dat zij hier alleen maar mogen komen als ze hoog opgeleid
zijn?De heer Visser (VVD):U stelt een terechte vraag. Met die vraag krijgen wij allemaal te maken.
Ik had daarom tegen de minister willen zeggen dat wij met inachtneming van
de studie van het Centraal planbureau en de reguliere migratie die wij kennen,
zouden moeten nagaan of het verstandig is als wij op dezelfde manier doorgaan.
Met andere woorden, het is de vraag of de waarschuwing van het Centraal planbureau
terecht is. Ik vraag daarom de minister of zij, in overleg met de bewindslieden
van EZ en SZW, wil komen met een gedegen reactie en dus wil zeggen of de waarschuwing
van het Centraal planbureau terecht is. Ik zeg erbij dat erop gelet moet worden
hoe hiermee in andere landen wordt omgegaan. Ik zie het probleem ook wel en
weet hoe je zoiets organiseert. De WRR spreekt over het verschil tussen de
geografische toegang en de toegang tot de sociale instituties. Wat ik graag
wil, is een soort overzicht waaruit blijkt hoe andere landen op dit punt handelen.
Als blijkt dat wij een serieus probleem hebben, moeten wij vervolgens allen
nadenken over de vraag hoe wij met dit probleem willen omgaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dit vind ik toch wat te gemakkelijk. Het gaat er natuurlijk om dat u eigenlijk
de vraag ter discussie stelt of dat vrije verkeer binnen de EU mogelijk is
en of Nederland daaraan voorwaarden moet verbinden. Moeten wij
ook voorwaarden gaan verbinden aan gezinshereniging en gezinsvorming? Ik kan
niet anders concluderen dan dat u dat wilt. Het lijkt mij dat u daarbij niet
anders kunt dan treden in bestaande rechten voor de mensen om een gezin te
vormen of zich te herenigen. Wilt u inderdaad in die rechten treden?De heer Visser (VVD):Uit niets blijkt dat Nederland verplicht is het vrije verkeer van personen
volgend jaar in te voeren. Toch kiezen wij daarvoor. Op een gegeven moment
hebben wij dit principe afgesproken en aan het principe kun je niet tornen.
Dat heb ik ook gezegd. Je kunt echter wel afspraken maken over de snelheid
waarmee je het vrije verkeer van personen invoert. Ik heb informatie dat andere
landen vanwege de arbeidsmarktomstandigheden nieuwe afspraken aan het maken
zijn. Ik vind dat wij dat ook moeten doen. Dan kom je altijd op een einddatum
uit. Daar kun je geen nadere afspraken over maken.Het recht op gezinsvorming is niet hetzelfde als het recht op vestiging.
Dat zijn twee verschillende zaken. Wat ik het kabinet vraag, is onder ogen
te zien wat de consequenties zijn van het handhaven van het huidige beleid.
Als wij de reguliere immigratie van de afgelopen jaren laten voortgaan, komen
er de komende jaren 120.000 tot 150.000 extra mensen in Nederland. Er is een
serieuze studie van het CPB naar de economische consequenties daarvan, vooral
voor de mensen die de laatste tien jaar naar Nederland zijn gekomen. Zij worden
het hardst getroffen door de economische gevolgen hiervan. Die studie moeten
wij op een serieuze manier beantwoorden. Met behulp van een gedegen reactie
van het kabinet moeten wij het vraagstuk onder ogen zien, het vraagstuk van
de reguliere immigratie met alle consequenties van dien.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wilt u scherper gaan selecteren aan de poort? Wilt u scherpere eisen gaan
stellen aan gezinshereniging, gezinsvorming en vrije vestiging van EU-burgers?
Wilt u nog meer mensen uit Nederland weghouden? Of zegt u: wij moeten, als
zij hier eenmaal zijn, bezien hoe wij hun economische en sociale positie kunnen
verbeteren?De heer Visser (VVD):Het antwoord op die eerste vraag is mede afhankelijk van hoe serieus je
de waarschuwing van het CPB neemt. De conclusie van het rapport is dat wij,
als wij doorgaan met de huidige wijze van immigratie, een redistributie van
welvaart krijgen ten koste van immigranten en ten voordele van hoger opgeleiden.
Met het rapport in de hand zou je kunnen zeggen dat, als wij zo doorgaan,
de rijken rijker worden en de armen armer. Ik wil daar serieus naar kijken,
ik wil daar graag een reactie op. Zo'n reactie moet zorgvuldig totstandkomen.
Ik vraag er nu om, opdat wij er in de toekomst naar kunnen kijken.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik ken het rapport niet, maar ik zou graag horen wat het verschil is tussen
het recht op gezinshereniging en het recht op vestiging. Mag iemand wel een
bruid of een familielid uit het buitenland halen, maar mag diegene zich hier
dan niet vestigen? Het een volgt toch uit het ander?De heer Visser (VVD):Het wordt vaak als synoniem gebruikt, maar het is geen synoniem. In het
Hoofdlijnenakkoord hebben wij een aantal voorwaarden gesteld bij gezinsvorming.
Verschillende landen gaan daar op verschillende manieren mee om.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik ken de afspraken van het Hoofdlijnenakkoord. Als iemand voldoet aan
de eisen voor gezinshereniging, dan heeft zo iemand automatisch recht op vestiging
in Nederland. Ik begrijp niet waarom u daar een scheidslijn tussen maakt.De heer Visser (VVD):De WRR wijst erop dat het recht op vestiging in Nederland niet alleen
een recht op geografische vestiging is, maar ook op een heleboel wat daarop
volgt. Het CPB heeft doorgerekend wat daar de consequenties van zijn. Als
je beide zaken naast elkaar legt, dan kun je grote vraagtekens zetten bij
de wijze waarop wij omgaan met de consequenties van ons beleid.Voorzitter. Wij weten niet hoe groot het probleem van de illegaliteit
is, zowel qua aantallen als qua negatieve invloed. Diverse rapporten geven
diverse cijfers, variërend van 40.000 tot 140.000 illegalen. Het kabinet
zegt dat een hardere aanpak gewenst is. In de schriftelijke antwoorden geeft
het kabinet aan welke richting het op wil. Illegaliteit zal niet strafbaar
worden gesteld, maar in het antwoord op vraag 125 staat dat het kabinet wil
werken aan gezamenlijke inspanningen op rijksniveau en gemeentelijk niveau.
Recent is een artikel verschenen van de hand van de fractievoorzitters van
de VVD in de vier grote steden. In het debat over de begroting van Binnenlandse
Zaken heeft de PvdA daarnaar verwezen. In een motie, die nog in stemming moet
komen, zijn een aantal voorstellen overgenomen. De begroting spreekt van hogere
sancties voor werkgevers en verhuurders. Dat krijgt onze steun, want misbruik
moet je bestraffen. In een land met stijgende werkloosheid en een woningtekort
kun je steun aan illegaliteit niet voorbij laten gaan. Wat kun je als bonafide
werkgever of verhuurder met goede intenties doen om misverstanden te voorkomen?
Wij zouden kunnen denken aan een lokaal checkpoint bij gemeenten voor werkgevers
en uitzendbureaus, waar deze kunnen nagaan of de gegevens die zij krijgen
kloppen. Bij dit lokale checkpoint zijn de gegevens bekend van de diverse
overheidsinstanties. Bij dit checkpoint waakt men over de privacy. Deze aanpak
past ook bij de gedachte dat je de gegevens maar één keer meldt
en dat er één overheidsaanspreekpunt is. Als wij hiermee werken,
kan niemand achteraf zeggen dat er geen mogelijkheid voor controle is geweest.
De werkgever kan zijn uitzendbureau controleren, en het uitzendbureau kan
controleren met welke mensen het werkt.Een tweede suggestie ligt op het gebied van de bevoegdheden van het gemeentelijk
bestuur. In de motie van de PvdA is daartoe een aantal suggesties gegeven,
maar ik heb een andere. Is het mogelijk, de burgemeester of het lokaal bestuur
de bevoegdheid te geven om malafide uitzendbureaus te sluiten, uitzendbureaus
waarvan regelmatig is geconstateerd dat zij zich niet aan de wet houden, en
dat zij de wet met voeten treden?Het COA sluit, en als gevolg daarvan zal de hoeveelheid personeel daar
afnemen. Daarmee gaan kennis en kunde verloren, terwijl we tegelijkertijd
bezig zijn met pilots voor opvang in de regio. Is het mogelijk en nuttig om
bij het denken over de uitwerking van het thema "bescherming en opvang in
de regio" de kennis en kunde die nu nog aanwezig zijn bij het personeel van
COA te gebruiken voor het uitwerken van de pilots voor opvang in de regio?De heer De Wit (SP):U vroeg de minister of de uitzendbureaus wellicht door de gemeenten kunnen
worden gesloten. Hebt u erover nagedacht om het oude vergunningsstelsel opnieuw
in te voeren, want dan hoeft u die vraag niet meer aan de minister te stellen,
aangezien dan duidelijk is wie dat wel en wie dat niet kan.De heer Visser (VVD):Die vraag komt regelmatig terug. Maar wij hebben het vergunningsstelsel
niet voor niets afgeschaft. Tevens hebben we hier recent nog een debat gevoerd
met de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over initiatieven
vanuit de sector zelf om te komen tot zelfregulering. De sector heeft zelf
een aantal instrumenten om de goeden van de kwaden te scheiden. Dat kunnen
mensen die met uitzendbureaus werken weer gebruiken door te eisen dat alleen
wordt samengewerkt met iemand die een keurmerk heeft. Dat vind ik veel beter
dan het invoeren van weer nieuwe wettelijke eisen en regels.De heer De Wit (SP):Maar u hebt wel behoefte aan een mogelijkheid om in te grijpen, terwijl
die er vroeger was, en ook heel effectief. Je kunt namelijk vooraf in een
vergunning voorwaarden stellen. Een van de voorwaarden is dat je je aan de
wet houdt.De heer Visser (VVD):Maar u bent het toch met mij eens dat we vroeger, toen we nog vestigingseisen
hadden, ook problemen kenden met illegale werknemers? Het is niet één
op één zo dat er vroeger geen problemen waren, waarna de vestigingseisen
werden afgeschaft, zodat er nu wel problemen zijn met illegale werknemers?
Zo één op één ligt dat niet.De heer De Wit (SP):Zo was het ook niet. Waarom zijn die vergunningen afgeschaft? Dat was
het beroemde systeem van vorige kabinetten onder de noemer marktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit. Daarom moesten al die maatregelen worden afgeschaft,
waarvan wij nu spijt hebben als haren op ons hoofd. Dát was het punt!
Dat waren overbodige regels, terwijl daaraan in de praktijk nu grote behoefte
blijkt te bestaan.De heer Visser (VVD):Maar ook in de tijden waarnaar u nu verwijst, zaten we met het probleem
van de illegaliteit en het tewerkstellen van illegalen. Er is geen directe
relatie tussen herinvoering van de vestigingseisen en het oplossen van dit
probleem. Ik grijp liever het punt van zelfregulering en correctie aan, dan
herinvoering van de vestigingseisen.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister wil ook de opvang van asielzoekers versoberen. Hoe ziet u
dat dat op een verantwoorde manier kan gebeuren?De heer Visser (VVD):Dat is een goed punt, want daarop zijn wij vorige week tijdens het begrotingsonderzoek
ingegaan. Ik heb de minister toen gevraagd, de relatie tussen verblijfsduur
en versobering van voorzieningen als voorbeeld te nemen. In het verleden hadden
we door de grote aantallen de situatie dat mensen jarenlang in de opvang verbleven.
De voorzieningen waren afgestemd op de lange verblijfsduur. De praktijk is
nu anders: mensen zitten conform de beleidsdoelstellingen veel korter in de
opvang, en er komt sneller een uitspraak op de vraag of ze in Nederland mogen
blijven. De vraag die ik aan de minister heb gesteld, is wat het verband is
tussen die twee. Als je hier korter verblijft, heb je immers een ander type
voorzieningen nodig. De minister heeft gezegd dat zij dit zal betrekken in
de discussie over sobere voorzieningen, en dat er wel een relatie ligt tussen
die twee.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Ook voor de LPF-fractie kwam het goede nieuws deze week uit
Rotterdam. Door acties met preventief fouilleren is het aantal overvallen
in diverse Rotterdamse probleemwijken binnen een jaar met 8% afgenomen en
het gebruik van wapens daarbij zelfs met 32%. Er werden 600 wapens in beslag
genomen. Preventief fouilleren werkt, ondanks alle scepsis en bezwaren over
de maatregel van te voren. De les is dat wij de onveiligheid in het land moeten
durven bestrijden, ook als dit ten koste gaat van een stuk privacy. Het kwaad
heeft nu eenmaal de neiging om zich te verschuilen. Het blijkt
dat veel burgers goed kunnen leven met minder privacy als men daar maar meer
veiligheid voor terugkrijgt. De LPF wil dat preventief fouilleren standaard
mogelijk wordt in alle uitgaanscentra, in het openbaar vervoer en rond de
centraal stations. Met waarschuwingsbordjes kan worden aangegeven dat een
fouilleergebied wordt binnengetreden. Hoe staat de minister tegenover de uitbreiding
van preventief fouilleren? Wat vindt hij van ons voorstel om de maximumstraf
op verboden wapens en verboden messen te verhogen?De topprioriteit van Justitie moet ook dit jaar het bestrijden van geweld
zijn. Geweldsmisdrijven tegen burgers nemen nog steeds toe, ook in 2002. Het
afgelopen jaar was eveneens een extreem agressief jaar voor diverse benzinepomphouders,
juweliers en grote warenhuizen. De helft van de detailhandel heeft te maken
met diefstal, agressie en agressief gedrag richting het personeel, zo bleek
uit onderzoek. Met het mes soms letterlijk op de keel moeten winkeliers zien
te overleven. Het is de taak van de politiek om hen daarbij te helpen. Geweldplegers
en agressors stoppen helaas niet door zachte middelen. In onze ogen is er
te lang gepraat en gebakkeleid en zijn er te veel nota's geschreven. In een
dergelijk klimaat gedijt geweld natuurlijk uitstekend. In dat kader kan ik
niet begrijpen dat er weer een nieuw centrum voor criminaliteitspreventie
wordt opgericht op de ministeries van Binnenlandse Zaken en van Justitie.
Wat kost een dergelijk centrum wel niet in deze tijd?Toen ik de begroting van Justitie opsloeg, had ik gehoopt op een grote
ommezwaai, in die zin dat 2004 voor Justitie het startschot wordt om orde
op zaken te stellen. Het wordt tijd dat er zichtbaar iets gaat gebeuren en
veranderen op straat dat de veiligheid in de steden vergroot. Wij moeten af
van de filosofie van de jaren negentig dat hangjeugd en wijkagent elkaar mogen
tutoyeren om het vertrouwen te winnen en dat een agent zijn pet afzet om niet
te autoritair over te komen. Autoriteit is juist nodig om deze jongeren te
laten zien waar de overheid staat, namelijk aan de kant van de onschuldige
burgers die 's avonds niet meer op straat durven. Er zijn meer bevoegdheden
nodig om die autoriteit weer terug te brengen. In dat verband hoor ik graag
wanneer wij de invoering van de algemene identiteitskaart kunnen verwachten.Via de krant hebben de talrijke problemen met criminele Marokkaanse jongeren
nu ook politiek Den Haag wakker geschud. In een aantal wijken van onze hoofdstad
zijn geweld, intimidatie en aanranding door deze jongeren aan de orde van
de dag. Mensen schreeuwen om maatregelen, maar het probleem is jarenlang bedekt
door een verstikkende deken van hulpverlening en welzijnswerk. Waar een harde
aanpak van reljongeren had gemoeten, kwamen er hangplekken en buurthuizen.
Terwijl de straatterreur toenam, draaide de preventie-industrie op volle toeren.
Daarom zeg ik vandaag zonder schroom dat alleen een harde aanpak nog uitkomst
kan bieden nu wij het met elkaar zover hebben laten komen. Alleen al in Amsterdam
spreken wij over 1500 kernprobleemjongeren. Ik vraag mij af hoeveel dit er
in het gehele land zijn. Ook in Gouda broeit het. Ook in Den Helder broeit
het. In Venlo broeit het. In Apeldoorn broeit het inmiddels ook. Als men dan
wordt aangesproken op het wangedrag, is het standaardantwoord: Wij worden
gediscrimineerd. Heel snel wordt de slachtofferrol opgezocht en ligt de schuld
bij anderen. Het zijn jongeren met een uiterst negatief zelfbeeld. Uit de
statistieken valt af te leiden dat ze vaak van Marokkaanse of Antilliaanse
afkomst zijn en beneden de 17 jaar. Ze zijn vaak ook al meermalen met justitie
in aanraking geweest. Ze zijn verder totaal ongevoelig voor hulpverlening.
Omdat de situatie in een aantal buurten vrijwel onbeheersbaar dreigt te worden
en om het tijd te keren, wil de LPF een aantal onorthodoxe maatregelen voorleggen
aan de minister van Justitie. Daarom verneem ik graag zijn reactie op de volgende
ideeën.Ons eerste punt is een zero-tolerancebeleid in de probleemgebieden. Dan
bedoel ik wapencontroles op straat zoals die in New York City plaatsvinden
door mobiele teams, zogenaamde flying squads, die worden ingezet waar de problemen
het grootst zijn. Die methode zou in Amsterdam-West, Rotterdam-West en het
centrum van Gouda goed kunnen worden ingevoerd.Verder zijn wij voor een samenscholingsverbod voor hangjongeren onder
de 17 jaar in probleemwijken.Mevrouw Van der Laan (D66):Zoals ik New York ken, is zero tolerance ook van toepassing op graffiti,
het op de grond gooien van vuilnis etc. Ik hoor u nu ook spreken over wapenbezit.
Doelt u nu op het echte New Yorkse model of richt u zich specifiek op het
wapenbezit?De heer Eerdmans (LPF):Zero tolerance is zero tolerance. Dat betekent dat bij elke kleine overtreding
wordt ingegrepen. Het heeft dus lang niet altijd met wapens te maken, maar
ook met andere vormen van overlast.Mevrouw Van der Laan (D66):Dus ook met fietslichten die het niet doen, dingen waarvan de burgers
zich nu afvragen of de politie zich daar wel mee moet bezighouden?De heer Eerdmans (LPF):Wij willen die flying squads dus inzetten in gebieden waar aantoonbaar
problemen zijn, zoals Amsterdam-Geuzenveld waar Marokkaanse jongeren stelselmatig
bejaarden hebben geteisterd. Daarvan zeggen wij dat je flying squads moet
hebben die op alles letten. Dus alles wat overlast geeft, wordt aangepakt.Mevrouw Van der Laan (D66):En wat gebeurt er dan als die flying squads daar bezig zijn? Dan verplaatst
het probleem zich. Als de flying squads weer weg zijn, is het probleem er
gewoon weer.De heer Eerdmans (LPF):Dat is in New York niet gebeurd.Mevrouw Van der Laan (D66):Omdat ze daar geen flying squads maar staying squads hebben, want ze blijven
daar de gehele tijd en zero tolerance gaat daar gewoon door.De heer Eerdmans (LPF):Laten wij beginnen met flying squads in de probleemwijken. Je kunt natuurlijk
ook de hele stad vol zetten met politie, maar daar hebben we het geld en de
capaciteit niet voor. Ik ben voorstander van zero tolerance via die teams
die mobiel ingezet kunnen worden. Ik verwacht dat hierdoor de problemen drastisch
zullen verminderen.Mevrouw Van der Laan (D66):Waar komen de agenten die deel gaan uitmaken van die squads
dan vandaan? We hebben nu namelijk al een tekort aan agenten.De heer Eerdmans (LPF):Dat is een kwestie van prioriteiten stellen. Wij hebben al eerder bij
de algemene beschouwingen aangegeven dat verkeerscontroles wat ons betreft
verminderd mogen worden. Als enige partij hebben wij ook niet gestemd voor
een motie ter zake. Wij zijn voor minder verkeerscontroles en voor het meer
inzetten van controleteams om de problemen tegen te gaan waar de mensen het
meeste last van hebben.Mevrouw Griffith (VVD):Het lijkt alsof u ons verkiezingsprogramma heeft gelezen, want zo onorthodox
is uw voorstel niet; het staat namelijk in ons verkiezingsprogramma. Verder
heeft u in het begin van uw betoog gezegd dat gevangenisstraf niet helpt.
Wat helpt dan wel?De heer Eerdmans (LPF):Ik heb het verkiezingsprogramma van de VVD gelezen. Ik weet niet hoe onorthodox
u dat vond, maar het punt is dat hetgeen wij beogen nog steeds niet is ingevoerd.
Dus blijkbaar is het een hete aardappel die wij met z'n allen hier niet willen
doorslikken.Mevrouw Griffith (VVD):U brengt het alsof het uw punt is. Daar gaat het mij om. U geeft nu gelukkig
toe dat u ons verkiezingsprogramma gelezen heeft en dat u het punt dat u noemde
daarin bent tegengekomen.De heer Eerdmans (LPF):Maar u heeft het hier nog nooit gezegd.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U noemt een hele serie overtredingen van redelijk licht tot behoorlijk
zwaar. Wilt u al die overtredingen over één kam scheren door
te pleiten voor dezelfde politie-inzet of zijn er volgens u nog andere mogelijkheden?De heer Eerdmans (LPF):Ik zie in meerdere steden in Nederland, noem het de G30, probleembuurten
ontstaan, waar jongeren voor problemen zorgen die steeds erger worden. Er
is een toename van agressie en straatterreur. Ik meen dat je dat bij de wortel
moet aanpakken. Wat mij betreft gaan we letten op alle zaken die overlast
veroorzaken. De agenten moeten die zaken aanpakken. Dat is zero tolerance.
Dat betekent dat je niet volstaat met wachten totdat het probleem weer te
groot is.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Wilt u dat die squads al die verschillende vormen van overlast aanpakken?
Wellicht heeft u wel eens gehoord van het inzetten van toezichthouders voor
de wat lichtere overtredingen, bijvoorbeeld via bestuurlijke boetes?De heer Eerdmans (LPF):Ik ben voor flying squads maar die kun je misschien best ook inrichten
met anderen dan politieagenten. Wij hebben namelijk te maken met een capaciteitsprobleem.
Ik heb uw collega Algra al eerder goede voorstellen hierover horen doen. Daar
kan ik mij zeer wel bij aansluiten.De heer Wolfsen (PvdA):Wilt u bijvoorbeeld het niet afstappen in voetgangersgebieden wel vervolgen
en wilt u snelheidsovertredingen als gevolg waarvan verkeersdoden vallen niet
vervolgen?De heer Eerdmans (LPF):Zo kun je elke prioriteit naar de prullenbak verwijzen.De heer Wolfsen (PvdA):Dit is uw prioriteit.De heer Eerdmans (LPF):Ik vind het inderdaad minder belangrijk dat snelheidsovertredingen op
snelwegen worden gecontroleerd in die mate dat er politiebusjes dag in dag
uit langs de snelweg rijden om filmpjes op te halen. Die capaciteit kan beter
worden ingezet in de wijken waar veel overlast is. Mensen worden daar schreeuwend
gek van. Om die reden stellen wij deze prioriteit. De LPF vindt overigens
al sinds Pim Fortuyn erover is begonnen dat de politie veel effectiever en
efficiënter ingezet kan worden. Juist door in te zetten op de problemen
kun je een heel eind komen. Ik vind de aanwezigheid van squads afschrikwekkend
genoeg. Er gaat een stevig preventief signaal van uit. Dat hebben wij ook
tijdens Euro 2000 gezien, de voetkampioenschappen. De gele hesjes in Rotterdam
waren overal. Dat heeft zeer geholpen bij het terugdringen van overlast.De heer Wolfsen (PvdA):Als de gemiddelde snelheid op de snelweg daalt met 1 of 2 kilometer per
uur, scheelt dat een aantal doden. Neemt u dat in uw afweging mee?De heer Eerdmans (LPF):Ja.De heer Wolfsen (PvdA):U neemt dus meer doden op de koop toe?De heer Eerdmans (LPF):Dat vind ik geen goede vergelijking. Ik zeg niet dat er dan maar enkele
doden meer in het verkeer moeten vallen en dat er dan wat minder mensen worden
doodgestoken op het Mercatorplein.De heer Wolfsen (PvdA):Zo simpel ligt het.De heer Eerdmans (LPF):Dat ben ik niet met u eens.De heer Van der Staaij (SGP):Juist onlangs nog is bekend geworden dat de verkeershandhaving op 80 km-wegen
veel doden scheelt. Vindt u het niet belangrijk dat die handhaving op peil
blijft op die wegen?De heer Eerdmans (LPF):Ja, maar er zullen overigens altijd verkeersdoden blijven vallen, met
of zonder handhaving. Dat verwijt kunt u altijd maken. Je kunt elke snelweg
met politiebusjes laten afzetten, dan weet je zeker dat je de snelheid in
de klauwen krijgt. Zo valt een discussie echter niet te voeren. Wij willen
een prioriteit stellen. Dan moet er ergens anders iets van afgaan. Overigens
heeft verkeersveiligheid niet alleen met het handhaven van de snelheidscontrole
te maken. Zij kan ook op een andere manier bevorderd worden. Ik loop niet
weg voor de discussie. Als je prioriteiten stelt, moet je eerlijk zijn.De voorzitter:Ik sluit de vergadering uiterlijk om 23.15 uur, ook al zou er nog een
spreker niet aan het woord zijn gekomen. Ik verzoek de leden dan ook om minder
te interrumperen.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Ik kom op punt 2. Wij stellen een samenscholingsverbod voor
hangjongeren voor onder de 17 jaar in probleemwijken zoals Amsterdam-Geuzenveld.Punt 3 betreft de publieke schandpaal. De regering-Blair heeft dit
onlangs voorgesteld en in Engeland blijkt dit te werken. Het houdt in dat
de schandpaalfunctie meer benut wordt, waardoor jongeren hun straf kunnen
uitvoeren in de wijk waar zij wonen. Ook de familie van de jongere wordt daardoor
getroffen door schaamte. Ik sluit mij daarbij aan bij de voorstellen van de
CDA-fractie van deze zomer, gericht op de schaamtecultuur.Punt 4 van ons aanvalsplan is wat ingewikkelder. Deskundigen in de uitvoering
hebben mij ervan overtuigd dat het jeugdstrafrecht voor de reljongeren in
kwestie nauwelijks helpt. Een celstraf van een paar maandjes werkt al snel
statusverhogend en een reprimande door een wijkrechter eveneens. De oplossing
moet voor deze specifieke groep dan ook meer dan ooit worden gevonden in het
civiel recht met ondertoezichtstelling. Daarmee kunnen onhandelbare criminele
jongeren worden weggehaald bij hun ouders en onder staatsvoogdij worden geplaatst.
Daardoor zouden zij anderhalf jaar kunnen worden heropgevoed in een kamp zoals
Den Engh.De LPF-fractie wil dat civiele ondertoezichtstelling vaker kan worden
toegepast. Nu kan dit maar tot 18 jaar, de grens van minderjarigheid. Het
strafrecht geeft de mogelijkheid om jongeren als volwassenen te berechten
en volwassenen als jongeren. Wil de minister deze flexibiliteit op het punt
van ondertoezichtstelling, die dus wel geldt in het strafrecht, ook toepassen
in het civiel recht? Het voordeel daarvan is dat jongeren die bijvoorbeeld
17,5 jaar zijn en onder toezicht worden gesteld, het gehele traject tot hun
19de jaar kunnen volgen. Het lijkt mij goed om de leeftijd van 18 jaar in
het BW, artikel 154, op te rekken naar bijvoorbeeld 20 jaar, om daarmee dat
probleem te omzeilen. Wij hebben van de instanties gehoord dat jongeren uit
het kamp worden getrokken op het moment dat zij ouder dan 18 jaar zijn. Dat
is een slechte ontwikkeling, want daarmee lopen zij hun heropvoeding mis.Punt 5 van ons plan is het verruimen van de ondertoezichtstelling, hetgeen
ook een verruiming kan betekenen van de capaciteit van de heropvoedingskampen.
Tegenover de 1500 "harde-kernjongeren" hebben wij nu 36 plaatsen voor veelplegers,
die naar de internaten van Den Engh en Glen Mills gaan. Wij vinden dat een
druppel op de gloeiende plaat en schieten de minister daarom vanavond te hulp
door een amendement in te dienen waarin wordt voorgesteld om 4,5 mln euro
vrij te maken op de begroting, waardoor 30 plaatsen extra alleen al in het
jaar 2004 kunnen worden verzekerd in het opvoedingsinternaat Den Engh. Dat
zal zelfs kunnen oplopen tot 160 plaatsen in datzelfde internaat in 2007,
als wij deze lijn voortzetten.Over de uitvoering van de straf en het cellentekort heb ik bij interruptie
al een aantal malen gesproken. De Lijst Fortuyn is blij met de proef met twee
op een cel, die goed verloopt, denk ik. Wij hopen dat de meermanscellen spoedig
waar mogelijk worden ingevoerd, omdat het aantal heenzendingen ons zorgen
baart. Om die reden zijn wij ook zeer bevreesd voor maatregelen zoals het
intrekken van de automatische invrijheidstelling. De minister wil een voorwaardelijke
invrijheidstelling afkondigen, waardoor gevangen na de helft van de straftijd
naar huis kunnen. Dat is een heel gevaarlijke ontwikkeling, die niet op instemming
van de LPF-fractie kan rekenen. Wij willen af van de invrijheidstelling, omdat
wij vinden: straf is straf.Iets heel anders, maar ook vrij ernstig, is het geweld tegen dieren. In
Twente is sinds juli van dit jaar een dierenbeul actief, die waarschijnlijk
ook verantwoordelijk is voor de gruwelijke marteling en dood van 13 paarden
en vier schapen, eerder in deze omgeving. Vorig weekend werd opnieuw een schaap
opengesneden en afgeslacht.Deze gebeurtenissen hebben een grote impact op de plaatselijke bevolking.
De politie heeft vijf rechercheurs op deze zaak gezet, maar heeft daarmee
vooralsnog geen resultaat geboekt. Volgens het Wetboek van Strafrecht kan
zulke ernstige dierenmishandeling worden bestraft met ten hoogste twee jaar
cel of een geldboete. Vindt de minister niet dat deze maximumstraf van twee
jaar cel omhoog moet? Vindt hij dat justitie in Twente een beloning moet uitloven,
nu het rechercheonderzoek naar deze dierenmishandeling zo vast lijkt te zitten?Ik wil de minister een compliment geven voor zijn recente voorstellen
om de rechtsgang te bespoedigen. Dat gaat zeer de goede kant op. Over de gang
van zaken in de rechtszalen in Nederland rest mij nog een vraag, namelijk
over de hoofddoekjes in de rechtszaal. Op vragen van de fractie van GroenLinks
heeft de voorganger van deze minister, Korthals, aangekondigd om het titulatuurbesluit
om te zetten, zodat hoofddoekjes in de rechtszaal kunnen worden verboden.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. D66 is een sociaal-liberale partij. Dat betekent dat voor
ons vrijheid en zelfontplooiing van mensen centraal staan. Veiligheid is daarom
voor D66 een cruciaal thema. Als je je niet veilig voelt, ben je niet vrij
om te gaan en staan waar je wilt en om keuzes te maken over hoe je je leven
moet inrichten. Onveiligheid leidt tot bange, eenzame mensen, en dat is het
tegenovergestelde van wat wij willen. Daarom zijn wij tevreden over veiligheid
als prioriteit van dit kabinet en over het feit dat er extra geld naar Justitie
gaat.De kernvraag is hoe je die veiligheid het beste kunt bereiken. D66 is
daarin niet dogmatisch. Zoals bekend staat D66 pal voor privacy voor burgers,
maar ook dat is voor ons geen dogma. Wij willen af van de Pavlovdiscussie
alsof er een keuze moet worden gemaakt tussen privacy en veiligheid. Wij willen
voor de overgrote meerderheid van mensen een sterk recht op privacy. Wij vinden
echter ook dat mensen dat recht kunnen verspelen door hun criminele gedrag.Ik vraag de regering of zij bereid is een onderzoek in te stellen naar
privacybeperkende straffen, naar analogie van vrijheidsbeperkende straffen.
Wij denken dan aan zaken zoals ruimere gegevensverstrekking tussen verschillende
justitiepartners of GPS voor ernstige misdadigers. Privacy voor de grote groep
wordt dan gewaarborgd door die van een kleine groep in te perken.Mevrouw Griffith (CDA):Kan mevrouw Van der Laan misschien uitleggen wat GPS is? Wat bedoelt zij
daarmee?Mevrouw Van der Laan (D66):In Groot-Brittannië worden zedendelinquenten aangesloten op een GPS,
waardoor zij geen privacy meer hebben, omdat hun gaan en staan
precies wordt gevolgd. Ik kan mij voorstellen dat dit ook bij andere criminelen
wordt toegepast. Je kunt zo'n systeem ook op een minder vergaande manier toepassen.
De politie ergert zich buitengewoon aan het feit dat zij de privacy van veelplegers
niet kan opheffen. Het is heel moeilijk hun winkelverboden of straatverboden
af te dwingen. In mijn voorstel kun je dan gewoon tegen mensen zeggen dat
zij nadat zij hun gevangenisstraf hebben uitgezeten, nog een tijd moeten verantwoorden
waar zij zijn geweest. Dat is vervelend voor hun privacy, maar die hebben
zij dan verspeeld. Als zij zich goed gedragen, kunnen zij die weer terugkrijgen.Je kunt ook denken aan wat minder vergaande zaken. Als politie, reclassering,
RIAGG en woningbouwvereniging om de tafel zitten, kunnen zij heel moeilijk
informatie uitwisselen als gevolg van privacyregels. Ik heb daar met het college
bescherming persoonsgegevens over gesproken. Er zijn wettelijke belemmeringen
naast praktische waardoor men niet kan weten of iemand in behandeling is voor
drugsgebruik, of iemand een huurachterstand heeft en of iemand wel komt opdagen
bij de reclassering. Voor dat soort zaken moet een oplossing gevonden worden.
Het enige wat ik de minister vraag, is eens te kijken naar dat hele gamma
van overleg tussen de justitiepartners tot en met de GPS. Ik vraag hem dat
in kaart te brengen, zodat wij eens wat minder hysterisch over die privacy
kunnen praten. D66 wil met name om de privacy van de grote groep te garanderen
die van een kleine groep verminderen.Mevrouw Griffith (VVD):Denkt u aan het aanbrengen van een chip in al die zedendelinquenten?Mevrouw Van der Laan (D66):In Groot-Brittannië doet met dat met een band die vastzit om het
been. Je hebt dat ook bij elektronisch huisarrest. Als daar iets mee gebeurt,
gaat er meteen een alarmsignaal af. Op die manier kan de persoon in kwestie
gevolgd worden.De heer De Wit (SP):Als je dit soort maatregelen voorstelt, moet je ook het idee hebben dat
het ergens toe dient. Waartoe zou het voorstel moeten dienen dat je iedereen
desnoods via de satelliet kunt volgen? Waar is dat voor nodig?Mevrouw Van der Laan (D66):Dit zijn extreme gevallen. Bij het opheffen van privacy denk ik eerder
aan justitiepartners die gewoon gegevens kunnen uitwisselen. In Groot-Brittannië
is het bij zedendelicten, gezien de recidive, een manier van preventie. De
bedoeling is natuurlijk dat het bij dit soort delicten niet tot recidive komt.
Als wij één recidive zouden kunnen voorkomen, doordat iemand
denkt dat hij toch wordt gepakt, omdat de satelliet precies weet waar hij
op een bepaald moment is geweest, dan is dat naar mijn mening al de moeite
waard.De heer De Wit (SP):Is het geen beter idee, voordat je iemand uit de gevangenis ontslaat,
te kijken of hij daaraan toe is? Er zijn tegenwoordig prachtige screeningslijsten
gemaakt, zodat je voor zover mogelijk het risico kunt inschatten. Als het
risico groot is, moet je het niet doen. Mij lijkt dat beter dan dit soort
verregaande inbreuken op de privacy van mensen in te voeren.Mevrouw Van der Laan (D66):Vanzelfsprekend zou het heel mooi zijn als wij dat konden. Wij lezen in
de kranten dat het met mensen die voorwaardelijk vrij zijn of met verlof zijn,
zoals met het tbs-geval dat hier al genoemd is, vaak weer mis gaat. Wij kennen
de cijfers. Wij moeten nagaan hoe wij dat kunnen voorkomen. Als wij preventieve
maatregelen kunnen nemen om recidive te voorkomen door mensen tijdelijk van
hun privacyrechten te beroven, lijkt ons dat een betere oplossing dan snuffelwetgeving
waarbij iedere burger wat van zijn privacy verliest. Als wij die afweging
maken, moet dat bij de kleine groep gebeuren en niet bij de grote.Voorzitter. Ook ten aanzien van drugs zijn wij niet dogmatisch, maar pragmatisch.
Wij waren dan ook teleurgesteld over de uitspraken van deze minister van Justitie
in Duitsland. Als pasjes of nationaliteitstoetsen worden ingevoerd voor de
coffeeshops, kan iedereen op zijn vingers natellen dat de handel zich gewoon
weer naar de straat verplaatst. De fractie van D66 ziet liever het actief
uitdragen van de voordelen van het Nederlandse beleid, het zetten van de eerste
stappen zetten naar het gesloten-achterdeurcircuit en tijdens het Nederlands
voorzitterschap het inzetten op een evaluatie van de VN-drugsverdragen die
het heel erg moeilijk maken om een beetje pragmatisch om te gaan met de drugsproblemen.De fractie van D66 is ook bezorgd over de laconieke opstelling van deze
regering in het kader van de Europese Grondwet, in het bijzonder over de justitiesamenwerking.
In het verleden hebben wij deze minister gehoord over een Europese strafrechtelijke
ruimte, maar tegenwoordig heeft de regering als prioriteit alleen nog maar
om de christelijke waarden in de Grondwet te verankeren, dit trouwens in weerwil
van een Kamermeerderheid. Ik kan u één ding verzekeren: als
onze buurlanden straks het Nederlandse drugsbeleid wegstemmen, zullen wij
aan die christelijke waarden in de Grondwet helemaal niets hebben.Ook de opstelling van deze regering in internationaal verband baart ons
zorgen. Wij zullen daar meer in detail op ingaan bij het wetgevingsoverleg
van aanstaande maandag over de antiterrorismemaatregelen, maar toch wil ik
alvast een paar kanttekeningen plaatsen. Het kan niet de bedoeling zijn om
ons rechtssysteem te veramerikaniseren. Als het buitenspel zetten van onze
eigen rechtsstaat de enige manier is om terroristen te vangen, hebben die
terroristen bij voorbaat al gewonnen. Ons schrikbeeld is Guantanamo Bay, waar
mensen al meer dan een jaar zonder enige vorm van proces of zelfs maar toegang
tot een advocaat vastzitten in een juridisch zwart gat. De fractie van D66
vindt het dan ook onbegrijpelijk dat de EU bij de vorige EU-top heeft nagelaten
om daar een veroordeling over uit te spreken. Ook zijn wij verbijsterd over
de brief van de minister inzake de passagiersgegevens. Doodleuk stelt de minister
dat de KLM geen gegevens doorgeeft, maar hij vertelt niet dat alles al gereed
is om van start te gaan met het beruchte "pullsysteem". De Amerikanen hoeven
maar met hun vingers te knippen om in onze computers te kunnen kijken. De
minister vertelt dus wel "the truth", maar niet "the whole truth".Minister Donner:Als mij nu verweten wordt dat ik niet de hele waarheid vertel,
kunt u mij dan even uitleggen waarover u het hebt?Mevrouw Van der Laan (D66):Ja, dat kan ik zeker. Ik heb gisteren gebeld met de KLM en ik heb gevraagd
hoe het staat met het verstrekken van de passagiersgegevens. De KLM vertelde
dat men al opdracht heeft gekregen van de Amerikanen om de computersystemen
volledig gereed te maken, zodat de Amerikanen daarin kunnen. Wij hebben dus
gepraat over een "push" of een "pull". Gaan de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen
de informatie naar de Amerikanen toe duwen of mogen de Amerikanen de informatie
er zelf uit trekken? Het wordt een "pullsysteem". De enige filter die momenteel
is aangebracht, is een filter die ervoor zorgt dat men alleen inzicht kan
krijgen in vluchten van, naar en via Amerika en dus niet in andere vluchten.
Voor de rest worden echter alle gegevens volledig open gegeven. De enige reden
waarom men nog niet begonnen is, is dat de Amerikanen nog niet klaar zijn
om die informatie in ontvangst te nemen. Het probleem zit dus aan de Amerikaanse
kant, maar Nederland is er helemaal klaar voor om, wanneer de Amerikanen klaar
zijn, de informatie te gaan geven. Dat vind ik echt schrikbarend, want wij
hebben een kans om overtreding van de Europese en Nederlandse privacyregels
preventief tegen te gaan, maar daar gebeurt gewoon niets aan. Wat dat betreft,
vind ik dat de brief van de minister tekortschiet. Hij stelt alleen dat er
momenteel geen gegevens worden gegeven. Dat klopt, maar dat kan morgen al
anders zijn. Ik vind echt dat wij daar iets aan moeten doen.Mevrouw Griffith (VVD):Ook de VVD-fractie is natuurlijk bezorgd als het gaat om privacygegevens.
Er moet een evenwicht zijn, maar er is natuurlijk wel een Europese richtlijn
waaraan wij ons moeten houden. Wij hebben juist afgesproken dat wij in het
kader van de bestrijding van terrorisme gegevens aan elkaar zouden verstrekken.
Hoe moet ik dat zien, gelet op datgene wat u nu zegt over de verstrekking
van passagiersgegevens door Schiphol aan de Amerikanen?Mevrouw Van der Laan (D66):Europees commissaris Bolkestein heeft op het punt van de passagiersgegevens
vier probleemgebieden gedefinieerd. Dat betreft in de eerste plaats de vraag
waarvoor die gegevens worden gebruikt. De EU zegt: alleen voor terrorismebestrijding.
Ik denk dat wij het daar allemaal over eens kunnen zijn, maar het probleem
is dat de Amerikanen die gegevens ook willen gebruiken voor andere serieuze
misdrijven, zoals pornografie, drugshandel en mensenhandel. Daar gaan de afspraken
echter niet over. Het moet dus gelimiteerd worden tot terrorisme. In de tweede
plaats willen de Amerikanen 39 soorten gegevens, van je maaltijd tot je creditcardgegevens.
De EU stelt dat het met veel minder kan. Natuurlijk zijn er gegevens die essentieel
zijn voor terrorismebestrijding, maar als de maaltijdgegevens worden geregistreerd,
denk ik dat elke terrorist dan maar geen vegetarische, halal of andere speciale
maaltijd meer gaat bestellen. Het derde punt waarover men het niet eens is,
betreft de vraag hoelang die informatie gehouden moet worden. De VS willen
die informatie zeven jaar houden, maar de EU denkt dat drie jaar meer dan
genoeg is. Het laatste punt betreft de onafhankelijke rechtsgang in de VS.
De EU wil graag dat ook Nederlandse burgers toegang krijgen tot een Amerikaanse
rechter. Wij hebben afgelopen maandagochtend ontbeten met de heer Ridge, de
secretary of homeland security van de heer Bush. Hij heeft ons verteld dat
hij vindt dat de privacy officer wel genoeg is en dat de Europeanen helemaal
geen toegang hoeven te hebben tot de rechter. Wij zijn het dus wel met elkaar
eens dat in het kader van de terrorismebestrijding gegevens verstrekt kunnen
worden, maar wij zijn het niet met elkaar eens over de vorm die dat moet krijgen.
Ik denk dat wij ons daarop moeten richten om een goede overeenkomst te krijgen
met de Amerikanen, waardoor die vier problemen worden opgelost. Dan kunnen
wij wel samenwerken.Ook in een wat verder buitenland moet de regering assertiever opkomen
voor onze rechtsbeginselen. Wij denken dan aan Thailand en aan Machiel Kuijt,
die al zes jaar onschuldig vastzit. De fractie van D66 vindt dat andere Nederlanders
die vastzitten, hun straf in Nederland moeten kunnen uitzitten. Wij willen
dan ook de toezegging van de regering dat er, net als met Marokko, een verdrag
met Thailand komt. Nederland is trouwens een van de weinige landen die nog
niet zo'n verdrag heeft.Wij zullen nog verder over Schiphol spreken. Ik wil kort de volgende kanttekening
maken, mede als gevolg van de woorden van de collega's van de PvdA. Wij waarschuwen
voor simplistische oplossingen. Natuurlijk moeten veelplegers in de cellen
waar nu bolletjesslikkers zitten. Dan moet er wel een goed program zijn om
ervoor te zorgen dat de bolletjes Nederland niet in komen. Anders is er slechts
sprake van een aanzuigende werking. D66 wil dan ook dat Nederland doorgaat
met druk uit te oefenen op de Antillen. Die druk moet maximaal opgevoerd worden,
zodat wij op Curaçao tot een complete scanning kunnen komen. Dat is
reeds op Aruba het geval.De heer Wolfsen (PvdA):Vindt mevrouw Van der Laan de voorstellen van de minister staan voor een
goede aanpak?Mevrouw Van der Laan (D66):Ik krijg uit de plannen van de minister de indruk dat er eindelijk wat
gaat gebeuren. Door onder andere het opzeggen van vluchten is hij bereid om
de druk op de Antillen te maximaliseren. Ik heb wat minder begrip voor de
poging van de regering om het probleem naar Schiphol te verplaatsen. In de
optiek van D66 kan beter begonnen worden op de Antillen. Dat maakt een vergelijking
tussen Aruba en Curaçao duidelijk. Op Aruba scannen de Amerikanen op
de vluchten naar Miami iedereen. Op Curaçao worden vijftig mensen uit
de rij geplukt met de vraag of zij door de scanner willen gaan. Vijf en veertig
mensen moeten dan toevallig even de handen wassen. Die mensen komen niet meer
terug. Van de vijf die wel gescand worden, wordt er vervolgens eentje opgepakt.
De rij loopt intussen door, zodat er weer vijftig bolletjesslikkers in het
vliegtuig naar Schiphol zitten. Wij moeten beginnen aan de bron. Ik heb het
gevoel dat de minister het probleem wil verplaatsen naar Schiphol. Dat is
logisch omdat de samenwerking met de Antillen niet goed loopt. Het lijkt mij
echter een verdraaiing van de beste oplossing.De heer Wolfsen (PvdA):Mevrouw Van der Laan komt weer met nieuwe oplossingen. Vindt zij de voorgestelde
plannen goed, ja of nee?Mevrouw Van der Laan (D66):Ik vind het goed om de druk op de Antillen op te voeren, zodat wij daar
effectiever kunnen optreden. Ik vind het niet goed om te proberen het probleem
naar Schiphol te verplaatsen.D66 is zeer tevreden dat in het Wetboek van Strafvordering een aparte
afdeling aan het slachtoffer zal worden gewijd. Wij beschouwen dit als een
gevolg van ons jarenlange pleidooi om ook het slachtoffer een belangrijke
plaats te geven in het strafrecht en het feit dat in het Hoofdlijnenakkoord
daaraan aandacht wordt besteed.Wij vragen aandacht voor twee zaken. Adresgegevens van het slachtoffer
horen niet in processtukken en in het vonnis. Wij denken daarbij aan "stalking"
en aan zedenmisdrijven. Het is erg vervelend voor slachtoffers als daders
achter hun adres kunnen komen, juist in dit soort gevallen. Wij worden hierover
benaderd door slachtoffers. Wij denken dat het vrij gemakkelijk is om dit
op te lossen.Wij hebben ook vragen over bezuinigingen op Slachtofferhulp Nederland.
Zij voeren nieuwe taken uit, in goed overleg met en vaak op verzoek van justitie.
Zij krijgen daar vervolgens vaak geen geld voor. Wij hebben daarvoor een amendement
opgesteld.Naast deze punten van kritiek wil de D66-fractie ook lof uitspreken. Wij
zijn natuurlijk tevreden over de nadruk op de geïntegreerde ketenbenadering.
Wij zijn ook erg tevreden over de prioriteit die wordt gelegd bij veelplegers.
Het is duidelijk dat een kleine groep mensen verantwoordelijk is voor relatief
veel misdrijven. Door deze mensen hard aan te pakken en langdurig vast te
zetten, wordt zeer veel schade voorkomen. De minister kan dan ook op onze
steun rekenen.D66 is ook blij dat huiselijk geweld een speerpunt is voor dit kabinet.
Wij vragen de minister om bijzondere aandacht voor huiselijk geweld en eerwraak,
bijvoorbeeld in de notitie die minister Verdonk binnenkort aan de Kamer zal
zenden. Wij vragen ook aandacht voor het Centrum voor Criminaliteitspreventie
en Veiligheid en met name voor ontschotting tussen Justitie en VWS. Daar is
nog veel werk te doen.De heer Eerdmans (LPF):Ik stel u een eerlijke vraag en ik hoop daarop een eerlijk antwoord te
krijgen: Wat is het nut van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid?Mevrouw Van der Laan (D66):Twijfelt u aan het nut daarvan?De heer Eerdmans (LPF):Ik heb zojuist uiteengezet waarom ik daaraan twijfel.Mevrouw Van der Laan (D66):Omdat huiselijk geweld een geïntegreerde aanpak vereist, geloven
wij dat zo'n centrum een heel belangrijke rol kan spelen. Dat blijkt ook uit
reacties van degenen die dagelijks met de problematiek bezig zijn.De heer Eerdmans (LPF):Bij Justitie gaan er miljoenen om in preventie en jeugdzorg. Een hele
directie houdt zich daarmee bezig. Bij diverse andere ministeries, zoals VWS,
zijn ook miljoenen gemoeid met het onderwerp jeugdzorg, jeugdwelzijn en preventie.
Wat voegt dit nieuwe centrum toe? U hebt het over ontschotting, maar hoe meer
wij oprichten, des te meer beschotting roepen wij in het leven.Mevrouw Van der Laan (D66):Soms heb je een apart centrum nodig, juist om de ministeries en alles
wat daar aan organisaties omheen zit, te dwingen met elkaar samen te werken.
Als u mij ervan kunt overtuigen dat een nieuw centrum geen toegevoegde waarde
heeft, moeten wij daarover praten, maar dan wel op basis van de feiten en
van de inhoud. Wij hebben aanwijzingen dat het centrum een belangrijke rol
speelt, zeker bij huiselijk geweld.Wat de reclassering betreft wil de fractie van D66 geen bezuiniging op
de uitvoering, maar juist op de overhead, wegens het naast elkaar werken van
de organisaties. Nu al zijn er in sommige plaatsen wachtlijsten van negen
maanden voor een taakstraf. Wij vragen ons af hoe de minister hiermee omgaat
als juist hierop wordt bezuinigd. Als het plan van de heer Eerdmans voor de
"flying squads" wordt uitgevoerd, worden de wachtlijsten voor de reclassering
nog langer. Wij overwegen een motie in te dienen om ervoor te zorgen dat de
bezuinigingen op de reclassering op de juiste plek terecht komt en tevens
om de druk op te voeren om eindelijk een goede evaluatie van de effectiviteit
van de reclassering te krijgen.Mijn fractie plaatst ook kanttekeningen bij de bezuinigingen op "Justitie
in de buurt". De minister zegt hierover: als lokale partners JIB zo'n waardevolle
bijdrage vinden, laten wij dan ook praten over een meer evenwichtige financiële
verdeling. Dit is een nieuwe versie van het Nimby-syndroom: not in my budget.
De fractie van D66 wil niet alleen dat JIB wordt voortgezet, maar wil er nog
een top opzetten; de zogenaamde "rechter in de buurt".Mevrouw Vos (GroenLinks):U wilt een motie indienen om de bezuiniging in de reclassering op de juiste
plekken terecht te laten komen. Wat zijn volgens u de goede plekken en denkt
u dat de huidige bezuiniging, die zeer groot is, uiteindelijk op een goede
en verantwoorde wijze kan worden gerealiseerd?Mevrouw Van der Laan (D66):Dat is een belangrijke vraag. Het bedrag van 30 mln is ongelooflijk hoog;
ik geloof dat het een kwart van de begroting is. Toch denken wij dat het kan,
omdat de overhead 27% bedraagt. Dit betekent dat van de ruim 2000 mensen die
er werken, slechts 1500 bezig zijn met het primaire werk van de begeleiding.
De anderen zijn bezig met management en coördinatie en overleg. Bovendien
kan een enorme efficiencywinst worden geboekt door het samenvoegen van de
drie reclasseringsorganisaties, te weten Reclassering Nederland, die ongeveer
70% van de reclassering verzorgt, Verslavingszorg die 20% verzorgt en het
Leger de Heils dat 10% voor zijn rekening neemt. Het is veel efficiënter
om daar één organisatie van te maken, net als in de rest van
de wereld, zodat er geen discussie plaatsvindt over wie wat moet doen. Dit
sluit trouwens niet uit dat het Leger des Heils een aparte functie heeft,
omdat het daklozen kan bereiken, maar deze organisatie kun je als een soort
subcontractor inschakelen, in plaats van steeds met alle partners om de tafel
te moeten zitten. Ik heb verschrikkelijke verhalen gehoord van mensen van
de reclassering over het met acht mensen per instantie vergaderen
over de vraag wie nu precies wat moet gaan doen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Ik hoef niet zo'n lang antwoord, want ik had nog graag een
vraag willen stellen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Wolfsen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben het met mevrouw Van der Laan eens dat één organisatie
veel efficiënter is. Een voorstel daartoe zullen wij onmiddellijk steunen.
Is het echter niet veel belangrijker om de voortgang te garanderen van het
werk dat de reclassering doet? Mevrouw Van der Laan zou dat in haar motie
kunnen meenemen.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik heb al een concepttekst voor de motie, waarin de regering wordt opgeroepen
om de bezuinigingen af te wentelen op de overhead en de managementstructuren,
maar bijvoorbeeld ook op de werkprocessen, die op dit moment ontzettend ingewikkeld
zijn. Op die manier ontzien wij de begeleidingsprogramma's en kan het echte
werk doorgaan.Mevrouw Griffith (VVD):Mevrouw van der Laan had het net over Rechters in de Buurt. Kan zij uitleggen
wat de toegevoegde waarde daarvan is? Je zou immers rechters uit de gewone
arrondissementsparketten moeten halen, waar nu al grote tekorten bestaan,
om hen bij Justitie in de Buurt te plaatsen. Wat is daar de toegevoegde waarde
van en hoe kijkt mevrouw Van der Laan aan tegen mijn voorstel om een mobiele
Justitie in de Buurt in het leven te roepen?Mevrouw Van der Laan (D66):Ik denk dat mevrouw Griffith uitstekend in haar betoog heeft uitgelegd
hoe belangrijk het is om al die met elkaar samenwerkende partners in de buurt
te hebben, de politie, het OM en jeugdwerk. Wij willen daar de laatste top
nog aan toevoegen, door de rechter eveneens daar neer te zetten. Daarmee kan
worden ingespeeld op de schaamtecultuur en op de preventieve werking. Er kan
ook een voorbeeld mee worden gesteld. Mensen zien immers dat er meteen wordt
gestraft als het ergens misloopt. Er is al een experiment geweest in Maastricht.
Daarbij bleek dat het niet altijd effectief is, maar veel te maken heeft met
bijvoorbeeld de samenhang in de buurt. Misschien moest er eens een experiment
worden gestart in wijken zoals Amsterdam-West, waar met name gangs van Marokkaanse
jongeren de zaak onveilig maken en waar de schaamtecultuur belangrijk is.
De mobiele insteek van de VVD-fractie kan daar een versterkend element in
zijn.Het "not in my budgetsyndroom" van minister Donner reikt nog verder. Toen
ik hem vroeg wanneer de regering uitvoering gaat geven aan de aanbeveling
om 15 nieuwe heroïneverstrekkingsprojecten op te zetten, verwees hij
naar de VWS-begroting. Dat kan natuurlijk niet. Weg met de schotten in dit
kabinet. Als de heroïneverslaafden straks weer op rooftocht moeten voor
hun shots, dan komen zij vanzelf weer op de begroting van Justitie terecht.In het Hoofdlijnenakkoord staat mede dankzij D66 aandacht voor jeugdzorg
centraal. Daarbij hoort ook een intensivering van 100 mln euro. Hoe verklaart
deze minister dan dat hij 17% gaat bezuinigen op de justitiële jeugdinrichtingen?
Per 1 januari zullen deze instellingen dichtgaan. Dan komen er jongens en
meisjes op straat die daar niet horen. Hoe gaat de minister voorkomen dat
deze kinderen tussen wal en schip vallen? De D66-fractie wil verder af van
de bezuinigingen op de kinderrechtswinkels en zal dan ook het amendement daarover
van de SP-fractie steunen.Tot slot heb ik vier korte vragen. Hoe gaat de regering ervoor zorgen
dat de specialistische kennis over gender en recht van het Clara Wichmann
Instituut niet verloren gaat? Ziet de regering een rol voor zichzelf in het
tegengaan van agressie tegen dienstverleners zoals huisartsen? Hoe staat de
regering tegenover de Europese plannen voor een verplichte bronbeveiliging
voor mobiele telefoons en laptops en wil zij net zoals de D66-fractie versneld
beginnen met de invoering daarvan? En tot slot: hoe staat de regering tegenover
het gebruik van particuliere veiligheidsbedrijven om het cellentekort aan
te pakken?Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Minister Donner is zonder twijfel de bewindsman met de meeste
praatjes, aldus het redactioneel commentaar in de Volkskrant van vanochtend.
Ik herkende in deze column het beeld van een minister die elke week in binnen-
en buitenland als een handelsreiziger in repressieve retoriek de samenleving
opleukt met nieuwe verboden, inperkingen van burgerlijke vrijheden en toenemende
controledrang. Het zijn geen loze praatjes. Het lijkt wel of er een onstuitbare
stroom Donner- en bliksemwetsvoorstellen uit de burelen van de minister komt.
Hij stroomlijnt het strafproces, vooral in het nadeel van verdachten. Er komen
meerpersoonscellen en sobere inrichtingen waarin stelselmatige daders opgeborgen
en, zo zijn wij bang, afgeschreven worden. Het zijn allemaal voorstellen waarin
de minister laat zien dat het hem menens is. Daarnaast flitst hij ook nog
in de internationale media voorbij. Deze week bijvoorbeeld hielp minister
Donner in vloeiend Duits het Nederlandse softdrugsbeleid om zeep. En hij wil
nog meer. Hij wil intensiever met de Amerikaanse justitiële autoriteiten
samenwerken om de drugshandel tegen te gaan. Het lijkt er wel op dat deze
justitiebegroting ook nog door het Amerikaanse parlement geloodst moet worden.
Minister Donner is niet bij te benen. Het is een Hirsch Ballin in het kwadraat.
Beent de minister zichzelf nog wel bij? Heeft hij nog wel zicht op zijn uitgangspunten,
zijn doelstellingen en de legitimiteit van zijn instrumentarium om zijn doelen
te bereiken? Of is het doel straks een wetboek van Donner te hebben in plaats
van een wetboek van strafrecht?Om hem de helpende hand te bieden geef ik een resumé van zijn uitgangspunten
en doelen. De minister zegt dat de overheid geen troubleshooter voor de burger
is en dat de overheid pas in actie zal komen als de publieke belangen niet
meer door de maatschappelijke instanties of de markt kunnen worden behartigd.
Het lijkt wel alsof de burger er voor de Staat is in plaats van andersom.
De minister heeft ook een aantal doelstellingen. In 2007 moet de criminaliteit
met zo'n 25% zijn verminderd, moet de strafrechtelijke handhaving zijn geïntensiveerd en het toezicht en moet de controle op de publieke
ruimte zijn versterkt. Hoe wil de minister dat bereiken? Zijn terugtredende
overheid laat de verantwoordelijkheid over aan maatschappelijke organisaties
die meer moeten doen met minder geld, en aan burgers die vaak geen flauw benul
hebben van wat de minister bedoelt met "u moet uw verantwoordelijkheid nemen".
Vandaag hebben wij begrepen dat de minister bij geweld op straat als tip geeft
"u moet afschrikken of afleiden". Dat is niet een heel verkeerde tip, maar
kan de minister aan de burger laten zien hoe die dat moet doen? Hoe zou de
minister dat doen?Intussen probeert de minister, zij het verhuld, de samenleving naar zijn
hand te zetten. Bij de Raad van State ligt een wetsvoorstel waarin opsporingsinstanties
naar Nederlandse begrippen ongekende mogelijkheden krijgen. Bedrijven en instellingen
moeten informatie verstrekken over iemands godsdienst, ras, politieke gezindheid
of seksueel leven. Deze minister heeft niet voor niets de Big Brother Award
gewonnen. Ik zal hem er niet mee feliciteren; wij hebben niets met zo'n opdringerige
overheid. De kwaliteit van de rechtstaat heeft het afgelegd tegen snel en
gemakkelijk. De minister zet in op een bruikbare rechtsorde en is bereid,
daarvoor belangrijke rechtstatelijke waarborgen voor burgers op te offeren.
Procureur-generaal De Wijkerslooth de Weerdesteijn formuleerde het treffend
in Justitiemagazine van december 2002: Het rechtstatelijk bouwwerk staat er
niet voor niets. Mensen raken een beetje weg van de reden waarom het er staat.
Totdat zij zelf verdachte worden. Dan weten zij precies waarom die plichtplegingen
er allemaal zijn.Wij zijn het met de minister eens. Er is natuurlijk wel heel veel werk
te verzetten. Onveiligheidgevoelens nemen toe, geweldsdelicten nemen in aard
en omvang toe en het vertrouwen in de overheid neemt af. Wij verschillen echter
fundamenteel van mening met de minister over de wijze waarop het moet. Een
betere terrorismebestrijding wordt volgens mijn fractie niet gehinderd door
rammelende wettelijke kaders. Het gaat om gebrekkige handhaving. Effectieve
criminaliteitsbestrijding is een kwestie van doen. Wil de minister een reactie
geven op de vrijlating van de vijf verdachten die verleden week met veel bombarie
zijn opgepakt in een terrorismezaak, waardoor een aanslag zou zijn voorkomen?Burgers moeten zien dat er recht is, maar bovenal dat er recht gedaan
wordt. Het valt te betwijfelen of de teneur van de huidige Justitiebegroting
dit adagium respecteert. De eerste zin is: "Versterking van de maatsschappelijke
structuur – die van de economie in het bijzonder – verbetering
van de veiligheid van de burger en verruiming van diens participatie en integratie,
dat is de inzet van de overheid in de komende jaren." Ik kan dit moeilijk
rijmen met de beleidsvoornemens van de minister. Hij versterkt de maatschappelijke
structuur juist helemaal niet. Naast alle bezuinigingen die al over de gehele
linie door dit kabinet over de samenleving worden uitgestrooid, komt de minister
nog eens met korting op de reclassering, de jeugdbescherming en Justitie in
de Buurt. Het Clara Wichmann Instituut kan stoppen, het project Herstelbemiddeling
kan stoppen en de Kinderrechtswinkels verdwijnen. In plaats daarvan komt er
nog meer repressie en inbreuk op de burgerlijke vrijheden. Wij zien niet hoe
dit de veiligheid in de samenleving kan bevorderen. Wij noemen dit paniekpolitiek
van een opdringerige nachtwaker.Mevrouw Van der Laan (D66):De vijf verdachten in Rotterdam zijn vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs
of eigenlijk omdat het AIVD-bewijs niet gebruikt mag worden. Wat is de oplossing
van de GroenLinksfractie voor dergelijke problemen? Is die om, zoals de minister
wil, toch maar informatie van de AIVD te gebruiken in een rechtszaal? Ligt
de oplossing in de communicatie tussen de politie en de inlichtingendiensten?
Waar ziet de GroenLinksfractie mogelijkheden om die jongens achter slot en
grendel te stoppen? Dat lijkt mij toch ons gezamenlijke doel bij de terrorismebestrijding.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het probleem is dat wij helemaal niet weten wat de achtergronden van dergelijke
zaken zijn en dat wij niet weten waarom de mensen zijn vrijgelaten. Daarom
stelde ik deze vraag aan de minister. Ik vond het bericht dat vandaag naar
buiten kwam overigens wel opmerkelijk. Wij zijn in ieder geval niet voor het
gebruiken van AIVD-informatie in rechtszaken, tenzij er een rechterlijke toets
op mogelijk is. Dan kan dat wat ons betreft wel. Wij vinden dus dat bewijsmateriaal
in strafrechtzaken altijd door de rechter getoetst moet kunnen worden. Dat
is voor ons een absolute voorwaarde. Verder is het volgens mij ontzettend
belangrijk dat bij de opsporing en het verzamelen van informatie effectiever
wordt gewerkt. Er wordt door bijvoorbeeld de AIVD en de politie langs elkaar
heen gewerkt. Juist in het voortraject kan men volgens mij veel effectiever
tewerk gaan.Mevrouw Van der Laan (D66):We zijn het met elkaar eens. Het probleem betreft niet de vraag of de
rechter kan toetsen of de AIVD-informatie wel juist is, maar of de verdachte
en zijn advocaat toegang hebben tot de informatie. Daarop heeft mijn vraag
vooral betrekking. Vindt u ook niet dat AIVD-informatie alleen maar gebruikt
mag worden als ook de verdachte en zijn advocaat daartoe volledig toegang
hebben?Mevrouw Vos (GroenLinks):Als ik het heb over de rechterlijke controle, bedoel ik daarmee dat de
informatie bij de rechtszaak gecontroleerd moet kunnen worden en dat uiteraard
de verdachte en zijn advocaat daartoe toegang moeten hebben. Ik ben het dus
volstrekt met u eens.Voorzitter. De vraag is dus: wordt het veiliger in dit land? Er komt geld
voor het OM, de politie en de rechtbanken. Maar komen er echt meer "handen
aan het bed"? Kan de minister zeggen hoeveel officieren er extra komen? Hoeveel
rechters komen er extra? Er is gezegd dat er 880.000 zaken extra behandeld
worden waarvan 40.000 extra rechtbankzaken. Gaat dat ook lukken? Kan de minister
de garantie geven dat met deze extra investering die extra werklast verricht
kan worden?Voorzitter. Als het aan de minister ligt mogen buitenlanders geen soft
drugs meer in Nederland kopen. Dat lijkt mij een schending van het gelijkheidsbeginsel
in de Grondwet. Ik wil er in dit verband echter vooral op wijzen dat de minister
hiermee eigenlijk meewerkt aan de terugkeer van de straathandel in soft drugs.
Er komt weer een nieuwe niche waarin velen bereid zijn om, met alle overlast
van dien, op straat te gaan handelen. Dan is natuurlijk de vraag:
waar gaan wij in hemelsnaam naar toe, minister? Ook bij de bestrijding van
de handel in hard drugs probeert de minister nog steeds om met die 100 mln
te bereiken dat deze drugs Nederland niet meer binnenkomen. Nu is er weer
een nieuwe maatregel. De minister wil desnoods een dienstregeling schrappen.
Hij wil 100% controle op alle burgers die met bepaalde vluchten binnenkomen,
dus ook op mensen die niets met de handel te maken hebben moeten zich straks
de controle laten welgevallen, gescreend en gescand worden in de jacht op
drugsmokkelaars. Wij vinden dat daarmee ver wordt ingegrepen in de persoonlijke
integriteit van grote groepen burgers en de vraag is waartoe dit leidt. Kan
de minister cijfers over drugsmokkel geven en kan hij zeggen hoe effectief
zijn beleid op dit punt is? Misschien kan hij ook iets zeggen over het voorstel
van staatssecretaris Wijn om mensen met een Nederlands paspoort die op Schiphol
worden betrapt met drugs, een perforatie in het paspoort te geven.Voorzitter. Mijn fractie is van mening dat de effectiviteit van repressie
ter verwaarlozen valt. Criminaliteitspreventie dient volgens mijn fractie
onder alle omstandigheden te prevaleren. Wij vragen ons af of langdurig en
sober opsluiten van gedetineerden kan leiden tot meer veiligheid. Volgens
ons heeft dat geen enkele zin, maar verergert dit alles alleen maar. Gedetineerden
moeten adequate penitentiaire programma's krijgen aangeboden en als dat nodig
is psychische bijstand, zodat een criminaliteitsvrije carrière wordt
mogelijk gemaakt. Maatschappelijk organisaties die zich bezighouden met resocialisatie
zullen een efficiencyslag kunnen maken, maar de onbehouwen budgetkortingen
van nu onder het mom "zet u zich alleen maar in voor de succesvolle gevallen"
tasten slechts de uitvoering van de werkzaamheden aan.Ik wil nog een paar vragen stellen. Allereerst betreffen die de jeugdbescherming.
De maatregelen klinken heel mooi, maar ondertussen wordt er op de justitiële
jeugdinrichtingen zeer fors bezuinigd. Wij vinden dat volstrekt onverantwoord.
Het gaat hier om kinderen met een zeer ernstige problematiek. Eigenlijk kunnen
deze kinderen nergens anders meer terecht, ook niet in Glenn Mills of Den
Engh. Wat moet er dan met deze kinderen gebeuren? Ook de mensen van deze inrichtingen
zeggen: elke bezuiniging betekent gewoon dat wij minder voor de kinderen kunnen
doen, dat wij ze in de cel moeten zetten met een zak chips en dat ze maar
moeten zien wat ze doen. De samenleving wordt er hiermee niet veiliger op,
minister. Dit is een verkeerde politieke keus en wij willen op dit punt uitleg.Ook met de reclassering gaat het bergafwaarts. Het succesvolle reclasseringsprogramma
DOEL is vandaag vanwege de bezuinigingen beëindigd. Wat moet de reclassering
doen om haar werk nog op een verantwoorde manier te kunnen verrichten? De
minister zegt: ze moeten maar gaan selecteren aan de voordeur. Men moet in
feite dus maar gaan kijken wie men nog denkt te kunnen helpen en wie niet.
Men moet een groep van mensen gewoon afschrijven. Het ellendige is dat dat
gedeeltelijk al gebeurt. Blijkbaar moet het in grotere mate gaan gebeuren.
Er worden al vaak rapportageaanvragen teruggestuurd. Het OM vraagt al vaak
om verkorte rapportages. Juist het ontbreken van gedegen reclasseringsrapporten
tast direct de kwaliteit van de rechtspraak aan. Op die punten wil ik een
reactie van de minister. Ook de geloofwaardigheid van de rechtspraak raakt
in het geding wanneer bij de taakstraffen die onder begeleiding en toezicht
van de reclassering worden uitgevoerd, die begeleiding en dat toezicht wegvallen.
Juist het succesvolle daarvan komt in het geding door deze maatregelen. De
minister stuurt letterlijk en figuurlijk mensen met een hark het bos in.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Het klinkt allemaal nogal kritisch. De minister doet veel te veel. Vervolgens
vraagt mevrouw Vos of het veiliger wordt in Nederland, of de doelstelling
van een afname van 20% tot 25% wordt gehaald. Ik heb eigenlijk geen enkel
voorstel van GroenLinks gehoord hoe deze partij de doelen denkt te bereiken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb benadrukt dat wat ons betreft de investeringen in de politie en
de effectiviteit van de politie, de rechters en de justitie in het algemeen
heel belangrijk zijn. In de rechtspleging moet gewoon meer geïnvesteerd
worden. De minister wil dat ook, maar onze vraag is of het ook gebeurt. Komen
die extra rechters en officieren er ook? Wat ons betreft moeten die er echt
komen.Bij criminelen en veelplegers moet je aan de preventiekant veel meer inzetten.
Als zij eenmaal de fout zijn ingegaan, is goede reclassering, is goede begeleiding
nodig om te voorkomen dat de mensen weer de straat opgaan en dat het weer
misgaat. Dat zijn belangrijke punten. De bezuinigingen op dit punt vinden
wij onverantwoord.Voorzitter. Er is een keiharde Vreemdelingenwet. Het is duidelijk dat
die zijn wrange vruchten afwerpt. Het aantal asielzoekers daalt gigantisch.
De vraag is hoe het met de kwaliteit van de opvang staat. Er moet nog meer
versoberd worden, aldus deze minister. Ik ben in een aantal centra geweest
en ik zou niet weten hoe dat moet. Men zit nu op 5 m2 per persoon.
Moet dat allemaal nog minder worden? De kostprijzen zijn jaren geleden vastgesteld
en sindsdien niet meer geïndexeerd. Gaat de minister op de medische zorg
beknibbelen? Hoe moet die versobering op humane wijze vorm krijgen? Ook de
vreemdelingenbewaring moet nog versoberd worden. Ik ben in de Willem II-kazerne
in Tilburg geweest. Daar vinden programma's plaats om de opgesloten mensen
te begeleiden, zodat zij meer perspectief hebben bij terugkeer naar het land
van herkomst. Moeten dat soort programma's sneuvelen? Zijn dat niet juist
de programma's die zorgen dat mensen zullen gaan terugkeren? Wat er nu gebeurt,
is dat zij gewoon na zes maanden zomaar buiten de poorten van de kazerne worden
gedumpt en verder moeten zij het maar uitzoeken.De minister wil bij de machtiging tot voorlopig verblijf de bezwaarfase
afschaffen. Ik begrijp daar niets van. Is de IND onfeilbaar? Wordt het in
tweede instantie toch geen andere beslissing? Over de AC-procedure heeft Human
Rights Watch gezegd dat het niet kan. Vrouwen die verkracht zijn en kinderen
moeten meer tijd hebben om hun verhaal te kunnen doen. Daar moet iets aan
gebeuren. Ook aan de bizarre regel dat je na het nader gehoor geen nieuwe
feiten en omstandigheden mag aandragen, moet iets gebeuren. Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren, aldus
Elsschot. Deze ministers laten zich niet veel gelegen liggen aan de praktische
bezwaren. Met de wetten zijn zij volop bezig, en dat alles onder het mom van
een veiliger samenleving, waar de rechtsbescherming van burgers wordt uitgekleed
en gekortwiekt. Maatschappelijke organisaties krijgen een taakverzwaring en
het strafrecht is vanaf heden niet langer het ultimum remedium, maar Donners
oplossing voor de maatschappelijke problemen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. De rechtsstaat is een groot goed, dat we hebben te koesteren.
Tegelijk is de rechtsstaat niet een statisch gegeven, een gestold bezit, maar
is zij voortdurend in ontwikkeling. Natuurlijk: hoe fundamenteler de rechtsnorm,
hoe dieper geworteld in het collectieve rechtsbesef, des te meer zal hij bestand
zijn tegen de waan van de dag. Maar het valt niet te ontkennen dat er door
de jaren en decennia heen beweging zit in hoe we met elkaar aankijken tegen
zaken als rechtshandhaving, plaats en functie van het strafrecht, de omvang
van het instrumentarium en de balans tussen overheidsinterventie en privacy.
In vergelijking met de jaren zestig en zeventig is er sprake van een zekere
no-nonsense sfeer, waarin zaken die toen vanzelfsprekend en onomstreden waren
ter discussie worden gesteld en "heilige huisjes" soms bij het grof vuil aangetroffen
kunnen worden.We zijn het "vrijheid, blijheiddenken" wel voorbij en dat vinden we terug
in het beleid. Van het huishoudensdenken in het inkomensbeleid tot de sluiting
van tippelzones en van het terugdringen van de coffeeshop tot het tegengaan
van het kraken van bedrijfspanden. Dat zal ongetwijfeld veel te maken hebben
met de wisseling van generaties, maar bijvoorbeeld ook gewoon met de persoon
van deze minister, die zich tot dusverre niet als een door het provodom gestempelde
exponent van de jaren zestig heeft doen kennen. Hoe dan ook: in veel opzichten
is mijn fractie bepaald niet rouwig om de nieuwe wind die over het terrein
van rechtsstaat en strafrecht waait. Tegelijk blijft het oppassen geblazen. In dat verband word ik een beetje
wantrouwig als er ineens een nieuwe term als "bruikbare rechtsorde" wordt
geïntroduceerd: dat is óf een open deur en dus betekenisloos,
óf een legitimatie voor rigoureuze maatregelen. En ik schrik van de
boodschap van de nieuwe nota Rechtsstaat en rechtsorde, dat de overheid alleen
dan publieke belangen zal behartigen als er geen alternatief is, ofwel als
maatschappelijke instanties of de markt daar niet toe in staat zijn. Laat
ik als schot voor die boeg maar vast zeggen dat de ChristenUnie niets voelt
voor een geprivatiseerde rechtsstaat met de overheid als.Wat niet verandert, wat niet mag veranderen, is dat de justitie –
het bevorderen van gerechtigheid, het verschaffen van recht bij schendingen
van de regels, en het beschermen van de veiligheid van de burgers –
een kerntaak van de overheid is. Vrouwe Justitia heeft daar haar handen vol
aan. Want het recht wordt op straat gebogen. Er is veel onrecht, wetsovertreding,
onveiligheid en dreiging. Nu is dit van alle tijden: vanaf de eerste ongehoorzaamheid
van de mens uit Genesis 3 is er niet veel nieuws onder de zon.Nu heeft de overheid niet stil gezeten bij deze toename van geweld en
overlast: er zijn zeker de laatste jaren nieuwe instrumenten/regels/straffen
bijgekomen, waarbij de privacy door de bank genomen terrein moest prijsgeven
ten gunste van de rechtshandhaving. Denk aan preventief fouilleren, cameratoezicht,
DNA-onderzoek, de aanpak ex artikel 140 enz. Dit alles heeft niet kunnen voorkomen
dat we bij bepaalde veel voorkomende overlast of asociaal gedrag met lege
handen staan: vervuiling en vernieling op straat, agressief of intimiderend
gedrag in de trein, voortdurend nachtelijk lawaai, overlast rond coffeeshops.
Denk ook aan de recente gebeurtenissen in Amsterdam-Geuzenveld en -Slotervaart.
Het valt niet te ontkennen dat de instrumenten van preventie én repressie
maar al te vaak tekort schieten, bijvoorbeeld doordat de feiten niet ernstig
genoeg zijn voor een adequate strafrechtelijke reactie, of doordat uit vrees
voor represailles geen aangifte wordt gedaan. En zo kent menige gemeente z'n
eigen groepje notoire probleemveroorzakers en overlastbezorgers, waar iedereen
zich groen en geel aan ergert, maar waar geen kruid tegen gewassen lijkt te
zijn.Voor dit soort situaties van asociaal gedrag wil de ChristenUnie een nieuw
instrument introduceren, dat we de welluidende naam "Doe-normaalbevel" hebben
gegeven. Dat is een strafrechtelijke maatregel, op grond waarvan iemand zich
een bepaalde periode dient te onthouden van bepaalde, precies omschreven gedragingen
die kunnen worden getypeerd als asociaal gedrag. Houdt hij zich niet aan de
bepalingen van het bevel, dan volgt vervangende hechtenis. In sommige gevallen
kan worden volstaan met een "Ik doe normaalcontract", waarin ook weer precies
staat omschreven wat wel en wat niet mag en waar zijn handtekening onder staat;
wie toch weer in de fout gaat, riskeert een "doe-normaalbevel". Dit voorstel
is ontleend aan de Britse ABC ("acceptable behaviour contract") en ASBO ("anti-social
behaviour order"), waarmee zeer positieve ervaringen zijn opgedaan. De minister
en de collega's beschikken inmiddels over een notitie, waarin ons voorstel
nader is uitgewerkt, met een complete proeve van een wetsvoorstel erbij. Graag
krijg ik een eerste reactie van de minister en hoor ik of hij bereid is om
de mogelijkheden tot introductie van zo'n instrument te onderzoeken.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Behalve de naam spreekt deze benadering mij wel aan. Stel dat een dergelijk
contract is gesloten, dan moet degene die dat is aangegaan, zich houden aan
de regels. Wie ziet daarop toe?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Politie en justitie, maar vooral de politie. Een concreet voorbeeld. Kijk
naar de problemen met de groep hangjongeren. De politie kan daartegen optreden
en aangeven dat iets niet mag, dat er overlast plaatsvindt en dat de groep
moet weggaan. Vervolgens gebeurt het twee straten verderop weer, of de volgende
avond. De politie moet er wel op toe zien, want de mensen hebben daar last
van. Het gaat vaak ook gepaard met lichte vernielingen, overlast, intimidatie
en bedreiging, maar daar is heel moeilijk greep op te krijgen. Mijn stellige
verwachting is – de ervaringen in Engeland billijken dat –
dat, als een dergelijk bevel is afgegeven, bijvoorbeeld aan de leidersfiguren
binnen een dergelijk clubje, een en ander veel gerichter gebeurt. Met de meelopers
kun je een contract afsluiten, zodat je kunt differentiëren. Dan weet
je welke afspraken zijn gemaakt en welk bevel is afgegeven. Dan is ook duidelijk
wat men op die plek en die omgeving niet meer mag doen. Ik schat in dat ook
omstanders, of mensen die er last van hadden, gemakkelijker de telefoon zullen
grijpen als het toch weer gebeurt. Ze weten namelijk dat, als de politie dan
weer ingrijpt, de jongelui iets boven het hoofd hangt. De controle kan dus
gerichter zijn, want je weet wat er is afgesproken of wat in het bevel is
opgenomen. Daar kunt je op toe zien. De capaciteit blijft inderdaad een probleem.
Dat steek ik niet onder stoelen of banken, maar dit voorstel is niet minder
gemakkelijk handhaafbaar dan de huidige situatie, waarbij het probleem zich
vooral als een waterbed verplaatst.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Wij kennen iets wat hierop lijkt. Jongeren komen onder voorwaarden op
vrije voeten. Vervolgens houden ze zich niet aan die voorwaarden. Dat bespeurt
niemand, of er is geen capaciteit om de vervangende detentie ten uitvoer te
leggen. De gedachte spreekt mij wel aan, maar wij hebben veel vergelijkbare
oplossingen die niet blijken te werken, vanwege platte redenen als capaciteitsgebrek.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Er zullen zeker nadelen aan zitten. Een van de krachtige kanten van dit
voorstel is echter dat je een aantal bestaande voorzieningen en elementen
bij elkaar brengt. We kennen al een straatverbod. We kennen een stadionverbod.
Dat kan allemaal in dit voorstel worden samengevoegd. In die zin is er sprake
van een zekere structurering van een aantal elementen dat wij al kennen. Controle
en handhaving ervan is altijd al een punt. Het belangrijkste van dit voorstel
is dat het een sterk preventieve werking heeft, zeker als je met een contract
kunt werken. De vraag ligt voor de hand wie er een contract tekent waarin
staat dat hij of zij bepaalde dingen niet meer mag doen. Dat wil je echter
wel als je weet dat, als je het niet doet, je een grote kans loopt dat je
de volgende keer te maken krijgt met een bevel, want dat is een maatregel
in de zin van de Strafwet. Er zit dus een drangeffect achter. Als men een
handtekening heeft gezet of een bevel heeft gekregen, dan weet men dat, als
men zich daar niet aan houdt, men de cel in gaat. Dat leidt dus tot het voorkomen
van nieuwe strafbare feiten door stelselmatige wetsovertreders of raddraaiers.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wat valt er precies onder de gedragingen die strafbaar gesteld worden?
Er zijn nu al tekorten aan politie en cellen. Er gebeurt nu al veel door jongeren.
Hoe denkt de heer Rouvoet met dit voorstel om te gaan, gelet op de bestaande
tekorten? Zadelen we politie en justitie niet met een nog groter probleem
op?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Op het laatste heb ik al geantwoord. Dit voorstel is er verder op gericht
om te voorkomen dat die jongelui en anderen in de cel komen. Daarom heb ik
in de notitie bepaalde voorbeelden genoemd. Daaruit blijkt dat, als een dergelijk
bevel is afgegeven of zo'n contract is gesloten, het aantal incidenten drastisch
naar beneden gaat. Het voorkomt juist een juridisering en het uiteindelijk
terechtkomen in het justitiële circuit van bijvoorbeeld hangjongeren
of anderen die zich eerder al vele malen aan een strafbaar feit hebben schuldig
gemaakt. Welke strafbare feiten kan het betreffen? In feite een heel scala.
Er is een aantal genoemd. Bij een strafrechtelijk bevel, zo'n maatregel, zo'n
doe-normaalbevel is het vereist, want het is een maatregel, dat er een strafbaar
feit aan vooraf is gegaan. Dan kun je een jongere oppakken. Dat is het probleem,
want daarvoor hebben we de mogelijkheden vaak niet. Of het is zo'n korte straf
dat die niet adequaat is. Je kunt wel iemand voor de 13e keer oppakken en
een paar weken of weer een geldboete geven, maar je weet dat het niet werkt.
Dan kan het een mogelijkheid zijn dat de rechter een maatregel oplegt die
inhoudt dat wanneer de betrokkene weer over de schreef gaat, deze alsnog de
cel ingaat. Dan weet die persoon dat hij er zelf aan kan ontkomen door zich
wel aan die maatregel te houden. Dat kan betrekking hebben op vernieling,
belediging, structurele overlast of een combinatie van die factoren. Vergelijk
het maar een beetje met de strafrechtelijke opvang van verslaafden. Afzonderlijk
kun je er niet veel mee, want je kan iemand niet voor het stelen van een autoradio
een jaar opsluiten, maar stelselmatig gepleegd is het zo'n overlast en kan
het zo'n asociaal gedrag zijn dat er een streep kan worden gezet omdat je
het beu bent dat een hele wijk of een hele groep mensen het leven zuur gemaakt
wordt.Voorzitter. In telegramstijl een aantal andere onderwerpen. In het kader
van het debat over waarden en normen vraag ik aan de minister hoe het staat
met de bijdrage van Justitie aan de invulling van de zogenaamde immateriële
paragraaf uit het Hoofdlijnenakkoord, met name wat betreft twee onderwerpen:
het geven van meer ruimte aan gemeenten in het bordeelbeleid en de positie
van gewetensbezwaarde ambtenaren van de burgerlijke stand.Een concreet waarden- en normenthema is wat de ChristenUnie betreft het
tegengaan van de erotisering van de openbare ruimte, meer in het bijzonder
de pornografie. Zie de recente actie van de ChristenUniejongeren. Er is een
relevante bepaling beschikbaar, namelijk artikel 240a van het Wetboek van
Strafrecht, die nu feitelijk een dode letter is. Welke betekenis kan die bepaling
volgens de minister hebben voor onder andere seksshops en internet? Is de
minister het daarnaast met mij eens dat serieus zou moeten worden overwogen
om over te gaan tot strafbaarstelling van gewelddadige porno, zoals in Frankrijk
al gebeurd is? Is een meldpunt vergelijkbaar met het meldpunt kinderporno
voor de internetwereld in dit verband misschien een goede mogelijkheid?Er zijn aanwijzingen dat bij de excessen rond zinloos geweld de afgelopen
jaren vechtsporttechnieken zijn gebruikt. Nu zijn er vechtsporten en vechtsporten.
Bestaat er inzicht in om welke vechtsporten het gaat? Is er aanleiding hier
nader onderzoek naar te doen, bijvoorbeeld naar registraties van clubhouders
en hun klanten?Drugsbeleid is in Nederland primair volksgezondheidbeleid. Uit het recente
plan van minister Donner om in de coffeeshops alleen aan Nederlanders te laten
verkopen moet ik dan ook concluderen dat de minister de volksgezondheidsbelangen
dient, zij het alleen die van de Duitsers en de Belgen. Geen misverstand:
ik ben er erg voor, maar ik herinner me nog goed dat een aantal jaren geleden
de burgemeesters van de grenssteden hierom vroegen, maar van Justitie nul
op het rekest kregen omdat dit zou leiden tot discriminatie van buitenlanders!
De wereld is dus wel omgedraaid. Toch die nieuwe wind kennelijk, in dit geval
in de verkeerde richting mijns inziens. Sluiting van coffeeshops heeft volgens
mij en de Duitse regering dat nadeel niet en is beduidend effectiever vanuit
de optiek van volksgezondheid én justitie. Ik moedig de minister dan
ook aan om op dit punt echt door te pakken.Wat betreft de reclassering sluit ik mij aan bij de opmerkingen hierover
van de verschillende collega's. Bezuinigen is een slecht idee als we hechten
aan preventie en resocialisatie.Wat betreft de subsidiëring van reïntegratie van ex-gedetineerden
is de ChristenUnie echt van mening dat de minister mét de Kamer moet
erkennen dat het werk van organisaties zoals de stichting Exodus en de stichting
Ontmoeting, gelet op de gunstige effecten ervan op de recidive, wel degelijk
een justitiebelang en dus ook een justitietaak is en derhalve vanuit met name
de optiek van preventie van recidive gesubsidieerd behoort te worden. Bovendien,
het stopzetten van subsidie kost de minister geld. Ik heb het amendement van
collega Van der Staaij dat ertoe strekt dit onverstandige besluit ongedaan
te maken dan ook vanzelfsprekend en met groot enthousiasme getekend.Wat betreft de gezinsvoogdij sluit ik mij kortheidshalve aan bij het betoog
van mevrouw Kalsbeek op dat punt. Het amendement dat zij ter zake heeft ingediend
kan op onze steun rekenen. Je kunt niet meer kwaliteit leveren met minder
geld en minder tijd.De instroom van asielzoekers is beduidend afgenomen. Dat leidt tot minder
AZC's en inkrimping van het COA. Daarnaast is er sprake van versoberingen.
De aanmeldcentra zijn niet meer de gehele week open, zo lees ik in de begroting.
Betekent dit dan dat een asielzoeker een aantal dagen daar moet rondhagen
alvorens hij zich mag aanmelden? Ook is sprake van een verdere versobering
van de opvang. Waarom moet juist nu verder worden versoberd terwijl op termijn
de kosten door de geringere instroom toch al afnemen? Is het dan toch alleen
om Nederland zo onaantrekkelijk mogelijk te maken? De uitkeringen van asielzoekers
zijn de afgelopen jaren niet geïndexeerd. Het heeft er de schijn van
dat minister Verdonk nu toch een indexering toepast, zij het een tegendraadse.
Er komen er minder, dus ze krijgen ook minder. Dat lijkt ons niet nodig en
ook niet gewenst.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De rechtsorde vraagt om onderhoud. Dat is een rode draad in
de beleidsagenda van de Justitiebegroting. Terecht wordt gesteld dat Justitie
voor cruciale taken en domeinen verantwoordelijk is. Heel wat ambities die
dit kabinet in Hoofdlijnenakkoord en regeringsverklaring heeft verwoord, vragen
om acties vanuit Justitie. Neem alleen maar de doelstelling van meer veiligheid,
de criminaliteitsbestrijding en een toereikend juridisch instrumentarium in
de strijd tegen het terrorisme. Een beetje bijschaven hier en daar is niet
toereikend. Hier is inderdaad groot onderhoud nodig.Groot onderhoud kost veel geld. Justitie springt er met de extra middelen
die zijn toegekend in vergelijking met de andere departementen dan ook niet
slecht uit. Terecht wordt veel extra geld geïnvesteerd in versterking
van de strafrechtsketen. Een goede zaak is ook, dat meer werk wordt gemaakt
van de bestrijding van huiselijk geweld.Wat wel vraagtekens oproept, zijn de bezuinigingen op de reclassering
en het einde van de centrale financiering van de Justitie-in-de buurtprojecten.
Het gaat hierbij toch juist ook om de belangrijke preventie van criminaliteit?
Vraagtekens plaatsen wij ook bij een financiële maatregel op een geheel
ander beleidsterrein. Justitie wil volgend jaar de verplichte voorlichtingscursus
in het kader van adopties per 1 januari geheel door aspirant-adoptiefouders
laten bekostigen. Hoe groot is deze tariefsverhoging concreet?Teleurstellend is ook dat wij nu al weer voor de vierde keer op rij bij
een begrotingsbehandeling van Justitie moeten discussiëren over de subsidie
voor reïntegratieprogramma's voor ex-gedetineerden, onder andere van
Exodus en Ontmoeting. Wij hebben op dat onderdeel inmiddels een zeer breed
gesteund amendement ingediend op stuk nr. 35. De Kamer heeft door de aanvaarding
van amendementen en moties herhaaldelijk aangegeven veel belang te hechten
aan deze programma's en de regering gevraagd voor structurele financiering
zorg te dragen. De minister van Justitie heeft recidivebestrijding terecht
hoog in het vaandel, erkent volmondig het belang van deze programma's, maar
stuurt als het op financiering aankomt de stichtingen voorlopig weer door
naar zijn collega van Sociale Zaken. Gevolg: opnieuw onzekerheid of de programma's
wel voortgezet kunnen worden. Intussen meldt de Justitiebegroting wel dat
een onderzoek wordt gedaan naar de opvang van ex-gedetineerden en dat na de
zomer een plan wordt gemaakt hoe in die behoefte voorzien kan worden. Die
zomer is inmiddels voorbij. Hoe staat het met die plannen? Wij doen een dringend
beroep op de minister van Justitie om zijn verantwoordelijkheid te nemen en
de door de Kamer gevraagde structurele financiering veilig te stellen. Het
maatschappelijk draagvlak hiervoor is groot. De Kamercommissie kreeg vandaag
nog een fiets overhandigd met tassen vol petities. De petities waren bedoeld
voor de Kamer en de fiets voor de minister. Ik kan hem die hierbij symbolisch
overhandigen. De fiets is door ex-gedetineerden in elkaar gezet. Hij staat
bij onze fractie geparkeerd.Minister Donner:Ik begreep dat hij onmiddellijk in elkaar zakte toen u erop ging zitten.De heer Van der Staaij (SGP):Niet onmiddellijk, maar inderdaad, toen er te veel gewicht op kwam, gaf
dat wat problemen. Dat geeft inderdaad aan dat er nog wel wat extra ondersteuning
nodig is van de kant van de minister.Het "minder regels" van het motto van het Hoofdlijnenakkoord komt in de
beleidsagenda van Justitie niet erg uit de verf. Er worden juist heel wat
nieuwe wetten en regels aangekondigd. Bovendien mis ik een beschouwing over
deregulering en de rol die Justitie daarin wil vervullen. Deregulering betekent
niet per definitie minder regels, zo lees ik. Dat vraagt om een nadere toelichting op wat dan wel als deregulering wordt gezien en welke rol de minister
van Justitie daarin wil vervullen. En waar er beklemtoond wordt dat technische
en internationale ontwikkelingen om nieuwe regels vragen, rijst de vraag wat
er van dat "minder regels" nu daadwerkelijk terecht zal komen. Heeft in de
praktijk de behoefte aan meer regels niet ook te maken met het feit dat bepaalde
waarden aan erosie onderhevig zijn in de zin van wat niet meer vanzelfsprekend
is, moet geregeld worden?Hiermee kom ik op het onderwerp herstel van waarden en normen, waar ook
Justitie een belangrijke taak heeft te vervullen in het stellen en handhaven
van normen. Het toepassen van sancties wegens het schenden van de rechtsorde
heeft een belangrijke pedagogische, normbevestigende functie. Juist daarom
is de versterking van de rechtshandhaving ook zo nodig voor herstel van waarden
en normen, ook in de virtuele wereld van het Internet. Wat is de inzet van
het kabinet op dit domein? Ik noem heel concreet de strijd tegen kinderpornografie
op internet. Uit een recente brief van de minister maak ik op dat in 25 gevallen
onderzoek naar aanleiding van een melding van het Meldpunt onderzoek niet
naar een mogelijke verdachte leidde, omdat de provider geen of onvoldoende
gegevens kon leveren. Hoe kan dat? Is de provider niet gehouden, deze informatie
te bewaren en te verstrekken?Terecht wordt in de memorie van toelichting onder het kopje "waarden en
normen" een link gelegd met het integratiebeleid, waarbij duidelijk moet worden
gemaakt aan welke rechtsnormen ook de nieuwkomers in ons land zich te houden
hebben. Bijzondere aandacht vragen in dit verband uitingen van antisemitisme,
waarover wij gisteren ook hebben gesproken. Er is inmiddels een brief van
het kabinet over de aanpak van antisemitische incidenten, naar aanleiding
van de motie-Van der Vlies. In die brief staan goede acties beschreven, maar
wij hebben nog wel vraagtekens op bepaalde vlakken. Wordt werkelijk voortvarend
opgetreden tegen antisemitische uitingen op het internet? Hoe alert is het
Meldpunt discriminatie internet hierop?Specifieke aandacht is meer in het algemeen nodig voor de oververtegenwoordiging
van bepaalde groepen allochtone jongeren in de criminaliteit. Heeft het kabinet
concrete doelstellingen om deze oververtegenwoordiging zichtbaar terug te
dringen? Dat lijkt ons zeer wenselijk. Vroegtijdig, consequent en stevig optreden
tegen normoverschrijdingen is van het grootste belang. Is er een samenhangend
repressie- en preventiebeleid voor bijvoorbeeld die groep Marokkaanse jongeren
of zijn dit in de praktijk verschillende sporen?Herstel van waarden en normen vraagt om een krachtige aanpak van verloedering
van de samenleving op het terrein van de pornografie. De overheid moet naar
onze mening ook hier haar verantwoordelijkheid nemen. De onlangs gevoerde
actie "stop de porno", waar collega Rouvoet ook naar verwees, is een terecht
verzet tegen de massale aanwezigheid van pornografie in kiosken, benzinestations
etc. Er lijkt een taboe te bestaan op de aanpak van dergelijke vunzigheid.
Een grote gevoeligheid voor een teveel aan kleding, zoals hoofddoekjes en
sluiers, is moeilijk te rijmen met een oeverloze tolerantie voor een tekort
aan kleding. Dat is wat ons betreft gewoon ongeloofwaardig.Worden bestaande strafrechtelijke normen op dit terrein ter bescherming
van jongeren serieus gehandhaafd? De toenmalige SGP-justitiewoordvoerder dominee
Zandt riep in 1931 de toenmalige minister van Justitie Donner al dringend
op, ernst te maken met de bestrijding van pornografie. Wat ons betreft wordt
het nu echt eens tijd om hier werk van te maken. Nog een concrete vraag in
dit verband is of zedendelinquenten in de gevangenissen kunnen beschikken
over pornografische lectuur of kunnen kijken naar dergelijke films. Dat zou
toch helemaal onverantwoord zijn.Een ander onderwerp waarbij versterking van waarden nodig is, is op het
terrein van huwelijk en gezin. Een slecht signaal is de nog steeds bestaande
mogelijkheid van de zogenaamde flitsscheidingen. De kritiek op dit fenomeen
is bepaald niet verstomd. Doet de minister hier wat mee?In het Hoofdlijnenakkoord staan onder het kopje "immateriële kwesties"
een aantal voornemens, waar de SGP-fractie zeer aan hecht. Concreet noem ik
het respecteren van gewetensbezwaren van ambtenaren van de burgerlijke stand
tegen het voltrekken van een huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht.
Hoe wil de minister waarborgen dat deze volzin uit het Hoofdlijnenakkoord
in de praktijk wordt nageleefd, zowel bij ambtenaren die nu in functie zijn
als bij nieuwe benoemingen?Een andere afspraak uit het Hoofdlijnenakkoord is dat gemeentebesturen
meer ruimte krijgen om bordelen te weren. Ook hier is de vraag: hoe en wanneer
wordt dit uitgevoerd? Hopelijk zijn de juridische hobbels waarover de minister
kortgeleden in een interview repte, inmiddels overwonnen.De SGP-fractie wil ook het belang onderstrepen om ernst te maken met de
in het Hoofdlijnenakkoord aangekondigde intensivering van de bestrijding van
mensenhandel, gedwongen prostitutie en jeugdprostitutie. Wij hebben het dan
over een weerzinwekkende, omvangrijke uitbuiting van mensen en moderne vormen
van slavernij. De aangekondigde intensivering van de bestrijding hiervan verdient
zware en herkenbare prioriteit. Ik hoop dat het geplande overleg dat al een
aantal keren om allerlei redenen is afgezegd door de Kamer, binnenkort doorgang
kan vinden. Ik val collega De Wit bij dat het een slecht signaal van de Kamer
is, als dat telkens niet door kan gaan. Het lijkt nu alsof dat weinig prioriteit
heeft.Een onderwerp dat in binnen- en buitenland telkens veel discussie oproept,
is het Nederlandse drugsbeleid. Is onze indruk juist dat de kritiek op het
Nederlandse drugsbeleid in het buitenland de laatste tijd aanzwelt, zoals
in de VS en Duitsland? In het Hoofdlijnenakkoord is de inzet aangekondigd
om coffeeshops terug te dringen. Dat is een goede zaak. Het gedoogbeleid is
wat ons betreft niet aan groot onderhoud toe, maar rijp voor de sloop. Wanneer
gaan we hier daden zien? De minister opperde onlangs de mogelijkheid van een
pasjessysteem. Hoe serieus is dit plan? In ieder geval riep het internationaal
al de nodige reacties op. Ik kwam zaterdag een prachtige kop in de Times tegen:
"Dutch drug cafe ban puts British noses out of joint." Uit deze kop sprak
schrik, maar dat kwam bij mij zeer positief over.Ook bij dit onderwerp kom ik terug op de vraag hoe het met de handhaving
in de virtuele wereld staat. Wat is er terecht gekomen van de
beloofde bestrijding van reclame van coffeeshops op internet? Ook druggebruik
in het verkeer verdient de nodige aandacht. Hetzelfde geldt voor alcohol in
het verkeer. Mensen die verkeersongelukken veroorzaken en daarbij om het leven
komen, worden nu niet meer gecontroleerd op alcoholgebruik. Als bestuurders
na het ongeval overlijden, wordt in opdracht van het OM het bloedmonster door
de politie vernietigd. Gevolg van die praktijk is dat een brede, op de realiteit
gestoelde analyse van oorzaken van ongelukken en de gevolgen van alcohol in
het verkeer niet kan worden gemaakt. Is de minister bereid, te bevorderen
dat deze praktijk aangepast wordt, zodat een meer realistisch beeld kan ontstaan
van de rol van alcohol bij ongelukken?Mijn laatste opmerkingen betreffen het asielbeleid. Wij zien uit naar
de aangekondigde nota over het terugkeerbeleid. Dat is inderdaad nog steeds
de zwakke stee in het geheel. Intussen blijft wel het op straat zetten van
uitgeprocedeerde asielzoekers een nijpend probleem. Rond de discussie over
de pardonregeling kwam deze problematiek nog weer eens heel duidelijk op de
Kamer af. Gemeenten lopen keihard tegen de problemen aan met buiten de opvangvoorzieningen
geplaatste uitgeprocedeerden. Op dit punt moet het kabinet stappen vooruit
zetten.Veel langdurig verblijvenden in ons land zullen geen gebruik kunnen maken
van de specifieke pardonregeling. Zij vallen buiten de termen. In een flink
aantal gevallen zullen ook veranderingen die betrokkenen door hun langdurig
verblijf in ons land hebben doorgemaakt, nieuwe problemen kunnen geven. Afgelopen
zaterdag werd ik op een themadag van asielzoekers geconfronteerd met asielzoekers
die tot het christendom bekeerd zijn en al jarenlang trouw hebben meegeleefd
in de kerkelijke gemeente. Terugsturen naar een streng islamitisch land kan
dan grote problemen opleveren. Hoe denkt de minister met dit soort veranderingen
om te gaan?De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 23.19 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-943-984.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl