Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2010 (onderdeel Wonen en Wijken) (32123 XVIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


16de vergadering
 
 
 2009-2010
 16
 
 
 
 Wonen, Wijken en Integratie (begroting)
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII)
voor het jaar 2010 (onderdeel Wonen en Wijken) (32123 XVIII).
 
 Ik zie dat de leden staan te popelen om met dit debat te beginnen. Ik
vraag hun wel om nog even aan te geven hoeveel spreektijd zij voor hun eerste
en tweede termijn willen gebruiken en op welk moment zij gewaarschuwd willen
worden als hun spreektijd bijna op is.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. Dank u wel dat ik namens de SP-fractie de spits bij dit debat
mag afbijten.
 Deze minister staat voor de uitgangspunten "solidariteit", "regionale
verscheidenheid", "rechtsstaat" en "een krachtige overheid". Goed zo. Dat
had in het verkiezingsprogramma van de SP kunnen staan. Onze wegen lopen wat
meer uiteen bij de vertaling van deze mooie principes naar concreet beleid.
Daar ben ik een stuk minder positief over. Solidariteit is een mooi begrip,
maar de wijkenheffing is een staaltje perverse solidariteit, waarbij arme
corporaties buiten de 40 wijken moeten betalen aan rijke corporaties binnen
de 40 wijken. Het experiment Huur op Maat verdient hetzelfde etiket, omdat
hier de solidariteit met de lage inkomens in de huursector eenzijdig betaald
wordt door de huurders uit de middeninkomens in plaats van door de gehele
bevolking. Terwijl de gehele bevolking, zelfs de bijstandtrekker, wél
meebetaalt aan de hypotheekrenteaftrek van de miljonair in Bloemendaal of
Blaricum. Regionaal maatwerk kan heel nuttig zijn, maar het ruimtelijk-economisch
beleid van dit kabinet volgt vooral de euro's van de investeerders, waardoor
de Randstad zucht onder een leefbaarheidsinfarct, terwijl de provincie leegloopt
en de basisvoorzieningen uit veel dorpen verdwijnen. Moet een debat over krimp
niet ook gaan over een evenwichtiger economische ontwikkeling? Als Energy
Valley in Groningen een succes wordt, hoeft Noordoost-Groningen niet langer
de hand op te houden voor subsidie uit Den Haag.
 De SP pleit al twee jaar voor een bredere oriëntatie van de wijkenaanpak.
Wat ons betreft is er geen harde knip tussen Vogelaarwijken en de rest. Nummer
41 is niet opeens oké terwijl nummer 40 nog diep in de shit zit. Inmiddels
is er wat preventiebudget vrijgemaakt voor flankerend beleid in de niet-Vogelaarwijken.
Dat is een stap vooruit, maar het doet niets af aan het principiële probleem
van de knip. Een vergelijkbaar probleem doet zich voor bij het grotestedenbeleid.
Daar hadden wij vroeger de G27, nu de G31 en binnenkort, dankzij mevrouw Ortega,
de G36. En het eindigt, zo voorspel ik, met een G441. Iedereen denkt dat hij
dan in de prijzen valt, hetgeen helaas niet zo is. Vindt de minister net als
de SP dat wij de wijkenaanpak zo snel mogelijk moeten omvormen tot een gereedschapskist
die gebruikt kan worden in alle buurten en die verder uitgepakt wordt naarmate
de problemen groter zijn? Dan zijn wij direct af van het stigmatiserende van
de Vogelaarwijken. De Leefbaarometer is wat ons betreft een goede aanzet voor
een integrale meting van de leefbaarheidsproblemen, al zou er nog wat meer
aandacht moeten zijn voor de leefbaarheidsaspecten van het platteland. Dat
past ook bij de grotere aandacht voor krimp.
 Deze minister hecht groot belang aan de zeggenschap van de wijkbewoners,
maar waarom wordt dan de subsidie aan het Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken
voor de komende twee jaar bevroren en is voortzetting daarna onzeker? Hoe
valt dit te rijmen met de wijkenaanpak, waar minstens tien jaar voor uitgetrokken
zou worden? Daarvan zijn er volgens mij pas twee verstreken. Waarom laat de
minister voor Wijken de financiering van de rijksbijdrage voor de wijkenaanpak
na 2011 aan zijn opvolger over, terwijl hij de corporaties wel vastpint op
tien keer 250 mln. per jaar? Hij stond toch voor een krachtige overheid?
 De minister is trots op zijn deal met mevrouw Kroes. Voortaan moet 90%
van de corporatiehuurwoningen toegewezen worden aan huishoudens met een inkomen
onder de € 33.000. Ik wacht de brief daarover nog steeds met belangstelling
af, maar ik heb al wel een vraag. Op grond waarvan is de minister zo tevreden?
De grens van € 33.000 was ook al de inzet bij de discussie tussen
VVD-minister Dekker en mevrouw Kroes in 2006. En dat is toch echt drie jaar
geleden. De Kamer was daar indertijd mordicus op tegen. De SP-fractie heeft
altijd ingezet op een brede doelgroep voor de corporaties tot anderhalf keer
modaal. Dat is cruciaal voor gemengde wijken, een doel dat het kabinet ook
nastreeft. De Kamer had destijds groot gelijk door te stellen dat de EU geen
bevoegdheid heeft op het gebied van de volkshuisvesting en dat zij de Mededingingsrichtlijn
niet moet misbruiken om zich daarin te mengen. Nu de minister toch is gaan
praten, heeft hij op zijn minst de schijn gewekt dat Brussel wel degelijk
een vinger in de pap heeft. Zitten wij vast aan deze deal? Zo ja, dan kunnen
wij van een koude kermis thuiskomen.
 Het is goed dat de discussie over het woningmarktbeleid geen taboe meer
is, al is de aanleiding daarvoor wel wat optimistisch. De SP vindt dat woonsubsidies
aan de bewoner op termijn inkomens/eigendomsneutraal moeten worden, voor huurder
en koper op dezelfde leest geschoeid. Subsidie zou uitsluitend moeten worden verstrekt om te verzekeren dat iedereen in Nederland een fatsoenlijk
huis kan bewonen. Je zou dat bijvoorbeeld kunnen baseren op het woningwaarderingssysteem.
Naarmate een huishouden groter is, heb je recht op een grotere woning en bij
een handicap krijg je nog een toeslag. Als je vervolgens op grond van je inkomen
zo'n huis niet meer kunt betalen, dan krijg je een woontoeslag waardoor je
nooit meer dan een vast percentage van je inkomen hoeft te verwonen voor een
nette woning. Groter en luxer mag, maar dat is een persoonlijke keuze die
je ook zelf moet betalen.
 De villasubsidie voor de hoge inkomens in de vorm van een onbeperkte hypotheekaftrek
moet zo snel mogelijk van de baan. De SP bepleit in haar verkiezingsprogramma
om als eerste stap af te toppen boven de € 350.000, in combinatie
met een aftrek tegen een vast percentage van 42. Heeft de minister al ideeën
over de toekomstige vormgeving van de individuele woonsubsidies en onderschrijft
hij dat de rijksoverheid verantwoordelijk moet blijven voor de woontoeslag,
omdat deze net zoals de zorgtoeslag onderdeel uitmaakt van het inkomensbeleid
en dus niet kan worden geprivatiseerd naar de corporaties?
 Bij de corporaties klinkt een klaagzang over een inflatievolgend huurbeleid.
Volgens ons klinkt daar een valse noot doorheen. Het inflatievolgend huurbeleid
heeft alleen betrekking op bestaande woningen, waaraan niets verandert. Bij
koopwoningen blijven voor zittende bewoners de woonlasten jaar na jaar gelijk.
Die stijgen niet eens mee met de inflatie. De echte pijn van de corporaties
zit in de bedrijfslasten, die veel harder stijgen dan de inflatie. Volgens
het Centraal Fonds Volkshuisvesting bedroeg de stijging in 2008 netto maar
liefst 10%. De bedrijfsvoering is in veel gevallen niet in orde, met
name bij de megacorporaties. Zie hiervoor ook de recente dissertatie "Verhalen
en prestaties" van Rik Koolma over dit onderwerp. Is de minister het met ons
eens dat dit niet zo kan doorgaan en zo ja, wat gaat hij daaraan als toezichthouder
doen? Voor nieuwbouw zou de huur op basis van de puntentelling in beginsel
voldoende moeten zijn voor een kostendekkende exploitatie, maar dat is nu
lastig. Deels komt dat door regionale invloeden; de grond in Amsterdam is
veel duurder dan in Stadskanaal. Maar het komt ook door de archaïsche
manier waarop de meeste bouwprojecten worden gerealiseerd.
 De Kamer heeft recent een rondetafelgesprek georganiseerd over innovatie
in de bouw. Daarbij werd een aantal goede ideeën aangedragen voor een
conceptuelere industriële aanpak. Is de minister het met de SP-fractie
eens dat alles in het werk moet worden gesteld om de arbeidsproductiviteit
in de bouw te verhogen en zo ja, wat gaat hij hieraan samen met zijn collega
van Economische Zaken doen? Vindt de minister net als wij dat de koppeling
van grondeigendom en ontwikkelrecht een van de grote belemmeringen is voor
innovatie en kostenbewust bouwen, omdat je door de concurrentie wordt uitgeschakeld?
En zo ja, wat gaat hij hieraan samen met zijn collega van VROM doen?
 In dit verband heb ik ook nog een vraag over de financiering van de Stuurgroep
Experimenten Volkshuisvesting (SEV), een organisatie die een zeer stimulerende
rol speelt bij het ontwikkelen van nieuwe concepten en werkvormen op het terrein
van wonen. Klopt het dat de bijdrage aan de SEV op de tocht staat? 
 Ten slotte heb ik nog een concreet voorstel over huurbeleid bij tijdelijke
huurcontracten. Daarvoor geldt nu dezelfde puntentelling als voor gewone contracten.
Het zou redelijk zijn als het huurplafond voor tijdelijke verhuur in afwachting
van renovatie of sloop, lager ligt dan bij reguliere huur. Dat is echter niet
het geval. Het lijkt erop dat sommige corporaties deze U-bochtconstructie
hebben ontdekt om bij tijdelijke verhuur nog een hogere huur te vragen dan
aan de laatste huurder met een normaal contract. Utrecht was daarvan een voorbeeld.
Ik vraag of de minister het met ons eens is dat er op dit punt een koppeling
zou moeten komen tussen tijdelijke verhuur en een bepaald percentage, afhankelijk
van het aantal jaren dat er nog tijdelijk verhuurd kan worden. Zo nodig kom
ik hierover nog met een motie.
 Dan nog een vraag over de Rijksgebouwendienst. Bij de beantwoording van
de feitelijke vragen is de gedwongen winkelnering bij de RGD beargumenteerd
met de schaalvoordelen die het zou opleveren. Kan de minister aangeven waaruit
blijkt dat deze schaalvoordelen inderdaad worden gerealiseerd? Overigens zat
ik er onlangs naast, toen ik dacht dat de door de Rijksgebouwendienst beloofde
25% energiebesparing over de periode 2006-2020, minder is dan de 2%
per jaar uit het regeerakkoord, zo moet ik toegeven. Die efficiencywinst gaat
ieder jaar namelijk over een kleiner verbruik, dus is de uitkomst van 24 keer
2 in dit geval toch 25.
 Daarmee kom ik op mijn laatste onderwerp: zuinig met fossiele energie.
De SP denkt dat het goed mogelijk is om voor de gebouwde omgeving het klimaatbeleid
hand in hand te laten gaan met een economische structuurversterking en koopkrachtbescherming
van de huishoudens. Dat zegt de minister in zijn beleidsagenda ook. Hij vertaalt
dat echter te weinig naar concrete voorstellen, zoals blijkt uit de Milieumonitor
2009. De SP-fractie vindt dat niet gewacht moet worden met aanvullend beleid
op de eerste evaluatie van Schoon en Zuinig. Wat ons betreft wordt de lat
bij de komende herziening van het Bouwbesluit 2003 zowel voor nieuwbouw als
voor bestaande gebouwen hoger gelegd, zodat nul-energiewoningen straks geen
pr-verhaal meer zijn maar werkelijkheid. Uit onderzoek blijkt keer op keer
dat wetgeving het effectiefste middel is om massale overschakeling naar energiezuinig
en duurzaam te verzekeren. Ik concludeer dat de intenties van de beleidsagenda
voor wonen en wijken mooi zijn. Er gaapt echter nog een groot gat tussen droom
en werkelijkheid.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik heb twee vragen. U ziet een groot gat tussen droom en werkelijkheid.
Hebt u vorige week de wijkmonitor gehad? Is u ook opgevallen dat dit kabinet
aan inflatievolgend huurbeleid doet? Is u bovendien opgevallen dat de huurtoeslag
ondanks de extra uitgaven gewoon op peil blijft?
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Zeker, mijnheer Depla.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Mooi. Dan is dat gat iets minder groot dan u zegt. Het tweede gat dat
u elk jaar bespreekt is de vennootschapsbelasting. U vindt dat dit een asociale
maatregel is. Ik heb de tegenbegroting van de SP-fractie doorgebladerd. Wat
mij opviel is dat u dat nu eigenlijk niet meer vindt. Accepteert de SP die
belasting nu ook en gaat ze dit ook niet meer repareren?
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 De heer Depla houdt van een herhaling van zetten. Volgens mij heb ik deze
vraag nu al drie keer beantwoord. Wij repareren in onze tegenbegroting altijd
de fouten die het kabinet naar onze mening gemaakt heeft. De heer Depla weet
dat dit een maatregel was uit 2008. Die hebben wij keurig in de begroting
voor 2009 gerepareerd. Ik heb echter in juni nog in het kader van het crisispakket
van het kabinet gezegd dat de SP de 395 mln., die het kabinet wil weggeven
aan de projectontwikkelaars, liever zou inzetten om de vennootschapsbelasting
voor een aantal jaren te bevriezen. Dat geld zou dan in ieder geval in de
sociale sector blijven. Mijnheer Depla zat daarbij en heeft daar toen niet
op gereageerd. Als hij dit een goed idee vindt, kunnen wij daar misschien
alsnog een voorstel voor maken voor deze minister.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik wacht een amendement van u af. Ik concludeer echter dat de SP iets
wat ze niet goed vindt maar één keer probeert te veranderen.
Het jaar daarop echter vindt ze het eigenlijk wel goed.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Nee, maar het probleem is dat je bij een tegenbegroting altijd een beperkte
ruimte hebt om nieuw beleid te maken. Dat weet u als lid van een oud-oppositiepartij
net zo goed als ik. Wij geven met de tegenbegroting aan hoe het anders zou
kunnen, hoe je een flinke stap in de goede richting zou kunnen maken. De SP
denkt niet anders over de vennootschapsbelasting dan vorig jaar en het jaar
daarvoor. Wij hebben ook voorspeld dat dit perverse effect, namelijk dat de
coöperaties de markt op geschopt worden, zou optreden. Het treedt nu
op. Dus ik zou zeggen: word wakker! Laat men inderdaad proberen om de vennootschapsbelasting
om te zetten in iets beters dat wel een goede stimulans zou zijn voor de coöperaties.
Laten wij elkaar geen vliegen afvangen over hoe dit dan gedekt moet worden.
Nogmaals, het geld moet wel ergens vandaan komen, dat ben ik volkomen met
de heer Depla eens. Wij hebben dat vorig jaar in onze tegenbegroting laten
zien. Ik heb recent een voorstel gedaan voor 395 mln. Ik doe dus mijn best,
nou de heer Depla nog.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik kan niet anders concluderen dan dat de SP inderdaad een getuigenispartij
is. Wat de PvdA doet, ook toen ze in de oppositie zat, is dat het keer op
keer iets repareert. Als je iets vindt, zeg je er niet alleen iets over, maar
maak je het ook waar. Dat is het verschil tussen een partij als de PvdA, die
doet wat ze zegt, en de SP, die het slechts een keer zegt en daarna niets
doet.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik bespeur bij de heer Depla diepe frustratie over het feit dat zijn kabinet
de vennootschapsbelasting heeft ingevoerd. Dat kan ik me trouwens heel goed
voorstellen. Ik ben er ook niet blij mee. Laten wij dan proberen de vennootschapsbelasting
te vervangen door iets anders. Als ik hem was, zou dat mijn lijn zijn. Maar
goed, hij mag het doen zoals hij wil. Ik heb mijn zegje gezegd.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Voorzitter. De ambtelijke werkgroep wonen zoekt naar mogelijke besparingen
binnen het taakveld wonen. De heroverweging betreft het geheel aan subsidies,
belastingen, regels en instituties rond wonen, bouwen, kopen, huren en verhuizen.
Tot nu toe richt de publieke discussie zich bijna volledig op de hypotheekrenteaftrek.
De CDA-fractie zal de begroting van WWI in volle omvang bezien bij de beoordeling
van komende kabinetsvoorstellen. Dat betekent dus ook dat de huurmarkt, en
daarmee samenhangend de huurtoeslag, in de afwegingen zal worden betrokken.
De CDA-fractie gaat ervan uit dat de werkgroep op dit terrein met concrete
voorstellen komt. Toepassen van het concept huur op maat en daarmee komen
tot een evenwichtige verdeling van lasten tussen verhuurders, huurders en
de overheid is daarbij een van de mogelijkheden. De aanpak van de problematiek
in de wijken en van de gevolgen van krimp, is een primaire verantwoordelijkheid
van andere overheden. Gezien de ernst van beide problemen is actieve steun
van het Rijk noodzakelijk. Daarbij gaat het niet alleen om geld. De beperking
van de regelgeving en de specifieke mogelijkheden daarbinnen zijn vaak al
een forse steun in de rug. De wijkaanpak kent voor de nieuwe periode van vier
jaar al een forse bezuiniging. Bij de afweging van mogelijke financiële
voorstellen zal de CDA-fractie evenwicht tussen stad en krimp in haar beoordeling
betrekken. De positie van de Rijksgebouwendienst is een mogelijk andere besparing
door andere werkwijzen. Die zijn voor de CDA-fractie ook een belangrijk punt
van afweging. Graag hoor ik van de minister dat ook de Rijksgebouwendienst
in de komende afwegingen zal worden meegenomen.
 Het niet meer uitvoeren van de Wet bevordering eigenwoningbezit ziet de
CDA-fractie als een verkeerd signaal. Juist in deze tijd worden starters op
de woningmarkt door deze wet geholpen. De wet zorgt bijvoorbeeld voor de verkoop
van corporatiewoningen. Dit maakt het corporaties mogelijk om opnieuw te investeren.
Waarom ziet de minister dit anders?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik heb een vraag over de brede heroverweging. De heer Van Bochove zegt
dat het alleen maar over de hypotheekrenteaftrek gaat. Ik ben blij dat het
daar eindelijk eens over gaat in deze brede heroverweging. Hij zegt dat de
huurtoeslag daarin moet worden meegenomen. Ik leg hem de volgende vraag voor:
als de keuze een korting op de huurtoeslag of het rechtvaardiger maken van
de hypotheekrenteaftrek is, waar kiest het CDA dan voor?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik vind dat een volstrekt hypothetische stelling.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Nou, ik niet.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik vind van wel. Ik wacht op dat punt de voorstellen van de commissie
af. De inzet van de CDA-fractie is dat je tot een evenwichtig beleid moet
komen van kopen en het ondersteunen van huren. Met andere woorden, wij moeten
oppassen dat wij in dit traject geen appels met peren vergelijken. Er mag
van de CDA-fractie een verschil zijn in de benadering van huur en koop. Wij
zullen dat wegen als de voorstellen van de commissie er liggen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik vind die appels en peren wel aardig. Nu hebben kopers vaak een appeltje
voor de dorst, gesteund door de hypotheekrenteaftrek. Maar
de huurders zijn in de afgelopen jaren geconfronteerd met een korting op de
huurtoeslag. Dat is voor die mensen, met een niet al te dikke portemonnee,
een zware slag. Ik wil gewoon weten of de CDA-fractie het voor mogelijk houdt
dat er verder gekort gaat worden op de huurtoeslag.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik heb in mijn inbreng bij het onderwerp Huur op Maat zorgvuldig gewezen
op de samenhang die er moet zijn binnen het huurbeleid tussen de bijdragen
van verhuurders, huurders en de overheid. Ik weiger te accepteren dat alleen
kopers bevoordeeld worden, bijvoorbeeld door de hypotheekrenteaftrek. Onderzoeken
wijzen uit dat ook huurders worden bevoordeeld. Dat gebeurt bijvoorbeeld door
het niet maximaal redelijk verhuren – bij heel veel corporaties is dat
zelfs onder de 80% – of door onrendabele toppen af te financieren,
et cetera. Dat betekent dat ook voor huurders in het huidige beleid al sprake
is van geweldige tegemoetkomingen. Dat wordt door de fractie van GroenLinks
in elk debat ontkend.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Veel woorden betekent meestal dat eromheen gedraaid wordt. Ik moet helaas
vaststellen dat dit ook hier het geval is. Laat ik mijn vraag anders stellen.
Vindt de CDA-fractie dat mensen die nu huurtoeslag ontvangen omdat zij een
laag of een laag middeninkomen hebben, gekort moeten worden op hun inkomen
door een verdere aantasting van de huurtoeslag? Ja of nee?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik kan die vraag niet met ja of nee beantwoorden. Ik heb zojuist gezegd
dat er sprake moet zijn van evenwicht in de benadering. Ik heb bijvoorbeeld
het traject Huur op Maat genoemd, waarbij een zorgvuldige afweging wordt gemaakt
tussen inkomen, bijdragen van de corporatie en bijdragen van de overheid om
de huren betaalbaar te houden. Wij gaan voor woonlasten die voor de mensen
betaalbaar zijn.
 Voorzitter. Ik was gekomen bij mijn volgende punt. Ook een tweede aanvullende
bijdrage aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten
voor starterswoningen stimuleert de verkoop van woningen. De eerste bijdrage
vloeide overigens voort uit de motie-Verhagen. Bij de beoordeling van de voorstellen
van de Werkgroep Wonen zal de CDA-fractie deze punten meewegen en zo nodig
inbrengen.
 Het laatste jaar is een tweetal CDA-publicaties verschenen. Ik noem enkele
piketpalen uit die publicaties. In tegenstelling tot de VROM-raad is de CDA-fractie
van mening dat de overheid niet neutraal hoeft te zijn in haar beleid voor
kopen en huren. Dat vertaalt zich bijvoorbeeld in niet gelijkluidend beleid
voor huur en koop, ook als het om financiële keuzen gaat. Het CDA hecht
aan keuzevrijheid voor mensen bij het bepalen van de kwaliteit van de woning
waarin zij willen wonen en bij de keuze tussen kopen en huren. Mensen die
het nodig hebben, krijgen daarvoor een bijdrage. De kwaliteit dient het uitgangspunt
te zijn in de woningmarkt. Corporaties moeten optimaal kunnen functioneren
als maatschappelijke onderneming. Er dient meer aandacht te zijn voor particulier
opdrachtgeverschap. De overheid draagt, voornamelijk lokaal, zorg voor een
veilige leefomgeving. De overheid faciliteert en stimuleert voorzieningen
in de wijk. Er wordt zorgvuldig omgegaan met de beschikbare grond. Dat betekent
dus dat er naast voldoende aandacht voor binnenstedelijke oplossingen, meer
locaties moeten worden aangewezen om de schaarste aan te pakken. Het beleid
en de beleidsvoorstellen moeten van generiek naar specifiek. Het zijn slechts
enkele punten.
 De bouwproductie stagneert. Kabinetsmaatregelen van maart jongstleden
leiden tot de inzet van een fors bedrag om de bouw te stimuleren. Onderwijs,
zorg en wonen profiteren ook daarvan. Er is volop discussie over het aantal
woningen dat desondanks gebouwd zal worden. Dat aantal varieert tussen de
30.000 en de 60.000. Wat is, ook gebaseerd op actuele cijfers, de visie van
de minister daarover? Wat betekent dat voor de toekomstige woningmarkt? Hoe
verhouden deze aantallen zich tot de toekomstige vraag? Hoe krijgen we straks
de woningbouw weer op gang? Bereidt de minister zich daar op voor?
 Ik onderstreep namens de CDA-fractie ook graag de maatregelen in het kader
van Meer Met Minder. Verduurzaming van de woningmarkt werkt in het voordeel
van het milieu en de instandhouding van het corporatiebezit en is gunstig
voor huurders. Sociale woningbouw blijft een bouwsteen in de volkshuisvesting.
Corporaties hebben een verantwoordelijkheid om te zorgen voor voldoende betaalbare
woningen. Daar moet zij blijvend op worden aangesproken. Daarnaast moeten
gemeenten, corporaties, institutionele beleggers en anderen zorg dragen voor
wijken waarin segregatie wordt bestreden en ruimte is voor sociale stijging.
Dat betekent meer dan een gedifferentieerd woningaanbod. Het betekent ook
iets voor de leefbaarheid in de wijken. De corporaties leveren aan de leefbaarheid
een passende bijdrage. Deelt de minister de visie van de fractie van het CDA
dat woningcorporaties onmisbaar zijn als sociale verhuurders en dat ze tegelijkertijd
als maatschappelijke ondernemers niet aan de leiband van de overheid moeten
lopen? Deelt hij tevens de opvatting dat de overheid de kaders stelt, maar
zich niet bemoeit met de aanwending van het vermogen? Kan de minister aangeven
hoe hij in dat verband de opdracht aan de werkgroep ten behoeve van de heroverweging
leest, die zegt dat de sturing van de corporaties bij de aanpak wordt betrokken?
 De binnenstedelijke vernieuwing vraagt ook voor de komende jaren om grote
inzet. Om deze klus te klaren, is een nieuw instrumentarium nodig. Is de minister
bereid om met alle betrokken partijen tot afspraken te komen om samen te zoeken
naar het nieuwe instrumentarium en dat vervolgens ook samen te implementeren?
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Even over het vorige blokje. De heer Van Bochove zei als ik het me goed
herinner dat de corporaties niet aan de leiband van de overheid moeten lopen.
Vindt de CDA-fractie dan ook dat ze zeker niet aan de leiband van Brussel
moeten lopen? Vindt de CDA-fractie dat de omvang van de doelgroep in wezen
ook een keuze van een corporatie is, bijvoorbeeld in het kader van gemengde
wijken, waar je respect voor moet hebben en die je niet van bovenaf onmogelijk
moet maken?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik ben altijd klip-en-klaar geweest over mijn opvattingen over Europa
en de bemoeienis met onze volkshuisvesting. Tegelijkertijd realiseer ik mij
dat wij keuzes moeten maken in de discussie met Europa over de positie van
de staatssteun. Wij zullen binnenkort in de Kamer discussiëren over de grenzen van die keuzes. Het is bekend dat ik nog niet zo lang geleden
in een algemeen overleg met de minister heb gezegd dat ik de uitkomst van
hetgeen hij daar mondeling meldde over de afspraken die hij in Brussel heeft
gemaakt, vertrouwenwekkend vind. Ik realiseer mij wel dat ik een keuze moet
maken tussen "totaal niet bemoeien" en "totaal ingrijpen op basis van overheidssteun
en -financiering". Als ik die keuze maak, zeg ik dat de inzet van de minister
die naar voren kwam in zijn mondelinge mededeling, onze steun heeft.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik zou verwachten dat de CDA-fractie zou zeggen: als wij het principieel
onjuist vinden dat Brussel zich met onze volkshuisvesting bemoeit, dan houden
wij daaraan vast, dan gaan wij daar niet voor wijken. Praten kan natuurlijk
altijd, maar nu is er een deal gemaakt en die is bindend, althans zo heb ik
het geïnterpreteerd. Daar zit de CDA-fractie straks ook aan vast als
het tegenvalt.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Even voor alle helderheid: de minister maakt afspraken met Brussel en
wij beoordelen die achteraf. Waaraan wij vastzitten, zal blijken wanneer hij
die afspraken aan de Kamer in concreto heeft voorgelegd. Het is, voor alle
duidelijkheid, een keuze die wij moeten maken. Wij moeten een keus maken bij
het ingrijpen op basis overheidsbemoeienis: ja of nee. Ik denk dat de minister,
op grond van hetgeen hij ons heeft verteld, de ruimte binnen die keuzes optimaal
heeft gezocht.
 Voorzitter. Met betrekking tot het Landelijke Samenwerkingsverband Aandachtswijken
vraag ik de minister om het LSA voor de komende vier jaar te subsidiëren.
Vooralsnog is er een afspraak gemaakt voor twee jaar. Er moet ruimte voor
het LSA komen, omdat het een belangrijke organisatie is in de wijkenaanpak.
Men moet op basis van enige stabiliteit en zekerheid kunnen werken.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 De heer Van Bochove doet een heldere uitspraak over het LSA; het zal blijken
dat wij dit steunen. Er is echter nog een andere organisatie die wij een warm
hart toedragen en die ons ook heeft geschreven: de Stuurgroep Experimenten
Volkshuisvesting. Heeft de CDA-fractie daarover ook een opvatting?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Om te beginnen vraag ik de heer Depla of hij onze opvattingen rondom het
LSA steunt. Dat lijkt mij een belangrijk element. Als hij dat zojuist heeft
gezegd, heb ik dat niet verstaan; ik begrijp dat dit het geval was.
 Ik heb inderdaad geconstateerd dat er bezuinigingen zijn op het dossier
van de SEV. Dankzij de interventie van de heer Depla – misschien kan
hij erop aansluiten – kan ik de minister vragen of hij geen mogelijkheden
ziet om samen met het LSA, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Aedes –
de beide laatste zijn ook stakeholders in het project maar dragen er eigenlijk
tot nu toe niet aan bij – te komen tot een financiering van dit toch
belangwekkende orgaan. Ik begrijp dat de minister keuzes moet maken –
die moeten wij ook maken – maar daar kan een opening liggen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik sluit mij daar graag bij aan, als de heer Van Bochove de SEV en niet
de LSA bedoelt.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Sorry, excuses. Ik was in de war. Ik sprak over de LSA, de heer Depla
stelde een vraag over de SEV. Ik bedoelde de SEV. Excuses, voorzitter.
 Deze zomer stelde minister tijdens een werkbezoek in Groningen, zo verneem
ik uit de media, dat er deze kabinetsperiode voor krimp geen geld beschikbaar
komt. Klopt dit bericht? Mocht het waar zijn, dan is het een teleurstellende
mededeling. Dit voorjaar maakt de minister nog indruk door duidelijk de solidariteit
tussen steden en platteland aan de orde te stellen. Na jaren van financieel
en beleidsmatig eenrichtingsverkeer van het platteland naar de stad kondigt
de minister de omgekeerde richting aan. Verontwaardiging bij enkele wethouders
in de grote steden: hoe komt de minister bij dit belachelijke idee, houd ermee
op! Kennelijk hebben deze wethouders de minister zo doen schrikken dat hij
de gedachte direct heeft gestald en zijn daadkracht voor deze kabinetsperiode
heeft opgeborgen. Wij kregen medio december de beleidsvisie van het kabinet,
maar dit alles maakt mij toch ongerust. Bijvoorbeeld als het gaat om de uitvoering
van de motie-Van Bochove/Depla: 12 mln. voor Zuid-Limburg. Waar staat deze
minister nu precies? Waren zijn opmerkingen over de omgekeerde solidariteit
serieus, of waren het slechts losse flodders? Komt er boter bij de vis?
 Het is noodzakelijk dat wij het nijpende probleem van de krimp aanpakken.
Dat tonen recente rapporten aan. Los van de rapportage van het Topteam over
Limburg is er ook de Zeeuwse methode, die ik hier heb. Deze laat zien dat
provinciebesturen in de aanpak van krimp een belangrijke rol kunnen, nee,
hébben te spelen. De Zeeuwen hebben in een brede discussie met alle
betrokkenen, inwoners, organisaties en dergelijke, vijftien taakvelden geformuleerd
waarop actie nodig is. Het probleem is gedefinieerd en de normale reflex is
opgeschreven, maar die reflex leidt tot een verkeerde aanpak. Er zijn vervolgens
nieuwe uitgangspunten geformuleerd: in plaats van groei gaat men voor kwaliteit.
Aanpak en oplossingsrichting zijn een voorbeeld voor anderen. Eind vorige
maand heb ik het eerste boekje in ontvangst mogen nemen. Graag bied ik de
minister via de voorzitter dit boekje aan. Ook voor de voorzitter heb ik een
exemplaar bij me. Op meerdere terreinen hebben de Zeeuwen voor hun aanpak
echter steun van de minister nodig. Kunnen de Zeeuwen, de Limburgers, de Groningers
en zij die het probleem nog niet onderkennen, op de steun van de minister
en het kabinet rekenen? Blijft het niet bij woorden?
 Nog een enkele zin, want mijn tijd is bijna op. Mijn pleidooi voor de
zogenaamde familiehuizen en de kangoeroewoningen heb ik vaker gehouden. Ze
worden ook wel "mantelzorgwoningen" genoemd. Om dat probleem op te lossen
is ook de steun van de minister nodig. Steun in de zin dat hij de gemeenten
moet overtuigen dat zij moeten nadenken over het creëren van ruimte binnen
het bestaand ruimtelijk kader om dit probleem op te lossen. Er ligt een maatschappelijk
vraagstuk aan ten grondslag. Immers, bij een krimpende bevolking is mantelzorg
nodig om de ouder wordende mens zorg te bieden. Kan de minister toezeggen
dat hij op dit punt initiatieven gaat nemen?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Voorzitter. Het H-woord is weer gevallen. Mevrouw Hamer
heeft het CDA toegevoegd dat, na haar AOW-akkoord, het CDA aan de beurt is
om mee te werken aan de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Bedankt,
mevrouw Hamer, namens al die eigenwoningbezitters, bouwbedrijven, detailhandelsbedrijven
die huizen inrichten, midden- en kleinbedrijven en bouwvakkers. Voor het vertrouwen
op de woningmarkt is niets erger dan zo'n dreigement nog een half jaar of
langer boven de markt te laten hangen. Het is onverantwoordelijk.
 Kan de minister de VVD-fractie uitleggen hoe dit zich verhoudt tot een
betrouwbare overheid waarover hij zich in dit kader in zijn begroting met
zulke mooie woorden uitlaat? Kan de CDA-fractie op dit punt wellicht onzekerheid
wegnemen? En waar is de huurmarkt in dit verhaal?
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Als u dit allemaal zo uitspreekt, denk ik: kijk nou een beetje uit, mevrouw
Van der Burg, want voor u het weet moet u over één, twee of
drie jaar die woorden inslikken. Dan is de VVD-fractie ook voor hypotheekrenteaftrek.
In uw eigen partij hebben collega Remkes, maar ook collega Zalm en een oude
commissie die een keer heeft gekeken naar liberale principes, gezien dat de
hypotheekrenteaftrek zoals die nu bestaat eigenlijk niet houdbaar en niet
zo liberaal is, omdat rijke mensen worden gesubsidieerd.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik vind het altijd fijn als de D66-fractie precies weet wat mijn partijgenoten
vinden. Het is gewoon zo dat de heer Remkes vierkant achter de hypotheekrenteaftrek
staat. Dat geldt ook voor andere partijgenoten. De heer Van der Ham kan daarmee
elke keer komen, maar ik daag hem uit om als lid van de D66-fractie eens met
een voorstel te komen in plaats van alleen maar te roepen dat er een integrale
aanpak moet komen. Wij zullen dan eens met elkaar discussiëren over zijn
voorstellen. Wij zijn daarover in elk geval duidelijk.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik kan u direct helpen. Er zijn allerlei varianten, maar de D66-fractie
heeft een voorstel gedaan om boven de € 500.000 de hypotheekrenteaftrek
niet meer mogelijk te maken. Dat zou dus gelden voor een kleine groep heel
rijke Nederlanders die deze steun helemaal niet nodig hebben. Zij kunnen dat
makkelijk zelf betalen. De grootste groep Nederlanders, met een middeninkomen,
houdt gewoon de hypotheekrenteaftrek zoals die nu bestaat, maar de allerrijkste
mensen niet. Wat is daar nou op tegen?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Daar is op tegen dat de hypotheekrenteaftrek bedoeld is om het eigenwoningbezit
te stimuleren. Als aan de bovenkant wordt afgetopt, wat een relatief kleine
groep betreft, dan wordt de hele woningmarkt op slot gezet. Dat is erop tegen.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Volgens mij is de middenklasse de grootste groep mensen die een woning
wil bezitten. Deze mensen kunnen helemaal geen huis kopen van € 500.000,
dus daarover hebben wij het niet.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat als aan de bovenkant van de
woningmarkt wordt geknepen, dit de doorstroming belemmert, met alle gevolgen
van dien.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik begrijp dat mevrouw Van der Burg heel veel oog heeft voor de dreiging
van het op slot zetten van de woningmarkt. Dat is echter precies wat de huurtoeslag
doet. Deze geldt ook alleen maar voor de goedkoopste huizen, voor de mensen
met lage inkomens. Als je eenmaal in die groep zit, kom je er nooit meer uit
en kom je nooit meer in de hogere lagen, waarin haar achterban misschien wat
meer zit. Dat is toch ook buitengewoon onlogisch? Als u dezelfde redenering
toepast op de huursector, zou u moeten zeggen: breid de huurtoeslag uit. Maar
wat zie ik de VVD doen? U dient maar liefst twee amendementen in om nog verder
het mes te zetten in de huurtoeslag voor juist de armste mensen in de kleinste
huizen. Hoe kan dat, hoe is dat te rijmen?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Het eerste amendement houdt in dat wij ophouden met het niet indexeren
van de normhuur. U hebt zelf een motie ingediend waarin stond dat de minister
dat weer moest terugdraaien toen er enige versobering op kwam. Het gevolg
van het telkens niet indexeren in dit soort situaties is dat het voor de mensen
die het betreft helemaal niet meer interessant is om te gaan werken. Ik heb
laatst voor Emancipatie een artikel geschreven over de laagste inkomensgroepen.
Zij kunnen 80% van hun extra euro inleveren als zij een uur extra gaan
werken. Ik begrijp wel dat vrouwen – het zijn meestal vrouwen –
dat niet gaan doen. Daar hebben wij bezwaar tegen: dat je mensen in een gouden
kooi zet. Daarover moeten wij met elkaar nadenken.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Dat de huurtoeslag op dit moment als een armoedeval werkt, geloof ik ook,
want de helling is veel te stijl. U zou de helling wat minder stijl kunnen
maken, bijvoorbeeld door het geld dat wij verdienen met de maatregel inzake
de hypotheekrenteaftrek zoals de SP die voorstelt, in te zetten om de huurtoeslag
wat geleidelijker te laten aflopen. Dan is die armoedeval er niet of nauwelijks
meer. Waarom doet u dat dan niet?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik heb andere voorstellen gedaan over hoe we in de toekomst moeten omgaan
met de huurtoeslag in het kader van een andere inrichting van het corporatiebestel.
Die voorstellen heb ik toegelicht bij de brief van juni. Mij lijkt dat wij
toe moeten naar een situatie waarin de huren voor alle woningen bepaald worden
en waarin de mensen die dat echt niet op eigen kracht kunnen betalen –
dat is een andere groep dan de groep waarover u het hebt – een huurkorting
krijgen.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. Ik concludeer dat de VVD-fractie als enige fractie hier zegt
dat er nooit van zijn levensdagen iets mag veranderen aan de hypotheekrenteaftrek,
maar dat zij de rekening daarvoor voor een deel bij de armste mensen in Nederland
neerlegt. Dat vind ik buitengewoon kwalijk.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Voorzitter. Begrijp ik mevrouw Van der Burg goed dat de VVD tegen lastenverhoging
voor burgers is?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ja, in principe zijn wij tegen lastenverhoging voor burgers.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Hoe moet ik dan uitleggen dat u in uw tegenbegroting – de amendementen
die u nu indient, zijn nog gematigd, kan ik zeggen – 300 mln. wilt bezuinigen op de huurtoeslag? Daarnaast stelt u voor om ook nog
de huren te liberaliseren. Kan ik dan concluderen dat u huurders geen burgers
vindt of hoe moet ik dat uitleggen?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Die vraag hebt u mij al eerder gesteld. Nee, wij vinden huurders net zo
belangrijke burgers als eigenwoningbezitters. Wij vinden echter wel dat we
in Nederland de doelgroep van de huurtoeslag en met name van de sociale huurwoningen
zo groot hebben gemaakt, dat het niet meer verantwoord is. Dat heeft te maken
met het stelsel dat wij hebben. Wij zullen er toch met elkaar over moeten
spreken om dat te veranderen. Wat de huurtoeslag en het tweede amendement
betreft, zal de heer Depla het niet met mij oneens kunnen zijn. Als er met
subsidies voor gezorgd wordt dat er energie bespaard wordt in woningen, dan
krijgen de mensen daardoor een lagere energierekening. Waarom moet dan de
rekening via de hoge huur die de verhuurders mogen vragen, volledig bij de
belastingbetaler worden gelegd? De huurder is degene die profiteert. Die kan
dat deel dan toch gewoon zelf betalen? Daarvoor hoeven we de huurtoeslag toch
niet te verhogen? Dat lijkt mij een heel normaal amendement.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Daar wil ik graag op ingaan, maar daar kunnen we beter mijn termijn voor
afwachten. Het is namelijk volgens mij volstrekt onuitvoerbaar om vast te
stellen welke verhoging van de huur door energiebesparing komt en welke door
iets anders, maar dat terzijde. U wilt in uw tegenbegroting 300 mln. bezuinigen
op de huurtoeslag. U wilt de huren liberaliseren voor heel grote groepen mensen.
Als wij het CPB geloven, betekent dat gemiddeld in Nederland een verdubbeling
van de huren. U zegt dat u tegen lastenverhoging voor burgers bent, maar tegen
3 miljoen gezinnen zegt u: u telt niet mee als burger. Hoe kunt u die verdubbeling
van de huren uitleggen en die bezuiniging van 300 mln. op de huurtoeslag?
U begint over een stelsel, maar het gaat hier over mensen die last hebben
van die lastenverzwaring van u en dat zijn wel de mensen met de laagste inkomens.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Dat kan ik uitleggen, omdat wij nu een systeem hebben waarin we elke keer
te weinig aanbod van woningen hebben, waardoor inderdaad bij het vrijlaten
van huren de huren omhoog zouden gaan. De voorwaarde is dus altijd geweest
dat er voldoende woningen moeten zijn. Dat was ook in de tijd van de voorstellen
van voormalig minister Dekker de voorwaarde, en dat de liberalisering heel
langzaam zou gaan. Als we nu een inflatievolgend huurbeleid volhouden, dan
zijn er ook berekeningen wat de onrendabele top wordt op de huurwoningen.
Volgens de berekeningen van de heer Bijdendijk was de onrendabele top per
huurwoning in 1995 € 4500. In 2005 zou die opgelopen zijn naar 45.000
en in 2009 naar 125.000. Als dat klopt, moet u mij eens uitleggen hoe wij
dat blijven financieren met zijn allen. Daar vraag ik een reactie op van de
minister, want dat zijn heel zorgwekkende cijfers. Immers, als het waar is,
betekent het of dat er geen sociale huurwoningen meer gebouwd gaan worden
in de toekomst, of dat het vermogen van de corporaties in no time weg is.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik kan niet anders concluderen dan dat mevrouw Van der Burg eromheen praat.
Zij begint over stelsels en onrendabele toppen, maar zij gaat 300 mln. bezuinigen
op de huurtoeslag en ze gaat de huren fors verhogen. Dat betreft ook burgers,
maar die telt zij niet mee.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Dat komt, mijnheer Depla, omdat u het huidige systeem niet ter discussie
wilt stellen. Eenzelfde discussie hadden wij midden jaren negentig over de
sociale zekerheid. Toen vond u ook dat iedereen in een uitkering moest blijven
zitten, met als gevolg dat steeds meer mensen een uitkering kregen, met alle
gevolgen van dien.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het wordt mij nu toch echt te gek. Mevrouw Van der Burg heeft het over
een "heilig systeem". Maar ze begint zelf haar verhaal over het heilig huisje
van de hypotheekrenteaftrek. Daarover mogen wij geen woord zeggen. Partijen
moeten bijna op de knieën als zij hier het H-woord überhaupt durven
uit te spreken. Dit is dan wel een taboe. En intussen snaait en graait zij
bij de huurders van de huurtoeslag. Dat is toch gewoon niet sociaal!
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik zou mevrouw Van Gent erop willen wijzen wat in de vorige kabinetsperiode
al is gedaan ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek, terwijl het huursysteem
ongemoeid is gebleven: binnen dertig jaar aflossen, geen hypotheekrenteaftrek
voor consumptieve kredieten en niet voor tweede huizen. De hypotheekrenteaftrek
is daarmee dus teruggebracht tot hoe het systeem bedoeld was. Deze maatregelen
zijn genomen in de tijd dat de VVD in het kabinet zat. Mevrouw Van Gent heeft
het over heilige huisjes. Wij hebben tot dusver nooit gepraat over het heilige
huisje van het huursysteem. Als wij spreken over hervormingen op de woningmarkt,
is het eerste woord dat wordt gebruikt "hypotheekrenteaftrek". Daartegen maak
ik ernstig bezwaar. Laten wij er nu maar eens naar gaan kijken hoe het huursysteem
de hele boel in Nederland op slot zet.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het enige dat is gebeurd, betreft een paar diamanten die nog steeds onderdeel
uitmaakten van het systeem van de hypotheekrenteaftrek. Het is nog steeds
een goudomrande systematiek. Er zitten nog steeds heel veel mensen in. Hoe
meer je gaat verdienen, hoe meer je kunt aftrekken en hoe duurdere huizen
je hebt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 En hoe meer belasting je moet betalen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Bij de huurtoeslag is het juist zo, dat je meteen wordt aangepakt. Ik
ben op zoek naar het antwoord op de vraag of het ooit nog wat wordt met het
sociaalliberale gehalte van mevrouw Van der Burg. Is zij van mening dat de
huurders die nu gebruik maken van de huurtoeslag verder in hun inkomen moeten
worden aangetast? Dat zijn dus mensen die niet over de dikste portemonnees
beschikken. Ik roep mevrouw Van der Burg op om deze mensen dan eerst eens
zekerheid te bieden in plaats van zo half opgewonden te doen over de mensen
met hypotheekrenteaftrek. Dat geldt zeker voor de hogere hypotheken. Die mensen
liggen er geen seconde van wakker.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Mevrouw Van Gent vergeet te zeggen wat mensen die een eigen huis hebben,
betalen aan andere heffingen. Zij heeft het altijd alleen maar over de hypotheekrenteaftrek.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Neen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Zij heeft het nooit over de overdrachtsbelasting die moet worden betaald.
Zij heeft het nooit over het eigenwoningforfait dat moet worden betaald. Zij
heeft het nooit over de grondkosten voor elke sociale huurwoning waaraan de
kopers bijdragen. Zo zou ik nog een heel rijtje kunnen noemen. Daarover heeft
mevrouw Van Gent het helemaal nooit. Zij heeft het nooit over de nadelen,
alleen over het voordeel.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat was mijn vraag niet.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 En nu de vraag van mevrouw Van Gent. In de vorige kabinetsperiode hebben
wij het inflatievolgend huurbeleid en allerlei andere zaken ten behoeve van
huurders ingevoerd. Ik meen dat de huurders heel goed bediend zijn. Ik ben
van mening dat wij er in het kader van de crisis heel kritisch zullen moeten
bekijken wat op dit terrein zal moeten gebeuren.
 
 
 Mevrouw Van Gent, tot slot.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het probleem van mevrouw Van der Burg is dat zij met twee maten meet.
Ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek neemt zij anderen de maat. Wij mogen
er van haar niet eens over praten. Dat zou allerlei onrust creëren. Dat
onderbouwt zij verder helemaal niet. Deze grote groep mensen wil zij zekerheid
geven. Maar tegen de huurders in Nederland, en in het bijzonder tegen de huurders
die huurtoeslag ontvangen, zegt zij dat deze in onzekerheid in hun sop kunnen
gaarkoken. Mijn vraag is waarom de VVD dat doet. Zij laat de huurders met
huurtoeslag gewoon een beetje in de kou staan. Dat geldt zeker voor het amendement
dat mevrouw Van der Burg heeft ingediend.
 
 
 Mevrouw Van der Burg vervolgt haar betoog.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Het kabinet houdt de huurders de hand boven het hoofd en laat de eigenwoningbezitters
in onzekerheid. Denk daarbij alleen maar aan de volgende maatregelen voor
huurders. Er is sprake van inflatievolgend huurbeleid, van het niet indexeren
van de normhuur in de huurtoeslag, van het toekennen van ruim € 5000
verhuiskostenvergoeding aan huurders in alle gevallen bij renovatie en van
het verhogen van de huurtoeslag ter compensatie van de hogere huur als er
energiebesparende maatregelen worden genomen. De VVD-fractie heeft amendementen
ingediend om het niet indexeren van normhuur terug te draaien en om de hogere
huur door energiebesparende maatregelen niet te compenseren via de huurtoeslag.
Kan de minister mij uitleggen waarom de belastingbetaler steeds dubbel moet
betalen, met name in het laatste geval? Voor eigenwoningbezitters is er daarentegen,
na eerder beknibbelen, van niets anders sprake dan voortdurende onzekerheid
over de hypotheekrenteaftrek.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Mevrouw Van der Burg kan het niet laten. Zij stelt dat de belastingbetaler
hiervoor dubbel moet betalen. Huurders zijn in Nederland ook belastingbetalers.
Het blijkt keer op keer dat mevrouw Van der Burg huurders tweederangs burgers
vindt. Zij noemt allerlei voorbeelden die goed voor huurders uitpakken. Dat
vindt zij eigenlijk allemaal weggegooid geld.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 De woorden "tweederangs burgers" laat ik graag aan de heer Depla; dat
zijn niet mijn woorden en zo denk ik niet over huurders. Ik vind echter wel
dat wij moeten bezien wat de maatregelen zijn die worden genomen voor de ene
groep ten opzichte van de maatregelen die worden genomen voor de andere groep.
Ik vind dat moet worden bezien hoe daarmee wordt omgegaan.
 Het kabinet investeert weliswaar in de bouw van nieuwbouwhuizen, maar
dit is een rekening die in belangrijke mate in latere jaren bij de bouw en
de eigenwoningbezitter wordt teruggelegd. Hiervoor worden immers gelden naar
voren gehaald. Verder is, na lang vechten door de VVD-fractie en de minister,
tijdelijk de Nationale Hypotheek Garantie verhoogd en herleeft toch de dubbele
hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur. Dit zijn tijdelijke maatregelen
in de crisissituatie. Zodra een regeling echter succesvol is, zoals de regeling
ter bevordering van het eigenwoningbezit voor starters, wordt deze afgeschaft.
Daaronder wordt geen enkele argumentatie gelegd, behalve dat het te veel geld
zou kosten. De heer Van Bochove had het hierover ook al. Kan de minister toezeggen
dat over de laatstgenoemde regeling geen definitief of onomkeerbaar besluit
wordt genomen alvorens de brede heroverweging heeft plaatsgevonden?
 De VVD heeft een helder plan. Handen af van de hypotheekrenteaftrek. Verder
moet tijdelijk, voor twee jaar, de overdrachtsbelasting worden afgeschaft,
zodat mensen op de woningmarkt weer gaan bewegen. Dit is in het belang van
de banen en de bedrijven van veel mensen. Ook moet het btw-tarief voor onderhoud,
renovatie en energiebesparingsmaatregelen worden verlaagd van 19% naar
6%. Zorg er verder voor dat de overheid tijdig betaalt. Dat is heel
belangrijk voor de liquiditeit van bedrijven. Het lukt de overheid maar niet
om tijdig te betalen. Stimuleer collectief particulier opdrachtgeverschap
en richt hiervoor voor vier jaar een landelijk topteam particulier opdrachtgeverschap
op. Daarin moeten ervaringsdeskundigen zitting nemen. Het topteam moet gemeenten
helpen om het particulier opdrachtgeverschap te stimuleren. Uit de praktijk
blijkt namelijk dat de bouw op deze manier op gang blijft. Het gaat namelijk
om kleine hoeveelheden en er hoeft niet te worden gewacht op financiering
van de bank. Op deze manier blijven mensen gewoon bouwen. Het mooie is bovendien
dat de burger zelf kan bepalen hoe zijn huis eruit ziet. Dit zijn effectieve
maatregelen die goed zijn voor de economie en de werkgelegenheid. Ik hoor
graag een reactie van de minister op deze voorstellen. Ik hoor ook graag een
toezegging over de oprichting van het topteam collectief particulier opdrachtgeverschap.
Zo nodig zal mijn fractie op dit punt een motie indienen.
 Tijdens het debat over het corporatiebestel heeft de VVD-fractie een alternatieve
inrichting geschetst. Wederom vraagt zij hiervoor aandacht, omdat de voorstellen
van de minister volgens ons niet leiden tot een oplossing van de problemen
die er zijn. Corporaties blijven in de voorstellen van de minister namelijk
hybride ondernemingen. Zij zijn niet onderhevig aan de tucht van de tucht
van de markt en vallen niet onder de directe verantwoordelijkheid van de overheid.
Ook dragen de voorstellen van de minister niet bij aan de hoogst noodzakelijke
vermindering van het beroep op de overheidsfinanciën. De VVD-fractie
pleit ervoor om binnen corporaties een scheiding aan te brengen tussen de
woningen van de corporaties en hun vermogen. De corporaties met woningen worden
gewone ondernemingen die in de markt opereren. Hun vermogens worden ondergebracht
in aparte stichtingen en er worden afspraken gemaakt over het te behalen rendement
op dit vermogen, bijvoorbeeld 4%, en de maatschappelijke doelen waaraan
dit rendementen mag worden besteed. Een van de maatschappelijke doelen zal
daarbij de huurtoeslag zijn, die dan huurkorting kan worden genoemd. Een ander
doel kan bijvoorbeeld de herstructureringsopgave zijn.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Mevrouw Van der Burg noemt de corporaties in de voorstellen van de minister
hybride organisaties. Volgens mij staat er heel helder in dat het maatschappelijke
ondernemingen zijn en is dat in het voorliggende wetsvoorstel ook helder geregeld.
In een volgende zin zei zij dat ze geen onderscheid meer maakten bij de financiële
afhankelijkheid van de overheid. Op welke punten blijven volgens de voorstellen
de corporaties financieel afhankelijk van de overheid?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Nee, volgens mij heb ik gezegd dat de voorstellen van de minister niet
bijdragen aan de hoogstnoodzakelijke vermindering van het beroep op de overheidsfinanciën.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Laat ik mijn vraag anders formuleren. Op welke onderdelen doen corporaties
een beroep op de overheidsfinanciën?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Een aantal beroepen betreffen de garantieregelingen in het kader van de
WSW. Ook worden nog steeds subsidies verleend bij het grondgebruik. In dat
opzicht zijn er wel degelijk subsidies. En wij hebben het natuurlijk ook over
de huurtoeslag.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 De huurtoeslag is gericht op het individu. Daar heeft de corporatie helemaal
niets mee te maken, omdat het geen financiële ondersteuning van de corporatie
is. Het WSW is een onderling waarborgstelsel tussen corporaties dat moet voorkomen
dat ze omvallen. Mevrouw Van der Burg heeft eigenlijk geen enkel punt genoemd
waaruit blijkt dat er een financiële relatie is tussen overheid en corporaties
en dat de overheid de corporaties financieel ondersteunt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Op een aantal punten is er sprake van financiële ondersteuning. De
heer Van Bochove noemt zelf de garantieregeling. Dat is inderdaad een onderling
waarborgstelsel, maar daar zit wel een garantie van de overheid achter waardoor
er goedkoper geleend kan worden. Er is ook sprake van sanerings- en projectsteun:
ook daar zit een garantieregeling achter die voorkomt dat corporaties failliet
kunnen gaan.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik probeer het nog een keer. Bij het WSW is sprake van een onderling garantiestelsel.
Pas als dat niet meer werkt, kunnen overheden, gemeenten en Rijk, op het in
stand houden van de sector worden aangesproken. Dat is toch geen subsidieverlening?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik heb ook niet gezegd dat het subsidieverlening is. Het is wel een vorm
van staatssteun of hoe men het ook wil noemen.
 
 
 Mevrouw Van der Burg, vervolgt u uw betoog.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Om dit te realiseren is het uitsluitend nodig dat overheid en corporaties
vastleggen dat een bepaald rendement over het vermogen wordt gehaald en waarvoor
dit gebruikt mag worden. Verder zal strikt toezicht nodig zijn, zoals bij
pensioenfondsen, banken en dergelijke, op stichtingen met het vermogen en
de interactie tussen die stichting en de BV met de woningen. In ruil daarvoor
worden de huren geleidelijk vrijgelaten. Het zal een lang proces zijn, maar
het zal een keer moeten gebeuren. Inflatievolgend huurbeleid leidt namelijk
tot schrikbarend oplopende onrendabele toppen op de sociale huurwoningen.
Ik heb de bedragen al eerder genoemd. Ik wil graag horen hoe de minister hiertegen
aankijkt. Als dit de feitelijkheid zou zijn, denk ik dat wij een ernstig probleem
hebben. Graag zijn mening daarover.
 Het VVD-voorstel heeft grote voordelen. Er zijn bijvoorbeeld veel minder
regels, zodat wij niet voortdurend ruzie hoeven te maken over wat de corporaties
wel en niet mogen; maatschappelijke vermogens worden effectiever ingezet voor
maatschappelijke doelen; de doorstroming op de woningmarkt komt op gang; er
komt meer keuzevrijheid voor de doelgroep; de corporaties worden weer verantwoordelijk
voor de doelgroep die niet zelfstandig kan voorzien in de eigen huisvesting
en nemen hiervoor weer de kosten voor hun rekening in plaats van dat het Rijk
dat doet.
 Het voorstel van de VVD is in één zin als volgt samen te
vatten: laat de vermogens van corporaties nu en in de toekomst renderen voor
het volkshuisvestelijk belang en laat de markt woningen ontwikkelen en exploiteren.
Wil de minister dit VVD-voorstel, ook gegeven de veranderde financiële
situatie, meenemen bij het inrichten van het corporatiebestel en bij de heroverweging
woningmarkt?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Volgens de tegenbegroting van de VVD moet het mes in de wijkaanpak, omdat
dat in de ogen van deze partij alleen maar kopjes thee drinken bij buurtbarbecues
zou zijn. Ik weet niet wat mevrouw Van der Burg doet bij barbecues, maar volgens
mij is dat geen kopjes thee drinken. Dit ter zijde. De onderzoeken die wij
vorige week hebben gekregen, laten zien dat de wijkaanpak wel degelijk werkt.
Kent zij de cijfers over de vermindering van huisuitzettingen, het grotere
gevoel van veiligheid en meer mensen aan het werk?
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ja, ik heb de rapportages gezien. Volgens mij hebben wij daar in november een algemeen overleg over waar wij met elkaar diep op de zaken kunnen
ingaan. Daar ga ik graag de discussie met de heer Depla aan. Omdat bij een
begrotingsbehandeling de tijd beperkt is, heb ik ervoor gekozen twee onderwerpen
aan de orde te stellen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Mevrouw Van der Burg is nu wat terughoudender. Dat komt misschien goed
uit, maar uit het rapport weet zij binnen twee minuten dat het onderzoek klopt,
terwijl zij er nu nog over twijfelt. Misschien kunnen wij een afspraak maken
over het debat. Als zij nou ophoudt met het ridiculiseren van de wijkaanpak,
gaan wij samen op zoek naar de maatregelen in de wijkaanpak die niet effectief
zijn en waarin wij het mes moeten zetten. Dan gaan wij bewoners helpen met
een wijkaanpak die werkt, en gaan wij de dingen die goed gaan, zoals uit de
rapporten blijkt, ook doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik ben altijd constructief. Ik heb ook kritiek. Zoals de heer Depla zich
zal kunnen herinneren uit de tijd van de voorganger van deze minister, heb
ik van het begin af aan gezegd dat wat ontbreekt in de wijkaanpak de nadruk
op een stuk ondernemerschap is. Ik heb gevraagd om een sterkte-zwakteanalyse
in de wijk, zodat er werk zou komen en mensen kans zouden hebben op een stageplaats
of een baan. Daarvoor is toen niet gekozen. De minister, evenals de PvdA-fractie
als coalitiepartij, heeft deze motie afgewezen. Ook nu heb ik in de voortgangsrapportages
gezien dat dit een duidelijk hiaat vormt in de wijkaanpak. Ik ben op alle
momenten bereid om daarover constructief mee te denken, maar ik zal niet nalaten
om ook mijn kritiek te spuien. Dan mag de heer Depla mijn argumenten aanvallen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Voorzitter. De minister is nu ongeveer een jaar minister, en dat is ons
goed bevallen. Allereerst ligt er een goed crisispakket. Van de 7 mld. extra
investeringen gaat ruim 1,7 mld. naar de bouw. Dat is goed voor het behoud
van banen en voor energiebesparing, en daarmee voor het milieu en de portemonnee
van de bewoners. Er zijn maatregelen getroffen om huizenbezitters te helpen
die hun woning niet kunnen verkopen of vanwege het verlies van hun baan de
hypotheek niet kunnen betalen. Wel wil ik graag weten waar het overzicht blijft
van maatregelen die de banken zelf hebben genomen.
 Daarnaast wordt, ondanks de financiële tegenvallers van zo'n 60 mln.,
niet bezuinigd op de huurtoeslag, waarmee de meest kwetsbaren in de samenleving
worden ontzien. Dat staat in contrast met de tegenbegrotingen van bijvoorbeeld
de VVD en D66, die juist op de huurtoeslag willen bezuinigen. De minister
kijkt niet weg maar grijpt in bij corporaties die wanbeheer voeren of fraude
plegen. De minister voert niet alleen incidentenpolitiek maar neemt ook structurele
maatregelen. Het opgerichte integriteitsmeldpunt heeft al 150 meldingen ontvangen,
en daarop wordt nu actie ondernomen. Ook volgt op korte termijn wetgeving
waarmee corporaties die het goed doen de waardering krijgen die ze verdienen,
en corporaties die onvoldoende presteren beter aangesproken kunnen worden
door bewoners en gemeenten, en in het uiterste geval door de minister. De
Partij van de Arbeid wil van de minister weten of het wetsvoorstel al naar
de Raad van State is.
 Een ander punt is dit. De minister heeft overeenstemming bereikt met de
EU, waarmee onze corporatiesector alle mensen mag blijven huisvesten die zich
om sociale of financiële redenen niet op de vrije markt kunnen redden.
Daardoor kunnen corporaties, anders dan in de landen om ons heen en anders
dan het geval zou zijn als D66, de VVD of de PVV hun zin zouden krijgen, meer
zijn dan armenzorg. Dat is de winst van deze afspraak, die onmisbaar is bij
het leefbaar houden van buurten en het bestrijden van segregatie.
 De minister is er ook in geslaagd om op verzoek van de Partij van de Arbeid
en het CDA de problemen van gebieden waar de bevolking gaat krimpen, onomkeerbaar
op de Haagse agenda te zetten. Hij heeft tegelijk oog voor steden die nog
groeien.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik heb een vraag over de "deal" met Europa, om het zo maar even te noemen.
Van de Woonbond en Aedes hebben wij daarover een uitgebreide brief gekregen.
Daarin schrijven zij dat je je zou kunnen afvragen of je überhaupt zo'n
afspraak moet maken met Europa. Het gaat immers om onze volkshuisvesting.
Daarnaast stellen zij de vraag of de grens van € 33.000 –
de Ziekenfondsgrens, zoals die vroeger werd genoemd – niet eigenlijk
te laag is gesteld, omdat dit met indexering nu op zo'n € 37.000
zit. Ik ben heel benieuwd hoe de heer Depla daartegen aankijkt.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Mooi aan de brief van Aedes en de Woonbond vond ik dat Aedes nadrukkelijk
uitsprak dat de corporaties in deze vereniging er zijn voor het huisvesten
van mensen met een smalle portemonnee. Als de corporaties plannen hebben om
de huren fors te verhogen, zal ik Aedes er ook op aanspreken dat dit in strijd
is met de eigen mooie woorden van deze vereniging. Daarnaast vroeg mevrouw
Van Gent of de grens niet omhoog had gemogen. Zoals wij eerder met elkaar
hebben uitgewisseld, vindt de PvdA dat Nederland zelf moet bepalen waar die
grenzen liggen. Wij hebben echter te maken met het verhaal van de staatssteun,
en daar gaat Europa wel over. Bovendien regel ik het liever goed dan dat wij
dadelijk via de Europese rechter of via omwegen de wens van de VVD of D66
achterna zouden lopen en de sector veel kleiner zouden maken. Als ik de cijfers
zie, denk ik dat wij er positief over moeten zijn dat wij op deze manier de
doelgroep breed kunnen huisvesten. De heer Jansen zei zonet dat wij de corporaties
eigenlijk blind moeten vertrouwen en de boel dus eigenlijk moeten losgooien.
Maar ik wil er wel scherp op blijven letten dat de woningcorporaties er zijn
voor de mensen die zich op de vrije markt niet kunnen redden. In het rapport
van de commissie-Blok werd geconcludeerd dat er ook tijden zijn geweest waarin
woningbouwcorporaties de echte onderkant lieten zitten. Mevrouw Van Gent is
zelf lid van die commissie geweest, dus dat weet zij heel goed. Ik vind het
een goede afspraak. Ik had die grens natuurlijk graag hoger gezien. In het
debat dat wij laatst hierover hadden, heb ik duidelijke signalen van de minister
gekregen waaruit blijkt dat wij landelijk mogen verevenen. Daarbij kunnen
wij rekening houden met regionale verschillen en dan kunnen wij de doelgroep
in brede zin huisvesten. Dat is prima.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Nog even over de doelgroep. U maakt zich terecht altijd druk over de verpleegster,
de brandweerman en de politieman, dus over degenen met een middeninkomen.
Aedes en de Woonbond vragen daar ook aandacht voor. Zij stellen dat het met
de grens van € 33.000 heel lastig wordt om ook die groep te huisvesten.
Het is nog niet helder of door de regionale differentiatie de grens in de
Randstad een stuk hoger kan liggen. U wilt net als ik die doelgroepen ook
huisvesten via de corporaties. Is het voor u bespreekbaar om de onderhandelingen
aan te gaan over de hoogte van dat bedrag?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 De minister is in juni jongstleden door de Kamer op pad gestuurd met de
opdracht van een zo ruim mogelijke definitie. Ik ga er dan ook van uit dat
hij dat ook geprobeerd heeft, dat voor elkaar te krijgen. U wilt de minister
terugsturen naar de onderhandelingstafel. Ik wil dan wel van hem horen hoe
kansrijk hij dat acht. Het belangrijkste is dat de inkomensgrens van € 33.000
geïndexeerd is en dat wij uit mogen gaan van een gemiddelde. In gebieden
met een krappe woningmarkt kun je dan mensen met een hoger inkomen huisvesten
via een corporatie. Dat is het vertrekpunt en dat lijkt mij goed. Als 40%
van de Nederlandse bevolking via corporaties gehuisvest kan worden, lijkt
mij dat redelijk. Ik wil wel cijfers zien om na te kunnen gaan of de huidige
praktijk niet veel afwijkt van wat wij afgesproken hebben.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 U gaat er met mij van uit dat de mensen waar ik het zojuist over had,
nog binnen de doelgroep vallen. Het lijkt mij cruciaal om dat goed te regelen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 De kern van onze boodschap is altijd geweest: de woningbouwcorporaties
zijn er om die mensen te huisvesten die zich op de vrije markt om financiële
of sociale redenen niet zelf kunnen redden. De minister zal de vraag moeten
beantwoorden of dat met deze uitspraak nog steeds zo is. Dat is het ijkpunt
dat wij al jaren hanteren.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 De heer Depla heeft gezegd dat de doelgroep wel wat breder mag. Dat zijn
wij dan eens. Vervolgens zegt hij echter dat de minister niet anders kan vanwege
de regels voor staatssteun. De heer Van Bochove heeft zojuist deskundig het
argument van staatssteun gedemonteerd. Mevrouw Van der Burg kon niet duidelijk
maken wat er nu aan echte staatssteun gegeven wordt. Ik zou bijna zeggen dat
corporaties veeleer de pinautomaat van de overheid zijn. Het gaat de andere
kant op. Vindt de heer Depla niet net als de SP dat wij gewoon richting Brussel
moeten zeggen: hoezo staatssteun? De heer Depla geeft nu de bevoegdheid weg
en dat kun je maar een keer doen. Als hij nu ten principale het recht van
Brussel erkent om zich hiermee te bemoeien, kan hij bijvoorbeeld over vijf
jaar, als Brussel de grens met € 5000 wil verlagen, niet meer zeggen
dat Brussel er niets meer mee te maken heeft. De heer Depla erkent nu dat
dit een bevoegdheid van Brussel is.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 U stelt twee vragen. De eerste is of er wel of geen sprake is van staatssteun.
Mevrouw Van der Burg had een ingewikkeld verhaal over subsidies, maar subsidies
zijn wat anders dan staatssteun. Volgens de definities gaat het bij staatssteun
om het volgende. Omdat de overheid borg staat voor de gezamenlijke leningen
van de corporaties kunnen zij goedkoper lenen en dat is zeer profijtelijk.
Dit scheelt de corporaties namelijk 4 tot 5 mln. aan rentelasten per jaar.
Dat is een indirecte vorm van staatssteun. U hebt het over het erkennen dat
Europa hierover gaat. Duidelijk is echter dat Europa wel gaat over staatssteun
en oneerlijke concurrentie. Europa kan ons niet verbieden dat wij straks veel
woningen van corporaties willen hebben. Europa kan ook niet verbieden dat
u of ik in zo'n woning gaan wonen. Het enige punt waarop Europa ons in dit
verband beperkingen op kan leggen, is hoeveel staatssteun je hierbij mag geven.
Laten wij even helder zijn: wij zullen nooit accepteren dat Europa iets zegt
over de omvang van onze sociale huisvesting. Dat is onze verantwoordelijkheid.
Het gaat er niet om of wij dit nu erkennen of niet. Sinds het Verdrag van
Rome is het duidelijk dat Europa over staatssteun gaat. Ook het Europese Hof
gaat daar altijd van uit.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Wij kunnen ook alles wat op dit punt door Europa wordt aangemerkt als
staatssteun afschaffen door die instrumenten in te ruilen voor de vennootschapsbelasting.
Dat kan een operatie met gesloten beurzen zijn. In Europese termen hebben
wij daarmee een level playing field gecreëerd. Dan is er geen sprake
meer van staatssteun en daarmee is het probleem opgelost.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Nee, als er geen sprake is van staatssteun, is er geen sprake van staatssteun
en praten wij niet meer met Europa.
 
 
 De heer Jansen, tot slot.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Wij hebben zo'n discussie gevoerd met mevrouw Van der Burg over de achtervang
van de Nationale Hypotheek Garantie. Toen wilde zij ook niet erkennen dat
die wel degelijk voor een bepaald bedrag staat. Nu wordt er gezegd: bij het
Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) geldt dat wel, ook al is daar nog nooit
in de historie beroep op gedaan. In twintig jaar tijd is daar nooit gebruik
van gemaakt. Toch staat daar een bepaald bedrag voor. Laten wij dat bedrag
dan vaststellen en vervolgens wegstrepen tegen de vennootschapsbelasting:
probleem opgelost. Dan heeft Europa dat argument niet meer. Het is toch heel
logisch om het zo op te lossen?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Het lijkt mij helder dat de minister in de brief die hij naar de Kamer
stuurt, aangeeft over welke vormen van staatssteun het gaat, wat dat dan is
en waar hij afspraken over heeft gemaakt. Als er dus geen sprake van staatssteun
is, ook met berekeningen die u kunt maken – daar zullen wij dan discussie
over krijgen, want u verengt staatssteun tot overheidssubsidie – dan
is de discussie afgesloten. Dat lijkt mij duidelijk.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Toen de vorige deal van de minister nog op tafel lag, namelijk de huurtoeslaggrens
als grens voor de sector en 80% toewijzen beneden die grens, kregen
wij een brief van de G4 waarin werd gemeld dat er dan in sommige steden een
overschot aan goedkope huurwoningen zou ontstaan waar onvoldoende
mensen met een laag inkomen een beroep op doen. Toen dacht ik: nou, dat is
mooi, want dan komt de doelgroep die nu op de wachtlijst staat, namelijk de
groep die huurtoeslag heeft, eindelijk eens aan de beurt. Hoe reageert u daarop?
U zegt namelijk de hele tijd voor de mensen te zijn die niet zo'n brede portemonnee
hebben, maar u wilt die groep zo veel mogelijk oprekken. Kennelijk is het
effect daarvan dat die groep met niet zo'n brede portemonnee langer op de
wachtlijst staat. Ik kan niets anders concluderen uit de brief van de G4.
Graag een reactie.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik snap dat u een reactie wilt. Het verschil tussen u en mij is heel duidelijk.
U gaat eerst de huurtoeslag zo beperkt mogelijk maken waarbij alleen een bepaalde
groep mensen in een sociale huurwoning moeten wonen. In de werkelijkheid –
ga naar Amsterdam, Utrecht, Leiden of Eindhoven – zijn de prijzen van
koophuizen en de huurprijzen op de vrije markt zo hoog dat mensen die gelukkig
meer verdienen dan de huurtoeslaggrens en dus geen beroep moeten doen op de
huurtoeslag, zich niet op de vrije markt kunnen redden. Voor die mensen is
er dus ook een corporatiewoning.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 U geeft nu uw eigen visie op de woningmarkt maar geen antwoord op mijn
vraag. Ik wil u nog een tweede vraag stellen. Leidt het systeem dat u hebt
gecreëerd, niet tot het gebrek aan betaalbare huurwoningen, omdat een
en ander te veel wordt beperkt door alle regelgeving? Dat wordt trouwens ook
door de woningbouwcorporaties aangegeven.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 U zegt nu iets bijzonders en eigenlijk daarnet ook al. De onrendabele
toppen van woningbouwcorporaties worden zo hoog dat de huren omhoog moeten.
Die corporatiesector was echter bedoeld voor de mensen die zich niet op de
vrije markt kunnen redden. Vervolgens gaan wij een en ander steeds duurder
maken, omdat wij die mensen niet kunnen helpen als wij het niet duurder maken.
Dan gaat er op een gegeven moment ergens iets mis, want dan heb je dadelijk
nog wel goedkope woningen, maar die zijn niet goedkoop meer omdat wij de huur
omhoog hebben gedaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Of gaat er iets mis omdat u de doelgroep steeds vergroot? Wat je aan subsidie
kunt geven in de samenleving houdt op een gegeven moment op. Misschien dat
u de doelgroep wel zo groot maakt dat daardoor het probleem ontstaat, maar
daar wilt u de discussie niet over voeren.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Daar wil ik met heel veel plezier de discussie over voeren. Daar kunt
u mij elke keer, dag en nacht voor wakker maken. Die discussie hebben wij
vier jaar lang met mevrouw Dekker gevoerd. Wat u met uw plannen wilt doen,
is tegen grote groepen mensen zeggen dat zij het zelf maar moeten redden,
ongeacht de woningprijzen. Een beginnend politieagent verdient € 1500
netto per maand. U vindt dat die geen € 600 maar € 700
huur per maand moet gaan betalen, want dat is de vrije markt. Dat is de helft
van zijn inkomen. Ik weet niet hoe u dat dacht te doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 U gaat de hele tijd uit van de huidige situatie met het huidige stelsel.
U gaat niet uit van een situatie waarin je het aanbod wat vrijer laat, waardoor
je meer aanbod krijgt en de huurprijs omlaag gaat. Daar gaat u allemaal niet
van uit.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Dat doet de VVD altijd met die mooie marktwerking- en liberaliseringsverhalen;
het zijn allemaal theoretische effecten, die in de praktijk vaak niet optreden.
Het Centraal Planbureau heeft een onderzoek gedaan naar wat er gebeurt als
je de huren vrijgeeft. Als je de huren echt vrijmaakt, dan verdubbelen ze
in Nederland. Ik weet dus niet waar u het over hebt als ik zeg dat het niet
gaat optreden.
 
 
 U vervolgt uw betoog.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Voorzitter. Een ander mooi punt is dat de minister erin is geslaagd om
de discussie over de gebieden waar de bevolking gaat krimpen, onomkeerbaar
op de Haagse agenda te krijgen. Tegelijkertijd is er ook oog voor de steden
die nog gaan groeien. Vooral in de noordvleugel van de Randstad groeit de
bevolking nog met zo'n ruim 1 miljoen mensen de komende jaren, nog bovenop
de bestaande lange wachtlijsten voor een betaalbare woning. Naast woningen
vraagt dit ook een visie op de groei van de stad. De stad is nog altijd de
emancipatiemachine bij uitstek. Je moet erkennen dat de bevolking groeit waar
er werk is. Daar moet je dus wat aan doen. Je kunt niet zeggen: gaat u maar
ergens anders wonen. Wanneer krijgen wij de uitwerking van de afspraken in
het crisisakkoord dat de financiering van het stedenbeleid geregeld gaat worden?
 Een ander mooi punt is dat de huurstijgingen tijdens deze kabinetsperiode
historisch laag zijn. Dat scheelt 3 miljoen hurende huishoudens aan het eind
van deze periode € 50 tot € 60 per maand. Alle voorwaarden,
zoals aanpassing puntenstelsel en subsidies, zijn geschapen om energiebesparingen
aan woningen op grote schaal te laten plaatsvinden. Dat is goed voor het milieu
en goed voor de woonlasten. Immers, energiekosten vormen een steeds groter
deel van de woonlasten.
 De bewoners in de 40 wijken zijn positiever over hun toekomst gaan denken.
Het is er veiliger en leefbaarder geworden. Corporaties leveren meer inspanning
om ongestoord woongenot veilig te stellen en samen met bewoners en gemeenten
problemen achter de voordeur op te lossen. Het is goed dat de minister dit
uitrolt naar meer dan alleen deze 40 wijken.
 Na het verschijnen van de begroting is duidelijk geworden dat de uitgaven
van de huurtoeslag structureel 87 mln. lager zijn dan gedacht. De PvdA stelt
voor dit geld aan te wenden voor het terugdringen van de armoedeval en voor
de vereenvoudiging van de uitvoering. Het gaat met name om het aflopen van
steilheid van de huurtoeslag. Op die manier neemt de armoedeval af en wordt
een en ander eenvoudiger uitvoerbaar. Ik wil hierop graag een reactie van
de minister. Wij overwegen om bij het debat over de Najaarsnota hiervoor eventueel
amendementen in te dienen.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 De heer Depla sprak zojuist over de Randstad en zei dat het belangrijk
is dat er voldoende voorraad blijft. Is hij met ons van mening dat wij zeker
nu de bouwproductie terugloopt, heel erg voorzichtig moeten zijn met slopen?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ja, sterker nog, als de nieuwbouwwoningen steeds duurder worden, moet
er voldoende goedkope voorraad zijn. Wij hebben echter een andere opvatting
dan de SP. Die zegt namelijk altijd dat een huis pas gesloopt mag worden als
daarin geen enkele bewoner meer te vinden is. Wij menen dat de mensen een
fatsoenlijke woning verdienen, dus als huizen technisch versleten zijn, moet
er gesloopt worden en nieuwbouw worden gepleegd. Op sommige plekken wil men
de woningvoorraad veranderen omdat mensen de kans moeten krijgen in dezelfde
buurt te blijven wonen als zij het financieel beter krijgen.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik denk dat de heer Depla en ik daarover voor 80% hetzelfde denken.
Laten wij vooral onze zegeningen tellen op dit punt. De afgelopen jaren zijn
nog steeds ongeveer 13.000 woningen gesloopt. Het aantal loopt iets terug,
dus misschien gaat het de goede kant op. Ziet de heer Depla een mogelijkheid
om dat aantal het komend jaar flink terug te brengen?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik zou in Den Haag niet precies willen vaststellen hoeveel woningen er
gesloopt moeten worden. Met het lokale handvest over sloop, nieuwbouw en renovatie
moeten heldere afspraken worden gemaakt hoe op lokaal niveau de betrokkenheid
van de bewoners geregeld wordt bij het maken van dit soort plannen. Als het
resultaat van dat overleg met de bewoners is dat er 20.000 woningen worden
gesloopt of 5 woningen, is mij dat om het even. Het gaat om een gemeenschappelijke
keuze waarin de bewoners een belangrijke say hebben. In een bepaalde straat
in de wijk Ondiep in Utrecht was een meerderheid van de bevolking tegen renovatie
en voor sloop. Het kan beide kanten opgaan. De bewoners moeten serieus genomen
worden. Daar gaat het om.
 
 
 De vragen moeten korter beantwoord worden.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. Ik heb vorig jaar voorgesteld om netto-eisen te stellen aan
corporaties met betrekking tot bouw minus sloop. Dat vond de minister toen
een interessante gedachte. Misschien dat hij nog een ontwikkeling in dezen
kan melden? Is de heer Depla het met mij eens dat als de bouw terugvalt, er
automatisch minder gesloopt moet worden, omdat anders het probleem nog groter
wordt? Dat argument moet hem toch aanspreken?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ja, maar dat hangt van de regio af. De heer Jansen weet net zo goed als
ik dat voor Zuid-Limburg zo'n afspraak niet zo praktisch is. Dat moet niet
landelijk geregeld worden maar regionaal met een duidelijke betrokkenheid
van de bewoners.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik hoorde de heer Depla een gloedvol betoog houden om de armoedeval bij
de huurtoeslag aan te pakken. Gisteren kregen wij een brief van Aedes waarin
staat dat door een fout in het systeem grote gezinnen bij de huurtoeslag ernstig
benadeeld worden in vergelijking tot eenpersoonshuishoudens waar dezelfde
huur van toepassing is. Zij krijgen bijna € 40 minder huurtoeslag.
Hoe benadert de heer Depla dat probleem? Moeten wij dat niet eerst oplossen
voordat wij bijvoorbeeld iets gaan doen aan de armoedeval?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik heb die brief van Aedes nog niet goed kunnen bestuderen, omdat ik die
nog niet heb gekregen. Als een woning boven een bepaald bedrag verhuurd wordt,
krijgt men officieel geen huurtoeslag. Ik heb begrepen dat gemeenten toestemming
konden geven om dat wel te doen en dat de generieke uitzondering er wel is
voor eenpersoonshuishoudens maar niet voor grote gezinnen. Als dit waar is,
is het zeer interessant om ernaar te kijken, want het zou onredelijk zijn
om bepaalde mensen minder te laten profiteren van de huurtoeslag.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Dus als dit punt klopt – dat zegt u zelf – bent u mijn bondgenoot
om dit probleem aan te pakken. Begrijp ik dat goed?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ja, maar dan moeten wij wel bekijken hoe het precies in elkaar steekt.
Woningbouwcorporaties kunnen ook ervoor kiezen om huren gematigd te verhogen;
daar zijn zij ook voor. De corporaties hebben hierin ook een verantwoordelijk.
Laten wij, voordat wij de rekening bij het collectief leggen, beide dingen
naast elkaar leggen en kijken waar de prioriteit moet liggen. Maar de vermindering
van de armoedeval vind ik heel belangrijk. Je zal net op die grens zitten,
je zoon of dochter heeft een krantenwijk en je moet in een keer veel meer
inleveren.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Het punt van de armoedeval deel ik met de heer Depla. Maar ik constateer
ook dat hij samen met mij gaat kijken hoe wij het probleem kunnen oplossen
dat Aedes gisteren heeft aangedragen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Zo heeft iedereen zijn hobby's. Ik wil nog een vraag stellen over de kleine
gezinnen, zeg maar de piepkleine gezinnen: mensen die in een onzelfstandige
woonruimte wonen en nu niet in aanmerking komen voor huurtoeslag. Daar heeft
de heer Depla zich samen met de heer Van Bochove eerder druk over gemaakt
en ook ik heb dat gedaan. Vindt hij niet dat ook daar nog eens heel goed naar
moet worden gekeken? Wij hebben gisteren of eergisteren een brief gehad van
wethouder Gerzon uit Amsterdam, die nog eens aandacht vraagt
voor het belang om jongeren en studenten aan onderdak te helpen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Volgens mij zijn wij er heel duidelijk in geweest. Wij hebben er in juni
een AO over gehad. Daar hebben wij duidelijk stelling genomen, samen met collega
Van Bochove. Wij vinden dat je onzelfstandige woningen van studentenhuisvesters
ook in aanmerking zou moeten laten komen voor huurtoeslag, want het zou per
saldo wel eens "penny wise, pound foolish" kunnen zijn om dat niet te doen.
De minister heeft toen onderzoek toegezegd en dat wachten wij af.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 ...
 
 
 Wij moeten eigenlijk al veel verder zijn in het debat dan wij nu zijn,
want om 19.00 uur begint het volgende debat en wij willen nog een dinerpauze.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat weet ik, want daar mag ik ook bij zijn. Dus ik trek mij nu wel even
terug.
 
 
 Dan gaat u mij helpen. Dat waardeer ik.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Voorzitter. Er moet iets gebeuren op de woningmarkt. Ten eerste zijn er
lange wachtlijsten voor een betaalbare huurwoning en is een koopwoning voor
deze groep onbetaalbaar. Ten tweede hebben Nederlandse woningbezitters door
de manier waarop wij de hypotheekrenteaftrek hebben vormgegeven erg veel schulden.
Wij misstaan niet in het lijstje tussen de VS en IJsland. Dat brengt risico's
met zich. Bij dalende huizenprijzen blijven mensen met enorme schulden zitten;
dat destabiliseert de woningmarkt. In economisch gunstige tijden bevordert
de hypotheekrenteaftrek oververhitting van de markt, waardoor starters geen
kans krijgen. In economisch slechtere tijden vergroot het juist de terugval
van de huizenprijzen. Dan hebben wij het nog niet gehad over het feit dat
83% van het fiscale voordeel van de aftrek terechtkomt bij 30%,
de rijkste huishoudens. De fiscale voordelen hebben bovendien veel huizenkopers
in de armen van verzekeraars en banken gedreven die ze allerlei veel te dure,
aan een woning gekoppelde verzekeringen en woekerpolissen hebben verkocht.
Dat is voldoende reden om het hele overheidsbeleid voor de woningmarkt te
heroverwegen zoals op Prinsjesdag is aangekondigd.
 Wat de PvdA betreft geldt hier: geen taboes, maar ook geen tunneldenken.
Wij moeten leren van de beloofde, maar niet uitgekomen zegeningen van meer
marktwerking in andere sectoren. Veel te snel wordt geroepen dat liberalisering
van de huren dé manier is om de woningmarkt beter te laten functioneren.
Liberalisering kent echter ook een groot aantal nadelen, ook voor de overheidsfinanciën.
Het rapport van de PvdA uit 2005 en het advies van de VROM-Raad uit 2006 laten
zien dat ook andere en betere maatregelen mogelijk zijn om de woningmarkt
beter te laten werken. De PvdA hanteert de volgende uitgangspunten bij de
verbetering van de woningmarkt.
 Iedereen moet betaalbaar kunnen wonen. De vrije markt maakt dat niet mogelijk;
het is net al een paar keer gewisseld. Volgens het Centraal Planbureau zal
een volledige liberalisatie leiden tot een verdubbeling van de hurenprijzen
in Nederland. Bovendien lost de vrije markt de problemen van de segregatie
niet op; dat vind ik een heel belangrijk punt. Een vrije huurmarkt zal ook
de arbeidsmarkt verstoren. Mensen met een lager inkomen kunnen prima in Appingedam
wonen, maar alleen een baan in de Randstad vinden. Daarom is en blijft overheidssturing
noodzakelijk.
 De PvdA staat voor eerlijk delen, solidariteit tussen inkomens. Daarom
willen wij een meer eerlijke inkomensondersteuning voor koop en huur dan nu.
Als je minder verdient, krijg je meer ondersteuning, zowel bij koop als bij
huur. En de hypotheekrenteaftrek is niet bedoeld om beleggen te subsidiëren.
De inkomensondersteuning van zowel koop als huur moeten wij dus zo vormgeven
dat die minder de consumptie opdrijft.
 Wij hadden net de discussie over de onrendabele toppen. Mensen moeten
niet afhankelijker worden van subsidies en onrendabele toppen van corporaties
voor nieuwbouw moeten niet steeds hoger worden. Daar moeten wij ook rekening
mee houden bij de vormgeving.
 Omdat de woningmarkt regionaal zo verschillend is, willen wij het huurbeleid
regionaliseren, bijvoorbeeld door geen maximale jaarlijkse huurverhoging per
woning vast te leggen, maar wel de maximale gemiddelde huurverhoging van een
corporatie vast te leggen of door regionale afspraken te maken tussen huurders,
verhuurders en gemeenten.
 Een ander belangrijk uitgangspunt is een beheerste woonlastenontwikkeling.
Daarom moet er een aan de inflatie gekoppeld huurbeleid blijven. Liberalisering
van de huren levert geen bijdrage aan de sanering van de overheidstekorten.
Hogere huren maken mensen meer afhankelijk van de huurtoeslag, terwijl de
inkomsten van de hogere huren terechtkomen in de zakken van de verhuurders
en de schatkist opdraait voor de hogere huurtoeslagen. De heroverweging moet
dus wel leiden tot lage, maar niet tot hogere overheidsuitgaven.
 Een steeds groter deel van de woonlasten wordt gevormd door de energierekening.
Het huurbeleid moet de energiebesparing stimuleren.
 De hypotheekrenteaftrek moet eerlijker en goedkoper. De opbrengst hiervan
is nodig voor het herstel van de overheidsfinanciën, maar ook als dekking
voor de afschaffing van de overdrachtsbelasting.
 De PvdA wil gemengde wijken vanwege de keuzevrijheid en de integratie.
Wij zullen voorstellen tot herziening van de woningmarkt onder meer toetsen
op het effect op de segregatie.
 Scheefwonen is geen probleem, maar laat zien dat mensen een stapje omhoog
zetten op de maatschappelijke ladder. Ziet de minister dat ook zo?
 Aanpassingen op de woningmarkt moeten altijd geleidelijk gebeuren. Aanpassingen
in het huurbeleid en de hypotheekrenteaftrek moeten samen oplopen. Het mag
de markt niet verstoren en de mensen niet in de problemen brengen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Hoorde ik het goed dat de heer Depla zei dat scheefwonen geen probleem
is? Maar scheefwonen draagt er toch aan bij dat betaalbare woningen voor de
doelgroepen van beleid niet meer bereikbaar zijn? Moet je er dan niet veel
meer voor zorgen dat je die woningen voor de doelgroep beschikbaar houdt?
Moet je er in diezelfde wijken niet voor zorgen dat mensen met een wat hoger
inkomen ook gehuisvest kunnen worden?
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ik zeg ook een beetje provocerend dat scheefwonen geen probleem is. Wij
verliezen vaak uit het oog dat mensen in de loop van hun leven stapjes op
de maatschappelijke ladder zetten. Dat is positief. Als mensen het beter krijgen,
moeten wij ervoor zorgen dat zij doorstromen, dat die woningen vrijkomen voor
mensen die ook die stapjes kunnen zetten.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Je zou ook kunnen kijken naar het systeem van Huur op Maat. Dat kan een
oplossing zijn voor het punt dat u net beschrijft.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Ja en nee. Huur op Maat stimuleert de consumptie. Het maakt niet uit wat
ik verdien, ik kan het huis krijgen dat ik wil. Inkomensbeleid is een zaak
van de overheid en dat wil ik zo houden. Huur op Maat moet de uitkomst zijn
van lokaal overleg tussen gemeente, bewonersgroepen, huurdersorganisaties
en corporaties. Dan vind ik het een interessant punt.
 Corporaties zijn sociale instellingen en moeten dus geen commerciële
activiteiten ontplooien. Zij moeten ook in de toekomst een brede taak op het
gebied van wonen en wijken vervullen. De PvdA wil dat bij de heroverweging
ook bekeken wordt of de Wet bevordering eigenwoningbezit onderdeel moet blijven
van het overheidsbeleid. Wij ondersteunen de keuze voor de huurtoeslag in
plaats van die wet, maar op de lange termijn bezien wil ik het instrument
nog niet kwijt. Het moet bij de heroverweging worden meegenomen.
 Uit onderzoeksrapporten die wij vorige week ontvangen hebben, blijkt dat
de wijkenaanpak werkt. De bewoners vinden hun buurt leefbaarder en het gaat
beter met de veiligheid. Een ander mooi voorbeeld vind ik de afname van het
aantal huisuitzettingen, omdat de corporaties eerder achter de voordeur gaan
kijken. Zij kijken niet pas als de schulden torenhoog zijn, maar begeleiden
mensen naar werk en voorkomen zo dat er schulden ontstaan. Een ander positief
punt is dat het aantal mensen zonder baan tot de vorige zomer in deze buurten
harder afnam dan in de rest van Nederland. Door de crisis komt dit succes
onder druk te staan. Welke acties gaat de minister ondernemen om met name
de jeugdwerkloosheid in deze buurten te bestrijden?
 De komende tijd moeten wij nog scherper op de centen letten en dus alleen
die dingen doen die werken. Wetenschappers oordelen verschillend over wat
wel en niet effectief is in de wijken. Heeft de minister al een bijeenkomst
met hen georganiseerd? Bewoners hebben er recht op dat de wijkenaanpak doorgaat
en daarom is het zo belangrijk dat wij ervoor zorgen dat er geen discussie
over de effectiviteit ontstaat en dat elke euro goed wordt uitgegeven. De
kern is: buurten voor bewoners. De wijkenaanpak heeft alleen kans van slagen
als wij bewoners in positie brengen. Het Landelijk Steunpunt Aandachtswijken
speelt daarbij een belangrijke rol. Is de minister bereid om de subsidie voor
het LSA niet voor twee, maar voor vier jaar toe te kennen?
 In de krimpgebieden is een herverkavelingsinstrument nodig om verpaupering
van gemengd bezit van koop en huur te voorkomen. Is de minister dat met ons
eens en denkt hij na over het uitwerken van voorstellen? Is hij bereid om
corporaties aan te pakken die slecht bezit verkopen, zoals gebeurde in Ganzedijk?
Bezit met achterstallig onderhoud werd daar verkocht en nu zitten de bewoners
in een krimpgebied met woningen die zij niet kwijt kunnen. Hoe staat het met
de 12 mln. die wij vorig jaar hebben vrijgemaakt voor Parkstad?
 Tot slot, en dit sluit aan bij wat mevrouw Van der Burg van de VVD-fractie
naar voren heeft gebracht: wij willen een topteam voor het stimuleren van
particulier opdrachtgeverschap. De gemeente Almere heeft daarvoor namelijk
een goed voorstel gedaan en wij willen graag zien dat dit ook in andere steden
van de grond komt. Je ziet dat er een goede slag kan worden gemaakt als je
die gemeenten gaat helpen. Daarnaast sluit ik mij aan bij de opmerkingen die
gemaakt zijn in de discussie over de SEV. Ik ben benieuwd of het voorstel
van het CDA een constructieve oplossing kan zijn voor de bezuiniging.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Wij zijn het eens over het topteam, maar ik heb daarover nog een vraag
aan de heer Depla. Tijdens het rondetafelgesprek werd ook gezegd dat de residuele
grondwaardeberekening juist bij particulier opdrachtgeverschap heel negatief
uitpakte. Hoe denkt de heer Depla daarover? Vindt hij ook dat de minister
daarnaar zou moeten kijken? Het kwam aan de orde door de handreiking die de
VNG daarover uitgaf.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Laten wij in ieder geval een ding vaststellen: wij vinden dat lokaal uiteindelijk
een keuze moet worden gemaakt over hoe het grondbeleid gedaan wordt. Als wij
ze weten te overtuigen dat particulier opdrachtgeverschap goed werkt, zullen
zij hiernaar ook kijken. De handreiking over grondprijsberekening is, dacht
ik, een jaar of vijf, zes oud. Het zou niet verkeerd zijn als de VNG samen
met het ministerie eens gaat kijken of deze aangepast moet worden, gezien
de veranderende economische omstandigheden.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Voorzitter. Het thema "wonen en wijken" wordt natuurlijk al een tijd gedomineerd
door de Vogelaarwijken, of de pracht- of krachtwijken. De nieuwste term is,
geloof ik, "aandachtswijken". Deze wijken mogen van het kabinet zo'n beetje
alles genoemd worden, behalve wat zij werkelijk zijn: probleemwijken. Wijken
waar de massa-immigratie en de islamisering genadeloos hebben toegeslagen,
waar Marokkaanse straatterreur, overlast en criminaliteit het dagelijks leven
zwaar verzieken en waar straatcoaches 's avonds laat kleine kinderen naar
huis brengen. Kortom, problemen die niet zullen verdwijnen als er niets aan
de voortgaande massa-immigratie wordt gedaan uit landen zoals Marokko en Afghanistan.
De PVV heeft het al eerder gezegd: zolang die doorgaat, kan de minister voor
WWI beter de minister van DKO heten, van Dweilen met de Kraan Open. De problemen
worden ook niet aangepakt als je het tuig dat de boel in de probleemwijken
telkens weer op stelten zet niet keihard aanpakt, oppakt, veel langer opsluit
in de gevangenis, of het land uitzet in het geval van een verblijfsvergunning
of een dubbele nationaliteit. Dat zijn de zaken die een daadkrachtige regering
het eerst zou moeten regelen. Ik vraag het kabinet om dat nu eindelijk te
doen, want anders worden probleemwijken nooit prachtwijken. Houd dus op met
het verspillen van belastinggeld aan onzin. Houd dus gewoon helemaal op met
die linkse hobby van de Vogelaarwijken. Stop ermee en gebruik het belastinggeld dat daardoor vrijkomt voor belastingverlaging. Ik hoor graag een
reactie van de minister hierop.
 De minister moet nu onderhand zelf ook inzien dat de wijkaanpak een fiasco
is. Het kabinet zegt zelf al in de voortgangsrapportage die eerder is aangehaald,
dat de achterstanden in de betreffende wijken groot blijven. Wat is dan het
resultaat van die mega-investeringen? De minister geeft zelf aan dat wij die
moeten zien als een plantje. Ik citeer: "Als je een plantje te vaak uit de
grond trekt om te bekijken of het al wortels heeft, werkt dat contraproductief.
Hetzelfde geldt voor de wijkenaanpak. Het heeft tijd nodig en zal zich in
de praktijk moeten bewijzen." Zelden heb ik zulke flauwekul gehoord. Op die
manier hoef je je natuurlijk helemaal nergens voor te verantwoorden. Het enige
wat je hoeft te doen, is belastinggeld vergelijken met plantjes waar je niet
aan mag komen. De plant van de Vogelaarwijken is echter een heel lelijke brandnetel
die de minister meteen uit de grond moet rukken en weg moet gooien.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Wij zijn het met elkaar eens dat de bewoners een veiliger buurt willen,
maar u wilt de hele wijkenaanpak stopzetten. U wilt de straatcoaches en de
aanpak van schooluitval stopzetten, terwijl u weet dat het terugdringen van
schooluitval een positieve bijdrage levert aan het verminderen van de criminaliteit.
Waarom kiest u er dan toch voor om alles stop te zetten? Wilt u alleen maar
mensen in de gevangenis stoppen of wilt u ook voorkomen dat mensen misdrijven
plegen?
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Verschillende onderzoeken hebben aangegeven dat de gelden die naar de
Vogelaarwijken gaan verspilling zijn. Er zijn onderzoeken van bijvoorbeeld
de Universiteit Utrecht die beschrijven dat de minister alleen maar bezig
is met het verplaatsen van problemen. Als je de problemen in de Vogelaarwijken
aanpakt, steken ze binnen no time de kop op in aanpalende wijken. Wat heeft
het voor zin om heel veel geld te steken in het verplaatsen van problemen?
Er zijn ook andere onderzoeken die echt gehakt maken van de resultaten van
de wijkenaanpak. Deze onderzoeken bewijzen dat de aanpak geldverspilling is,
dat hij nutteloos is en dat de resultaten uitblijven. Nogmaals, alles wijst
erop dat dit een fiasco is.
 
 
 Laten wij proberen een beetje korter te vragen en te antwoorden.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Het is duidelijk dat de heer Fritsma erg selectief is. Hij pakt alleen
maar de onderzoeken die hem uitkomen. Er zitten een paar onderzoeken bij die
beschrijven dat de aanpak wel effectief blijkt te zijn, maar die leest hij
niet. Dat terzijde. De heer Fritsma laat echter ook een andere groep in de
steek. Hij vindt namelijk dat de wijkenaanpak nutteloos is. Al de oudere allochtonen
waarvoor hij zegt op te komen, zitten nu eindelijk met deze wijkenaanpak niet
alleen achter de geraniums, maar zijn ook in het buurthuis gewoon met elkaar.
Dat wil hij allemaal stopzetten. Hij laat de ouderen gewoon in de steek. Het
enige dat hij wil, is rapporten lezen die bevestigen dat het allemaal niks
is. Het enige dat hij wil, is mensen in de gevangenis stoppen. Hij is niet
geïnteresseerd om oudere mensen te helpen en misdaad te voorkomen.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Veiligheid is heel belangrijk. Uw partij, de PvdA, wil bezuinigen op politie.
Dat is natuurlijk waanzin. Als bijvoorbeeld in de Vogelaarwijken de overlast,
de verloedering en de criminaliteit echt alle perken te buiten gaan, ga je
toch niet bezuinigen op politie. Dat is het domste wat je kunt doen. Bovendien
is het waar dat mensen die je langer opsluit niet in de gelegenheid zijn om
de boel verder op stelten te zetten, ook in deze wijken. Iedereen die veiligheid
wil, is hiermee gebaat.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Die grammofoonplaat horen wij wel heel vaak. Als u nu eens een concreet
antwoord zou geven op de gestelde vraag. De mensen in die wijken, de leden
van het Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken, bewijzen keer op keer
dat zij zeer gelukkig zijn met de aanpak in de Vogelaarwijken en de voortgang
ervan. Waarom ontkent u die signalen voortdurend? U gebruikt steeds het mantra:
het deugt niet, het is niet goed.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik kijk en praat gewoon met deze mensen. De problemen in deze wijken zijn
helemaal niet opgelost. De ellende blijft bestaan. De overlast blijft bestaan.
De criminaliteit blijft bestaan. De Marokkaanse straatterreur blijft bestaan.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Dus de rapporten die aantonen dat de bewoners tevreden zijn en de opmerkingen
van de bewoners, ook als ze hier in de Kamer zijn, deugen niet. Alleen de
rapporten van de heer Fritsma deugen blijkbaar.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Als je in een willekeurige Vogelaarwijk gaat kijken en je constateert
dat je tevreden bent, laat je pas echt mensen in de steek. Pas dan laat je
mensen in de steek die recht hebben op veiligheid, op vrijheidsgevoel in hun
wijk.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Niemand heeft het hier over een volmaakte samenleving. Ik stelde echter
een andere vraag. Van al die rapporten die wij hier naar voren brengen, wilt
u gewoon geen serieuze kennis nemen. U gaat namelijk alleen maar voor die
eenzijdige teksten die u tot nu toe steeds naar voren heeft gebracht.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Eenzijdige teksten? De minister zegt het zelf ook! De achterstanden blijven
groot. Wat is dan het resultaat van de mega-investeringen? Nogmaals, u kunt
elk onderzoek aanhalen wat u wilt. Ik heb zelf ook op onderzoeken gewezen
die aangeven dat het geldverspilling is. Het is echter nog belangrijker om
te kijken hoe het is en om met mensen te praten. Dan kun je alleen maar tot
de conclusie komen dat de problemen nog bijzonder groot zijn.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 De PVV-fractie zegt dat de wijkaanpak van het kabinet niet deugt. Is zijn
stellingname dat er geen enkele wijkaanpak is die deugt of moet het anders?
Wij gaan voor een andere wijkaanpak. Wij willen deze aanpak graag aanpassen
op een aantal punten. De leden van de PVV wonen toch ook in deze wijken en
natuurlijk ook in andere wijken. Is het niet verstandig om bepaalde problemen
in Nederland wijkgericht aan te pakken? Wat deugt er niet aan dat idee?
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 De kwestie is dat ervoor gezorgd moet worden dat woningcorporaties hun
kerntaken gewoon goed uitvoeren. Daarbij horen ook leefbaarheid en het zorg
dragen voor kwalitatief goede woningen. Als je de woningbouwcorporaties aanspreekt
op de verantwoordelijkheden die zij nota bene nu al hebben, komen wij al een
heel eind.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Dat is waar, dan komen we een eind. Maar wijkaanpak heeft een economische
pijler, werkgelegenheid en dat soort zaken, een sociale pijler en een fysieke
pijler. Die laatste betreft vooral de corporaties. Wat zou de heer Fritsma
op het terrein van de economische en de sociale pijler willen doen? Laat ik
eens een heel andere categorie noemen waar ook leefbaarheidsproblemen zijn:
de kleine dorpen.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 In de kleine dorpen is het een heel ander verhaal dan in de veertig Vogelaarwijken.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Nee, dat zijn ook wijken. Heeft de PVV helemaal niets met wijkgericht
werken? Wilt u dat geld gewoon teruggeven aan de belastingbetaler –
einde oefening – of wilt u het anders aanpakken?
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Het komt wel neer op die grote lijnen. Als je er bijvoorbeeld voor zorgt
dat de belasting wordt verlaagd, komen er meer banen, waardoor mensen zowel
in uw kleine dorpen als in de steden makkelijker aan het werk komen. Dan krijgt
de economie een impuls. Daar moet iedereen blij mee zijn. Er is in grote lijnen
een heel andere aanpak nodig waardoor de geldverspilling van de Vogelaarwijken
echt overbodig is. Hetzelfde geldt voor veiligheid. Als wij ervoor zorgen
dat ...
 
 
 Ik probeer u iedere keer aan te moedigen om niet in herhaling te vervallen
en kort te antwoorden met het oog op de tijd.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Voorzitter, het hangt ook van de vragen af natuurlijk.
 
 
 Nee, u hebt het grotendeels zelf in de hand. U vervolgt uw betoog.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Een ander pijnpunt is natuurlijk het functioneren van de woningcorporaties,
of beter gezegd: het slechte functioneren daarvan. Hier gaan wij het binnenkort
apart over hebben in een AO, maar ik wil de minister wel één
cruciaal punt voorleggen. Dat betreft de belachelijk hoge salarissen die bij
die corporaties verdiend worden. Zo verdient een corporatiedirecteur in Rotterdam
bijna 4,5 ton. Dit is natuurlijk niet uit te leggen. Kan de minister er zo
snel mogelijk zorg voor dragen dat dit stopt? Ik weet dat er op dit punt wetgeving
in voorbereiding is, maar ik wil graag de garantie van de minister dat geen
enkel salaris bij de corporaties meer boven de Balkenendenorm uitkomt.
 Een punt dat de PVV vaker heeft aangekaart en dat heel snel geregeld moet
worden, is het aanpakken van de overdrachtsbelasting. Wij zitten in een zware,
economische crisis. Er worden minder huizen verkocht, dus komt er minder overdrachtsbelasting
binnen. Daardoor stagneert de woningmarkt verder. Bij de overdrachtsbelasting
werd altijd ingecalculeerd dat een huis meer waard wordt en dat je je geld
dus wel terugkrijgt. Door de dalende huizenprijzen vervalt dit terugverdieneffect
echter. Daardoor wordt de overdrachtsbelasting een enorm obstakel om een huis
te kopen. Ik vraag de minister om dit probleem aan te pakken en op korte termijn
de overdrachtsbelasting in ieder geval te halveren. Daarmee kan al een heleboel
bereikt worden om de woningmarkt vlot te trekken.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 De heer Wilders, uw partijleider, wilde zowel in de tijd dat hij gemeenteraadslid
in Utrecht was, als in de tijd dat hij Kamerlid voor de VVD was, altijd graag
snijden in de huurtoeslag. Zo ken ik hem. Hoe zit het met de PVV van nu?
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Dat doen wij niet.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Dus ik kan ervan op aan, dat de heer Wilders niet meer terugkomt op zijn
oude gedachte dat het een goed idee is? U garandeert dat u nooit gaat snijden
in de huurtoeslag.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Wij gaan absoluut niet snijden in de huurtoeslag.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Daar houden wij u aan.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. De uitdagingen in 2010 op de woningmarkt en in de wijken zijn
groot. De bouw moet weer op gang komen en in de krachtwijken moet de uitvoering
van plannen zichtbaar worden voor de bewoners. Het is goed dat de stimuleringsmaatregelen
effect sorteren in de woningproductie, zoals blijkt uit het rapport van het
Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid. Graag hoor ik van de minister
of het vertrouwen van de consument in de markt voor koophuizen aan het herstellen
is.
 Bij de heroverwegingen is voor de ChristenUnie met betrekking tot de discussie
over de hypotheekrente ideaal dat wij naar een systeem gaan waarin het aflossen
van schulden meer wordt beloond dan het zo hoog mogelijk houden van de lening.
De sociale huursector moet blijven uitgaan van solidariteit. Ik krijg graag
een reactie op de weeffout in de huurtoeslag voor grote gezinnen waar Aedes
dit weekend op wees. Daar heeft collega van Bochove ook bij interruptie vragen
over gesteld aan collega Depla. Of zijn er te weinig goedkope woningen voor
deze doelgroep?
 De glasisolatieregeling komt op gang. De bonnen zijn makkelijk voor de
burgers, maar bezorgen glaszetters veel administratie. Hoe voorkomt de minister
dat zij te veel moeten gaan voorschieten?
 De wijkaanpak is integraler en meer gericht op de lange termijn dan voor
het aantreden van het kabinet. Het oplossen van problemen in wijken vraagt
geduld. Dat is echter niet vreemd, als men bedenkt dat infrastructuurprojecten
ook jaren in beslag nemen. Het opknappen van woningen kan een wijk opliften,
maar sociale problemen vragen vooral ook een sociale aanpak. Bij een werkbezoek
aan Tilburg hoorde ik dat er bij het preventiebudget van de minister toch
nog erg veel nadruk wordt gelegd op fysieke ingrepen. Is de minister het met
mij eens dat men zich soms beter kan richten op de problemen die het hoogst
scoren bij de bewoners?
 De fractie van de ChristenUnie sluit zich aan bij het pleidooi van de
fractie van de PvdA voor het steunen van een landelijk samenwerkingsverband
voor aandachtswijken. Ik krijg nog steeds signalen dat bewoners in bepaalde
gemeenten niet op de hoogte zijn van het budget voor bewonersinitiatieven.
Welke stok heeft de minister achter de deur om ervoor te zorgen dat het budget écht
ten gunste komt van bewonersinitiatieven? Er komt een uitvoeringsagenda voor
de Ortega-gemeenten, de 100-plus gemeenten die niet onder het grotestedenbeleid
vallen. De fractie van de ChristenUnie is blij dat deze gemeenten een eerste
bijdrage ontvangen, want het is beter om te voorkomen dat probleemwijken ontstaan.
Het budget voor stedelijke vernieuwing is echter tot 2014 nog voornamelijk
gericht op de G31. Dat is voor de fractie van de ChristenUnie geen vanzelfsprekendheid.
De fractie van de ChristenUnie zou voor de toekomst graag objectieve criteria
krijgen voor de verdeling van de middelen. Wat betekent decentralisatie van
de ISV-middelen voor de verdeelsleutel en het onderscheid tussen de 31 rechtstreekse
en niet-rechtstreekse gemeenten?
 Graag ontvang ik van de minister ook een stand van zaken van de uitvoering
van mijn motie over het bekostigingsstelsel van gemeenten die te maken hebben
met sterke groei of krimp. Is de minister het met mij eens dat de aandacht
meer moet komen te liggen op preventie, onderhoud en beheer? Is de minister
ook bereid om daarvoor targets af te spreken, zodat er meer toegewerkt zal
worden naar een duurzaam stedenbeleid?
 De verstedelijkingsafspraken voor de komende tien jaar zullen het karakter
hebben van intentieafspraken. In deze onzekere tijden is dat begrijpelijk,
maar ook een beetje ongelukkig. Voor infrastructuur is er namelijk al geld
tot 2020 en binnenkort zelfs tot 2028. De fractie van de ChristenUnie wil
dat ook de langetermijnperspectieven voor de verstedelijkingsbudgetten snel
duidelijk worden. Wanneer komt de nadere agenda van de minister voor de periode
na 2011? De stuurgroep zoekt naar onorthodoxe maatregelen, maar waarom zitten
daar alleen de Randstadregio's in? Graag een reactie van de minister.
 Ik sluit mij aan bij de vragen over de uitvoering van de motie over geld
voor Zuid-Limburg. Is de minister bereid om de mogelijkheden voor extra financiële
steun te onderzoeken om de gevolgen van bevolkingsdaling aan te pakken? Heeft
de minister al in beeld wat voor woningcorporaties in krimpregio's de belemmeringen
zijn en is hij bereid op basis daarvan specifiek beleid te ontwikkelen? Dit
is een aanbeveling uit het rapport van de Top 10 Parkstad Limburg.
 Tot slot: wij moeten realistisch zijn, want in krimpgebieden kunnen niet
alle voorzieningen overeind blijven. Toch is niet altijd geld nodig. Zo vraagt
onderwijs vooral om maatwerk van het Rijk. Is de minister bereid de onderwijspilot
van de provincie Groningen op te nemen in het nationaal actieplan bevolkingsdaling?
Ook vraag ik de minister wat gemeenten kunnen doen tegen corporaties die zich
niet houden aan harde afspraken over herstructurering in krimpgebieden. Dit
signaal heb ik gekregen uit de provincie Groningen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Vanochtend was er op Radio 1 al een voorbeschouwing: hoe gaat
het nu met deze minister? Daarin heb ik de minister uiteindelijk een dikke
7 gegeven. Dat herhaal ik openbaar hier in deze zaal. De minister is gedreven
en gepassioneerd; dat spreekt mij aan. Hij is vorig jaar in het diepe gegooid
en niet verdronken; dat lijkt me goed nieuws. Hij doet ook meer dan watertrappelen,
maar het is nu wel tijd dat hij doorzwemt en flink wat baantjes trekt. De
wittebroodsweken lijken mij nu wel echt voorbij. Het nieuwe is er ook af.
De minister is geen junior meer, dus het komt nu aan op zijn daden in de komende
periode.
 Soms denk ik wel eens dat het gaat om de minister voor Wonen, Wijken en
Wilders, of misschien moet ik zeggen: Fritsma. Minister, laat u niet provoceren.
Hoe meer u hunkert naar het debat met Wilders en dat laat zien, hoe minder
er zal worden toegehapt. Uw kans komt heus nog wel, dus wacht maar rustig
af en laat u vooral niet provoceren.
 Ik heb een vraag over de woningcorporaties, waarmee de minister een dynamische
relatie onderhoudt. Is het nu "deal or no deal" bij de bijdrage aan de wijkenaanpak?
Is de minister tot overeenstemming gekomen? Er functioneert nu een interim-manager
en het kost allemaal een paar centen, dus ik hoop dat er wel voortgang wordt
geboekt.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik moet hierop natuurlijk even inhaken. Welke provocaties bedoelt u precies?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Die ga ik natuurlijk niet allemaal herhalen. Misschien wilt u dat zelf
even doen.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Als iemand het over provocaties heeft, moet die man en paard noemen en
zeggen wat ermee wordt bedoeld.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Laat ik het zeggen zoals ik het vind: uw bijdrage is totaal chagrijnig.
U geeft een hele opsomming van wat er allemaal niet deugt. U wilt elk budget
intrekken. Het enige wat u doet, is: de zweep erover. Iedereen die maar iets
piepkleins doet, gooit u de bak in. We krijgen massaal blauw op straat en
alle problemen zijn de wereld uit. Dan denk ik: mijnheer Fritsma ...
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Er is inderdaad wel wat meer daadkracht nodig.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Mijnheer Fritsma, ik ben nog niet klaar. Dan denk ik: dat is een buitengewoon
chagrijnig wereldbeeld. Ik adviseer de minister om zich daardoor niet te laten
provoceren. Ik ben blij dat u mij die vraag stelt. Dat geeft mij de gelegenheid
om het nog even toe te lichten.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Dat chagrijn moet juist weg.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 O.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik heb net gezegd dat je van Vogelaarwijken prachtwijken moet maken, maar
dat lukt niet op uw manier, het linkse pappen en nathouden. Het lukt alleen
met daadkracht. Je helpt mensen die zich veilig willen voelen alleen maar
door daders hard aan te pakken. Waar of niet? Als u dat niet vindt, worden
die Vogelaarwijken nooit prachtwijken en bent u verantwoordelijk
voor het chagrijn omdat u een slechte situatie in stand houdt. Provocaties
hebben niets te maken met feitelijkheden of de constatering dat dit kabinet
meer daadkracht moet tonen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Laat ik dit ervan zeggen: ik ben blij dat u zich door mij aangesproken
voelt als ik het heb over het chagrijn en de weinige oplossingen die uit uw
mond komen. Het lijkt mij ook buitengewoon terecht dat u zich daardoor voelt
aangesproken.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Het zijn effectieve oplossingen.
 
 
 Niet door elkaar.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik heb nog geen enkel concreet voorstel gedaan. Wacht u nou eens even
af. Misschien kunnen wij ook nog wel zaken doen, hoewel ik daar twijfels over
heb. Ik heb u nog geen enkel concreet voorstel horen doen, behalve snoeien
en snaaien in de wijkenaanpak, waarbij u een hoog zuurgehalte toont. Mijnheer
Fritsma, ik daag u uit. Laat ik u "provoceren" om met een aantal opbouwende
concrete voorstellen te komen over hoe het dan wel zou moeten.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Mijn voorstellen zijn meer dan duidelijk. U begrijpt kennelijk niet dat
je juist met eenvoudige, daadkrachtige oplossingen een hoop problemen kunt
tegengaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat zou ik ook zeggen als ik zelf geen oplossingen had. Op die manier
kun je proberen jezelf eruit te praten.
 Ik was gebleven bij Aedes. Mijn vraag daarover had ik gesteld. Ik heb
ook nog een vraag over de Europese Commissie en het verhogen van het plafond
van 33.000 naar 37.000. Daarop hoor ik graag een reactie van de minister.
 Dan een enkele opmerking over de Voortgangsrapportage Wijkenaanpak 2009.
Het is een zeer enthousiast verhaal. Met warmte wordt gesproken over de wijken,
haar bewoners, de corporaties en de gemeenten. Gezegd wordt: we moeten volhouden
en verbreden. Daarmee ben ik het eens, maar het is niet alles goud wat er
blinkt. In de voortgangsrapportage staat dat werk, onderwijs en gezondheidszorg
de taaie elementen zijn. Deze punten zijn cruciaal om de wijkenaanpak –
hoe die ook mag heten – te doen slagen. Ik ben dan ook verbaasd over
een aantal maatregelen die in de begroting staan. Het is onzeker hoe het volgend
jaar zit met de extra inzet van UWV in de wijken. Dat moet de minister nog
met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bespreken. Na 2010
wordt de financiering van de wijkaanpak beëindigd. Wat betekent dat voor
de andere partners in deze? Ik moet zeggen dat ik mordicus tegen het stopzetten
van het bevorderen van eigenwoningbezit ben. Dit punt moet in ieder geval
meegenomen worden bij de brede heroverweging, want juist het bevorderen van
het eigenwoningbezit kan voor de lage en lage middeninkomens net dat extraatje
geven om te investeren in die sociaaleconomische situatie. Ik wil hierop graag
een reactie.
 Dan kom ik op het punt van groen in de wijken. Vorig jaar heb ik samen
met de heer Van Bochove een motie ingediend om drie jaar lang 2 mln. extra
te investeren in de groenaanpak in de wijken. Deze is ook aangenomen. De minister
heeft daarop gereageerd. Hij zegt dat mijn motie is uitgevoerd, maar hij heeft
het hier over 3,8 mln. Ik kan wel een beetje rekenen. Ik mis dan nog 2,2 mln.
Mijn vraag aan de minister is dus: waar is dat geld gebleven en komt u alsnog
over de brug? Ik mag dat toch wel aannemen, want het betreft een aangenomen
motie. Daaraan is nog een vraag gekoppeld. Ik zou het heel goed vinden als
wij een soort duurzaamheidscheck op de wijkaanpak zouden laten plaatsvinden.
Dat betekent aan de ene kant een groene aanpak van de wijkvernieuwing –
groenvoorzieningen, groene daken, zonnepanelen, isolatie, et cetera –
en aan de andere kant werken in de wijken. Ik zou bijna willen zeggen: werken
in je eigen wijk. Betrek mensen uit de wijk bij die projecten van woningisolatie.
Stel microkredieten beschikbaar, want werk, werk, werk is in de wijkaanpak
cruciaal. Daarvan komt tot nu toe te weinig terecht, ook wat betreft onderwijs,
zoals ik al aangaf.
 Ik vraag de minister ook of het niet mogelijk is om de energienorm voor
nieuwe en bestaande woningen op te nemen in de Crisis- en herstelwet, zodat
er werkgelegenheid van kan worden gecreëerd en er geld kan worden geïnvesteerd.
De GroenLinks-fractie is overigens blij met de vouchers die nu gebruikt worden
voor de glasisolatie. Dat lijkt ons een heel goed systeem en dat hebben wij
zelf ook voorgesteld.
 Ik heb ook nog een vraag over de paalrot. De commissie is op werkbezoek
geweest in Zaanstad. Daar is een groot probleem: het betreft 200.000 woningen
en vijftien gemeenten. Ik vraag de minister of het mogelijk is om met een
actieplan ten aanzien van paalrot te komen en te bekijken of bijvoorbeeld
het btw-tarief op 6% kan worden gesteld, zodat hieraan een bijdrage
geleverd kan worden. Daarnaast heb ik een vraag over de bewonersbudgetten.
Het is mij opgevallen dat maar 14 van de 31 betrokken wijken het vouchersysteem
voor de bewonersbudgetten hanteert. Dat vind ik gewoon veel te weinig. Ik
ben natuurlijk ook voor een goede toekomst van het LSA en de SEV.
 Tot slot: als het aan de GroenLinks-fractie ligt, is het "handjes af"
van de huurtoeslag en "handjes aan" wat betreft de onzelfstandige woonruimte.
Ik zou zeggen: de minister is geen "studiebolletje". Zo zou ik hem niet willen
typeren. Het wordt nu tijd om de studie af te ronden naar de onzelfstandige
huurtoeslag, omdat de studenten gewoon wachten op huisvesting.
 De hypotheekrenteaftrek kan wat ons betreft gewoon worden besproken en
ik ben benieuwd naar de visie van de minister hierop. Hij heeft vast ook een
mening over de hypotheekrenteaftrek. De fractie van GroenLinks zou die heel
graag willen horen. Gelet op de tijd laat ik het hierbij.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Ik ben blij dat mevrouw Van Gent nu een vurig pleidooi houdt voor werk
in de wijken. Hoe heeft zij gestemd over de motie die ik heb ingediend bij
het begin van de wijkenaanpak, om juist dat aspect beter over het voetlicht
te brengen in de wijkenaanpak? Nu drie jaar later blijkt dat dit onderbelicht
is gebleven, wat wij toen al konden voorzien.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik heb die motie niet zo direct op mijn netvlies, maar waarschijnlijk
heb ik tegen gestemd, als ik de dreigende blik zie waarmee u deze vraag stelt.
Waarschijnlijk had dat te maken met een aantal overwegingen
van de motie die mij niet bevielen. Ik filosofeer maar een beetje, want ik
heb de tekst niet voor mij liggen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van der Burg
 VVD
 
 Dat kan ik mij bijna niet voorstellen, want die motie was behoorlijk neutraal
gesteld. Jammer dat u tegengestemd hebt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 U zegt altijd dat het neutraal gesteld is, maar laat ik dan eindigen met
goed nieuws, mevrouw Van der Burg. U hebt het particuliere opdrachtgeverschap
aangekaart en daarin zal de GroenLinks-fractie u steunen. Ik verwijs u nog
eens naar de beroemde motie-Van Gent/Duivesteijn van ongeveer tien jaar geleden,
waarin werd verzocht om het collectief-particuliere opdrachtgeverschap. Dan
kan de minister daar ook meteen op ingaan.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Voorzitter. Starters hebben moeilijk toegang tot de woningmarkt, de wachttijden
voor huurwoningen zijn excessief lang en er is sprake van marktverstoring
door fiscale onrechtvaardigheden. De ergste crisis sinds de jaren dertig was
nodig om dit kabinet ervan te overtuigen dat hervormingen nodig zijn. Volgens
mijn fractie moet de woningmarkt worden hervormd. De hypotheekrenteaftrek
en de huursubsidies moeten op termijn worden aangepakt. Ik vraag mij werkelijk
af wat nog onderzocht moet worden na alle rapporten waarin de VROM-raad, de
SER, het CPB, de REA en de Raad van State allemaal hetzelfde beweren. Toch
moet dat iedere keer weer opnieuw worden gedaan. Nou ja, het moet dan maar.
Ik hoop echter wel dat daarna werkelijk iets gebeurt.
 Een van de belangrijkste punten bij het hervormen van de woningmarkt is
de voorwaarde dat er gebouwd wordt. Daar moet de minister de coördinatie
op verzorgen, maar er zijn grote problemen. De Bond van Nederlandse Architecten
heeft becijferd dat in het eerste halfjaar van 2009 32.000 gemeentelijke bouwvergunningen
zijn afgegeven, 10% minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat
is het laagste aantal sinds 2004. De situatie wordt steeds lastiger. Het kabinet
zegt dat er 80.000 woningen per jaar moeten worden gebouwd. Het zegt zelfs
dat er in de hele Randstad in de aankomende 30 jaar nog eens 500.000 woningen
moeten worden gebouwd, maar we liggen absoluut niet op schema.
 Uit een paar praktijkvoorbeelden blijkt dat de ministeries elkaar eigenlijk
in de klem houden. In Almere bijvoorbeeld wordt gewacht op actie vanuit Den
Haag. Daar moeten tussen 2010 en 2030 elke vijf jaar 15.000 nieuwe woningen
worden gebouwd, maar hoe wordt dat betaald? Hoe gaat dat precies met de IJmeerverbinding?
Daar gaat u niet over, minister, dat weet ik. Wie gaat er over de nieuwe hogeschool
die Almere graag wil hebben? Daar gaat u ook niet over, maar het zijn wel
cruciale elementen in de toezegging van Almere om uiteindelijk die woningen
te gaan bouwen. Hoe gaat het met het aanspreken van uw collega's daarop? Hoe
gaat het met de financiële aanspraak die Almere op dit punt maakt? Die
zaken zijn van groot belang als wij de woningbouw daar op gang willen krijgen.
 In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Dan valt op het thema van
de volkshuisvesting echt wat te kiezen, want de rode colleges pakken de problemen
naar onze mening niet goed aan. Netto is er een daling van 4% van het
aantal gereedgekomen woningen, maar het aantal huurwoningen waarvoor een bouwvergunning
is verleend, is wel met bijna 14% gestegen. Wat vindt de minister van
deze ontwikkelingen? Vindt hij dat er in de grote steden meer woningen voor
de middeninkomens moeten komen en minder sociale woningbouw? Laten wij Den
Haag eens als voorbeeld nemen, al geldt eigenlijk hetzelfde voor heel veel
steden waarin rood-groene coalities heersen. In Den Haag is er in sommige
wijken een enorm reservoir aan sociale woningbouw. In sommige stadsdelen wel
tot 80%. Als er dan geherstructureerd wordt, wordt er toch heilig vastgehouden
aan 30% sociale woningbouw. Daarbij ligt de nadruk ook nog eens op
de goedkoopste huurwoningen. Dat betekent ten eerste dat de onevenredigheid
in de verdeling van de sociale woningbouw maar mondjesmaat daalt. Ten tweede
bouwen de corporaties om de onrendabele woningen goed te maken, toch vooral
weer goedkope, niet duurzame huizen.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 D66 heeft altijd de mond vol over "visie op de woningmarkt". Ik ben eens
gaan zoeken. Geïnspireerd door de heer Pechtold met zijn stapel dikke
rapporten dacht ik: dan moet ik bij D66 toch ook wat vinden. Ik heb me suf
gezocht en ik kwam niet verder dan dit, twee velletjes met wat losse opmerkingen
over de woningmarkt. Een stuitende leegheid. Ik heb twee vragen daarover.
Ten eerste wilt u dat er minder sociale woningen gebouwd worden en dat de
huren omhoog gaan. Hoe gaat u dan segregatie bestrijden? Ten tweede zegt u
dat een van de kernpunten van de herziening van de woningmarkt moet zijn het
afbreken van de huurtoeslag. Wie wordt daar beter van?
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik begin met de laatste vraag. U hebt daar ook al een paar keer in uw
bijdrage op gewezen. Er gaat 1,7 mld. naar de huurtoeslag en wij zeggen dat
daar 125 mln. op moet worden bezuinigd, en wel bij huren boven € 779.
Dat betreft over het algemeen scheefwoners en dat scheefwonen kun je op deze
manier aanpakken. Als u dat afbraak van de huurtoeslag noemt, dan klopt dat
helemaal niet.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Dit bevestigt het beeld van de leegheid en de inhoudsloosheid. U zegt
dat het om 125 mln. gaat op een totaal van 1,7 mld. In uw tegenbegroting staat
echter: te beginnen met 125 mln. U bent dus van plan om veel meer te gaan
bezuinigen op de huurtoeslag. Dat heeft niets met scheef wonen te maken. Mensen
die huurtoeslag krijgen, verdienen namelijk minder dan € 1300 netto
per maand. Hoezo, scheef wonen?
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Wij zeggen – dat vergeet u, mijnheer Depla – dat je niet het
een moet doen en het ander moet laten. Het gaat over extra bouwen en het aanpakken
van de hypotheekrenteaftrek, waar bijvoorbeeld de VVD – u gooit ons
steeds op één hoop – niet aan wil. Het gaat over het steeds
meer proberen te liberaliseren van de huren in de toekomst. Alles moet niet
in één klap gebeuren, zeker niet. Als je dat doet, krijg je
namelijk rampen. Wij vinden dat een aantal van de huidige regelingen en aftoppingen
moet worden bevroren. Op termijn zal dat oplopen. Er is niet één
oplossing voor dit grote probleem. U zegt dat er niets in onze tegenbegroting
staat. Wij gaan inderdaad niet in onze tegenbegroting alles wat wij over de
woningmarkt te zeggen hebben, uitleggen. Heel veel van het woningmarktbeleid
is lokaal beleid. De D66-fracties staan daar recht tegenover die van de PvdA
en vaak ook GroenLinks, die keihard vasthouden aan allerlei dogma's uit het
verleden.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Die partijrapporten van D66 heb ik dus niet kunnen vinden. Het waren 2
A4'tjes, meer niet. U zegt dat u de huurtoeslag langzaam wilt afbouwen omdat
veel te veel mensen eigenlijk te goedkoop wonen. Mensen die huurtoeslag ontvangen,
verdienen minder dan € 1300 per maand, nog sterker: het gros van
de mensen die huurtoeslag ontvangen, betreft 65-plussers met louter AOW. U
vindt dat die te veel huurtoeslag ontvangen en u wil die langzaam afbouwen
omdat wij de hypotheekrenteaftrek ook gaan afbouwen. Wat hebben die mensen
daar nu aan? Die mensen hebben huurtoeslag om nog normaal brood op de plank
te hebben. Die schieten niets op met het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik begrijp dat u een soort karikatuur wil maken, mijnheer Depla, alsof
wij alles willen afbreken. Dat is helemaal niet waar. Wij willen mensen juist
helpen. Wij zien echter dat veel mensen geld krijgen terwijl zij daar helemaal
geen behoefte aan hebben. Je kunt alleen maar voor die grote middenklasse
betaalbare woningen realiseren als wij ervoor zorgen dat er meer wordt gebouwd
en veel meer ruimte geven om divers te bouwen, bijvoorbeeld in de grote steden.
 
 
 Korter antwoorden, mijnheer Van der Ham.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 In allerlei steden, zoals in Amsterdam, kan er bijvoorbeeld nauwelijks
gesplitst en samengevoegd worden. Juist daardoor kunnen middeninkomens, ook
de lagere regionen daarvan, in de steden blijven wonen. Dat is dus een groot
probleem en dat wordt vaak veroorzaakt door de strikte regelgeving van rood-linkse
colleges.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ook ik val bijna van mijn stoel. De heer Depla had echt gelijk. De heer
Van der Ham heeft blijkbaar geen idee hoe de huurtoeslag werkt. Om huurtoeslag
te krijgen, moet je een inkomen hebben van minder dan 0,8 maal modaal als
je een huishouden met meer personen hebt. Dan behoor je per definitie tot
de doelgroep. In die groep is geen persoon die scheef woont. Wie zijn de personen
die scheef wonen in die doelgroep?
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Er zijn te veel mensen die huurtoeslag krijgen. Wij denken echt dat het
minder kan. Wij moeten de huidige kwaliteitskortingsgrens, aftoppingsgrens
en huurgrens bevriezen. Dat is het voorstel in onze tegenbegroting en dat
levert 125 mln. op.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 De conclusie is dat de heer Van der Ham zegt dat bij die arme mensen –
mensen met een netto inkomen van minder dan € 1300 zijn arm in Nederland –
nog eens 125 mln. extra moet worden weggehaald, zelfs te beginnen met 125
mln. en daarna nog meer. Dat vindt D66 dus. Dat is een ouderwets liberaal
geluid.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Dat gaat gepaard met betere woningbouw en met het loslaten van een aantal
regels om ervoor te zorgen dat er veel meer woningen komen voor deze mensen.
Wij verlagen ook de belastingen voor deze mensen. Die gaan wat ons betreft
met 2% naar beneden. Waar er een aantal lastenverhogingen in zit, zit
er dus ook een aantal lastenverlagingen in. Mensen met dat soort inkomens
zijn dus wat dat betreft bij D66 beter af. Er is dus een aantal rood-linkse
colleges, ook collega's overigens, dat star vasthoudt aan een aantal dogma's
rond de woningmarkt die uiteindelijk de mensen die wij die woningen gunnen
niet gedienstig zijn.
 Wat moet er dan wel gebeuren in die wijken? Er gebeuren ook heel goede
dingen. Een voorbeeld is de kansenzoneaanpak in Rotterdam, waar de minister
en ook de minister van Economische Zaken zeer positief over waren. Wat voor
consequenties heeft die positieve houding? Worden de problemen met regels
rond branchevervaging bij kleine zaken, het opsplitsen van dag- en nachtregimes
en regelarme zones voor kleine bedrijfsvoering dan van hogerhand verholpen?
Wij hebben daar nog te weinig van gezien.
 Andere fracties hebben al vragen gesteld over de financiën en de
perspectieven na 2010. Die zijn heel onzeker. Ik hoor graag een toezegging
op dat punt.
 Ik heb nog twee kleinere punten. Het eerste betreft studentenhuisvesting.
Wij zien dat daar een groot probleem is. Studentenhuisvester DUWO heeft gemeld
dat er 18.000 woningen te kort zijn. Sommige studenten zitten langer in de
trein dan in de collegebanken. Wat gaat de regering daaraan doen?
 Mijn laatste punt betreft isolatie en groen. Wij onderschrijven de doelstellingen
van het kabinet. Maar wij zien dat verschillende huurders lokaal problemen
ondervinden. Als zij bijvoorbeeld zonnepanelen op hun dak willen zetten, zeggen
woningcorporaties dat de daken daarvoor niet zijn gemaakt. Dan komt de opgave
dus niet tot stand. Of de welstand blijkt een probleem te zijn bij isolatie.
Huurwoningen moeten soms aan strenge welstandseisen voldoen waardoor alleen
maar van binnenuit kan worden geïsoleerd. Bewoners vrezen dan voor
verlies aan woonoppervlak en corporaties voor waardevermindering van de woningen.
Daardoor staat het hele programma soms stil. Dat is lastig voor de nationale
doelen die wij ten aanzien van isolatie willen behalen. Wat kan de minister
aan deze leegstand doen?
 
 
 De laatste spreker is de heer Van der Staaij.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Voorzitter. Binnen de begroting van Wonen en Wijken kunnen kleinere en
grotere voorgenomen verbouwingen worden gesignaleerd, allereerst ten gevolge
van de economische crisis maar voor de langere termijn staan ook vraagstukken
zoals de leefbaarheid en de houdbaarheid van de woningmarkt op de kaart.
 Met het oog op de beperkte beschikbare tijd zal ik een aantal punten kort
belichten. Wij zijn blij dat een actieplan Bevolkingskrimp zal verschijnen.
In het bijzonder voor regio's die nu al met problemen kampen zoals Zeeland
en Limburg is het van belang dat snel een plan van aanpak op tafel zal liggen.
Sectoren als onderwijs en zorg vragen bijzondere aandacht. De financieringssystematiek
en de voorgenomen fusietoets blijken binnen het basisonderwijs als een belemmering
te worden ondervonden. Graag aandacht hiervoor.
 Het kabinet stelt dat de economische crisis fundamentele problemen op
de woningmarkt aan het licht brengt. Het kabinet wil onderzoek hiernaar verrichten
in 2010 of 2011 als het stof van de economische crisis is neergedaald. Dat
laatste citeer ik uit de begroting. Wij vinden dat nogal vaag en onzeker klinken.
Kunnen wij erop rekenen dat het onderzoek volgend jaar al zijn beslag krijgt?
 In verband met de crisis is het een goede zaak dat budgetten voor stedenbeleid
naar voren worden gehaald. De continuïteit in latere jaren dreigt echter
in het gedrang te komen. Vanaf 2011 is er geen budget voor de wijkaanpak en
de stimulering woningbouwproductie meer gewaarborgd. Collegae hebben daarop
al gewezen. Hoe kunnen wij dit probleem ondervangen?
 Betaalbaarheid van woningen is een belangrijke verantwoordelijkheid van
deze minister. Grote gezinnen blijken momenteel nog een ondergeschoven kindje.
Voor dergelijke gezinnen is betaalbare woonruimte schaars. Zij ontvangen minder
huurtoeslag voor eenzelfde soort huurwoning dan oudere eenpersoonshuishoudens.
Collega's hebben er al over gesproken dat Aedes recent repte over een weeffout
in het systeem. Ik sluit mij aan bij de vragen die daarover zijn gesteld.
Wij zijn van mening dat deze weeffout ongedaan moet worden gemaakt.
 Bij de oplevering van woningen kan het nodige worden verbeterd. Ons bereiken
telkens weer berichten dat de controle van opgeleverde woningen op kwaliteit
te wensen overlaat. Ongeveer een kwart van de woningen zou niet voldoen aan
de minimale kwaliteitseisen. Dat kan leiden tot oneerlijke concurrentie, frustratie
van de investeringen in energiezuinigheid en gezondheidsklachten. Gemeenten
moeten aanvragen beter toetsen en er is meer controle nodig op opleveringsrapporten.
Welke inzet pleegt het kabinet hiervoor?
 Vanuit de aannemerij werden wij gewezen op de procedure voor het betalen.
Dat is een wat kleiner punt. De procedure voor het laatste deel van de aanneemsom,
de 5%-regeling uit boek 7B van het Burgerlijk Wetboek, levert regelmatig
problemen op. Het schijnt dat betalingen vrij gemakkelijk kunnen worden opgeschort
terwijl later in de procedure blijkt dat hiervoor geen gegronde redenen bestonden.
Het levert aannemers echter wel veel rompslomp en proceskosten op. Ik verzoek
de minister om nog eens te kijken naar het functioneren van deze regeling.
 Tot slot nog een positief woord naar aanleiding van de onlangs uitgebrachte
brief over de uitvoering van de motie van mijn hand, die ik samen met de heer
Depla heb ingediend, over de cultuurverandering in de bouw na de bouwfraude.
Wij zijn er positief over dat de minister de analyse van inschrijvingsbegrotingen
tot standaardwerkwijze van de Rijksgebouwendienst wil verheffen. Het is goed
wat dat betreft de vinger aan de pols te houden.
 
 
 Hiermee zijn wij aan het eind van de eerste termijn van de kant van de
Kamer gekomen. Op een nader moment zullen wij naar de antwoorden van de regering
luisteren.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 De vergadering wordt van 18.10 uur tot 19.10 uur geschorst.
 
 Voorzitter: 
 Van Beek