Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met onder meer de invoering van het schoolplan, de schoolgids en het klachtrecht (25459)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 4489-4510

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 60, pagina 4489-4510

12-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25459Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met onder meer de invoering van het schoolplan, de schoolgids en het klachtrecht (25459)Pagina 4489-4510
Voortzetting van de behandeling vanhet wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met onder meer de invoering van het schoolplan, de schoolgids en het klachtrecht (25459)Pagina 4511-4538
Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 maart 1998)Pagina 4510-4511
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van regels ter aanvulling van het inkomen van enkele groepen uitkeringsgerechtigden en belastingplichtigen (Wet inkomensaanvulling 1998) (25914)Pagina 4538-4551
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 12 maart 1998)Pagina 4551-4552
Presentie en opening (donderdag 12 maart 1998)Pagina 4489-4489

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 124 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van een aantal onderwijswetten in verband met onder meer de invoering van
het schoolplan, de schoolgids en het klachtrecht (25459).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! De overheid is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het
onderwijs, maar de PvdA-fractie is het eens met het uitgangspunt dat scholen
zelf verantwoordelijk zijn voor de invulling daarvan: het kwaliteitsbeleid.
De toenemende zelfstandigheid van scholen, gekoppeld aan de vrijheid van onderwijs,
maakt het noodzakelijk dat afspraken worden gemaakt over de wijze waarop scholen
zich presenteren. Daarbij is het van belang dat de administratieve last voor
scholen niet nog groter wordt, zo mogelijk zelfs wordt teruggedrongen. De
voorliggende wet die de invoering van het schoolplan, de schoolgids en het
klachtrecht regelt, biedt wat de PvdA-fractie betreft een goed kader daarvoor.
Het schoolwerkplan, het activiteitenplan, het handelingsplan, het nascholingsplan
en het jaarverslag in het voortgezet onderwijs kunnen vervallen en een formatieplan
wordt overbodig. Ook verder zijn de voortekenen voor dit wetsvoorstel gunstig.
Veel scholen hebben vooruitlopend op deze wet al een schoolgids uitgebracht
en uit het onderzoek van het bureau Sardes blijkt dat de gids inderdaad bij
kan dragen aan een goed kwaliteitsbeleid, mede door grotere betrokkenheid
van personeel en ouders.Het is echter niet enkel rozengeur en maneschijn. Het wettelijk kader
lijkt wel in orde te zijn, maar het komt natuurlijk aan op de uitvoering en
die is niet zonder risico's. In het verslag hebben wij gewaarschuwd voor een
rangorde van scholen, zoals in Groot-Brittannië is ontstaan. Kwaliteit
is een moeilijk, zo niet onmogelijk te kwantificeren begrip. Het gaat niet
enkel om meetbare resultaten, maar ook om bijvoorbeeld zaken als de sfeer
op een school. Daarnaast hangt het functioneren van scholen ook nauw samen
met de omgeving waarin ze staan. Wat in het ene geval goed is, hoeft het in
het andere niet te zijn. De discussie die naar aanleiding van de rapportcijfers
in het dagblad Trouw is ontstaan, is een ondersteuning van die redenering.De PvdA-fractie is overigens wel blij met die discussie. De confrontatie
van opvattingen van direct betrokkenen als ouders, leerlingen
en leerkrachten met die van deskundigen kan bijdragen aan het relativeren
van cijfers en aan de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs, méér
nog dan de kwaliteitskaart van de inspectie waar de staatssecretaris in een
brief van 19 december melding van maakt. Is de pretentie waarmee die kaart
wordt ontwikkeld niet te groot? Wat is precies de voornaamste rol van de inspectie?
Meedenker of beoordelaar? Vanzelfsprekend is de inspectie van het grootste
belang als het gaat om het in naam van de minister oog houden op de kwaliteit
van het onderwijs. Het blijft echter mensenwerk, zodat ook het oordeel van
de inspectie altijd voor discussie vatbaar moet blijven. Aan een maatschappelijke
discussie zoals die naar aanleiding van de publicatie in het dagblad Trouw
is ontstaan, hechten wij als het gaat om de kwaliteit van scholen méér
dan aan de kwaliteitskaart van de inspectie. Al is het van belang dat ook
de onderwijsinspectie de eigen werkwijze vervolmaakt, het oordeel van de inspectie
zal nooit zaligmakend zijn.In dit verband willen wij graag een reactie van de staatssecretaris op
een publicatie vanmorgen in de Volkskrant over de wijze waarop scholen de
resultaten van de Cito-toets fout gebruiken.Méér dan de kwaliteitskaart spreekt het procedurevoorstel
van de staatssecretaris met betrekking tot de schoolgids ons aan, omdat dit
tegemoetkomt aan de behoefte aan debat. Scholen zijn vooralsnog vrij in de
weergave van resultaten in de schoolgids die door de inspectie marginaal zal
worden getoetst. In het licht van de ontwikkeling van de kwaliteitskaart vraagt
de PvdA-fractie zich wel af wat onder "marginale toetsing" moet worden verstaan
en waar het streven precies op is gericht. Het tweede deel van het voorstel,
dat het advies van bureau Sardes volgt en het aanreiken van voorbeelden inhoudt,
heeft vanzelfsprekend ook onze instemming. Een dergelijke procedure leidt
hopelijk tot consensus over de minimumvereisten waaraan een schoolgids moet
voldoen; vereisten die dan te zijner tijd bij algemene maatregel van bestuur
kunnen worden vastgelegd. De PvdA-fractie wil niet dat die voorschriften zo
knellend worden dat scholen iedere mogelijkheid wordt ontnomen om tot een
eigen invulling te komen. Opdat zij dit kan beoordelen, zal deze AMvB in ieder
geval aan de Kamer moeten worden voorgelegd. Wij hebben een amendement van
die strekking medeondertekend.Het vierjarige schoolplan is vooral intern gericht. De jaarlijkse schoolgids
bevat informatie voor ouders, verzorgers en leerlingen. In die schoolgids
behoort ook te worden vermeld hoe de school omgaat met zoiets als sponsoring.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik merk dat mevrouw Liemburg aan een ander onderwerp is begonnen.
Ik zou haar willen vragen wat zij ervan vindt dat in de schoolgids ook de
resultaten moeten worden vermeld. Vreest zij niet een ontwikkeling in de richting
van een tweedeling tussen scholen: goede scholen en slechte scholen. In de
praktijk kan dat samengaan met de tweedeling: rijke scholen en arme scholen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ja, dat risico bestaat. Ik heb er ook op gewezen in mijn verhaal. Maar
ik moet zeggen dat mijn angst daarvoor groter was bij de indiening van het
verslag toen de Trouwpublicatie nog niet was verschenen, dan na die publicatie,
want naar aanleiding van de presentatie van die cijfers is er een discussie
ontstaan die mij heel hoopvol stemt. Ik herinner mij een moeder die zei: de
school van mijn kinderen heeft weliswaar een 2 of een 3, ik weet het niet
meer, maar mijn kinderen gaan er met zoveel plezier naartoe, er gebeurt zoveel
aan naschoolse activiteiten en het is voor de ontwikkeling van mijn kinderen
van zo groot belang wat er op die school gebeurt, dat ik dat cijfer niet zo
belangrijk vind. Daardoor werd een ander licht op de cijfers geworpen en ontstond
een discussie over wat een school tot een goede school maakt. Ook prof. Dronkers
die de analyse voor Trouw heeft gemaakt, heeft toen en ook later in de discussie
gezegd: wij weten nog niet alles en het is ook de vraag of we ooit alles te
weten zullen komen. Ik vind dat je in deze tijd van scholen mag vragen dat
zij naar buiten komen met hun resultaten. Zeker in een land waarin vrijheid
van onderwijs een groot goed is, hebben ouders recht op informatie om tot
een goede schoolkeuze te kunnen komen. De openheid waarmee in dit land over
die zaken wordt gediscussieerd, maakt dat ik denk dat het hier wel mee zal
vallen met de absolute betekenis die aan cijfers wordt gehecht.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Publicatie van resultaten is één ding, een verplichting
daartoe door de wetgever zoals nu wordt voorgesteld, is natuurlijk iets anders.
Begrijp ik dat mevrouw Liemburg vóór zo'n verplichting is?Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik vind dat in de wet vastgelegd moet worden welke minimumeisen aan een
schoolgids worden gesteld, dus welke gegevens iedere school moet vermelden
om een zekere vergelijking mogelijk te maken. Ik ben ook van mening dat de
discussie over wat precies moet worden vermeld nog niet ten einde is. De wet
geeft een kader, geeft een indicatie van wat in ieder geval uit een schoolgids
gelezen moet kunnen worden. Hoe dat precies wordt verwoord, is een tweede.
Ik vind dat de staatssecretaris een goed proces heeft gekozen, omdat daarin
tijd voor het debat wordt ingebouwd. Ik denk dat wij nu al zover zijn dat
het publiceren van de kwantitatieve gegevens als onvoldoende wordt aangemerkt
om een goed beeld te krijgen van de kwaliteit van een school.Voorzitter! Toen de heer Koekkoek mij interrumpeerde, had ik net gezegd
dat naar onze mening in de schoolgids ook behoort te worden vermeld hoe de
school omgaat met sponsoring. Dat beperkt zich niet tot de scholen die het
convenant over de onderwijssponsoring hebben ondertekend. Die informatie behoort
verschaft te worden door álle scholen. Wij hebben een amendement ingediend
om dit vast te leggen. Intussen hebben wij een afschrift ontvangen van een
brief die namens de besturenraad PCO-VBKO-VBS-VGS-LVGS op 9 maart aan de staatssecretaris
is verzonden. Hierin wordt, als gevolg van de nota van wijziging, het convenant
inzake de onderwijssponsoring opgezegd. Wij horen graag van de staatssecretaris
wat zij hiervan vindt en welke conclusies zijn hieraan verbindt.Voorzitter! De meeste vragen over de klachtenregeling zijn wat ons betreft
in de nota naar aanleiding van het verslag voldoende beantwoord. De fractie
van de PvdA vraagt zich nog wél af of het niet beter
is om bij het beoordelen van de klachten te kiezen voor een volledig onafhankelijke
commissie. Men mag aannemen dat, voordat het tot een klacht komt, alle mogelijkheden
om binnen een school tot een vergelijk te komen, reeds zijn benut.Ten slotte vragen wij ons af of het niet noodzakelijk is om de bekostiging
van een dergelijke commissie in de bekostiging van de scholen op te nemen.
Immers, hieraan hangt ongetwijfeld een bepaald prijskaartje. Het bedrag behoeft
niet zo hoog te zijn, maar het is een illusie om te denken dat het instellen
van een dergelijke commissie budgettair neutraal plaats zou kunnen vinden.
Met belangstelling wacht ik het antwoord van de staatssecretaris af.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek mede namens de fracties van RPF en GPV.
Het voorliggende wetsvoorstel betreft de regeling van een schoolplan, een
schoolgids, het klachtrecht en nog een aantal andere punten. Bij geen van
deze voorstellen als zodanig hebben wij op voorhand doorslaggevende bezwaren.
Echter, het zijn wel allemaal instrumenten en voorschriften die steeds verder
ingrijpen in de gang van zaken op school. Het is daarbij de vraag in hoeverre
de autonomie van de school nog is gewaarborgd en wat de grenzen zijn van de
bevoegdheid van de wetgever. Ik zal daarop bij de verschillende onderdelen
nader ingaan.Vooraf ga ik in op het begrip kwaliteit. Dat is eigenlijk het kernthema
bij alle items en het wetsvoorstel wordt ook wel betiteld als "kwaliteitswet".
Welnu, over kwaliteit valt nogal wat te zeggen. Het begrip kwaliteit is eigenlijk
wat lastig; er is moeilijk concreet vat op te krijgen. De inspectie heeft
daarom een nieuw instrument ontwikkeld, namelijk een toetsingskader. Verder
wordt gesproken over het concept van "integraal schooltoezicht" (IST). Ik
neem aan dat dit met elkaar samenhangt.Het toetsingskader wordt opgesteld aan de hand van een analyse van achtergronden
van wettelijke bepalingen. Dit kader wordt vervolgens gevalideerd met behulp
van ambtenaren, wetenschappers, scholen, leraren en ouders. Voorzitter! Wij
hebben daarvan in het verslag gezegd dat als deze werkwijze tot gevolg heeft
dat in feite de onderwijsinspectie bepaalt wat de kwaliteit van het onderwijs
is, dit haaks staat op het uitgangspunt van de verantwoordelijkheid van de
school voor de kwaliteit van het onderwijs. De staatssecretaris lijkt te stellen
dat het bij de nieuwe werkwijze niet gaat om een toetsing van de kwaliteit
per school, maar meer om de algemene, landelijke ontwikkeling binnen het onderwijs.
Het lijkt mij goed dat hierover volstrekte duidelijkheid wordt verschaft.De staatssecretaris erkent terecht uitdrukkelijk dat "de inhoudelijke
keuzes die de school maakt bij het bepalen van haar eigen opdrachten, niet
aan het oordeel van de inspectie zijn onderworpen. Wel kan de inspectie beoordelen
of de school een deugdelijk kwaliteitsbeleid voert met betrekking tot deze
opdrachten. Daarbij beoordeelt zij onder meer of de school een procedure heeft
voor het vaststellen van de mate waarin haar doelen bereikt worden." Ik verwijs
naar bladzijde 5. Voorzitter! Dat klinkt eerlijk gezegd al een stuk beter.
Als ik de verschillende discussies over het project IST lees, ben ik daar
echter nog niet helemaal gerust op. Waarom wordt het kwaliteitsonderzoek niet
gewoon opgedragen aan de scholen zelf? Voor de inrichting daarvan kunnen dan
richtlijnen worden gegeven. Voorwerp van onderzoek is dan niet de onderwijskwaliteit
van de school, maar het kwaliteitsonderzoek door de school. Kan de staatssecretaris
hier duidelijkheid over geven?In elk geval moet duidelijk zijn dat het toezicht van de inspectie niet
"allesomvattend" kan zijn. Onderwijskwaliteit omvat behalve onderwijskundige
immers ook pedagogische en levensbeschouwelijke keuzen. En in elk geval over
de twee laatstgenoemde aspecten gaat de inspectie niet. De inspectie moet
zich eigenlijk beperken tot het toetsen van het voldoen aan de kerndoelen.De staatssecretaris erkent dat de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
primair bij de school ligt. Intussen schrijft het wetsvoorstel uitdrukkelijk
een aantal instrumenten voor die de staatssecretaris nodig acht voor kwaliteit.
Dat staat toch haaks op de eigenlijke bedoeling van het wetsvoorstel, namelijk
om de scholen aan te sporen tot het zorgdragen voor kwaliteit. Daarvoor hoeven
toch niet de precieze instrumenten te worden voorgeschreven? Met name bij
het bij wet voorschrijven van bepaalde onderdelen van het schoolplan en de
verplichting van een schoolgids en klachtenregeling kunnen op z'n minst grote
vraagtekens worden gezet.Zeer recent is hier nog het voornemen van de staatssecretaris bijgekomen
om "emancipatie te toetsen als criterium voor de kwaliteit van het onderwijs".
Ik citeer het persbericht dat zij verstrekte op 8 maart jl. Dan vraag ik toch:
wat is kwaliteit van het onderwijs nou eigenlijk? Ik nodig de staatssecretaris
uit hier expliciet op te reageren.Intussen moet ik de vraag stellen waarom we steeds meer praten over kwaliteit
en steeds minder over deugdelijkheid. Het begrip "onderwijskwaliteit" heeft
eigenlijk helemaal geen zelfstandige, (onderwijs)juridische, betekenis, omdat
het geen juridisch normatieve elementen over de wijze van overheidsoptreden
bevat met betrekking tot het realiseren van goed onderwijs. Het begrip "deugdelijkheid
van het onderwijs" heeft daarentegen wel een duidelijke betekenis. Het omvat
zowel het sociale grondrecht, waarbij van de overheid actief optreden wordt
verwacht om voor goed onderwijs te zorgen, als het klassieke grondrecht, waarbij
vooral de vrijheid van onderwijs centraal staat in de zin van vrijheid van
stichting, richting en inrichting en waarbij de overheid zich juist onthoudt
van optreden. De overheid kan de kwaliteit van het onderwijs regelen door
deugdelijkheidseisen vast te stellen, die voor het bijzonder onderwijs gelden
als bekostigingsvoorwaarden. Daarbij mag geen inbreuk worden gemaakt op de
onderwijsvrijheid. Bovendien moet de overheid zich beperken tot het noodzakelijke.
En bij die noodzakelijkheidseis kunnen dan ook nog de rechtsbeginselen van
proportionaliteit en subsidiariteit worden genoemd. Is wel regelgeving nodig
(de vraag naar de proportionaliteit) en, zo ja, van welke regel is het gewenste
effect te verwachten met de kleinst mogelijke overheidsbemoeienis (het beginsel
van subsidiariteit)? Het hanteren van het begrip deugdelijkheid, in elk geval
in formele regels en dergelijke, verdient dan ook de voorkeur
boven het meer onbepaalde begrip kwaliteit.Ik nodig de staatssecretaris uit om hierover een duidelijke beschouwing
te geven. Ik ontvang graag duidelijkheid over de precieze bedoelingen van
het (nieuwe) kwaliteitstoezicht in relatie tot de verantwoordelijkheid van
de overheid voor goed onderwijs enerzijds en de autonomie van de individuele
school anderzijds.De heer Cornielje (VVD):Zou collega Van der Vlies eens in een voorbeeld kunnen aangeven waar naar
zijn mening de rol van de inspectie bijvoorbeeld te ver zou gaan, op basis
van het wetsvoorstel?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb daar geen voorbeeld van. Ik refereerde aan de discussie die hierover
is gevoerd in de onderscheiden bladen. Die is u natuurlijk niet ontgaan. Je
ziet daarin de tendens dat bij het begrip kwaliteit meer wordt gevoegd dan
bij de authentieke interpretatie van het begrip deugdelijkheid past. Ik ben
begonnen met te zeggen dat wij op zichzelf per instrument geen doorslaggevende
bezwaren hebben, maar de opeenstapeling van alle punten leidt toch tot deze
vraagstelling. Hoever gaat de overheidsbemoeienis? Als u mij vraagt of dwingt
om voorbeelden te noemen, herinner ik aan de discussies over de kerndoelen
en de substitutie van kerndoelen. Op het punt van de rol van de inspectie
is er een discussie geweest over de toetsing in dat kader, waarbij bijvoorbeeld
ten aanzien van het kerndoel dans en drama in bepaalde denominaties werd gevonden
dat de inspectie daarbij te ver doordrong. Ik kom straks nog even op het emancipatiethema,
waar ik een tweede voorbeeld aan ontleen, maar nu loop ik vooruit op mijn
tekst.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! De vraag was ingegeven door het feit dat ook ik, in de stukken
van de schriftelijke voorbereiding, over deze discussie gelezen heb. Ik vroeg
mij daarbij steeds af wat men nu, gelet op dit wetsvoorstel, in concreto voor
ogen had. Dat stond er eigenlijk nooit bij; vandaar mijn vraag aan de heer
Van der Vlies of hij het kon concretiseren. Ik neem evenwel genoegen met zijn
antwoord.De heer Van der Vlies (SGP):Maar daarom hoeven we die discussie nog niet te mijden in dit debat, voorzitter!De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Heeft de heer Van der Vlies misschien voor ogen – al
of niet bewust – wat in de nota van wijziging genoemd is betreffende
de rapportages door de inspectie, namelijk dat de inspectie ook gaat rapporteren,
om maar iets te noemen, over het pedagogisch en didactisch handelen?De heer Van der Vlies (SGP):Daar heb ik zojuist over gesproken. Uw vraag is terecht: het gaat ergens
over. De heer Cornielje vroeg mij echter waar zij nu over de grens zijn gegaan.
Hij vroeg mij om dat concreet aan te geven. Nu, dat is nog even een vraagstelling
waarbij we de nodige zorgvuldigheid moeten betrachten. Maar ik heb u een concreet
voorbeeld gegeven vanuit het relatief recente verleden.Voorzitter! Ik ben aangekomen bij het schoolplan. Onze fracties, SGP,
RPF en GPV, stemmen natuurlijk in met de vermindering van de planverplichtingen.
Wat dit betreft is het wetsvoorstel zeker een verbetering, maar er zijn wel
forse vraagtekens te zetten bij sommige inhoudelijke voorschriften. Ik verwijs
wat dit betreft ook naar mijn zojuist gehouden verhaal over kwaliteit en deugdelijkheidseisen.
Het geldt met name als er ook nog het voornemen zou zijn om ook emancipatiedoelstellingen
op te nemen als inrichtingseis van het schoolplan. Dat gaat voor onze fracties
werkelijk te ver. Is dat wel of niet de bedoeling, zo vraag ik de staatssecretaris.We hebben hierover ook al uitvoerige discussies gevoerd bij het wetsvoorstel
over het verplichte document inzake streven naar evenredige vertegenwoordiging
van vrouwen in de schoolleiding. Intussen is de nota "Een kristal van kansen"
verschenen, waarin afstand wordt genomen van de streefcijferbenadering. Dat
lijkt ons in elk geval op zichzelf een verbetering. Het loslaten van streefcijfers
kan onnodige tegenstellingen voorkomen. Daarmee zeg ik overigens niet dat
we blij zijn met die nota als zodanig. Ik heb hem nog niet helemaal gelezen
en hij wordt vandaag ook niet besproken; daar komen we ongetwijfeld nog over
te spreken. Maar het beëindigen van de werking van het wetsvoorstel inzake
evenredige vertegenwoordiging – dat is toch impliciet nu mee aan de
orde – lijkt ons derhalve een goede zaak.Als in de plaats van het "document" nieuwe verplichtingen komen, schieten
we daar echter Van der Vliesweinig mee op. Ik heb al gewezen op het persbericht
van 8 maart, waarin de staatssecretaris aankondigt dat zij de onderwijsinspectie
zal vragen op emancipatie te toetsen als criterium voor de
kwaliteit van het onderwijs. Uit mijn betoog zal duidelijk zijn dat dit naar
ons oordeel niet kan en dat het in elk geval niet kan worden geformuleerd
als deugdelijkheidseis, respectievelijk bekostigingsvoorwaarde. Daarom stel
ik de vraag hoe verplichtend dit allemaal volgens de regering zou moeten zijn
of worden. Er staat nu nog niets over deze zaak in het wetsvoorstel dat we
nu bespreken, maar het persbericht ligt er ook. Kan de staatssecretaris van
Onderwijs op eigen houtje voorschriften stellen of criteria opstellen, waar
de inspectie aan toetst? Ik zou willen dat de staatssecretaris hierover in
positieve zin duidelijkheid schept.Om een ander positief punt te noemen: ik ben blij met de bepaling over
het gebruik van de Nederlandse taal in het onderwijs. Ook hierbij kun je je
trouwens de vraag stellen of dit wettelijk voorgeschreven moet worden, maar
het raakt in elk geval niet de onderwijsvrijheid. Datzelfde geldt voor het
voorschrift dat het onderwijs er mede van uitgaat dat de leerlingen opgroeien
in een multiculturele samenleving.Nu de schoolgids. Er is al volop gediscussieerd over de voor- en nadelen
van het publiceren van de resultaten van de school in de schoolgids of anderszins.
Het speelt vooral in het voortgezet onderwijs. In de toelichting op de nota
van wijziging spreekt de staatssecretaris echter ook over resultaten in het
basisonderwijs in relatie tot de nieuwe werkwijze van de schoolinspectie,
die zij hier aanduidt met "integrale schoolevaluatie". Artikel V regelt dat
het publiceren van resultaten na een jaar ook voor speciale basisscholen en
basisscholen geldt. Onze fracties voelen weinig voor het publiceren van dit
soort resultaten. Zeker op het niveau van de basisscholen lijkt ons dit geen
enkel belang te dienen en eerder tot versterking van negatieve effecten te
leiden, met name versterking van de ongewenste tweedelingen: zwart-wit en
kansarm-kansrijk.Het risico bestaat dat binnenkort ook de Cito-scores van de basisscholen
openbaar worden en wellicht ook de CUMI-gegevens, leerlinggewichten, enzovoorts.
Een en ander is mede afhankelijk van de gegevens die de inspectie wil verzamelen.
Ik wijs in dit verband op de bezorgde maar duidelijke brief van de Nederlandse
katholieke schoolraad van 7 februari 1998.De risico's van selectieve toelating door de scholen zijn niet denkbeeldig.
En het is niet aannemelijk dat dit ten goede komt van de zorg voor de leerlingen.
Ik laat de discussie die wij sinds vanmorgen in de media zien voltrekken,
maar liggen, hoewel je er zorgen over kunt hebben dat het scholen in de verleiding
zou kunnen brengen om te frauderen met de Cito-gegevens, zoals dat in Amsterdam
zou zijn gebeurd. Ik verwijs naar de berichten van hedenochtend in de pers.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is goed dat u dat laatste in de irrealistische sfeer plaatst, mijnheer
Van der Vlies. De schoolgids is er immers nog niet en kennelijk wordt er,
aldus het persbericht, toch gefraudeerd.Ik wilde u echter vragen wat u precies vreest als resultaatsgegevens in
de schoolgids zouden worden gegeven. U zegt dat dit geen enkel doel dient.
U zult toch, evenals ik, gelezen hebben dat ouders wel degelijk hechten aan
resultaatsgegevens? Je kunt dan nog spreken over de vraag welke resultaatsgegevens
dat betreft. Zij hechten er echter wel aan.De heer Van der Vlies (SGP):Als een school in vrijheid het profiel – mede bevattend bepaalde
kenmerken van de school – in de samenleving neerlegt, is het dus aan
de school om dat al dan niet te doen. Het verplicht stellen gaat mij op voorhand
te ver. Ik wijs u, en uiteraard ook de regering, op de gevaren die daaraan
verbonden zijn, mevrouw Lambrechts. Ik doel dan met name op de onderlinge
concurrentie tussen scholen. Dat zal inderdaad gebeuren. Wij zien dat immers
reeds in het VO, waar progressieve acquisitie plaatsvindt om de leerlingen
binnen te halen!Nogmaals, ouders zijn mondig genoeg om zich te oriënteren op bepaalde
kenmerken van scholen. Als ouders vragen hebben aan de scholen, zullen er
antwoorden gegeven moeten worden. Als dat niet gebeurt, is dat ook een signaal.
Het verplicht stellen gaat mij echter te ver.Mevrouw Lambrechts (D66):U ziet alleen negatieve kenmerken en geen positieve. U zegt echter wel
dat ouders zich willen oriënteren op de kwaliteit en op de kenmerken
van de scholen. Dan geeft u toch zelf al een belangrijk positief element aan,
als zij dat rustig en duidelijk kunnen nalezen in een schoolgids?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb gesproken over de nadelen en de risico's. Ik zeg niet dat er geen
voordelen zouden zijn. De vraag is echter of je die voordelen uitsluitend
binnenhaalt door een verplichting in de wet neer te leggen. Ik ben van mening
dat het nu ook al gebeurt. Ouders kiezen bewust voor een bepaalde school –
daar mag je althans van uitgaan – en zullen, waar de mogelijkheden er
zijn, zeker onderscheiden hoe scholen presteren. Die keuzemogelijkheid bestaat
echter niet overal. Dat weten wij allemaal. Dat is dus nog een extra moeilijkheid.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar zo'n schoolgids zou daarbij een hulpmiddel kunnen zijn!De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben niet tegen een schoolgids. Ik ben er wel tegen dat dit verplicht
wordt voorgeschreven op de onderscheiden punten die wij nu in discussie hebben.
Elke school zal zich natuurlijk willen presenteren aan potentiële ouders
en leerlingen. Het gaat nu echter om de verplichting en daarbij zijn wij als
wetgever betrokken.Ook wat betreft de scholen in het voortgezet onderwijs zijn wij niet enthousiast
over prestatiemetingen en publicatie daarvan. Het lijkt als gevolg van een
rechterlijke uitspraak onontkoombaar, maar als de wetgever wil, kan zij het
toch zo regelen dat dit wordt voorkomen? Kortom, onze fracties zijn niet overtuigd
van de wenselijkheid van de nu voorgestelde regeling.Onze fracties stemmen in met de constatering dat een klachtenregeling
ook binnen scholen een goed instrument kan zijn, overigens naar mijn gevoel
meer met het oog op de gewone gang van zaken op de school, dan met het oog
op de kwaliteit van het onderwijs als zodanig. Echter, het is ook hier de
vraag of zoiets wel door de wetgever moet worden voorgeschreven. En als je
zoiets al voorschrijft, is het vervolgens de vraag hoe gedetailleerd dat moet.
Wat dat betreft maken sommige amendementen het er alleen maar
bonter op, bijvoorbeeld het amendement-Cornielje c.s. op stuk nr. 13 over
de onafhankelijkheid van de leden van de klachtencommissie.Verder is het de vraag hoe de relatie precies is met de beoogde klachtenregeling
in de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht. Die zal in elk geval
van toepassing zijn op openbare scholen. Geldt deze wet dan als een lex specialis
ten opzichte van de AWB? Is dat wel nodig en wenselijk?De heer Cornielje (VVD):De heer Van der Vlies zegt dat het amendement-Cornielje c.s. op stuk nr.
13 het er bonter op maakt, omdat er een onafhankelijke klachtencommissie mee
wordt nagestreefd. Wat bedoelt hij daarmee?De heer Van der Vlies (SGP):Een klachtencommissie moet natuurlijk onafhankelijk en objectief haar
werk doen. Ik kan het mij voorstellen dat de heer Cornielje zich geprangd
voelde door het waardeoordeel "bonter". Het gaat mij om de verplichting van
al deze instrumenten. De heer Cornielje voegt daar nog weer een extra element
aan toe.De heer Cornielje (VVD):Als wij een klachtencommissie instellen, dan moet zij volstrekt onafhankelijk
kunnen functioneren. Daarover zijn wij het naar ik aanneem eens. Het is niet
goed dat er betrekkingen bestaan tussen leden van de klachtencommissie en
het bevoegd gezag waaraan men moet adviseren. Het woord "bonter" zou de heer
Van der Vlies kunnen vervangen door "beter".De heer Van der Vlies (SGP):Over het amendement komen wij ongetwijfeld nog te spreken. Zinvolle instrumenten
die in scholen in ontwikkeling zijn, krijgen nu bij wet een verplichtend karakter.
Je kunt dat verfijnen, preciseren, vervolmaken, maar daarmee krijg je steeds
meer verplichtingen. Dat is mijn hoofdargument. Moeten wij dat wel willen?Het amendement-Cornielje op stuk nr. 9 brengt expliciet gedragingen en
beslissingen die discriminatie of seksuele intimidatie inhouden in de wetstekst.
Laat ik vooropstellen dat wij het vanzelfsprekend vinden dat dergelijke gedragingen
of beslissingen voorwerp van een klacht kunnen zijn. Geen enkel misverstand
daarover. Maar dat is toch al geregeld in artikel 1 van de Grondwet? Het discriminatieverbod
is nader uitgewerkt in de Algemene wet gelijke behandeling. Zoals bekend is
in die wet voor het onderwijs een bijzondere regeling opgenomen, die een bepaald
evenwicht creëert. Wij hebben daar indertijd kritiek op geoefend, maar
deze bepalingen hebben inmiddels kracht van wet. Moeten wij daar separaat
in deze wet iets aan toevoegen? Ik neem aan dat deze regeling inhoudelijk
de Algemene wet gelijke behandeling niet aantast. Dat is temeer een reden
om te stellen dat dit eigenlijk niets toevoegt. Het zou misschien wel de indruk
kunnen wekken dat er naast artikel 1 van de Grondwet en de Algemene wet gelijke
behandeling nog een zelfstandige discriminatieregeling bestaat. Dat is niet
wenselijk. Ook voor de klager kan onduidelijkheid ontstaan. Moet hij naar
de Commissie gelijke behandeling of moet hij eerst naar de klachtencommissie?
Bovendien is er nog de samenloop met de op handen zijnde afzonderlijke regeling
over seksuele intimidatie. Kortom: dit amendement, waarover de indiener overigens
nog zal komen te spreken, lijkt ons overbodig.Voorzitter! Mr. J.J.W.M. Rietveld heeft in het Tijdschrift voor de onderwijspraktijk
het volgende verwoord: is de klachtenregeling in het onderwijs "vangnet of
keurslijf"? Moet men met z'n klacht rechtstreeks naar de klachtencommissie,
of kan men zich ook tot bijvoorbeeld de schoolleiding of het bestuur wenden,
zodat er gelegenheid is de kwestie informeel, maar uiteraard wel goed, te
schikken? Het lijkt ons evident dat dat wel de bedoeling moet zijn. Een klachtenregeling
moet haast per definitie een vangnet zijn. Helaas wordt dat uit de stukken
niet duidelijk. Integendeel, hier en daar ontstaat zelfs de indruk dat men
met een klacht bij voorkeur of zelfs alleen bij de klachtencommissie terechtkan.
Zie het door mij genoemde artikel van Rietveld. Het lijkt mij van belang dat
deze onduidelijkheid uit de wereld wordt geholpen. Ik verzoek de staatssecretaris
dat te doen.Een ander bekend algemeen rechtsbeginsel is: zonder belang geen actie.
Dat geldt ook voor het klachtrecht: dat komt slechts toe aan degene op wie
de gewraakte gedraging of beslissing betrekking heeft of, iets ruimer geformuleerd,
degene wiens belang rechtstreeks is betrokken bij de gedraging of beslissing.
In dit wetsvoorstel wordt echter het klachtrecht toegekend aan iedereen, ook
met betrekking tot gedragingen en beslissingen jegens anderen. Daar is terecht
kritiek op geuit door onder andere de Raad van State, de Onderwijsraad en
mr. Rietveld. In met het onderwijs vergelijkbare sectoren, bijvoorbeeld de
gezondheidszorg, kom je dit niet tegen. De Algemene wet bestuursrecht is hier
niet mee te vergelijken. Mijn amendement terzake is duidelijk. Ik beveel dat
graag in de belangstelling van de staatssecretaris en de collega's aan. Ik
wijs er daarbij nog op dat ook míjn amendement enige ruimte laat voor
klachtrecht voor anderen, die er bij wijze van spreken omheen staan, voorzover
ze er althans een rechtstreeks belang bij hebben.De heer Cornielje (VVD):Ik wil dit punt wat concretiseren. Stel je voor: er wordt gepest op school,
waarbij de gepeste leerling een grond tot klagen heeft. Maar juist als je
gepest wordt, durf je niet te klagen. Een heleboel leerlingen daaromheen zien
dat. Dan zou het toch goed zijn als die leerlingen ook een klacht kunnen indienen,
zodat aan het vervelende pestgedrag een eind kan worden gemaakt? Sluit uw
amendement dat uit?De heer Van der Vlies (SGP):Nee. De anderen die daaromheen staan, vallen daaronder. Dat is inderdaad
een punt. Iemand die daar direct bij staat, bijvoorbeeld een klasgenootje,
heeft daarbij een belang, want het pesten als thema verziekt de verhoudingen
binnen een groep, wat slecht is voor het onderwijs. Dat valt dus heel duidelijk
binnen mijn amendement.De heer Cornielje (VVD):Maar in hoeverre wordt de groep die een klacht mag indienen in uw amendement
dan ingeperkt? Waarom zou je het inperken?De heer Van der Vlies (SGP):Om een overmatig gebruik van het klachtrecht, waarmee het klachtrecht
als instrument wordt uitgehold, te voorkomen.Overigens vind ik ook in andere opzichten het klachtrecht te ruim gedefinieerd. In feite kan overal over worden geklaagd, inclusief
beslissingen van algemene strekking, bijvoorbeeld het schoolreglement en de
statuten. Dat is toch wel vergaand. Hierover zijn immers al afgewogen regelingen
getroffen, bijvoorbeeld over inspraak- en instemmingsrecht in het kader van
de medezeggenschap. En een klachtencommissie kan immers toch feitelijk niets
met dit soort klachten? Ik heb hierover nog geen amendement gemaakt, maar
ik zou de staatssecretaris graag op willen roepen om dit nog eens te heroverwegen.Ten slotte de klachtgerechtigde leeftijd. In het wetsvoorstel is die op
13 jaar gesteld. De staatssecretaris motiveert dit door naar de Wet medezeggenschap
in het onderwijs te verwijzen. Medezeggenschap is echter nog niet hetzelfde
als klachtrecht. Ook wat dit betreft sluiten wij liever aan bij de bestaande
praktijk in dit soort aangelegenheden, namelijk dat dit soort zelfstandige
handelingen in het algemeen slechts toekomt aan degenen die de daarvoor vereiste
leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Wij hebben echter ook geconstateerd dat
in het Wetboek van Strafrecht bij de regeling van klachtdelicten de leeftijd
van 16 jaar wordt gehanteerd. Ik doel op artikel 65 van het Wetboek van Strafrecht.
Bij wijze van compromis stel ik in mijn amendement voor om de leeftijd van
16 jaar te gebruiken.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Ik kom even terug op dat pesten van de heer Cornielje. Stel
dat het om iemand van 14 jaar gaat. Die mag niet naar de klachtencommissie
van de heer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):Ja.Mevrouw Lambrechts (D66):Neen dus, want de heer Van der Vlies stelt de leeftijd van 16 jaar.De heer Van der Vlies (SGP):Dat "ja" is voor mij vaak een startmotor voor mijn antwoord.Wij hebben daar inderdaad over nagedacht. Daar zit een punt. Ik erken
dat, maar in onze visie zit is er, voorafgaande aan het effectueren van het
klachtrecht, sprake van een heel traject. In een gezond functionerende school
zal dat het geval zijn. Het is niet zo dat iedere leerling van 12, 13, 14
of 15 jaar droog wordt gezet. Als er in de school geen oplossing wordt gevonden,
als de ouders een bepaald recht niet willen opeisen, ontstaat er echter een
probleem voor het jonge kind. Het omgekeerde is een overmatig gebruik. Kijk
naar de schoolpraktijk. Ik zie dat al gebeuren. Daar wil ik niet aan beginnen,
in die zin dat er al te gemakkelijk van dat recht gebruik wordt gemaakt. Laten
wij wel wezen. Iets kan in de perceptie van een kind diepgeworteld zijn, maar
overigens toch oppervlakkig zijn. Dat moeten wij uitsluiten. Daar heb ik eigenlijk
naar gezocht.Mevrouw Lambrechts (D66):De heer Van der Vlies zegt dat hij die kinderen van 12, 13, 14 en 15 jaar
niet droog laat staan, maar ik hoor hem niet zeggen wat zij dan wel terechtkunnen.
De vraag is trouwens of het verstandig is om er nog weer een ander gremium
naast te maken waar deze kinderen terechtkunnen.De heer Van der Vlies (SGP):Wij hebben willen aansluiten bij bestaande bepalingen in de wetgeving.
Ik heb toegegeven dat er sprake kan zijn van een punt als het gaat om kinderen
van die leeftijd. Ik wijs er echter op dat de ouders volstrekt bevoegd zijn
om op te treden namens die minderjarige kinderen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Past het niet bij het karakter van de klachtregeling, als
sluitstuk van alle bestaande mogelijkheden, om de formulering zo ruim mogelijk
te laten?De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben geneigd om "ja" te zeggen, maar het moet niet onwerkbaar worden.
Dat is een spanningsveld dat ik niet kan oplossen. Dat heb ik net impliciet
toegegeven.Mevrouw Liemburg (PvdA):Stel dat een kind een klacht heeft dat het zelf als fundamenteel beschouwt.
De heer Van de Vlies geeft aan dat die klacht toch oppervlakkig kan zijn,
maar dat maakt de klacht voor het kind niet minder ernstig. Als het aan ons
ligt, is het aan de onafhankelijke commissie om uiteindelijk tot de conclusie
te komen dat de klacht oppervlakkig is en dat er niet echt sprake is van een
probleem. Dit ontzegt het kind het recht echter niet om dat zo te voelen.
Waarom zou je dat willen uitsluiten? Bij dergelijke klachten heb je toch een
uitlaatklep nodig om erger te voorkomen?De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw Liemburg zegt zelf dat dit het sluitstuk is. Er zit een heel mechanisme
vóór. Op dat traject hebben leerlingen heel veel kansen, ervan
uitgaand dat de school die niet afsnijdt. Daar zou ik bezwaar tegen hebben.
Ik heb het over een goed functionerend pedagogisch-didactisch klimaat. Daar
hoort voor mij bij dat leerlingen die ergens mee zitten, daarmee bij anderen
terechtkunnen. Als dat mislukt, als de klassendocent, de leerlingbegeleider,
de afdelingsconrector, de schooldirecteur en het schoolbestuur daar niets
aan kunnen doen, dan is er het klachtrecht en de commissie. Als je die mogelijkheid
echter te ruim openstelt, wordt daar hoogstwaarschijnlijk voor te oppervlakkige
zaken een beroep op gedaan, want een en ander is al gecheckt door de instanties
die ik zojuist noemde. Op die manier wordt het klachtrecht, waar ik overigens
aan hecht, uitgehold. Ik heb aansluiting gezocht bij de wijze waarop het klachtrecht
elders is geregeld. Het blijkt dat er met twee leeftijdscategorieën wordt
gewerkt, namelijk 16 en 18 jaar. In mijn amendement heb ik het compromis van
16 jaar opgenomen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Het voortraject dat de heer Van der Vlies schetst van klassenleraar,
mentor, directeur enzovoorts is volgens mij voldoende waarborg om misbruik
te voorkomen. Is hij dat met mij eens?De heer Van der Vlies (SGP):Nee. Ik heb de stellige overtuiging dat er leerlingen zijn die zo gefixeerd
zijn op hun eigen gevoelen, dat zij doorgaan. Die praktijk ken ik voldoende.
Het is de vraag of daarvoor ruimte geboden moet worden.Voorzitter! Toen ik dat amendement maakte, is het mij opgevallen dat in
artikel 11b van de Wet op het basisonderwijs sprake is van ouders of verzorgers,
in artikel 19b ISOVSO van ouders en in artikel 24b van de Wet op het voortgezet
onderwijs van ouders, voogden of verzorgers. Ik heb de essentie van dit onderscheid
niet weten te vinden. Is dit onder scheid bewust aangebracht
en, zo ja, om welke reden? Of is het een foutje? Als dat laatste het geval
is, kan het nog worden hersteld.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! De voorgestelde regeling voor schoolplan en schoolgids is
een uitvloeisel van het Schevenings akkoord bestuurlijke vernieuwing van 1993-1994.
Dit akkoord bevatte uitgewerkte voorstellen voor de kwaliteitszorg en de informatievoorziening
aan ouders en leerlingen. Ik wijs erop dat het wetsvoorstel in een aantal
opzichten van dit akkoord afwijkt. In het akkoord wordt onderscheid gemaakt
tussen interne kwaliteitszorg van de school en externe verantwoording. In
het wetsvoorstel lopen beide door elkaar. De regeling van het klachtrecht
is er later bijgekomen.Voorzitter! De informatie in de schoolgids zal het voor ouders en leerlingen
gemakkelijker maken om scholen met elkaar te vergelijken. Het gevolg daarvan
zal zijn dat de concurrentie tussen scholen zal toenemen. De vraag is waar
gezonde wedijver overgaat in ongezonde concurrentie op basis van verkeerde
argumenten. De staatssecretaris ziet dat risico van eenzijdige informatie
en wil dit ondervangen door jaarlijkse vergelijkende rapportages van de inspectie
over de scholen in een bepaalde regio; een zogenaamde kwaliteitskaart. De
inspectie zal over meer dan alleen schoolsucces in enge zin rapporteren. De
vraag is op welke wijze de inspectie aan haar informatie komt. Zij krijgt
die uiteraard van de scholen. Dit betekent dus een extra informatielast voor
de scholen. Bovendien wil de regering bij algemene maatregel van bestuur regelen
op welke wijze de schoolgids eruit moet zien teneinde eenzijdigheden te voorkomen.
Voorzitter! De bedoeling is goed, maar ook hier zien wij meer regels waarvan
de inhoud nog onbekend is.De CDA-fractie is op dit moment niet voor verplichte publicatie van schoolresultaten.
Ik doelde daar al even op in het interruptiedebatje met mevrouw Liemburg.
Wij vrezen dat daardoor een tweedeling tussen scholen ontstaat. Wij willen
die concurrentie niet aanwakkeren. Wij willen op dit moment nog geen verplichte
melding van resultaten in het basisonderwijs. Wij voelen niet voor de nadere
regels in het voortgezet onderwijs. Het zal leiden tot een grote hoeveelheid
regels. Wij willen beginnen met het uitspreken van vertrouwen in de scholen
en in de wijze waarop zij, uiteraard op basis van de wet, gegevens publiceren.
Wij denken dat het mogelijk is om langs de weg van zelfregulering goede afspraken
te maken over de wijze waarop resultaten in het voortgezet onderwijs worden
vermeld. Wij voelen op dit moment dus niet voor de nadere regels die bij nota
van wijziging zijn voorgesteld. Als de zelfregulering niet lukt, is de wetgever
weer aan zet. Een amendement van deze strekking is in voorbereiding of inmiddels
reeds ingediend.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! De heer Koekkoek gebruikt het woord "resultaten". Dat is een
breed begrip. Hier kunnen ook instroom-, doorstroom- of uitstroomcijfers onder
vallen. Mogen die wel in de schoolgids worden vermeld of heeft de heer Koekkoek
het alleen over bijvoorbeeld de Cito-toets?De heer Koekkoek (CDA):Ik wil het wetsvoorstel niet wijzigen op het punt van de te vermelden
gegevens van het voortgezet onderwijs. Ik wil wel de mogelijkheid schrappen
voor de regering om bij AMvB daarover nadere voorschriften te stellen. Wij
weten nu nog absoluut niet hoe die moeten luiden, want zij moeten werkendeweg
ontwikkeld worden. Wij vinden dat de scholen dat in overleg met de staatssecretaris
moeten doen. Als het niet via zelfregulering lukt, komen wij hierop terug.De heer Cornielje (VVD):U zegt dat als het niet vrijwillig kan, een en ander bij wet geregeld
moet worden. Wat is uw oordeel over ons amendement waarin wordt voorgesteld
om de AMvB voor te hangen en om, zo nodig, de zaak bij wet te regelen?De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Wij kennen de praktijk van voorhangprocedures. De regering
heeft dan een ruime bevoegdheid om die gegevens in de AMvB op te nemen. Gelet
op de plannen van de inspectie, ben ik daar bepaald niet gerust op. De inspectie
heeft behoefte aan veel gegevens. Wij zijn van mening dat daarvoor een wettelijke
grondslag moet zijn. In de wet moet worden aangegeven wat de inspectie mag
vragen. De discussie over deugdelijkheid en kwaliteit, waarop de heer Van
der Vlies uitvoerig is ingegaan, duidt dat ook aan. De wet moet duidelijk
zijn. Het voorstel van de heer Cornielje is beter dan dat van de regering.
Wij hebben op dit moment geen behoefte aan een eventuele AMvB. Wij sluiten
echter een toekomstige regeling bij wet niet uit. Wij hebben er voldoende
vertrouwen in dat wij langs de weg van zelfregulering een heel eind zullen
komen.Voorzitter! De CDA-fractie is van mening dat de informatieplicht van scholen
zoveel mogelijk in de wet geregeld moet worden. Ook moet worden gekeken naar
de kosten die het verstrekken van informatie met zich brengt. De staatssecretaris
doet daar te gemakkelijk over. Per saldo kost een schoolgids extra geld.Voorzitter! Ten aanzien van de verplichte invoering van de schoolgids
is de CDA-fractie van mening dat toezending voor 1 januari 1999 te vroeg is.
Waarschijnlijk is dat voor veel scholen niet haalbaar. Vandaar dat ik een
amendement heb ingediend waarin wordt voorgesteld een en ander een jaar uit
te stellen.Voorzitter! In artikel 11a van de Wet op het basisonderwijs is de eis
opgenomen dat prioriteit wordt gegeven aan de onderbouw in het basisonderwijs.
Dat is te absoluut gesteld. Wij vinden het wel aanvaardbaar dat in de schoolgids
wordt aangegeven op welke wijze de extra middelen voor de klassenverkleining
in de onderbouw, in de eerste schooljaren, worden besteed. Het amendement
op stuk nr. 20 heeft hierop betrekking.Voorzitter! Er is een convenant over sponsoring.Mevrouw Lambrechts (D66):Wij hebben ook een amendement ingediend voor het wijzigen van de formulering
van de zorg voor het jonge kind. Wat vindt u daarvan?De heer Koekkoek (CDA):Ik zal daar aandachtig naar kijken, zoals altijd, maar nu in het bijzonder.Mevrouw Lambrechts (D66):Waarschijnlijk heeft de heer Koekkoek het amendement nog niet gezien,
maar vergissen is menselijk.De heer Koekkoek (CDA):Ik had het wel gezien, maar nog niet goed genoeg.Voorzitter! Ik kom te spreken over het convenant over sponsoring van het
onderwijs. Het is opmerkelijk dat er vanmorgen een brief op onze bureaus lag
waarin het convenant grotendeels werd opgezegd; mevrouw Liemburg heeft hier
al vragen over gesteld. Wat daarvan zij, wij vinden het onjuist om het convenant
in te bouwen in de schoolgids en op die manier te incorporeren in de wet.
Ik heb een amendement ingediend dat ertoe strekt de verwijzing naar het convenant
uit de wet te halen. Juridisch deugt dat ook niet, want het veronderstelt
dat besturenorganisaties de afzonderlijke schoolbesturen kunnen binden. Het
hangt er dan natuurlijk helemaal vanaf hoe de desbetreffende organisatie is
ingericht. Wij hebben er echter geen enkel bezwaar tegen dat in de schoolgids
moet worden vermeld hoe de school omgaat met sponsoring.Mevrouw Liemburg (PvdA):Vindt de heer Koekkoek dat de verantwoordingsplicht ten aanzien van sponsoring
zonder de nota van wijziging voldoende in de wet is vastgelegd?De heer Koekkoek (CDA):Ik ben akkoord met het deel van de nota van wijziging waarin staat dat
in de schoolgids wordt aangegeven hoe de school omgaat met sponsoring. Ik
ben echter niet akkoord met de verwijzing naar het convenant. Juridisch deugt
dat niet en ik vind het ook onjuist. De reactie van de organisaties maakt
dat ook duidelijk. Ik wil dan ook een tussenweg volgen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Heeft de heer Koekkoek hier nog geen amendement over ingediend?De heer Koekkoek (CDA):Dat is inmiddels ingediend, maar het moet waarschijnlijk nog gekopieerd
worden.Voorzitter! De regering heeft er oog voor dat kwaliteitsbeleid niet alleen
een zaak van de overheid is, maar ook van de school. Er zijn niet alleen de
wettelijke deugdelijkheidseisen, maar ook de grondslag van de school, een
bepaalde pedagogische visie of een didactische aanpak. De CDA-fractie waardeert
het dat de staatssecretaris heeft overgenomen dat het niet gaat om aanvullende
opdrachten van de school, maar om eigen opdrachten van de school.Het opstellen van een goed schoolplan is geen eenvoudige zaak. Het moet
een plan van aanpak voor schoolontwikkeling zijn. Dit betekent dat gezamenlijk
de huidige situatie moet worden vastgesteld en doeleinden moeten worden geformuleerd
waarin wordt aangegeven wat men over vier jaar bereikt wil hebben en met welke
middelen. Het schoolplan moet geen papieren exercitie worden. Daarom heeft
het geen enkele zin om te bepalen dat vóór 1 januari 1999 iedere
school een schoolplan heeft, want dat wordt niets. De termijn moet reëel
zijn en daarom heb ik het amendement op stuk nr. 21 ingediend: de verplichting
om een schoolplan te hebben, dient een jaar opgeschoven te worden. Dit betekent
natuurlijk niet dat scholen kunnen stilzitten. Veel scholen werken al in die
richting en dat is ook goed, maar zij hebben tijd nodig om het goed te doen.Voorzitter! Ik vraag aandacht voor de horizonbepaling voor de regeling
voor evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in de schoolleiding. De CDA-fractie
wil die horizonbepaling vooruitschuiven van 1 januari 2002 naar 1 januari
2004. In deze Kamer is immers gezegd dat de evaluatie zeven jaar na inwerkingtreding
van de wet plaatsvindt. Wij vinden dat deze evaluatie een goede kans moeten
hebben. Het is nu de bedoeling dat de evaluatie eind 2002 gereed is. Daarna
moet bekeken worden wat daarmee gebeurt en dan is het heel reëel om de
horizonbepaling op 1 januari 2004 te zetten. Dan hebben regering en parlement
goed kunnen afwegen of de wet gecontinueerd moet worden of niet. Wij willen
dat zelf in de hand houden en niet overlaten aan de regering, die dit bij
koninklijk besluit zal bepalen. Het amendement op stuk nr. 22 heeft hierop
betrekking.Voorzitter! De CDA-fractie is voor een klachtregeling zoals die door de
regering is voorgesteld. Ik wijs er wel op dat wij moeten proberen helder
te krijgen wat wij willen. Willen wij nu een interne klachtenregeling, die
ook in het teken staat van de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs,
of willen wij een onafhankelijke, externe klachtvoorziening? Het amendement
van de heer Cornielje en anderen gaat in de richting van een versterking van
een externe klachtenregeling. Ik wijs erop dat deze Kamer deze week de inbreng
moet leveren – tot mijn schrik ontdek ik dat dit vandaag is –
over het wetsvoorstel over de interne klachtenregeling in de Algemene wet
bestuursrecht. Het is interessant om beide regelingen naast elkaar te leggen.
De voorgestelde regeling voor het onderwijs gaat verder, is explicieter. Dat
kan. Ik meen echter dat het toch goed is om te bekijken of het onderwijsrecht
kan blijven sporen met het algemeen bestuursrecht. Het is altijd het streven
van de staatssecretaris geweest om van het onderwijs in dit opzicht geen eiland
te maken.Gaan wij in de richting van een externe klachtenregeling, dan komt het
punt aan de orde dat ook in de discussie met de heer Van der Vlies is besproken.
Denk bijvoorbeeld aan klachten over ongelijke behandeling, over discriminatie
in de school. Daar is de Algemene wet gelijke behandeling voor, met een volstrekt
onafhankelijke klachtencommissie. De Commissie gelijke behandeling doet haar
werk voortreffelijk. Dan past het niet om in de onderwijswetgeving een extra
externe klachtencommissie in te stellen die ook deze klachten behandelt. Dat
gaat gewoon wringen.Ik heb mijn instemming betuigd met de voorgestelde regeling, maar de fractie
van het CDA vindt ook dat deze regeling niet kan worden opgelegd, en zeker
niet per 1 augustus van dit jaar – ik neem even aan dat de wet dan in
werking kan treden als de Eerste Kamer daaraan meewerkt – zonder dat
er een adequate bekostiging aan wordt toegevoegd. Het kost geld om aangesloten
te zijn bij een onafhankelijke commissie. De klachtenbehandeling kost per
klacht gemiddeld ongeveer ƒ 1800. De Vereniging van openbare scholen
bevestigt dit standpunt van de CDA-fractie. Je kunt bijvoorbeeld denken aan
een subsidieregeling voor klachtencommissies waarbij een minimumaantal scholen
is aangesloten. Laat ik er gewoon duidelijk over zijn: wij zijn het zat dat
steeds maar nieuwe verplichtingen aan het onderwijs worden opgelegd zonder
adequate bekostiging. Wij zijn voor een klachtrecht, maar niet voor een klachtrecht
zonder dat de bekostiging is geregeld. Het amendement op stuk nr.
23 strekt er dan ook toe de hele klachtenregeling uit het wetsvoorstel te
halen. Waarom? Omdat er geen adequate bekostiging is. Wij willen gewoon helderheid
hierover. Wij zijn het zat.De heer Cornielje (VVD):Dat is duidelijk. Als er echter geen klachtenregeling komt, heeft dat
een heel grote consequentie, die de heer Koekkoek dan ook moet aanvaarden.
Waar moeten kinderen dan terecht als zij gepest worden? Waar moeten jonge
mensen terecht wanneer zij gediscrimineerd worden? De heer Koekkoek zegt hierop:
dan maar niet. Dat vind ik toch wel een heel zwaar middel.De heer Koekkoek (CDA):Ik verwacht van de heer Cornielje dat hij straks in zijn termijn een reactie
geeft op het punt van de bekostiging. Als hij dat wil toezeggen, wil ik nu
op zijn punt ingaan.De heer Cornielje (VVD):Ik heb de heer Koekkoek een vraag gesteld.De heer Koekkoek (CDA):Dan ga ik er niet op in.De heer Cornielje (VVD):Dat vind ik overigens niet erg sterk. Wij hebben het hier over een fundamenteel
onderdeel van een wetsvoorstel dat de heer Koekkoek uit het wetsvoorstel wil
lichten. Ik zeg dat dit grote consequenties kan hebben voor de kwaliteit van
het onderwijs. Ik heb pesten genoemd, geweld op school, discriminatie, seksuele
intimidatie. Hij veegt dat allemaal aan de kant en zegt dat hij daar geen
boodschap aan heeft omdat hij het eerst over het geld wil hebben. Ik wil het
eerst over de inhoud hebben. Daarna wil ik het over het geld hebben.De heer Koekkoek (CDA):Met de inhoud was ik heel snel klaar, want de CDA-fractie is voor zo'n
klachtenregeling. Wij hebben er ook geen behoefte aan daar amendementen op
in te dienen. Dan krijg je onduidelijke situaties. Het punt is dat de kostenvergoeding
ontbreekt. Gelukkig is het nu al zo dat veel scholen uit eigen beweging een
soort procedure hebben. Maar die brengt ook kosten mee die niet vergoed worden
en uit de algemene bestuurskosten voldaan moeten worden. Op dit moment wordt
daaraan dus al het nodige gedaan. Wij laten de kinderen niet in de kou staan,
maar de heer Cornielje laat de scholen in de kou staan als hij niet zorgt
voor een adequate bekostiging.De heer Cornielje (VVD):Zeker, en daarom is het misschien goed als collega Koekkoek en ik samen
aan de staatssecretaris vragen wat het schrappen van de planverplichtingen,
zoals ook in het wetsvoorstel staat, voor opbrengsten genereert en of die
in verhouding staan tot de extra inspanningen op het gebied van klachtrecht.
Misschien kan de staatssecretaris daarover iets zeggen.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Nu daagt de heer Cornielje mij uit. Ik heb er geen punt van
gemaakt. Als ik echter zie wat een schoolplan eist van een school –
en ik ben voor een schoolplan, want ik ben voor goed onderwijs – dan
is dat beslist niet minder dan de huidige planverplichtingen. Absoluut niet!
Er worden hoge eisen aan scholen gesteld en ik zie daarin geen enkele kostenbesparing.
Ik zie wel dat het onderwijs beter wordt. Met dezelfde middelen moet in feite
meer worden gedaan om een goed schoolplan voor goede schoolontwikkeling te
krijgen, maar een kostenbesparing zie ik daarin niet.De heer Cornielje (VVD):Dat is nog maar de vraag! Het schoolwerkplan moest tweejaarlijks worden
opgesteld en het schoolplan om de vier jaar. Dat is een reductie met 50%.
Ik zou wel eens van de staatssecretaris willen weten of dat opweegt tegen
de extra inspanningen op het gebied van het klachtrecht. Ik hoopte dat de
heer Koekkoek dat ook wilde weten, maar hij heeft zijn conclusies waarschijnlijk
al getrokken.De heer Koekkoek (CDA):De heer Cornielje mag dat vragen. Wij zijn voor het schoolplan, maar wij
realiseren ons dat het een geweldige inspanning van scholen vraagt, beslist
niet minder dan het huidige schoolwerkplan. Vandaar dat wij zeggen dat de
scholen daarvoor voldoende tijd moeten hebben. Anders ontstaat opnieuw een
papieren exercitie zoals dat in sommige gevallen eerder met het schoolwerkplan
is gebeurd, waarbij dat schoolwerkplan gewoon in de kast is verdwenen.Voorzitter! Een ander punt is het klachtrecht van minderjarigen. Ik zou
de heer Van der Vlies wat gerust willen stellen. Dat minderjarigen klachtrecht
hebben, past op zichzelf in de algemene regeling van de handelingsbekwaamheid
in artikel 234 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek waarbij, rekening houdend
met de ontwikkeling van minderjarigen, zij ook zelfstandig handelingen kunnen
verrichten. Bij uitstek in de onderwijssituatie is daarvan sprake. Ik zie
daarin geen probleem.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik wil daarop even ingaan. Ik heb twee argumenten aangevoerd
bij mijn amendement op dat punt. Het eerste betreft de rechtspositionele aspecten,
zoals de verantwoordelijkheid van de ouders over de leerlingen om wie het
gaat. Het tweede argument betreft de druk op de klachtencommissie die zou
kunnen ontstaan terzake van oppervlakkige ervaringen. Dat laatste moet natuurlijk
eerst blijken.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik heb die vrees niet dat onze jeugd onverstandiger is dan
vele ouderen. Ik denk dat wij wat dat betreft gelijk optrekken. Er zijn ouderen
die loze klachten indienen en er zullen jongeren zijn die dat doen. Ik denk
dat er tussen jongeren en ouderen op dat punt geen verschil is. Ik wil mijn
vertrouwen in de jeugd uitspreken.Een juridisch punt is dat de regering schrijft dat een klacht niet zou
zijn gericht op een rechtsgevolg, maar op een feitelijk gevolg. Dat lijkt
mij niet juist. Het rechtsgevolg is natuurlijk niet dat je een bindend besluit
kunt afdwingen, maar het rechtsgevolg is onder andere dat er een verplichting
ontstaat dat de klacht behandeld moet worden. Het bevoegd gezag heeft vervolgens
de verplichting te reageren op het oordeel van de klachtencommissie. Ook die
verplichting is een juridisch gevolg. In die zin is er dus wel sprake van
rechtsgevolgen.Ik heb er al even op gewezen dat de regeling voor het klachtrecht per
1 augustus 1998 in werking treedt. Dat betekent dat op dat moment de regeling
er moet zijn. Als op 1 augustus 1998 de wet in werking treedt, moet er op
dezelfde dag een klachtregeling zijn. Dat is natuurlijk een onmogelijke opgave
voor scholen. Ik zou de staatssecretaris dan ook willen vragen
of zij op dit punt nog met een nota van wijziging wil komen. Anders moet daarvoor
nog een amendement worden ingediend.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Ik zal drie onderdelen bespreken: het schoolplan, de schoolgids
en het klachtrecht.Over het schoolplan kan ik vrij kort zijn. Met veel genoegen heb ik kunnen
vaststellen dat in de eerste nota van wijziging zorgvuldig vorm is gegeven
aan de motie-Lambrechts c.s. inzake sponsoring, die is aangenomen bij het
wetsvoorstel over medezeggenschap en sponsoring. Die motie had tot doel om
convenantsafspraken uit de vrijblijvende sfeer te halen en rechtens afdwingbaar
te maken. Het doet mij goed dat dit nu in de nota van wijziging vorm is gegeven.
Wel ben ik blij dat nog even de puntjes op de i zijn gezet door middel van
de motie van mevrouw Liemburg, mede door mij ondertekend. Duidelijk moet immers
zijn dat verantwoording afleggen voor álle schoolbesturen geldt, niet
slechts voor enkele.Ik onderschrijf overigens haar vraag wat het betekent dat een aantal schoolbesturen
het convenant heeft opgezegd. Ik vind dat merkwaardig, omdat niets van hen
wordt gevraagd dat zij niet al in het convenant hadden afgesproken. Kennelijk
kunnen ze er niet meer mee leven nu het in de wet is vastgelegd.Op de schoolgids wil ik iets uitgebreider ingaan, zeker na het lezen van
de Volkskrant van vanmorgen. Bij de D66-fractie bestaat geen enkele twijfel
over de vraag voor wie wij dit doen en waarom. Openheid van gegevens en vergelijkbaarheid
van kwaliteiten zijn voor ouders en leerlingen van belang, omdat er dan tenminste
wat te kiezen valt. Ze zijn ook van belang voor de scholen zelf, omdat scholen
dan van zichzelf en van elkaar kunnen leren. Sardes bijvoorbeeld motiveert
de toekenning van de prijs voor de beste schoolgids aan Tamboerijn in Nieuwveen
als volgt: "Op een voor ouders duidelijke wijze vermeldt deze gids welke resultaten
de school heeft bereikt." Kennelijk is resultaatsvermelding voor Sardes een
belangrijke overweging om juist deze school die prijs toe te kennen. Ouders
en KO, het MKO-blad, zegt het op de volgende manier: "Het is te hopen dat
de voorschriften in de wetgeving over de schoolgids eraan zullen bijdragen
dat de gidsen van verschillende scholen beter vergelijkbaar zijn." Ook bij
de ouders van kinderen in het basisonderwijs is kennelijk grote behoefte aan
standaardisering van resultaatsgegevens, waardoor scholen te vergelijken zijn.Nogal wat van mijn collega's – eigenlijk alle woordvoerders in eerste
instantie, behalve die van de VVD – hebben te kennen gegeven grote moeite
te hebben met de presentatie van resultaatsgegevens. Zij vrezen dat een schoolgids
met feitelijke resultaatsgegevens een bedreiging vormt voor ons onderwijs,
omdat het ertoe zou kunnen leiden dat ouders zich gaan gedragen als kritische
consumenten. Overigens verkeren zij daarbij in goed gezelschap – dat
moet gezegd – omdat de Onderwijsraad hun mening deelt. Zo vraagt mijn
overigens zeer gewaardeerde PvdA-collega in het verslag de regering om scholen
vooral niet te verplichten om in de schoolgids op te nemen welk percentage
leerlingen doorstroomt naar een hoger leerjaar of een ander soort onderwijs,
en welk percentage leerlingen de school zonder diploma verlaat, dan wel het
eindexamen niet haalt.Mevrouw Liemburg (PvdA):Onze angst is niet zozeer dat de ouders die informatie niet zouden mogen
hebben, maar dat het het calculerend gedrag van scholen in de hand werkt.
De publicatie in de Volkskrant vanmorgen over de wijze waarop met Cito-cijfers
wordt omgegaan, is daar een illustratie van. Men gaat toeschrijven naar het
resultaat om te voorkomen dat ouders een andere school kiezen. Als wij naar
landen om ons heen kijken, is die angst echter op niets gebaseerd.Mevrouw Lambrechts (D66):Gezien de inhoud van het artikel in de Volkskrant vind ik dat een merkwaardige
conclusie. In dit artikel staat dat gefraudeerd zou zijn met gegevens van
het Cito. Dat heeft plaatsgevonden in een situatie waarin nog helemaal geen
sprake is van publicatie van die cijfers in de schoolgids. Ik begrijp uit
het artikel dat het puur gebeurt om leerlingen op een hoger schooltype te
krijgen, maar dan is er wat anders aan de hand. Als je cijfers publiceert,
zal de kans dat het opvalt dat er gefraudeerd wordt, groter zijn dan wanneer
je het niet doet. Wat dat betreft zou het juist eerder een instrument kunnen
zijn om fraude te voorkomen dan te bevorderen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wij zijn niet tegen publicatie, voorzitter, maar ik denk
dat het goed is om als je een wet maakt, te proberen je voor te stellen wat
mogelijk ongewenste consequenties van die wet kunnen zijn. Wij hebben het
vaak over het calculerend gedrag van burgers, maar de stelling dat ook scholen
calculerend gedrag vertonen om maar zoveel mogelijk leerlingen binnen te krijgen,
is ook niet van iedere grond ontbloot.Mevrouw Lambrechts (D66):Zeker, maar er zit een duidelijk corrigerende werking in.Mevrouw Liemburg (PvdA):Waar zit die corrigerende werking dan in?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik had in een later stadium het voorbeeld van het Olympus College willen
geven, maar noem dat nu maar meteen. Er was een moment waarop naar buiten
kwam dat van het Olympus College in Rotterdam 50% van de eindexamenleerlingen
gezakt was. Dat was vreselijk voor het Olympus College en als dit iets had
kunnen doen om die publicatie tegen te houden, dan zou het dat zeker hebben
gedaan. Maar het gevolg is wel – en daarvoor maak ik het Olympus College
mijn compliment – dat de school maatregelen heeft genomen waardoor inmiddels
de situatie is ontstaan waarin ik geneigd ben om te zeggen: vroeger zou ik
er mijn kind waarschijnlijk niet naartoe hebben gedaan, maar de kwaliteitsmaatregelen
die men in reactie daarop heeft genomen, boezemen zoveel vertrouwen in, dat
ik het nu een school vind waar ik m'n kind wel naartoe zou laten gaan.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het voorbeeld van het Olympus College illustreert juist de betrekkelijke
betekenis van cijfers. Prof. Dronkers heeft juist aan het Olympus College
zijn verontschuldigingen aangeboden omdat hij niet had vermeld wat de school
doet aan buitenschoolse opvang en wat de school doet om te voorkomen dat leerlingen
in het criminele circuit terechtkomen en dergelijke. Dat die dingen gebeuren,
zegt veel meer dan alleen maar cijfers.Mevrouw Lambrechts (D66):Zeker, maar dat 50% gezakt is, zegt natuurlijk wel degelijk iets. Er is
geen voor- of naschoolse opvang die kan wegpoetsen dat dat een slecht resultaat
is.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Mevrouw Lambrechts is optimistisch over de wijze waarop ouders
omgaan met gepubliceerde gegevens. Laten we het heel concreet nemen voor een
basisschool. Als de ene basisschool een hoge gemiddelde Cito-score heeft en
de andere een lage, dan zal snel de neiging bij ouders bestaan om te denken:
die school met een hoge gemiddelde score is een goede school en die met een
lage gemiddelde score is een minder goede school. Dan krijg je dus een tweedeling,
die mevrouw Lambrechts naar ik hoop ook niet wil.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb een wat andere benadering. Ik vind dat ouders het volste recht
hebben om niet alleen de Cito-score te weten, maar ook het aantal verwijzingen
naar het speciaal onderwijs, het aantal zittenblijvers, de doorstroming van
kinderen naar verschillende schooltypes, en dergelijke. Als men op basis van
de gegevens die men leest en hoort, kiest voor een andere school dan zij dat
zo.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Dat is inderdaad een verschillende benadering. Ik zou zeggen:
dat is een meer liberale benadering tegenover een meer sociale benadering.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat is een vervelende conclusie: een liberale benadering versus een sociale
benadering. Als het publiceren van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens
zal kunnen leiden tot kwaliteitsverbetering op een school, dan vind ik het
niet juist dat u naar mij toe concludeert: dat is een asociale, een niet-sociale
benadering.De heer Koekkoek (CDA):U moet het niet erger maken dan ik het zei.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar natuurlijk ook niet fraaier dan het was.De heer Koekkoek (CDA):Nee, maar dan zijn wij het over het doel eens, namelijk dat het een bijdrage
moet leveren tot beter onderwijs. Wij moeten er met elkaar over spreken of
de regeling die nu voorligt, daaraan uiteindelijk een bijdrage is.Mevrouw Lambrechts (D66):Ja, maar ik heb een tweeledig doel. Het ene doel is dat die school zichzelf
een spiegel voorhoudt door haar eigen cijfers en de cijfers van andere scholen
te vergelijken om te bekijken of zij het goed genoeg doet. Het andere doel
is de ouder breed te informeren, zodat die voor en tijdens het schooltraject
kan beoordelen: is dit de school die bij mijn kind past?De heer Koekkoek (CDA):Voor mij is het probleem dat de school met een laag gemiddelde nog slechter
zal worden ten gevolge van de publicatie van gegevens. Ik heb gewoon de vrees
voor tweedeling. Wie die vrees kan wegnemen, die kan mij overtuigen.Mevrouw Lambrechts (D66):Struisvogelpolitiek en het niet willen zien van feiten hebben nog nooit
tot verbeteringen geleid. Ze hebben ook nog nooit tweedelingen weggepoetst.De heer Koekkoek (CDA):Het gaat niet om struisvogelpolitiek. Als ouders een keuze maken, moeten
ze dat op goede gronden kunnen doen. Daar gaat het om.Mevrouw Lambrechts (D66):Absoluut, en daarom is het belangrijk dat dergelijke gegevens worden gegeven,
samen met motieven en omschrijvingen. Op die manier wordt duidelijk hoe de
cijfers moeten worden geïnterpreteerd. Die gegevens moeten in eerste
instantie worden opgenomen in de schoolgids van de school zelf.Voorzitter! Als er iets is dat ouders graag willen weten – zij hebben
ook het volste recht om het te weten – zijn dat wel de percentages betreffende
geslaagden, niet-geslaagden en vroegtijdige schoolverlaters. Het zou buitengewoon
paternalistisch zijn om ouders wél steeds meer verantwoordelijkheid
te willen geven voor het spijbelgedrag van hun kinderen, maar tegelijkertijd
geen inzicht te geven in spijbelpercentages van de school, noch in het aantal
leerlingen dat zonder diploma de school verlaat, noch in de slaag- en zakpercentages
van de school. Het CDA geeft aan grote moeite te hebben met het opnemen van
dergelijke resultaatsgegevens. Mijn RPF-collega vreest zelfs
dat door het publiceren van deze gegevens, ouders zich steeds meer gaan ontwikkelen
tot kritische consumenten, voor wie een school met veel kinderen met achterstand
niet goed genoeg meer is.Voorzitter! Wie denkt dat ouders een schoolgids nodig hebben om erachter
te komen of er op een school veel zwarte kinderen zitten, vergist zich. Met
de staatssecretaris meen ik dat een gids die dergelijke gegevens wél
verstrekt, maar ze tevens weet te relativeren door ze te koppelen aan de extra
beschikbare middelen en activiteiten, iets kan bijdragen aan een juiste beoordeling
van de situatie. Dat ouders voor hun kind een school willen die bij hun kind
past en die het beste uit hun kind haalt, is hun goed recht. Waarom zou de
levensbeschouwelijke kleur wél tot de vermeldenswaardige kwalitatieve
gegevens mogen behoren en andere kwaliteitskenmerken niet? Voorzitter! Ik
constateer dat de heren Koekkoek en Van der Vlies beiden niet in de zaal aanwezig
zijn; deze opmerkingen zijn juist voor hen bedoeld. Die andere kwaliteitskenmerken
hebben betrekking op klassengrootte, aantal zittenblijvers, aantal schoolverlaters,
verwijzingen naar SO, doorstroming naar andere typen onderwijs enz.Zeer ongelukkig ben ik met de berichten die vanochtend in de Volkskrant
zijn verschenen en met de daarin vermelde uitspraken van de staatssecretaris.
Wij horen dadelijk wel hoe het werkelijk is gezegd. Uit die uitspraken blijkt
dat er toch weer gas wordt teruggenomen. Volgens deze berichten wil de staatssecretaris
geen cijfers over leerprestaties in het basisonderwijs, over doorverwijzing
naar SO en over de Cito-toets verstrekken. "Scholen verplichten ouders te
zeggen hoe hun kinderen presteren op de Cito-toets, is absoluut onrechtvaardig",
zo stelt zij. Waarom, voorzitter?Voorts blijkt vandaag ineens dat er met die Cito-toets wordt gefraudeerd.
Was dit al eerder bekend? Waarom zijn wij hierover nooit iets tegengekomen
in de verslagen van de inspectie? Wij hebben er nooit één woord
over gelezen en plotseling, vandaag, wordt gesteld dat er met regelmaat wordt
gefraudeerd. En dat gebeurt dan in de huidige situatie, waarin er nog geen
schoolgids is waarin een en ander wordt vermeld. De vraag is of een schoolgids
dit zou kunnen voorkomen.Mevrouw Liemburg (PvdA):U wijst erop dat er wordt gefraudeerd met Cito-toetsen terwijl de schoolgids
nog niet verplicht is. De wereld begint écht niet te draaien op het
moment dat wij hier een wet aannemen. De ontwikkeling van de schoolgids is
allang gaande; hetzelfde geldt voor de concurrentie tussen scholen en de strijd
om de leerlingen. Waar wij mee bezig zijn, is het vastleggen van de wijze
waarop een en ander moet gebeuren – er is behoefte aan nadere regelgeving –
maar het oppoetsen van resultaten loopt wel degelijk vooruit op het maken
van een schoolgids en een betere presentatie van scholen ten opzichte van
de ouders. Die zaken staan niet los van elkaar.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben het voor een groot gedeelte met u eens. Natuurlijk wordt de wereld
niet ineens totaal anders wanneer er een schoolgids is. Vandaar dat ik de
bedreigingen die her en der worden opgevoerd ook schromelijk overdreven vind.
Ik hecht sterk aan openbaarheid en informatie aan de ouders. Die zeggen allen
daaraan te hechten, ook weer gesteund door degenen die zich op dit moment
met schoolgidsen bezighouden. Dat weegt voor ons heel zwaar.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het absolute belang van cijfers weegt voor u zo zwaar. U weigert voortekenen
te zien dat er ook wel eens negatieve kanten aan de presentatie kunnen zitten.
U dicht de ouders wel een heel goed beoordelingsvermogen toe.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik denk aan kengetallen, zoals wij ook willen als wij aan de hand van
de begroting van Onderwijs spreken over de toestand in het onderwijs. Dat
is heel redelijk en heel begrijpelijk. Er is niets op tegen – wat heet;
ouders hebben er recht op – dat ouders dit soort gegevens en kengetallen
over hun school krijgen. Hoeveel kinderen zitten op school? Hoeveel kinderen
blijven er zitten? Hoeveel kinderen gaan naar het speciaal onderwijs? De ouders
hebben het volste recht op al dit soort gegevens.Mevrouw Liemburg (PvdA):Hoeveel kinderen van een school naar het speciaal onderwijs gaan of naar
het gymnasium gaan, zegt toch nog niets over de kansen en mogelijkheden van
je eigen kind? Daarom is de context waarin de cijfers worden gepresenteerd
toch minstens zo belangrijk als de cijfers zelf?Mevrouw Lambrechts (D66):Het is een ander beleidstraject, maar het zegt wel iets over de vraag
of een school geneigd is snel te verwijzen of zelf een goed zorgplan heeft
voor kinderen die extra hulp en aandacht nodig hebben. Dat zul je natuurlijk
op een extra A4'tje moeten toelichten. Er is niets op tegen – wat heet;
er is veel voor – om die cijfers in de schoolgids op te nemen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wij zijn niet tegen publicatie van die cijfers, maar ik word als ik de
verdediging door mevrouw Lambrechts hoor, wel steeds angstiger. De cijfers
zeggen juist heel weinig over het verwijzingsgedrag van een school. Zij zeggen
misschien veel meer over de omgeving waarin een school staat en de achtergrond
van de kinderen die de school bezoeken. Dat moet je ook in je beschouwingen
betrekken. Niet voor niets zoekt de staatssecretaris naar aanvaardbare middelen
om te beoordelen hoe de kinderen binnenkomen en hoe ze van de school af gaan.
Wat wordt er in de tussentijd met die kinderen gedaan? Die factoren zijn toch
op z'n minst zo belangrijk als de cijfers waaraan mevrouw Lambrechts zo'n
waarde toedicht?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben ook absoluut niet tegen een toelichting. Cijfers hebben echter,
ook als zij ongunstig zijn, op zichzelf nog nooit de kwaliteit van een school
benadeeld. Die kwaliteit is hooguit verbeterd. Er komt dan in beeld wat er
mis is. Er zal straks gemakkelijker ingegrepen kunnen worden, in het kader
van het lokale achterstandsbeleid. Je kunt beter zien wat er nodig is op een
school die kennelijk niet zo goed presteert.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat leidt er toch toe dat een school die op een 4 uitkomt, net als ieder
schoolkind met een 4, zich afvraagt hoe van die 4 een 6 kan worden gemaakt?
Daar zijn vele methodes voor. Het artikel in de Volkskrant van vanochtend
is daar een aardige illustratie van.Mevrouw Lambrechts (D66):Hoe maak ik van een 4 een 6? Door met een gummetje de 4 uit te gummen
en er een 6 van te maken? Dat was wat in de krant stond. Ons doel is natuurlijk
dat er kwalitatief van de 4 een 6 wordt gemaakt. De kans is ook heel groot
dat een school die veel vieren scoort en ziet dat de buurman veel zessen heeft,
zich in zal spannen om van de vieren zessen te maken.De heer Koekkoek (CDA):Waarom denkt mevrouw Lambrechts dat scholen nu al zwaaien met de Cito-scores,
zonder dat er een verplichte schoolgids is? Dat gebeurt. Zij zwaaien vooral
met goede Cito-scores.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik zie geen scholen die zwaaien met Cito-scores. Ik zal heel eerlijk zeggen
dat ik er zelf wel naar vraag als ik scholen bezoek. Als ik een zwarte school
bezoek, vraag ik hoe de score is ten opzichte van de gemiddelde Cito-score.
Ook een witte school in het zuiden vraag ik hoe het zit met die score. Tegelijkertijd
vraag ik hoe het verwijzingspercentage naar het SO is.De heer Koekkoek (CDA):Het komt nu voor dat scholen in de schoolgids of waar dan ook melding
maken van Cito-scores, natuurlijk vooral als die op een behoorlijk niveau
zijn. Waarom denkt u dat scholen dat doen?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik denk dat zij dit doen omdat zij er trots op zijn. Dat zou ik ook doen.De heer Koekkoek (CDA):Maar wat zegt het als een school in een gegoede wijk, met rijke ouders
en kinderen van een hoog niveau, die alle kansen hebben gehad, een goede score
heeft? Wat zegt dan zo'n hoog gemiddelde? Dat zegt helemaal niets wat betreft
de kwaliteit van het onderwijs; het zegt alleen maar iets over de kansen die
de kinderen al hebben van huis uit. Over wat de school er nog aan toevoegt,
zeggen die cijfers niets. Men gebruikt dan die Cito-scores op een verkeerde
manier. Dat is wat er nu gebeurt en nog dreigt te gebeuren, als we daar niet
een stokje voor steken.Mevrouw Lambrechts (D66):En wat zegt uw houding, dat u automatisch aanneemt dat elke school in
een achterstandswijk, waar niet de kinderen van die rijke ouders op zitten,
slecht scoort qua Cito-score? Ik ken zwarte scholen, ook één
hier in Den Haag, die boven de gemiddelde Cito-score zitten. Zij zijn daar
trots op en laat dat gezegd mogen worden.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Dat is een oude truc...Mevrouw Lambrechts (D66):Nee, dat is geen oude truc!De heer Koekkoek (CDA):Ja, want u draait de zaak om. Daar gaat het helemaal niet om. Het gaat
erom dat er een verkeerd gebruik van die Cito-scores gemaakt kan worden en
ook wordt. Juist omdat ik weet dat scholen met 90% allochtone leerlingen voortreffelijk
werk doen, met grote inspanning, en dat de kinderen daar echt verder gekomen
zijn als zij de school verlaten; juist omdat ik dat weet, wil ik graag hebben
dat een tweedeling die dreigt, niet ook daadwerkelijk vergroot wordt.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! De heer Koekkoek, met alle respect, weet niet wat hij zegt.
Het betekent met dubbele maat gaan meten, met de maat gaan meten die nu bijvoorbeeld
in de Volkskrant staat, in die zin dat je zegt: zwarte scholen mogen alleen
met zwarte scholen vergeleken worden – daar verneem ik graag van de
staatssecretaris nog een reactie op – en witte scholen met witte scholen.
Dat leidt tot een tweedeling in de samenleving die we niet moeten hebben,
in de zin van: "Zit uw kind op een goede school? Ja, op een prima school,
in aanmerking genomen dat het een zwarte is." Wat zegt dat? Dat is natuurlijk
vreselijk. We willen allemáál goede scholen. We willen allemaal
scholen, ook die zwarte school, die goed zijn. Daarbij moet zichtbaar gemaakt
worden waar het aan ontbreekt als zij nog niet goed zijn en wat wij kunnen
doen en wat de school kan doen om te zorgen dat het beter wordt.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik denk dat ik weet wat ik zeg. Waar het om gaat, is het optimisme
van mevrouw Lambrechts wat te temperen als het gaat om het gebruik van deze
gegevens.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Kan mevrouw Lambrechts zich voorstellen dat er onderwijswethouders
zijn, verantwoordelijk voor het onderwijsachterstandenbeleid, die toch wat
anders aankijken tegen hetgeen zij nu zo geëngageerd verdedigt?Mevrouw Lambrechts (D66):Ja, ik kan mij alles voorstellen. Ik kan mij ook voorstellen dat er wethouders
zijn die er juist heel erg blij mee zijn, omdat zij instrumenten nodig hebben
in het kader van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid om feitelijk
te kunnen zien hoe het nu gesteld is, kwalitatief en kwantitatief, met dat
onderwijs.De heer Van der Vlies (SGP):Inderdaad zal daar intern naar gezocht worden. Dat is heel duidelijk en
dat is goed, want je moet je eigen beleid evalueren. Maar zodra je dat, bij
wet verplicht, naar buiten publiceert, beïnvloed je daarmee de keuzepatronen
van ouders in zo'n wijk, en dat zou diezelfde onderwijswethouder wel eens
slecht kunnen uitkomen.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar misschien werkt hij er dan heel hard aan, of werkt dat verzelfstandigde
bestuur van het openbaar onderwijs er heel hard aan, om die school beter te
maken, waardoor de mensen weer terugkomen na een aantal jaren en dan is waarschijnlijk
zijn gevoel van voldoening ook heel erg groot.Voorzitter! Mensen kennis onthouden, omdat diezelfde kennis wel eens gevolgen
voor hun keuzegedrag zou kunnen hebben, past niet in een volwassen democratie.
Evenmin geloof ik dat wat niet weet, niet deert. Het ontkennen van een probleem
heeft nog nooit een probleem opgelost. Ook als cijfers minder fraai zijn,
hebben de ouders het recht dat te weten. Als scholen door externe omstandigheden
die zij zelf niet kunnen beïnvloeden – die zijn er natuurlijk –
in een heel moeilijke situatie terecht zijn gekomen, die weerspiegeld wordt
in slechte resultaten, bijvoorbeeld veel zittenblijvers, lage Cito-scores,
weinig doorstroom naar HAVO-VWO en veel drop-outs, hebben ook die scholen
er alleen maar bij te winnen als dat zichtbaar wordt. Ik had daar het voorbeeld
van het Olympus College bij willen halen, maar dat heb ik
al gedaan. Uiteindelijk leidt dat tot een verbetering van het onderwijsleerproces
op zo'n school. Dat wordt ook bekend en dat is goed.Voorzitter! Op 19 december hebben wij een brief ontvangen met daarin het
plan van de staatssecretaris op hoofdlijnen over hoe de inspectie over een
periode van drie jaar een kwaliteitskaart denkt te ontwikkelen voor het voortgezet
onderwijs; een kwaliteitskaart die op vergelijkbare wijze gegevens van scholen
presenteert over opbrengsten zoals het percentage geslaagden, het percentage
stapelaars, zittenblijvers en vroegtijdige schoolverlaters. Voorts bevat die
informatie over aantallen leerlingen, het onderwijsaanbod, de organisatie,
extra activiteiten, enzovoorts.Ik heb aanvankelijk met genoegen in de brief van 16 januari gelezen dat
voor het basisonderwijs een soortgelijk ontwikkelingstraject zal worden ingezet.
Ik juich dat toe. Nog steeds ben ik het dagblad Trouw dankbaar dat het door
een bijzondere zaterdagbijdrage de kwestie van het openbaar maken van gegevens
heeft aangekaart. Na het lezen van de Volkskrant ben ik toch een beetje bevreesd
dat hier wat gas wordt teruggenomen. Kan de staatssecretaris hierop een reactie
geven?Ik waardeer het zeer dat de staatssecretaris in elk geval tijdig heeft
ingezien dat hetgeen door Trouw in gang is gezet, niet bestreden maar op een
goede manier ontwikkeld moet worden. Gelukkig heeft dat inmiddels een vertaling
gekregen in een nota van wijziging. Er is sprake van een kan-bepaling, waarin
wordt aangegeven dat door middel van een AMvB verdere vormvoorschriften kunnen
worden gegeven over een aantal jaren.Voorzitter! Het is naar mijn mening wel goed als wij over een jaar of
drie de hele situatie beoordelen. Wij moeten dan bekijken hoe het staat en
of het moment rijp is voor vormvoorschriften. Wij zouden ook tot de conclusie
kunnen komen dat dit niet het geval is en misschien ook wel. Wij moeten bekijken
of het moment rijp is en welke gegevens in zo'n AMvB aan de orde zouden moeten
komen.Aanvankelijk leek het mij wenselijk dat meteen op te nemen in de wet.
Bij nader inzien vind ik het voorstel om een ontwikkelingstraject in te gaan
toch beter. Ik sluit namelijk niet uit dat wij belangrijke zaken vergeten,
wanneer wij nu al allerlei onderwerpen in de wet opnemen.Desalniettemin denk ik dat wij wel reeds de gegevens over de klassengrootte
c.q. groepsgrootte van basisonderwijs en voortgezet onderwijs in de schoolgids
moeten opnemen. Ik vind dat om de volgende reden. In het basisonderwijs is
het traject van verkleining van de groepsgrootte ingezet. Het is belangrijk
dat ouders dit zelf kunnen volgen door middel van opname in de schoolgids.
Zij kunnen dan tevens zien of niet tegelijkertijd de klassen in de bovenbouw
groter worden. Dat is niet de bedoeling. Zij kunnen dan ook zelf aan de bel
trekken.In het voortgezet onderwijs is iets anders aan de hand. De CNV-onderwijsbonden
gaven in hun decembernummer een aantal tips voor aanvullende inkomstenbronnen.
Sponsoring was er een van, maar zij hadden nog een andere. Ik citeer: "Een
maatregel die echt zoden aan de dijk zet, is de ledenwerving. Elke leerling
levert ongeveer ƒ 7500 op. Uiteraard moet dan creatief worden omgegaan
met de bemensing door docenten van de nieuwe leerlingengroepen." Ik hoef niet
uit te leggen dat creatief omgaan met bemensing in dit geval alleen maar kan
betekenen de klassen in het voortgezet onderwijs groter te maken. Ik wil echter
wel aangegeven dat dit soort creatief gedrag vanzelf wordt gecorrigeerd als
de gegevens daarover jaarlijks worden gepubliceerd.Om te kunnen reageren en corrigeren, moeten ouders gewoon weten wat er
speelt.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Hoe wil mevrouw Lambrechts het voortgezet onderwijs verplichten
de groepsgrootte aan te geven? In het VO is toch sprake van keuze van vakken
en zijn er kleine en hele grote groepen? Hoe moet dat precies vormgegeven
worden?Mevrouw Lambrechts (D66):In de eerste jaren is er natuurlijk geen sprake van keuze van vakken.
In de meeste scholen zitten de leerlingen de eerste jaren bij elkaar. Gisteren
bij de hoorzitting over spijbelen en schooluitval hoorde ik dat de klassen
groter worden, dat er nu al vaak sprake is van 32, 33 leerlingen. Dat was
vroeger nooit het geval in het voortgezet onderwijs. Om daarop alert te kunnen
zijn, is het goed dat ouders zelf aan de bel kunnen trekken.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik hoor die klacht ook. Daarom heb ik geprobeerd achter de oorzaak te
komen, want met harde gegevens kun je de staatssecretaris daarover ondervragen.
Ik stuit dan toch op het probleem dat het in de hogere klassen moeilijker
wordt om een en ander te kwantificeren. Je kunt wel iets vragen, maar het
moet ook kunnen.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik denk dat het probleem in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs
het grootst is.De heer Van der Vlies (SGP):In de praktijk van de schoolorganisatie blijft het vaak tot in het begin
van de zomervakantie onzeker of er net wel of net niet een extra brugklas
moet worden geformeerd. Dat heeft met allerlei parameters te maken. Je kunt
wel publiceren hoe het was in het jaar dat liep op het moment dat ouders gaan
overwegen hun kind als leerling in te schrijven, maar je kunt in billijkheid
niet de garantie vragen dat dat beeld zich in het nog in te vullen jaar zal
voortzetten. Dat levert voor de schoolorganisatie te grote risico's op.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat ben ik absoluut met u eens, maar het is ook moeilijk om Cito-scores
te geven van het jaar dat nog komen gaat. Het zal altijd gaan om het jaar
dat voorafgaat aan het jaar waarin de schoolgids wordt gepubliceerd. Er wordt
natuurlijk wel iets mee aangegeven. Een school moet zich verantwoorden. Het
cijfer is één ding, maar de manier waarop met de keuzen wordt
omgegaan, is een tweede.Voorzitter! Er zijn nog enkele andere amendementen ingediend op het punt
van de schoolgids. Allereerst het amendement dat gericht is op het versterken
van de stem van de ouders. De schoolgids is in de eerste plaats voor de ouders
bedoeld. Het zou derhalve goed zijn als de ouders een zwaardere stem krijgen
dan de leerkrachten. Ik heb een amendement laten voorbereiden dat aan het
ouders-leerlingendeel van de medezeggenschapsraad instemmingsrecht geeft,
waarbij de leraren automatisch een adviesbevoegdheid krijgen.
Wat maakt dat uit? Stel dat er vijf leerkrachten en vijf ouders in de medezeggenschapsraad
zitten. Als maar één van de ouders tezamen met het lerarendeel
wenst in te stemmen, wordt ingestemd met een schoolgids waarmee verreweg het
merendeel van de ouders ongelukkig is.Daarnaast heb ik een amendement doen voorbereiden inzake de prioriteit
voor het onderwijs in de onderbouw. Ik ben echt ongelukkig met de formulering
van artikel 11a, lid 1b, waarmee wordt gesuggereerd dat aan het onderwijs
tot en met groep 4 prioriteit wordt gegeven boven het onderwijs in de volgende
groepen. Dat prioriteit wordt gegeven, zegt voornamelijk iets over het overheidsbeleid,
waarin wordt gekozen tussen dingen die allemaal nodig zijn. Klassenverkleining
in de onderbouw heeft tot doel scholen in staat te stellen aan jonge kinderen
de zorg en aandacht te geven die nodig zijn. Het amendement doet meer recht
aan wat er feitelijk gevraagd wordt, namelijk dat de schoolgids informatie
bevat over de wijze waarop vorm wordt gegeven aan de zorg voor het jonge kind.
Die formulering is analoog aan de formulering onder 1c.Verder heb ik een amendement ingediend over de datum van 1 januari voor
het toezenden van de eerste schoolgids aan de inspectie. Voor de overige jaren
wordt geen datum bepaald, maar juist in het eerste jaar, waarvoor de meeste
tijd nodig is, moet het vóór 1 januari. Van diverse kanten is
aangegeven dat men dat traject toch wel heel erg kort vindt. Bij amendement
stel ik voor de datum te verschuiven naar 1 maart.In de opzet van het klachtrecht zit een laagdrempelige klachtencommissie,
waar in beginsel elke klacht kan worden ingediend door iedereen vanaf de leeftijd
van 13 jaar. Het zou bij voorkeur een college van drie onafhankelijke leden
moeten zijn. Het amendement van de heer Cornielje in dit opzicht hebben wij
medeondertekend. Door het veld is terecht gewezen op mogelijke financiële
consequenties in het licht van de toch al krappe bekostiging. Dat extra geld
is er gewoon in veel gevallen niet. De bekostiging voor administratie, beheer
en bestuur is – ik zeg het heel formeel – niet geheel toereikend.
Waar blijven de modelcontracten die ons zijn toegezegd om te laten zien hoe
scholen kunnen uitkomen met onze vergoeding voor administratie, beheer en
bestuur? Wij wachten er al enige tijd op. Wij hebben een brief gekregen dat
het wat langer duurt, maar het wordt nu toch wel heel erg laat. D66 is dus
van mening dat met dit wetsvoorstel ook de vergoeding voor administratie,
beheer en bestuur omhoog zou moeten. 1 augustus 1998 is een mooi moment daarvoor.
Ik hoor graag van de staatssecretaris wat zij ervan vindt.De heer Koekkoek (CDA):U uit een mooie wens. Maar heeft u daarvoor ook een concreet voorstel?Mevrouw Lambrechts (D66):Nee, ik wacht af wat de staatssecretaris daarvan zegt. Ik ben niet zover
als u, door een wezenlijk onderdeel van dit wetsvoorstel te schrappen. Wel
ben ik, sprekend namens mijn fractie, heel ver als het gaat om de wens dat
hoe dan ook op korte termijn de vergoeding voor ABB omhoog moet.De heer Koekkoek (CDA):Daar zijn wij het al jaren over eens, zonder dat er veel gebeurt.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is heel belangrijk om daarvoor in deze Kamer een meerderheid te hebben.De heer Koekkoek (CDA):Het punt is alleen dat u in feite nu al zegt dat u, als de staatssecretaris
zegt dat het niet meer kost, zodat de scholen dat gemakkelijk kunnen betalen,
daarmee genoegen zult nemen.Mevrouw Lambrechts (D66):Nee, dat zeg ik helemaal niet. Ik heb een vraag gesteld en ik wacht rustig
af wat het antwoord is.De heer Koekkoek (CDA):Maar u gaat hoe dan ook akkoord.Mevrouw Lambrechts (D66):En u stemt hoe dan ook tegen het wetsvoorstel?De heer Koekkoek (CDA):Nee, wij hebben een aantal wijzigingsvoorstellen ingediend. Het zal van
het antwoord van de regering en de reacties van de collega's afhangen wat
de CDA-fractie zal doen.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat is voor geen enkele partij anders!De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! De Trouwpublicatie over de schoolprestaties heeft het debat
over de kwaliteit van het onderwijs nieuw leven ingeblazen. De deelnemers
aan deze gedachtewisseling delen echter niet allemaal dezelfde opvatting over
wat nu eigenlijk kwalitatief goed onderwijs is.De één heeft het over de gebruikerskwaliteit. Dit is de
kwaliteit in de ogen van de leerlingen of de ouders, zichtbaar gemaakt door
bijvoorbeeld tevredenheid over inhoud en niveau van het gevolgde onderwijs.
Ikzelf denk hierbij aan het predikaat "de gouden school" zoals dit wordt toegekend
door het LAKS.De ander heeft het over de proceskwaliteit. Deze wordt bepaald aan de
hand van de middelen die de school inzet voor de verbetering van het onderwijs.
Ik noem de bekwaamheid van de leraren, de organisatie van het onderwijs, de
inrichting van de onderwijsruimten, de didactische inzet en aanpak en de vormgeving
van de leerlingbegeleiding. Over dit soort zaken kunnen we veel lezen in de
verschillende rapportages, maar ook in de verslagen van de onderwijsinspectie.Ten slotte heeft een derde het over de outputkwaliteit. Het betreft hier
harde feitelijke gegevens met betrekking tot doorstroomcijfers, eindexamenresultaten,
het percentage onvertraagd geslaagden enzovoort. Het betreft hier ook gegevens
omtrent de bij de leerlingen in de laatste groep aanwezige kennis en vaardigheden,
culturele kwalificaties, de naschoolse loopbanen en dergelijke. Het Trouwonderzoek
heeft vooral de outputkwaliteit weergegeven. Ook het Cito meet deze inhoudelijke
resultaten in haar jaarlijkse onderzoek, aan het eind van de basisschool.
De termen gebruikerskwaliteit, proceskwaliteit en outputkwaliteit ontleen
ik aan een bijdrage van prof. Van Wieringen. Deze hoogleraar sprak twaalf
jaar geleden op het Nationaal onderwijssymposium met de welluidende titel
"Over kwaliteit gesproken...". Tijdens dit symposium, waaraan mensen deelnamen
als Lagerwij, Du Bois, Appelhof en Wijnen, werd vastgesteld dat "de vraag
wat de kwaliteit van onderwijs is, te algemeen is om goed te kunnen beantwoorden".Veel van wat tijdens dat symposium gezegd is, zou vandaag herhaald kunnen
worden. Zelfs de doelstelling van de dag, te weten de maatschappelijke en
politieke discussie over het belang van het onderwijs voor de samenleving
nieuw leven in te blazen, is twaalf jaar later nog passend. Welke conclusies
kun je hier nu aan verbinden? Wat is er de laatste twaalf jaar aan verbetering
van de kwaliteit van onderwijs gedaan? Hoe komt het dat de destijds gemaakte
opmerkingen anno 1998 nog steeds actueel zijn? Betekent dit dat het begrip
kwaliteit zo breed is dat je er alleen in algemeenheden over kunt spreken?De VVD-fractie stelt vast dat, alle structuurwijzigingen ten spijt, de
roep om verbetering van de kwaliteit van het onderwijs nog steeds zeer luid
is. De VVD-fractie wil de komende jaren geen nieuwe grote structuurwijzigingen
doorvoeren. Wij waren overigens zeer verheugd dat wij dit vanmorgen in de
Volkskrant ook konden optekenen uit de mond van de staatssecretaris. Ik hoor
collega Van der Vlies achterin de zaal zeggen dat de staatssecretaris dat
vier jaar geleden ook heeft gezegd. Zij noemde zich toen de staatssecretaris
van implementatiezaken. Misschien dat zij de komende vier jaar de echte staatssecretaris
van implementatiezaken kan worden; wellicht zelfs de minister.De heer Van der Vlies (SGP):Laten wij dat even afwachten, voorzitter. Ik wens deze staatssecretaris
overigens een goede toekomst toe. Het ging mij om wat zij vier jaar geleden
wel heeft gezegd. Zij noemde zich toen niet alleen de staatssecretaris van
implementatiezaken. Er zou ook rust komen in het onderwijs. Ik herinner mij
heel uitdrukkelijk dat dit is gezegd.Staatssecretaris Netelenbos:Dat kan niet.De heer Van der Vlies (SGP):Dan zal ik het citaat opsporen.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Dan kan de heer Van der Vlies het volgende citaat meteen in
zijn dossiertje stoppen: De VVD wil rust in het onderwijs. Dit betekent niet
dat wij achterover kunnen zitten. Integendeel, wij zullen de aandacht moeten
richten op een inhoudelijke verbetering van het onderwijs. Dit betekent dat
wij geen nieuw beleid op oud beleid moeten stapelen, zonder ons ervan te vergewissen
dat het oude beleid voldoende is verankerd en geïmplementeerd in het
onderwijssysteem. Gerezen knelpunten moeten wel worden opgelost.Rust in het onderwijs betekent voor de VVD dat betrokkenen eindelijk weer
toekomen aan hun eigenlijke taak, namelijk het overdragen van kennis, inzicht,
vaardigheden en natuurlijk ook van waarden en normen. Rust in het onderwijs
betekent dat de leraar zich weer bezig kan houden met de taak waarvoor hij
of zij is opgeleid: het geven van onderwijs.Dit wetsvoorstel reikt ouders, leerlingen, docenten, directies en bevoegde
gezagen instrumenten aan om met elkaar in gesprek te komen over de kwaliteit
van het onderwijs. Dit blijft echter een subjectief begrip. Om deze reden
moet de overheid terughoudend zijn met het geven van een oordeel over de kwaliteit
van het onderwijs, terwijl leerlingen, ouders, leraren, journalisten en wetenschappers
hun mening erover wel kunnen en moeten uitspreken. De overheid dient de scholen
te ondersteunen bij het voeren van een eigen kwaliteitszorgbeleid. Samen met
de scholen dienen hiertoe instrumenten te worden ontwikkeld. Dit wetsvoorstel
bevat drie van dit soort instrumenten, waarmee de VVD-fractie kan instemmen.
Een en ander leidt wel tot de volgende vraag. Welke andere instrumenten worden
op dit moment ontwikkeld of welke instrumenten is de staatssecretaris voornemens
om te laten ontwikkelen? Het gaat dus om kwaliteitszorginstrumenten. Ik denk
aan bijvoorbeeld een toetsenbank die flexibel kan worden gebruikt en aan leerlingvolgsystemen.
Je zou ook kunnen denken aan het vormgeven van visitaties door scholen bij
elkaar.De instrumenten schoolplan en schoolgids zijn voorbeelden van kwaliteitszorginstrumenten
die de scholen kunnen helpen om hun doelstellingen en hun resultaten te expliciteren.
De vraag is hoever de overheid mag gaan in het voorschrijven van het gebruik
en de inrichting van deze instrumenten. Met de staatssecretaris zijn wij van
mening dat de schoolgidsen moeten kunnen leiden tot een vergelijkend warenonderzoek.
Dit betekent dat bepaalde essentiële gegevens in deze gids niet mogen
ontbreken. In 1987 stelde Lagerwij reeds – ik ben het niet altijd met
deze hoogleraar eens, maar in dit geval wel – dat het in dit verband
onder meer om testuitslagen en om het aantal schoolverlaters en zittenblijvers
gaat. Zou de staatssecretaris nog eens willen opsommen welke feitelijke gegevens
in ieder geval een plaats moeten krijgen in de eerste schoolgids van de scholen?De VVD-fractie bepleit een grote mate van terughoudendheid in het geven
van nadere voorschriften. Te zijner tijd zullen wij de bij de tweede nota
van wijziging aangekondigde AMvB hieraan toetsen. Is het gevaar niet groot
dat als er te veel voorschriften worden gegeven aan scholen om hun resultaten
weer te geven, de ouders door alle nuanceringen het zicht op de grote lijn
kwijtraken; met andere woorden dat zij door de bomen het bos niet meer zien?De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! De heer Cornielje heeft eerder gezegd dat de VVD rust in het
onderwijs wil. Wat moet ik mij daarbij voorstellen nu wij een wetsvoorstel
behandelen dat veel nieuwe verplichtingen met zich brengt en dat nieuwe voorschriften
in het vooruitzicht stelt? De heer Cornielje heeft terecht zijn zorgen over
dat laatste uitgesproken. Wat betekent rust in het onderwijs dan nog?De heer Cornielje (VVD):Dat er de komende vier jaar geen nieuwe grote structuurwijzigingen moeten
worden doorgevoerd en misschien nog wel langer. Wij moeten alle politieke
aandacht geven aan de implementatie en de uitvoering van de vastgestelde wetten.
Dat proberen wij ook. Wij hebben bijvoorbeeld aandacht gegeven aan de decentralisatie
van de huisvesting. Wij spreken regelmatig over voortgangsrapportages, zoals
in verband met de WEB. Er wordt niet iedere keer nieuw beleid op oud beleid
gestapeld, maar er wordt nagegaan op welke wijze bestaand beleid beter kan
worden uitgevoerd. Een van de knelpunten waarop wij hierbij stuiten, is het
iedere twee jaar uit te brengen schoolwerkplan. Dat levert inderdaad een papierberg
op. Wij vinden het nuttig dat dit nu nog maar eens in de vier jaar behoeft
te worden opgesteld. De scholen krijgen daardoor meer tijd
voor het vastleggen van het beleid.Ik wijs erop dat de verhouding tussen rijksoverheid en scholen is veranderd.
De scholen zijn relatief autonoom geworden. Wij willen graag dat de scholen
zich ten opzichte van de ouders en van de samenleving verantwoorden voor de
resultaten die zijn geboekt. Om die reden vinden wij dit een goed wetsvoorstel.De heer Koekkoek (CDA):Deze staatssecretaris is aangetreden als de staatssecretaris van de implementatie.
Desalniettemin zijn er zijn zelden zoveel wetsvoorstellen op onderwijsgebied
tot wet verheven – de staatssecretaris is daar ongetwijfeld trots op –
als in deze periode. De heer Cornielje spreekt nu ook over de implementatie
van hetgeen er ondanks dit uitgangspunt tot stand is gekomen. Ik vraag mij
af welke garantie er is dat er werkelijk rust in het onderwijs komt, zodat
men in staat is hetgeen de wetgever vraagt ook uit te voeren.De heer Cornielje (VVD):De VVD-fractie is er trots op dat zij als medewetgever aan dit pakket
van wetgeving mee heeft kunnen werken en de staatssecretaris in de gelegenheid
heeft gesteld om die wetten binnen te halen. Ik gun haar dat van harte. Bij
de behandeling van de onderwijsbegroting heb ik er namens mijn fractie op
gewezen dat dit alleen maar kon gebeuren vanwege de goede samenwerking binnen
de coalitie.Deze wetgeving betreft overigens uitvoering van beleid. Hieraan lag het
Schevenings akkoord ten grondslag. Dit is door de voorgaande minister en staatssecretaris
van Onderwijs gesloten met de koepelorganisaties. In dit akkoord zijn veel
wetten aangekondigd, die in de afgelopen periode gestalte hebben gekregen.
Hierdoor is de bestuurlijke verhouding tussen de scholen en de rijksoverheid
ingrijpend veranderd. Er is wel degelijk sprake geweest van implementatie
van reeds voorgenomen beleid, waarover een akkoord met het onderwijsveld was
bereikt. Ik weet ook dat er op een enkel onderdeel daarvan is afgeweken. Het
pakket wetsvoorstellen werd al aangekondigd in het Schevenings akkoord, dus
voor deze kabinetsperiode.Voorzitter! Op één punt bepleiten wij geen rust in het onderwijs.
De komende vier jaar moeten wij de professionalisering van het vak van leraar
aanpakken, want verbetering daarvan is dringend gewenst. Dat heeft overigens
ook in belangrijke mate met de kwaliteit van het onderwijs te maken.De heer Koekkoek (CDA):Dat ben ik met u eens, maar daar ging deze staatssecretaris niet over.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Tijdens het symposium "Over kwaliteit gesproken" kwam er een
aantal dilemma's en spanningsbogen naar voren die nog steeds gelden. Ik noem
er drie. Het dilemma tussen eenheid en verscheidenheid, de spanning tussen
enerzijds centralisme en anderzijds deregulering en de wens tot vergroting
van de autonomie van instellingen tegenover de behoefte toch alles vanuit
Zoetermeer te willen blijven regelen. De VVD-fractie is van oordeel dat van
scholen gevraagd mag worden verantwoording af te leggen over het gevoerde
beleid en de daarmee behaalde resultaten. Dit impliceert dat er ruimte moet
zijn voor eigen beleid en dat wij dus accepteren dat er als gevolg daarvan
verschillen kunnen optreden in de resultaten op schoolniveau. Het lijkt erop
dat de regering hierbij op twee gedachten hinkt. Aan de ene kant worden relatief
autonome instellingen gestimuleerd zich te onderscheiden of te profileren,
waardoor men elkaar tot kwaliteitsverbetering prikkelt. Aan de andere kant
mogen de verschillende resultaten ook weer niet te duidelijk worden. Kan de
staatssecretaris nog eens uiteenzetten hoe het schrappen van allerlei planlastverplichtingen
en de vergroting van de autonomie zich verhouden tot het opleggen van voorschriften
ten behoeve van de weergave van resultaten in de schoolgids?Voorzitter! In de schoolgids dient vermeld te worden op welke wijze prioriteit
wordt gegeven aan het onderwijs gedurende de eerste vier schooljaren en de
resultaten die daarmee worden bereikt. Wij begrijpen uit de nota naar aanleiding
van het verslag dat hiermee wordt gedoeld op de implementatie van het omvangrijke
project groepsgrootteverkleining en kwaliteitsverbetering ten behoeve van
de onderbouw van het basisonderwijs. Toch vinden wij dat dit niet op deze
manier in deze wettelijke regeling thuishoort. Natuurlijk behoort in de schoolgids
verslag te worden gedaan van de groepsgrootteverkleining, bijvoorbeeld door
te vermelden wat de groepsgrootte daadwerkelijk is geweest en tot welke concrete
kwaliteitsverbetering dit heeft geleid, maar het woordje "prioriteit" past
hier niet. Nadat dit grote project zijn beslag heeft gekregen, zou de wet
weer gewijzigd moeten worden. Ik heb daarom een amendement van collega Lambrechts,
waarmee wordt beoogd hierin verandering te brengen, medeondertekend. Ik verneem
graag het oordeel van de staatssecretaris hierover.De motie die is ingediend tijdens de behandeling van het wetsvoorstel
over onder meer de sponsoring, heeft wat de VVD betreft een goede vertaling
gekregen in het aan de orde zijnde wetsvoorstel. Wel behoeft de toelichting
hierop in de nota van wijziging een aanvulling. Immers, niet alleen de ouder-leerlinggeleding
heeft instemmingsrecht terzake van sponsoring gekregen, maar dit recht is
ook bij amendement toegekend aan de personeelsgeleding. Wil de staatssecretaris
de wettelijke instemmingsbevoegdheid van de personeelsgeleding ten aanzien
van sponsorcontracten in dit debat nogmaals bevestigen? Daarmee wordt ook
de toelichting gecorrigeerd.Ik kan niet geheel overzien wat het amendement van collega Koekkoek terzake
van de sponsoring nu inhoudt. Wij hebben gisteravond en vanochtend wel te
maken gekregen met een nieuw politiek feit, waarmee wij rekening willen houden.
Een aantal onderwijsorganisaties dreigt het convenant op te zeggen. Dat zou
bijzonder slecht zijn. Bij de behandeling van de sponsoring hebben wij gezegd
dat die wat ons betreft niet wettelijk geregeld hoeft te worden. Wij wilden
dit voor een groot deel overlaten aan het schoolniveau, met name aan ouders
en de personeelsgeleding. Wij dachten dat wij met de formulering in de motie
enerzijds tegemoet waren gekomen aan de wens van een deel van de Kamer om
een en ander afdwingbaar te maken, om de garantie te hebben dat het convenant
in ieder geval ook op schoolniveau nageleefd wordt, terwijl anderzijds toch
geen wettelijke regeling inzake de sponsoring tot stand wordt
gebracht. Dat evenwicht is gevonden in de nota van wijziging. Als dit echter
leidt tot het opzeggen van het convenant, moeten wij nog eens goed nadenken
over de volgende stap. Ik heb dan ook aan collega Koekkoek gevraagd wat precies
met zijn amendement wordt beoogd. Is hij van oordeel dat er daarmee steun
blijft van al deze organisaties voor het convenant inzake sponsoring?De heer Koekkoek (CDA):Ik zal proberen deze vraag te beantwoorden.De voorzitter:U was nog niet aan de beurt.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Sinds wij het wetsvoorstel over medezeggenschap en sponsoring
hebben behandeld, hebben zich weer een paar incidenten voorgedaan. Door de
PvdA zijn ook vragen gesteld over "sampling" op scholen, dat indruist tegen
het convenant. De reden waarom naar onze mening iets in de wet moest worden
opgenomen waardoor het sterker en minder vrijblijvend wordt en voor alle organisaties
gaat gelden, is hierdoor inmiddels meer aangetoond. Ik hoop dan ook dat de
bijdrage van de heer Cornielje niet is bedoeld om aan te geven dat hij dit
geschrapt wil hebben.De heer Cornielje (VVD):Neen. Bij de behandeling van het wetsvoorstel over sponsoring ben ik ingegaan
op een amendement van collega Dijksma en mevrouw Lambrechts. Er is toen vastgesteld
dat er in dit huis geen meerderheid was voor een wettelijke regeling van de
sponsoring. Daarop is het bedoelde amendement ingetrokken en vervangen door
een motie waarin werd uitgesproken dat in deze wet moet worden geregeld dat
in ieder geval door alle scholen aan het convenant invulling wordt gegeven
en dat zij zich hierover verantwoorden. Dat vind ik nog steeds een goede lijn.
Ik ben ook begonnen dat zo te zeggen. Ik was dan ook enigszins verbaasd in
de brief van de onderwijsorganisaties te lezen dat zij hierin aanleiding zien
om het convenant op te zeggen. Als dat zou gebeuren, treedt er een nieuwe
situatie in en daarover moeten wij ons beraden. Daarom heb ik ook aan collega
Koekkoek gevraagd precies aan te geven wat hij met zijn amendement bedoelt.
Het is zojuist tijdens het debat uitgereikt en ik heb het niet zo snel kunnen
bestuderen. Vandaar mijn verzoek om opheldering.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben blij dat de intentie van de heer Cornielje nog steeds dezelfde
is, namelijk om het algemeen afdwingbaar te maken door het op deze manier
in de wet op te nemen. Ik herinner hem er echter aan dat de intentie van de
heer Koekkoek een heel andere was: op dat punt zou in de wet verder helemaal
niets geregeld moeten worden.De heer Cornielje (VVD):Dat weet ik. Daarover hebben wij indertijd een gedachtewisseling gehad,
maar er was toen een Kamermeerderheid die geen wettelijke regeling van de
sponsoring wilde. Daarop hebben PvdA en D66 het amendement ingetrokken en
volgde de huidige vertaling. Naar mijn mening is dat nog steeds een heel goede
vertaling, maar ik zou het betreuren als dat voor belangrijke organisaties
de aanleiding zou zijn om hun steun voor het convenant in te trekken. Dan
raken wij immers nog verder van huis, terwijl ik juist de afspraken die in
het convenant zijn vastgelegd van harte onderschrijf en aanbeveel in de warme
belangstelling van alle scholen. Ik hoop dat alle scholen in hun schoolplan
aandacht besteden aan de wijze waarop zij met sponsoring omgaan.Mevrouw Lambrechts (D66):Misschien kan de heer Cornielje dan ook zijn oordeel geven over het opzeggen
van het convenant. Aan de afspraken die zijn gemaakt, verandert namelijk helemaal
niets. Ik vind het wat gemakkelijk om er nu de handen van af te trekken.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik begrijp dat de VVD het een heel normale zaak vindt dat scholen zich
ook verantwoorden over hun beleid ten aanzien van sponsoring. Hierover heb
ik de heer Koekkoek zojuist bij interruptie vragen gesteld. Volgens mij was
de intentie van het CDA dezelfde en daarom is het goed om nu het antwoord
van de heer Koekkoek te krijgen.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik probeerde zojuist wat voor te dringen om te voorkomen dat
de misverstanden zich zouden opstapelen. Terecht lukte dat niet.Mijn amendement houdt in dat in de wet blijft staan dat het schoolplan
mede het beleid inzake sponsoring omvat. De verwijzing naar het convenant
gaat er echter uit. Ik heb daar ook een juridisch argument voor aangevoerd,
namelijk dat het amendement veronderstelt dat besturenorganisaties de aangesloten
schoolbesturen kunnen binden. Dit lijkt mij een onjuiste vooronderstelling,
dus alleen al om die reden kan het niet. Inmiddels is daar de brief van vijf
organisaties bijgekomen. In die brief staat dat de staatssecretaris zich in
een aantal opzichten niet heeft gehouden aan het convenant. Dat is de reden
om het convenant op te zeggen. Dat komt daar dus bij. Dan ontstaat inderdaad
een nieuwe situatie. Ik ken niet het antwoord op de vraag of mijn amendement
voor de organisaties voldoende is. Ik meen echter dat het heel goed naast
elkaar kan. Je kunt aan de ene kant tegen scholen zeggen dat zij in het schoolplan
moeten aangeven hoe de school omgaat met sponsoring. Aan de andere kant kun
je, aanvullend daarop, wijzen op de eigen verantwoordelijkheid van scholen
en hun organisaties, het convenant. Het schoolbeleid zal immers aansluiten
op het convenant. Dat mogen wij verwachten. Ik weet het niet, maar ik meen
dat de organisaties na de aanneming van mijn amendement niet in redelijkheid
kunnen zeggen dat er nog reden is om het convenant op te zeggen.De heer Cornielje (VVD):Dat zou voor de VVD-fractie een belangrijke informatie zijn. Wij stemmen
vandaag nog niet over het wetsvoorstel. Ik neem aan dat betrokkenen meeluisteren
naar dit debat. Ik zou heel graag van de vijf betrokken organisaties vernemen
of deze interpretatie juist is. Dat is overigens ook in lijn met de inbreng
van de VVD bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake sponsoring.Voorzitter! In het wetsvoorstel wordt zonder een deugdelijke onderbouwing
een bepaling in de Wet op het voortgezet onderwijs opgenomen die ertoe strekt
dat het onderwijs er mede van uitgaat dat de leerlingen opgroeien in een multiculturele
samenleving. Wij hebben op zichzelf niets tegen deze bepaling.
Zij is immers ook opgenomen in de Wet op het basisonderwijs uit 1985. Maar
wat betekent een dergelijke bepaling? Als een dergelijke bepaling niets te
betekenen heeft, kun je haar beter schrappen. Als zij wel wat te betekenen
heeft, en daar gaan wij vooralsnog van uit, behoort dat in de toelichting
op het wetsvoorstel duidelijk gemaakt te worden. Kan de staatssecretaris duidelijk
maken wat zij met deze bepaling wil bereiken, of is het slechts een vaststelling
van een feitelijke situatie?Ik heb overwogen, een amendement in te dienen over het Nederlandse-taalbeleid.
Dat heb ik ook opgenomen in het verslag ten behoeve van dit wetsvoorstel.
Naar onze opvatting omvat het onderwijskundige beleid tevens de wijze waarop
het bevoegd gezag zorgdraagt voor de ontwikkeling van de kennis en de beheersing
van de Nederlandse taal. De staatssecretaris antwoordt op onze vraag terzake
dat dit reeds afdoende geregeld is in de kerndoelen basisonderwijs. Maar ook
in het gemeentelijk onderwijsachterstandenplan zou dit tot uitdrukking moeten
komen. Het achterstandenvraagstuk is toch in belangrijke mate ook een vraagstuk
dat samenhang vertoont met taalachterstand? Wat is er volgens de staatssecretaris
nu op tegen dat in het schoolplan aandacht wordt geschonken aan de ontwikkeling
van de kennis en de beheersing van de Nederlandse taal?Ten slotte wil ik nog twee punten bespreken inzake de klachtenregeling.
Ten eerste hecht de VVD aan een onafhankelijke klachtencommissie. De leden
van een dergelijke commissie moeten in vrijheid kunnen adviseren aan het bevoegd
gezag. Daarom behoren er geen betrekkingen te bestaan tussen de leden van
de klachtencommissie en het bevoegd gezag. Hiertoe hebben wij een amendement
ingediend. Ten tweede wordt noch in de wet, noch in de toelichting op de klachtenregeling
een opsomming gegeven van de aard van de klachten die kunnen worden ingediend.
In algemene zin kunnen wij de zienswijze van de staatssecretaris terzake onderschrijven.
Een limitatieve opsomming in de wet kan immers leiden tot het over het hoofd
zien van een enkele categorie, hetgeen niet de bedoeling kan zijn. Wij vinden
dat men moet kunnen klagen over bijvoorbeeld pestgedrag, het niet goed kunnen
handhaven van een rookverbod, het wel of niet toestaan van het gebruik van
alcohol tijdens schoolfeesten, of willekeurig of zinloos geweld.Er zijn naar onze mening twee categorieën klachten die wel expliciet
in de wetstekst opgenomen zouden moeten worden. Dat betreft discriminatie
en seksuele intimidatie. Artikel 1 van de Grondwet verbiedt discriminatie.
Mocht discriminatie op school voorkomen, dan is dit grondwetsartikel natuurlijk
een goede basis om een klacht in te dienen bij de klachtencommissie. Maar
zoals wij allen weten, zit er een spanning tussen artikel 1 en artikel 23
van de Grondwet. Die spanning is hanteerbaar gemaakt door de Algemene wet
gelijke behandeling. Helaas moeten wij vaststellen dat discriminatie van allochtonen
nog steeds een alledaags verschijnsel is. Ook discriminatie van homoseksuelen
en vrouwen door onder meer allochtonen schijnt op verschillende scholen eerder
toe dan af te nemen. Ik gebruik het woordje "schijnt", omdat ik niet over
harde, feitelijke gegevens beschik.Vorig jaar heb ik bij de bespreking van het Onderwijsverslag gevraagd
om een onderzoek van de inspectie naar dit verschijnsel. Mij is gemeld dat
de inspectie hier moeilijk vat op kan krijgen, omdat deze vormen van discriminatie
niet worden geregistreerd. Het opnemen van een bepaling in een klachtenregeling
maakt het voor de inspectie beter mogelijk om de aard en de omvang van discriminatie
in kaart te brengen. Bovendien kunnen scholen zelf de gegevens gebruiken om
eigen beleid te ontwikkelen ter bestrijding van discriminatie. Daarom wil
de VVD-fractie dat in de klachtenregeling verplicht een antidiscriminatiebepaling
wordt opgenomen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De heer Cornielje zal zich ongetwijfeld mijn inbreng op dit
punt herinneren. Het gaat mij niet om het verwerpelijke van de dingen die
de heer Cornielje aan de kaak stelt. Dat is duidelijk, ook voor mij. De vraag
is echter of, als in de context van artikel 1 Grondwet en de context van de
Algemene wet gelijke behandeling er sprake is van tekortschieten van correctie
van laakbare zaken, het via dit middel dat bij amendement wordt voorgesteld
nu ineens wel gebeurt. In al die gevallen is toch actie van belanghebbenden
nodig? Die wegen zijn al aangewezen. Die wegen zijn begaanbaar. Waarom moet
er nog een derde bij?De heer Cornielje (VVD):Wij hebben nu artikel 1 van de Grondwet en de Algemene wet gelijke behandeling.
Desondanks, want papier is geduldig, schijnt discriminatie toe te nemen, met
name discriminatie van allochtonen, maar ook door allochtonen van homoseksuelen
en van vrouwen. Dat is een verontrustend verschijnsel. Die wetten zijn op
zichzelf wel een handvat om klachten in te dienen, maar zij zijn althans op
dit moment nog niet voldoende om die klachten aanhangig te maken, zo meldt
de inspectie. Ik heb daarover ook met de inspectie gesproken en gevraagd of
deze vorm van discriminatie op school gemeld wordt. De inspectie kan het moeilijk
in kaart brengen, omdat het onvoldoende gemeld wordt.In dit wetsvoorstel wordt een klachtenregeling verplicht gesteld. Iedere
school moet zo'n klachtenregeling hebben. Het enige dat ik vraag, is dat deze
klachtenregeling in ieder geval een bepaling moet bevatten over discriminatie
en seksuele intimidatie. Daarvoor moeten wij iets regelen. Want wat is de
praktijk? Men zal zeggen: discriminatie of seksuele intimidatie komt op deze
school niet voor en dus hoeven wij dat niet expliciet in een klachtenregeling
op te nemen. Juist over dit onderwerp hebben wij de afgelopen dagen veel kunnen
lezen, omdat veel jeugdorganisaties aandacht schenken aan de kwestie van seksuele
intimidatie. Er is daarom behoefte aan een kapstok waaraan men de klacht kan
ophangen. Die kapstok wil ik aanreiken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik herhaal dat je zorgen kunt hebben over de zaken die de
heer Cornielje aan de orde stelt en waarvan hij veronderstelt dat er sprake
is van toename van discriminatie. Dat is ons punt niet. Nu staan er twee voertuigen
gereed om die klacht aanhangig te maken en te doen toetsen. Waarom moet er
nu een derde voertuig bij? Dat is de essentie van mijn vraag, versimpeld weergegeven.
Ik zou graag de garantie hebben dat daardoor inderdaad het
fenomeen dat wij willen bestrijden, afnam. Maar als die twee voertuigen te
weinig worden benut, is het maar de vraag of de doelstelling van de heer Cornielje,
namelijk afname van het laakbare, binnen bereik komt.De heer Cornielje (VVD):Misschien is de drempel om een klacht in te dienen bij de Commissie gelijke
behandeling wel te hoog. Met het wetsvoorstel introduceren wij op schoolniveau
een klachtenregeling en het amendement doet niet meer maar ook niet minder
dan alle scholen, van welke denominatie ook, verplicht te stellen om een bepaling
op te nemen over discriminatie. Leerlingen en ouders kunnen dan in de klachtenregeling
zien dat zij hierover een klacht kunnen indienen, als zij hiermee geconfronteerd
worden. Wij kennen allemaal de spanning tussen artikel 1 en artikel 23 van
de Grondwet en juist daarom is het goed dat alle scholen verplicht worden
om in ieder geval een bepaling over discriminatie op te nemen.De heer Van der Vlies (SGP):Een bepaling...De heer Cornielje (VVD):Zo staat het in het amendement.De heer Van der Vlies (SGP):Ja, een bepaling dus. De spanning tussen artikel 1 en artikel 23 van de
Grondwet, lettend op de positie van het bijzonder onderwijs, is daarmee natuurlijk
niet geëlimineerd. Ik zal graag zien dat u royaal aangeeft, ook in dit
debat, dat de inhoud van die bepaling in de klachtenregeling geheel onder
de autonomie van de bevoegde gezagen blijft vallen.De heer Cornielje (VVD):Ik wil niets afdoen aan de Algemene wet gelijke behandeling. Die heeft
de spanning tussen artikel 1 en artikel 23 van de Grondwet hanteerbaar gemaakt.
De Algemene wet gelijke behandeling zegt dat het enkele feit dat men homoseksueel,
vrouw of allochtoon is, geen reden is om onderscheid te maken. Daar wil ik
niets aan afdoen. Het amendement wijzigt die regelgeving niet, maar verplicht
alleen scholen om op schoolniveau hierover een bepaling in de klachtenregeling
op te nemen, evenals scholen zeer waarschijnlijk een bepaling zullen opnemen
over bijvoorbeeld pestgedrag en willekeurig geweld. In dat rijtje hoort ook
discriminatie thuis, voor iedere school, van welke grondslag dan ook.De heer Van der Vlies (SGP):Gezien vanuit het schoolbestuur beoogt u dus geen enkele beperking in
het uitdragen en hanteren van de identiteit van de school op de punten die
u hebt genoemd? Daarbij blijft uiteraard de wet gerespecteerd, want daar is
elk schoolbestuur aan gehouden.De heer Cornielje (VVD):Zo is dat, voorzitter. Dit amendement wijzigt niet de Algemene wet gelijke
behandeling.De heer Koekkoek (CDA):Ik heb moeite met de motivering die de heer Cornielje voor dit amendement
geeft. Die motivering is dat er sprake schijnt te zijn van toenemende seksuele
intimidatie en discriminatie van homoseksuelen door allochtonen. Om stemmingmakerij
te voorkomen, behoor je in dit soort zaken met feiten te komen die in die
richting wijzen, of moet je daarover zwijgen. Je moet niet een tussenweg bewandelen,
in de zin van: er schijnt sprake te zijn van een toename. Ik vraag de heer
Cornielje dan ook of hij kan komen met de feiten. Als dat niet het geval is,
lijkt het mij beter om deze beschuldiging achterwege te laten.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! De heer Koekkoek hangt nu een curieuze redenering op. Omdat
wij geen instrumenten hebben, beschikken wij niet over de feiten, maar volgens
de heer Koekkoek mogen wij niet spreken over het aanreiken van instrumenten
omdat wij niet over de feiten beschikken. Vorig jaar al, bij de bespreking
van het Onderwijsverslag, heb ik gezegd dat mij signalen hebben bereikt dat
discriminatie van homoseksuelen door allochtonen een toenemend verschijnsel
is, vooral in de grote steden. Ik zal daar straks ook nog een voorbeeld van
noemen. Bij die bespreking heb ik de regering gevraagd om de inspectie de
opdracht te geven dit eens te inventariseren en in het volgende Onderwijsverslag
de bevindingen daarvan op te nemen. Nu hoor ik van inspecteurs dat zij daar
zeer moeilijk de vinger achter krijgen, omdat gegevens hierover niet geregistreerd
worden. Daarom wil ik de inspectie graag nieuwe instrumenten aanreiken waardoor
het wel mogelijk is om gegevens hierover boven tafel te krijgen. Dat is niet
alleen van belang voor de scholen zelf, om een goed beleid op dit punt te
kunnen voeren, maar in tweede instantie ook voor de inspectie, die op basis
daarvan de minister kan aanbevelen om nadere maatregelen te nemen.In reactie op de stelling van de heer Koekkoek dat ik moet zwijgen als
ik het niet hard kan maken, noem ik het volgende voorbeeld. Een oud-lid van
deze Kamer, de heer Huijssen, destijds lid van de CHU en thans van de Partij
van de Arbeid, is rector aan een school in Amsterdam. Hij is homoseksueel.
Hij is jarenlang "uit de kast geweest", maar zegt nu: in deze tijd kan ik
niet meer op mijn school vermelden dat ik homoseksueel ben. Ik kan dit hier
publiekelijk zeggen, voorzitter, omdat hij deze uitspraak heeft gedaan in
de Gaykrant. Hij heeft er melding van gemaakt om dit verschijnsel aan de orde
te stellen. Wij als politici moeten dit signaal oppakken en er iets mee doen.
Ik heb geprobeerd er iets mee te doen.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Dat was precies wat ik bedoelde. Ik vroeg naar concrete gegevens
en dit is natuurlijk een belangrijk gegeven. Dat geldt ook voor andere berichten
over seksuele intimidatie door bepaalde groepen in het bijzonder. Het is natuurlijk
de vraag of het in het geval dat de heer Cornielje noemde, juist ging om discriminatie
door allochtonen. Als dat zo is, dan mag het ook genoemd worden. Daar gaat
het om.De heer Cornielje (VVD):Maar dan nog heb ik geen harde gegevens.De heer Koekkoek (CDA):Nee, maar u hebt nu één geval genoemd. Als het ging om discriminatie
door allochtonen, dan mag dat genoemd worden. Daarover verschillen wij niet
van mening. Het ging er mij om dat u een vrij vage bewering deed. Ik vond
dat u die hard moest maken en daartoe heb ik u uitgenodigd.De heer Cornielje (VVD):Dan zijn we het eens.Voorzitter! Nog een enkele opmerking over de seksuele intimidatie. Allereerst
natuurlijk de vraag: waarom moeten we dat registreren? Dat
is noodzakelijk, omdat het zeer ingrijpend is als het je persoonlijk treft
als leerling. Daar moet actie op volgen. Men moet in ieder geval de kans hebben
er actie op te ondernemen via een vertrouwenspersoon of anderszins. Ook een
onterechte beschuldiging van seksuele intimidatie kan grote gevolgen hebben,
bijvoorbeeld voor docenten. Ook dat rechtvaardigt een regeling zoals ik heb
voorgesteld.Wij hebben dit in het verslag al aan de orde gesteld, maar de staatssecretaris
was toen nog niet overtuigd. Ik hoop dat de staatssecretaris nu ook overtuigd
is, zeker na de gedachtewisseling die wij er net over hebben gehad.In artikel IX wordt een einddatum opgenomen voor het document over de
evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in scholen in leidinggevende functies.
Kan de staatssecretaris aangeven wat de ervaringen tot nu toe met dit document
zijn? Een aantal collega's heeft voorgesteld het langer van kracht te laten
zijn dan tot 2002.Samenvattend wil ik nog het volgende zeggen. De VVD-fractie wil scholen
de ruimte bieden om een eigen beleid te ontwikkelen met betrekking tot de
bevordering van de kwaliteit van het onderwijs. Over de resultaten die daarmee
worden bereikt, moet jaarlijks verantwoording worden afgelegd aan de ouders
in de schoolgids. Daarom moet er in de schoolgids feitelijke informatie staan
over instroom, doorstroom, uitstroom, schoolverzuim, lesuitval en groepsgrootte.
Natuurlijk moeten ook het percentage onvertraagd geslaagden en de Cito-scores
of eindexamenresultaten in de schoolgids worden opgenomen. Ouders kunnen zich
dan op basis van deze gegevens een oordeel vormen van de kwaliteit van het
onderwijs. Maar deze feitelijke informatie is niet voldoende. Niet alle scholen
bevinden zich in gelijke omstandigheden. Om de resultaten van verschillende
scholen met elkaar te kunnen vergelijken, moet rekening worden gehouden met
onder meer het aantal leerlingen dat een leerachterstand heeft. Op de kwaliteitskaart
kan men dit aangegeven en zichtbaar maken. Ten slotte moeten ouders en leerlingen
in de gelegenheid worden gesteld om een klacht in te dienen bij een onafhankelijke
klachtencommissie over allerlei zaken, zoals pesten en geweld op school. De
VVD-fractie wil in alle klachtenregelingen in ieder geval een antidiscriminatiebepaling
laten opnemen en een bepaling over seksuele intimidatie. Zij heeft hiertoe
een voorstel tot aanscherping van het wetsvoorstel ingediend.Het schoolplan, de schoolgids en het klachtrecht zijn instrumenten in
handen van ouders, leerlingen en scholen om de kwaliteit te bevorderen. Het
dagblad Trouw heeft met zijn publicatie het debat hierover nieuw leven ingeblazen.
De VVD-fractie hoopt en verwacht dat dit met deze nieuwe instrumenten ook
op schoolniveau tot een vruchtbare gedachtewisseling over de bevordering van
de kwaliteit van het onderwijs zal leiden.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.46 uur tot 13.35 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-4489-4510.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl