Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1680-1688

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 24, pagina 1680-1688

09-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24025Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1996 (24400-X); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk X (Ministerie van Defensie) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24305).Pagina 1623-1646
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025)Pagina 1680-1688
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 9 november 1995)Pagina 1719-1720
Regeling van werkzaamheden (donderdag 9 november 1995)Pagina 1646-1647
24ste vergadering; 9 november 1995Pagina 1623-1623
Behandeling van: het wetsvoorstel Algemene regels ter verzekering van de beveiliging door waterkeringen tegen overstromingen door het buitenwater en regeling van enkele daarmee verband houdende aangelegenheden (Wet op de waterkering) (21195)Pagina 1688-1719
de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1996 (24400-V); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk V (Ministerie van Buitenlandse Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24299), van: de motie-De Jong over gelden voor de reproduktieve gezondheidszorg (23900-V, nr. 29) en een aantal andere motiesPagina 1658-1680
Schriftelijke antwoorden van de minister van Buitenlandse Zaken op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken voor 1996 (24440 V)Pagina 1721-1727
De behandeling van: het wetsvoorstel Invoeging van de titels 7 en 12 in Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek (24061); het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 4 november 1988 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag inzake de beperking van aansprakelijkheid in de binnenvaart (CLNI) (24062); het wetsvoorstel Aanpassing van een aantal wetten aan de Wet houdende nadere regeling van het gezag over en van de omgang met minderjarige kinderen (24259).Pagina 1623-1623
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1996 (24400-X); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk X (Ministerie van Defensie) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24305).Pagina 1648-1658
Schriftelijke antwoorden van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Ontwikkelingssamenwerking voor 1996 (24400 V)Pagina 1728-1732

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen
en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 7 november.)
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag de geachte afgevaardigden danken
voor datgene wat zij inbrachten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Met waardering voor uw snelle entree, wil ik u even onderbreken. Ik zie
dat u zo snel bent, dat de woordvoerders nog bezig zijn de zaal binnen te
komen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat komt soms goed uit, maar het hoeft natuurlijk niet per se.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het zou zonde zijn wanneer u voor een zaal zonder woordvoerders sprak.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Blaauw
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik wil de geachte afgevaardigden nogmaals danken voor de wijze
waarop zij over dit wetsvoorstel hebben gesproken, voor de aandachtigheid
waarmee het bestudeerd is alsmede voor de vragen en commentaren die deze bestudering
heeft opgeleverd. Ik beluister in belangrijke mate steun voor een aantal van
de belangrijke uitgangspunten van het oorspronkelijke wetsvoorstel. Ik beluister
steun waar het erom gaat instellingen meer ruimte te geven voor het voeren
van een eigen inkomstenbeleid. Dit punt was ook interessant geweest voor de
woordvoerders van Buitenlandse Zaken, omdat dit er op termijn toe kan leiden
dat ook instellingen meer prikkels krijgen om zich te richten op het aantrekken
van studenten van buiten de Europese Unie. Ik moet erbij zeggen dat deze ruimte
ook nodig was om mede tegemoet te komen aan een bezuiniging die in een eerdere
fase is opgelegd. Overigens mag uitsluitend die ruimte worden benut die zich
goed verhoudt tot de toegankelijkheid voor de prioritaire doelgroepen van
de overheid.
 
 Ook voor een tweede element heb ik steun beluisterd, namelijk om te komen
tot een eenvoudiger stelsel. We hadden eerst de Harmonisatiewet en daarnaast
de studiefinancieringsbepalingen.
 
 In de derde plaats heb ik bij een aantal afgevaardigden beluisterd dat
zij het een goede zaak vinden dat het deeltijdonderwijs wordt gestimuleerd.
Ik ben dus zeer erkentelijk voor de steun op deze onderdelen.
 
 Bij de verhoging van het collegegeld zijn wat meer kritische kanttekeningen
geplaatst. Ik kom daar dadelijk uitvoerig op terug.
 
 Wat de ruimte voor het voeren van een eigen inkomstenbeleid betreft hebben
verschillende afgevaardigden, maar in het bijzonder de heren Van Gelder en
Rabbae er nog eens op gewezen dat dit niet mag leiden tot een beperking van
de toegankelijkheid. Dat was ook een van de redenen waarom juist in het retributiebeleid,
het inkomstenbeleid aansluiting is gezocht bij de studiefinanciering, de toegankelijkheidsregeling
in het hoger onderwijs. We moeten ervoor zorgen dat niemand door de achtergrond,
de eigen financiële situatie wordt belemmerd deel te nemen aan het hoger
onderwijs. De volgende stap is dat er dan ook geen extra drempels mogen liggen
in de hoogte van het collegegeld. Daarom is er meteen vanaf het begin voor
gekozen om collegegeldverhoging te compenseren in de aanvullende beurs.
 
 De voorgestelde retributievrijheid past goed in de eigen verantwoordelijkheid
van de instellingen. Er zou een bedrag van 54 mln. mee moeten worden opgebracht.
De heer Van Gelder heeft heel juist gezegd dat dit in een eerdere fase nog
wel mogelijk was geweest, maar dat dit na de brief van 27 januari 1995 lastiger
wordt. Er zal inderdaad voor een gedeelte sprake zijn van wat dan "een efficiency-korting"
is gaan heten. Dat neemt niet weg dat juist de mogelijkheid van collegegelddifferentiatie
aan instellingen meer gelegenheid geeft om tot een doelmatige prijsstelling
te komen.
 
 Mevrouw Jorritsma heeft gevraagd hoe deze differentiatie vorm krijgt.
De instellingen kunnen hierin inderdaad een eigen beleid gaan voeren. Zij
kunnen zich hierin gaan onderscheiden. Daarbij ga ik ervan uit, dat men daar
zeer zorgvuldig aandacht aan zal besteden in de eigen documenten en strategische
plannen. De Kamer kan daar in een relatief vroeg stadium kennis van nemen.
Ik ga er niet van uit dat bij wijze spreken morgen de wereld in dat opzicht
sterk zal veranderen. Ik ga ervan uit dat de instellingen
dit zelf gaan opbouwen.
 
 Dan kom ik op de relatie collegegelden/studiefinanciering. De heer Van
Gelder betwijfelde het meest dat de studiefinanciering zo richtinggevend moest
zijn bij het hoger-onderwijsbeleid. Aan de ene kant kan ik mij daar wel wat
bij voorstellen, maar aan de andere kant meen ik dat het juist bij dit wetsvoorstel
voor de hand ligt om te stellen dat het collegegeld aan een bepaald maximum
is gebonden in de periode waarin rechten op studiefinanciering bestaan. De
studiefinanciering houdt dan als het ware al enigszins rekening met de collegegelden.
Anders kan iemand in de positie komen te verkeren – dat is heel extreem;
ik ga er dan ook niet van uit dat zich dat zelfs in dat extreme geval kan
voordoen – dat het collegegeld voor hem zo hoog is dat hij uiteindelijk
niet kan gaan studeren omdat hem de financiële middelen daartoe ontbreken,
hoewel hij wel tot de prioritaire doelgroepen behoort. Of je zou naar andere
mechanismen moeten zoeken, waarbij je daarvoor toch weer extra leenmogelijkheden
of zelfs extra beursmogelijkheden creëert. Dat is in feite het verhaal
dat ten grondslag ligt aan de koppeling van de door de studiefinanciering
gewaarborgde toegankelijkheid tot het onderwijs aan de hoogte van de collegegelden
die aan de termijn van de studiefinanciering is verbonden.
 
 Een belangrijk punt is door de heer Van Gelder, mevrouw De Vries, mevrouw
Jorritsma, de heer Rabbae en de heer Van de Camp naar voren gebracht. Zij
vroegen waarom in het wetsvoorstel is gekozen voor koppeling aan feitelijk
gebruik van rechten in plaats van koppeling aan het recht op studiefinanciering.
Ik heb goed geluisterd naar de inbreng van de geachte afgevaardigden en ik
begreep dat men vooral aanstoot had genomen aan de schriftelijke beantwoording.
 
 Die schriftelijke beantwoording liep in feite al iets achter op de ontwikkelingen
die zich hadden voorgedaan. In principe is het mogelijk om te denken over
verschillende casusposities, zoals de casuspositie waarbij iemand afziet van
gemengde studiefinanciering, dus van een basisbeurs of van een basisbeurs
en een aanvullende beurs. Ik begreep dat dit niet de achtergrond is van het
ingediende amendement op stuk nr. 10, maar dat het vooral ging om de student
die in de leningsfase is terechtgekomen. De geachte afgevaardigden benadrukken
dat er dan geen sprake mag zijn van een verplichting tot het lenen van zelfs
maar een gulden om in aanmerking te komen voor het lage tarief in het collegegeld.
 
 Inmiddels is mij geworden dat er bij de Informatiebeheergroep in Groningen
al sprake is van een zogenaamde "nultoekenning", die in overeenstemming is
met de wet. Met andere woorden: het systeem waar de geachte afgevaardigden
om vragen, bestaat al in de praktijk. In dit systeem is een student uit de
gemengde studiefinanciering, dus basisbeurs en aanvullende beurs of alleen
basisbeurs, "gelopen". Een persoon die recht heeft op een lening, kan volledig
afzien van die lening. Hij kan een zogenaamde nultoekenning aanvragen. Hij
krijgt dan als het ware twee bonussen. In het huidige systeem is dat de OV-jaarkaart
en de mogelijkheid van een goedkopere ziektekostenverzekering. In het nieuwe
systeem, als dit wetsvoorstel door de Kamers wordt aanvaard, zal ook sprake
zijn van een laag collegegeld. Dat is het collegegeld volgens het tarief dat
wordt vastgelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 De discussie ging over de casuspositie dat een student niet wil lenen.
Omdat hij afzag van studiefinanciering, zou hij dan een hoger collegegeld
moeten betalen. Wij hebben hierover een enigszins schimmige discussie gehad
in de nota naar aanleiding van het verslag. U zei toen: hij moet een gulden
lenen en als hij deze terug stort, zijn wij van het gezeur af. Nu zegt u dus
dat het in de huidige regeling mogelijk is dat een student, bijvoorbeeld na
vier jaar, zegt dat hij geen verder beroep hoeft te doen op studiefinanciering,
de nuloptie, en wel het normale collegegeld kan betalen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Die zogenaamde nultoekenning moet worden aangevraagd. In de voorliggende
systematiek moet worden gezegd: geef mij een briefje waarin staat dat ik wel
recht heb op een lening, maar waarbij dat leenbedrag nul is, omdat ik geen
gebruik maak van de lening. In dat geval zou er sprake zijn van het lage collegegeld
volgens de voorgelegde normen. Dan is er ook sprake van de andere bonussen,
zoals bijvoorbeeld een goedkope ziektekostenverzekering en de OV-kaart.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 De minister is hier bij nader inzien toe gekomen. Is het mogelijk dat
hij schriftelijk uitlegt waar dat precies in de wet te vinden is? Dan kunnen
wij overwegen of wij wellicht tot een aanpassing van het amendement moeten
komen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat wil ik met genoegen doen. Ik kan dat ook doen door ambtelijk een concept-amendement
te laten voorleggen, dat ik vervolgens als overbodig zou kunnen aanmerken.
In dat concept-amendement is dan als het ware de gedachtengang die hier werd
ontplooid, neergeslagen. Dan kan ik toezeggen dat deze gedachtengang al in
de wet ligt en ook in de uitvoeringspraktijk is besloten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Desalniettemin stel ik het op prijs om te weten te komen waar dat precies
in de wet staat. Ik heb begrepen dat het bij de minister ook enige tijd heeft
geduurd, voordat hij er achter was.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kan dat heel snel doen. Ik zou willen bevorderen dat de stemming over
dit wetsvoorstel zo snel mogelijk kan plaatsvinden, dus ik zal dat zeker voor
de stemmingen doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Graag.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik weten van de minister of dat in de pauze kan? Ik kan mij voorstellen
dat de Kamer problemen heeft met haar tweede termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik maak daar bezwaar tegen. Het lijkt mij dat dit moet leiden tot een
nota van wijziging of tot het intrekken van een wijzigingsvoorstel. Dat moet
allemaal gebeuren voor de stemming volgende week, niet vandaag.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik denk dat de heer Lansink mij niet begrijpt. Wil de Kamer voortgaan
met de tweede termijn zonder dat deze toezegging van de minister op papier
is gesubstantieerd en bekend is?
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Ik hecht eraan om de afronding van dit wetsvoorstel gewoon
voort te zetten. De minister legt de vraag voor of het amendement dat ik heb
ingediend, gewijzigd kan worden. Daar kunnen hand- en spandiensten bij verricht
worden. Dat kan in de pauze of daarna. Ik vraag alleen op grond waarvan de
minister tot de conclusie komt dat de discussie die schriftelijk is gevoerd,
eigenlijk overbodig was.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik constateer dat het geen vertraging geeft in de behandeling, zodat wij
verder kunnen gaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Als ik het goed begrijp, is er een mogelijkheid van nultoekenning in de
leenfase. Maar hoe zit het dan met die vier jaar van de gemengde studiefinanciering?
Ik heb uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor studenten die überhaupt geen
gebruik willen maken van studiefinanciering. Dat zullen er niet zoveel zijn,
maar het gaat om het principe. Daar is dat amendement ook voor bedoeld. Ik
begrijp dat de mogelijkheid van nultoekenning daar niet bij is.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat is juist. Voor hen bestaat die mogelijkheid niet. Het is ons niet
bekend dat zich iemand heeft gemeld die principieel studiefinanciering weigerde.
Ik heb dat de afgelopen dagen naar aanleiding van het kamerdebat overal nagevraagd.
Dat hoef je niet te melden. Er is geen verplichting om te melden dat je iets
principieel weigert, dan hoef je het gewoon niet aan te vragen. Wij hebben
nagevraagd in hoeverre ooit door iemand een brief is gestuurd om daar melding
van te maken, maar dat soort berichten hebben wij niet ontvangen.
 
 De vraag is of wij niet bezig zijn met een vrij moeilijke uitvoeringstechnische
move, terwijl de nultoekenning voor de lening al vorm heeft gekregen. Juridisch
zitten er ook een paar haken en ogen aan. In het amendement staat dat er sprake
is van afzien van. Dat zou op z'n minst moeten worden aangescherpt, in die
zin dat ook wordt afgezien van toepassing van de hardheidsclausule. Dan is
het nog niet helemaal juridisch waterdicht, omdat je niet je eigen rechten
kunt wegschrijven. Er zijn dus een aantal argumenten op grond waarvan ik de
voorgestelde uitbreiding naar degenen die gemengde studiefinanciering hebben,
niet zou willen voorstaan.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Eigenlijk zou ook moeten worden afgezien van de OV-jaarkaart en van de
lage ziektekostenpremie. Bij de nuloptie is het echt nul.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 In de mondelinge gedachtenwisseling ging het daarover niet. Daar ging
het vooral over het feit, dat mensen gedwongen zouden worden om leningen af
te sluiten. Nu rijst de vraag waarover wij het precies hebben. In de gedachtenwisseling
met de medewerkers heb ik het er wel eens over gehad. Het zal toch niet zo
zijn dat wij mensen hebben die met twee hersenhelften anders werken, die enerzijds
het lage tarief voor de collegegelden willen en anderzijds niet de bonus van
de OV-kaart en andere zaken. Het principiële daarvan ontgaat mij ten
enenmale. Vandaar dat wij die nuloptie op een andere wijze hebben gecreëerd
om de noodzaak van lenen te vermijden. Een aantal jaren geleden moest je lenen
bij de gemengde studiefinanciering. Gezamenlijk hebben wij daaraan een einde
gemaakt.
 
 Ik kom te spreken over de grens die is getrokken, de C+3-grens. Dat is
een lastige. De opmerkingen van de heer Van Gelder en mevrouw De Vries kunnen
mijn sympathie hebben. Zij hebben erop gewezen dat de bedoeling van dit wetsvoorstel
is om extra ruimte te creëren voor de instellingen. Kijk naar de brieven
van de VNSU en de HBO-raad. Het betekent dat je een jaar meer ruimte geeft.
Dat is misschien aardig voor de studenten, maar dat was niet de eerste opvatting
achter dit wetsvoorstel. De instellingen hebben zeker financiële problemen.
Nogmaals, sympathie voor die grens. Ik wijs erop dat de gedachte juist was
vereenvoudiging. Het blijkt dat die C+2-grens uitvoeringstechnisch buitengewoon
lastig is. Desondanks wil ik sympathie uitspreken voor het amendement op stuk
nr. 11. Ik ben dan wel verplicht om gezien de reactie van de Informatiebeheergroep
er één ding bij te zeggen. De Informatiebeheergroep heeft nog
niet voldoende kunnen nagaan of zij de systeemwijzigingen op dit punt kan
invoeren op het moment, waarop dat nodig is. Dat moment is niet 1 september
1996, maar 1 september 1997, omdat dan effectief de C+2-grens ingaat voor
diegenen die de laagste C hebben, namelijk van vier jaar. Het geldt voor de
generatie studenten die in 1991-1992 is begonnen met de studie. Mocht de Informatiebeheergroep
tot de conclusie komen, dat het op 1 september 1997 niet is te realiseren –
het zal overigens niet lang daarna het geval zijn – dan kom ik alsnog
met een technisch amendement of een technische wijziging, opgenomen in een
ander wetsvoorstel. Ik laat het oordeel over het amendement graag aan de Kamer
over.
 
 Voorzitter! Ik kom te spreken over de verhoging van het collegegeld in
relatie tot de studeerbaarheid. Ook op dit punt heb ik veel begrip voor de
opvattingen van de Kamer. Ik ben blij met de brede instemming over het feit,
dat de eerste tranche verhoging kan worden gerealiseerd. Die blijheid heeft
een dubbele invalshoek. Verhoging van de collegegelden is altijd een buitengewoon
lastige stap. Ik merkte dat gisteren nog in een aantal commentaren. Ik kan
mij daar iets bij voorstellen. Tegelijkertijd is die verhoging in het totale
beeld verantwoord. Er is uitvoerig over gesproken en het lijkt mij niet nodig
op de achtergronden ervan nader in te gaan. Tegelijkertijd moet wel worden
vastgehouden aan hetgeen de Tweede Kamer voortdurend naar voren heeft gebracht,
namelijk dat het gekoppeld is aan verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
en het commitment van de instellingen. De commitments zijn er en zijn duidelijk
uitgesproken. Dat zal nu leiden tot de volgende fase. Die fase is zeer belangrijk
voor de beoordeling in 1996 bij de behandeling van de begroting voor 1997.
De heer Van Gelder en mevrouw Jorritsma hebben aangegeven toch nog een laatste
moment voor het zomerreces te willen hebben om ernaar te kunnen kijken om
te voorkomen dat men nu niet achterover gaat leunen. Ik heb daar geen enkele
aanwijzing voor, maar ik kan het mij voorstellen. Dit leidt mij tot de conclusie
dat de Kamer waarschijnlijk geen vrachtauto vol met papieren wil, waarin al
die instellingsplannen en voorstellen voor het studeerbaarheidsfonds zitten,
maar wel dat de Kamer zo rond 15 juni een brief ontvangt waarin goed is weergegeven
wat mijn eerste oordeel over de ingediende plannen is en in
welke mate die plannen er aanleiding toe geven om eventueel en onverhoopt
alsnog terug te komen op de collegegeldverhoging per 1 augustus 1996. Nogmaals,
ik ga daar niet van uit, maar de heer Van Gelder vroeg mij om dit te doen
en ik zeg het graag toe.
 
 Het gaat hier dus nog niet om de beoordeling van de inspectie. Ik heb
de inspectie gevraagd wat voor haar de kortst mogelijke periode was. Voor
de inspectie is het echt onmogelijk om vóór 1 augustus de plannen
compleet beoordeeld te hebben. Ik respecteer dat en ik vind dat het geen haastwerk
moet zijn; dat zou onrecht doen aan de plannen die worden ingediend. Op de
derde dinsdag van september komt vervolgens de begroting voor het jaar 1997
beschikbaar. Daarin staat het oordeel van de inspectie wel, en dat kan worden
meegenomen bij de beoordeling van de volgende stappen.
 
 Mevrouw Jorritsma gaf aan dat zij met belangstelling uitziet naar de rapportages
van de inspectie, maar zij maakte nog een paar kanttekeningen. Zij heeft aanbevolen
om een aantal kengetallen op te nemen. De ijkpunten die mevrouw Jorritsma
noemde, wil ik maximaal verdisconteren. Ik heb niet precies kunnen nagaan
wat "maximaal" inhoudt, maar ik wil daarbij uitgaan van wat er in de reguliere
informatiestroom tussen de universiteiten, de hogescholen en het ministerie
al tot stand komt.
 
 Het gaat daarbij om twee soorten documenten. Het ene wordt door elke universiteit
tot stand gebracht: de integrale informatie. Daarvoor is in augustus 1994
een informatiestatuut opgesteld, dat ik graag zal toezenden. Er staat van
alles in over personeelsbeleid, materiële voorzieningen en internationalisering.
Daarin staan bovendien kengetallen, zoals cijfers over de instroom, ook naar
geografische herkomst, en de belangrijke cijfers waar mevrouw Jorritsma om
vroeg: propaedeuserendementen en post-propaedeuserendementen per universiteit,
en ik neem aan dat het ook wel zal zijn uitgesplitst naar opleidingen. Dat
is een grote hoeveelheid informatie. Ik zal de inspectie vragen om die bij
haar oordeel te betrekken en ik zal bevorderen dat de integrale informatie
voor de Kamer beschikbaar komt. Dat sluit overigens heel goed aan bij een
eerdere toezegging naar aanleiding van een motie van, naar ik meen, de heer
Van der Ploeg, volgens welke de integrale informatie belangrijk is om inzicht
te krijgen in de ontwikkeling van de prestatiebeurs.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik ben blij dat de minister in ieder geval deze toezegging wil doen. Ik
heb ook gelezen over de kengetallen inzake instroom en rendementen en dergelijke
in de rapportages. In mijn bijdrage heb er nog enkele toegevoegd. Het waren
er niet zo veel en het leek mij buitengewoon interessant om die op te nemen,
zoals de ratio student/docent, het aantal contacturen en het aantal verwijzende,
bindende studie-adviezen. Die dingen passen natuurlijk heel goed bij de studeerbaarheid,
naast de kengetallen die er al zijn, en ik zou het plezierig vinden als de
minister die wilde toevoegen. Verder wil ik zeker niet dat de Kamer de toetsing
nog een keer uitvoert, maar ben ik buitengewoon tevreden als de integrale
informatie beschikbaar komt, als de Kamer die zou willen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik vind dat die cijfers sowieso beschikbaar moeten zijn, ook voor andere
doeleinden, en zij passen hier ook bij. Ik zeg graag toe dat ik mij maximaal
inspan om ook die andere cijfers geleidelijkaan in het informatiestatuut te
verwerken en ik probeer dus om die zo snel mogelijk daarbij te betrekken.
 
 Ik moet er wel bij opmerken dat die informatie weinig aanknopingspunten
biedt voor de beoordeling van ontwikkelingen, omdat het post-propaedeuserendement
gebaseerd is op een generatie die dan al is afgestudeerd. Een verbetering
die in de periode van het afstuderen tot stand is gebracht, valt daarin dus
niet onmiddellijk terug te vinden. Op den duur ontstaan er tijdreeksen en
daar kun je wel iets uit aflezen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dat was ook de bedoeling. Ik heb er ook rendement na vier jaar bij gezet,
wat weer iets meer indicatie geeft. Ik heb ze allemaal genoemd in mijn bijdrage
en u hebt het schriftelijke verhaal gekregen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Wij zullen het uit de Handelingen aflezen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Ik denk dat het ook in uw eigen belang is dat u concreet toezegt, bij
de beoordeling van de studeerbaarheid uit te gaan van het oordeel van de inspectie
en de inspectie hierbij voor te houden, de thema's die doorslaggevend voor
de beoordeling van de studeerbaarheid zijn, extra nadruk te geven. Het is
mogelijk dat er enige wijziging in de opsomming van de cijfers aangebracht
moet worden om vooral het oordeel over de studeerbaarheid zo goed mogelijk
handen en voeten te geven.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Exact. Ik denk dat deze formulering heel goed recht doet aan de opvatting
van de Kamer, die ik volstrekt deel. De inspectie is ook in de juiste positie;
die kijkt naar het rendement. Zij kan zeggen dat een laag rendement prima
is, omdat men selectief is. Dat kan een goede verklaring zijn. Laag rendement
kan ook veroorzaakt worden doordat er een heleboel niet deugt. De kwantitatieve
cijfers kunnen in dat opzicht ook wat kwalitatief worden beoordeeld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik heb natuurlijk de brief erbij genomen die u ons op 10 oktober hebt
gestuurd. Ik stel mij voor dat dit soort gegevens in die nadere rapportage
komen die wij voor de begrotingsbehandeling toegestuurd krijgen. Dan kunnen
wij het bij de begrotingsbehandeling mee beoordelen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Zeker. Ik hoef dat niet te herhalen.
 
 De heer Van de Camp heeft een vraag gesteld over de combinatie van hogere
collegegelden en invoering van de prestatiebeurs. Hij maakt zich veel zorgen
over het lenen. Ik deel deze zorg in het algemeen, maar wijs erop dat de prestatiebeurs
zich richt op meer presteren en niet per se op meer lenen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 U hebt kenbaar gemaakt dat het allemaal zo'n vaart niet loopt omdat de
aanvullende financiering overeind blijft en dat mensen uit lage- en middeninkomensgroepen
dus voor deze forse verhoging worden gecompenseerd met aanvullende financiering.
Dit hele zaakje staat echter onder het beslag van de prestatiebeurs, die ongetwijfeld
weer door de meerderheid erdoor gedrukt zal worden. Hierdoor zullen de schuldposities
voor die mensen zwaarder worden. Daarom hebben wij een verband gelegd tussen
dit wetsvoorstel en dat over de prestatiebeurs.
 
 Ik vat het nog eens samen. Het instrument van dit wetsvoorstel deugt.
Had de minister het losgekoppeld van een verhoging, dan hadden wij er geen
moeite mee gehad. Vanwege de grote verhoging en vanwege de prestatiebeurs
die eraan komt, is er echter een geweldig probleem. Dit treft de mensen met
middeninkomens en lage inkomens op termijn, namelijk vanwege het lenen. Dat
is onze boodschap geweest.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Deze boodschap wil ik nuanceren in de zin dat de prestatiebeurs twee elementen
kent. Wij hebben er eerder over gesproken en wij komen er, naar ik hoop binnenkort,
weer over te spreken. Het ene element is de omzetting van de huidige studievoortgangscontrole
in de prestatiebeurs, die in feite neutraal is voor het bedrag dat aan schuld
wordt opgebouwd. Het andere element is verkorting van de periode waarover
aanspraak op studiefinanciering kan worden gemaakt. Het laatste element kan
marginaal van invloed zijn op het bedrag dat geleend wordt, dus op de totale
schuld. Dit hangt weer heel sterk af van de mate waarop in de instellingen
beter rekening wordt gehouden met de lengte van de studiefinanciering. Ik
heb ook bij de prestatiebeurs aangegeven dat het in een eerdere fase niet
overal even snel is gebeurd. Dit zie je ook terug in verslagen van universiteitsraden.
Toen het regime van C+1 in 1991 werd ingevoerd, hebben studenten vaak gezegd
dat het daar ook anders moest gaan. Dat lukte vaak maar heel moeizaam, maar
het is wel een les die geleerd is. Je ziet dat de instellingen zich nu erop
prepareren om ook de cursusduur als uitgangspunt te gebruiken.
 
 De heer Rabbae sprak over het studentenstatuut. Ik ben hem daar zeer erkentelijk
voor. Deze zaak loopt parallel met het traject van de wijziging van de WHW
waarmee het studentenstatuut wordt geïntroduceerd, met een inwerkingtreding
op 1 september 1996.
 
 Voorts heeft de heer Rabbae gevraagd naar de mogelijkheden van oneigenlijk
gebruik van – daarin kon ik hem niet meer helemaal volgen – het
studeerbaarheidsfonds; ik meende althans dat hij die term gebruikte. Het studeerbaarheidsfonds
is er echter nog niet, zodat het zeker nu nog niet oneigenlijk kan worden
gebruikt, althans niet op een wijze dat er geld mee gemoeid zou zijn. Misschien
heeft hij het gehad over het afstudeerfonds. Te dien aanzien hebben wij de
verantwoordelijkheid in eerste instantie gelegd bij de universiteiten en hogescholen,
maar wij hebben geen indicaties dat zich daar problemen voordoen. Wat betreft
het studeerbaarheidsfonds worden de voorstellen van de instellingen vooraf
beoordeeld door een onafhankelijke toetsingscommissie.
 
 Voorzitter! Nog een enkel woord over de retributievrijheid. Ik zei het
al eerder: ik denk dat Nederland dusdanig goed hoger onderwijs heeft, dat
daarvoor ook een koopkrachtige vraag zou kunnen bestaan in een wat verder
verwijderd buitenland. Dan hebben wij het misschien over de Europese Unie,
maar dan hebben wij het ook over de gebieden buiten de Europese Unie. Men
spreekt hierbij soms wel eens van de "overseas students". Het is heel opvallend
dat men in landen als de Verenigde Staten, Engeland en ook Denemarken het
hoger onderwijs weet te exporteren, in de zin van nogal wat buitenlandse studenten
die een behoorlijke bijdrage leveren in de eigen bekostiging. Dat zou kunnen
betekenen dat daarmee een nieuwe markt kan worden ontdekt.
 
 Mevrouw De Vries en de heer Van Gelder vragen in dat verband of de doelstelling
van stimulering van deelname aan het deeltijdonderwijs nog steeds haalbaar
is. Ik ga ervan uit dat er een geweldig belang is bij het hanteren van het
tarief van ƒ 1250 voor deeltijdstudenten. Ik zie het niet zo snel gebeuren
dat de verhogingsmogelijkheid die daarin beschikbaar is, ook echt wordt benut.
Ik ga ervan uit dat men in elk geval een behoorlijk stuk beneden die ƒ
1700 zal blijven. Ik zeg dit, omdat van de kant van de HBO-raad zeer nadrukkelijk
is gevraagd een benedengrens in dat tarief te leggen, want men was bang dat
de concurrentie tussen instellingen ertoe zou leiden, dat het tarief lager
wordt. Dat is een indicatie dat men zelf het gevoel heeft het tarief niet
onmiddellijk sterk te zullen gaan verhogen, behalve misschien in die sectoren
waarin men zich echt sterk voelt. Ik zou bijna zeggen: daar zie je de mogelijkheid
die het wetsvoorstel biedt, namelijk daar waar men zich echt sterk voelt en
waar dus een verhoging van het tarief niet leidt tot een daling van het aantal
deeltijdstudenten. Daar zou het wat mij betreft geen probleem hoeven te zijn.
Ik vind wel dat wij daarbij goed de vinger aan de pols moeten houden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Voorzitter! Mag ik hier een relatie leggen met de efficiencywinst die
behaald moet worden door de instellingen? Ten aanzien van het HBO kan ik mij
heel goed voorstellen dat de minister zegt: het is ten aanzien van bijvoorbeeld
herintredende vrouwen die gezondheidszorgonderwijs willen volgen, reëel
om daar een laag deeltijdtarief te vragen. Maar ten aanzien van een hoop types
die al behoorlijk werken, een hoog inkomen hebben en naar de universiteit
gaan voor een deeltijdopleiding, is het eigenlijk heel vreemd en de kosten
van de universiteit zijn niet veel lager. Hoe brengt de minister nu eigenlijk
het bevorderen van het deeltijdonderwijs, heel reëel vanuit de eerste
optiek die ik noemde, in verband met de efficiencywinst? Immers, voor die
instellingen is het niet goedkoper.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik heb het ook in de brief van 27 januari aangegeven, dat
de zogenaamde efficiencywinst in feite moet worden gezien als een bezuiniging.
Daar is een mooie terminologie voor.
 
 Verder is het zo dat wij de bedragen die gehanteerd zijn, heel scherp
hebben ingezet met het oog op de achtergronden die ik ook in de vraag van
de heer Van Gelder denk waar te kunnen nemen. Het bedrag van 69 mln. is gelijk
verdeeld over de universiteiten en het HBO. Het bedrag van 15 mln. dat al
beschikbaar was bij STOEB, is nagenoeg geheel gebruikt in het HBO. Het betekent
dat de 15 mln. die beschikbaar was voor de stimulering van deeltijd, helemaal
versleuteld is naar rato van het aantal deeltijdstudenten in HBO en WO. Dat
geeft de instellingen waar veel deeltijdstudenten zijn, ook
wat meer ruimte.
 
 Voorzitter! In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is aangegeven
dat met name ook ten aanzien van de deelname-ontwikkeling van de verschillende
doelgroepen de evaluatie zal plaatsvinden. Daar past het dan ook bij.
 
 Er is gevraagd, wanneer die evaluatie zou plaatsvinden. Een jaar is in
dit verband veel te kort, waarbij het er ook van afhangt hoe je een jaar telt.
Een jaar vanaf nu zou niet een punt zijn, waarop je zelfs maar de data beschikbaar
zou hebben. Ons uitgangspunt is 1998, vijf jaar na de inwerkingtreding van
de WHW en, van nu af gerekend, twee jaar nadat dit voor het eerst heeft gewerkt.
Tot die tijd kunnen de studentenstromen gemonitored worden. Wij moeten echter
niet al te snel conclusies trekken, omdat zo'n systeem zijn eigen werking
ook wel moet kunnen hebben.
 
 Zowel de heer Van Gelder als mevrouw Jorritsma hebben vragen gesteld over
de minimum- en maximumgrenzen en over de vrije retributieheffing van instellingen.
Minimumgrenzen zijn nodig om daarmee de kwaliteit te garanderen. Het HBO heeft
daar zeer sterk op aangedrongen, zowel voor de collegegelden als voor de deeltijdcollegegelden,
omdat men vreest voor nogal wat concurrentie op basis van het verlagen van
tarieven met het risico van een crash cause, waardoor men niet meer in staat
is om nog feitelijk met de bestaande tarieven te kunnen werken.
 
 Maximumgrenzen hebben wij afgewezen, omdat niet zo gemakkelijk is te bepalen
op wie zij precies van toepassing moeten zijn. Overzeese studenten –
bijvoorbeeld uit Maleisië, Indonesië of Japan – zouden op
zijn minst de kostprijs moeten betalen, als het inderdaad een reële optie
zou zijn in Nederland. Door Nuffic en anderen wordt dat thans onderzocht.
Ook deelname door oudere Nederlandse studenten moet in dat opzicht worden
bezien, namelijk de mate waarin het nog mogelijk is om studenten te trekken.
Is er dan ook geen noodzaak tot maximumtarieven? Als je ze erg hoog stelt,
leidt dat ook weer tot repercussies in de eigen hoek.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dat klinkt inderdaad heel redelijk...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mevrouw Jorritsma, de interrupties zijn vrij lang geweest. U bent in eerste
termijn één uur aan het woord geweest en de minister staat nu
al 40 minuten. Bent u van plan om het debat af te ronden in deze termijn of
wilt u nog een tweede termijn? Als u een tweede termijn wilt hebben –
die overigens na de avondpauze zal plaatsvinden – verzoek ik u, uw interrupties
in te houden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb een vraag gesteld, waarop de minister gedeeltelijk
heeft geantwoord. Ik wil graag de rest ook horen. Is er een indicatie van
wat nodig is? De instellingen moeten ze natuurlijk wel zelf vaststellen, maar
er is een financieel kader in de begroting gesteld.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Naar mijn mening is hierop in de schriftelijke beantwoording ingegaan.
Ik ga er niet van uit, dat de volledige 54 mln. zal worden gevonden in de
verhoging van de tarieven. Dat was oorspronkelijk wel de bedoeling, voordat
de collegegelden werden verhoogd, maar daar mogen we toch niet van uit gaan.
De tarieven zouden dan wel erg hoog worden. Wij moeten de 69 mln. min 15 mln.
zien als die "efficiencywinst".
 
 Voorzitter! Er is een vraag gesteld over de hoogte van de collegegelden
voor degenen die gebruik maken van de voor 1991 bestaande studiefinanciering.
Daar komt geen verandering in. In hetzelfde verband werd gevraagd hoe de cursusduur
doorwerkt. In dit wetsvoorstel is de cursusduur conform de conditie waaronder
men met een bepaalde cursusduur begon. Begon men met een cursusduur van vier
jaar, dan is C gelijk aan 4. Begon men met een cursusduur van 5 jaar, dan
is C gelijk aan 5.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Denken de woordvoerders ieder met twee minuten rond te zijn, zodat wij
voor zeven uur kunnen eindigen? Als dat niet kan, dan zullen wij eerst schorsen
en gaan wij na de avondpauze door. Ik zie dat men unaniem voor nu doorgaan
is.
 
 Dan is nu het woord aan de heer Van Gelder.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wil de minister nog een keer op de gevaarlijke redenering
wijzen in de nota naar aanleiding van het verslag. Hij zegt daarin in feite
dat de zorg over de gegroeide deelname en het gegeven dat je de Nederlandse
belastingbetaler redelijkerwijs niet meer offers kunt vragen voor het onderwijs
dan nu het geval is ertoe leiden dat dit vraagstuk op tafel is gekomen. Dat
wekt toch de indruk dat de minister uiteindelijk tot een inperking van de
toestroom naar het hoger onderwijs wil komen. Dat vind ik een politiek verkeerd
signaal, zeker met het oog op de toekomst van ons land – het hoger onderwijs
in relatie tot de kennismaatschappij – en ook voor diezelfde belastingbetaler.
Er mag geen misverstand over bestaan dat het thema toegankelijkheid centraal
moet staan, ook in het beleid van de minister.
 
 Voorzitter! Wat de uitwerking van het hoofdthema van de wet betreft, de
doelmatigheid, zijn twee amendementen ingediend. Het ene is al helemaal gewijzigd
en drie keer zo lang geworden. Ik zal de argumenten van de minister op mij
laten inwerken. Daar krijg ik graag nog een schriftelijke reactie of hulp
bij, zodat ik kan begrijpen hoe het in de wet staat. Dan kunnen wij wellicht
overwegen om het amendement te veranderen.
 
 Verder ben ik zeer positief over de toezeggingen die de minister heeft
gedaan om volgend jaar een marginale toets mogelijk te maken en daarna de
inspectie te vragen het inzicht in de verbetering van de studeerbaarheid gestalte
te geven. Daarbij kunnen de kengetallen die door mevrouw Jorritsma naar voren
zijn gebracht een rol spelen, zodat de Kamer zo effectief mogelijk kan oordelen
of er sprake is van een echte verbetering van de studeerbaarheid en of een
verhoging van het collegegeld dus te rechtvaardigen is.
 
 Een laatste opmerking betreft de vraag op welke gronden universiteiten
mogen differentiëren. Daarover staat een opmerking in de wet. De minister
heeft er geen opmerkingen over gemaakt.
 
 Ten slotte merk ik op dat ik ervoor zou willen waken dat wij de indruk
wekken dat de gelden die ter beschikking komen vanuit het studeerbaarheidsfonds
niet primair worden ingezet om tot verbetering van de studeerbaarheid te komen.
Wij moeten niet via een omweg de indruk wekken dat allerlei andere herstructureringselementen
wellicht op termijn ook uit dat fonds moeten worden betaald.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Voorzitter! Ik ben blij met de toezegging van de minister over de manier
waarop de Kamer de politieke toetsing op de verbetering van studeerbaarheid
en kwaliteit kan uitvoeren in verband met de volgende tranches voor de verhoging
van het collegegeld. Ik zal de motie die ik daarover had klaarliggen dan ook
niet indienen, omdat het uiteindelijke dictum ervan bijna letterlijk is wat
de minister heeft toegezegd. Dat zou inderdaad een overbodige motie zijn.
U begrijpt wel dat wij tegen de tijd dat het zover is nauwlettend in de gaten
zullen houden of wij er inderdaad mee uit de voeten kunnen voeten. Zo neen,
dan zal er natuurlijk alsnog actie worden ondernomen. Ik vertrouw er echter
op dat wij er op een goede en geloofwaardige manier mee aan de gang kunnen.
 
 Ik wil nog een opmerking maken over de differentiatie van het collegegeld.
Natuurlijk is dat een zaak van de instellingen zelf. Zoals het echter in de
nota naar aanleiding van het verslag is verwoord, blijft het naar mijn idee
toch mogelijk dat iedere student nadat hij buiten het systeem is gevallen
zo ongeveer zijn eigen collegegeld krijgt. Dat is natuurlijk geen verhoging
van de efficiency. Daarom zou het plezierig zijn om nader geïnformeerd
te worden over de criteria en de toezegging te krijgen dat ernaar gekeken
zal worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording en ook voor alle
voorkomendheid en tegemoetkomendheid tegenover de door onze fractie ingediende
amendementen en het medeondertekende amendement. Ik heb begrepen dat wij wat
de uitvoering door de Informatiebeheergroep betreft moeten uitgaan van 1 september
1997, omdat dan pas de eerste groep in de leenfase zal vallen. Mocht dat technisch
niet mogelijk zijn, dan zullen wij tussendoor naar mogelijkheden kijken om
het via een andere weg te realiseren.
 
 Gebleken is dat wij geen van allen op de hoogte zijn van de reeds bestaande
artikelen die samenhangen met het andere amendement. Wat dat betreft, is het
goed om je te realiseren dat er niemand in Nederland is die nog een up-to-date
editie van de WHW heeft. Die staat niet in de winkel. Ik vraag mij af of er
nog iemand op het departement is die per dag kan bijhouden wat wij hier per
week veranderen.
 
 Wij zijn gelukkig met het terugbrengen van C+3 naar C+2 voor de onderwijsinstellingen,
vooral omdat de minister vanwege de concurrentiepositie niet verwacht dat
de prijs voor deeltijdonderwijs het bedrag van ƒ 1250 zeer zal overschrijden.
Wij hadden de instellingen daarbij juist een mogelijkheid willen geven, maar
wij wilden ook de aantrekkelijkheid van het deeltijdonderwijs behouden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Zou ik hier staan als een onbevooroordeeld buitenstaander,
dan zou er reden zijn voor enige blijdschap. Die wil ik toch maar even uiten,
want soms moet je in verschillende rollen kunnen vervallen. Die blijdschap
betreft het feit dat de heer Van Gelder zojuist een fors politiek signaal
afgaf over de toegankelijkheid. Hij kan, gezien de boodschap van zijn grote
partijleider Rottenberg, ook niet anders. Die pleitte immers terecht voor
meer uitgaven in het hoger onderwijs en ook voor stapeling van HBO en WO.
Dat is toch een signaal dat telt. Hij vond dat het kabinet, in dit geval onder
aanvoering van de minister, de verkeerde kant opgaat. Dat signaal is niet
mis.
 
 Ik ben ook blij om de reactie van de minister op de amendementen. Die
amendementen maken de zaak ingewikkelder, terwijl wij er nu juist naar streefden
om de Wet op de studiefinanciering en de WHW eenvoudiger te maken. Bij interruptie
heb ik al gezegd dat er heel veel vastzit aan de nuloptie. Wat doen wij dan
bijvoorbeeld met de reisvoorziening? Die amendementen zijn aardige gebaren
om de pijn weg te nemen, maar het is de vraag of zij werken.
 
 Wat in beginsel wel een goede toezegging is, is dat C+3 naar C+2 wordt
gebracht. Maar de eigenlijke doelstelling van de wet was natuurlijk om de
instellingen ruimte te geven. Waarom zou iemand die daar in het zevende jaar
zit, niet betalen? Dat was eigenlijk de achtergrond. Het feit dat dit nu aardig
overkomt en ook nog redelijk werkt, kan ik nog begrijpen. Maar dit is wel
een signaal dat het instrument verkeerd wordt gebruikt. Om die reden hebben
wij ook moeite met het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 Was u nu wel gelukkig dat C+3 naar C+2 gaat, opdat de universiteiten na
zes jaar hun eigen retributiebeleid kunnen voeren, of vindt u dat nu juist
weer een verslechtering?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 In de aanvankelijke opzet hadden wij een collegegeld van ƒ 1750.
Toen was de C+3 best te verdedigen. Maar als je het collegegeld zo idioot
gaat verhogen als nu gebeurt, dan kun je voor de studenten inderdaad beter
naar C+2 gaan. Maar uit het oogpunt van autonomie en kwaliteit in het hoger
onderwijs, was het allemaal wel passend. Gegeven het feit dat het wetsvoorstel
zal worden aanvaard, moet ik als onbevooroordeeld buitenstaander blij zijn
met het feit dat het nu C+2 wordt.
 
 Voordat ik tot de ergernis kom, ga ik in op mijn laatste punt van blijdschap.
Dat betreft de toezegging van de minister, dat hij de Kamer zodanig zal informeren,
dat wij in juni 1996 opnieuw kunnen bekijken of wij bij de ƒ 2400 zullen
stoppen. Daar komt het immers op neer. Als de regeringspartijen van oordeel
zijn dat dit een serieus debat moet zijn, dan moet dat ook kunnen worden uitgesproken.
Als de studeerbaarheid niet voldoende geregeld blijkt te zijn, moet de coalitie
het lef hebben om te zeggen: wij stoppen bij ƒ 2400. In het algemeen
overleg bleek al dat er grote aarzelingen waren, en dat bleek nu wederom.
Ik ben daar blij om. Ik dacht nog even dat het wel leuk zou zijn om hierover
een motie in te dienen, althans dat zou de heer Van de Camp dan namens mij
gedaan hebben. Wij vervangen elkaar namelijk af en toe, zoals u gemerkt heeft.
Wij hoeven echter geen motie in te dienen, want de minister
heeft deze toezegging al gedaan.
 
 De ergernis zit in het feit dat een op zichzelf redelijk instrument, ontwikkeld
in een tijd waarin wij niet over dit soort hoge collegegelden spraken, wordt
gebruikt voor een doel dat ons niet aanstaat: het op studenten en instellingen
afwentelen van een bezuinigingstaakstelling die, zoals wij een- en andermaal
hebben uitgesproken, niet deugt. Daarin moet je ook consistent zijn. Daarom
zal de CDA-fractie in volle overtuiging tegen het wetsvoorstel stemmen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de leden voor hetgeen in tweede termijn
naar voren is gebracht. Natuurlijk constateer ik ook met blijdschap, dat ik
zelfs bij de oppositie blijdschap heb kunnen brengen. Dat was weliswaar nog
niet volledig het geval, maar wie weet?
 
 Het is niet de bedoeling om de WHW nu te beschouwen als een soort geheim
document à la het geheime rapport-Wierenga. Wij zullen de opmerking
van mevrouw De Vries dan ook tot ons nemen en nagaan of wij een up-to-date
editie tot stand kunnen brengen. Het tijdstip waarop dit gebeurt, is wel cruciaal,
want ons staat alweer een aantal andere wijzigingen voor ogen.
 
 Ik begin mijn beantwoording bij de vragen van de heer Van Gelder in de
volgorde waarin zij gesteld zijn. De redenering op bladzijde 4 van de nota
naar aanleiding van het verslag is een redenering die ik ook van het allergrootste
belang vind om misschien nog meer nuance vast te houden. Juist een kennisintensieve
samenleving vraagt om een zeer goed opgeleide bevolking en vooral een bevolking
die steeds de mogelijkheid heeft om te blijven leren. Ik denk dat het laatste
zeker zo belangrijk is als het eerste, althans wanneer het gaat over uitbreidingen.
Ik denk dat daar alle zeilen moeten worden bijgezet. Tegelijkertijd mag er
geen sprake zijn van het inperken van percentages van de beroepsbevolking
met een hogere opleiding. Ik heb al vaker gezegd dat dit ook in de voorstellen
van het HOOP niet het geval is.
 
 Over differentiatie maakte mevrouw Jorritsma dezelfde opmerking als de
heer Van Gelder. Het is inderdaad zo dat de instellingen dan hun eigen collegegelden
kunnen vaststellen voor het traject waarop zij differentiëren. Ik ga
er niet van uit dat zij daar veel differentiatie in zullen aanbrengen. Ik
ga er wel van uit dat wij de vinger aan de pols willen kunnen houden voor
het geval zij dat wel doen. Ik ga er bijvoorbeeld van uit dat zij dat op den
duur zeker zullen doen ten aanzien van studenten die van ver buiten de grenzen
komen. Daar wil ik de instellingen op kunnen aanspreken, omdat dit niet iets
moet zijn waar de Nederlandse staat op den duur nog veel op toelegt anders
dan als bewust beleid, bijvoorbeeld ontwikkelingsbeleid of beleid in termen
van bilaterale contacten. Hierbij denk ik echter ook meteen aan de mogelijkheid
van de leningen die bij dat soort contacten tot stand worden gebracht.
 
 Vervolgens is het bijvoorbeeld de vraag wat voor soort differentiaties
voor de hand liggen. Ik kan mij voorstellen dat bijvoorbeeld ten aanzien van
allochtonen – mevrouw Jorritsma heeft hierover gesproken – nog
eens gekeken wordt naar een mogelijkheid voor differentiatie. Ik kan mij ook
voorstellen dat men bij bepaalde vakken een tekort heeft aan vrouwen en dat
men daar als instelling een profiel in wil scheppen. Dit zijn differentiaties
die zich kunnen gaan voordoen. Ik hoop dat men op dat punt een bewust beleid
zal voeren. Ik zou het erg onaangenaam vinden, als er niets werd gedifferentieerd,
maar ook als het vreselijk gedifferentieerd zou zijn. Beide mogelijkheden
lijken mij niet zo aantrekkelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Voor alle duidelijkheid merk ik op dat het nu toch zo is dat de instellingen
de vrijheid hebben om dat zelf te bepalen en dat u alleen in de evaluatie
tot de conclusie kunt komen dat het verkeerd gaat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ja. Af en toe heb ik ook nog de gelegenheid om hier met de instellingen
over te praten. Wat mij betreft, zal dit dan een onderwerp van gesprek zijn.
De strategische plannen die ik noemde, behoren plannen te zijn die leiden
tot profilering. Ik neem aan dat dit nu meer een onderdeel zal zijn van de
eigen ontwikkeling.
 
 Het derde punt van de heer Van Gelder betreft het studeerbaarheidsfonds.
Dit moet hier inderdaad ook voor gebruikt worden. In een eerdere gedachtenwisseling
over de begroting heb ik aangegeven dat, als bijvoorbeeld een bestaande driejarige
HBO-opleiding voor MBO'ers met een voorstel komt, dit in de eerste plaats
getoetst moet worden. De medezeggenschapsraad kijkt hiernaar en geeft hier
ook zijn oordeel over. Als hij dat ook een goed voorstel vindt, moeten wij
dat dus niet afwijzen vanuit de gedachte dat dit buiten het criterium van
het studeerbaarheidsfonds valt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Het lijkt mij verstandig dat de minister daar voorlopig toch maar wel
van uitgaat. De voorstellen voor dit soort opleidingen moeten eerst nog vastgesteld
worden. En het HOOP stellen wij pas op 1 februari vast. Ik hoop dat de instellingen
vanaf nu gaan werken aan die voortreffelijke voorstellen voor studeerbaarheid.
Daar past dit echter niet in, want de voorstellen waar de minister het over
heeft, moeten wij eerst nog vaststellen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik sprak zojuist dan ook over de bestaande HBO-opleidingen waarin MBO'ers
met een driejarige studie worden opgevangen. Daarom heb ik ook geprobeerd
om hier noch naar de ene kant noch naar de andere kant al te scherp mijn opvattingen
naar voren te brengen. Dat zou namelijk wel eens onrecht kunnen doen aan een
belangrijke gegroeide praktijk. Ik wil dus niet zeggen dat wij hiermee in
het bijzonder het HOOP-beleid gaan vormgeven, nog voordat de Kamer daarover
heeft gesproken. Ik wil de bestaande praktijk ook de ruimte geven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Met die laatste zinsnede ben ik het eens, voorzitter, maar ik kan mij
er tientallen andere voorbeelden bij voorstellen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik ook, maar ik wilde wel de nuance in het geheel aangeven.
 
 Mevrouw De Vries gaf correct weer wat ik in eerste termijn als antwoord
gaf. Wij mikken op een uitvoering per 1 september 1997, maar het definitieve
oordeel moet nog komen. Als dat afwijkt van die datum, dan zal ik dat op de
een of andere wijze moeten communiceren met de Kamer.
 
 Dan kom ik op die ƒ 1250. Ik ga ervan uit dat het wat dat betreft
niet zo'n vaart zal lopen. Ik hoop dat men er gebruik van maakt op die plekken,
waar men de indruk heeft dat het deeltijdcollegegeld wel wat hoger zou kunnen
en dat dit niet leidt tot een daling van deeltijdcollegegelders. Het gaat
er in feite om, de markt in dat opzicht geleidelijkaan af te tasten.
 
 De heer Lansink heeft wat betreft het eerste amendement ongelijk. Zijn
vraag was: wat is de relevante wettelijke bepaling die de nultoekenning regelt?
Dat is artikel 106, lid 3, van de Wet op de studiefinanciering. Die bepaling
luidt: "De studerende kan de Informatie Beheer Groep verzoeken een lager maandbedrag
aan rentedragende lening als bedoeld in titel 2 van hoofdstuk II aan hem uit
te betalen dan het maandbedrag aan rentedragende lening dat aan hem is toegekend.
Het in de vorige volzin bedoelde verzoek kan geen betrekking hebben op een
periode die gelegen is voor de datum van indiening van het verzoek. Door zijn
verzoek doet de studerende afstand van zijn recht om het bedrag van de verlaging
van de rentedragende lening alsnog te lenen." Dat artikel vormt de basis voor
de gegroeide praktijk van de nultoekenning.
 
 Wat het andere punt betreft moet ik zeggen dat de heer Lansink ter zake
een onderdeel van de afweging te pakken heeft. Dat is de afweging op grond
waarvan je kunt stellen dat C+2 iets complexer is, vergeleken met het wetsvoorstel,
zoals dat nu voorligt. Dat moet dan echter wel worden afgewogen, samen met
de beleidsmatige voordelen. Nogmaals, ik heb heel veel sympathie voor de afweging,
zoals die door de geachte afgevaardigden is gemaakt.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 18.59 uur tot 20.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-24-1680-1688.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl