Noot: Schriftelijke antwoorden van de minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2011 (32500-V)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2010-2011
 35
 
 
 
 
 Noot 1 (zie blz. 41 )
 BIJVOEGSEL   Schriftelijke
antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken op
vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van
Buitenlandse Zaken voor het jaar 2011 (32 500-V).
 Begrotingsbehandeling
Buitenlandse Zaken 14 en 15 december 2010
 Schriftelijke beantwoording van vragen van de Tweede Kamer
 
 Vragen van het lid Timmermans/PvdA: Hoe zal Nederland
zich actief inzetten om accountability van nieuwe internationale spelers,
zoals Greenpeace, FIFA en IOC, te bevorderen?
 
 Het is primair aan Greenpeace, de FIFA en het IOC, niet zijnde vertegenwoordigers
van nationale regeringen, om de ook door Nederland voorgestane accountability
binnen deze organisaties te bevorderen.
 
 Hoe gaat Nederland handen en voeten geven aan het Ruggie
Framework?
 
 Nederland steunt het werk van VN-Speciaal Vertegenwoordiger «Mensenrechten
en Handel» John Ruggie zowel politiek als financieel. In de recentelijk
verschenen operationalisatie van zijn raamwerk «protect, respect and
remedy» onderscheidt Ruggie de plicht van staten om mensenrechten te
beschermen van de verantwoordelijkheid van bedrijven deze te respecteren.
De zgn. «Guiding Principles» omvatten 29 aanbevelingen aan staten
en bedrijven, waarover in de komende maanden binnen de Verenigde Naties consultaties
plaatsvinden. Zij bieden praktische handvatten voor staten en bedrijven hoe
zij mensenrechten in hun MVO-beleid kunnen integreren. De eerste analyse van
het voorstel levert een positief beeld op. Nederland zal zich er actief voor
inzetten dat het Ruggie-rapport in juni 2011 door de Mensenrechtenraad wordt
aangenomen.
 Nederland zet zich er ook voor in om het raamwerk van Ruggie te integreren
in de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Deze worden op dit
moment – onder voorzitterschap van Nederland – herzien. Nederland
verlangt van bedrijven die in aanmerking willen komen voor ondersteuning via
het bedrijfsleveninstrumentarium dat zij deze OESO-richtlijnen onderschrijven.
 Het Ruggie-raamwerk wordt door zowel overheden, bedrijven, ngo’s
als wetenschappers gesteund, omdat het concrete kansen biedt aan bedrijven
om hun invloed aan te wenden om de mensenrechtensituatie te verbeteren. Dit
is allereerst in het belang van bedrijven zelf; een bedrijf dat zijn «due
diligence» verbetert, verkleint het risico betrokken te worden bij mensenrechtenschendingen
(zoals kinderarbeid) en draagt bij aan verbetering van de mensenrechtensituatie
in de landen waar het actief is.
 De regering heeft besloten het mensenrechtenfonds ook open te stellen
voor bedrijven. Dit verruimt de mogelijkheden voor bedrijven om zich, binnen
de randvoorwaarden van het mensenrechtenfonds, actief in te zetten voor de
verbetering van het respect voor mensenrechten wereldwijd.
 
 
 Vragen van het lid Nicolaï/VVD: Vrijhandel. Vanuit
het nationale belang roep ik de regering op zich te verzetten tegen strategische
handelsbeperkingen.
 
 
 De regering is het volledig eens met de VVD op dit punt. Vrijhandel draagt
bij aan economische groei. Nederland heeft als exportland veel baat bij vrijhandel
en een gelijk speelveld op buitenlandse markten. Vrijhandel leidt bovendien
tot interdependentie tussen staten. En is daarmee vaak een bron van politieke
stabiliteit. Nederland zet zich daarom in, samen met EU-partners, voor snelle
afronding van de WTO Doha ontwikkelingsronde. Dit zou op mondiaal niveau ruim
400 miljard dollar kunnen opleveren. (in welke zin? De EU roept voorts andere
landen op om af te zien van protectionistische maatregelen. Dit is telkenmale
de EU-inzet op bijeenkomsten van de G20, maar ook in de dialoog met de strategische
partners (o.m. China, India, Rusland en de VS).
 
 
 Opkomende machten kan door herziening van internationale
fora meer zeggenschap worden geboden. Kan de regering aangeven hoe zij binnen
internationale structuren deze landen meer zeggenschap en verantwoordelijkheid
wil bieden?
 
 
 De regering vindt dat internationale structuren als de Verenigde Naties
en het IMF hervormd moeten worden aan de verschuivende internationale verhoudingen
en neemt actief deel aan de besprekingen over VN-hervormingen en wijzigingen
in het bestuur van de Internationale Financiële Instellingen. De VN-Veiligheidsraad
zou uitgebreid moeten worden met een aantal permanente leden, zonder uitbreiding
van het vetorecht. Ook in de Internationale Financiële Instellingen zullen
de opkomende machten een groter aandeel in het kapitaal en de middelen moeten
krijgen. Het bestuur van het IMF wordt aangepast om meer gewicht te geven
aan de opkomende economieën. Opkomende landen komt echter niet alleen
meer zeggenschap toe; zij dienen ook meer verantwoordelijkheid te dragen.
Dat geldt onder meer voor hun financiële bijdragen aan de VN-fondsen
en -programma’s.
 
 
 Vragen van het lid van der Staaij/SGP: Midden Oosten
vredesproces: onderkent de Minister het gevaar van herbewapening van Hezbollah
(Le Figaro). Wil hij dit in internationaal verband aankaarten?
 
 
 Alle berichten over raketleveranties aan Hezbollah, al dan niet via Syrië,
vanuit Iran zijn aanleiding om de situatie zeer nauwlettend te blijven volgen.
De details – aantallen, herkomst en bestemming – in het artikel
in Le Figaro waarnaar de heer Van der Staaij verwijst zijn vooralsnog niet
verifieerbaar gebleken. Er is zeker sprake van wapensmokkel. Dat is zorgwekkend
en strijdig met VNVR-resoluties. Nederland heeft zich steeds sterk gemaakt
voor de naleving van verplichtingen voortvloeiende uit VNVR-resoluties en
heeft betrokken partijen, wanneer en waar mogelijk, hierop aangesproken. Dit
zal de regering, ook in internationaal verband, blijven doen.
 
 
 Doet de Zuid-Afrikaanse regering wel voldoende aan
geweld tegen boeren? Wordt ze vanuit Nederland en de internationale gemeenschap
wel voldoende aangesproken? Helpt Nederland met antidiscriminatiemaatregelen?
Kan Nederland nog meer doen om te helpen (bijvoorbeeld politieondersteuning)?
 
 
 Helaas is de criminaliteit in Zuid-Afrika nog steeds hoog. Er zijn geen
aanwijzingen dat er sprake is van systematische discriminatie van blanke boeren
of van een patroon van misdrijven tegen Zuid-Afrikaanse blanke boeren.
 Misdaadbestrijding is al jaren een prioriteit van de Zuid-Afrikaanse overheid,
die aanzienlijk heeft geïnvesteerd in menskracht en opleiding van de
politie, versterking van de rechterlijke macht en vergroting van het gevangeniswezen.
Er is een aanzienlijk gat tussen de benodigde en beschikbare capaciteit.
 In 2008 is een driejarig samenwerkingsprogramma gestart tussen de Zuid-Afrikaanse
en Nederlandse politie. Centraal staan uitwisseling van kennis en ervaring,
alsmede capaciteitsopbouw op het gebied van onder andere de preventieve rol
van de politie in de gemeenschap, huiselijk geweld, forensisch onderzoek,
georganiseerde misdaad en grote evenementen, zoals het wereldkampioenschap
voetbal in 2010.
 
 
 Het zelfbestuur van de Papoea’s blijft achter
bij de verwachting. Herkent de Minister de zorgen omtrent Papoea’s?
En zal hij zich inzetten voor verbetering van situatie?
 
 
 Nederland erkent de nationale soevereiniteit en territoriale integriteit
van Indonesië. De regering spreekt binnen dat kader regelmatig met de
Indonesische autoriteiten over de situatie in Papoea. Het accent ligt daarbij
op de sociaal-economische ontwikkeling en de wijze waarop Nederland hieraan
kan bijdragen. Ook heeft Nederland herhaaldelijk zorg uitgesproken over de
mensenrechtensituatie in de betreffende provincies en bijvoorbeeld de hoge
strafmaat die wordt toegepast voor personen die de Morgenstervlag hebben getoond.
 De speciale autonomiewet (SAL) uit 2001 wordt nog steeds niet volledig
geïmplementeerd. Zo blijven de politieke elementen van de speciale autonomiewet
deels onbesproken. Daarnaast worden de financiële middelen bestemd voor
sociaal-economische ontwikkeling van Papoea niet optimaal besteed. Dit is
deels het gevolg van de gebrekkige bestuurlijke capaciteit in Papoea zelf.
Nederland werkt daarom nauw samen met de Indonesische regering en met NGO’s
om de capaciteit van het lokale bestuur in Papoea te versterken.
 De regering zal zich blijven inzetten voor verbetering van de sociaal-economische
situatie in Papoea en zal het gesprek met de Indonesische autoriteiten over
de mensenrechtensituatie blijven zoeken.
 
 
 China. Gedwongen abortussen vanwege één-kind-politiek.
Ik roep de Minister op via internationale gremia recht op leven te verdedigen.
 
 
 Gedwongen abortussen, in welk land dan ook, staat haaks op de reproductieve
rechten van vrouwen. Op de Wereldbevolkingsconferentie van 1994 in Cairo is
overeengekomen dat ieder individu het recht heeft om zelf te beslissen over
het aantal kinderen dat men wil, wanneer en met wie. Tevens werd overeengekomen
dat abortus nooit gezien kan worden als een methode van family planning.
 De ondersteuning van reproductieve gezondheid en rechten is, zoals u in
de Basisbrief OS heeft kunnen lezen, één van de prioriteiten
in het nieuwe OS-beleid. Nederland zal die uitgangspunten blijven verdedigen
in gremia zoals het VN Bevolkingsfonds en de VN Commission on Population and
Development.
 
 
 Vragen van het lid Van Bommel/SP: Het doorbreken van
deze wapenwedloop in het Midden-Oosten is van het grootste belang om de spiraal
van decennialange oorlogen te stoppen. Ik verwacht van de regering krachtige
steun aan dit streven en de volle inzet voor het welslagen van een conferentie
over kernontwapening van het Midden-Oosten. Dat komt overeen met de uitkomst
van de toetsingsconferentie van het Non Proliferatie Verdrag van mei dit jaar.
Ik hoor graag wat Nederland concreet gaat doen in dat verband.
 
 
 Tijdens de toetsingsconferentie van het Non-Proliferatie Verdrag (NPV)
in mei 2010 is afgesproken dat de Secretaris-Generaal van de VN samen met
de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Rusland in overleg met de
landen in de regio in 2012 een conferentie belegt over een massavernietigingswapenvrije
zone in het Midden-Oosten. De betrokkenheid en deelname van alle landen in
de regio is de belangrijkste voorwaarde om deze conferentie tot een succes
te maken. Om dat te realiseren zal er alles aan gedaan moeten worden om het
vertrouwen van de landen in de regio in een succesvolle bijeenkomst zo groot
mogelijk te laten zijn. Nederland en de EU ondernemen daartoe initiatieven
in de regio. Een concreet voorbeeld hiervan is een mede door Nederland en
de Europese Unie gefinancierd seminar over de follow up van de NPV-toetsingsconferentie,
dat werd georganiseerd door een Jordaanse NGO en van van 19 tot 21 oktober
2010 in Cairo plaatsvond.
 
 
 Mediaprojecten die met Iran lopen; wordt de steun daaraan
beëindigd?
 
 
 Een deel van de op Iran gerichte mediaprojecten loopt, op basis van de
daarvoor gesloten meerjarige contracten, door in 2011. Voor projecten die
volgens contract eind 2010 zullen eindigen, geldt dat een deel van de uitvoerende
organisaties aanvragen heeft ingediend voor verlenging van de subsidiëring.
Op basis van de kwaliteit van de projectvoorstellen, de prestaties in het
verleden en de beschikbare fondsen in het Mensenrechtenfonds is de gevraagde
verlenging aan een aantal projecten toegekend, waarbij overigens geldt dat
het toegekende bedrag in een deel van de gevallen lager is dan voorheen, in
lijn met de doelstelling van het Mensenrechtenfonds dat projecten op termijn
onafhankelijk van het ministerie van Buitenlandse Zaken moeten zijn.
 
 
 Brandstofsanctie. Iraanse staatsvliegtuigen kunnen
tanken. Waarom volgt Nederland de Verenigde Staten?
 
 
 De EU, noch Nederland, hebben brandstofsancties tegen Iran
afgekondigd. De Nederlandse regering treedt niet in beslissingen van individuele
bedrijven om wel of geen kerosine te leveren aan Iraanse maatschappijen. Dat
IranAir op sommige Europese luchthavens nog wél kan tanken heeft niets
met de regeringen van de betreffende landen te maken maar puur en alleen met
tankcontracten tussen Europese kerosineleveranciers en IranAir.
 De regering heeft zich steeds principieel verzet tegen deze extraterritoriaal
werkende sancties van de VS.
 
 
 Nederland heeft een moeizame relatie met Indonesië.
Hoe gaat de Minister die doorbreken? Is de Minister bereid 17 augustus
1945 als onafhankelijkheidsdatum te erkennen en is de Minister tevens bereid
de zaak met de nabestaanden van Ragadeweh met spoed af te handelen. Erken
de misdaden van Nederlandse militairen.
 
 
 Nederland onderhoudt goede betrekkingen met Indonesië. Ik heb geen
reden om te twijfelen aan voortzetting van de uitstekende en vriendschappelijke
betrekkingen.
 De Nederlandse regering heeft in 2005, toen de toenmalige minister van
Buitenlandse Zaken namens de regering de onafhankelijkheidsviering van Indonesië
bijwoonde, de Indonesische onafhankelijkheidsdatum, 17 augustus 1945,
politiek en moreel aanvaard. Zowel de Indonesische als de Nederlandse regering
heeft bij deze gelegenheid kenbaar gemaakt daarmee een streep te willen zetten
onder dit pijnlijke deel van onze gezamenlijke geschiedenis. De juridische
erkenning van de onafhankelijkheid van Indonesië vond plaats bij de soevereiniteitsoverdracht
in 1949. Dit kan achteraf niet worden gewijzigd.
 De Nederlandse Staat erkent dat er in Rawagedeh standrechtelijke executies
hebben plaatsgevonden en betreurt het optreden van Nederlandse militairen
in Rawagedeh in 1947 in hoge mate. De regering heeft dit tijdens het Algemeen
Overleg over Indonesië in februari 2008 besproken met uw Kamer. Tegelijk
heeft de regering aangegeven dat een discussie over compensatie niet aan de
orde was. De Staat is van mening dat de vordering op de Staat inmiddels is
verjaard en dat schadevergoeding derhalve niet aan de orde is. Ik acht het
niet opportuun hier nader in te gaan op de civiele rechtszaak die door nabestaanden
is aangespannen tegen de Staat en nu onder de rechter is.
 
 
 Suriname: is de Toescheidingsovereenkomst door de ambassadeur
besproken met Bouterse? Wat doet Nederland aan de impasse waarin de onderhandelingen
zijn geraakt?
 
 
 De Toescheidingsovereenkomst is geen onderwerp van gesprek geweest tijdens
de ontmoeting van de Nederlandse ambassadeur in Paramaribo met president Bouterse.
 Suriname heeft in het verleden herhaaldelijk laten weten de toescheidings
overeenkomst te willen afschaffen. De positie van de nieuwe Surinaamse regering
ten aanzien van de overeenkomst is nog niet bekend. Nederland verzet zich
tegen afschaffing ervan. Het is wel bereid te praten over aanpassing ervan
met handhaving van bestaande rechten van Surinaamse Nederlanders in Suriname.
Het laatste ambtelijk overleg over de Toescheidingsovereenkomst had plaats
in januari 2010. Een datum voor een volgend overleg is nog niet voorzien.
 
 
 De twinningfaciliteit voor samenwerking tussen Nederlandse
en Surinaamse private partijen is een succes. Zet de regering deze faciliteit
voort?
 
 
 De huidige Twinningfaciliteit loopt tot en met april 2012. Zoals eerder
aan uw Kamer is bericht, zal de Twinningfaciliteit geëvalueeerd worden
alvorens beslissingen worden genomen over een eventuele voortzetting van deze
faciliteit.
 
 
 Het aantal klachten over onder andere de paspoortverlening
is bijna vervijfvoudigd van 160 klachten in 2008 naar 799 in 2009. Waar ligt
wat u betreft de grens in tijd en geld die burgers moeten overhebben om aan
een paspoort te komen in het buitenland?
 
 
 De heer Van Bommel heeft gelijk dat het aantal klachten over de beperking
van het aantal uitgiftepunten van paspoorten in het buitenland is toegenomen.
Ik wil het aantal klachten wel in perspectief zetten. Per jaar worden er nl.
160 000 paspoorten in het buitenland verstrekt; de 799 klachten betreffen
dus minder dan een half procent van dit totaal.
 Ik hecht aan een goede consulaire dienstverlening. Maar we kunnen onze
ogen niet sluiten voor de kosten. Het handhaven van het oorspronkelijke aantal
van 500 uitgiftepunten zou tot gevolg hebben gehad dat op sommige plaatsen
de kostprijs van het paspoort duizenden euros per stuk zou hebben belopen.
Om die reden is er al onder het vorige kabinet voor gekozen om paspoorten
uit te geven op de bijna 140 beroepsposten en op 40 honoraire consulaten met
meer dan 500 paspoortaanvragen per jaar. Uw Kamer is hierover ingelicht, meest
recentelijk in antwoord op vragen van het lid Haverkamp (zie Kamerstuk 2993,
vergaderjaar 2008–2009).
 Wel wordt op verschillende manieren geprobeerd om de hierdoor ontstane
extra lasten voor Nederlanders in het buitenland te verlichten. Zo streeft
het kabinet naar een paspoortgeldigheidsduur van 10 jaar. Daarnaast kunnen
Nederlanders in het buitenland voor een nieuw paspoort terecht bij elke post
die met biometrie is uitgerust. Aanvragen kunnen, tijdens een bezoek aan Nederland,
ook worden ingediend bij de gemeenten Den Haag, Enschede, Echt-Susteren, Maastricht
en in de toekomst mogelijk op Schiphol. Ik wil mij er voor inzetten die mogelijkheid
verder uit te breiden.
 
 
 Vrijhandelsverdrag EU-India, mensenrechtenclausule.
Houdt Nederland vast aan de clausule en mensenrechtenbeslechting?
 
 
 De onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord zijn gaande en tijdens
de recente EU-India top op 10 december jl. werd de ambitie uitgesproken
de onderhandelingen in de eerste helft van 2011 af te ronden. Ook Nederland
heeft aanzienlijk economisch voordeel bij dit akkoord.
 Daarnaast wil Nederland graag dat de EU de politieke betrekkingen met
India versterkt, onder meer door koppeling van het vrijhandelsakkoord aan
samenwerkingsakkoord op het gebied van ontwikkeling, terrorismebestrijding,
het tegengaan van massavernietigingswapens en eerbiediging van mensenrechten.
 Ik zet mij er met u dus voor in dat de politieke clausules aangaande ondermeer
mensenrechten in de verdragsrelatie met India een plek moeten krijgen.
 
 
 2011 jaar is het jaar voor mensen van Afrikaanse afkomst.
Wat gaat Nederland doen in lijn met de uitvoering van de desbetreffende resolutie
van de AVVN?
 
 
 De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft besloten 2011 tot
het jaar voor mensen van Afrikaanse afkomst te maken. Met een resolutie roept
zij landen in algemene zin op aandacht te besteden aan dit jaar. Nederland
is in de regel geen voorstander van VN-resoluties die aandacht voor bepaalde
thema’s vragen door decennia, jaren of dagen aan deze thema’s
te wijden.
 Duidelijk is dat Nederland zich actief inzet voor de wereldwijde bestrijding
van racisme. Zo wordt bijvoorbeeld steun verleend aan de anti-discriminatie-eenheid
van de Hoge Commissaris van de Rechten van de Mens en wordt bijgedragen aan
de oprichting van een slavernij-monument in New York.
 Binnen internationale organisaties en in bilateraal verband zal Nederland
zich blijven inzetten voor wereldwijde bescherming voor etnische, religieuze
en andere minderheden.
 
 
 Vragen van het lid Irrgang/SP: Onafhankelijkheid van
goede doelenorganisaties.
 
 
 Ik heb bij het WGO toegezegd later terug te komen op de kwestie van de
goede doelenorganisaties. Ik zal daarbij, zoals de heer Irrgang vroeg, niet
alleen kijken of het eenvoudiger kan, maar ook of de onafhankelijkheid van
deze organisaties voldoende is gewaarborgd.
 
 
 Belastingontwijking en -ontduiking: daarover heeft
de Staatssecretaris in de brief niets vermeld. Kan hij daar op terugkomen?
 
 
 Tijdens het recente wetgevingsoverleg zijn door de heer Irrgang en mevrouw
Dikkers en door de heer Voordewind moties ingediend over het bevorderen van
transparantie van geldstromen en het tegengaan van belastingontwijking door
burgers en bedrijven. Vorig jaar diende de heer Vendrik een motie in waarin
hij vroeg om een doorlichting van het Nederlandse fiscale stelsel voor multinationale
bedrijven op negatieve effecten voor ontwikkelingslanden.
 In reactie op deze moties wil ik benadrukken dat het kabinet de problematiek
van internationale belastingontduiking en -ontwijking serieus neemt. Het kan
niet zo zijn dat ontwikkelingssamenwerking wordt ondermijnd door kapitaalvlucht
uit ontwikkelingslanden, mede veroorzaakt door belastingontduiking. De problematiek
is echter complex en vraagt om oplossingen die vooral in internationaal verband
moeten worden gezocht, zoals in de G20, de EU en de OESO. Een eenzijdig onderzoek
naar het Nederlandse fiscale belastingstelsel zoals de motie Vendrik verlangt,
zie ik daarom niet als de juiste aanpak. Nederland is volgens de internationaal
geldende OESO-criteria geen belastingparadijs. Wel is het zo dat Nederland
door een gunstige fiscale infrastructuur een knooppunt voor financiële
dienstverlening is. Mogelijk nadelige bijkomstigheid hiervan is dat Nederland
kan worden opgenomen in ontgaansconstructies van het internationaal bedrijfsleven.
In de beantwoording op recente Kamervragen van het lid Braakhuis over het
bericht «Concerns ontwijken Afrikaanse fiscus» zal de Staatssecretaris
van Financiën binnenkort verder ingaan op dit onderwerp en daarbij ook
de motie Vendrik meenemen.
 Nederland doet op dit moment al het nodige, via een gezamenlijke inzet
van het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Financiën.
De Nederlandse aanpak bestaat uit twee componenten: enerzijds zetten we in
op versterking van nationale belastingstelsels in ontwikkelingslanden, anderzijds
op het bevorderen van transparantie in geldstromen om belastingontduiking
en -ontwijking inzichtelijk te maken en tegen te gaan.
 De inzet op capaciteitsversterking van nationale belastingstelsels vindt
plaats via ondersteuning van multilaterale, regionale en Nederlandse bilaterale
initiatieven. Een voorbeeld is de ondersteuning van een koepelorganisatie
van Afrikaanse belastingdiensten (ATAF) voor de komende drie jaar. Deze steun
wordt onder andere gebruikt voor kennis- en informatie-uitwisseling tussen
Afrikaanse belastingdiensten, kennisopbouw op terreinen als «transfer
pricing», en om Afrika gezamenlijk sterk te laten staan in internationaal
overleg over bijvoorbeeld verbeterde transparantie. Een ander voorbeeld is
de Nederlandse steun aan een IMF Trustfund, dat voorziet in advisering bij
belastinghervormingen aan ontwikkelingslanden.
 Om op internationaal niveau transparantie van financiële geldstromen
te bevorderen zet Nederland in op het maken van goede internationale afspraken,
met name in de OESO en in de EU. Zo is Nederland met Zuid-Afrika voorzitter
van de Informele OESO Taskforce Tax and Development. De Taskforce, met daarin
vertegenwoordigers van OESO, niet-OESO en ontwikkelingslanden, non-gouvernementele
organisaties en internationaal bedrijfsleven, zal begin 2011 van start gaan
met het uitvoeren van een breed programma op het terrein van «belasting
en ontwikkeling». Het werk van deze Taskforce is belangrijk omdat deze,
mede op verzoek van de G20, zal komen met concrete en voor ontwikkelingslanden
bruikbare voorstellen op het gebied van uitwisseling van informatie, «transfer
pricing» en «country by country reporting».
 In reactie op de motie van de leden Irrgang en Dikkers kan ik u meedelen
dat de consultatieronde van de Europese Commissie over de aanscherping van
de Europese nieuwe transparantierichtlijn voor Europese multinationale ondernemingen
momenteel plaats vindt. De regering moet hierover nog een standpunt formuleren.
Ik zal bepleiten dat de belangen van ontwikkelingslanden zoveel mogelijk worden
meegenomen.
 
 
 Gaat het KIT zich aan de DG-norm houden? Geldt dat
voor de hele directie? Hoeveel mensen kent deze directie? Klopt het dat de
Staatssecretaris niet gelukkig is met de opstelling van de Kamercommissie?
 
 
 De directie van het KIT bestaat uit één directeur. Die gaat
zich aan de DG-norm houden.
 De opmerking dat ik niet gelukkig zou zijn met de opstelling van de Kamercommissie
klopt niet. Zoals u weet heb ik tijdens het WGO expliciet gezegd dat ik met
de commissie van mening ben dat gesubsidieerde OS-organisaties
zonder verder voorbehoud aan de DG-norm dienen te voldoen. Ik ben blij dat
KIT en SNV zich ook naar die norm hebben gevoegd.
 
 
 Vragen van het lid Ormel/CDA: Indonesië: zet de
Minister zich in om het staatsbezoek zo snel mogelijk alsnog te laten plaatsvinden?
 
 
 De betrekkingen met Indonesië zijn goed. De Indonesische president
blijft van harte welkom in Nederland. Een nieuwe datum voor het staatsbezoek
zal in goed overleg tussen beide regeringen worden gezocht. U kunt erop rekenen
dat ik mij hiervoor met kracht zal inzetten.
 
 
 Ik hecht aan de territoriale integriteit van Indonesië,
maar vraag de Minister in EU-verband initiatieven voor internationale bemiddeling
(voor Papoea’s) te ontplooien.
 
 
 Nederland erkent de nationale soevereiniteit en territoriale integriteit
van Indonesië. De regering blijft zich in dat kader inzetten voor verbetering
van de sociaal-economische ontwikkeling in Papoea en blijft daarnaast in gesprek
met de Indonesische autoriteiten over de mensenrechtensituatie. Ook in EU-verband
staat Papoea regelmatig op de agenda, zoals tijdens de eerste EU-Indonesië
mensenrechtendialoog, die op 29 juni jl. in Jakarta plaatsvond.
 
 
 Is de regering bereid om – in EU-verband en in
samenwerking met ASEAN, China en de VS – bij Birma aan te dringen op
een tripartite dialoog tussen bewind, oppositie en etnische groepen?
 
 
 De regering zal, mede in EU-verband, de Birmese regering blijven oproepen
alle politieke gevangenen vrij te laten, een proces van nationale verzoening
aan te gaan en een tripartite dialoog met Aung San Suu Kyi en andere oppositiepartijen,
incl. etnische partijen, te starten. Zoals de Kamer mij verzocht, heb ik mij
er tevens sterk voor gemaakt in EU-kader dat de VN een commission of inquiery
instelt. De betrokkenheid van andere partners, zoals ASEAN, China, de VS en
de VN, is onontbeerlijk.
 
 
 Vraag van het lid Pechtold/D66: Gaat het kabinet «400
jaar betrekkingen Nederland–Turkije» net zo uitgebreid vieren
als de vieringen met Japan en New York? Zal de Minister aansturen op een staatsbezoek?
 
 
 Zoals aangekondigd zal ik begin volgend jaar een bezoek aan Ankara brengen
in verband met het jaarlijkse bilaterale overleg met Turkije (Wittenburg Conferentie).
Uiteraard zal voor wat betreft het beschikbare budget voor de viering rekening
worden gehouden met het feit dat de Rijksoverheid dient te bezuinigen.
 De nadruk bij de viering zal wat Nederland betreft liggen op de sterke
economische betrekkingen tussen Nederland en Turkije. Gezien de grote belangen
van Nederlandse bedrijven in Turkije, vormt economische diplomatie een speerpunt
van de viering. Turkije behoort tot de twintig grootste economieën ter
wereld. Het kent een dynamische private sector en een sterke economische groei.
Nederland is een van de belangrijkste investeerders en een belangrijke handelspartner.
Ik kan op dit moment nog niet zeggen of een staatsbezoek onderdeel zal uitmaken
van de viering. 
 
 
 Vragen van het lid Kortenoeven/PVV: Ahmedinejad moet
voor een internationaal tribunaal gedaagd worden, bijvoorbeeld ICC. Ziet de
regering kans dit te bevorderen?
 
 
 Alleen via een verwijzing naar het ICC door de VN Veiligheidsraad zou
kunnen worden bewerkstelligd dat het ICC een zaak in behandeling neemt.
 
 
 Welke cultuuruitingen worden door de Nederlandse ambassades
in Soedan en Saoedie-Arabië uitgedragen? Hoe ziet de Minister dit voor
zich?
 
 
 De regering richt zich met culturele diplomatie en internationale culturele
uitwisseling op een aantal prioriteitslanden. De landen die de heer Kortenoeven
heeft genoemd, namelijk Saoedie-Arabië en Soedan, behoren niet tot deze
prioriteitslanden.
 
 
 Was het memo Clinton inzake financiering door Saoedi-Arabië
of vergelijkbare informatie bekend op uw ministerie? Zo ja, wat is hiermee
gedaan? Wat gaat de Minister doen om de verwoestende Saoedische invloed westerse
samenleving tegen te gaan?
 
 
 De regering acht het effectief tegengaan van terrorismefinanciering prioritair.
Golfstaten spelen hierin een belangrijke rol. Deze landen zetten sinds enkele
jaren belangrijke stappen om verbetering te brengen in bestrijding van terrorismefinanciering.
Zo hebben Saoedie-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar kunnen
toetreden tot de Egmond Groep, het internationale overkoepelende orgaan van
alle Financial Intelligence Units (FIU), omdat zij aan de relevante internationale
standaarden voldeden. Dat in het bijzonder ook bij de Saoedische regering
al langer zorgen bestaan over financiering van terroristische activiteiten
vanuit Saoedie-Arabië, blijkt uit het feit dat de Saoedische regering
actief maatregelen neemt om dit tegen te gaan.
 Nederland werkt al langer samen met de Saudische autoriteiten op dit terrein.
Zo vond in juni 2010 onder Nederlands voorzitterschap in Amsterdam een bijeenkomst
plaats van de Financial Action Task Force. Daar werd uitvoerig stilgestaan
bij de voortgang die Saudi-Arabië tot nu toe heeft geboekt op het gebied
van tegengaan van witwassen van geld en financiering van terroristische activiteiten.
 
 
 Vragen van het lid Driessen/PVV: De PVV roept de regering
op om de Nederlandse ambassade te vestigen in de hoofdstad van Israël.
 
 
 Het vestigen van een ambassade in Jeruzalem is strijdig met VN-Veiligheidsraadresolutie
478, en levert geen bijdrage aan het bewerkstelligen van vrede in het Midden-Oosten.
 
 
 Bent u het met mij eens dat geen Nederlands belastinggeld
ingezet moet worden tegen de enige echte democratie in het Midden-Oosten,
Israël?
 
 
 Door mij gesubsidieerde organisaties die activiteiten verrichten, dan
wel handelingen plegen, in strijd met het Nederlandse buitenlandse beleid
kunnen daarop worden aangesproken. In de subsidiebeschikkingen van het ministerie
van Buitenlandse Zaken zijn bepalingen opgenomen die betrekking
hebben op de verenigbaarheid met het buitenlands beleid. Indien blijkt dat
een subsidieontvanger activiteiten in strijd met het Nederlands buitenlands
beleid ontplooit, wordt de betreffende organisatie daarop aangesproken en
worden aan de subsidieontvanger aanwijzingen gegeven die ertoe strekken om
deze strijdigheid op te heffen. Als de subsidieontvanger geen gehoor geeft
aan dergelijke aanwijzingen bestaat de mogelijkheid dat de subsidie wordt
verlaagd of stopgezet.
 
 
 Is de Staatssecretaris bereid zich in te zetten voor
het stoppen van alle EU-OS uitgaven?
 
 
 Graag verwijs ik naar eerdere antwoorden over Europese ontwikkelingssamenwerking
(Kamerstuk nr. 21 501-04, nr. 117 d.d. 21 oktober).
 Een sterk internationaal georiënteerde economie als de Nederlandse
heeft baat bij stabiliteit, veiligheid en groeiende koopkracht elders in de
wereld, ook in ontwikkelingslanden en de buurlanden die Europa omringen. Dat
zijn zaken die met Europese ontwikkelingssamenwerking worden bevorderd. In
bepaalde gevallen kunnen we juist via de band van de EU een steviger antwoord
geven op grote mondiale vraagstukken zoals armoede, veiligheid, het versterken
van fragiele staten, klimaatverandering, bescherming van mensenrechten, open
en eerlijke handel, migratie en bestrijding van grensoverschrijdende infectieziekten
als AIDS, malaria en tuberculose. Europese ontwikkelingssamenwerking kan ook
schaalvoordelen bieden, reden waarom het kabinet het van belang vindt dat
de EU over een substantieel budget beschikt voor ontwikkelingssamenwerking
en extern beleid.
 Sinds haar oprichting in 1957 maakt ontwikkelingssamenwerking deel uit
van het externe beleid van de EEG (en daarna de EU). Europese ontwikkelingssamenwerking
is verankerd in het werkingsverdrag van de Europese Unie en in tal van verdragen
met derde landen. Het kabinet respecteert verdragsverplichtingen.
 Nederland zal zich de komende jaren inzetten om de Europese Ontwikkelingssamenwerking
verder te moderniseren. Dat betekent onder meer dat gepleit zal worden voor
meer betrokkenheid van de private sector bij de uitvoering van het ontwikkelingsbeleid
en dat de Commissie zich meer toelegt op thema’s waar zij toegevoegde
waarde heeft, zoals infrastructuur, landbouw/voedsel en handelsgerelateerde
technische assistentie. Ook zal Nederland inzetten op minder en beter gemotiveerd
gebruik van het instrument algemene begrotingssteun.
 
 
 Vragen van het lid El Fassed/GroenLinks: China stelt
geen moeilijke vragen, bouwt infrastructuur, levert wapens en houdt corrupte
regimes in het zadel. Afrikaanse burgers profiteren maar in zeer beperkte
mate. Het zijn Chinese werknemers die de olie en de wegen bouwen. Dat levert
geen banen op en drukt Afrikaanse bedrijven uit de markt. De verwerking van
de producten vindt bovendien in China plaats. Graag hoor ik van beide bewindslieden
hoe zij dit beoordelen.
 
 
 De Chinese activiteiten in Afrika worden primair ingegeven door wederzijds
belang. Het Chinese beleid ten aanzien van Afrika richt zich op drie aspecten:
afzetmarkt, grondstoffen en energie. Het Chinese non-interventiebeleid, onder
andere als het om mensenrechten gaat, kan op sympathie rekenen onder sommige
Afrikaanse leiders, waardoor China ook in toenemende mate op Afrikaanse steun
kan rekenen in VN-kader. Op het terrein van vredesoperaties en versterking
van de Afrikaanse crisisbeheersingscapaciteit wordt China steeds actiever,
ook met eigen bijdragen. China erkent hiermee dat veiligheid belangrijk is
voor stabiliteit en ontwikkeling.
 De Chinese hulp en investeringen dragen bij aan de ontwikkeling van Afrikaanse
landen, vooral met investeringen in infrastructuur en landbouwontwikkeling.
Maar er zijn ook knelpunten. Chinese leningen kunnen, samen met reeds lopende
leningen, leiden tot een te hoge schuldenlast voor Afrikaanse landen. China
verbindt aan deze leningen geen andere politieke voorwaarden dan het volgen
van een één-China beleid. Ondanks dat de Chinese investeringen
in Afrika sterk groeien, maken deze investeringen slechts 5% van de
totale Chinese FDI uit en maakt de handel met Afrika slechts 4% van
de totale Chinese handel met het buitenland uit. China is niet meer weg te
denken uit Afrika en het is van belang dat op een constructieve manier met
China wordt samengewerkt. China lijkt hiervoor ook steeds meer open te staan.
 
 
 Kan China worden geholpen om het fossiele energietijdperk
over te slaan? Kan de «BV Nederland» hierbij helpen? Gaat de Minister
dit faciliteren?
 
 
 Investeren in duurzame energie en technologie is investeren
in eigen etalage. Als realist moet de Minister voorstander zijn van duurzame
energie. Graag een reactie hierop.
 
 
 Nederland streeft naar 14% hernieuwbare energie in 2020 conform
het EU-doel inzake hernieuwbare energie. Het kabinet zet in op het vergroten
van de energie-efficiëntie met de green deal. China wordt in toenemende
mate de dominante speler op de energiemarkt, zowel voor wat betreft de vraag
naar energie (olie, gas, kolen) als de ontwikkeling van technologie voor hernieuwbare
technologie. China is derhalve een grote afzetmarkt voor nieuwe (duurzame,
energie efficiënte) technologieën en is het zelf katalysator/ontwikkelaar/producent
van duurzame technologieën. De noodzaak voor een energietransitie in
China is evident. China voert grote energietechnologieprogramma’s uit
waarbij Nederland wil aanhaken. Nederland kan China kennis bieden en de grootste
toegangshaven tot de Europese afzetmarkt. Met economische diplomatie zal maximaal
worden bevorderd dat Nederlandse innovatieve en duurzame technologie een bijdrage
leveren aan de energietransitie van China. Recentelijk nam Nederland deel
aan de jaarlijkse bijeenkomst van de China Raad voor Internationale Samenwerking
op het gebied van Milieu en Ontwikkeling (CCICED). Dit jaar stelde de CCICED
ambitieuze maatregelen ten behoeve van het behoud van ecosystemen voor om
de transitie van China naar een groene economie te bevorderen. De aanbevelingen
van de CCICED zullen meegenomen worden in het 12de Vijfjarenplan van China.
Nederland kan op zeer specifieke terreinen duurzaamheid in China bevorderen.
Collega Minister Verhagen (EL&I) reist in mei naar China. Hoofdthema’s
van zijn bezoek zijn handel, investeringen, energie en technologische samenwerking. 
 
 
 Wij zijn ervan overtuigd dat bij assistentie aan post-conflictlanden
altijd de opbouw van het justitieapparaat, de aanpak van straffeloosheid en
vrouwenrechten essentiele onderdelen moeten zijn. Denk aan training en ondersteuning
van rechters, advocaten, openbare aanklagers, politie en aan het instellen
van andere mechanismen van transitionele gerechtigheid. Graag een reactie
van de Minister.
 
 
 In het kader van assistentie aan post conflictlanden is Nederland zeer
actief in de strijd tegen straffeloosheid zoals ook weergegeven in de aanvullende
brief over transitional justice die de Kamer deze week toeging. Het Statuut
van Rome van het Internationaal Strafhof (ICC) staat hierbij centraal. Daarnaast
is via het MDG3 fonds o.m. ondersteuning verleend aan de NGO Women’s
Initiatives on Gender Justice (WIGJ), dat assistentie verleent aan het ICC
bij het opnemen van seksueel geweld in aanklachten en bij het verzamelen van
bewijs van seksueel geweld als oorlogsmisdrijf in de landen in kwestie.
 In de zogeheten lijst 2-landen, maar ook in andere landen levert Nederland
een bijdrage aan de rechtsstaat en realisering van de rechten van vrouwen,
bilateraal of door bijdragen aan internationale missies. Wederopbouw van de
justitiële sector, inclusief de aanpak van straffeloosheid, vrouwenrechten
en de link met de veiligheidssector, is essentieel in het streven naar herstel
van veiligheid en stabiliteit. Onder andere in Afghanistan, Burundi, DRC,
Guatemala, Kosovo en Soedan worden bijdragen geleverd.
 – In de DR Congo steunt Nederland, samen met het VK, België
en Europese Commissie, het REJUSCO programma gericht op herstel van de Justitiële
sector in Oost Congo. Daarnaast wordt ondersteuning verleend bij de ontwikkeling
van trainingsmateriaal voor het Congolese leger voor het tegengaan van seksueel
geweld als oorlogsmisdrijf.
 – In Rwanda en Oeganda vormt de programmatische aanpak van
de juridische sector een voorbeeld van steun op dit gebied, waarbij er een
link wordt gelegd met andere thema’s als traditionele rechtspraak en
verzoening.
 – In Kosovo staat ondersteuning van de EULEX missie centraal.
Er zijn 10 Nederlandse Rule of Law experts bij deze missie gedetacheerd (rechters,
officieren van justitie en overig justitiepersoneel). Daarnaast financiert
Nederland de opleiding van jonge juristen in het kader van de opleiding voor
de rechterlijke macht en steunt een zgn. civilian oversight programma waarin
dagelijks op de televisie rechtszaken worden becommentarieerd.
 – In Guatemala steunt Nederland de Internationale Commissie
tegen Straffeloosheid (CICIG). Een belangrijk deel van het werk van dit VN-programma
is het achterhalen van de waarheid over mensenrechtenschendingen in de veiligheids-
en justitiële sector om de (eind)verantwoordelijken van dergelijke schendingen
te kunnen vervolgen en berechten.
 – In Afghanistan ondersteunt Nederland enkele concrete projecten
ter versterking van de rechtsstaat, in lijn met de recente aanbevelingen van
de «International Crisis Group», met name: training aan justitie,
activiteiten ter versterking van de juridische positie van de vrouwen en hun
toegang tot recht en oprichting en uitrusting van vertaalafdelingen binnen
het Hooggerechtshof en het Ministerie van Justitie in samenwerking met UNDP.
Dit is cruciaal voor de ontwikkeling van moderne wetgeving en harmonisatie
van Afghaanse wetgeving met internationaal (humanitair) recht, zoals de «International
Crisis Group» voorstelt.
 
 
 De ervaring leert dat de positie van vrouwen in fragiele
staten om een expliciet en uitgesproken beleid vraagt. De kamer en mijn fractie
onderschrijven het belang van VN resolutie 1325. Het gevaar dreigt echter,
dat deze resolutie een papieren tijger wordt. Is de Minister bereid assistentie
te verlenen bij het formuleren van actieplannen door overheden en maatschappelijke
organisaties in fragiele staten?
 
 
 Nederland verleent al assistentie aan verschillende landen op dit gebied.
Er wordt op dit moment via diverse kanalen ondersteuning verleend aan de ontwikkeling
en implementatie van activiteiten en actieplannen rond VN-Veiligheidsraadresolutie
1325. Vergeleken met andere landen investeert Nederland aanzienlijk in het
ondersteunen van organisaties en individuen die zich inzetten voor het versterken
van vrouwelijk leiderschap, het tegengaan van straffeloosheid van geweld tegen
vrouwen en het bevorderen van een actieve rol van vrouwen in wederopbouwprocessen.
De totale Nederlandse uitgaven in 2009 voor vrouwen, vrede en veiligheid van
alle ondertekenaars van het Nationaal Acteplan samen bedroegen bijna 23 miljoen
euro, waarvan ongeveer 15 miljoen door het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Dit zal voor 2010 ongeveer gelijk zijn. Zowel vrede en veiligheidsinstrumenten
(stabiliteitsfonds en wederopbouwfondsen) het MDG3 fonds en gedelegeerde financiële
middelen op posten worden hiertoe ingezet.
 Nederland heeft in 2010 onder andere bijgedragen aan het opzetten van
een DPKO/UNIFEM/UN Action initiatief voor training aan troepenleveranciers
aan VN-vredesmissies over preventie van seksueel geweld en bescherming van
de lokale bevolking en het oprichten van eenWomen, Peace &
Security Institute in het Kofi Annan Training Centre voor vredestroepen
in Ghana. Voorts steunen wij een innovatief project waarbij mobiele cinema’s
worden ingezet om de Congolese militairen van het regeringsleger te onderwijzen
over seksueel geweld. Daarbij wordt materiaal gebruikt uit de documentaire «Weapon of War», winnaar van het Gouden Kalf 2010.
 Bovendien ondersteunt Nederland in Afghanistan de overheid en het maatschappelijk
middenveld middels een aantal activiteiten die vallen binnen het kader van
het National Action Plan for the Women of Afghanistan (NAPWA). In andere fragiele
staten zal, wanneer daar vanuit die landen een concrete vraag richting Nederland
komt, worden gekeken welke assistentie mogelijk is. Hierbij blijft de nadruk
liggen op Burundi, de DR Congo en Soedan..Voor meer details over de gezamenlijke
Nederlandse inzet op landenniveau verwijs ik u graag naar de publicatie«The Dutch Do’s on Women, Peace & Security –
Diplomacy, Defence and Development in Partnership».
 
 
 Nederland heeft enorme expertise opgebouwd op het gebied
van gender, vrouwenrechten en 1325. Iets waar wij wereldwijd om worden geprezen.
Wat zijn de ambities van deze Minister als het gaat om vrouwenrechten?
 
 
 De regering blijft zich onverminderd inzetten voor gelijke rechten
en kansen voor vrouwen. Er kan geen sprake zijn van universaliteit in mensenrechten
wanneer vrouwen minder rechten en kansen hebben.
 De focus van het vrouwenrechtenbeleid is: vrouwen, vrede en veiligheid,
seksuele en reproductieve rechten en geweld tegen vrouwen. Zowel in multilateraal-
als bilateraal verband zal dit onder de aandacht worden gebracht. Zo zal Nederland
morgen, op 16 december, in de Veiligheidsraad een verklaring afleggen
wanneer gesproken wordt over vrouwen, vrede en veiligheid. Nederland zal aangeven
dat de bescherming van vrouwen en de preventie van conflictgerelateerd seksueel
geweld een kernelement is van vredes- en wederopbouwmissies. Hierbij zal worden
gerefereerd naar de bilaterale samenwerking die onlangs is overeengekomen
tussen Nederland en Spanje bij het creëren van meer civiele en militaire
gendercapaciteit voor operaties in fragiele staten.
 In de afgelopen jaren zijn ondermeer via het mensenrechtenfonds en het
MDG3-fonds diverse activiteiten ondersteund om geweld tegen vrouwen uit te
bannen. De activiteiten zijn landen- of regiospecifiek en zijn gericht op
diverse vormen van geweld: onder andere huiselijk geweld, eergerelateerd geweld,
mensenhandel en meisjesbesnijdenis. In de komende periode zullen diverse activiteiten
op dit terrein worden gecontinueerd.
 In het wetgevingsoverleg is aangegeven dat het succesvolle MDG3-fonds
een tweede leven in zal gaan. Goed nieuws is ook dat het VK overweegt om financieel
in het fonds te gaan participeren. Daarnaast zijn ook goede gesprekken gaande
met diverse andere mogelijke donoren.
 Deze zaken wordt verder uitgewerkt in het Actieplan Emancipatie, dat onder
coördinatie van minister Van Bijsterveldt wordt opgesteld, en in de mensenrechtenstrategie.
 
 
 Vragen van het lid Voordewind/Christenunie: Welke stappen
denkt de Staatssecretaris te zetten om de ODA-richtlijnen te wijzigen? Welke
richtlijnen betreft het hier? Welke coalities zijn hiertoe noodzakelijk? Wat
is de motivatie om deze richtlijnen te wijzigen?
 
 
 Om te beoordelen of een activiteit gerekend kan worden tot ODA worden
in OESO/DAC verband afgesproken definities gebruikt. Deze zijn vastgelegd
in de DAC statistical reporting directives. Nederland wil vernieuwing van
deze richtlijnen; in het bijzonder de richtlijnen op het terrein van vredeshandhaving.
 In 2007 is deze discussie door de ministeriële vergadering van de
leden van de DAC (de zgn. High Level Meeting, HLM) afgesloten met een verzoek
aan het DAC secretariaat om de bestaande richtlijnen op het terrein van vredeshandhaving
verder te verhelderen. Dit proces is medio 2010 afgerond.
 Er is overleg gevoerd met OESO/DAC en met enkele DAC lidstaten. Heropening
van de discussie vereist consensus onder de DAC-leden. De inzet van het kabinet
zal dan ook zijn: het bereiken van deze consensus door intensief overleg met
potentiële tegenstanders. Dit overleg zal niet alleen bilateraal gebeuren
maar ook in EU-verband en in Parijs in OESO/DAC-verband.
 Vervolgens zal ik de DAC-voorzitter verzoeken heropening van deze discussie
te agenderen op de volgende DAC High Level Meeting (HLM) die gepland staat
voor maart 2011. Gedurende deze HLM zal er een discussie plaatsvinden over
de wenselijkheid van herziening van de richtlijnen. Over deze wijziging zal
dan in de Statistische werkgroep worden onderhandeld.
 De inzet voor deze wijziging is het «onder ODA brengen» van
(delen van) de kosten van vredesoperaties in landen op de DAC lijst. Het betreft
hier vredesmissies die gemandateerd of geautoriseerd zijn door de VN via een
Veiligheidsraadsresolutie en uitgevoerd door een internationale organisatie
zoals de VN, NAVO, EU of regionale organisaties van ontwikkelingslanden.
 
 
 Noord-Korea: kan de Minister zeggen wat de stand van
zaken is met betrekking tot het terugsturen van vluchtelingen naar Noord-Korea?
 
 
 In de EU-China mensenrechtendialoog van juni jl. is aandacht gevraagd
voor de situatie van Noord-Koreaanse vluchtelingen in China. De Chinese autoriteiten
blijven van mening dat Noord-Koreanen die het land illegaal binnenkomen, economische
migranten zijn.
 Volgens recente informatie van UNHCR China is de situatie van Noord-Koreaanse
vluchtelingen in China niet substantieel veranderd. De meerderheid van hen
wordt getolereerd, sommigen slagen er in een derde land te bereiken en anderen
worden teruggestuurd naar Noord-Korea. UNHCR werkt aan duurzame oplossingen
voor deze vluchtelingen. Nederland zal aandacht blijven vragen voor de positie
van vluchtelingen, zeker waar het gaat om kwetsbare groepen.
 
 
 West Papoea/Molukken: een christelijke actiegroep is
onlangs uit huis gedreven. Kent de Minister deze situatie en wat vindt hij
ervan?
 
 
 Ik heb met zorg kennis genomen van dit bericht. Een medewerker van de
Nederlandse ambasade te Jakarta heeft direct contact opgenomen met een vertegenwoordiger
van de betreffende christelijke gemeenschap die het incident bevestigde en
toezegde met nadere informatie te zullen komen.
 De Nederlandse regering is zeer alert op de mensenrechtensituatie, waaronder
de ontwikkelingen op het gebied van de vrijheid van godsdienstuitoefening
en levensovertuiging, in Indonesië en brengt dit regelmatig op in contact
met zowel de christelijke groeperingen in Indonesië als met de Indonesische
autoriteiten. U kunt ervan op aan dat ik in mijn contacten met de Indonesische
overheid aandacht blijf vragen voor het belang van godsdienstvrijheid.
 
 
 Gaat het bezoek van de Indonesische president op korte
termijn door?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 8 van het lid Ormel.
 
 
 Kan onze fractie erop rekenen dat deze Minister ook
bij Indonesië blijft aandringen op het respecteren van fundamentele mensenrechten?
 
 
 Ja.
 
 
 India: wil de Minister zich in Europa inzetten voor
een stevige mensenrechten- en arbeidscomponent in het vrijhandelsverdrag tussen
India en de EU?
 
 
 Ik verwijs graag naar de vraag 16 van het lid Van Bommel
over dit onderwerp. De onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord zijn gaande
en tijdens de recente EU-India top op 10 december jl. werd de ambitie
uitgesproken de onderhandelingen in de eerste helft van 2011 af te ronden.
Ook Nederland heeft aanzienlijk economisch voordeel bij dit akkoord.
 Daarnaast wil Nederland graag dat de EU de politieke betrekkingen met
India versterkt, onder meer door koppeling van het vrijhandelsakkoord aan
een samenwerkingsakkoord op het gebied van ontwikkeling, terrorismebestrijding,
het tegengaan van massavernietigingswapens en eerbiediging van mensenrechten.
 Conform staand EU beleid zullen politieke clausules aangaande o.m. mensenrechten
in de verdragsrelatie met India een plek moeten krijgen. Dat standpunt blijft
de EU en dus ook Nederland uitdragen.
 Zoals ik al zei tijdens het AO over de Raad Buitenlandse Zaken van 9 december
jongstleden is het in dit geval wel belangrijk dat de EU niet teveel met het
opgeheven vingertje naar India wijst, omdat India zelf de nodige maatregelen
neemt om de mensenrechtensituatie (inclusief arbeidsnormen) te verbeteren.
 
 
 Kan de extra medewerker op ambassade Santo Domingo
worden ingezet om lopende adoptiezaken uit Haïti af te handelen?
 
 
 Op de vraag van de heer Voordewind, wil ik in de eerste plaats verwijzen
naar de mededeling aan uw Kamer van de Minister van Veiligheid en Justitie
van maandag jl. over de voorlopige opschorting van adoptie van kinderen uit
Haïti naar Nederland. Er is op dit moment geen sprake van lopende adoptiezaken
uit dit land.
 De Nederlandse ambassade in Santo Domingo blijft niettemin de nodige aandacht
schenken aan de adoptieproblematiek in Haïti, mede ook ter voorbereiding
van de ambtelijke missie die komend voorjaar zal onderzoeken of de omstandigheden
dusdanig zijn verbeterd dat de adoptie uit dit land weer kan worden hervat.
 
 
 Flotilla Gaza: kent de Minister de berichten over een
nieuwe vloot richting Gaza? Kan de Minister daar iets over zeggen?
 
 
 Op het internet circuleren enkele oproepen om in het voorjaar van 2011
een vloot naar Gaza te sturen. NGO’s uit Italië, Zwitserland, Frankrijk,
Spanje, Canada, Noorwegen, België en de Verenigde Staten zouden zich
hebben aangesloten bij deze Europese campagne. Mij is niet bekend of ook Nederlandse
organisaties zullen deelnemen. Ik ben geen voorstander van dergelijke acties.
 
 
 Union of Good: is daar al meer over bekend?
 
 
 De regering onderzoekt de mogelijkheden voor opname van «Union of
Good» op de lijst van terroristische organisaties. Dit is nog niet afgerond.
 
 
 Iran: kent de Minister het sanctiebeleid van het Verenigd
Koninkrijk tegen Iran en is de Minister bereid daar naar te kijken?
 
 
 In de gehele Europese Unie zijn de in Europees verband overeengekomen
sancties tegen Iran van toepassing. De Nederlandse regering is in overeenstemming
met de betreffende sanctieverordening terughoudend bij het afgeven van vergunningen
voor de uitvoer naar Iran. Verschillen tussen lidstaten bij de interpretatie
van de verordening moeten in het belang van de effectiviteit van de sancties
en van de betrokken bedrijven worden vermeden. Ik heb intensief contact met
mijn EU-collega’s, waaronder het VK, om het «level playing field»
binnen de Europese Unie te waarborgen.
 
 
 Vragen van het lid Thieme/Partij voor de Dieren: Welke
criteria worden gehanteerd bij het subsidiëren van projecten onder het
Initiatief Duurzame Handel. Hoe wordt het geld verdeeld over de projecten?
Welke verantwoordelijkheid neemt de overheid in dit proces? Hoe worden deelnemers
geselecteerd, zowel hier als daar? Welke indicatoren hanteert het kabinet?
Op welke manier kan het op dit beleid afgerekend worden? Wat is de definitie
van duurzaamheid die in de proces gebruikt wordt?
 
 
 Kern van het Initiatief Duurzame Handel is dat op basis van de voorstellen
van maatschappelijke organisaties en bedrijven er gewerkt wordt aan het verduurzamen
van ketens. Er is dus geen vaste verdeelsleutel voor de projecten. Betrokkenheid
van zoveel mogelijk deelnemers is daarbij het uitgangspunt. Voorwaarde is
wel dat bedrijven en maatschappelijke organisaties ook echt een verschil kunnen
maken in een keten en zelf echt bijdragen met financiële middelen en in kind. Vanaf 2011 moet tenminste 50% van de bijdragen
aan de IDH-projecten van het bedrijfsleven afkomstig zijn.
 
 Per keten worden vervolgens indicatoren ontwikkeld.
Ten aanzien van cacao gaat het dan bijvoorbeeld om de hoeveelheid gecertificeerde
cacao die op de wereldmarkt is gebracht. Ten aanzien van het duurzaam hout
gaat het bijvoorbeeld om het volume FSC-gecertificeerd hout uit het Amazone
gebied dat verhandeld wordt op de overige Europese markten. Monitoring van
de indicatoren vindt plaats op basis van een monitoringsprotocol dat is vastgesteld
door de IDH-raad waarin bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd
zijn.
 
 
 De definitie van duurzaamheid verschilt per keten,
maar de kern is dat in alle ketens meer aandacht komt voor sociale aspecten
als inkomen en arbeidsrechten en milieu aspecten zoals het gebruik van pesticiden
en duurzaam bosbeheer. Daarbij wordt aangesloten bij de internationale afspraken
en normen vanuit de ILO, GRI en de OESO.
 
 
 De Round Table on Responsible Soy (RTRS) speelt een
belangrijke rol bij het organiseren van een open en transparant proces voor
de verduurzaming van soja. Dit gebeurt in samenwerking met IDH. Dit jaar hebben
de betrokken stakeholders de standaard voor duurzame soja definitief vastgesteld.
Het verminderen van pesticidengebruik is één van de overeengekomen
criteria. Bescherming van tropische bossen en gebieden met hoge biodiversiteitswaarden
een ander. Met het aannemen van de standaard zal komend jaar het proces van
certificering starten. Dit moet leiden tot een duurzamer productie. Er resten
daarbij ongetwijfeld nog de nodige uitdagingen. Nederland blijft in dit proces
een constructief-kritisch waarnemer. 
 
 
 
 Wat is de visie van het kabinet op de lopende Doha-ronde
binnen de WTO? Welke handreikingen is Nederland bereid te doen aan OS-landen?
 
 
 De EU en Nederland blijven zich in het kader van de DOHA-ronde inzetten
voor een ambitieus en evenwichtig totaalakkoord dat rekening houdt met de
offensieve en defensieve belangen van Nederland en dat ook serieus werk maakt
van de ontwikkelingsdimensie van deze ronde. In november 2010 heeft de G20
de wens uitgesproken om de onderhandelingen in 2011 af te ronden. De APEC
(Aziatische landen) herhaalde deze oproep. Sindsdien is er weinig voortgang
geboekt. DG WTO Lamy heeft op 14 december onderhandelaars opgeroepen
hun verantwoordelijkheid te nemen.
 Juist nu, in tijden van financiële crisis, is het van het grootste
belang het multilaterale (handels)stelsel te bestendigen met een akkoord.
Bovendien zal een nieuwe ronde van handelsliberalisering en vermindering van
marktverstoringen een positieve impuls zijn voor de reële economie. Een
WTO-akkoord zou op mondiaal niveau ruim 400 miljard dollar kunnen opleveren.
 
 
 Eindelijk werd duidelijk hoe Shell in Nigeria te werk
gaat. Wat gaat Nederland hieraan doen, vraag ik de Minister. Hoe nemen wij
onze verantwoordelijkheid, nu de hele wereld weet dat een groot Nederlands
bedrijf zich schuldig maakt aan corruptie? Graag hoor ik hoe hieraan een vervolg
gegeven zal worden. Hoe zit het momenteel met de aansprakelijkheid van Nederlandse
bedrijven voor activiteiten in het buitenland?
 
 
 Vanuit hun verantwoordelijkheid voor het bevorderen van zowel de Nederlandse
economische belangen als van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen hebben
de ministeries van BZ en EL&I aanhoudend contact met Shell. Daarbij komen
de «Voluntary Principles on Security and Human Rights» en toepasselijke
OESO-richtlijnen aan de orde. Shell heeft deze principes vertaald naar de «Shell
General Business Principles», die ook worden toegepast door de werkmaatschappijen
in Nigeria. In genoemde gesprekken wordt niet alleen op corruptiebestrijding
ingegaan, maar ook op mensenrechten, milieu- en luchtvervuiling, onveiligheid,
georganiseerde diefstal van olie en activiteiten van rebellen in het gebied.
De visie die de Amerikaanse autoriteiten in hun berichten gaven, laat ik voor
hun rekening.
 
 
 Zoals het er nu naar uitziet zal de door sommigen bepleite
afgeslankte Afghanistan-missie worden gefinancierd uit het ontwikkelingsbudget.
Dit is een regelrechte schande. Als dit dan een vorm van ontwikkelingshulp
is, hoe verhoudt zich dat dan tot de kabinetsafspraak dat we alleen ontwikkelingshulp
zouden geven aan landen zonder corruptie en die enigszins stabiel zijn, waardoor
we zeker zijn van de effectiviteit van de hulp? Graag een reactie.
 
 
 Nederland houdt zich voor de financiering van eventuele toekomstige missies
aan de internationale afspraken. Er is geen sprake van financiering vanuit
ontwikkelingssamenwerking van onderdelen van een missie die daar niet voor
in aanmerking komen (zie ook het antwoord op de vraag van Lid Voordewind).
 Zoals bekend wordt de Kamer regelmatig op de hoogte gehouden van de ontwikkelingssamenwerking
met Afghanistan, inclusief de zorgvuldige keuze van partners en kanalen die
risico’s aanzienlijk beperkt. Van de resultaten van de Nederlandse inzet
in Uruzgan werd de Kamer op de hoogte gesteld door middel van de rapportages
van een Afghaanse NGO, die hier onderzoek naar heeft verricht.