Behandeling van het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 6547-6564

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 107, pagina 6547-6564

14-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30501Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 14 september 2006)Pagina 6515-6515
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 14 september 2006)Pagina 6584-6584
Behandeling van het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501)Pagina 6547-6564
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 17 mei 1994 te Parijs tot stand gekomen verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Franse Republiek inzake personencontrole op de luchthavens op Sint-Maarten (Trb. 1994, 144) (24074)Pagina 6515-6515
Debat over uitspraken van de minister van Justitie over de sharia (30697)Pagina 6515-6537
Behandeling van het Verslag van de Nationale ombudsman over 2005 (30530)Pagina 6515-6515
Voortzetting van het debat over uitspraken van de minister van Justitie over de sharia (30697)Pagina 6539-6546
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de uitspraken over de sharia, te weten de motie-Wilders over het opzeggen van het vertrouwen in de minister van Justitie (30697, nr. 1), de motie-Van Haersma Buma c.s. over het verbieden van groeperingen die de democratische rechtsorde omver willen werpen (30697, nr. 2), de motie-Van Miltenburg over een analyse van groeperingen die de democratische rechtsorde omver willen werpen (30697, nr. 3) en de motie-Van Schijndel c.s. over het actiever gebruikmaken van bevoegdheden neergelegd in artikel 2:20 van het Burgerlijk Wetboek (30697, nr. 4)Pagina 6546-6547
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het onderwijstoezicht in verband met de beëindiging van de bekostigingsrelatie tussen de agrarische innovatie- en praktijkcentra en de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (30541)Pagina 6579-6584
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling voor de toelating, het op de markt brengen en het gebruik van gewasbeschermingmiddelen en biociden (Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden) (30474)Pagina 6564-6579
Regeling van werkzaamheden (donderdag 14 september 2006)Pagina 6537-6539

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 205 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regels
voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten
door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501).De voorzitter:Het woord is aan de heer Aptroot.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Afgelopen dinsdag gaf de minister in het debat over de bouwfraude
aan dat hij voorafgaand aan dit debat enkele mededelingen zou doen omdat die
punten straks in de bijdragen van de Kamer terug kunnen komen.De voorzitter:Dat was mij niet bekend. Mijn excuus aan de heer Aptroot,
die ik al uitgenodigd had om het woord te voeren.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Dit is voor mij een novum, een interruptie door de minister
aan het begin. Dat vind ik wel heel aardig.De voorzitter:Het gaat niet om een interruptie, maar om door een Kamerlid gevraagde
mededelingen.Minister Wijn:Voorzitter. Ik was van plan om dat in mijn eerste termijn te doen. Het
kan ook nu. Het maakt mij niet zo veel uit.De voorzitter:De heer Atsma en misschien ook andere Kamerleden hechten eraan dat het
nu gebeurt. Ik ga ervan uit dat het niet lang duurt.De heer Atsma (CDA):Dat klopt, het zouden een paar mededelingen zijn. Het is praktisch om
dat nu te doen, want dan kunnen wij dat direct meenemen. Dat scheelt straks
tijd.De voorzitter:Ik vraag aan de minister of dat mogelijk is.Minister Wijn:Ja hoor.De voorzitter:Ik neem aan dat het niet heel lang zal duren. De minister doet dus eerst
een mededeling.Minister Wijn:Voorzitter. Ik zou inderdaad nog terugkomen op een aantal zaken uit het
algemeen overleg over de bouwfraude: uitsluiting van bouwbedrijven door overheden
en de samenhang daarvan met de 1 meiregeling. Naar aanleiding van de
1 mei-oproep van het kabinet hebben 473 bouwbedrijven op vrijwillige
basis informatie aangeleverd bij de NMa. Dat zijn de zogenaamde "1 meiklanten".
Uit deze stukken is vervolgens het kartelgedrag van in totaal 1374 bedrijven
naar voren gekomen. Al deze 1374 ondernemingen zijn door de NMa in staat van
beschuldiging gesteld. Daarbij gaat het dus zowel om 1 meiklanten als
om bedrijven die er door anderen zijn "bijgelapt". Van die bedrijven
hebben er 1229 gekozen voor de collectieve en versnelde sanctieprocedure,
die nu is afgerond.Op dit moment is de NMa bezig met het opleggen van de boetes aan de 145
bedrijven die hebben gekozen voor de reguliere en individuele sanctieprocedure.
Die procedures zijn thans nog niet afgerond. Bedrijven die door het Rijk kunnen
worden uitgesloten, moeten onder deze 145 bedrijven worden gezocht. Zij hebben
immers geen schaduwboekhouding ingeleverd bij de NMa en hebben ook niet gekozen
voor de versnelde sanctieprocedure. Bedrijven kunnen alleen worden uitgesloten
als hun boetes bij de NMa of hun veroordelingen bij de strafrechter onherroepelijk
zijn geworden. Deze 145 bedrijven zijn echter nog niet definitief veroordeeld,
omdat hun procedures nog niet zijn afgerond. Bovendien is een aantal bouwbedrijven
in bezwaar gegaan tegen de boete die door de NMa is opgelegd. Mogelijk gaan
zij later ook nog in beroep bij de rechter. Zodra hun veroordeling definitief
is, kunnen zij worden uitgesloten, tenzij zij hebben bijgedragen aan de collectieve
regeling bouwnijverheid.Er zijn ook bouwbedrijven strafrechtelijk vervolgd voor hun aandeel in
de bouwfraudezaak. Daarbij gaat het om bedrijven die bijvoorbeeld veroordeeld
zijn voor het lidmaatschap van een criminele organisatie. Ook die bedrijven
kunnen, zodra hun veroordeling definitief is, worden uitgesloten, zelfs als
zij aan de drie maatregelen hebben meegedaan. Zij zijn echter in hoger beroep
gegaan. Over hun uitsluiting beslist overigens het COVOG. Dit alles betekent
dat de aanbestedende rijksdiensten nu nog geen bedrijven hebben kunnen uitsluiten
op basis van hun betrokkenheid bij de bouwfraude. De toekomst zal uitwijzen
in hoeverre bedrijven daadwerkelijk uitgesloten kunnen c.q. zullen worden.
Ook gemeenten kunnen op dit moment nog geen bedrijven uitsluiten op basis
van de bouwfraude. De gemeenten hebben wel naar aanleiding van de bouwfraude
in algemene zin hun integriteitsbeleid aangescherpt. Er zijn ook bedrijven
uitgesloten, zij het op andere gronden dan de bouwfraude. De gemeente Den
Haag sluit bijvoorbeeld op dit moment iedere onderneming uit die geen verklaring
van goed gedrag kan overleggen. De gemeente Amsterdam gaat een stap verder.
Daar bestaat een bureau screenings- en bewakingsaanpak dat de integriteit
van inschrijvende ondernemers beoordeelt. Ondernemers die niet alle benodigde
gegevens kunnen of willen aanleveren, mogen bij de gemeente Amsterdam nooit
deelnemen aan een aanbesteding. Hoeveel bouwbedrijven er door andere overheden
zijn uitgesloten, kan ik niet zeggen. Dat overzicht bestaat niet, al is het
maar omdat er meer dan vierhonderd gemeenten zijn in Nederland. Wij weten
het niet van alle gemeenten.De heer Depla vraagt zich tevens af of de bedrijven die hun schaduwboekhouding
hebben ingeleverd bij de NMa, er nu niet bekaaid afkomen ten opzichte van
de bedrijven die dat niet hebben gedaan maar die later eveneens niet zijn
uitgesloten omdat zij alsnog hebben gekozen voor de versnelde procedure. Hebben
de 1 meiklanten dan een streepje voor? Ten opzichte van de bedrijven
die pas later besloten om schoon schip te maken door met de verkorte procedure
mee te doen, hebben de 1 meiklanten een streepje voor. Zij hebben ten
opzichte van alle andere veroordeelden kortingen tot 40% op hun boete
gekregen. Zij zijn dus voor hun openhartigheid beloond in de sfeer van strafvermindering.
Ten opzichte van de bedrijven die hun leven pas op het allerlaatste moment
beterden, door aan de collectieve regeling mee te doen, hebben zij een extra
streepje voor. Die late bekeerlingen hebben gezamenlijk 73,5 mln. op tafel
moeten leggen. Individueel hebben zij een NMa-boete zonder korting gekregen.Hiermee heb ik de Kamer de feitelijke informatie gegeven die ik bij het
AO nog niet voorhanden had.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. In de wet lijkt niet zoveel geregeld te worden. Het gaat vooral
om een kapstok om ministeriële regelingen en algemene maatregelen van
bestuur aan op te hangen. Wij zien straks wel wat er is. Het kan immers geen
kwaad. De VVD-fractie neigt echter toch naar enige zorgen over dit wetsvoorstel.
Wij zijn het eens over de problemen die heersen bij de aanbestedingen. Wij
willen die problemen oplossen. Dat kan vandaag nog niet met het wetsvoorstel,
maar wel met wat in het vervolg door de minister wordt bedacht en door de
Kamer wordt goedgekeurd. Dat moet regelen dat de aanbestedingen bij de overheid
goed gaan. Voor de VVD-fractie zijn dus de komende ministeriële regelingen
en algemene maatregelen van bestuur het belangrijkst. Het kan best zijn dat
wij op enig moment zeggen dat een aanbestedingswet, ministeriële regelingen
en een algemene maatregel van bestuur bij elkaar onoverzichtelijk worden.
Het kan op dat moment beter zijn om de aanbestedingswet aan te passen. Er
is dan één wet waarin alles goed is geregeld. Wetten moeten
immers duidelijk en eenduidig zijn. Wij zien niet gek op kerstbomen.Bij de komende uitwerking van dit wetsvoorstel zijn zes punten voor de
VVD-fractie van belang. Het eerste punt is dat aanbestedingen transparant
moeten zijn en dat de rechtsbescherming geregeld moet zijn. Dat betekent voor
ons dat de voorwaarden volstrekt duidelijk moeten zijn, maar ook dat de uitkomst
van een aanbesteding helder moet zijn en dat er goed over moet worden gecommuniceerd.
Wij krijgen regelmatig signalen uit het bedrijfsleven dat aanbestedingen eindigen
in een resultaat dat nauwelijks wordt gecommuniceerd, anders dan: uw bedrijf
heeft de opdracht niet gekregen. Het kost bedrijven vaak moeite om na een
negatieve uitslag een gemotiveerd besluit in handen te krijgen. Een gemotiveerd
besluit is echter een voorwaarde om bijvoorbeeld een kort geding aan te spannen.
De termijn voor het aanspannen van een kort geding is vijftien dagen. Als
je anderhalve week of twee weken bezig bent om een gemotiveerd besluit te
krijgen, dan is er geen sprake meer van goede rechtsbescherming. Wij vinden
dat die rechtsbescherming ook achteraf noodzakelijk is. Is de minister van
plan om dit te gaan regelen?Het tweede punt is dat de Nederlandse aanbestedingsregels exact overeen
moeten komen met wat Europa van ons vraagt, en niet meer. Volgens onze informatie
is er nog steeds sprake van een Nederlandse kop op de aanbestedingsregels.
Een voorbeeld hiervan is de noodzaak van een integriteitsverklaring, waarvoor
Europa een drempel hanteert, terwijl overheden die hier vaak voor alles eisen.
Wij willen van de minister weten of dat zo is en of hij bereid is om te regelen
dat wij de Europese drempel aanhouden. Wij vinden integriteit van groot belang,
maar vinden het wel wat ver gaan om een onderzoek te doen en om bedrijven
allerlei verplichtingen op te leggen wanneer bijvoorbeeld een gemeente bij
de plaatselijke kantoorboekhandel een paar potloden en schrijfblokken wil
kopen. Of wanneer ambtenaren overwerken en er bij het pizzabedrijf om de hoek
een paar pizza's worden besteld. Dan gaat de bureaucratie te ver.Het derde punt is dat het bij aanbesteden niet alleen om de prijs moet
draaien. Het gaat wat ons betreft om veel meer. Los van die prijs-kwaliteitsverhoudingen
zijn er andere redenen om een besluit te nemen over openbaar aanbesteden.
Wij vinden het noodzakelijk dat de overheid af en toe een bedrijf helpt om
een start te maken. Soms moet de overheid bij een nieuwe techniek, ook als
die misschien wat duur en onzeker is, kiezen voor een bepaald bedrijf of een
bepaalde manier van uitvoering. In sommige gevallen moet de overheid kunnen
kiezen voor andere mogelijkheden, mits goed beargumenteerd en gecommuniceerd.Het vierde punt is dat in te schakelen bedrijven integer moeten zijn.
Dat staat voor ons allen vast. Het moet alleen wel zo simpel mogelijk. Daarom
vinden wij dat er sprake moet zijn van één bindend advies: een
bedrijf is integer of niet. Wat ons betreft komt er ook één
register. Het is niet de bedoeling dat elke overheid, elke gemeente, gaat
bekijken of een bedrijf integer is. Laten wij het één keer checken
en dan weten wij het. Iedereen die het nodig heeft, zou snel toegang tot het
register moeten krijgen, dat wil zeggen als het bedrijf het ook goedvindt.
Kan de minister dat zo regelen? Kan hij ook bepalen dat alle overheden daaraan
meedoen en dat zij niet hun eigen eisen stellen?Het vijfde punt gaat over de kosten voor bedrijven die meedoen in een
aanbesteding. Wij vinden dat die zo laag mogelijk moeten zijn. De kosten voor
deelname aan een aanbesteding moeten in een reële verhouding staan tot
de mogelijke opdracht, het proportionaliteitsbeginsel. Aanbestedingen moeten
ook voor het midden- en kleinbedrijf goed toegankelijk zijn. Dat bevordert
de concurrentie. Uit gesprekken met bedrijven die veel aanbestedingen bij
de overheid meemaken, blijkt het een kostbare aangelegenheid te zijn. Ik heb
de boekwerken gezien voor kleine gebouwen, het zijn pillen van honderden pagina's
dik. Dat is niet alleen een probleem voor het bedrijf, maar ook voor de overheid.
Al die bedrijven maken veel kosten en die kosten verdwijnen nooit in het luchtledige.
Ze worden op een of andere manier doorberekend. Niet alleen de bedrijven zijn
de dupe, uiteindelijk moet de overheid er toch voor betalen. Wij willen dat
alleen de noodzakelijke eisen worden gesteld en dat alleen om noodzakelijke
en proportionele administratieve verplichtingen wordt gevraagd. Hoe kunnen
wij dat regelen? Hoe kunnen wij voorkomen dat opdrachten zo worden geclusterd
dat slechts enkele grote bedrijven in aanmerking komen?Wij hebben veel geleerd van de bouwfraude. Mogelijkheden tot fraude zijn
er het snelst als er maar weinig concurrenten zijn, die elkaar gemakkelijk
weten te vinden. Neem een provincie die het onderhoud van het groen aanbesteedt.
Het is onzinnig om alles in één klap aan te besteden. Dat betekent
dat lokale hoveniers nooit die klus kunnen doen. Er zijn in de provincie misschien
maar twee of drie bedrijven die deze klus aankunnen. Dat is niet verstandig.
Wij vinden dat zo veel mogelijk ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf
moeten kunnen meedoen. Dat is ook de les die wij uit het verleden moeten leren.
Wij willen dus dat de drempels voor het midden- en kleinbedrijf worden weggenomen.
Als er drempels moeten zijn – er is natuurlijk een grens aan het opknippen
van aanbestedingen – dan moeten ze zo laag mogelijk zijn.In principe – het zesde punt – zijn wij altijd voor minder
regels, maar in dit geval zouden wij graag zien dat aanbestedingsregels uniform
zijn voor iedere overheid, dit ter voorkoming van onnodige kostenbelemmering
voor bedrijven. Het probleem is bekend. Veel overheden vinden elke keer weer
opnieuw het wiel uit en weten het beter dan anderen. Wij zouden ons kunnen
voorstellen dat er weinig regels zijn voor aanbestedingen, maar wel volstrekt
duidelijk en uniform voor alle overheden. Wij zouden graag zien dat de minister
die uniformiteit in de komende ministeriële regeling of algemene maatregel
van bestuur regelt. Wij willen geen oerwoud van regelingen.
Dat is slecht voor de bedrijven, slecht voor het midden- en kleinbedrijf en
uiteindelijk ook slecht voor de overheid. Klip en klaar, een set aanbestedingsregels
en dat is het dan, of het een gemeente, provincie, waterschap of wat dan ook
is. Dat zal goed zijn voor de bedrijven, het zal geld besparen en dat is weer
goed voor de belastingbetalers.Als de minister komt met zijn ministeriële regelingen of zijn algemene
maatregelen van bestuur, moeten wij daar goed naar kunnen kijken, want eigenlijk
zijn die nog belangrijker dan de wet zelf. Wij willen dan ook g een heel korte
voorhangprocedure waardoor wij nauwelijks tijd hebben om het zelf te bekijken,
laat staan om ondernemers en andere overheden de kans te geven om ons kenbaar
te maken wat zij ervan vinden. Daarom heb ik samen met mijn collega Verdaas
een amendement ingediend dat ertoe strekt om de termijn te verlengen, opdat
wij er echt goed naar kunnen kijken en, als dat nodig of wenselijk is, rondetafelgesprekken
of hoorzittingen kunnen organiseren.Mijn collega Verdaas en ik hebben nog wat gedaan, namelijk gekeken naar
het Belgische aanbestedingsmodel, waarmee enkele Nederlandse bedrijven die
ook in België werken goede ervaringen hebben opgedaan. In het kort komt
het erop neer dat bedrijven een keer worden beoordeeld en al of niet gekwalificeerd
of gecertificeerd worden voor bepaalde categorieën projecten of bouwwerken.
Hierdoor is de kwalificatie die elke keer bij elk project nodig is overbodig.
Is het eenmaal geregeld, dan kun je in aanmerking komen voor bepaalde projecten
en kun je meedoen met de aanbesteding. Wij zouden graag zien dat dit systeem
wordt bekeken en met het Nederlandse wordt vergeleken, want het is best mogelijk
dat er ook nadelen aan zitten. Het zou ook goed zijn als de minister ook eens
een vergelijking maakt met andere Europese landen of de Verenigde Staten om
te bezien of wij daar wellicht nog wat van zouden kunnen leren. Is de minister
bereid een dergelijke vergelijking te maken en om ons bijvoorbeeld voor 1 maart
2007 daarover te informeren?De heer Atsma (CDA):Heeft het Belgische systeem niet het bezwaar dat een "promotie"
naar een hogere klasse wel erg lastig is? Men kan meedingen met opdrachten
tot 10 mln. of 25 mln., maar wil je een klus van 50 mln. binnenhalen, dan
sta je aan de verkeerde kant van de streep en heb je minder kansen. Bent u
niet bang voor die beperking? Ik kan mij voorstellen dat het vanuit uw liberale
benadering toch wel een nadeel is dat bedrijven daardoor onnodig worden buitengesloten.De heer Aptroot (VVD):Als iemand die in een bepaalde klasse projecten mee mag doen, zich niet
mag aanmelden voor een hogere klasse, dan zouden wij dat een niet aanvaardbare
starheid vinden. Als iemand gekwalificeerd is voor bepaalde projecten, mag
hij in ieder geval meedoen, maar voor hoger gekwalificeerde projecten zal
hij alle formulieren opnieuw moeten invullen. Dat zal in sommige situaties
een voordeel zijn en in andere in ieder geval geen nadeel. Ik weet niet of
het Belgische model per saldo echt zoveel beter is. Ik zeg ook niet dat ik
het wil en ik heb de indruk dat mijn collega Verdaas dat ook niet zegt, maar
wij willen wel dat er op zijn minst eens goed naar wordt gekeken. Wij willen
het ook niet vandaag regelen, maar zouden er wel over enkele maanden meer
duidelijkheid over willen hebben. Voorzitter. Ten slotte de Regieraad, waar de minister regelmatig naar
verwijst. Wij krijgen klachten dat in die belangrijke raad het midden- en
kleinbedrijf niet vertegenwoordigd is, dat bedrijven tot 50 mln. omzet er
geen stem in hebben. Wij zouden dat geen goede zaak vinden. Ook dat soort
bedrijven zouden er een stem in moeten hebben. Is dit juist en, zo ja, is
de minister bereid om ervoor te zorgen dat ook zij daarin een vertegenwoordiger
kunnen laten plaatsnemen?Tot slot de mededelingen van de minister over het verloop van de bouwfraude.
Ik neem daar nu kennis van. Het is in ieder geval goed dat er nog steeds vaart
in het proces zit. Het is alleen jammer dat de eindconclusie over welke bedrijven
al dan niet worden uitgesloten, zo lang op zich laat wachten. Wij zouden graag
sneller helderheid hebben, maar ik begrijp dat dit met het oog op de rechtsbescherming
niet anders kan; mensen kunnen immers in beroep gaan. Daarom neem ik deze
informatie voor kennisgeving aan. Ik heb er begrip voor dat de minister zich
concentreert op het wetsvoorstel dat wij nu behandelen.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de mededeling vooraf waarin hij de
informatie heeft verstrekt waarom wij afgelopen dinsdag hebben gevraagd tijdens
het algemeen overleg over de afronding van de enquête over de bouwfraude.
Uit die mededeling blijkt dat de bedrijven die zich in het kader van de zogenaamde
1 meiregeling vrijwillig hebben gemeld daar voordeel van hebben gehad.
Dit was een cruciaal punt voor mijn fractie. Het is ook duidelijk dat de bedrijven
die zich niet hebben gemeld, daar achteraf geen voordeel van zullen hebben.
Ik maak uit de woorden van de minister op dat een aantal van hen een hogere
boete voor de kiezen heeft gekregen. Natuurlijk moet het recht zijn beloop
hebben en kan iedereen nog in beroep gaan, maar ik ben vooralsnog tevreden
over de mededeling van de minister.Ik hecht er echter aan om dit nog eens te zeggen, omdat wij van mening
zijn dat de totstandkoming en vaststelling van de Aanbestedingswet in zekere
zin het sluitstuk zijn van hetgeen de Kamer zou moeten doen naar aanleiding
van de bevindingen van de enquête naar de bouwfraude. Ik kan natuurlijk
niet echt over een sluitstuk praten, want dit is een continu proces. De Aanbestedingswet
en alles wat op basis daarvan met de sectoren is en wordt uitgewerkt, is een
belangrijk scharnierpunt in dit totale proces. Daarom hechten wij eraan dat
de Aanbestedingswet snel door beide Kamers wordt behandeld. Dan kan er een
punt achter deze zaak worden gezet. Wij hopen dat de boeteregeling snel kan
worden geregeld en dan kan iedereen – nadat er schoon schip is gemaakt –
verder.De CDA-fractie is dus blij met het feit dat er nu een voorstel voor een
Aanbestedingswet voorligt. In onze beleving heeft deze wet vooral het karakter
van een raamwet. In algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen zal een aantal vaak niet onbelangrijke details nader worden ingevuld.
Wij hebben geen moeite met deze werkwijze, maar wij maken hier wel de kanttekening
bij dat de Kamer in dezen wel op grote afstand komt te staan. Daarom hebben
wij behoefte aan een aanpassing van het wetsvoorstel op dit punt, opdat de
Kamer wordt betrokken bij de algemene maatregelen van bestuur
die worden afgekondigd. Dit kan eenvoudig door de voorhangprocedure te introduceren.
Wij hebben afgezien van het indienen van een amendement, omdat er afgelopen
dinsdag een amendement is voorgesteld door mijn collega's Verdaas en Aptroot.
Ik zeg er wel bij dat wij niet de huidige formulering van het amendement delen
die uitgaat van een voorhangprocedure voor beide Kamers der Staten-Generaal.
Wij zijn van mening dat kan worden volstaan met het voorleggen van de voornemens
aan de Tweede Kamer. Daarna kan de minister, eventueel na overleg met betrokkenen
uit de verschillende sectoren, groen licht krijgen. Wij vinden het amendement
dus sympathiek, maar wij vragen ons af of de algemene maatregelen van bestuur
ook aan de Eerste Kamer moeten worden voorgelegd. Misschien wil de minister
hierop ingaan in zijn reactie op het amendement.Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de opmerkingen van de heer Aptroot
over de ministeriële regelingen.Een ander, niet onbelangrijk punt dat aan de orde moet komen als wij praten
over de afronding van de Aanbestedingswet, is dat van de uniformiteit en proportionaliteit.
Wij vinden het in feite niet acceptabel dat aanbestedende diensten willekeurig
totaal verschillende eisen kunnen stellen aan potentiële opdrachtnemers.
Juist als je het hebt over een uniform aanbestedingsbeleid, zou die willekeur
moeten verdwijnen. Het zou goed zijn als de overheid daarvoor duidelijke richtlijnen
aangeeft. Wij dienen daarover zo nodig in tweede termijn een motie in. Ik
ga er echter van uit dat de minister dit geluid van de Kamer serieus neemt.
Het kan namelijk niet zo zijn dat met twee maten wordt gemeten.Dit alles raakt de wijze van aanbesteding en de wijze waarop de integriteitverklaring
wordt ingevuld. In die zin was ik blij met de toelichting van de minister,
voorafgaand aan de eerste spreker. Hij heeft daarbij klip en klaar duidelijk
gemaakt dat er geen zicht is op het aantal bedrijven dat wordt uitgesloten
van bepaalde opdrachten. Waarom niet? Omdat alle gemeenten op dit punt hun
eigen beleid voeren, iets wat wij niet zouden moeten willen. In die zin is
er nog een weg te gaan. Het mag niet zo zijn dat gemeente A wordt goedgekeurd,
en gemeente B niet. Die willekeur geldt wat ons betreft niet alleen voor die
opdrachten die EU-proof moeten zijn, maar ook voor die opdrachten die onder
die drempel vallen. Juist bij die laatste opdrachten speelt het mkb een buitengewoon
cruciale rol. Wij weten dat dit de motor van de Nederlandse economie is, en
dat het de lat zo hoog mogelijk legt, wat per saldo betekent dat veel bedrijven
uit het mkb achter het net vissen. Ik hoop dat de minister hierop ingaat.
Willekeur kan absoluut niet. Het mkb maakt zich terecht zorgen over een aantal
ontwikkelingen die gaande zijn. Ik wijs op de vorig jaar bij de begroting
van EZ ingediende motie van mijn collega Ten Hoopen, waarin een lans wordt
gebroken voor de bedrijven in de mkb-sector.Ook mijn fractie heeft naar het Belgische kwaliteitssysteem gekeken. Daar
zitten misschien aanknopingspunten aan vast, maar ook een risico. Deelt de
minister die visie? Moet daar niet voorzichtig mee worden omgegaan, om te
voorkomen dat bedrijven worden uitgesloten? Wij zijn ervoor dat het integriteitskeurmerk
niet wordt gekoppeld aan opdrachtgevers: gemeenten gaan niet afzonderlijk
bepalen wie wel of niet voor een integriteitkeurmerk in aanmerking komt. Dat
moet gebonden zijn aan het keurmerk van Justitie. Ik ga ervan uit dat de minister
het met de CDA-fractie eens is dat hierbij een aantal objectieve criteria
leidend moet zijn. Die criteria moeten uiteindelijk door het ministerie van
Justitie van een stempel worden voorzien, omdat ook hier het risico van willekeur
op de loer ligt.Aan het integriteitskeurmerk mag niet te veel administratieve lastendruk
kleven en daarom heeft het onze voorkeur om het keurmerk minimaal twee of
drie jaar van kracht te laten zijn. Dat voorkomt dat een ondernemer ieder
jaar de gang naar het justitieloket moet maken. Het ligt overigens wel erg
voor de hand dat deze gegevens ook digitaal bereikbaar zijn voor iedereen
die een opdracht wil aanbesteden. Ik hoop dat de minister mij kan garanderen
dat de administratieve lasten en de werkdruk tot een minimum beperkt blijven.Het toezicht op aanbestedingen heeft iets minder aandacht gekregen. Opdrachtnemers
zullen echter wel degelijk ergens moeten aankloppen als er bij de aanbesteding
fouten zijn gemaakt. De heer Aptroot gaf praktische voorbeelden, maar hij
zei niet waar deze mensen dan terecht zouden moeten kunnen. Ik ben wel benieuwd
hoe dat klachtenloket of die aanbestedingsautoriteit er uit gaat zien. Het
moet in ieder geval een laagdrempelige instantie zijn die op korte termijn
handen en voeten krijgt. De sector zit hierop namelijk met smart te wachten,
zoals wel blijkt uit de klachten die wij ontvangen over de willekeur van de
aanbestedende diensten.De overkoepelende organisaties VNO-NCW en MKB Nederland stellen dat de
rechtsbescherming gebreken vertoont. Verder is het instrument van de arbitrage
langzamerhand uit het zicht verdwenen. Is dat waar en, zo ja, betekent dat
dan dat zelfregulering door middel van arbitrage niet of nauwelijks meer mogelijk
is? Stappen bedrijven, met andere woorden, bij een geschil onmiddellijk naar
de rechter? Wij zouden dat geen goede zaak vinden, want het heeft echt de
voorkeur dat problemen zo veel mogelijk door zelfregulering worden opgelost.Ik heb kennis genomen van de fundamentele kritiek van de Nederlandse Vereniging
voor Aanbestedingsrecht op de rechtsbescherming van opdrachtnemers. Ik ben
benieuwd hoe de minister op deze kritiek reageert, want het zou jammer zijn
als deze wet niet op brede steun van de Kamer en de sector zou mogen rekenen.De heer Verdaas (PvdA):Voorzitter. Mijn collega's hebben al gememoreerd dat deze aanbestedingswet
het sluitstuk is van een lange discussie in Europa en Nederland. Ik zal het
daarom niet allemaal herhalen.De laatste weken en maanden is mij gebleken dat men met smart wacht op
een heldere aanbestedingswet. Vooral in gesprekken met ondernemers proefde
ik dan ook de nodige teleurstelling over het feit dat de wet eigenlijk leeg
is. Bij juristen leeft verder de zorg of deze wet wel een goed voorbeeld is
van hoe wij in Nederland met wetgeving om willen gaan. Ik sta hier niet zo
principieel tegenover, want ik zie ook wel wat de nadelen zijn van het opnemen
van al die materiële vereisten in de wet. Dat kan namelijk verlammend
werken. De vraag die wij ons vervolgens moeten stellen is: wat is het effect
van die ministeriële regelingen en AMvB's? Een en ander is voor ons reden
geweest om met de steun van de heer Aptroot, en wellicht ook van de CDA-fractie,
aan de AMvB's zwaardere voorhang te verlenen. De AMvB's komen
dan in plaats van ministeriële regelingen. Dat geeft de ruimte om daarover
in de Kamer en met betrokkenen in de samenleving nog uitgebreid van gedachten
wisselen. In de Kamer gaat uiteindelijk vastgelegd worden hoe de aanbestedingspraktijk
gaat werken.De heer Atsma vroeg naar aanleiding van het amendement of de AMvB's in
Eerste en Tweede Kamer behandeld gaan worden. Ik wacht hierover de reactie
van de minister af. Als er goede argumenten zijn kan er wellicht reden zijn
voor wijziging. Uiteraard hoop ik op definitieve steun van de Kamer.De heer Atsma (CDA):Bent u het met mij eens dat wij, na overleg gevoerd te hebben met de sectoren
en branches, er eigenlijk mee kunnen volstaan dat de AMvB's alleen voorgelegd
worden aan de Tweede Kamer, temeer daar wij allen vinden dat snelheid van
invoering van de Aanbestedingswet ook geen onbelangrijk aspect is?De heer Verdaas (PvdA):Dit vormt voor mij geen principieel punt, maar ik wil graag van de minister
weten of hij risico's op vertraging ziet. Als de behandeling op een goede
manier is gebeurd, na gesprekken met ondernemers en opdrachtgevers, wat is
dan het risico dat de AMvB's ook door de Eerste Kamer behandeld worden? Het
is ook een argument om een en ander er meteen uit te halen. Ik hoop dat wij
hier overeenstemming over kunnen bereiken. Voor mij is dit echter geen hard
punt. Ik moet er echter ook met de heer Aptroot, als medeondertekenaar, naar
kijken.Als je naar de onderzoeken van de laatste jaren over de gang van zaken
in aanbestedend Nederland kijkt, dan gaat het nog lang niet overal goed. Bij
de rijksoverheid is de score weliswaar voldoende tot goed en ook bij de lagere
overheden gaat de ontwikkeling de goede kant op. Maar nog niet zo lang geleden
is uit onderzoek gebleken – ik ben de precieze bron even kwijt –
dat vooral bij kleine en middelgrote gemeenten minder dan de helft op de juiste
manier wordt aanbesteed. Dat probleem gaan wij dus niet even oplossen bij
wet of AMvB. Het is vooral een kennisprobleem. Ik vraag de minister of hij
concrete doelstellingen heeft om dit te verbeteren. Moet het bijvoorbeeld
stapsgewijs ieder jaar 10% beter? Ik vraag vooral wat er ondernomen
gaat worden om de kenniskloof bij al die aanbestedende diensten en overheden
te dichten.Het is ook onze wens dat de integriteitstoets zo uniform en transparant
mogelijk wordt vormgegeven om de lasten te verlichten en eenduidigheid te
creëren. Wij vinden het geen wenselijke praktijk dat elke gemeente haar
eigen drempels bepaalt – wanneer wel en niet – en daar een eigen
invulling aan geeft. Dat lijkt misschien in strijd met de wens om zo veel
mogelijk decentraal te regelen, omdat dit onze cultuur zou zijn, maar uiteindelijk
komt de rekening bij dezelfde aanbestedende dienst te liggen, en dus bij de
burger. De lasten van het steeds weer voorbereiden van zo'n toets en het invullen
van formulieren moeten toch een keer worden betaald.Ook over de proportionaliteit is al het nodige gezegd. Ik sluit mij aan
bij hetgeen de heer Aptroot daarover heeft gezegd. Ik wil niet zonder meer
een kopie van het Belgische model, maar ik wil wel dat er heel goed wordt
gekeken op welke manier je uniformiteit, transparantie en proportionaliteit
zo kunt organiseren dat ieder bedrijf een bieding kan doen bij een passende
opdracht. Ik refereer ook aan de motie die eerder is ingediend door de leden
Ten Hoopen, Vendrik en Smeets over 23% van de inkopen door de rijksoverheid
van nieuwe producten en technologieën bij het mkb. Ik snap de strekking
van die motie heel goed en ik ga er zeker geen afstand van nemen, maar je
zou natuurlijk een praktijk willen waarin zo'n motie overbodig is. Dat moet
straks het doel zijn bij het invullen van die AMvB's en het zoeken naar zo'n
systeem. Het mkb moet gewoon zijn rol kunnen spelen en daar niet voor hoeven
te knokken, althans niet meer dan een groot bedrijf.Enigszins in tegenstelling met wat ik tot nu toe heb betoogd als het gaat
om uniformiteit en transparantie, wijs ik erop dat er op sommige beleidsterreinen
ook ruimte moet zijn voor subjectiviteit bij de intellectuele dienstverleners.
Daarbij kun je denken aan architecten, kunstenaars en stedenbouwkundigen.
Zij hebben mij ook benaderd met hun zorg op dat punt. Ik snap hun zorg. Ik
heb zelf ook gewerkt in de ruimtelijkeordeningspraktijk. Je wilt dan soms
gewoon een naam hebben, omdat die persoon mooie dingen heeft gemaakt. Dan
kan een wethouder zeggen dat hij die en die in huis heeft gehaald en dat het
dus goed komt. Het is heel lastig om dat objectief aan te besteden, want het
is zo subjectief als de neten. Ook daar kun je echter uniform in zijn, want
dan is het enige criterium de naam. Daar moet dus met gevoel mee worden omgegaan.
In de memorie van toelichting en in de wet staat er nog niets over. Ik krijg
daar graag een reflectie op.Er bestaat ook een kenniskloof over wat je vanuit Europa wel en niet mag.
Het gaat dan vooral om het stellen van sociale, ecologische, duurzame en innovatieve
vereisten in de aanbesteding. Ik vraag de minister om daar in de AMvB's en
bij de uitvoering van de wet extra aandacht aan te geven. Ik weet dat veel
gemeenten daarnaar op zoek zijn, maar uit angst komen ze er vaak niet toe.
Dan kom je echter nooit toe aan innovatie of die andere doelstellingen.De minister voelt vooralsnog niet voor een toezichthouder. Wij steunen
hem daarin, maar waar kunnen ondernemers dan met hun klacht naar toe? Graag
een reactie daarop. De minister sluit echter niet uit dat er op termijn een
toezichthouder komt, als het niet goed loopt. Welke criteria gelden dan? Hoeveel
klachten moeten er dan zijn en hoeveel aanbestedingen moeten niet volgens
de norm verlopen, voordat er wordt besloten een toezichthouder aan te stellen?
Er draait nu een TenderNed. Ik heb ernaar gekeken, maar volgens mij kan die
prima worden uitgebouwd tot een transparant en uniform systeem. Een betere
toezichthouder krijg je volgens mij niet. Dan kun je voor iedereen inzichtelijk
maken wat er gebeurt. Het aanstellen van een toezichthouder is nooit een doel
op zichzelf. Eigenlijk moet je voorkomen dat die moet worden aangesteld.Artikel 22 roept veel vragen op. Ik heb mij erin verdiept en mij er door
een aantal juristen over laten adviseren. De opdrachtnemers, de bedrijven
denken inderdaad dat er geen mogelijkheid tot mediation meer is. De beroepsprocedure
bij de civiele rechter staat namelijk altijd open. Bij mijn weten kun je dat
niemand verbieden. De heer Aptroot en ik kunnen afspreken dat wij gaan proberen
om er, als wij een conflict hebben, met mediation en arbitrage uit te komen.De heer Atsma (CDA):Dat lukt nooit.De heer Verdaas (PvdA):Het is deze week gelukt. Ik proef enige jaloezie. Niemand kan mij of de
heer Aptroot verbieden om daarna naar de rechter te stappen. Zo interpreteer
ik dat artikel. Als dat juist is, gaat het gewoon om een misverstand. De rechter
zal dan toetsen wat wij hebben afgesproken en of het proces goed is verlopen.
Dat is een marginale toetsing. Er is geen sprake van het overnemen van een
bevoegdheid. Het lijkt mij zinvol als daar duidelijkheid over ontstaat, want
dat zorgt voor rust.De heer Atsma (CDA):Tijdens de debatten over de bouwenquête was er kritiek op de arbitrage
en het functioneren van het instrument. Is de heer Verdaas ook van mening
dat, als het goed werkt – dat is een kwestie van organiseren –
je het eigenlijk zou moeten houden?De heer Verdaas (PvdA):In mijn beleving doet de wet dat ook. In de wet staat dat men aan arbitrage
kan doen en dat daarover afspraken kunnen worden gemaakt. Het gaat niet aan
dat men vervolgens niet alsnog naar de rechter kan stappen. Het is onmogelijk
om dat te verbieden.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Dat was inderdaad mijn verzoek omdat ik straks –
helaas, zeg ik tegen de minister – naar een algemeen overleg wil waar
mijn collega Ineke van Gent een initiatiefnota verdedigt. Het is voor haar
een bijzondere dag en voor mij dus ook. Ik hoop dat dit niet op bezwaren stuit.De overheid in Nederland besteedt jaarlijks zo'n 50 mld. aan allerlei
spullen, zoals asfalt, potloden, gummetjes, auto's voor bijvoorbeeld politieambtenaren,
vliegreizen voor ambtenaren die naar het buitenland moeten voor hun werk enzovoorts,
enzovoorts. 10% van onze nationale welvaart loopt dus via het aanbesteden
in welke vorm dan ook via de overheid in Nederland.Het belang van dit wetsvoorstel, een uniform kader voor aanbestedingen
door dezelfde overheid, kan dus moeilijk onderschat worden. De fractie van
GroenLinks is blij met het wetsvoorstel. Het is goed dat er een uniform kader
komt, opdat alle betrokkenen die met belastinggeld spullen kopen, om het maar
huiselijk te zeggen, weten waar zij aan toe zijn en degenen die de spullen
leveren, kunnen rekenen op een betrouwbare en eerlijke overheid.Ik sluit mij wel aan bij het ongemak dat ik bij collega's bespeur en ook
teruglees in het rapport van de Raad van State over het tamelijk lege karakter
van deze wet. Met principes op zichzelf is niet zoveel mis. Met uniformering,
noodzaak van proportionaliteit in de aanbestedingsprocedures, eerlijke toegang
voor alle betrokkenen, speciale aandacht voor het mkb, waar het de laatste
jaren vaak niet goed ging, is niets mis. Wat betekent dit echter precies in
de praktijk? Tot welk soort regels leidt het waar de aanbestedende diensten
zich aan moeten houden? Daarbij tasten wij in het duister. Het is, eerlijk
gezegd, net iets te belangrijk om het over te laten aan een ongetwijfeld zeer
kundige toekomstige minister van Economische Zaken, die in een volgend kabinet
al die regels moet vastleggen in een ministeriële regeling. Ik vind het
verstandig als de Kamer nog even meekijkt. Ik steun dus ook het amendement
van de heer Verdaas om deze regels minimaal via een voorhangprocedure bij
de Kamer aanhangig te maken. Dan kan de Kamer er nog even naar kijken, dan
kan, wat zeker zo belangrijk is, het veld nog zijn mening geven en dan kan
in het openbaar verantwoording worden afgelegd door de dan zittende minister
van Economische Zaken.Ik sprak over de overheid, de rijksoverheid, die 50 mld. verspijkert.
Daarnaast is er een publieke sector die ook met belasting- en premiegeld wordt
gefinancierd. Deze wet gaat daar uiteraard niet over. Ik maak nogal eens debatten
mee over de gezondheidszorg, waar ongeveer 50 mld. in omgaat. Ook daar valt
nog wel iets te halen, bijvoorbeeld op het gebied van bouwen en aanbesteden.
Denk aan het debat over geneesmiddelen en over hulpmiddelen. Ik noem maar
een paar zaken, terwijl al het geld in de zorg nodig is om te zorgen dat mensen
werkelijk geholpen worden.Heeft wat nu in de aanbestedingswet wordt vastgelegd, consequenties voor
wat in de brede publieke sector op het gebied van aanbestedingen gebeurt?
Ook daar gaat het om heel veel geld. Wordt het tot voorbeeld gesteld en heeft
het als het ware een positieve uitwerking op de wijze waarop in grote sectoren
als sociale zekerheid, onderwijs en gezondheidszorg met aanbestedingen wordt
omgesprongen? Het lijkt mij verstandig dat het Rijk zich hier op prudente
wijze wat meer mee bemoeit. Mijn taxatie is dat er ook geld te halen valt.De collega's hebben al opmerkingen gemaakt over de integriteitstoets.
De parlementaire enquête over de bouwfraude weer terughalend rijst bij
mij de volgende vraag. Stel dat een aanbestedende ambtenaar denkt dat het
niet deugt wat op het bureau naast hem gebeurt. Stelt dat hij denkt dat het
niet door de beugel kan en dat de regels voor de aanbesteding met voeten worden
getreden. Welke mogelijkheid heeft die ambtenaar die dicht op het vuur zit
en het misschien lastig vindt om een aanspreekpunt te vinden, om zijn vermoeden
van fraude of oneigenlijk handelen te melden? In extenso gaat het ook over
de klokkenluidersregeling. Mensen die de moed hebben om onaanvaardbare toestanden
binnen het overheidsapparaat aan de kaak te stellen, dienen te worden beschermd.
In welke mate draagt dit wetsvoorstel daaraan bij? Ik heb er in de gauwigheid
weinig over gezien, maar ik ben er wel in geïnteresseerd. Integriteit
is niet alleen iets wat je vastlegt in een code of een toets in een bedrijf
dat wel of niet integer is, maar evenzeer in de handelingen van ambtenaren
in de alledaagse praktijk. Zij moeten zich gesteund en gedekt weten als zij
fraude melden. Zij moeten er niet voor gestraft worden, zoals in het verleden
nogal eens is gebeurd.Collega's spraken ook over de positie van het mkb. Mkb'ers konden de hoge
toetredingsdrempels die aanbestedingsprocedures de facto voor hen opwierpen
vaak niet nemen. Het wetsvoorstel zegt er een positieve bijdrage aan te leveren:
een level playing field voor grote en kleine bedrijven. Ik zie het echter
nog niet. Daarvoor hebben wij natuurlijk die nadere regels nodig. Dat debat
zetten wij later voort, maar ik hoor graag in dit debat van de minister een
absolute, goudgerande toezegging dat dat level playing field voor grote en
kleine ondernemers gewaarborgd is en dat het ook geborgd is in de latere regels
die wij nog voorgehangen krijgen naar aanleiding van het amendement van de
heer Verdaas.Een ander punt gaat mijn fractie zeer aan het hart. Eigenlijk is deze
aanbestedingswet ook op een andere manier nog leeg. Er ontbreken
gevoelige regels, niet alleen voor de praktijk, maar ook voor de wijze waarop
de overheid die 50 mld. op een maatschappelijk zinvolle manier wil aanwenden.
Wij hebben vele debatten gehad met staatssecretaris Van Gennip over maatschappelijk
verantwoord ondernemen. Keer op keer was iedereen het erover eens dat bedrijven
die maatschappelijk verantwoord ondernemen en die hun verantwoordelijkheid
nemen voor mens en milieu, zo veel mogelijk moeten worden gestimuleerd door
de overheid. Die bedrijven krijgen een plusje, als zij bij de overheid komen
om een opdracht aan te nemen. Is dat de praktijk? Ik lees er niets over. Komt
dat nog terug in die latere regels? Is het de bedoeling van de minister om
daarin te voorzien? Is andersom bijvoorbeeld geborgd, zoals een tijd geleden
in de publiciteit was, dat bij grote bouwprojecten waarbij gemeenten dan wel
het Rijk de aanbestedende partij zijn, foute producten, bijvoorbeeld fout
hout uit illegaal gekapte oerwouden, per definitie worden uitgesloten? Is
bij dergelijke aanbestedingsprocedures geborgd dat aanbestedende ambtenaren
op het niveau van de gemeenten en ook van het Rijk nagaan dat dit niet kan
gebeuren? Het is toch absurd dat wij een deel van die 50 mld. aan fout hout
kunnen uitgeven. Dit zou met deze wet de facto moeten worden uitgesloten.Het bredere debat gaat over duurzaam inkopen. Wij hebben begin deze zomer
een brief daarover ontvangen van de staatssecretaris van Milieubeheer. Eerlijk
gezegd ontbreekt daar weer de energie om er echt werk van te maken. Ook op
dat punt krijg ik graag een toezegging van de minister dat in de regels wordt
geborgd dat met voorrang maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt gesteund,
duurzaam inkopen wordt bevorderd enzovoorts; dit als richting en keuze van
het kabinet.Mijn allerlaatste punt zit op het snijvlak van deze aanbestedingswet en
de innovatiethema's die aan de orde zijn. Het betreft open source software,
vrije software. Toen deze minister de eerste keer kort minister van Economische
Zaken was, heb ik een motie ingediend die de overheid verplicht, uiterlijk
in 2006 alle software in de publieke sector te laten opereren op basis van
open standaarden en via de aanbesteding het gebruik van open source software
te stimuleren. Het is wellicht lastig om nu een dekkend overzicht te presenteren
van de uitvoering van de motie. Ze is natuurlijk uitgevoerd; daar ga ik van
uit. Precies deze punten laten zien: the proof of the pudding is in the eating.
Als innovatie via aanbesteding een pre is, moet je deze motie met voorrang
uitvoeren. Het is niet innoverend, als zowel de rijksoverheid als de gemeentelijke
overheid jaren blijft vastzitten aan één softwareleverancier
omdat die met gesloten standaarden werkt, waardoor je verplicht bent de follow-up
van het programma bij dezelfde leverancier te bestellen omdat je je bestanden
niet meer kunt openen enzovoorts. Innovatief aanbesteden gaat ook over de
wijze waarop de overheid met software omgaat. Ik mag aannemen dat de motie
is uitgevoerd. Als dat niet in dit debat kan, krijg ik graag op korte termijn
voor de begroting van Economische Zaken een kort overzicht van de stand van
zaken van waartoe dat heeft geleid.Laat ik tot slot nog een zorg uitspreken. Anderhalf jaar geleden is er
een kleine rel in de pers geweest over de mogelijkheid dat de rijksoverheid
een nieuw raamcontract zou afsluiten met een door mij niet nader te noemen
softwareleverancier; wij weten wel over wie wij het hebben. De motie zou daarmee
met voeten worden getreden. Mijn informatie is dat dat raamcontract niet is
doorgegaan. Het ging om bakken geld van de rijksoverheid. Gemeenten kregen
nota bene de mogelijkheid om daarbij aan te haken. Ik meen dat zij dat niet
hebben gedaan en de deal is van tafel gegaan. Ik vraag mij dan ook af of die
motie daadwerkelijk is uitgevoerd en hecht er zeer aan om daarover van het
kabinet een goed verslag te ontvangen. Dat hoeft niet uitgebreid te zijn,
maar wel eerlijk en degelijk. Graag wil ik deze kwestie met deze minister
afhandelen. Het is immers niet zeker of hij terugkomt. Ik hecht er dus aan
om het debat daarover voor de verkiezingen te voeren.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Ik zit nog een beetje met mijn hoofd in de sharia. Naar mijn
idee is dat een grotere bedreiging voor Nederland dan de Aanbestedingswet,
maar de kans dat de sharia in Nederland wordt ingevoerd, zal iets kleiner
zijn dan dat de Aanbestedingswet van kracht wordt.Het grootste probleem van dit wetsvoorstel is dat het geen oplossing biedt
voor het probleem van de versnippering van de regelgeving. Ook de Raad van
State en de Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht hebben dat te kennen
gegeven. Tevens zijn daarover verschillende opiniestukken verschenen. Ik vraag
mij dan ook af wat de winst van dit wetsvoorstel is.Het tweede punt is dat het wetsvoorstel heel weinig materiële normen
bevat. Dat standpunt hebben verschillende belanghebbenden ook verwoord. Veel
wordt overgelaten aan nadere regelgeving. Gezien de doelstellingen van dit
wetsvoorstel is dat opmerkelijk. De Raad van State geeft in zijn advies terecht
aan dat het maken van wetgeving nog altijd tot het primaat van de wetgever
behoort en dus niet tot dat van de minister. Ook de SP-fractie steunt daarom
het amendement van de fracties van de VVD en de PvdA.Het derde punt is dat het bij aanbestedingsprocedures slecht is gesteld
met de rechtsbescherming. De minister erkent dat in paragraaf 6 van de memorie
van toelichting. Dat neemt niet weg dat daarover in het wetsvoorstel niets
is geregeld. Mijn fractie vindt dat vreemd.Een veel gehoorde klacht uit de praktijk is dat aanbestedende diensten
hun beslissingen niet goed motiveren. Als zij een bedrijf afwijzen, weet het
vaak niet wat de reden daarvan is. Nu is in het Besluit BOA wel een motiveringsplicht
opgenomen, maar dat komt op de een of andere manier niet goed uit de verf.
Aanscherping van de motiveringsplicht is naar het oordeel van de SP-fractie
dus dringend gewenst. Bovendien vraagt zij zich af waarom daarover niets in
het wetsvoorstel is opgenomen.Ook kan worden gedacht aan het instellen van een laagdrempelig klachtenloket
om de rechtsbescherming te verbeteren. Dat loket moet wel een zeker gezag
hebben, opdat het daadwerkelijk geschillen kan beslechten. Het lijkt ons goed
dat er een extra laag komt tussen het geschil en de juridische procedure.
Uit angst voor een slechte reputatie laten ondernemers gedrag van een aanbestedende
dienst dat in hun visie onrechtmatig is, vaak over zich heen komen. Toch zouden
veel ondernemers graag willen klagen. Een laagdrempelig klachtenloket kan
daarbij een belangrijke rol vervullen. Bovendien kan daarmee verdergaande
juridisering worden voorkomen. Relaties hoeven dan niet onherstelbaar
te worden beschadigd. Zo zullen ondernemers gemakkelijker en vaker kunnen
klagen en wordt het de aanbestedende diensten duidelijker waar zij de fout
in gaan. Dat kan leiden tot betere aanbestedingsprocedures. Hoe denkt de minister
hierover? Ik sluit in dit verband graag aan bij de vraag van de heer Verdaas
over artikel 22.Ik sluit ook aan bij de vragen van de fracties van de PvdA en de VVD over
een erkenningsmodel. Dat klinkt zeer sympathiek. Er zijn ook enkele bezwaren
genoemd waar ik mij iets bij kan voorstellen. Graag ook hierop een reactie
van de minister.De minister heeft aangegeven dat hij voornemens is om nadere regelgeving
te ontwerpen voor aanbestedingen waarop de Europese regelgeving niet van toepassing
is. Spelers uit de aanbestedingspraktijk hebben aangegeven dat zij dit op
zichzelf een goed punt vinden, omdat 90% van de aanbestedingen in Nederland
niet onder Europese regelgeving valt en er tot nu toe nog heel weinig centraal
is geregeld. Het is wel van belang dat wij bij de behandeling van het wetsvoorstel
van de minister iets meer horen over de voorgenomen inhoud van deze nadere
regelgeving. In welk stadium bevinden de ontwerpen zich? Ook wij vinden dat
die nadere regelgeving in de vorm van een AMvB aan de Kamer moet worden voorgelegd.De vergadering wordt van 16.35 uur tot 16.45 uur geschorst.Minister Wijn:Voorzitter. Het wetsvoorstel voor een nieuwe Aanbestedingswet waarover
wij vandaag spreken, heeft tot doel om te zorgen dat er duidelijkheid, transparantie
en goede regelgeving komt bij het doen van aanbestedingen. Bij aanbestedingen
gaat het om opdrachten die de overheid plaatst bij het bedrijfsleven. Op jaarbasis
betreft het ongeveer 36 mld. Wanneer er heel goed openbaar wordt aanbesteed,
worden klussen die de overheid uitbesteedt, tot maar liefst 30% goedkoper.
Daarom is het nodig dat wij goed kunnen aanbesteden.Hierbij is een aantal randvoorwaarden, zoals alle sprekers hebben gezegd.
Er moet in ieder geval sprake zijn van heldere regelgeving, met transparante
procedures, waarbij geen bedrijven onnodig worden uitgesloten, waarbij geen
overbodige voorwaarden worden gesteld, waarbij geen zaken worden gedaan met
niet-integere bedrijven en waarbij goed aandacht wordt besteed aan de positie
van het midden- en kleinbedrijf.De huidige uitvoeringspraktijk van het aanbesteden in Nederland moet op
een aantal punten worden verbeterd, en daar zijn wij nu mee bezig. Door een
aantal sprekers is gezegd dat dit wetsvoorstel ook een uitvloeisel is van
de discussie over de bouwfraude. Daarom is het van groot belang dat wij deze
wet invoeren. Ik hoop dat wij het dossier van de bouwfraude in politieke zin
kunnen afsluiten, behoudens nieuwe gevallen, wanneer deze wet van kracht is.De integriteit van de opdrachtnemers moet worden verbeterd. Zij moeten
op open wijze met elkaar concurreren, zonder prijsafspraken vooraf en zonder
afspraken om de markt te verdelen. Via het strafrecht en de Mededingingswet
proberen wij de rotte appels eruit te vissen. Verder moeten er geen buitensporige
eisen worden gesteld, waardoor bedrijven onnodig uit de boot vallen, maar
proportionele eisen. De regels moeten veel uniformer worden en de overheid
moet de eigen regels veel beter gaan naleven.Ik ga nu meer in detail in op de vragen, de verbeterpunten en de wijze
waarop wij dit willen aanpakken. Dan kom ik op het toezicht op de naleving,
de rechtsbescherming, de arbitrage, de positie van het midden- en kleinbedrijf,
het Belgische systeem en andere onderwerpen.De Europese aanbestedingsrichtlijnen worden niet een op een overgezet
via deze raamwet, maar dat betekent niet dat wij een nationale kop op Europese
regelgeving willen plaatsen, zeg ik tegen de heer Aptroot. Wij proberen gewoon
een goede invulling te geven aan de Europese regelgeving. Het is noodzakelijk
dat de lidstaten deze regelgeving nader invullen, maar wij zullen dat niet
zo doen dat er een nationale kop ontstaat. In dit wetsvoorstel worden alleen
de hoofdzaken geregeld. De concrete uitwerking zal plaatsvinden op het niveau
van de algemene maatregel van bestuur en verder bij ministeriële regelgeving.
Dat is wenselijk om allerlei ontwikkelingen in de jurisprudentie tijdig te
kunnen implementeren.Wij hebben te maken met twee Europese aanbestedingsrichtlijnen: een voor
de overheid en een voor speciale sectorbedrijven, zoals NS, Schiphol, Essent
en de haven van Rotterdam. Deze twee Europese richtlijnen zijn via de huidige
raamwet aanbesteden geïmplementeerd in twee uitvoerings-AMvB's, het Bao
en het Bass, en er zullen geen nieuwe AMvB's bijkomen. De voorgenomen wijzigingen
in de uitvoerings-AMvB's worden aan de Tweede Kamer voorgelegd, voordat zij
naar de Raad van State gaan. De huidige wet kent helemaal geen voorhangprocedure,
zeg ik er maar even bij.Het wetsvoorstel voorziet erin om de integriteit op een eenduidige manier
te regelen. Dat wordt overgelaten aan het Centraal orgaan verklaringen omtrent
gedrag, COVOG, dat is ondergebracht bij het ministerie van Justitie en niet
bij een ander ministerie, zeg ik tegen de heer Atsma. Dat betekent ook dat
het helemaal gespecialiseerd is in die toetsing. Dat orgaan zal ervoor zorgen
dat alle ondernemers op een en dezelfde wijze worden beoordeeld. De vraag
is inderdaad: wat is nu het juiste midden daarin? Wij zijn in ieder geval
van plan om een centraal register te maken van de afgegeven verklaringen van
het COVOG, opdat alle aanbestedende diensten vrij kunnen zien wie op deze
zogenaamde witte lijst staan. Dat is een lijst van ondernemingen die beschikken
over die integriteitsverklaring.Een aantal sprekers heeft gezegd dat het juiste midden moet worden gezocht.
Ik ben het daarmee eens. Aan de ene kant moet het niet zo zijn dat er per
project waarop ingeschreven wordt, een verklaring moet worden verkregen. Er
moet zekerheid zijn. Aan de andere kant moet er worden gezorgd voor actualiteit,
opdat er niet nog een verklaring van goed gedrag is terwijl inmiddels bekend
is dat iemand of een bedrijf niet integer is.Dan is er ook nog een discussie over in hoeverre het COVOG permanent mutaties
moet bijhouden en verwerken. Wij moeten zoeken naar een verstandige balans
tussen enerzijds voldoende zekerheid voor ondernemers en anderzijds voldoende
actualiteit. Tegelijkertijd moeten wij ervoor zorg dragen dat de administratieve
lasten voor het COVOG beperkt blijven. Daarom zijn wij uitgekomen
op één jaar. Dat betekent overigens voor het COVOG wel heel
veel werk, omdat die verklaringen natuurlijk ook weer in het centraal toegankelijke
register moeten worden opgenomen. Op deze manier krijg je dus één
bindend advies, één register enéén check. Dan
heb je een midden gevonden als het gaat om de administratieve lasten en het
werk. Het COVOG heeft toegezegd dat het de verklaringen goed zal registreren.
Dat geeft ook weer extra werk. Ik hoop dat de Kamer met dit compromis tussen
de administratieve lasten enerzijds en de betrouwbaarheid van de toets anderzijds
kan leven.De heer Atsma (CDA):Hoe lang is die verklaring geldig? Ik kan me niet voorstellen dat een
bedrijf ieder jaar de COVOG-verklaring zal moeten hebben. Ik neem aan dat
zo'n verklaring een meerjarige periode kan betreffen. Immers, als er iets
gebeurt, dan gaat er toch meteen een streep door.Minister Wijn:Het voornemen is inderdaad om een verklaring voor één jaar
af te geven. Dat heeft als voordeel dat het COVOG niet online hoeft bij te
houden welke veroordelingen, boetes en dergelijke er zijn geweest. Het is
dus een kwestie van het vinden van het midden. Op het moment dat je de verklaring
voor een langere termijn zou afgeven, loop je een groter risico dat het integriteitsprofiel
van het bedrijf inmiddels is veranderd. Daarmee leg je weer te veel administratieve
lasten bij het COVOG neer.De heer Atsma (CDA):Het is wel van tweeën een. Of de bedrijven krijgen enorm veel gedoe
voor de kiezen omdat zij ieder jaar alle gegevens moeten aanleveren, of het
COVOG houdt het bij. Als bijvoorbeeld met een tweejarige termijn zou worden
gewerkt en er zou tussentijds iets mis zijn met welk bedrijf dan ook, dan
is het toch heel logisch dat dit door een aanbestedende dienst onmiddellijk
wordt doorgegeven aan het COVOG. Dan is het gewoon even op de alertknop drukken
en het verhaal is helder. Ik pleit er echt voor om het niet tot één
jaar te beperken. Dan krijg je van jaar tot jaar bij de bedrijven een enorme
rompslomp. Bovendien moet het COVOG dat dan ook steeds weer verwerken. Dan
weet ik wel wie de kosten voor de kiezen krijgt.Minister Wijn:Het is ook hier een kwestie van het zoeken naar een juist en verstandig
midden.Ik geef toe dat het kiezen van welke grens dan ook, een kwestie van wegen
is. Je wilt niet het risico lopen dat zaken veranderen; we moeten de administratieve
lasten een beetje verdelen. Het COVOG heeft aangegeven dat het veel werk is
om dit allemaal in een register te zetten, bij te houden en te publiceren.
We willen ook niet dat de overheidsbureaucratie groter wordt. Het gaat dus
om afwegingen en dit is het voorstel.De heer Atsma (CDA):Mag ik hieraan een argument toevoegen? Bij sommige projecten duurt de
aanbestedingsprocedure meer dan een jaar. Ik kan me voorstellen dat dit alles
erg ingewikkeld maakt. Ik pleit er dus echt voor om die periode op te rekken.
Kamerleden worden in principe ook voor vier jaar gekozen. Ik heb het echter
niet over vier jaar, maar over twee jaar en dat is toch wel de minimumeis
die je hieraan moet stellen, want anders wordt het elk jaar een gedoe.Minister Wijn:Het COVOG staat onder de jurisdictie van de minister van Justitie. Ik
heb de Kamer gehoord. Ik herhaal dat het een kwestie van weging is. Ik zal
mij met de minister van Justitie hierover verstaan. Ik merk dat de Kamer het
ene jaar wat aan de krappe kant vindt. Ik zal, om nu een interruptieregen
te voorkomen, de Kamer toezeggen dat ik haar voor de stemmingen hierover een
brief stuur. Ik zal met de minister van Justitie overleggen of het buitengewoon
bezwaarlijk is voor het COVOG als de termijn iets wordt opgerekt.De heer Aptroot (VVD):Ik steun het verzoek van de heer Atsma...Minister Wijn:Dat vermoedde ik al!De heer Aptroot (VVD):...maar wil daarbij zeggen – en dat lijkt me belangrijk voor de
minister van Justitie – dat ik denk dat meer dan 75% van de Kamer
vindt dat dit moet worden gewijzigd en dat de termijn wat langer moet worden.
En er is geen strijd met de Grondwet.Minister Wijn:Noch met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, dus ik zal
dit voorleggen aan de minister van Justitie. Ik vraag mij af of de termijn
van een jaar in de wet zelf zit. Mijn ambtenaren geven aan dat die in de onderliggende
AMvB zit.De heer Atsma (CDA):Daarom hameren wij er ook zo op om dit vooral goed te regelen.Minister Wijn:Ik heb de Kamer goed gehoord. Wij kunnen er sowieso op terugkomen op het
moment dat de AMvB waarin dit staat, wordt voorgehangen. Daarmee verklap ik
al een beetje de uitkomst van de discussie over een ander amendement, namelijk
dat van de leden Aptroot en Verdaas.De heer Verdaas (PvdA):Ik zeg dit niet om mijn collega's bij te vallen, maar de minister noemde
als tegenargument dat er moet worden gepubliceerd, geregistreerd en bijgehouden.
Ik mag toch hopen dat dit laatste sowieso wordt gedaan. En
wat publiceren betreft: als iets in deze tijden niet meer voor extra druk
zorgt, is het iets publiceren, op internet of hoe dan ook. Ik ken de argumenten
van uw collega dus, maar neemt u ze niet al te serieus!Minister Wijn:Ik had al aan u gezien dat u non-verbaal volledige steun gaf aan wat we
zojuist bespraken. Laat ik het volgende zeggen: ik neem de opmerkingen voor
kennisgeving aan en zie de suggestie als "inspanningsverplichting".
We komen er echter op terug bij de AMvB. Ik zei net dat ik het per brief zou
doen vóór de stemmingen, maar ik hoop dat ik het hiermee kan
afdoen. U ziet het dus bij de AMvB. Ik begrijp overigens wat u wil zeggen:
tegenwoordig heb je software waarmee je internetsites via een relationele
databasekoppeling automatisch kunt uploaden. Laten we aan de specialisten
vragen wat mogelijk is.De heer Atsma sloot zich, evenals de heer Irrgang, bijna woordelijk aan
bij het amendement van de heren Aptroot en Verdaas over de voorhang-AMvB.
Ik begrijp dat de Kamer hiermee komt: inderdaad is dit een raamwet die in
materieel-inhoudelijke zin weinig doet met de eisen aan aanbesteding. Maar
op dit moment is er geen voorhang van de bestaande AMvB's, dus dat zou nieuw
zijn. Ik vind een wachttijd van acht weken wel erg lang; in de Aanwijzingen
voor de regelgeving zijn vier weken normaal. Het kan dan voorkomen dat de
Kamer het in die vier weken niet redt, zoals nu bij de MEP, waar een voorhangprocedure
van vier weken is die niet wordt gehaald. De Kamer gaat er dan van uit dat
de minister in de tussentijd niets onherroepelijks doet. Het voordeel van
die vier weken is dat je de druk op de ketel houdt. Als je bijvoorbeeld zaken
moet wijzigen vanuit Europa of snel wilt inspelen op gewijzigde omstandigheden,
zetten die vier weken er wat druk op. Dat is het eerste punt.Voor het tweede punt ga ik nog iets dieper in op de details van de algemene
maatregel van bestuur als zodanig. Wij moeten snel eventuele Europese richtlijnen
kunnen implementeren. Soms mag een kleine technische wijziging ook niet onnodig
lang blijven hangen. Wij praten nu over de vraag wat je dan allemaal regelt.
Soms moeten zaken heel snel gewijzigd kunnen worden, zoals de lijst van de
aanbestedende diensten. Een ander voorbeeld is een situatie waarin spoedeisende
Europese implementatieverplichtingen ontstaan, bijvoorbeeld met betrekking
tot drempelbedragen. Ook komt in een ministeriële regeling het format
van de standaardformulieren te liggen. Dat is in de fiscaliteit ook zo. Dat
zijn dingen die u niet eens wilt zien. Ook kan een ministeriële regeling
preciezere voorschriften bevatten over de proportionaliteit van eisen aan
aanbieders van bijvoorbeeld bruggen.Ik zou de Kamer het volgende willen voorleggen. Laten wij de hoofdzaken
van de genoemde artikelen vastleggen in een AMvB, maar de gedetailleerde uitwerking
regelen in een ministeriële regeling, zodat de Kamer niet wordt vermoeid
met alle "nuts and bytes". Ik ben er dan ook voor om het voorhangen
van de AMvB te beperken tot de Tweede Kamer. Dat ben ik met de heer Atsma
eens. Het amendement zou dan zo kunnen worden gewijzigd dat er niet staat "algemene
maatregel van bestuur", maar "bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur". Dat laat de mogelijkheid open om onder de algemene maatregel
van bestuur nog een ministeriële regeling te hebben. Je zou hier kunnen
zeggen "bij of krachtens AMvB", wat betekent dat je ook één
laag lager mag, namelijk naar een ministeriële regeling. Wij laten dat
dan gewoon voorhangen. Ik laat de ministeriële regeling dan de eerste
keer aan de Kamer zien. Als de Kamer de ministeriële regeling voor de
eerste keer ziet, kan zij altijd nog punten aangeven die dusdanig gedetailleerd
zijn dat zij die in de AMvB had gedacht. Als wij daar niet uit komen, kan
de Kamer het altijd nog per motie afdwingen. In de wetsystematiek geeft dit
een hoop ruimte.Ik stel dus het volgende voor. De algemene maatregel van bestuur krijgt
een voorhang van vier weken bij de Tweede Kamer. Er komt dan in de wet te
staan dat zaken bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen worden
geregeld. Dan krijgt de Kamer bij die algemene maatregel van bestuur de eerste
keer meteen de ministeriële regeling. Als de Kamer dan vindt dat er zaken
in de ministeriële regeling staan die op een hoger niveau, bij AMvB,
dienen te worden geregeld, kan zij dat op dat moment aan de regering melden.
Dan tillen wij het omhoog. Wijzigingen van de algemene maatregel van bestuur
worden altijd aan de Kamer voorgelegd. Zo houden wij flexibiliteit in het
proces van regelgeving en krijgen wij tegelijkertijd de flexibiliteit die
nodig is voor kleine wijzigingen. Om het nog complexer te maken: het is maar
de vraag of je de artikelen 12 en 14 wel voorgehangen wilt hebben op deze
procedure. De vraag is dus ook waar de Kamer echt aan de knoppen wil zitten.
Het mag van mij, ik maak er geen zwaar punt van, maar volgens mij zou de uitbreiding
kunnen worden beperkt tot de artikelen 18 en 20.De heer Verdaas (PvdA):Ik heb goed naar de minister geluisterd. Een aantal van zijn argumenten
volg ik, maar ik wil toch iets terugzeggen. Ik ga er met mijn collega Aptroot
nog goed naar kijken en ik neem aan dat wij er ook wel uitkomen. De minister
zegt dat er de eerste keer ministeriële regelingen bij een AMvB komen
en dat de Kamer dan kan piepen en zeggen dat zij dat niet bij ministeriële
regeling wil, maar per AMvB. Dan heeft zij die mogelijkheid. Als dat samenkomt,
geeft dat mij het vertrouwen dat wij een aantal zaken in een ministeriële
regeling kunnen regelen. Formulieren hoef ik niet te zien. Daarmee geeft de
minister echter ook aan dat die acht weken minder bezwaarlijk zijn. De Kamer
zegt dan alleen de echt belangrijke zaken, die toch als een soort wetgeving
doorgaan, te willen bespreken, en daar neemt zij dan ook acht weken tijd voor.
Volgens mij zou dat een mooie uitkomst kunnen zijn.Minister Wijn:Voorzitter. Ik zeg er in alle eerlijkheid bij dat dit niet iets is waar
ik bijzonder zwaar aan hang. Vier weken is de termijn die in de aanwijzingen
voor de regelgeving staat. In bijna alle wetten staat vier weken. Ik ken geen
precedent waarin het acht weken is. Het standaardiseren van die termijnen
dient ook ter bescherming van de wetgeving. Daarom heb ik het voorbeeld van
de MEP gegeven, die op vier staat. Daar gaan wij nu met dik een week overheen.
Stel, de Kamer ontvangt de AMvB en zij zegt: hier willen wij met iedereen
over praten, wij redden het niet in vier weken. De Kamer zegt dus tegen een
bewindspersoon – zij moet immers niet alleen mij op mijn blauwe ogen
geloven, het gaat om het systeem als zodanig – dat zij langer nodig
heeft dan vier weken. Dan zal geen bewindspersoon zeggen: de groeten, na vier
weken kom ik met de AMvB.De heer Atsma (CDA):Het kan dus ook niet. De procedure is in dit huis zo dat als de Kamer
de procedure stuit, die periode automatisch wordt opgeschort. Als de Kamer
niet binnen vier weken piept, dan kan een minister in principe zijn gang gaan.Minister Wijn:Zo is het.De heer Atsma (CDA):Volgens mij zou dus het voorstel van mijn collega's op geen enkel bezwaar
hoeven te stuiten, want als er niets aan de hand is, dan kan de minister heel
snel verder.Minister Wijn:Met dien verstande dat er dan acht weken gewacht moet worden of de Kamer
piept, terwijl je anders vier weken moet wachten of de Kamer piept.De heer Aptroot (VVD):Als wij zo met elkaar praten, zou je zeggen dat wij er wel uitkomen. Wij
zijn echter geconfronteerd met een belangrijk, zij het op zichzelf uiterst
mager wetsontwerp, omdat in de wet wordt geregeld dat de rest naderhand wordt
geregeld. Daarmee maakt u het moeilijk. Natuurlijk kan een voorhangperiode
van acht weken ook betekenen dat wij binnen een paar weken zeggen: wij hebben
het bekeken en het is best, minister, gaat u uw gang maar.Minister Wijn:Dat klopt.De heer Aptroot (VVD):Wij zijn extra verontrust, niet alleen vanwege onze eigen invloed, maar
ook omdat wij vinden dat de mogelijkheden van mensen behoorlijk moeten worden
geregeld. Bij voorhangprocedures blijkt toch vaak dat zij voorbij zijn op
een moment dat er nog weinig gerealiseerd is en dat er ook allerlei belanghebbende
derden zijn die toch graag een keer tegen de Tweede Kamer zouden willen zeggen
wat zij ergens van vinden.Minister Wijn:Wat voor mij rondom dit amendement zwaarder weegt, is dat wij de flexibiliteit
houden om zaken in een ministeriële regeling te kunnen gieten en dat
wij van elkaar weten wat echt uitvoeringsgericht of operationeel is. Als u
zegt dat u alle argumenten even wilt wegen, dan hoop ik dat u mijn argumentatie
met betrekking tot de AMvB bij of krachtens, zodat een ministeriële regeling
mogelijk is, als een zwaarder signaal ervaart dan de acht weken.Voorzitter. Wij gaan nu toch al in de richting van de concretisering.
De heer Aptroot zei vaak klachten te horen over onredelijk zware eisen met
betrekking tot reeds opgedane ervaring of financiële draagkracht. Ik
noem maar een voorbeeld: een gemeente zegt dat je pas een brug mag bouwen
als je al vijf bruggen hebt gebouwd. Op die manier komt zo'n bedrijf natuurlijk
nooit aan het bouwen van een brug toe. Dit soort zaken gaan wij regelen via
die AMvB. Dit soort eisen moet proportioneel zijn, want anders krijgen het
mkb en startende bedrijven nooit een kans. Wij bezien nu samen met het bedrijfsleven
en aanbestedende diensten hoe hier verder invulling aan kan worden gegeven.
Om praktische redenen zullen overigens eerst proportionaliteitsregels worden
opgesteld voor opdrachten die boven de drempels komen. Voor opdrachten onder
deze drempel worden proportionaliteitsregels opgesteld als er procedureregels
voor zijn vastgesteld. Er werd gevraagd of harmonisatie van het woud aan aanbestedingsprocedures
kan plaatsvinden. Het bedrijfsleven vraagt hier ook om. Wij zullen met voorstellen
komen om de regels en procedures te harmoniseren. Daardoor zal de administratieve
rompslomp verminderen. Dit voorstel kan worden uitgewerkt in de uitvoerings-AMvB's.
Wij zullen dat in elk geval snel doen voor opdrachten die boven de drempels
komen. Aanbestedende diensten zal bijvoorbeeld worden verplicht om standaardformulieren
te gebruiken waarmee standaardinformatie wordt gevraagd. Als een bedrijf een
keer zo'n formulier heeft ingevuld, kan het deze gegevens vaker gebruiken.
Aanbestedende diensten worden ook verplicht om een aankondiging te doen in
Luxemburg van aanbestedingen boven de drempels via het nationale elektronische
aanbestedingsinstrument TenderNed.Er werd gevraagd hoe ervoor wordt gezorgd dat het mkb daadwerkelijk goed
toegang krijgt. In de VS bestaan regels die aanbestedende diensten verplichten
om minimaal 23% van de opdrachten aan het mkb te gunnen. Uit cijfers
die ik even niet bij de hand heb, blijkt dat in de EU dat percentage meer
dan twee keer zo groot is. Ik meen dat in de EU 66% van de aanbestedingen
naar het mkb gaat. Ik vind het nogal wat om een percentage in de wet vast
te leggen terwijl dat al wordt gehaald.De heer Aptroot (VVD):Betreft die 66% het aantal aanbestedingen of de waarde van het
totale aantal aanbestedingen? Dat laatste lijkt mij helemaal ondenkbaar, maar
het eerste eigenlijk ook.Minister Wijn:Ik heb de gegevens nu niet bij de hand, maar ik meen dat het percentage
het aantal betreft.De heer Atsma (CDA):Het gaat er niet om hoe het tot nu toe is gegaan. Door de introductie
van de integriteitswaarborgen hebben verschillende gemeentelijke overheden
de lat heel hoog gelegd, waardoor het mkb wordt uitgesloten. Wat er in de
toekomst gaat gebeuren, baart ons meer zorgen dan wat er in het verleden al
is gebeurd. Het genoemde percentage is echter wel een ervaringscijfer op basis
waarvan wij deze insteek kiezen.Minister Wijn:Ik deel die zorg. Er werd verwezen naar de motie-Ten Hoopen c.s. en de
motie-Aptroot. Dit wetsvoorstel neemt wel onnodige belemmeringen voor het
mkb weg. Door de centrale verklaring van goed gedrag, om het zo maar even
te noemen, hoeft een dergelijke verklaring niet meer per werk per gemeente
te worden aangevraagd. In de uitvoeringsregeling zullen wij ook voorkomen
dat aanbestedende diensten disproportionele eisen stellen aan bedrijven. Daarnet
heb ik een voorbeeld genoemd. Door de aanbestedingsprocedures te stroomlijnen
met standaardformulieren, eerst in het topsegment maar vervolgens ook steeds
meer bij kleinere werken, zal de rompslomp minder worden. Men zal minder met
eigen regels en meer met geharmoniseerde regels gaan werken. Dit betekent
ook een professionaliseringsslag bij de aanbestedende diensten, waarvan het
mkb uiteindelijk voordeel zal hebben.De heer Aptroot heeft gezegd dat wij moeten oppassen voor onnodige clustering.
Dat vind ik een terecht punt. Vanuit de optiek van de belastingbetaler willen
wij zo goedkoop mogelijk inkopen. Grotere bedrijven met schaalvoordelen
kunnen soms goedkoper opereren. Dat willen wij ook voor de belastingbetaler.
Aan de andere kant willen wij dat het mkb wel kansen krijgt. Tussen die twee
polen moet een goede balans worden gevonden. Bij de clustering van opdrachten
zal heel goed moeten worden bezien welke activiteiten natuurlijk bij elkaar
horen en welke niet. Men hoeft niet een brug in het oostelijk deel van een
gemeente en een andere brug in het westelijk deel in één opdracht
op te nemen. Een oprit waaraan een brug natuurlijkerwijze vastzit, behoort
met die brug echter wel tot één opdracht. Het wordt straks een
hele klus om het beginsel van het voorkomen van onnodige clustering nader
te operationaliseren.Het Belgische certificeringssysteem zorgt ervoor dat informatie eenmalig
wordt aangeleverd en opgeslagen. Wij zullen in samenspraak met het COVOG bezien
hoe dit op de beste manier kan gebeuren. Ik heb al gezegd dat het ministerie
van Justitie bereid is om de afgegeven verklaringen goed te registreren, opdat
daarvan een witte lijst ontstaat. Als het gaat om technische bekwaamheid en
financiële draagkracht, zou men registratie middels TenderNed mogelijk
kunnen maken. Dat is ook wat wij willen. De goede kanten van het Belgische
systeem proberen wij over te nemen. In dat systeem is certificering begrepen.
Dat betekent dat aanbieders zich in vijftien verschillende categorieën
en 63 subcategorieën, onderverdeeld in acht klassen, moeten bewijzen
om aan overheidsaanbestedingen mee te mogen doen. Dit heeft uiteindelijk als
nadeel voor de overheid dat het aanbiedersveld wordt beperkt. Een aannemer
met ervaring in het bouwen van ziekenhuizen is in dat systeem niet automatisch
gekwalificeerd om bijvoorbeeld een school te bouwen. Door de klasse-indeling
houdt men dus bepaalde willekeurige elementen in het systeem, die de toegang
soms bemoeilijken. Bovendien creëert dit tamelijk veel bureaucratie.
De Belgische overheid is op dit moment dan ook doende om op deze organisatie
te bezuinigen, hetgeen leidt tot achterstanden. Wanneer bedrijven in een nieuwe
klasse komen, moet dat allemaal worden verwerkt.In België mogen aanbestedende diensten bij aanbestedingen boven 5,3
mln. alsnog aanvullende eisen stellen. Daarvan wordt veelvuldig gebruik gemaakt.
De paradox in het Belgische systeem is dat juist het mkb hiervan vaker slachtoffer
wordt dan ervan profiteert. Met dit wetsvoorstel proberen wij wel de goede
elementen, in het bijzonder de eenmalige registratie, over te nemen.De heer Irrgang en anderen hebben opgemerkt dat de rechtsbescherming in
deze wet niet is geregeld.De heer Verdaas (PvdA):Ik heb nog even moeten denken over het vorige punt. De ene dag gaat dat
wat sneller dan de andere. Ik ben blij met de toezegging van de minister dat
serieus gekeken zal worden naar de goede kanten van het Belgische systeem.
Impliceert dit voornemen dat hij over het bezwaar van de VNG, die bepleit
dat alle gemeenten hun eigen registratiesysteempje behouden, heenstapt? Overigens
steunen wij dat.Minister Wijn:Uiteindelijk wel. Wij beginnen bij 5,2 mln. en hoger. Deze wet komt neer
op een soort groeimodel. Wij kunnen niet alles ineens regelen. De professionalisering
zal steeds verder gaan. Wij gaan steeds meer ervaring opdoen. Het is nog geen
Utopia, maar wel een stap in die richting. Ook ik hecht belang aan de motivering van afwijzingsbeslissingen. In het
huidige Bao is al een motiveringsverplichting opgenomen. In de praktijk wordt
deze onvoldoende nageleefd. In de nieuwe regels zal een uitgebreidere motiveringsplicht
voor afwijzingsbeslissingen worden opgenomen, niet alleen voor de gewone overheidsopdrachten
volgens het Bao, maar ook die volgens het Bass, het besluit voor de aanbesteding
speciale sectoren. De oproep is goed gehoord. Wij komen erop terug.Ten aanzien van de naleving zou ik nog niet zo ver willen gaan om te komen
tot een aanbestedingsautoriteit. Ik laat dit voor de toekomst echter wel nadrukkelijk
open. Op dit moment wil ik zo ver nog niet gaan. De rechtmatigheid van de
opdrachten wordt al gecontroleerd via de accountantscontrole van de aanbestedende
diensten. De democratische controle geschiedt voor rijksopdrachten door de
Kamer, in gemeenten en provincies door raden en staten. Daarnaast bestaat
de mogelijkheid van een gang naar de civiele rechter.Het wetsvoorstel draagt bij aan bewustwording en grotere kennis, maar
ook aan harmonisatie en uniformering. Ook daardoor mag worden verwacht dat
de naleving zal verbeteren. Een ondernemer kan zich met zijn klacht wenden
tot de aanbestedende dienst. Vervolgens staat de weg naar de civiele rechter,
de nationale of plaatselijke ombudsman en de Europese Commissie open. In reactie
op de vraag daarover van de heren Atsma en Verdaas zeg ik toe met het bedrijfsleven
te zullen bespreken hoe een laagdrempelig klachtenloket voor ondernemers tot
stand kan worden gebracht. Ik hoop dat ook dat een bijdrage zal leveren aan
een verbetering van de naleving.Naar aanleiding van artikel 22 is gevraagd naar arbitrage. Klaarblijkelijk
bestaat vooral bij bouwbedrijven de behoefte om zich te wenden tot de raad
voor arbitrage omdat deze procedure snel en degelijk is en de arbiters veel
inhoudelijke kennis hebben van de bouwwereld. Ik sta hierbij wel voor een
dilemma. In het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid
staat heel duidelijke en forse kritiek op de Raad van Arbitrage. Gezegd wordt
dat de geschilbeslechting onvoldoende onafhankelijk is, misschien juist wel
vanwege alle kennis die de raad heeft van de bouwsector. De arbitrage blokkeert
uiteindelijk de gang naar de rechter, omdat men gebonden is aan de uitkomsten
van de arbitrage. Dat komt uit de parlementaire enquêtecommissie van
de Kamer zelf.De Raad van State heeft ook kritiek op arbitrage, omdat arbitrage de gang
naar de rechter blokkeert en omdat bij arbitrage geen vragen aan het Europese
Hof van Justitie kunnen worden voorgelegd. Dat is in strijd met de Europese
rechtsbeschermingsrichtlijnen. Sinds twee jaar is in het ARW opgenomen dat
bij aanbestedingsgeschillen voortaan naar de kortgedingrechter moet worden
gegaan. Daarom is, gelet op de kritiek en de gangbare praktijk, in het wetsvoorstel
het verbod op arbitrage opgenomen.Tegelijkertijd begrijp ik wel dat arbitrage voordelen heeft. De arbiters
hebben kennis en ervaring, arbitrage kan snel en efficiënt gaan en kan
aansluiten bij het spoedeisende karakter. Ik heb zelf op dit moment de indruk
dat de kortgedingprocedure, die ook snel en laagdrempelig is en de mogelijkheid
om naar het Hof van Justitie te gaan open laat, een goede oplossing
is. Bovendien werkt de kortgedingrechter voor alle sectoren.Economische Zaken en Justitie zijn gestart met een onderzoek naar de kwaliteit
van de rechtsbescherming. Ik zou op dit moment de rechterlijke macht nog even
de tijd willen gunnen om specialistische kennis verder te ontwikkelen. Ik
hoor dat rechters bezig zijn om hun kennis te delen en op peil te brengen
en te houden, opdat de kwaliteit van de rechtspraak verbetert. Ik zal de Kamer
daarover bij gelegenheid rapporteren. Als dat nodig is, kunnen wij bezien
of wij verbeteringen kunnen aanbrengen.De heer Atsma (CDA):Dit komt een heel eind in de richting; daar ben ik eerlijk in. Ik heb
in mijn inbreng al gezegd dat er terecht kritiek is op het instrument arbitrage.
Arbitrage sloot in de oude regeling de gang naar de rechter uit, maar nu gaan
wij als het ware het spiegelbeeld introduceren. Waarom kan het niet en/en
zijn? Als in een sector in eerste instantie zelfregulering, met arbitrage,
aan de orde is, is wellicht 90% van de problemen opgelost. Daarna kan
men altijd nog naar de rechter gaan. Dit lijkt mij een gulden middenweg, die
alle betrokken partijen zullen toejuichen, omdat het sneller gaat en goedkoper
is. Vergeet niet dat voor kleinere projecten een gang naar de rechter niet
echt voor de hand ligt.Minister Wijn:Het is geen woordenspelletje, maar het kenmerk van arbitrage is dat de
rechter wordt uitgeschakeld. Formeel-juridisch conflicteert dat met het Europese
recht. De heer Verdaas had het over mediation en een klachtenloket. Ik zou
mij kunnen voorstellen dat die mediation bij het klachtenloket meer vorm krijgt.
Er ontstaat dan een soort tussenvorm, waarbij de arbitrage niet per definitie
de gang naar de rechter uitsluit en ook niet per definitie naar de rechter
wordt gegaan, omdat de tussenvorm met een gemakkelijker regeling is uitgesloten.
Het is een kwestie van woorden. Ik begrijp wel wat de heer Atsma zegt.De heer Atsma (CDA):Dat gebeurt mij niet iedere dag. Er zijn natuurlijk twee kanten aan. Enerzijds
zijn er opdrachtnemers die problemen hebben met de opdrachtgever. Anderzijds
is er het spiegelbeeld daarvan. Wat het eerste geval betreft zegt u: dan kun
je een klacht indienen bij de aanbestedende dienst. Dat is echter hetzelfde
als tegen de slager zeggen: je vlees is niet goed. Je weet dan wat het effect
is. Daarom pleit ik voor het volgen van de tussenweg. Misschien moeten wij
kiezen voor de mediationvariant waarover de heer Verdaas sprak. Wij moeten
die althans serieus in overweging nemen en ik ben blij dat u dat met zoveel
woorden toezegt. Ik hoop ook ú goed te hebben begrepen.Minister Wijn:Ja, u hebt mij goed begrepen, maar misschien heb ik mij niet goed uitgedrukt.
Ik heb gezegd: arbitrage sluit de rechter uit. Dat is niet helemaal waar.
Na een arbitrage kan de rechter alleen nog op zeer formele gronden de uitkomst
van de arbitrage nietig verklaren. Dat is ook de opvatting van de Raad van
State. Er komt na de arbitrage geen inhoudelijke toetsing meer, maar wel een
procedurele toetsing.De heer Verdaas (PvdA):Hoewel ik de laatste dagen heb geprobeerd dat te worden, ben ik nog steeds
geen expert op dit terrein. Toch wil ik erop wijzen dat de memorie van toelichting
op dit punt duidelijk is. Daarin staat: partijen kunnen zowel arbitrage als
mediation afspreken. Wat het desbetreffende artikel regelt, is dat er altijd
nog de mogelijkheid is van een formele toets door de rechter. Volgens mij
is dat precies wat wij willen: de rechter niet uitschakelen en arbitrage en
mediation niet onmogelijk maken. Zelf heb ik er veel meer behoefte aan dat
dit ook buiten dit huis duidelijk wordt. Ik wijs er nog eens op dat wat de
minister nu toezegt, al in de wet staat.Minister Wijn:Dat sluit ik niet eens uit. Ik zeg er wel bij dat het in ieder geval niet
is toegestaan om van tevoren, bij de aanbesteding, te zeggen dat alleen maar
de weg van de arbitrage openstaat. Daardoor zou je iemand van tevoren in zijn
rechtsmogelijkheden beperken bij het aangaan van een bieding of aanbesteding.
Dus van tevoren mag men niet zeggen: er is alleen maar een oplossing via arbitrage
mogelijk.Voorzitter. Ik kom dan toe aan beantwoording van de vragen van de heer
Vendrik. Uit nalevingsonderzoek blijkt dat er bij aanbestedingsdiensten sprake
is van een stijgende lijn, ook in de sectoren zorg en onderwijs. Wij zijn
nog niet helemaal tevreden, maar in deze sectoren is het inkoopvolume gestegen
van 24% naar 50% à 60%, terwijl daarbij alle regels
in aanmerking zijn genomen. Met professionalisering gaan wij proberen dat
percentage te verhogen.Aan het inkoopbeleid van aanbestedende diensten kunnen de materieel-inhoudelijke
eisen met betrekking tot maatschappelijk verantwoord ondernemen worden gesteld,
terwijl de Aanbestedingswet zelf zich richt op de aanbestedingsprocedures.
De heren Vendrik en Irrgang stelden vragen over de zogenaamde open software.
Daarover gaat deze wet in essentie niet. Het gaat hierbij om de procedures
en niet om inhoudelijke aspecten. De inhoudelijke aspecten vallen onder het
inkoopbeleid.Er is gevraagd hoe bij het inkoopbeleid van het Rijk wordt omgegaan met
open source software. Ik zeg u toe het gevraagde overzicht te zullen sturen.
Toen ik zelf Kamerlid was en toen de heer Vendrik dat ook al was, heb ik op
dit punt initiatieven ontplooid. Waarom zou ik hierover anders denken dan
toen ik nog in de Kamer zat?De heer Vendrik heeft ook een vraag gesteld over de klokkenluidersproblematiek.
Naar die problematiek is onderzoek verricht. In de Stichting van de Arbeid
wordt daarover gesproken, want bij dit onderwerp gaat het echt om iets voor
werknemer en werkgever. Zodra wij hebben vernomen wat de standpunten in de
Stichting van de Arbeid op dit punt zijn, zullen wij de Tweede Kamer daarover
informeren.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. De heer Vendrik is nu niet aanwezig, maar in zijn geest wil
ik hierover een vraag stellen. De vaste Kamercommissie heeft met de vorige
minister van Economische Zaken uitgebreid over de klokkenluidersregeling gesproken.
Mij staat niet goed bij welke termijn voor het informeren van de Kamer is
afgesproken, maar ik heb de indruk dat de termijn die is afgesproken, bijna
is verstreken en dat wij binnenkort over deze regeling zouden moeten spreken.
Daarom vraag ik de minister ons op korte termijn te laten weten wanneer wij
de voorstellen tegemoet kunnen zien.Minister Wijn:Ik zeg u toe deze regeling te betrekken bij de schriftelijke
behandeling van de begroting van EZ. Ik stuur dus geen aparte brief. Het zou
mij overigens niet verbazen als uw intuïtie correct was.De heer Verdaas heeft gevraagd wat er zal worden gedaan om die kenniskloof
verder te dichten. Het gaat immers nog niet overal goed. Wij zijn bezig met
het kennisnetwerk PIANOo. Als er witte vlekken zijn, faciliteert PIANOo met
de intentie de praktijkmensen bij elkaar te brengen, die witte vlekken zelf
in te vullen en de uitkomsten te delen. PIANOo is gehuisvest bij het Regiebureau
Inkoop Rijksoverheid, Europa decentraal en FM-web. Er is dus sprake van maximale
synergie. Langzamerhand constateren wij dat het steeds beter gaat en dat er
bij die diensten een prikkel is om meer kennis te vergaren. De discussie over
de bouwfraude heeft daartoe bijgedragen.Met ingang van 1 januari 2007 zal de Regieraad Bouw II onder leiding
van de heer Blankert van start gaan. De heer Aptroot heeft erop aangedrongen
om ervoor te zorgen dat er voldoende mensen met praktijkervaring in die raad
zitting nemen. Half november zullen wij bekendmaken welke personen daarvan
deel zullen uitmaken. Uiteraard is het ook de bedoeling om de regionale raden
een verdere impuls te geven. Vanzelfsprekend zal ook het mkb op goede wijze
in de Regieraad Bouw II vertegenwoordigd zijn, want het is de intentie om
een extra slag te maken naar de praktijk. Ik ben overigens van mening dat
de Regieraad Bouw I met die gedragscode, werkgroepen en andere initiatieven
heel goed werk heeft gedaan. Daarmee heb ik hem gisteren bij de opening van
het Bouwhuis dan ook uitvoerig gecomplimenteerd. De Regieraad Bouw II moet
nog behoorlijk wat werk verzetten. Het betreft vooral werkzaamheden op het
terrein van de praktijk.De heer Verdaas (PvdA):Inmiddels heb ik verschillende adviezen ingewonnen. Die voorhangprocedure
en die periode van acht weken zijn voor mij niet duidelijk. Als de Tweede
Kamer van mening is dat die AMvB door kan gaan, moet dan die periode van acht
weken toch in acht worden genomen? Wat dat betreft lopen de meningen uiteen.
Ik kan pas met de andere Kamerleden overleggen over de uiteindelijke inhoud
van het amendement als ik antwoord heb op die vraag.Minister Wijn:Mijn staatsrechtelijke intuïtie zegt dat het verplicht is om die
acht weken uit te zitten, ook als de Tweede Kamer goedkeuring geeft,De heer Verdaas (PvdA):Ik vertrouw ook altijd graag op mijn intuïtie.Minister Wijn:Ik zie dat er inmiddels vier mensen zijn die knikken. Mijn antwoord was
dus correct. Wie had dat kunnen denken? In drie jaar tijd heb ik er een rechtenstudie
doorheen geramd en nu blijkt wat het resultaat is.De heer Verdaas (PvdA):Ik kan iemand in deze zaal aanwijzen die met lichaamstaal duidelijk maakt
dat hij een andere opvatting heeft.Minister Wijn:Ik stel voor dat ik een en ander netjes op papier laat verwoorden en dat
de Kamer die tekst voor de stemming ontvangt. Wij hebben op constructieve
wijze over het amendement-Aptroot/Verdaas gediscussieerd en aan de hand van
de tekst op papier kan er een eigenstandige afweging worden gemaakt.De voorzitter:Mijn vergadertechnische intuïtie zei mij dat de Kamer geen behoefte
heeft aan een tweede termijn. Ik constateer echter dat mijn intuïtie
mij voor het eerst in de steek laat. Ik geef het woord aan de heer Aptroot.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Ik ben overwegend gelukkig met de toelichting en de toezeggingen
van de minister. Het is voor ons belangrijk om te vernemen dat in ieder geval
het mkb in de Regieraad Bouw II duidelijk vertegenwoordigd zal zijn.Wij zullen ons beraden op de uiteindelijke inhoud van het amendement.
Voorlopig handhaven wij de periode van acht weken. Wel zal ik "beide
Kamers der Staten-Generaal" wijzigen in "de Tweede Kamer der Staten-Generaal".
Ik neem aan dat ik dat met deze opmerking heb gedaan.Tot slot dien ik een motie in omdat wij het belangrijk vinden om vast
te leggen hoe wij in de toekomst met algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen om zouden moeten gaan. Het is daarbij zaak dat van bovenaf wordt
geregeld dat alle overheden uniform werken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat overheden regels voor aanbestedingen vaststellen die
verder gaan dan de Europese en nationale wetgeving vereist;overwegende dat door de grote hoeveelheid eisen en verplichtingen het
midden- en kleinbedrijf wordt uitgesloten van aanbestedingen;voorts overwegende dat daardoor concurrentie wordt beperkt en de overheid
zelf gedupeerd wordt;spreekt als haar mening uit: - dat uniformiteit in aanbestedingsregels
van verschillende overheden noodzakelijk is;- dat daarbij de administratieve
lasten en de drempels voor bedrijven zo laag mogelijk dienen te zijn;- dat de wettelijke drempelbedragen voor openbare aanbestedingen gehanteerd
moeten worden en niet mogen worden verlaagd;verzoekt de regering, in wetgeving of in een algemene maatregel van bestuur
deze uniformiteit en het strikt hanteren van de wettelijke bedragen voor alle
overheden vast te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Aptroot, Verdaas en Irrgang. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 10(30501).De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik heb nog een paar opmerkingen naar aanleiding van wat de
minister heeft gezegd over het amendement met betrekking tot de algemene maatregel
van bestuur en de voorhang. Hierbij ga ik ook in op de aanvullende opmerkingen
van mijn collega's op dit punt. In eerste termijn heb ik al gezegd dat de
CDA-fractie het niet nodig vindt om ook naar de Eerste Kamer te gaan. Ik ben
blij dat het amendement in die zin is aangepast. Voor de CDA-fractie maakt
het totaal geen verschil of er een termijn van acht weken of vier weken wordt
genoemd, omdat de Kamer op het moment dat er een algemene maatregel van bestuur
wordt afgekondigd, de procedure kan stuiten. Het maakt dan niet uit of je
over vier of acht weken spreekt, want je kunt er onmiddellijk voor zorgen
dat de zaak in discussie wordt gegeven. Dan gebeurt er verder niets en kan
het in principe acht of zelfs twaalf weken duren voordat de minister verder
kan. Ik wil mijn collega's in overweging gegeven om daarover na te denken.
Het maakt namelijk procedureel helemaal niets uit, tenzij de Kamer vier weken
bedenktijd wil.Het is verheugend dat de minister heeft aangegeven dat er geen nationale
kop komt.Wij hebben aarzelingen bij het Belgische systeem. Het gegeven dat er sprake
is van nogal wat bureaucratie geeft ons het gevoel dat het niet verstandig
is om dit concept over te nemen.Ten aanzien van de integriteit is kort gedebatteerd. De CDA-fractie hecht
er zeer aan dat er een registratiesysteem komt, maar er moet niet te veel
onnodige bureaucratie ontstaan. Tegen die achtergrond dienen wij als steuntje
in de rug een motie in, opdat de minister van Justitie weet hoe de vlag erbij
hangt in deze Kamer.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in het kader van de aanbestedingswetgeving introductie
van een registratiesysteem voor integriteitsverklaringen van groot belang
is;overwegende dat voorkomen moet worden dat de voorgenomen COVOG-registratie
leidt tot onnodige bureaucratie en verhoging van de administratievelastendruk;spreekt uit dat de integriteitsverklaring in principe minimaal twee jaar
geldig dient te zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Aptroot, Verdaas en Irrgang.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(30501).De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Mijn laatste punt heeft betrekking op de positie van het midden-
en kleinbedrijf, met name in relatie tot projecten die moeten worden aanbesteed
waarop de EU-drempel niet van toepassing is. Op dit punt dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bij opdrachten onder de EU-drempel verschillende aanbestedingsregels
van toepassing zijn;constaterende dat door dit gebrek aan uniformiteit het voor kleinere bedrijven
(mkb) moeilijk wordt om mee te dingen naar een opdracht;overwegende dat de motie-Ten Hoopen (begroting Economische Zaken 2006)
beoogt de positie van het mkb in Nederland te versterken;overwegende dat de Aanbestedingswet één van de instrumenten
kan zijn om de kansen voor het mkb te vergroten;verzoekt de regering, ook voor opdrachten onder de Europese drempelwaarden
in overleg met betrokkenen te komen met uniforme regels,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Verdaas en Irrgang. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(30501).De heer Aptroot (VVD):Deze motie heeft betrekking op zaken onder de drempel. Wat voegt deze
motie toe aan de motie die ik net zelf heb ingediend? Die motie gaat immers
over zaken onder en boven drempel.De heer Atsma (CDA):In de motie van de heer Aptroot wordt met stelligheid ervan uitgegaan
dat er een Europese kop op de wet- en regelgeving komt. Ik heb de minister
in eerste termijn horen zeggen dat dit absoluut niet het geval is. Ik ben
vooral benieuwd naar de reactie van de minister op de strekking van de motie
van de heer Aptroot en de overwegingen die daarin zijn genoemd. Zowel de achtergrond
van de motie die ik zojuist heb ingediend, als datgene wat daarin wordt uitgesproken,
is iets minder veelomvattend. Volgens de wel heel erg lange motie van de heer
Aptroot moet wel heel erg veel geregeld worden. Het CDA komt op voor het MKB
en dat wil het graag tot uitdrukking brengen door te pleiten voor uniformiteit.De heer Verdaas (PvdA):Voorzitter. Ik wil de minister bedanken voor de redelijke en met argumenten
gestaafde behandeling in deze Kamer.Het definitieve antwoord van de minister over het amendement wachten wij
af, maar daar komen wij uit. Een en ander is niet zo principieel dat het per
se vier of acht moet worden, als de Kamer maar inderdaad na twee
weken haar goedkeuring kan uitspreken, opdat zij niet nog zes weken moet wachten.
Voor de rest heb ik voldoende toezeggingen gekregen om vertrouwen te hebben.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Ook ik vind dat de minister de Kamer tegemoet is gekomen.
Het komt er in ieder geval op neer dat het amendement van de Kamer wordt omarmd.
Er vindt nog wel discussie plaats over de vraag hoe wij dat precies gaan doen.
Nou krijgt de minister van de Kamer een ruime wet met daarin ruim voldoende
mogelijkheden om zaken per AMvB te regelen en dan moeten er ook weer ministeriële
regelingen onder vallen, met termijnen van vier of acht weken. Ik meen dat
de Tweede Kamer al zeer ruimhartig is door de mogelijkheden die de wet de
minister biedt om daar zelf flexibel invulling aan te geven.Ik zeg dank voor de toezegging dat een bredere motivatieplicht zal gelden
bij het afwijzen van bedrijven. Dat is echt winst. Tot nu toe is de motivatieplicht
immers vooral een lege huls.Wij hebben ook gesproken over het Belgische erkenningsmodel. Daar zitten
goede en slechte kanten aan. Als ik het goed heb begrepen, gaan wij eraan
werken om de goede kanten daarvan zo snel mogelijk in Nederland in te voeren.Minister Wijn:Voorzitter. Ik ga in op het gewijzigde amendement-Aptroot cum suis en
zeg dank voor het feit dat op basis van de discussie die wij hier hebben gevoerd
de Tweede Kamer in het amendement is opgenomen.Ik kom toch nog graag terug op de discussie over "bij" of "krachtens".De heer Aptroot (VVD):De Kamers van de Staten-Generaal staan in het wetsvoorstel en dat hebben
wij ongewijzigd gelaten, maar wij hebben mede op uw verzoek het wetsvoorstel
wat aangepast.Minister Wijn:Kijk eens aan. Dank voor deze aanvulling. Ik kom graag met een briefje
terug op de algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling.
Ik ben het eens met de heer Irrgang dat er een constructieve discussie is
gevoerd, maar ik wil toch een poging wagen om dat in een brief aan te geven.
Tijdens de tweede termijn van de Kamer heb ik nog even de aanwijzingen voor
de regelgeving doorgebladerd. Daarin wordt ook een termijn van vier weken
genoemd. Het is interessant dat erbij staat dat het kabinet niet zo flauw
moet zijn om een AMvB op de eerste dag van het zomerreces in te dienen, omdat
de Kamerleden dan net in vier weken allerlei stages lopen en daardoor hun
post even niet lezen. Wij hebben dit voldoende besproken, denk ik.In de motie-Aptroot wordt gesteld dat wij moeten komen tot uniformiteit,
en daar ben ik het helemaal mee eens. Dan staat er een soort suggestie dat
overheden verder gaan dan in de Europese wetgeving wordt vereist. Naar ons
oordeel is dat niet het geval bij de rijksoverheid, maar wij hoeven elkaar
niet op woorden te bestrijden.Er is een punt waar ik wel mee zit. Bij de bouw is de drempel 5,2 mln.
Ik sluit niet uit dat die drempel een keer wordt verlaagd, juist vanwege transparantie
en toegang voor het mkb. Ik heb bijvoorbeeld eens gevraagd wat een voetgangersbrug
over een snelweg kost. Die kost een miljoen. Een voetgangersbruggetje over
een sloot kost ongeveer € 100.000. Als je honderd meter riolering
moet aanleggen, kost dat ook ongeveer € 100.000. Daarom vind ik
persoonlijk 5,2 mln. al een vrij hoge grens. Ik kan mij voorstellen dat die
grens op termijn wat omlaag gaat, juist om onder die grenzen openheid en transparantie
te creëren. Het kan ook zijn dat die grens van 5,2 mln. aan de hoge kant
is, bijvoorbeeld voor een toetredende mkb'er die nog nooit zaken heeft gedaan
met een bepaalde gemeente, maar die een rotonde wil aanleggen die een paar
ton kost. Ik ben het er wel mee eens dat wij onder die drempel tot uniformiteit
moeten komen, maar ik wil niet voor de toekomst vastzitten in de klem van
deze motie. Het hangt een beetje af van de uitleg die de heer Aptroot eraan
geeft. Ik kan geen garantie geven dat de wettelijke drempelbedragen in de
toekomst niet worden verlaagd.De heer Aptroot (VVD):Een eeuwigdurende garantie is ook wat lang. Ik denk dat wij het eens zijn
over de strekking van de motie. In de toekomst kunnen er goede redenen zijn
om te zeggen dat het in het belang is van het mkb en van de concurrentie,
die wij allemaal willen, om er anders mee om te gaan. Als wij dat dan zo zien,
kan ik dat ook begrijpen, maar dat geldt niet voor de huidige situatie. Ik
kan mij voorstellen dat u zegt dat dit niet geldt voor de rijksoverheid, maar
er komen vooral klachten over de andere overheden. Gemeenten zijn voor het
mkb vaak nog belangrijker dan de rijksoverheid.Minister Wijn:Als ik de motie op deze manier kan uitleggen, dan heb ik daar geen bezwaar
tegen.De heer Atsma verzoekt de regering in de motie op stuk nr. 11 om ook voor
opdrachten onder de Europese drempelwaarden te komen met uniforme regels.
Ik heb daar in feite al op gereageerd. Dat zal niet meteen van vandaag op
morgen geregeld worden, maar ik ervaar deze motie als een extra push in de
rug. Daartegen bestaat dus geen bezwaar. De motie-Atsma c.s. op stuk nr. 12 inzake de integriteitsverklaring is
door alle woordvoerders ondertekend. Ik wil daarover in overleg treden met
de minister van Justitie. Dan is verder het oordeel aan de Kamer in hoeverre
zij dat overleg nader wil beïnvloeden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week woensdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 17.55 uur tot 19.30 uur geschorst.Voorzitter: Ten Hoopen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-6547-6564.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl