Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004 (29200 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2004 (29200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2004 (29200 C).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 527-552

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 11, pagina 527-552

08-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-BToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-CToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004 (29200 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2004 (29200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2004 (29200 C).Pagina 527-552
Presentie en opening (woensdag 8 oktober 2003)Pagina 527-527
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2004 (29200 D)Pagina 578-617
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004 (29200 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2004 (29200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2004 (29200 C)Pagina 552-562
Voortzetting van (de behandeling van): - de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2004 (29200, nr. 1); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2004 (29200 IXA); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2004 (29200 IXB); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2004 (29200 G).Pagina 562-578
Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 oktober 2003)Pagina 552-552
Noot 1: Bijvoegsel (Schriftelijke antwoorden van de minister van Economische Zaken op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begrotingen van Economische Zaken voor het jaar 2004 (29200 XII) en van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2004 (29200-D); Noot 2 (zie blz. 593): Voorbeelden van succesvolle Nederlandse uitvindingen/technologiënPagina 618-623
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 8 oktober 2003)Pagina 617-617

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 137 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(VII) voor het jaar 2004 (29200 VII);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2004
(29200 B);het wetsvoorstel Vaststelling van de
begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2004 (29200 C).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Onze inbreng zal bestaan uit twee delen. Mijn inbreng zal
vooral betrekking hebben op het grotestedenbeleid en de veiligheid. Het deel
van collega Dubbelboer zal vooral betrekking hebben op bestuurlijke vernieuwing.Voorzitter. Wat is de staat van onze steden? Ik wil mijn inbreng sterk
toespitsen op de problematiek van de Nederlandse steden. Het spreidingsdebat
dat enkele weken geleden in volle hevigheid werd gevoerd, gaf al aan welke
urgentie wordt gevoeld in de steden en buurten zelf. Helaas werd dit debat
al snel versmald tot een debat over de vraag of je voor of tegen gedwongen
spreiding bent. Tijdens de algemene beschouwingen smoorde dit debat een beetje
in een brede consensus over het belang van gedifferentieerde wijken, een belang
dat wij onderschrijven.Was dit het dan weer? Gedifferentieerde wijken als oplossing van urgente,
acute en complexe problemen van de grote steden? Terwijl iedereen de problemen
voelt en ziet, werkt het ingezette beleid verdere concentratie en segregatie
in de hand, door een combinatie van grootschalige sloop, stagnatie
van nieuwbouw, de aanpak van scheefwoners, korting op huursubsidie, beperking
van de mogelijkheden van de gemeenten om armoedebeleid te voeren, etc.Een gevoel van urgentie over wat er gaande is in de steden, ontbreekt
bij het kabinet. Eén plichtmatige zin in de Troonrede en vervolgens
een reeks bezuinigingen die hard neerslaan in juist die steden. Bezuinigingen
op stadsvernieuwing, bodemsanering, inburgering, onderwijsachterstanden, etc.
Zullen die er niet toe leiden dat het cynisme onder burgers verder zal toenemen,
omdat de plannen die bestuurders hen hebben beloofd, elke keer weer in de
prullenbak worden gegooid of op zijn best in de ijskast worden gezet? Lag
niet de wortel van de grote onvrede van burgers die in 2002 aan de oppervlakte
kwam, in de "oude" wijken van de grote steden? Wat is er over van dat besef?Een concreet gevolg van het kabinetsbeleid zal zijn dat in de oude wijken
nog meer panden jarenlang dichtgetimmerd blijven staan. Verpaupering, in afwachting
van de herstructurering die nu wordt uitgesteld. En dan komt minister De Graaf
langs in het kader van "Buurt aan zet" om kinderen verf te geven om die dichtgetimmerde
panden mooi op te schilderen. Dit geen cynische opmerking, maar bijna een
citaat uit de speech die hij op 22 september hield. Het is natuurlijk wel
een cynische constatering dat panden die nog langer dichtgetimmerd blijven
staan in die verkrotte wijken, alleen nog maar mooi kunnen worden opgeschilderd.Een gevolg van het kabinetsbeleid zal ook zijn dat oudkomers die nog geen
goed Nederlands hebben kunnen leren en die zich daarvoor nu in steeds grotere
getale aanmelden, nog langer op wachtlijsten van de grote steden staan. En
dan komt minister Verdonk langs die diezelfde oudkomer een korting op zijn
uitkering belooft als hij niet snel Nederlands leert.Een concreet gevolg van kabinetsbeleid zal verder zijn dat het aantal
huisuitzettingen als gevolg van schulden nog verder zal toenemen. Nu al worden
5500 gezinnen per jaar uitgezet. Het aantal illegale ex-asielzoekers zal nog
verder toenemen, etc. De problemen worden niet kleiner, maar groter.De optelsom van de plannen van de verschillende ministeries leidt ertoe
dat in 2005 de sociale pijler van het grotestedenbeleid met circa 70% is gekrompen
tot een bedrag van 200 mln euro voor 30 steden! Die berekeningen zijn ons
door de steden aangereikt. Daarnaast bezuinigt het kabinet extra op het Gemeentefonds,
gesubsidieerde arbeid, reclassering, bijzondere bijstand, enz. De steden zullen
proberen deze klappen zoveel mogelijk zelf op te vangen. Zij trekken daarvoor
geld uit en brengen verschuivingen aan in hun begrotingen. Dat houden zij
natuurlijk niet lang vol en de problemen stapelen zich op. De PvdA-fractie
wil wel prioriteit geven aan de problemen van de grote steden en maakt in
haar alternatieve begroting geld vrij voor herstructurering, voor meer betaalbare
huizen op Vinex-lokaties, voor buurtagenten, voor snellere inburgering, voor
reclassering enzovoort.In een toespraak op 22 september 2003 geeft minister De Graaf zijn beeld
van de stad. Hij spreekt van een opeenstapeling van grootstedelijke problemen.
Ik zal die opeenstapeling niet herhalen, want dan herhaal ik ook mijzelf.
Hij belooft vervolgens een voortvarende aanpak van langslepende problemen
via onorthodoxe wegen. Wat is die voortvarende aanpak en welke onorthodoxe
wegen wil hij inslaan? Ik bedoel meer dan alleen het verminderen van de administratievelastendruk
voor gemeenten. Mijn fractie steunt hem daarin, maar dit kan niet de onorthodoxe
voortvarende aanpak zijn die hij belooft.Onorthodox zou zijn, als de minister in het grotestedenbeleid minder geld
zou vrijmaken voor plannenmakerij en meer voor uitvoering. Is de minister
bereid die omslag te maken met de steden? Het Rijk draagt geen geld meer bij
aan plannen, maar alleen nog aan "de schop in de grond". Ik verzoek de minister
om een reactie op die benadering van het grotestedenbeleid.Onorthodox zou zijn af te zien van de vierde pijler, veiligheid, van het
grotestedenbeleid, omdat dit niet meer inhoudt dan "red tape and humbug":
een lege pijler en meer administratieve lasten.DijsselbloemOnorthodox zou zijn, in het licht van de goede financiële positie
van de provincies, het gesprek met hen aan te gaan over de vraag wat zij kunnen
bijdragen aan de problemen in de steden. Ik verwijs naar het grotestedenbeleid
dat een provincie als Gelderland op eigen initiatief voert. De minister zou
dit in bredere zin met de provincies kunnen aansnijden. Graag ontvang ik een
reactie op deze onorthodoxe voorstellen. Wat zal de onorthodoxe aanpak van
de minister zelf zijn?Voorzitter. Op het gebied van de veiligheid is de kernvraag wat minister
Remkes verstaat onder besturen. Werkelijke veiligheid en leefbaarheid in de
steden vragen zeker niet alleen om schoonvegen, opjagen, rotschoppen uitdelen
of andere krachttermen. Besturen betekent in de eerste plaats verantwoordelijkheid
nemen. In onze ogen is er een offensief nodig dat enerzijds bestaat uit het
ondersteunen van alle mensen die er dagelijks in hun eigen straat of wijk
het beste van proberen te maken en het verlenen van hulp en steun aan al die
mensen die het op eigen kracht tijdelijk of langer niet alleen redden, en
dat anderzijds bestaat uit het snel en adequaat optreden tegen mensen die
de boel verzieken. In het rapport "Blauwe Bazen" van de Raad van hoofdcommissarissen
wordt gepleit voor het stellen van prioriteiten en voor het ontlasten van
de politie van allerlei zorgtaken. Het is een bekend probleem dat de politie
in de steden de bezemwagen is voor allerlei maatschappelijke verwaarlozing.
Om de politie te ontlasten is er maar één oplossing mogelijk,
te weten uitbreiding van de maatschappelijke opvang voor de zwakste groepen
in onze samenleving: dak- en thuislozen, drugsverslaafden, ex-delinquenten,
ex-psychiatrische patiënten enzovoort. Het is een dure, maar absoluut
noodzakelijke oplossing. Meer veiligheid is ook te bereiken door meer zorg.
Is de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het daarmee eens
en welke beleidsmatige consequenties trekt het kabinet daaruit? Wat let het
kabinet? Wij zullen daar zelf zeker nog op terugkomen bij de behandeling van
de begroting van VWS en Justitie.De heer Eerdmans (LPF):De heer Dijsselbloem houdt een betoog over het vergroten van de leefbaarheid
in de grote steden. Ik denk dat het grotestedenbeleid voor een groot deel
is mislukt. Wij zien dat in de grootste steden, waar "no-go areas" ontstaan,
daarvan is iedereen inmiddels wel overtuigd. Waarom wil de PvdA-fractie meer
van hetzelfde? In uw amendement staat dat u meer geld wilt overhevelen naar
het grotestedenbeleid. Wordt het geen tijd dat de steden wat lucht krijgen
en niet de Haagse druk voelen die u vandaag bepleit door er weer meer geld
in te pompen? In noem in dit verband ook het bedrag van 128 mln dat in de
begroting staat gereserveerd, alleen maar voor overhead voor de grotestedenpijlers.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik heb er zojuist voor gepleit om het mes te zetten in de overhead en
in de plannenmakerij en om de middelen die de minister nog heeft te reserveren
voor "de schop in de grond". Als u de steden lucht wilt geven, vindt u mij
aan uw zijde, want dat is de kern van mijn betoog. U koppelt daaraan vast
dat daarvoor geen geld nodig is. Wij krijgen echter andere signalen uit de
grote steden, niet alleen van PvdA-wethouders, maar ook van wethouders van
CDA, VVD en andere partijen. Zij geven aan dat zij aanlopen tegen een complexe
situatie, waarbij wijken en buurten moeten worden aangepakt. Daarbij gaat
het om de woningen, de straten, maatschappelijke opvang enzovoort. Op alle
punten hebben zij de komende jaren de beschikking over minder geld, terwijl
de complexiteit groter wordt. Dat is de realiteit.De heer Eerdmans (LPF):Misschien is het dan een goede suggestie om het bedrag van 128 mln aan
overhead dat ik noemde, hiervoor te gebruiken in plaats van het geld dat u
nu weghaalt op een ander terrein.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begrijp niet wat u bedoelt met het geld dat wij weghalen op andere
terreinen. Het amendement waar u naar verwees, is een zeer beperkt amendement.
Het betreft een volstrekt ander bedrag, als u het goed leest.De voorzitter:Ik stel voor dat u hierop straks bij de bespreking van het amendement
terugkomt.De heer Dijsselbloem (PvdA):De heer Eerdmans vroeg of het grotestedenbeleid niet mislukt is. Ik zit
tegen de rand van die conclusie aan en ik kan u ook zeggen waarom. De kern
van het grotestedenbeleid was altijd dat de regelgeving eenvoudiger moest
worden. Ten eerste moest er een einde komen aan al die regeltjes, al die verantwoordelijkheden,
al die paperassen en de gemeenten moesten meer mogelijkheden krijgen of meer
lucht, zoals de heer Eerdmans het formuleert. Ten tweede zouden wij wat middelen
bij elkaar brengen, zodat de grote steden ook financieel meer lucht zouden
krijgen. Ik heb zojuist betoogd dat de financiële ruimte eruit is. Aan
de regelgeving kan de minister nog iets doen, maar aan het financiële
probleem wil hij niets doen. De vraag wat er overblijft van het grotestedenbeleid,
is dus een reële vraag. Ik ben geen verdediger van het beleid as such.
Dat interesseert mij niet. Ik wil dat de gemeenten in staat worden gesteld
om hun problemen aan te pakken.Ik vraag de minister van BZK om in te gaan op de bestuurlijke boetes.
Wanneer komt hij met concrete voorstellen? Hoever wil de minister daarin gaan?
Op welke wijze worden burgers beschermd tegen ambtelijke willekeur?Heel veel schade wordt aangericht door veelplegers. Wij hebben daar de
afgelopen weken over gedebatteerd en ik memoreer dat de PvdA-fractie 1000
cellen wil vrijmaken voor veelplegers. Dat kan door bolletjesslikkers zo snel
mogelijk en definitief het land uit te zetten, zodat zij niet eindeloos Nederlandse
cellen bezetten. Veelplegers richten in de grote steden een ongelofelijke
schade aan. Uitgaande van twee delicten per dag zit je al snel op 700.000
delicten per jaar, van groot tot klein, van minder ernstig tot ernstig. Preventie
kan veel delicten voorkomen. Daarom pleiten wij voor een forse opschaling
van de projecten met heroïneverstrekking onder medische begeleiding.
Wij weten ons daarin gesteund door CDA-wethouders uit de grote steden en ook
de VVD-fractie heeft er in de algemene beschouwingen bij monde van de heer
Van Aartsen positief over gesproken. Wij komen hierop terug bij de behandeling
van de begroting van Justitie.Het probleem van de fietsendiefstal is weliswaar een probleem van een
andere orde, maar wij spreken over 700.000 à 800.000 fietsen die jaarlijks
worden gestolen in Nederland. De minister van BZK zei dat één
van zijn hoofdambities was om uit te voeren wat er al ligt. Ik vraag hem om
dat op dit punt te doen. Er is inmiddels een landelijk register van gestolen
fietsen, maar ons wordt gemeld dat de politie er noch gestolen fietsen aanmeldt,
noch checkt of gestolen fietsen er al in staan. Van het register wordt dus
geen gebruik gemaakt. Op dit punt zie ik graag actie van de minister. Er zijn bewaakte fietsenstallingen bijgekomen dankzij de Melkertbanen,
maar deze staan nu weer op de tocht. Er zouden 70 à 80 bewaakte fietsenstallingen
bijkomen; deze worden nu waarschijnlijk afgeblazen. Wil de minister hier aandacht
aan besteden? Voorts hebben wij in de Kamer vaak gesproken over de fietschip.
De stand van zaken is op dit moment dat de chip wordt aangebracht op het slot
van de fiets. Als uw fiets wel eens is gestolen, weet u dat het enige dat
van een gestolen fiets overblijft, vaak juist het slot is. Tel uit uw winst.Ik vraag bijzondere aandacht voor de problematiek van illegalen in de
grote steden. Hier is sprake van uitbuiting van mensen die in een vrijwel
rechteloze positie verkeren, van misbruik van sociale voorzieningen en daarmee
uitholling van onze verzorgingsstaat en vooral – en dat is direct zichtbaar
in de desbetreffende wijken – van onleefbare situaties in de panden
en hun omgeving. De Erasmus Universiteit schat het aantal illegalen op tussen
de 110.000 en 160.000 mensen, met name in de grote steden. In Rotterdam en
Den Haag worden de illegaal verhuurde panden sinds enige tijd zeer actief
aangepakt. De steden hebben bij herhaling gevraagd om betrokkenheid van het
Rijk. Nu schrijft de minister naar aanleiding van het laatste algemeen overleg
dat wij over het veiligheidsprogramma hadden, dat er in ambtelijk overleg
met Den Haag wordt gekeken naar hoe de communicatie kan worden verbeterd.
Dat is naar onze mening wat te mager. Ik vraag het kabinet nadrukkelijk om
de grote steden hierbij te ondersteunen. De minister-president heeft bij de
algemene politieke beschouwingen aangegeven onteigening van illegaal verhuurde
panden geen geëigend middel te vinden. Graag horen wij van de minister
waarom dat middel niet geëigend zou zijn. Wij zijn met het CDA van mening
dat het wel wenselijk is, zoals ook de aanpak van drugspanden in de wetten
Victor en Victoria laat zien. Net als de VVD-fractievoorzitters in de grote
steden willen wij bezien of de Wet voorkeursrecht gemeenten kan worden ingezet,
zodat gemeenten panden kunnen opkopen in straten waar veel panden in handen
zijn van huisjesmelkers. In het regeerakkoord wordt gesproken over financiële
sancties voor huisjesmelkers. Welke zijn dat en wanneer worden deze ingevoerd?
Is het kabinet bereid om te onderzoeken of er in de Woonwet een bepaling kan
worden opgenomen inzake strafbaarstelling van het aanbieden van illegale woonruimte?Ik begrijp dat ik nu over de hekjes van de portefeuille van de minister
heenga. Ik spreek deze minister nadrukkelijk aan op zijn coördinerende
taak op dit punt. Het is ook voor gemeenten een groot probleem dat zij steeds
apart langs moeten gaan bij alle betrokken departementen en diensten, zoals
VROM, SZW, de FIOD, de belastingdienst, Financiën en BZK. Kan deze minister
het voortouw nemen?Is de minister bereid om de fiscale en sociale opsporingsdiensten en de
belastingdienst actief in te zetten om de winsten van huisjesmelkers af te
nemen? Is hij bereid om capaciteit van de vreemdelingenpolitie te verschuiven
naar de grote steden? Dat moet mogelijk zijn omdat er allerlei taken van de
vreemdelingenpolitie worden overgedragen aan de IND. Is de minister bereid
om een dergelijk pakket van maatregelen op het gebied van wetgeving, extra
personele inzet, betrokkenheid van rijksdiensten en financiële sancties
vast te leggen in een convenant met de grote steden, zodat het grote en toenemende
maatschappelijke probleem van illegaliteit kan worden aangepakt?Wij wachten nog op de antwoorden op onze tweede vragenreeks over belwinkels.
Inmiddels zijn er drie mensen gearresteerd in verband met internationaal terrorisme.
Zij opereerden in samenwerking met en vanuit belwinkels. Er is dus sprake
van urgentie.Ik vraag de aandacht van minister De Graaf voor de positie van het Landelijk
samenwerkingsverband aandachtswijken, een koepel van bewonerscomités
van de wijken waar wij steeds over spreken. De minister heeft warme woorden
gesproken over het belang van bewonersparticipatie. Dat past ook bij zijn
politieke filosofie. Die bewonersparticipatie staat onder druk omdat VWS op
de subsidie van dat samenwerkingsverband wil bezuinigen. Vanuit het oogpunt
van WVS is daar wel iets voor te zeggen, maar mijn fractie is van mening dat
het onbestaanbaar is dat de knop voor dit samenwerkingsverband wordt omgedraaid
terwijl wij zoveel praten over deze wijken en er zoveel gaat gebeuren op het
gebied van herstructurering. Wij hebben daarover een amendement ingediend.Mevrouw Spies (CDA):Wij hebben enkele vragen over het amendement. In de begroting van VWS
wordt een bezuiniging voorgesteld. Het bedrag dat u amendeert in de BZK-begroting,
is ongeveer gelijk aan het bedrag dat op de VWS-begroting overblijft als ervan
uit wordt gegaan dat de bezuiniging wordt doorgevoerd. Betekent dit dat u
zowel op de begroting van BZK als op de begroting van VWS een substantieel
bedrag voor het LSA overeind wilt houden? Neemt u nu al genoegen met een voorgenomen
korting op de subsidie waarover in de Kamer nog besluitvorming moet plaatsvinden?
Ik begrijp het niet helemaal, tenzij het uw voorstel is om het bedrag dat
nu bij VWS staat, over te hevelen naar BZK. In dat geval lijkt dit mij het
moment om dat doen. Wij hadden het dat eerder moeten regelen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Er is nog een andere variant. Wij spreken vandaag over de begroting van
BZK. Ik ben van mening dat er inhoudelijke argumenten zijn om deze organisatie
vanuit het grotestedenbeleid te ondersteunen. Ik constateer dat VWS bezuinigt
op de subsidie. Ik wil niet het risico lopen dat dit punt niet wordt gecorrigeerd
bij de behandeling van de begroting van VWS. Ik stel dus voor om binnen de
begroting van BZK een kleine verschuiving toe te passen – het gaat om
een zeer klein bedrag zoals u hebt gezien – om ervoor te zorgen dat
deze organisatie kan blijven functioneren vanwege het belang van het grotestedenbeleid.Mevrouw Spies (CDA):Als ik het goed heb begrepen, is dat kleine bedrag waar u over spreekt
160 mln euro.De heer Dijsselbloem (PvdA):Dan staat het verkeerd in het amendement.Mevrouw Spies (CDA):Dat zou de facto een verdubbeling van het bedrag betekenen, want bij VWS
blijft een dergelijk bedrag staan. U stelt voor om eenzelfde bedrag bij BZK
vrij te maken.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik kan dat heel snel uit de wereld helpen: het is een typefout.
Het gaat om€ 160.000 op jaarbasis.De voorzitter:Het amendement-Dijsselbloem, stuk nr. 8 (29200-VII) is in die zin gewijzigd,
dat het genoemde bedrag € 160.000 is. Het gewijzigde amendement
wordt vervolgens rondgedeeld.De heer Dijsselbloem (PvdA):Dat verklaart ook het misverstand bij de heer Eerdmans, toen hij over
een groot bedrag sprak.Mevrouw Spies (CDA):Toch blijft mijn vraag of u een verdubbeling van het bedrag wenst, dus
zowel het bedrag dat op de begroting van VWS blijft staan als een bedrag op
de begroting van BZK.De heer Dijsselbloem (PvdA):Het doel van mijn amendement is om de bezuiniging die op dit punt bij
VWS wordt doorgevoerd, bij het grotestedenbeleid van BZK te corrigeren. Ik
heb daarvoor ook inhoudelijke argumenten aangedragen.Mevrouw Spies (CDA):Dus u neemt op voorhand uw verlies bij VWS?De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik heb daar al inhoudelijke argumenten voor gegeven. Bovendien heb ik
nu geen keuze, want wij behandelen vandaag de begroting van BZK. Als u mij
nu garandeert dat ik straks bij de behandeling van de begroting van VWS een
Kamermeerderheid heb voor mijn voorstel, trek ik dit amendement van mij in
en regelen wij het in de begroting van VWS. Ik vermoed echter dat u daarin
niet meegaat, dus houd ik mijn inhoudelijke argumenten staande. Ik vraag dan
ook middelen voor mijn voorstel uit de begroting van het grotestedenbeleid.Voorzitter. Ik vraag de minister wanneer de informatie voor de Kamer beschikbaar
komt over de salariëring van topambtenaren. Wat is het oordeel van de
minister over de berichten in de pers over dit onderwerp? Uit die berichten
blijkt dat de meeste topambtenaren meer verdienen dan een minister. Is de
minister ook van plan om de wildgroei van toeslagen aan te pakken?Mijn fractie maakt zich nog meer zorgen over andere financiële belangen
van topambtenaren. Ik doel op het bezit van en transacties in aandelen. Ik
vraag de minister om snel met een rijksbrede regeling te komen voor ambtenaren
in rijksdienst, terzake van financiële belangen in en transacties met
effecten.Ook de Kamer moet haar verantwoordelijkheid nemen als het om integriteit
gaat. Daarom blijven wij pleiten voor een openbaar register van geschenken
die wij als Kamerleden in functie ontvangen.De heer Dubbelboer (PvdA):Voorzitter. "Meedoen" is een van de cruciale begrippen van dit kabinet.
Zo zijn er in de begroting fraaie zinnen geschreven over de noodzaak van "behouden
dan wel vergroten van de burgerparticipatie, het betrekken van burgers bij
het bestuur, de burger vooropstellen en het keren van het proces van verwijdering
tussen burgers en bestuur".Wat er daadwerkelijk dienaangaande wordt voorgesteld, is echter een beetje
mager. Het motto van de Partij van de Arbeid is dan ook dat bestuurlijke vernieuwing
veel creatiever kan en moet. Op de een of andere manier spreekt er uit de
begroting geen groot gevoel van urgentie om kiezers meer serieus te nemen
en ze echt te betrekken bij de politieke sfeer. Wij als politiek scoren als
beroepsgroep nog steeds buitengewoon laag, overigens evenals journalisten.In de begroting wordt, zo blijkt, ook al niet te creatief nagedacht over
manieren waarop burgers verder bij het overheidsbeleid betrokken kunnen worden.
Ik wil dit aan de hand van een aantal voorbeelden aanstippen. Zo heeft het
mij echt verbaasd dat elke verwijzing naar of het noemen van interactief beleid
ontbreekt. De laatste tien jaar is interactief beleid namelijk een van de
interessantste pogingen van de overheid geweest om de burgers bij het beleid
te betrekken. Met name op lokaal niveau is dat beleid niet meer weg te denken.
Ook bij tal van ministeries is er veel ervaring opgedaan met interactieve
beleidsvorming. Voor de Partij van de Arbeid is het belangrijk dat mensen
in een vroeg stadium de gelegenheid krijgen om mee te denken over een probleemanalyse
en over de oplossingen van de problemen. Wij willen graag van de minister
weten wat hij wat dit betreft in petto heeft.Sinds de dualisering bestaat er op lokaal en provinciaal niveau voor burgers
de mogelijkheid om beleidsvoorstellen rechtstreeks te plaatsen op de raads-
en statenagenda. Het grappige is dat nu ook in de Conventietekst voor Europa
deze mogelijkheid aan burgers wordt toegekend. Dit burgerinitiatief zou ook
een prima instrument op landelijk niveau kunnen zijn voor het betrekken van
burgers bij het bestuur, met name als het gaat om de agendasetting. Het idee
is dat burgers, na het verzamelen van een bepaald aantal handtekeningen, het
recht krijgen om een voorstel rechtstreeks op de Kameragenda te plaatsen.
De Kamer kan er dan een uitspraak over doen, maar natuurlijk na zich zeer
goed te hebben verdiept in en georiënteerd op het voorstel. De Kamer
zal dan ook in discussie gaan met de indieners van het voorstel en via de
media met al degenen die een handtekening hebben gezet om het voorstel geagendeerd
te krijgen. Daardoor ontstaat er een andere verhouding met een andere dynamiek
tussen volksvertegenwoordigers en groepen van burgers. Het is een zinnig,
constructief en positief instrument om meer discussies van de buitenwereld
naar binnen te halen. Is de minister van plan deze mogelijkheid voor burgers
op korte termijn in te voeren?Mevrouw Spies (CDA):Dit klinkt heel interessant. Ik ben er wel benieuwd naar of de waarde
van dit instrument zich in de praktijk al bij gemeenten en provincies bewezen
heeft.De heer Dubbelboer (PvdA):Voor een deel wel, de ervaringen zijn zeer wisselend; dit instrument bestaat
nog maar kort. In de gemeente Utrecht heeft het een zeer positief effect gehad.
Er zijn daar ongelooflijk veel voorstellen gedaan voor de verbetering van
buurten. Er zijn ook maar 25 handtekeningen voor nodig. Het goede van de aanpak
in Utrecht is ook dat er een budget voor zulke voorstellen beschikbaar wordt
gesteld en dat er een bureautje met de naam "Betrokken stad" is die de initiatieven
vervolgens ondersteunt. In gemeenten die wel een verordening op dit punt hebben,
maar er geen budget voor hebben en ook geen ambtelijke ondersteuning bieden, blijkt het ontbreken daarvan een bottleneck te zijn. In het
buitenland kent men dit verschijnsel ook; in Bremen heeft men er bijvoorbeeld
al jarenlang zeer goede ervaringen mee.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Onze fractie juicht dit voorstel van de PvdA voor een burgerinitiatief
toe. Hoe staat zij tegenover het volksinitiatief, dat bijvoorbeeld in Zwitserland
bestaat? Dat gaat een stuk verder.De heer Dubbelboer (PvdA):In beginsel sta ik daar positief tegenover. In onze partij zijn wij juist
met een discussie daarover begonnen. Dit heeft overigens te maken met de Tijdelijke
referendumwet, mijn volgende onderwerp, waar ik juist aan toe was.De Tijdelijke referendumwet zal op 1 januari 2005 aflopen. Dit is het
enige landelijk werkende instrument om burgers direct invloed op het beleid
te geven, namelijk door wetgeving te corrigeren waarvoor geen draagvlak bestaat.
Het is onbegrijpelijk dat juist D66 en een minister van D66 de stille dood
van dit instrument mede mogelijk maken. Welke voorstellen gaat de regering
doen om de burgers een directe en beslissende invloed op de besluitvorming
te geven?Het punt dat ik nu ga noemen, lijkt wat minder belangrijk, maar ik vind
dat je de daad bij het woord moet voegen. In dit geval gebeurt het niet en
is er zelfs sprake van het omgekeerde. Het gaat om de bezuinigingen op organisaties
als het Instituut voor publiek en politiek, die burgerparticipatie in de samenleving
bevorderen, en om het ten einde laten lopen van het departementale Expertisebureau
voor innovatieve beleidsvorming (XPIN).De heer Van der Ham (D66):Uw fractiegenoot heeft daarstraks gezegd dat de overheid eigenlijk projecten
in plaats van instituten zou moeten financieren. Hoe verhoudt dit zich tot
uw uitspraak over instituten?De heer Dubbelboer (PvdA):Ik ben er sterk vóór om instituten te subsidiëren die
heel veel projecten opzetten, en dat is exact wat het Instituut voor publiek
en politiek doet. Dat is zeer concreet bezig met projecten en het steekt daar
ook verreweg het meeste geld in. Men moet het voor een deel ook zelf verdienen,
dus maakt u zich daarover geen zorgen.Voorzitter. Ten slotte de gekozen burgemeester; wij zullen niet helemaal
om dat onderwerp heen kunnen. Wij hebben al aangegeven dat wij hierover graag
met minister De Graaf meedenken, maar wij moeten oude schoenen niet weggooien
voordat wij nieuwe hebben, zeker als die nieuwe schoenen ook nog niet voldoen
aan wat wij belangrijk vinden: stevige zolen, soepel leer, een mooi ontwerp
en goed gestikt.Minister Remkes:Schoenen voor de moderne sociaal-democratie.De heer Dubbelboer (PvdA):Precies, u ziet het goed: nieuwe schoenen voor de nieuwe sociaal-democratie.Voorzitter. Wij willen graag van minister Remkes weten of hij er behoefte
aan heeft dat wij hierover meedenken en wat hij ervan vindt dat zijn coalitiegenoten
toch ver meebewegen in de richting van een direct door de bevolking gekozen
burgemeester. Er zijn signalen dat hiervoor een grondwetswijziging nodig is;
wat is de mening van de minister hierover? En wat vindt hij van het op zichzelf
zeer creatieve idee van het CDA om de gemeenteraadsverkiezingen een jaar uit
te stellen, opdat er gewerkt kan worden aan een goed voorstel op dit punt,
inclusief grondwetswijziging – ik denk namelijk dat wij tot de slotsom
zullen komen dat zo'n wijziging onvermijdelijk is – maar zonder te veel
vertraging. Maar als de burgemeester niets te zeggen krijgt, ligt frustratie
op de loer, en niet alleen bij de burgemeesters – zie de ervaring met
het burgemeestersreferendum – maar vooral bij de burgers. Ik heb liever
één gefrustreerde minister, vanwege een lichte vertraging, dan
miljoenen gefrustreerde burgers vanwege het feit dat zij merken dat zij een
nepburgemeester hebben gekregen.De heer Slob (ChristenUnie):Frustraties moeten wij natuurlijk voorkomen. Ik ben wel benieuwd hoe de
PvdA-fractie zelf in de discussie staat rond de Grondwet in relatie tot de
voorstellen zoals die er nu liggen van het kabinet voor de gekozen burgemeester.
Kunt u ons in dat opzicht wat meer duidelijkheid verschaffen?De heer Dubbelboer (PvdA):Ik denk dat die relatie onontkoombaar is, als het gaat om het soort burgemeester
dat er dan komt. Ik heb het over de coalitiepartners gehad, maar wij zijn
natuurlijk ook verregaand aan het meebewegen in de richting van de direct
door de bevolking gekozen burgemeester. Echter, dan moet deze burgemeester
ook wat voorstellen en daar zal, hoe je het ook wendt of keert, een grondwetswijziging
voor nodig zijn.De heer Slob (ChristenUnie):Vindt u dat die grondwetswijziging eerst gerealiseerd moet worden voordat
wij van start kunnen gaan met de gekozen burgemeester?De heer Dubbelboer (PvdA):Ja, dat vind ik.De heer Van Beek (VVD):De collega zegt dat ook de PvdA-fractie verregaand aan het meebewegen
is. Wij hebben in twee regeerakkoorden ons standpunt al duidelijk gemaakt,
maar ik wil graag weten hoe die beweging bij de PvdA-fractie plaatsvindt.
Ik vind het overigens heel interessant en ik ben er ook blij mee, maar ik
zou graag weten, inhoudelijk, in welke richting dit gaat.De heer Dubbelboer (PvdA):Wat wij heel belangrijk vinden, is om eens aan de kant van de kiezers
te gaan staan. Dat is in het verleden wel eens iets minder geweest, maar ik
zeg het ook in de richting van de fracties van het CDA en de VVD: in dit huis
hebben wij vaak de neiging om aan de kant van het bestuurlijke en de bestuurders
te gaan staan. Dat bedoel ik ermee als ik zeg: wij gaan eens aan de kant van
de kiezers staan bij dit onderwerp om te kijken wat het betekent voor de invloed
die kiezers hebben op zo'n gekozen burgemeester. Wij weten nu uit een paar
ervaringen met het burgemeestersreferendum dat er campagne wordt gevoerd door
burgemeesters waarin zij zeggen: wij kunnen eigenlijk niets zeggen, terwijl
de kiezers ons allerlei dingen vragen. Immers, na de verkiezing komen zij
bij de burgemeester terug met de vraag: burgemeester, ik heb op u gestemd,
maar gaat u nu nog dat jongerenprobleem aanpakken waar wij het toen over gehad
hebben? En dan zegt de burgemeester: daar ga ik niet over; dan moet u bij
de betreffende wethouder zijn.De heer Van Beek (VVD):Uit uw bijdrage begrijp ik dat u, nu u aan de kant van de kiezers gaat
staan, het standpunt dat de gemeenteraad de burgemeester zou moeten kiezen,
heeft verlaten. Immers, daar doet u geen enkele kiezer een plezier mee.De heer Dubbelboer (PvdA):Die positie is bij ons nog niet uit het vizier. Het is duidelijk dat als
wij hier aan het praten zijn en het daarbij in een richting gaat zoals de
minister voor bestuurlijke vernieuwing dit ook wil, een richting waar u uw
handtekening onder heeft gezet in het regeerakkoord, wij niet kunnen blijven
roepen dat wij vinden dat de burgemeester door de raad gekozen moet zijn.
Dan moet je constateren dat de beweging dermate is dat wij maar beter goed
en constructief erover kunnen meedenken hoe je daarbij een heel goede burgemeester
krijgt. Daar zijn verschillende varianten voor mogelijk en daarover zijn wij
nog volop in discussie; dat geldt voor alle partijen.De heer Van der Ham (D66):Als er thans een voorstel ligt voor een rechtstreeks gekozen burgemeester,
is de PvdA-fractie daar dan vóór of tegen? Wat zegt u, met andere
woorden, als het zou gaan om de keuze tussen een rechtstreeks gekozen burgemeester
en een burgemeester die wordt gekozen door de gemeenteraad? Ik krijg hierop
graag een antwoord want ik ben een beetje in verwarring gebracht doordat u
zegt dat uw fractie er nog niet helemaal uit is.De heer Dubbelboer (PvdA):Er is bij ons ook verwarring over de voorstellen van het kabinet, want
dat vinden wij een fopburgemeester.De heer Van der Ham (D66):U had eerst een andere opvatting, namelijk dat er een door de raad gekozen
burgemeester moet komen. Zo-even zei u dat de burgemeester rechtstreeks moet
worden gekozen. Vervolgens vroeg de VVD-fractie daarop door en toen zei u
dat u het eigenlijk nog niet precies weet.De heer Dubbelboer (PvdA):U vraagt om een keuze tussen een door de raad gekozen burgemeester en
dit voorstel van het kabinet?De heer Van der Ham (D66):Ik heb het nu over de rechtstreeks gekozen burgemeester. Over de invulling
hebben wij het later in het debat wel.De heer Dubbelboer (PvdA):Dat antwoord is duidelijk: dan kiezen wij voor een direct gekozen burgemeester.De heer Van der Ham (D66):Dan toch nog een aantal andere vragen. Wat vindt u, ten eerste, van de
rechtstreeks gekozen commissaris van de Koningin en vervolgens...De voorzitter:Nee, zo gaan wij dat niet doen. De heer Dubbelboer was al door zijn spreektijd
heen en nu gaat u een aantal nieuwe onderwerpen eraan toevoegen.De heer Van der Staaij (SGP):U zei, mijnheer Dubbelboer, dat u aan de kant van de kiezers wilde gaan
staan. Heeft u in uw verkiezingsprogramma de kiezers nog wat beloofd ten aanzien
van dit punt?De heer Dubbelboer (PvdA):Ik ben van de school die verkiezingsprogramma nogal relativeert. Wat is
er gebeurd? In de Partij van de Arbeid loopt de discussie hierover al vijftig
jaar en gaat steeds heen en weer. Wij moeten af en toe tegen de kiezers durven
zeggen dat wij iets meer afstand nemen van wat daarover in het verkiezingsprogramma
is geschreven. Dat lijkt mij bij dit onderwerp geen halszaak, juist omdat
wij aan de kant van de kiezers gaan staan. Immers, 72% van de mensen blijkt
een direct gekozen burgemeester te willen.De heer Van der Staaij (SGP):Als je snel niet meer doet wat in je verkiezingsprogramma staat, heet
dat kiezersbedrog. Wat is er gebeurd dat u zo kort na de verkiezingen tot
een heel andere beweging bereid blijkt?De heer Dubbelboer (PvdA):Er zit nog steeds een palet aan opvattingen onder. Wij hebben het niet
radicaal bij de vuilnis gezet. De heer Van der Ham vroeg mij welke keuze ik
nú zou maken. Daarop heb ik een antwoord gegeven. Ik vind het nogal
wat om bij dit onderwerp te spreken over kiezersbedrog, temeer als 72% van
die kiezers een voorkeur voor dat model uitspreekt. Wie bedriegt wie als je
wijst op een regeltje uit je verkiezingsprogramma?De heer Van der Staaij (SGP):Ik vind het antwoord niet erg overtuigend. Ik was wel blij dat u zojuist
heel ferm en duidelijk zei dat er zonder grondwetswijziging geen sprake kan
zijn van de invoering van de direct gekozen burgemeester omdat het anders
een monstrum is. Blijft u die stelling verdedigen of kunt u daarover volgende
week weer anders denken?De heer Dubbelboer (PvdA):Het lijkt mij onontkoombaar dat wij die stelling zullen blijven betrekken.
Ik vind dat minister De Graaf het zeer creatief gespeeld heeft. Hij trekt
de bevoegdheden van de raad maximaal op zonder grondwetswijzing. Wij moeten
Kamerbreed constateren dat het een te magere burgemeester oplevert waarmee
er inderdaad bijna sprake is van kiezersbedrog. Er wordt gedaan alsof de gekozen
burgemeester heel veel te zeggen heeft maar dat is absoluut niet het geval.
Wij menen dat een grondwetswijziging absoluut noodzakelijk is.Mevrouw Spies (CDA):Ik vind dat de heer Dubbelboer de discussie heel erg verengt. Hij wil
een grondwetswijziging om de gekozen burgemeester mogelijk te maken. Ik neem
aan dat hij daarbij doelt op het feit dat de burgemeester niet langer voorzitter
van de raad zou kunnen zijn.De heer Dubbelboer (PvdA):Onder andere.Mevrouw Spies (CDA):Ik ben benieuwd de andere redenen te horen.Er wordt dus iets weggehaald bij de burgemeester. Ik heb u nog niet horen
zeggen hoe naar het idee van de PvdA een stevige burgemeester gerealiseerd
moet worden.De heer Dubbelboer (PvdA):Dat vergt een hele lange beantwoording, mevrouw Spies, want u vraagt nogal
wat. Wij komen over een aantal punten nog uitgebreid te discussiëren.
Voorzitter van de raad kan hij niet blijven en daarvoor is een grondwetswijziging
nodig. Wij vinden ook dat er een enorme patstelling ontstaat door het voorstel.
Als de burgemeester iets niet wil of de raad wil iets niet, is er geen way
out. Wij vinden ook dat de raad onder voorwaarden de burgemeester moet kunnen
wegsturen en de burgemeester de raad. Tegelijkertijd moeten
er verkiezingen voor beide machtsblokken georganiseerd worden en ook daarvoor
is een grondwetswijziging nodig. Bijna alles om die burgemeester zinvol en
betekenisvol te laten functioneren, heeft een grondwetswijziging nodig.De voorzitter:Dit onderwerp komt nog volop terug op de agenda van de Kamer als wij de
nota van de minister bespreken. Wij moeten voorkomen dat de hele discussie
nu tijdens deze begrotingsbehandeling plaatsvindt. Ik geef mevrouw Tonkens
en de heer Eerdmans nog de gelegenheid een korte vraag te stellen en dan ronden
wij dit punt af.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):U zegt dat u wilt dat de raad de burgemeester naar huis kan sturen en
omgekeerd. Dat betekent dan dus dat u het hoofdschap van de raad wilt opheffen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik begrijp het niet helemaal. Het gaat erom dat wij moeten gaan nadenken
over wat een burgemeester betekenisvol maakt, ook voor kiezers. De kiezers
moeten ook echt iets te zeggen hebben. Dat betekent dat er een verhouding
moet ontstaan tussen de raad en de burgemeester. Het is voor de PvdA echter
van het grootste belang – dat is een van de dingen die niet duidelijk
geregeld zijn in het voorstel – dat de gemeenteraad versterkt wordt.
Sinds de dualisering is dat de inzet geweest van de PvdA en dat zal de inzet
blijven.De heer Eerdmans (LPF):U begon over schoenen en nieuwe zolen. Ik heb een andere vergelijking.
Als wij de verbouwing gaan starten, kunnen wij de winkeldeur toch wel openzetten?
Ik juich het voorstel van Thom de Graaf toe, want als wij u volgen, zitten
wij tot 2006 met de koehandel van benoemde burgemeesters. Dat betekent dat
de PvdA tot 2012 akkoord gaat met een benoemde burgemeester.De heer Dubbelboer (PvdA):Dit zegt veel over het vertrouwen in de coalitiepartners. Deetman heeft
voorgesteld om de gemeenteraadsverkiezingen uit te stellen tot 2007, zodat
na de verkiezing van de Tweede Kamer in 2006 meteen de tweede lezing behandeld
kan worden en dit in 2007 in kan gaan. Daarom spreek ik over enige vertraging
en niet over massale vertraging.Ik noemde in het begin de urgentie van het serieus nemen van de kiezers
in deze tijd waarin het vertrouwen in de politiek nog steeds veel te laag
is. Daarom wil de PvdA dat de kiezer echt iets te zeggen krijgt. Dat is de
essentie van onze inzet.De voorzitter:Het woord is nu aan de heer Algra, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Algra (CDA):Foarsitter. Ik wie fansels fan doel om myn maidenspeech alhiel yn it Frysk
te hâlden. Maar met een Grunninger als minister kan ik dat natuurlijk
neit maken. Boppedat binne de ûnderwerpen dy't ik oansnije wol, feiligens
en bestjoerlike boetes, net spesjaal Fryske ûnderwerpen. Dus ter geruststelling:
ik zal mijn maidenspeech vandaag in het Nederlands doen. De onderwerpen waar
ik vooral aandacht voor wil vragen, veiligheid en bestuurlijke boetes, zijn
onderwerpen die aansluiten bij mijn persoonlijke verleden. Veiligheid is een
onderwerp waar ik mij als oud-politieagent actief mee heb beziggehouden. Als
diender in Amsterdam werd ik helaas regelmatig geconfronteerd met te weinig
tijd om voldoende aandacht te kunnen besteden aan diverse kleine, maar ergerlijke
overtredingen: een belangrijk ervaringsargument om het instrument bestuurlijke
boete voortvarend op de agenda te zetten. Het maakt het voor mij, nu als Tweede-Kamerlid,
dan ook extra bijzonder om juist voor deze onderwerpen de aandacht te mogen
vragen.Veiligheid is in de ogen van de CDA-fractie kerntaak van de overheid.
Op de rol van de politie, een onmisbare schakel in die veiligheidsketen, kom
ik uitgebreid terug in het wetgevingsoverleg op 3 november a.s. Ik besteed
nu wel aandacht aan de brandweer, een andere belangrijke schakel in de veiligheidsketen.
Met name op het terrein van de rampenbestrijding ligt een belangrijke taak
voor de brandweer. Het integrale veiligheidsbeleid met daarin rampenbeheersing
en brandweerzorg, is in de ogen van het CDA allereerst een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Rampen houden zich echter niet aan gemeentegrenzen. Belangrijk bij het bestrijden
van rampen is dan ook de samenwerking. Wat is in dat verband het standpunt
van de minister over de bestuurlijke vorm?Het CDA is van mening dat er bij regio-overschrijdende rampen duidelijkheid
moet zijn over de verantwoordelijkheden. Uiteindelijk moeten wij de minister
kunnen aanspreken. Dat betekent dat de minister in voorkomende gevallen zijn
verantwoordelijkheid moet hebben georganiseerd. Tot slot moeten de mensen
die de uitvoering ter hand nemen goed zijn opgeleid. De minister stelt momenteel
diverse nieuwe regels ten aanzien van functie- en opleidingseisen. Kunnen
de gemeenten hieraan tegemoetkomen en is er sprake van uniformiteit? Wat zijn
de vooruitzichten met betrekking tot de afstemming op het reguliere onderwijs?Bij de partners in veiligheid worden terecht ook de bedrijven genoemd.
Het CDA is van mening dat zij op het terrein van veiligheid ook een eigen
verantwoordelijkheid hebben. Wat voor afspraken worden er bijvoorbeeld gemaakt
met particuliere beveiligers? Immers zij kunnen de keten aanzienlijk versterken,
bijvoorbeeld op het terrein van bewaking. Dan moet wel zichtbaar zijn waar
en hoe dat het geval is. De politie kan zich dan, zoals afgesproken, meer
gaan bezighouden met haar kerntaken. Van bedrijven mag worden verwacht dat
zij zich inspannen om hun bedrijf en goederen te beschermen. Bedrijven moeten
echter ook kunnen rekenen op de medewerking van de overheid.In onze samenleving worden regelmatig grootschalige commerciële activiteiten
ontplooid die risico's met zich brengen voor verstoring van openbare orde
en veiligheid. De verbetering van de informatiepositie levert wel een beter
inzicht in de te verwachten risico's bij dergelijke evenementen, maar worden
er ook afspraken gemaakt over de financiële gevolgen? De CDA-fractie
is van mening dat overheidsdiensten als brandweer, marechaussee en politie
niet te koop mogen zijn. Er mogen echter wel grenzen gesteld worden aan de
verwachtingen ten aanzien van deze diensten. Als de risico's bij commerciële
activiteiten grenzen overschrij den, moeten er naast aanvullende
afspraken en voorwaarden ook afspraken over een financiële verrekening
gemaakt kunnen worden! Het ligt in de ogen van het CDA het meest voor de hand
dat in voorkomende gevallen de invulling een verantwoordelijkheid wordt van
gemeenten. De minister zal echter met een voorstel moeten komen waarin overkoepelende
richtlijnen worden gesteld. Voor het CDA is een belangrijke randvoorwaarde
het commerciële karakter van die activiteiten. Het is nadrukkelijk niet
de bedoeling om alle bestaande maatschappelijke activiteiten extra af te gaan
rekenen. Mogen wij van de minister op dit terrein binnenkort een voorstel
verwachten?Als wij trachten het totale veiligheidsveld te overzien, zien wij dat
extra gelden beschikbaar worden gesteld. Tegelijkertijd zien wij dat er extra
kosten gemaakt worden op het terrein van de communicatie, C2000. Bovendien
verwachten wij nog een behoorlijke kostenpost voor de ICT-ontwikkeling. Blijft
er per saldo nog wel extra geld over voor een intensievere aanpak?Voorzitter. Een belangrijk onderdeel op het terrein van de veiligheid
wordt gevormd door de ICT-voorzieningen. De CDA-fractie maakt zich daarbij
zorgen over zowel de uitvoering als het kostenplaatje. Kan de minister onze
zorg wegnemen met bijvoorbeeld de verzekering dat de uitvoering voor diverse
onderdelen op schema ligt? Minstens zo belangrijk is dat ook het financiële
plaatje binnen de budgetten blijft en dat er over de kostenverdeling sluitende
afspraken zijn gemaakt? De minister stelt voor, zich vooral te richten op
het ontwikkelen van beleidskaders en het strategisch beheer. Is het met zo'n
vitaal onderdeel als ICT-voorzieningen juist niet wijzer om een zwaardere
beheersverantwoordelijkheid bij het ministerie te leggen?Voorzitter. Als laatste onderwerp willen wij hier nogmaals aandacht vragen
voor de CDA-plannen met betrekking tot bestuurlijke boetes. Ondanks alle goede
plannen en convenanten zal in de praktijk steeds weer blijken dat er zaken
blijven liggen, zaken die bij de opsporingsdiensten niet de hoogste prioriteit
hebben, maar bij de burgers wel een hoop ergernis teweeg brengen. Dan gaat
het om zaken variërend van hondenpoep en zwerfvuil tot overlast veroorzakende
hanggroepen. Voor dergelijke eenvoudige, ergernis veroorzakende zaken moet
de bestuurlijke boete nu snel worden ingevoerd. Het CDA wil dat deze materie
nu voortvarend wordt opgepakt!Voorzitter. Het moet toch mogelijk zijn om voor 1 januari 2004 de bestuurlijke
boete in te voeren, te beginnen voor de onderwerpen die in de plaatselijke
verordeningen zijn geregeld. Het CDA is er echter ook voorstander van om de
bestuurlijke boetes uit te breiden naar de eenvoudige overtredingen die in
andere wetgeving is geregeld. Wij denken daarbij onder andere aan de Wegenverkeerswet.
Ik geef als voorbeeld het gevaarlijke en ergerlijke weggedrag van veel fietsers.
Fietsen door rood licht, over stoepen en zonder goede verlichting zijn onderwerpen
die zich prima lenen voor het opleggen van de bestuurlijke boete. Ook onderdelen
uit andere wetten kunnen hierin een rol spelen.Met de bestuurlijke boete kan een gemeente zelf prioriteiten stellen en
vervolgens adequaat optreden. Ook de werkgelegenheid heeft baat bij de invoering
van de bestuurlijke boete. De CDA-fractie heeft zich al eerder uitgesproken
om gesubsidieerde banen om te zetten in echte banen. Er kan echter, vergelijkbaar
met parkeercontrole in diverse gemeenten, een particulier bedrijf worden ingehuurd.
Invoering van de bestuurlijke boete geeft gemeenten dus de mogelijkheid extra
banen te creëren. De inkomsten uit bestuurlijke boetes kunnen immers
worden ingezet voor uitbreiding van de handhavingscapaciteit.Voor het CDA heeft veiligheid de hoogste prioriteit. Handhaving kost geld,
maar de kosten mogen voor een groter deel verhaald worden op de veroorzakers.
Dat kan door kosten in rekening te brengen bij commerciële activiteiten
en door het invoeren van de bestuurlijke boete.Foarsitter, it mei dúdlik wêze, net eamelje mar oanpakke!
Hoe je dat in het Grunnings zegt, weet ik nait, maar de minister ongetwijfeld
wel.De voorzitter:Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Dit geeft mij de gelegenheid collega Algra van harte geluk
te wensen met het houden van zijn maidenspeech. Ik kan hem niet toewensen
dat wij elkaar heel vaak in het debat tegen zullen komen. Wij doen dat graag
binnen de fractie. Ik ben best trots dat weer een van die 44 leden van de
CDA-fractie er echt stond.Voorzitter. Dit kabinet zet terecht in op het herstel van de relatie van
de inwoners van Nederland met "hun" overheid. Het kabinet zet daarbij in op
verschillende sporen. Op een aantal sporen ga ik kort in, als eerste de bestuurlijke
vernieuwing.Het CDA besteedt als politieke partij sinds jaar en dag veel aandacht
aan de regionale herkomst van zijn Kamerleden. Op die manier proberen wij
de binding tussen onze kiezers en hun volksvertegenwoordigers te versterken.
De invoering van een nieuw kiesstelsel waarin die gedachte tot uitdrukking
komt, was dan ook een element in ons verkiezingsprogram en wij zijn blij dat
dit nu ook onderdeel is van de voorstellen die dit kabinet gaat uitwerken.
Het lijkt ons goed om ook bij de aanpassing van het kiesstelsel eerst over
de hoofdlijnen te spreken alvorens er een wetsvoorstel naar de Raad van State
gaat.Over de voorstellen voor de gekozen burgemeester komen wij binnenkort
uitvoerig te spreken. Voor het CDA is van belang dat er een goede balans gevonden
wordt tussen twee door de burgers gekozen organen: de raad en de burgemeester.
Wij willen vasthouden aan het beginsel van collegiaal bestuur. De raad blijft
verantwoordelijk voor het stellen van kaders, het goedkeuren van belangrijke
besluiten en het controleren van het college. Daarmee kan gesteld worden dat
de raad de facto het hoofd blijft van de gemeente. Deelt het kabinet deze
visie?De heer Dubbelboer (PvdA):Ik wil u hierover een vraag stellen op het gevaar af dat u op dit punt
straks terugkomt. Is naar het oordeel van de CDA-fractie een grondwetswijziging
noodzakelijk om een direct gekozen burgemeester te kunnen krijgen?Mevrouw Spies (CDA):Ja, wij vinden een grondwetswijziging noodzakelijk. Over
het moment waarop dat moet gebeuren, kunnen wij met elkaar van gedachten wisselen.De heer Dubbelboer (PvdA):Zegt u dat nu maar moet worden begonnen met een wat rommeliger model en
dat later wel kan worden gewerkt aan een grondwetswijziging?Mevrouw Spies (CDA):Ik vind het jammer dat wij in het debat van de afgelopen dagen meteen
verzeild zijn geraakt in een aantal discussies over de implementatie en de
uitvoering van de gekozen burgemeester. Wij hebben helaas nog veel te weinig
gediscussieerd over de inhoud. Deze megaoperatie voor het lokale bestel zet
de verhoudingen binnen de gemeenten drastisch op hun kop. Laten wij dus proberen
om het eerst eens te worden over de inhoud en later de dingen te regelen die
met de uitvoering te maken hebben. Voor de CDA-fractie fungeren de afspraken
in het Hoofdlijnenakkoord als leidraad. Laat daar geen enkel misverstand over
bestaan. Ik ben er volstrekt van overtuigd dat het veel gemakkelijker wordt
om een aantal uitvoeringskwesties in de Kamer op te lossen zodra wij het over
de inhoud eens zijn.De heer Dubbelboer (PvdA):Wij hebben tijdens mijn bijdrage al een inhoudelijke discussie gevoerd,
dus ik weet niet waar het verwijt vandaan komt.U wijkt enigszins af van wat de commissie van het CDA onder leiding van
de heer Deetman zegt. U zegt namelijk dat in 2006 een gekozen burgemeester
komt, ongeacht het feit dat een groot aantal in uw ogen belangrijke dingen
nog niet geregeld zullen zijn.Mevrouw Spies (CDA):Laat ik beginnen met te constateren dat ik ontzettend blij ben dat het
CDA voor het eerst een rapport heeft gepresenteerd waarin positief wordt gedacht
over de gekozen burgemeester. Dat is voor ons een hele stap – en dan
formuleer ik het nog voorzichtig. De commissie-Deetman heeft een aantal suggesties
gedaan over de manier waarop het instituut van de gekozen burgemeester moet
worden geïmplementeerd. Er zijn diverse modaliteiten denkbaar, maar ik
wil nu niet vastleggen volgens welke het precies moet verlopen. Voor de fractie
van het CDA zijn de afspraken in het Hoofdlijnenakkoord leidend. De commissie
heeft een andere verantwoordelijkheid dan de CDA-fractie.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Mevrouw Spies zei dat een grondwetswijziging nodig was, maar
dat wij nog konden discussiëren over het moment waarop die moest worden
doorgevoerd. Ik begrijp dat niet. Kan zij dat toelichten?Mevrouw Spies (CDA):Zoals ik al heb gezegd, zijn er verschillende modaliteiten denkbaar aan
de hand waarvan je de gekozen burgemeester uiteindelijk kunt invoeren. Ik
hoop dat de Kamer het erover eens zal zijn dat op zijn minst voor het voorzitterschap
van de gemeenteraad een grondwetswijziging nodig is. Ik ga er eigenlijk van
uit dat het kabinet dat ook vindt. Als die conclusie gezamenlijk wordt getrokken,
kan worden besloten tot de modaliteit dat in 2006 bij de gemeenteraadsverkiezingen
ook de burgemeester kan worden gekozen en dat intussen het traject van de
grondwetsherziening moet zijn gestart.De heer Van der Staaij (SGP):Wilt u dan tijdelijk een situatie gedogen die in strijd is met de Grondwet?Mevrouw Spies (CDA):Laten wij elkaar niet voor de gek houden, want het is eigenlijk niets
nieuws. Bij de invoering van het dualisme is al gezegd dat het niet past dat
de burgemeester zowel voorzitter van de uitvoerende als van de controlerende
macht is. Toen is niet gekozen voor herziening van de Grondwet. In de praktijk
is wel geconstateerd dat de burgemeesters in een spagaat verkeren. De discussie
over de grondwetsherziening wordt nu gevoerd dankzij het vraagstuk van de
gekozen burgemeester, maar die had ook direct naar aanleiding van de invoering
van het dualisme kunnen zijn geëntameerd.De heer Van der Staaij (SGP):Het is nog erger dan ik dacht! Ik dacht dat mevrouw Spies heel intelligent
zou beredeneren dat het wel in overeenstemming met de Grondwet was, maar als
ik het goed begrijp, zegt zij dat het wel in strijd is met de Grondwet, maar
dat dit wel vaker is voorgekomen en dat het daarom nu ook wel weer kan. Het
feit dat het al een keer fout is gegaan, is toch een extra reden om de dwaling
recht te zetten, zodat het in de toekomst goed gaat? Anders wordt het een
gewoonte om de Grondwet aan je laars te lappen!Mevrouw Spies (CDA):U begrijpt mij niet goed. Ik zeg met klem dat mijn fractie de indruk heeft
dat een grondwetsherziening noodzakelijk is, maar dat nog kan worden gesproken
over het moment waarop die moet worden doorgevoerd. Er zijn diverse modaliteiten
waarover wij kunnen discussiëren, zodra wij het eenmaal eens zijn over
de inhoud van de gekozen burgemeester. Ik ga mij nu niet vastleggen op een
van die modaliteiten.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ken het CDA als een partij die altijd heel zorgvuldig met de Grondwet
omgaat. Ik ga er dan ook van uit dat dit in de komende weken en maanden zal
blijken. Dat zien wij dan wel bij de vervolgdiscussies.Mevrouw Spies zegt dat wij het eerst moeten hebben over de kern van het
onderwerp alvorens een aantal andere zaken te bespreken. Ik meen toch begrepen
te hebben dat de fractievoorzitter van het CDA, de heer Verhagen, duidelijk
heeft gemaakt dat van een massaal ontslag van burgemeesters in 2006 geen sprake
kan zijn. Ik neem aan dat dit in ieder geval vaststaat.Mevrouw Spies (CDA):Dat is een van de modaliteiten die de heer Verhagen inderdaad namens de
CDA-fractie naar voren heeft gebracht.De heer Slob (ChristenUnie):Over die modaliteit gaan wij later alleen niet praten. Kunnen wij ons
houden aan dit standpunt van de CDA-fractie?Mevrouw Spies (CDA):Ik wil het eerst met de Kamer eens worden over de inhoud van de gekozen
burgemeester en vervolgens praten over de invoeringsmodaliteiten.De heer Slob (ChristenUnie):Mede met betrekking tot wat u over de Grondwet hebt gezegd, constateer
ik dat er nu van alles wordt geroepen, maar dat het heel anders kan liggen
als wij de vervolgdiscussie voeren.Mevrouw Spies (CDA):U hoeft er geen enkele twijfel over te hebben dat het CDA goed is voor
zijn handtekening en dus in lijn met het Hoofdlijnenakkoord de gekozen burgemeester
mogelijk zal helpen maken.De heer Dubbelboer (PvdA):Klopt het dat wij dan straks tegelijkertijd drie soorten burgemeesters
hebben? Een burgemeester die benoemd is tot de tijd dat hij gekozen zou moeten
worden, een burgemeester die gekozen wordt op grond van de wet die nu wordt
voorgesteld door het kabinet voor de periode tot 2006 – daar bent u
het mee eens, want daarvoor hebt u uw handtekening gezet – en een burgemeester
die gekozen is volgens de nieuwe wet die volgt op de wijziging van de Grondwet?Mevrouw Spies (CDA):Die optelsom lijkt mij wel erg creatief. Het lijkt mij verstandig dat
wij uiteindelijk één van de uitvoeringsmodaliteiten kiezen.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):In het CDA-verkiezingsprogramma staat nog dat het CDA voorstander is van
een door de raad gekozen burgemeester. Daar stapt u nu vanaf?Mevrouw Spies (CDA):Wij stappen af van het verkiezingsprogramma waar het stelt dat het CDA
voor de door de Kroon benoemde burgemeester is. Wij zijn nooit voorstander
geweest van een door de raad gekozen burgemeester en hebben steeds, tot en
met de verkiezingen in januari dit jaar, aangegeven dat wij voor een benoemde
burgemeester zijn. De komende maand gaan wij zes regionale bijeenkomsten organiseren
om onze leden te betrekken bij deze discussie. Naar mijn stellige overtuiging
kunnen wij onze leden ook overtuigen van de voordelen van de gekozen burgemeester.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Maar u wijkt dus, zonder uw leden te raadplegen, al af van uw verkiezingsprogramma.Mevrouw Spies (CDA):Ja, dat hebben wij al gedaan bij het Hoofdlijnenakkoord.Gemeentelijke herindeling zal naar onze mening echt alleen in uitzonderingsgevallen
aan de orde kunnen zijn, en wanneer gemeenten hiervoor zelf initiatieven nemen.De heer Eerdmans (LPF):In de krant heeft CDA-commissaris Houben gepleit voor verkiezing van de
commissaris van de Koningin. Hij wordt daar vandaag in bijgevallen door vier
andere commissarissen. Hoe kijkt de CDA-fractie aan tegen de verkiezing van
de commissaris?Mevrouw Spies (CDA):Binnen de fractie hebben wij daar nog geen standpunt over bepaald, maar
ik kan mij voorstellen dat dit een logisch vervolg op de gekozen burgemeester
zou zijn.Op het punt van gemeentelijke herindeling kunnen wij ons niet aan de indruk
onttrekken dat sommige provincies nog steeds menen dat ook zij initiatieven
tot herindeling moeten entameren. Wat de CDA-fractie betreft, zouden de provincies
hun energie beter op andere dingen kunnen richten. Wij horen ook graag het
standpunt van het kabinet hierover.De heer Van Beek (VVD):Volgens mij staat in de wet dat provincies zulke initiatieven kunnen nemen.
Ook overigens verzet zich volgens mij niets tegen zo'n ontwikkeling. Waarom
maakt u nu die opmerking?Mevrouw Spies (CDA):Omdat ik recent bijvoorbeeld het collegeprogramma van de provincie Zuid-Holland
tot mij heb genomen. Onze insteek is dat de provincie de mogelijkheid heeft
om in uiterste gevallen, als stok achter de deur, dus als niets anders meer
helpt, wellicht een voorstel voor gemeentelijke herindeling te entameren.
De manier waarop een aantal provincies daar nog steeds mee omgaan, is niet
de manier die het CDA voor ogen staat.De heer Van Beek (VVD):Bent u dan van mening dat het in strijd is met de Wet Arhi?Mevrouw Spies (CDA):Nee, ik ben helemaal niet van mening dat het daarmee in strijd is. In
ons verkiezingsprogramma en in het Strategisch akkoord voor het vorige kabinet
is de zinsnede opgenomen dat de provincie in uitzonderingsgevallen het initiatief
kan nemen. Het gaat mij erom dat door een goede bril naar een mogelijke herindeling
wordt gekeken. De Wet Arhi kan op verschillende manieren gelezen worden, onder
andere vanuit een grote ambitie op provinciaal niveau om vooral met veel herindelingen
te komen. Wij geven de provincies nadrukkelijk mee dat dit volgens het CDA
niet de manier is waarop met herindelingen omgegaan zou moeten worden.De heer Van Beek (VVD):In het akkoord waarop het kabinet stoelt, worden weliswaar uitspraken
gedaan over initiatieven van de rijksoverheid die niet op prijs worden gesteld,
maar wordt ook uitdrukkelijk de mogelijkheid opengehouden dat gemeenten en
provincies initiatieven nemen op dit punt. U beperkt de mogelijkheden van
vooral de provinciale besturen om op dit punt hun verantwoordelijkheid te
nemen.Mevrouw Spies (CDA):Dit klopt. Ik vind dat het initiatief primair op gemeentelijk niveau zou
moeten liggen.Ook bij de discussie over de WGR zal de bereidheid van gemeenten om verplichtend
of niet verplichtend samen te werken doorslaggevend moeten zijn.De CDA-fractie heeft geen enkele behoefte aan grote structuurdiscussies;
die hebben wij in het verleden voldoende gehad. Dergelijke discussies kosten
veel energie, leiden niet zelden tot slechte bestuurlijke verhoudingen en
hebben niet bewezen oplossingen voor problemen echt dichterbij te kunnen brengen.
Onze inzet is een heldere verdeling van taken tussen de drie bestaande autonome
bestuurslagen.Ik kom nu op het onderwerp deregulering en ontbureaucratisering. Het kabinet
schrijft mooie woorden over deregulering en ontbureaucratisering, onder meer
in het kader van het grotestedenbeleid. Dit zijn echter nog steeds abstracte
voornemens die nog lang niet zo concreet zijn als de VNG en de grote steden
recent hebben voorgesteld. Mijn fractie is van mening dat stevig kan worden
ingezet op het bundelen van een groot aantal financieringsstromen tot brede
doeluitkeringen. Op termijn kan zelfs overheveling naar Gemeente- en of Provinciefonds
wat ons betreft tot de mogelijkheden behoren.De consequentie daarvan is dat het Rijk ook echt los moet durven laten.
Te vaak zien wij nog dat elk departement of departements onderdeel
zicht wil houden op de besteding van een deel van de eigen, departementale
geldstromen. Dat leidt tot een zo omvangrijke versnippering en zoveel rapportageverplichtingen,
dat sommige gemeenten op het punt staan of soms al besloten hebben om af te
zien van de financiële mogelijkheden die worden geboden, omdat de rompslomp
van de aanvraag en verantwoording meer kost dan oplevert.De CDA-fractie is benieuwd naar de ambities van de ministers op dit vlak.
Hoever reikt de coördinerende bevoegdheid voor het grotestedenbeleid?Morgen houdt de VNG een bijzondere algemene ledenvergadering. Dit is uniek
in de geschiedenis en moet ons, voorzichtig gezegd, allemaal aan het denken
zetten. Het is te makkelijk om te zeggen dat financiële zorgen de belangrijkste
drijfveren achter deze ledenvergadering zijn. Het gaat de gemeenten om veel
meer dan de aangekondigde bezuinigingen. De gemeenten luiden de noodklok vooral
ook over het feit dat er sprake is van een uitholling van de lokale autonomie.De feiten laten zien dat de rol van de gemeenten bijvoorbeeld op het gebied
van huisvestingsbeleid of de stelselwijziging voor de inburgering, dreigt
te worden uitgehold. Verder wordt het gemeentelijk belastinggebied aangetast
zonder dat daarvoor tot op heden iets in de plaats komt.De CDA-fractie wil voorkomen dat wij aan de ene kant investeren in democratisering
en rechtstreekse invloed van de burger op het bestuur en aan de andere kant
bevoegdheden en financiële middelen weghalen om verantwoordelijkheden
waar te maken. Het beeld van decentrale overheden als uitvoeringsloket van
rijkstaken, is niet het beeld dat het CDA voor ogen staat. Wij zijn benieuwd
of het kabinet deze waarnemingen deelt, welke visie het tot uitgangspunt neemt
met betrekking tot de decentrale overheden en of het ruimte ziet voor een
eigen belastinggebied voor gemeenten en provincies.De heer Dijsselbloem (PvdA):Mevrouw Spies zegt zeer terechte dingen over de positie van de gemeenten,
maar al die zaken komen rechtstreeks voort uit het regeerakkoord. Zij heeft
drie voorbeelden genoemd, waaronder het belastinggebied van de gemeenten.
In het regeerakkoord zijn afspraken opgenomen over de OZB. Zij spreekt over
de inburgering. In het regeerakkoord staat dat de gemeenten de regie krijgen
over de inburgering, maar aan de andere kant wordt er fors gekort op het budget.
Zo kan ik nog wel even doorgaan. De gemeenten zijn verantwoordelijkheid voor
een goed, lokaal onderwijsbeleid, maar het onderwijsachterstandenbudget wordt
gekort en wordt overgeheveld naar de schoolbesturen. Wil zij dit afzetten
tegen de afspraken die haar fractie zelf heeft neergelegd in het regeerakkoord?Mevrouw Spies (CDA):De heer Dijsselbloem is wel heel selectief.De heer Dijsselbloem (PvdA):Het zijn de voorbeelden die u noemde. U noemde inburgering en het belastinggebied.Mevrouw Spies (CDA):U heeft het voorbeeld van het huisvestingsbeleid niet herhaald. Wij verwachten
nog steeds voorstellen van het kabinet te ontvangen die gemeenten meer ruimte
geven om te voorzien in de woningbouwbehoefte van de eigen bevolking.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begon ook met de opmerking dat ik uw pleidooi zeer goed begreep. Vervolgens
heb ik gezegd dat er ook een aantal voorbeelden is te noemen die rechtstreeks
voortvloeien uit het regeerakkoord en die consequenties hebben voor de gemeenten.
De gemeenten krijgen enerzijds wel de verantwoordelijkheid, maar anderzijds
niet de bevoegdheden en de middelen. Zegt u daar eens iets over.Mevrouw Spies (CDA):In het Hoofdlijnenakkoord worden gemeenten uitgenodigd om met voorstellen
te komen in verband met de obstakels waar zij tegenaan lopen. Ook heb ik de
voorstellen genoemd die de grote steden recentelijk hebben gedaan voor het
ontschotten van een aantal financieringsstromen op rijksniveau. De CDA-fractie
vindt dat wij niet terecht moeten komen in een situatie waarin wij consequent
de gemeentelijke autonomie dreigen uit te hollen. Dat beeld komt naar voren
uit signalen over knelpunten die men in de praktijk ervaart. Het meest nadrukkelijke
signaal is het gegeven dat morgen binnen de gemeenten een uitgebreid debat
plaatsvindt over deze problematiek. Ik wil graag van het kabinet horen hoe
het tegen de gemeentelijke bestuurslaag en de gemeentelijke autonomie aankijkt.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik wijs erop dat dit geen sluipend proces is, maar een proces dat de coalitiepartijen
in alle openheid hebben ingezet. Het staat in het regeerakkoord en het kabinet
voert het nu uit. Dat is mijn stelling en u loopt daarvan te gemakkelijk weg.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw Spies heeft de vinger op een heel gevoelige plek gelegd door te
wijzen op de dreiging dat de autonomie van gemeenten wordt aangetast. Ik vond
het vervolg van haar betoog echter te gemakkelijk. Zij legt alleen een aantal
vragen neer bij de regering, waarbij zij naar de bekende weg vraagt, omdat
er in het regeerakkoord een aantal afspraken is gemaakt. Dat ben ik met de
heer Dijsselbloem eens. Wat vindt mevrouw Spies zelf van het vergroten van
het belastinggebied van gemeenten? Door het afschaffen van het gebruikersdeel
van de OZB wordt de gemeenten een deel van hun ruimte afgepakt, waardoor zij
in de problemen komen. Wat doet de CDA-fractie hieraan?Mevrouw Spies (CDA):Ik verzeker u dat dit op een gegeven moment zal leiden tot concrete voorstellen
van onze kant. Die voorstellen zijn er echter nu nog niet. Ten principale
gaat het mij erom dat wij nog steeds geloven in sterke gemeenten met een goed
pakket aan eigen taken en verantwoordelijkheden. Ik ben blij dat u dat standpunt
deelt. Wij willen de gemeenten daarvoor de ruimte geven. Een van de basisuitgangspunten
van de CDA-fractie is het leggen van verantwoordelijkheden op een zo laag
mogelijk niveau. Ik wil voorkomen dat er sluipenderwijs een ontwikkeling ontstaat
die ons later tot de conclusie brengt dat wij de autonomie van gemeenten en
provincies geen recht hebben gedaan.De heer Slob (ChristenUnie):Dat zijn heel veel woorden, maar het is twee voor twaalf
voor de gemeenten. Het is uniek dat de VNG een dergelijk congres organiseert.
U verwees daar terecht naar. Dit is nog nooit eerder op deze wijze vertoond.
Het praten moet op een gegeven moment een keer zijn afgelopen. Wij moeten
de zorgen serieus nemen en naar oplossingen zoeken. Wij zouden juist deze
begrotingsbehandeling daarvoor kunnen gebruiken. Ik roep u op om dat nu te
doen en de zaak niet verder vooruit te schuiven.Mevrouw Spies (CDA):Op dit moment heb ik geen andere concrete voorstellen dan ik voor het
voetlicht heb gebracht. Niettemin heb ik heel nadrukkelijk aandacht willen
vragen voor dit probleem. Op basis van de reacties concludeer ik dat veel
meer collega's en fracties dit punt van de uitholling van de autonomie signaleren.
In mijn beleving is het enige tijd geleden dat dit voor het laatst is gebeurd.
Ik ga ervan uit dat wij gezamenlijk de schouders eronder zullen zetten om
de ontwikkeling die wij kennelijk met zijn allen signaleren, een halt toe
te roepen.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik vind uw betoog over dit onderwerp nogal ontwijkend. U zegt dat gemeenten
mogen melden dat zij tegen bepaalde problemen aanlopen. Wij weten al waar
zij tegenaan gaan lopen: onder andere tegen het afschaffen van het gebruikersdeel
van de OZB. U vraagt zich af wat daarvoor in de plaats komt. Daaruit maak
ik op dat u het afschaffen van de OZB toch geen goed idee vindt. Wat wilt
u nu eigenlijk?Mevrouw Spies (CDA):Ik kom absoluut niet terug op het afschaffen van het gebruikersdeel van
de OZB. Ik wil heel nadrukkelijk ingaan op de knelpunten die een aantal van
de grote steden onder onze aandacht hebben gebracht. Wij pleiten voor brede
doeluitkeringen. Wij willen dat het gemeenten op het gebied van ontbureaucratisering
en deregulering gemakkelijker wordt gemaakt. Verder willen wij dat gemeenten
op het gebied van ruimtelijke ordening meer ruimte krijgen om te voorzien
in de woningbouwbehoefte voor de eigen bevolking. Zo zijn er ongetwijfeld
nog tal van elementen te bedenken op andere beleidsterreinen, waarbij de gemeentelijke
autonomie als uitgangspunt wordt genomen voor het maken van beleid.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):U hebt zelf aangegeven dat de OZB een groot knelpunt vormt voor de gemeenten.
Op die manier kunnen zij hun werk niet goed doen en kunnen zij hun autonomie
niet waarmaken. Waarom trekt u daaruit niet de consequentie dat de OZB niet
moet worden afgeschaft?Mevrouw Spies (CDA):Ik vraag aan het kabinet of dit voornemens is om een eigen belastinggebied
voor gemeenten en provincies in stand te houden dan wel andere mogelijkheden
te creëren.De voorzitter:De heer De Wit van de SP-fractie heeft te kennen gegeven dat hij nog bij
een ander overleg aanwezig moet zijn. Hij zal als laatste spreker aan de sprekerslijst
worden toegevoegd. Het woord is daarom nu aan de heer Van Beek.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. In de begroting van het ministerie van BZK zijn de hoofdstukken
politie en veiligheid voor de VVD-fractie de belangrijkste. Daar ligt onze
beleidsprioriteit. Toch wil ik daar vandaag niet over spreken. Daarvoor is
immers een separate bijeenkomst uitgeschreven. Ik zal mij vandaag vooral richten
op een aantal zaken ten aanzien van binnenlands bestuur en bestuurlijke vernieuwing.
Voorts wil ik in het kort een eerste reactie geven op de gekozen burgermeester.De VVD heeft in het regeerakkoord met CDA en LPF gekozen voor de invoering
van de gekozen burgemeester. Bij de vorming van het kabinet-Balkenende II
heeft D66 zich bij deze opvatting aangesloten. Wij hebben gekozen en hechten
er zeer aan dat dit onderdeel van het akkoord wordt uitgevoerd. De vraag óf
is naar mening van de VVD-fractie niet meer aan de orde. Slechts de vraag
hóé moet zorgvuldig worden beantwoord.Voorzitter. De VVD-fractie vraagt het kabinet, zorgvuldige en correcte
afspraken te maken met de zittende burgemeesters. Daarmee bedoelen wij geen
WW-regeling, maar een goed sociaal akkoord. Denkbaar is dat per 1 januari
2006 alle zittende burgemeesters overgaan naar de APPA. Denkbaar is ook dat
er een tijdelijke regeling specifiek voor deze groep wordt ontwikkeld. Wij
vragen het kabinet om dit met voorrang te doen, om de onzekerheid bij de vele
gezinnen weg te nemen.De VVD-fractie is van opvatting dat de Grondwet op een aantal punten dient
te worden aangepast. Het valt niet vol te houden dat de burgemeester voorzitter
van de raad blijft. Daarnaast moet er ook duidelijkheid komen over de verhoudingen
tussen de rechtstreeks gekozen burgemeester en de rechtstreeks gekozen gemeenteraad.
Het huidige voorstel van het kabinet wringt op een aantal punten. Er moet
uitzicht gegeven worden op een herziening van de Grondwet. Wat ons betreft
zou de eerste lezing nog in deze periode kunnen worden behandeld. Dat laat
onverlet dat eerst de verkiezingen zoals gepland doorgang kunnen vinden.De heer Dubbelboer (PvdA):Wat u zegt, betekent feitelijk dat de gekozen burgemeester er in deze
periode of in 2006 komt, dat er gewerkt wordt aan een grondwetsherziening,
waarmee de bevoegdheden van de burgemeester, zijn verhouding tot de raad en
dat soort zaken veranderd zullen worden, en dat er na 2006, wanneer de tweede
lezing heeft plaatsgevonden, een ander soort burgemeester komt. Ik heb voorts
altijd van de VVD-fractie begrepen dat burgemeesters ook na 2006 benoemd kunnen
blijven, dit in verband met de goede regeling waarvoor u pleit. Kortom, wij
krijgen te maken met drie soorten burgemeesters.De heer Van Beek (VVD):Dat is niet mijn voornemen. Het lijkt mij heel verstandig om op één
moment alle burgemeesters van het ene systeem over te laten gaan naar het
andere systeem. Dat betekent dat er op één moment verkiezingen
plaatsvinden. Aan de voorkant vraagt dat een heel zorgvuldige manier van omgaan
met mensen die vaak al heel veel jaren een vaste aanstelling hebben als burgemeester
en die nu ineens met deze systeemwijziging worden geconfronteerd. Maar wij
moeten wel op enig moment de keuze maken.De heer Dubbelboer (PvdA):Volgens mij kunt u daar niet aan ontkomen als u de Grondwet wilt wijzigen.
Wordt het dan een burgemeester die zijn huidige bevoegdheden
houdt? Dan hebt u geen wijziging van de Grondwet nodig. U zegt dat er in 2006
een burgemeester wordt gekozen. Ik neem aan dat dit volgens het voorstel voor
vier jaar zal zijn. Daarna komt er een tweede lezing van de herziening van
de Grondwet. Wat zegt u dan? Komt er dan een nieuwe verkiezing? Wachten wij
dan tot 2010 voor die verkiezing?De heer Van Beek (VVD):Als het gaat om de Grondwet, moet er niet gedoogd worden. De regeling
die er ligt op het moment van de verkiezingen in 2006, moet binnen de huidige
Grondwet passen. Als er in de huidige Grondwet staat dat de burgemeester de
voorzitter is van de gemeenteraad, dan is hij dat zolang de Grondwet niet
is gewijzigd. Als hij in 2006 gekozen wordt, zal hij nog een aantal jaren
voorzitter van de gemeenteraad zijn. Wij willen die periode zo kort mogelijk
houden. Zodra de Grondwet namelijk is gewijzigd, moet er een overgang zijn.
Dan moet heel dat voorzitterschap worden opgeheven. Daar hoeven geen nieuwe
verkiezingen voor te worden gehouden. Dat kan keurig tussentijds worden geregeld.De heer Dubbelboer (PvdA):Ga eens aan de kant van de kiezer staan en bedenk wat het betekent. Wat
voor soort burgemeester krijgen de kiezers? Het wordt een heel rommelige bedoening
in burgemeestersland, ook voor de kiezers.De heer Van Beek (VVD):Ik denk dat het verstandig is om dat te voorkomen. Het moet zowel hier
als in de diverse campagnes goed duidelijk zijn waar de nieuwe burgemeester
voor staat. Dat is overigens het volgende deel van mijn betoog, dus daar kom
ik zo op terug.De heer Van der Staaij (SGP):Ik wil terugkomen op het massaontslag van burgemeesters. Ik hoorde de
heer Van Beek eerder zeggen dat er geen sprake is van evolutie, maar van revolutie.
Begrijp ik goed dat hij uiteindelijk wel voor een revolutie is als deze maar
zorgvuldig verloopt?De heer Van Beek (VVD):Mijn uitspraak blijft gelden. Dit is niet alleen een kwestie van een wijziging
van de benoemingsprocedure voor een functionaris. Dit voorstel heeft diep
ingrijpende consequenties voor het gehele bestuur van de lagere overheid.
Daarom heb ik gezegd dat het geen evolutie is, maar een revolutie. Het is
een zeer grote wijziging. Dat geldt niet alleen voor de mensen die er rechtstreeks
bij betrokken zijn, raadsleden, collegeleden en burgemeesters, maar ook voor
de bevolking. Die moet dus goed worden voorgelicht over de consequenties van
deze systeemwijziging.De heer Van der Staaij (SGP):Ik meen dat u in eerste instantie zei dat een massaontslag in 2006 niet
kan. Zegt u nu dat het wel kan?De heer Van Beek (VVD):Ik heb er grote moeite mee dat er in een stuk van het kabinet in twee
zinnen 500 mensen ontslag krijgen aangezegd en dat er staat dat zij in een
WW-regeling terechtkomen. Het is overigens een WW-plus. Ik vind dat er een
fatsoenlijk sociaal akkoord moet worden gesloten tussen het kabinet en de
betreffende beroepsgroep. Bij elk bedrijf dat reorganiseert, wordt geëist
dat dit sociaal fatsoenlijk wordt geregeld.Dit geval is heel specifiek. Ik ben het niet eens met de verwijzing van
het kabinet naar de situatie bij herindelingen. Bij herindelingen vervalt
er een functie en moet er een probleem worden opgelost met een functionaris.
Hier vervalt helemaal geen functie, want de functie van burgemeester blijft
bestaan. Wij willen alleen wisselen van kiessysteem. Er moet heel zorgvuldig
met mensen worden omgegaan die een vaste aanstelling hebben en die vaak die
functie al vele jaren vervullen.Ik realiseer mij echter ook dat dit probleem niet kan worden opgelost
als er niet op enig moment een regeling wordt getroffen voor de groep die
er nu zit. Ik vind dat de regering dat voorafgaand aan de discussie over de
inhoud zou moeten doen, omdat dat daarmee de sociale problematiek die samenhangt
met dit voorstel, wordt weggenomen. Dat creëert ook rust voor de betrokkenen.
Wij kunnen ons dan richten op de inhoud.De heer Van der Staaij (SGP):Ik proef in ieder geval een evolutie in het denken over de revolutie.Hoe men het ook wendt of keert, de positie van de burgemeester is voor
de grondwetsherziening anders dan die erna. Dat is toch een wat schimmige
situatie. Welk dringend belang is er mee gediend om hiervoor te kiezen en
om niet te wachten tot na de herziening van de Grondwet?De heer Van Beek (VVD):Ik sluit mij aan bij wat mevrouw Spies zei. Eigenlijk is er al spanning
ontstaan over het voorzitterschap na de dualisering. Er is gezegd dat de burgemeester
ondanks deze spanning voorzitter blijft omdat de Grondwet nog niet is gewijzigd.
Datzelfde geldt als de burgemeester wordt gekozen. Ook dan voorzie ik spanning
en dat valt niet vol te houden. Ik wil graag dat de Grondwet wordt gewijzigd.
Tot dat moment moet men zich echter aan de Grondwet houden.De heer Van der Staaij ((SGP):Voor alle helderheid, is de enige reden om vóór de grondwetsherziening
de direct gekozen burgemeester in te voeren, dat het nu eenmaal in het Hoofdlijnenakkoord
staat? Of is er nog een ander belang van openbaar bestuur te noemen waarom
wij op de grondwetsherziening moeten vooruitlopen?De heer Van Beek (VVD):Het feit dat het in het Hoofdlijnenakkoord staat, is een belangrijk element
in de discussie. Voorts geldt het argument dat, als je het nu niet doet, de
eerste stap pas over vier jaar gezet kan worden. Dan blijven wij nog zeven
jaar discussiëren voordat het voorstel vorm krijgt. Dat lijkt mij niet
goed voor het bestuurlijke proces. Immers, in de tussenliggende periode gaat
het niet goed met de desbetreffende beroepsgroep. De animo wordt namelijk
minder, als men weet dat het een aflopende zaak is. Ik merk dat nu al, want
een aantal mensen die overwegen om voor nieuwe plekken te solliciteren, blijven
vooralsnog op hun bestaande plek zitten.De heer Slob (ChristenUnie):Voor die mensen zal het van belang zijn dat er een fatsoenlijk sociaal
akkoord wordt toegezegd. Daar zal wel een behoorlijk prijskaartje aan hangen.
Gesteld dat een burgemeester nu benoemd wordt, dan geldt dat voor een periode
van zes jaar. Over twee of drie jaar kan dat echter over zijn. Kortom, dat
gaat ons straks ontzettend veel geld kosten. Is het tegen deze
achtergrond in deze tijd van krapte wel noodzakelijk om zo'n massaal ontslag
door te laten gaan en is het dus niet veel beter om dit proces geleidelijk
te laten verlopen?De heer Van Beek (VVD):Als het financiële aspect het enige criterium was, zou daar veel
voor te zeggen zijn. Het is echter niet het enige criterium voor de invoering.
Wij willen een systeem invoeren waarbij Nederland op één dag
de burgemeesters kiest. In het voorstel van het kabinet is dat dezelfde dag
van de gemeenteraadsverkiezingen. Wij volgen wat dit betreft echter de ideeën
van de commissie-Opstelten. Wij zijn dus voorstander van een ander moment;
de verkiezing van de burgemeesters moet wel op één en dezelfde
dag gebeuren. Er is dan altijd nog het uitloopeffect. Ik vind dan ook dat
wij zorgvuldig moeten omgaan met de mensen die het betreft. Wij moeten dus
een fatsoenlijke regeling voor hen moeten creëren. Ook zullen wij ons
moeten realiseren dat de overgang geld kost. Daartoe zal het kabinet ook maatregelen
moeten nemen.De voorzitter:Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt.De heer Dubbelboer (PvdA):Dat vind ik jammer, want ik wil nog één korte vraag stellen.De voorzitter:Nee, u bent deze interruptieronde begonnen. Dit onderwerp komt nog vele
malen op de agenda te staan. Wij moeten ook op de tijd letten, want vandaag
worden er nog andere debatten gehouden. De heer Van Beek vervolgt dus zijn
betoog.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Er moet wat ons betreft nog maar eens goed gestudeerd worden
op de onderlinge krachtsverhoudingen tussen de gekozen burgemeester, de wethouders
en de gemeenteraad. Voorwaarde is dat de toezeggingen die tijdens de verkiezingscampagne
door de burgemeesterskandidaten worden gedaan, ook later gerealiseerd kunnen
worden. Kan dat niet, dan verliest de burger al heel snel het vertrouwen in
het nieuwe systeem en dus in zijn nieuwe burgemeester. Alleen maar formateur
zijn van het college is wat ons betreft te mager.De VVD heeft met belangstelling kennisgenomen van het rapport van de commissie-Deetman.
Wij zelf hebben het rapport van de commissie-Opstelten. Wij hopen dat andere
partijen doorgaan of starten met studies dienaangaande. Het onderwerp is er
belangrijk genoeg voor. Tegen het eind van het jaar kunnen wij de eerste inhoudelijke
discussie met elkaar voeren.Het kabinet is voornemens de WGR uit te breiden met een hoofdstuk over
WGR-plus. Deze optie voor stedelijke regio's, die voorziet in meer verplichtende
samenwerking, acht de VVD van groot belang. Wij onderscheiden qua zwaarte
een aantal type regio's. 1. De zwaarste categorie. Voorbeelden:
Amsterdam en Rotterdam. Deze voorbeelden zijn overigens limitatief.2. De resterende vijf kaderwetregio's.3. Alle andere stedelijke regio's
die nu reeds binnen de WGR functioneren.De vraag voor het kabinet is voor welke regio's de WGR-plus wordt ontwikkeld.
Uit de stukken trekken wij de conclusie dat de drempel voor de te vormen WGR-plus-regio
zeer laag is. Wij willen echter voorkomen dat er rechtstreekse geldstromen
naar regio's gaan. Deelt het kabinet deze opvatting?De VVD-fractie kiest voor een hoofdstructuur van drie bestuurslagen met
zo weinig mogelijk aan hulpstructuur. En ten slotte stellen wij nog maar weer
eens dat regiovorming belangrijk is voor het oplossen van regionale problemen
en voor bovenlokale zaken.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Betekent dit dat de heer Van Beek voorstelt om de gebundelde
doeluitkering voor de financiering van verkeers- en vervoerstaken die nu rechtstreeks
naar de huidige zeven kaderwetgebieden gaat, terug te draaien?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Mevrouw Spies zou kunnen weten dat wij bij de beslissing daarover
tegen die vorm van financiering waren. Ik vind inderdaad dat de financieringsstromen
via de gemeenten en de provincies moeten verlopen. Wij hebben indertijd voor
onze opvatting geen meerderheid kunnen krijgen, maar wij vechten door.Regiovorming kan en mag nooit een alternatief voor gemeentelijke herindeling
zijn. Gemeenten moeten streven naar samenwerking op basis van kracht, niet
met zwakte als motief. Het doet ons genoegen dat het kabinet snel een voorstel
op dit punt zal doen, zodat de Kaderwet in ieder geval per 1 januari 2005
kan worden ingetrokken. Dit willen wij gelet op de hele historie van deze
wet graag markeren.De regering stelt voor om het gebruikersdeel in de OZB per 1 januari 2005
af te schaffen. Deze operatie is veel minder complex dan het oorspronkelijke
voorstel om de gehele OZB af te schaffen. De nadelen daarvan vervallen grotendeels
en de voordelen voor de gemeenten blijven intact. Toch zouden wij graag op
tijd met het kabinet in discussie gaan over alles wat er op dit punt geregeld
moet worden. Wij vragen het kabinet, niet alleen de OZB te bekijken, maar
ook de Wet waardering onroerende zaken. Deze wet moet eenvoudiger en meer
eenduidig worden en de uitvoering ervan moet goedkoper worden. Is het kabinet
bereid om op niet al te lange termijn een notitie over dit onderwerp te maken
als voorbereiding op de besluiten die volgend jaar moeten worden genomen?
Wij hebben de indruk dat Financiën hier wel naar kijkt, maar wij vinden
dat ook BZK zich nadrukkelijk met dit onderwerp moet bezighouden.Er is vanmorgen al iets gezegd over het grotestedenbeleid. De VVD-fractie
acht het van groot belang dat er iets wordt gedaan aan alle geldstromen, voorschriften
en los van elkaar staande controles bij dit beleidsonderdeel. Vermindering
van de bureaucratie op dit punt heeft voor ons prioriteit. Het bundelen van
specifieke uitkeringen tot een brede doeluitkering heeft nadrukkelijk onze
steun. Wij vragen het kabinet, niet alleen te wachten op initiatieven en voorstellen
van steden, maar ook zelf in actie te komen om aan de hand van de ervaring
in de afgelopen jaren over te gaan tot een aanzienlijke ontbureaucratisering.
Wij maken uit de begrotingsstukken op dat minister De Graaf wel wil, maar
wij horen graag wat meer over zijn ambitieniveau. Het is voor ons niet alleen
een wens, wij vinden dat de doelstellingen behaald moeten worden.Ik sluit mij aan bij de opmerkingen over bestuurlijke boetes. In de discussies
met de ministers van Justitie en van Verkeer en Waterstaat zijn
er steeds positieve reacties te horen geweest, maar wie neemt er nu het initiatief
op dit punt? Aangezien ook gemeenten hierbij nadrukkelijk een belang hebben,
lijkt het ons goed als de minister van BZK dit onderwerp naar zich toe trekt
en ervoor zorgt dat gemeenten spoedig de mogelijkheid krijgen om bestuurlijke
boetes op te leggen.Tot slot een enkele opmerking over het arbeidsvoorwaardenbeleid van het
kabinet. Het heeft fiscale voorstellen gedaan om vervroegd uittreden te beperken.
Hoe gaat de minister van BZK als grote werkgever om met dit onderdeel van
het algemene kabinetsbeleid? Welk effect zullen de voorstellen hebben voor
deze specifieke groep van werknemers? Wat zullen de consequenties voor de
FPU-regelingen zijn? Kan de minister al wat meer duidelijkheid geven over
zijn inzet op het punt van het arbeidsvoorwaardenbeleid?De heer Luchtenveld (VVD):Mijnheer de voorzitter. Het kabinet zal binnen twaalf maanden na zijn
aantreden een wetsvoorstel tot wijziging van het kiesstelsel indienen bij
de Raad van State. Doel van de wijziging van het kiesstelsel is het versterken
van de band tussen kiezer en gekozene door versterking van het mandaat van
de individuele volksvertegenwoordiger. Het Hoofdlijnenakkoord spreekt over
het verkiezen van de leden van de Tweede Kamer via ten dele een landelijke
lijst en ten dele enkelvoudige of meervoudige districten. Ook andere varianten
die het eigen mandaat van volksvertegenwoordigers benadrukken, worden daarbij
betrokken, aldus het Hoofdlijnenakkoord.De minister voor bestuurlijke vernieuwing zal dit najaar een notitie naar
de Kamer zenden. Opvallend is dat in de Troonrede wordt aangekondigd dat de
regering in 2004 een wetsvoorstel voor een nieuw kiesstelsel met districten
zal indienen. Zijn de eventuele andere varianten om het individuele mandaat
van de gekozenen te versterken bij verdere gedachtevorming in de boezem van
het kabinet reeds achter de horizon verdwenen? Is de keuze voor een districtenstelsel
nu al gemaakt? De VVD-fractie heeft ingestemd met het Hoofdlijnenakkoord en wil ook actief
meedenken over de vraag op welke wijze wijziging van het kiesstelsel kan bijdragen
aan de versterking van de parlementaire democratie en het bestrijden van de
crisis in de verhouding tussen overheid en burger. Dat die crisis bestaat
en dat er sprake is van een schrikbarend afgenomen vertrouwen van de burger
in de overheid, wordt door de VVD-fractie onderkend en als zorgelijk beoordeeld.
Ik verwijs naar de bijdrage van fractievoorzitter Van Aartsen aan het debat
over de regeringsverklaring en de algemene politieke beschouwingen.Voordat de discussie zich toespitst op allerlei modaliteiten van een nieuw
kiesstelsel, dient volgens de VVD-fractie eerst een samenhangende analyse
te worden gegeven van wat er nu precies mis is met de parlementaire democratie.
Recente verkiezingen hebben ongekende fluctuaties in de aanhang van partijen
te zien gegeven. De kiezer lijkt makkelijker van voorkeur te wisselen dan
in het verleden en de binding van burgers aan politieke partijen lijkt steeds
geringer te worden, wat ook blijkt uit de daling van het ledental. Maar van
welk ziektebeeld zijn dit nu eigenlijk de symptomen?De heer Van der Ham (D66):Even een correctie, want ik weet in ieder geval van mijn partij, maar
ook van een aantal andere partijen, dat de ledenaantallen juist groeien. U
ziet het wellicht als een probleem dat mensen van de ene partij naar de andere
gaan. Zeker als het je eigen partij betreft waar mensen weglopen, is dat natuurlijk
een probleem. Maar is dat in zichzelf een probleem? Mensen zijn ook wel van
twee omroepen lid, bijvoorbeeld van BNN en de Tros.De heer Luchtenveld (VVD):De vraag die u nu stelt, is precies één van de redenen waarom
wij eens een duidelijke beschouwing willen van de zijde van de regering over
wat nu precies door de regering als het probleem wordt beschouwd waar een
antwoord op geformuleerd moet worden door middel van onder andere wijziging
van het kiesstelsel en ook door middel van de gekozen burgemeester enz. Maar
het totale pakket aan bestuurlijke vernieuwing moet wel gemotiveerd worden
vanuit een duidelijke probleemanalyse.De heer Dubbelboer (PvdA):Daar is de VVD dan al mee akkoord gegaan. De VVD heeft al haar handtekening
gezet onder het akkoord waarin er gewerkt wordt aan een ander kiesstelsel.
Heeft u dat gedaan zonder enige visie?De heer Luchtenveld (VVD):Nee, dat hebben wij niet zonder enige visie gedaan. Ik heb zo-even gezegd
dat wij de noodzaak onderschrijven om te komen tot een wijziging van het kiesstelsel,
maar wij willen die discussie breed voeren, over alle modaliteiten. Met de
precieze invulling hangt samen de vraag naar wat er precies aan de hand is.
Daarom heb ik dit ook zo geformuleerd: wat is nu precies de analyse en waarop
moeten wij precies een antwoord geven? Ik kom daar straks nog op terug.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik hoop dat u dan uw visie een beetje zult geven.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik stelde al de vraag van welk ziektebeeld nu eigenlijk datgene
dat ik zo-even noemde, de symptomen zijn. Wat is de analyse van de regering?
Pas als wij de analyse of, zo u wilt, de diagnose kennen en kunnen onderschrijven,
kunnen wij beoordelen welk medicijn of welke combinatie van medicijnen het
meest kansrijk is om tot een beter functioneren van onze parlementaire democratie
te komen. Wij praten over wijzigingen die bij de verkiezingen in 2007 hun
beslag moeten krijgen. De bewijslast ligt wat ons betreft bij de minister
voor bestuurlijke vernieuwing om aannemelijk te maken dat anno 2007 de toedeling
van een enigszins aangepast medicijn uit 1966 nog steeds de beste oplossing
is.De kiezer kan bij het uitbrengen van zijn stem verschillende overwegingen
hebben. Hij kan zich bijvoorbeeld afvragen: wie wordt mijn regionale vertegenwoordiger,
mijn man of vrouw in Den Haag? Hoe wil ik de krachtsverhoudingen tussen partijen
in de Tweede Kamer gewijzigd zien? Welke partijen vormen na de verkiezingen
een regering en welke persoon wil ik als minister-president? Daarbij kan de
ene overweging voor de kiezer belangrijker zijn dan de andere,
maar duidelijk is wel dat het onmogelijk is om met één stem
op alle vier de vragen tegelijk sturing te geven. Misschien is dat ook wel
de verklaring van veel ontevredenheid achteraf.Met de introductie van een vorm van districtenstelsel wordt het regionale
element bij verkiezingen versterkt. Is dat nu van de vier opgeworpen vragen
die bij de kiezer een rol kunnen spelen, het belangrijkste? Ik verwijs naar
het interessante artikel van prof. Andeweg in het Nederlands Juristenblad
van 29 augustus. Daarin wordt uitgegaan van een versterking van het kiesstelsel
maar dan niet door vorming van districten.Is het hoofddoel van het kiesstelsel een sterke regionale binding of alleen
maar een sterkere band tussen kiezer en individuele volksvertegenwoordiger?
Zou de kiezer liever precies weten wie uit de regio hem vertegenwoordigt in
Den Haag, of toch meer geïnteresseerd zijn in het type kabinetsbeleid?
Of in de vraag wie minister-president wordt? Overigens wordt over de versterking
van de positie van de minister-president slechts een verslag van de regiegroep
aangekondigd. Kan het kabinet een beoogde datum noemen voor die verslaglegging?Als we de kern van de als gevolg van het Hoofdlijnenakkoord wenselijk
te achten wijziging van het kiesstelsel vertalen naar de politieke praktijk,
is het kennelijk de bedoeling dat de kandidaten rechtstreeks veel stemmen
op zich weten te verzamelen. Als het behalen van minstens 25% van de kiesdeler
een voorwaarde zou zijn om toe te kunnen treden tot de Tweede Kamer, zou deze
na 22 januari 2003 slechts uit 27 in plaats van 150 leden hebben bestaan.
Er valt dan dus nog een wereld te winnen!Aan de Kamerverkiezingen van 22 januari jl. namen honderden kandidaten
deel, verdeeld over 19 lijsten. Nu het doel van de wijziging van het kiesstelsel
is om kandidaten een duidelijker band met de kiezers te geven, welke instrumenten
moeten dan worden ingezet om de kiezer een bewuste keuze te kunnen laten maken
uit zoveel kandidaten? En welke middelen staan de regering voor ogen? Het
kabinet spreekt in het beleidsprogramma 2003-2007 slechts over voorlichting
over de consequenties van het nieuwe kiesstelsel, de uitvoering van het stemproces
en de gevolgen voor stemmachines. De VVD vraagt echter een veel bredere en
meer principiële beschouwing van het kabinet.Wat moet er in de aandacht van de media voor het werk in de Tweede Kamer
en daarbuiten veranderen om het gros van de 150 Kamerleden bekend te krijgen
bij een breed publiek? Wat moet er anders in de verkiezingscampagnes? Immers,
de laatste keren viel eerder een concentratie van media-aandacht op de lijsttrekkers
te bespeuren in plaats van aandacht voor een brede groep Kamerkandidaten?
Zelfs zittende bewindspersonen kregen in januari relatief weinig aandacht.
De minister voor bestuurlijke vernieuwing, toen lijsttrekker Thom de Graaf,
zal zich ongetwijfeld herinneren dat D66 genoodzaakt was een peperdure STER-spot
te kopen omdat de heer De Graaf wegens een selectie door de media niet werd
uitgenodigd voor de belangrijkste televisiedebatten.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik ben onder de indruk van uw betoog over het kiesstelsel en de vragen
die u daarbij stelt, mijnheer Luchtenveld. Een en ander is echter in principe
vastgelegd en gaat er straks allemaal komen. Ik neem aan dat wij straks een
hoofdlijnennotitie zullen krijgen over de verandering van het kiesstelsel.Ik het net gesproken over het burgerinitiatief als een instrument om burgers
agendarecht te geven in dit huis. Dat kunnen wij nu gewoon regelen. Wat vindt
u daarvan?De heer Luchtenveld (VVD):Ik zou mij nu willen beperken tot opmerkingen over het kiesstelsel. Ik
heb al gezegd dat er een brede analyse moet komen van wat er nu mis is. Het
totale pakket bestuurlijke vernieuwing dat het kabinet presenteert, moet daarop
een antwoord zijn. Ik heb reeds gesproken over de gekozen burgemeester. Ik
denk dat het voorstel dat u doet, daarbij aan de orde moet kunnen komen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik vind het een beetje jammer. Er zijn al zoveel analyses gemaakt. Ik
ben nog niet zo lang actief in dit huis, maar ik weet wel dat er al minstens
veertig jaar gediscussieerd wordt over veranderingen van het stelsel. Het
verbaast mij een beetje dat de VVD nu voorstelt om nog eens grondig te analyseren
wat er aan de hand is. Volgens mij is het simpel: burgers willen méér
invloed op de politiek en zij willen een herkenbare politiek.De heer Luchtenveld (VVD):Die extra invloed willen wij geven. Daarom hebben wij het Hoofdlijnenakkoord
onderschreven. Dat bevat een aantal concrete wijzigingen. Voor de precieze
maatvoering en invulling in de Kieswet willen wij wél eerst terug naar
de analyse. Het werk hoeft niet allemaal opnieuw gedaan worden, wij kennen
al die studies, maar wij moeten wel het goede antwoord formuleren.Moeten individuele kandidaat-Kamerleden veel grotere budgetten inzetten
om advertentieruimte en mediaspotjes in te kopen en zich persoonlijk te laten
adviseren door professionele marketing- en reclamedeskundigen? Tot welke hoogte
mag sponsoring van personen gaan? En hoe wordt voorkomen dat rijke kandidaten
veel meer kans maken dan minder welgestelde? De heer Bruinsma, burgemeester
van Vlaardingen na een referendum, zei er vandaag nog iets over in het Algemeen
Dagblad. Moet er naar het oordeel van de regering naast een regeling voor
subsidiëring van politieke partijen niet ook een regeling komen voor
subsidiëring van kandidaten voor verkiezingen? Bij deze begrotingsbehandeling
is natuurlijk ook de vraag aan de orde, of de regering het voornemen heeft
financiële middelen in te zetten in de vorm van toekenning van een budget
aan kandidaten, zoals de gemeente Leiden deed bij het burgemeestersreferendum.
Zo ja, welke bedragen wil de regering dan gaan ramen? Is de aangekondigde
verhoging van de subsidie aan politieke partijen, de neus van een kameel?
Is de regering in staat bij fondsvorming door en sponsoring van individuele
kandidaten het integriteitsbeleid overeind te houden, zonder veel nieuwe bureaucratie,
regelgeving en controle in het leven te roepen? Deze vragen zijn overigens
ook van belang voor de discussie over de gekozen burgemeester. De VVD wil
in ieder geval voorkomen dat met alle goede bedoelingen in de praktijk een
nieuw, passief censuskiesrecht wordt geïntroduceerd bij de Nederlandse
verkiezingen. Ligt aan de suggestie om een deel van de zetels van een partij te laten
bezetten door districtskandidaten de gedachte ten grondslag dat er in de afzonderlijke
lokale en regionale media veel meer ruimte is om een scala van kandidaten
aan het woord te laten? Dat lijkt een illusie. Ook in de districten zullen
de media zich concentreren op een beperkt aantal kandidaten. Zal het veel
gewicht toekennen aan het aantal stemmen dat een kandidaat zelf – dus
in plaats van de lijst – haalt, er niet toe leiden dat de politieke
discussie niet zal gaan over programmapunten van onderscheiden partijen voor
de komende vier jaar, maar juist tussen personen van dezelfde lijst onderling?
Nummer 29 van partij A is immers meer in gevecht met nummers 26, 27 en 28
van zijn eigen districtslijst, dan met nummer 18 of 20 van partij B of C.
Zal de kiezer echt een warm gevoel krijgen bij alle opgeklopte nuances van
de zich in de regio aandienende districtskandidaten?Verleden jaar heeft de VVD-fractie bij de begrotingsbehandeling het verschijnsel
lijstverbinding ter discussie gesteld. De VVD kreeg daarvoor noch bij de minister
noch bij de Kamer de handen op elkaar. Moeten wij hier niet nog eens over
discussiëren als wij een kiesstelsel introduceren dat beoogt het mandaat
van individuele volksvertegenwoordigers te versterken? Immers, bij het toedelen
van restzetels als gevolg van een lijstverbinding is er niet sprake van een
duidelijk sterk eigen mandaat van de betrokken volksvertegenwoordiger. Hij
heeft in ieder geval onvoldoende stemmen gehaald om rechtstreeks gekozen te
worden. Wat is hierover de visie van het kabinet?De discussie over een sterker mandaat van de kiezer voor de individueel
gekozen volksvertegenwoordiger, staat ogenschijnlijk op gespannen voet met
de oproep van de burgemeesters Vreeman van Zaandam en Opstelten van Rotterdam
om volksvertegenwoordigers die zich niet meer kunnen vinden in de lijn van
de groepering waarvoor ze zijn gekozen, hun zetel in het volksvertegenwoordigend
lichaam op te doen geven. Ook de Kamervoorzitter heeft zich recent hierover
uitgelaten. CDA en VVD hebben die kwestie ook wel eens aan de orde gesteld
bij een begrotingsbehandeling naar aanleiding van discussies over het al dan
niet aanblijven in de Kamer van de heer De Miliano. Hoe staat de regering
hier tegenover in het licht van de beoogde aanpassing van het kiesstelsel?Samenvattend merk ik op dat bij de VVD-fractie nog de nodige vragen leven
over de wijze waarop het kiesstelsel moet worden gewijzigd.De heer Eerdmans (LPF):Vindt de heer Luchtenveld dan ook dat "zetelrovers" niet moeten worden
beloond?De heer Luchtenveld (VVD):Ja. Dat hebben wij eerder ook uitgesproken in een discussie rondom het
al dan niet aanblijven van de heer De Miliano. Wij hebben toen gezegd dat
dat niet zou moeten worden gehonoreerd, maar dat je tot gewoonte moet maken
dat mensen die zich niet meer kunnen verbinden aan de politieke groepering –
die discussie is toen gevoerd met minister De Vries – het volksvertegenwoordigend
lichaam zouden moeten verlaten en niet als eenmansfractie of groep door zou
moeten gaan.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik wacht al een tijdje op een voorstel van u. U bent kritisch over de
regionalisering. Dat zijn wij ook. Ik verwachtte dat u ook zou zeggen wat
er in uw visie dan wel moet gebeuren. Dat komt echter niet.De heer Luchtenveld (VVD):Wij zijn zeer geïnteresseerd in aanpassingen die passen binnen het
Hoofdlijnenakkoord, maar die niet leiden tot een stelsel van districten. Ik
heb een artikel genoemd van prof. Andeweg in het Nederlands Juristenblad,
waarin een aantal suggesties worden gedaan. Een andere mogelijkheid zou zijn
om wel met districten te werken, maar dan met bijvoorbeeld 150 districten
en niet grotere districten te vormen, want dan heb je in ieder geval niet
dat kandidaten elkaar onderling de tent uitvechten, aangezien je dan waarschijnlijk
maar één kandidaat per partij hebt. Dan gaat de discussie tussen
partijen en tussen programma's van partijen. Dat zijn allemaal overwegingen
die wij nog zullen moeten wisselen. Wij moeten echter wel het goede model
kiezen en niet onbedoelde effecten creëren, mede vanwege het grote probleem
hoe je media-aandacht krijgt. Dat is nog steeds belangrijk om een flink aantal
stemmen te verzamelen. Daar zit heel nadrukkelijk een financieel en een integriteitsprobleem
in. Wij willen ook niet allerlei extra regelgeving en controle, maar het is
wel een groot probleem dat nog opgelost moet worden. Ik wees al op wat de
heer Bruinsma hierover zei, als eerste burgemeester die via een referendum
op zijn zetel is gekomen.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik hoor slechts één alternatief, namelijk dat wij allemaal
het artikel van prof. Andeweg moeten lezen. Kunt u een voorbeeld geven van
een voorstel uit dat artikel dat u de moeite waard vindt om te lanceren?De heer Luchtenveld (VVD):Een voorstel is om de toedeling van zetels veel meer af te laten hangen
van het feitelijk gehaalde aantal stemmen, dus niet specifiek van voorkeurstemmen.
Dat betekent dat iemand die 2000 stemmen heeft gehaald, voorgaat op iemand
die maar 400 stemmen heeft gehaald. Dat is anders dan nu, want nu moet je
nog altijd een kwart van de kiesdeler halen om in de Kamer te komen. Dat is
een van de mogelijkheden. Een andere mogelijkheid is een alfabetische lijst.
Dan moet de kiezer echt kiezen. Hij moet dan wel de kandidaten kennen, anders
zouden dezelfde effecten kunnen ontstaan als bij waterschapsverkiezingen,
namelijk dat men überhaupt niet weet wie de kandidaten zijn en dan gaat
men maar op de foto af. Dit zijn allemaal andere mogelijkheden om de stem
van de burger meer invloed te geven bij de verkiezingen.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Luchtenveld sprak over de voorgenomen verhoging van de subsidie
voor politieke partijen van 10 mln naar 15 mln. Ik heb een amendement ingediend
om die verhoging ongedaan te maken en dat geld naar de politie te laten gaan.
Hoe staat de VVD-fractie daar tegenover?De heer Luchtenveld (VVD):In het algemeen zijn wij zeer voor extra middelen voor de politie. Ik
wijs op de motie-Van Aartsen die is aangenomen bij de algemene beschouwingen.
Er moet zeker nog een oplossing gevonden worden om meer blauw
op straat te krijgen, maar dat is een discussie die op een ander tijdstip
zal worden gevoerd. Wij zijn echter ook voor de versterking van de positie
van politieke partijen, want die vervullen een cruciale rol bij de verkiezingen
en in de parlementaire democratie. Dat is de reden waarom wij in het verleden
met de verhoging hebben ingestemd. Ik begrijp heel goed dat men zich afvraagt
of nu juist politieke partijen, in deze tijd waarin ook op andere terreinen
debatten plaatsvinden over het korten van subsidies, in deze mate moeten worden
voorgetrokken. Ik wijs op de belangrijke rol van de politieke partijen, bijvoorbeeld
als zij een scharnierfunctie moeten vervullen bij de nieuwe verkiezingen en
de invloed van de burger daarop. Dus wat dat betreft laten wij ons graag overtuigen
van de noodzaak van die verhoging. Overigens is op dit punt een passage opgenomen
in het Hoofdlijnenakkoord.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Luchtenveld zegt dat hij zich graag laat overtuigen op dit punt.
Betekent dit dat hij er nog niet uit is of de verhoging op deze schaal moet
plaatsvinden? Hij heeft aangegeven dat er in het verleden al een verhoging
is geweest. Vanmiddag wordt met allerlei organisaties gesproken over door
te voeren bezuinigingen. Kun je het dan als politieke partij maken om een
dergelijke substantiële verhoging te wensen?De heer Luchtenveld (VVD):Je moet dat in deze tijd dan extra sterk motiveren. De brief die de minister
hierover heeft gestuurd, komt ongetwijfeld op een ander tijdstip nog uitvoerig
aan de orde.Voorzitter. Mijn fractie heeft nog de nodige vragen over de wijze waarop
het kiesstelsel moet worden gewijzigd. Wij onderkennen de urgentie van een
wijziging, maar wij willen ervoor waarschuwen niet het kind met het badwater
weg te gooien. Dat dreigt te gebeuren als wij onbezonnen te snel wijzigingen
doorvoeren die onvoldoende zijn doordacht en bezien op hun effecten.De heer Eerdmans (LPF):Mijnheer de voorzitter. Pim Fortuyn heeft tijdens zijn leven vaak gepleit
voor een bedrijfsmatige aanpak van de overheid. Bestuurders en ambtenaren
zouden volgens hem heldere doelstellingen moeten formuleren en daar vervolgens
helder op moeten worden afgerekend. Geen verantwoordelijkheid zonder aansprakelijkheid.
In de begroting staan bij ieder beleidsartikel vrij heldere doelstellingen.
Daarnaast worden er per artikel drie vragen gesteld: wat willen wij bereiken,
wat gaan wij daarvoor doen en wat mag het kosten? Dat zijn drie zinvolle vragen.
Ik mis echter een vierde vraag, namelijk wie daarop afgerekend wordt. Dat
is een essentiële vraag voor de LPF. Wij willen graag afrekenen met beide
ministers, maar dat is wat te gemakkelijk. Ook ambtenaren moeten meer worden
afgerekend op hun eigen prestaties. Bij falen straffen, bij succes belonen.Over belonen hebben wij het een en ander kunnen lezen in de krant de laatste
tijd, namelijk hoe topambtenaren beloond worden. Vijftig topambtenaren verdienen
meer dan een minister. De grootste verdiener uit de publieke middelen is Schipholdirecteur
Gerlach Cerfontaine, die per jaar € 663.000 opstrijkt. Dat is drie
keer een ministerssalaris. Omroepvoorzitters verdienen rond de € 180.000
à € 205.000.Minister De Graaf:Ik wil een misverstand uit de weg ruimen. Het salaris van de heer Cerfontaine
is meer dan drie keer het ministerssalaris, veel meer dan drie keer.De heer Eerdmans (LPF):Ik ben blij dat u dat zegt, want in mijn tekst stond het woord "ruim".
Ik dacht: laat ik niet overdrijven. Misschien is het wel vier keer zoveel.Ik ga verder. De baas van Afvalverwerking Rijnmond in Rotterdam krijgt € 240.000.
Dat zijn brisant hoge bedragen die worden verdiend in de semi-publieke sector.
De LPF vindt dat verkeerd. Hoe valt dat bijvoorbeeld te rijmen met de bevriezing
van de ambtenarensalarissen? De fractie van de LPF overweegt in tweede termijn
een motie in te dienen om tot een wettelijke maximering te komen van deze
hoge inkomens in de semi-publieke sector.Het is broodnodig om de publieke uitgaven te verminderen. De manier waarop
dit gebeurt, valt ons tegen. Een totaalplan van waar en hoe per departement
het overtollige vet kan worden weggesneden, ontbreekt. Welke programma's worden
verminderd, welke subsidies worden gestopt, hoeveel ambtenaren van de 110.000
kunnen er rijksbreed afvloeien? Van beide ministers verwachten wij een visie,
het grote verhaal, een toekomstperspectief. Het ministerie van BZK is het
moederdepartement, het departement der departementen. Juist van deze bewindslieden
zou ik een visie mogen verwachten van de wijze waarop de vastgelopen overheidsbureaucratie
de komende jaren wordt ontmanteld.Ik wijs op de aankomende vergrijzingsgolf bij de overheid. In sommige
diensten zal over acht à tien jaar het gehele management met pensioen
gaan. Is de bewindsman daarop voorbereid? Is hij het met ons eens dat de leeftijdsopbouw
in het openbaar bestuur volledig is scheefgegroeid met een veel te hoge gemiddelde
leeftijd van rond de 50 jaar? Naar onze mening had minister Remkes daarom
groot gelijk toen hij onlangs opperde dat verdere vergrijzing van het personeelsbestand
moet worden tegengegaan door het vertrek van oudere ambtenaren te stimuleren.
Dat is inderdaad de goede weg.Onlangs las ik in het personeelsblad van BZK dat de minister een boekenbon
heeft uitgeloofd voor de beste antileus die tegen hem verzonnen kan worden.
Verder dan "Remkes zet ons niet in onze hemkes" zijn de ambtenaren niet gekomen.
Ik zou nu een aanmoedigingsleus willen formuleren, namelijk "Johan, ga zo
door man". Misschien kan ik die boekenbon nog tegemoetzien. Ik begrijp nu
dat deze leus te lang is voor een spandoek. Dan moet hij maar op een andere
manier worden uitgebeeld.De LPF-fractie wenst meer dynamiek in het ambtenarenkorps. Ambtenaren
moeten meer verantwoordelijkheid krijgen en daarop worden afgerekend. De arbeidsverhouding
tussen overheid en ambtenaar zou moeten worden aangepast aan de huidige tijd.
In onze ogen moet deze arbeidsverhouding worden ondergebracht onder gewoon
burgerlijk recht. Het is vrij drastisch, maar onzes inziens dienen de Ambtenarenwet
en het Ambtenarenreglement uit 1929 te worden afgeschaft. Hiermee verliest
de ambtenaar zijn ambtelijke status en kan de aanstelling niet eenzijdig, maar tweezijdig worden ondergebracht onder gewoon burgerlijk recht.Voor de overheid betekent dit meer ruimte voor maatwerk, wederzijdse resultaatsafspraken,
prestatiebeloning, tijdelijke contracten en een versoepeling van het ontslagrecht.
De ambtenaar krijgt er op zijn beurt meer vrijheid, ruimte en motivatie voor
terug. Ik hoor graag van minister De Graaf hoe hij denkt over het afschaffen
van deze knellende Ambtenarenwet uit 1929.Ik kom te spreken over de nieuwe politiek. De LPF-fractie is van mening
dat de tijd rijp is voor een gekozen burgemeester. Wij zijn met Oekraïne
het enige land in Europa dat nog geen gekozen burgemeester kent. Wij zien
ook wel het staatsrechtelijke probleem van de minister aangezien hij te maken
krijgt met het vooruitzicht van twee grondwetswijzigingen. Toch zijn wij van
mening dat de winkel tijdens de verbouwing open moet gaan. Wij steunen het
idee om in 2006 over te gaan tot de gekozen burgemeester. Er moet een einde
komen aan het benoemingscircus. Ik heb het al eens eerder een koehandel met
burgemeestersposten genoemd.De heer Dubbelboer (PvdA):Het grappige is dat wij allemaal die mening zijn toegedaan. Het revolutionaire
van wat in vrij korte tijd is gebeurd, is dat iedereen van mening is dat die
politieke koehandel in de achterkamertjes nu eens moet ophouden. Het CDA had
het weliswaar nog gewoon in het verkiezingsprogramma staan, maar heeft inmiddels
ook de draai gemaakt. Het gaat erom dat er wel een goede burgemeester komt.
U vindt het toch ook van het grootste belang dat als er een burgemeester komt,
rechtstreeks gekozen door de kiezers, hij ook echt iets te zeggen heeft?De heer Eerdmans (LPF):Ja.De heer Dubbelboer (PvdA):U houdt naar mijn mening een winkel open die verder leeg is.De heer Eerdmans (LPF):Pas maar op, straks kom ik met uw schoenzolen. Ik erken dat door de huidige
voorstellen het gevaar bestaat dat het een slappe burgemeester wordt in plaats
van de sterke burgemeester die wij kennen in Amerika.De heer Dubbelboer (PvdA):Waarvan kiezers denken dat hij gaat komen.De heer Eerdmans (LPF):Het hangt niet af van de grondwetswijziging. Met de doorvoering daarvan
bekrachtigen wij formeel dat de burgemeester niet meer de voorzitter is en
dat hij niet meer door de Kroon wordt benoemd. Ik vind het echter veel belangrijker
om te weten welke bevoegdheden de burgemeester krijgt. Daar gaat het voornamelijk
om. Ik vind nu al dat bepaalde burgemeesters in Nederland waaronder de heer
Opstelten in Rotterdam, vrij goed gebruik weten te maken van hun positie.
Het gaat wat dat betreft om de verkozen persoon die inzet op het uitvoeren
van zijn verkiezingsprogramma.De heer Dubbelboer (PvdA):Dan maak je het zo persoonlijk en groeit het natuurlijke gezag van een
burgemeester in een gemeente, omdat hij er al langer zit. U vindt toch ook
dat de kiezer in elke gemeente recht heeft op een sterke burgemeester?De heer Eerdmans (LPF):Ja, maar dat hangt toch niet samen met een grondwetswijziging?De heer Dubbelboer (PvdA):Helaas wel, want in de Grondwet is geregeld wat de bevoegdheden van de
gemeenteraad en de burgemeester zijn. Het is niet voor niets dat het kabinet
met een omschrijving van de bevoegdheden komt. Zij blijven alleen te zwak.
Bovendien wil minister Remkes het korpsbeheer onttrekken aan de bevoegdheid
van de burgemeester.De heer Eerdmans (LPF):Dat is een heel andere discussie. De burgemeester geeft al leiding aan
het ambtenarenkorps bij de bestuursdiensten in de stadhuizen. Voorts heeft
hij zeer veel mogelijkheden om verregaande maatregelen op het vlak van openbare
orde en veiligheid te treffen. Ik vind het van belang dat hij dat kan laten
zien aan de kiezers en dat hij daarop kan worden afgerekend. Zoals ik heb
gezegd, kan ik niet wachten tot 2012. Ik wil dat de burgemeester zo snel mogelijk
kan worden gekozen.De heer Dubbelboer (PvdA):Wij zijn het er allemaal over eens dat er vaart achter moet worden gezet.
De vraag is alleen of wij de gekozen burgemeester in 2006 rommelig moeten
invoeren of in 2007 goed.De heer Eerdmans (LPF):Ik ben het met de heer Dubbelboer eens dat het gevaar dreigt dat de bevoegdheden
van de "burgemeester van Thom de Graaf" niet veel zullen verschillen van die
van de benoemde burgemeester. Hij mag immers zijn wethouders nog niet aanstellen,
heeft geen begrotingsmacht en blijft een gevangene van de gemeenteraad. Hoe
moet zo'n burgemeester zijn verkiezingsprogramma uitvoeren? Het risico bestaat
dat de burgemeester nieuwe stijl niet de president zal zijn, maar de compromisfiguur.
Zodoende ontstaat de kans op een "weak mayor", een zwakke burgemeester. Dan
krijgen wij geen Rudolf Giuliani of Bloomberg, maar een Cohen of een Brouwer.
De LPF-fractie is daar niet voor.In het kader van de nieuwe politiek merk ik op dat het referendum voor
de burger kan werken als een handrem, maar het volksinitiatief als gaspedaal.
In Zwitserland bestaat het volksinitiatief door middel waarvan zaken op de
politieke agenda kunnen worden geplaatst. De Zwitsers kunnen onderwerpen binnen
een periode van achttien maanden ter stemming aandragen na 100.000 handtekeningen
te hebben ingezameld. De uitslag van dat initiatief is bindend, dus het parlement
kan de uitkomst van het referendum niet naast zich neerleggen. Dit initiatief
gaat een stuk verder dan het burgerinitiatief van de PvdA. De LPF-fractie
vraagt aan de minister om de mogelijkheden van invoering van het volksinitiatief
in Nederland te onderzoeken.Minister Remkes heeft een voorstel gedaan over subsidie aan politieke
partijen. Dat voorstel kan helaas niet op onze steun rekenen, alleen al omdat
wij 5 mln extra in deze tijd niet reëel vinden. De SGP-fractie heeft
groot gelijk door te stellen dat die 5 mln maar aan de politie moet worden
gegeven. Van mij kan dat bedrag ook besteed worden voor meer cellen. Verder
wordt uit het voorstel van minister Remkes duidelijk dat het voor nieuwe partijen
heel lastig zal worden om te starten. Hoe moet onze partij, de LPF, starten
als ze schenkingen van meer dan € 20.000 niet meer
mag aannemen of de subsidie mede afhankelijk wordt gemaakt van ledenaantallen?
Een startende politieke partij heeft helemaal geen leden. Het lijkt erop dat
de minister met dit voorstel definitief wil afrekenen met het oprichten van
nieuwe politieke partijen. Dat vind ik een zeer gevaarlijke ontwikkeling,
want dan ontstaat de situatie dat de zittende macht gaat bepalen of nieuwe
partijen wel of niet kunnen ontkiemen.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Van mijn kant een kleine bijdrage van een kleine, maar op
een aantal punten succesvolle partij. Aan het slot van mijn bijdrage zal ik
daar nog op terugkomen.Mensen hebben grote verwachtingen van de overheid. Ik heb die ook van
het kabinet waar het gaat om een aantal punten van binnenlands bestuur. Er
zijn grote problemen op te lossen, dus ik hoop dat die verwachtingen worden
ingelost. Mensen willen een overheid die problemen echt efficiënt en
effectief oplost. Mensen accepteren niet langer klakkeloos het gezag van de
overheid. Dit gezag moeten bestuurders verdienen door goed werk te verrichten.
De burger eist betrouwbaarheid, kwaliteit, service, betrokkenheid en transparantie.
Het vertrouwen in de overheid is op dit moment laag. De sociale staat van
Nederland – het jaarlijkse onderzoek van het Sociaal en cultureel planbureau –
geeft aan dat de leefsituatie van veel Nederlanders is verbeterd, maar de
ontevredenheid is gegroeid. Soms is dat overigens onterecht, want er gaan
in Nederland ook heel veel dingen goed. Aan klakkeloos jeremiëren dat
alles dat van de overheid komt niet goed is, doen wij niet mee, maar er kan
wel heel veel beter. Daar moeten wij zoveel mogelijk middelen voor aangrijpen.Het artikel van de beide ministers vorige week zaterdag in NRC Handelsblad
over de overheid die niet alles kan en moet leren mensen te vertrouwen, schept
hoop. Deze thematiek zou van D66 leidend moeten zijn voor deze twee ministers.
Het ministerie van BZK is systeemverantwoordelijk en coördinerend bij
veel zaken en zit dus aan de knoppen van de vernieuwing. Ik denk dat het kabinet
het probleem heel goed door heeft, maar nu nog de praktische uitwerking.Een belangrijk punt in dit verband is ontschotting en deregulering. Het
aangekondigde aanvalsplan bureaucratie schept grote verwachtingen. Veel zal
afhangen van de bevoegdheden die minister De Graaf voor zich weet af te dwingen.
Hoe moet ik dat precies zien? Een soort snelle bureaucratietoets op alle nieuwe
kabinetsvoorstellen? Krijgt hij ook de bevoegdheid om bureaucratieverhogende
voorstellen tegen te houden? Hoe ligt dat met nieuwe initiatieven en vragen
uit de Kamer, die vervolgens omgezet moeten worden in beleid? Heeft deze minister
daar ook een stem in? Wat is precies zijn bevoegdheid om de groeiende bureaucratie
tegen te houden? Welke instrumenten heeft hij daarbij?Als het gaat om goede voorstellen op dit gebied, kan ik wijzen op het
grotestedenbeleid, waar geldstromen worden gebundeld en gemeenten zelf meer
bestedingsvrijheid krijgen en worden afgerekend op doelen. Is dit systeem
ook breder toepasbaar?De heer Eerdmans (LPF):Als het over bureaucratie gaat, is het grotestedenbeleid daar een voorbeeld
van. Daar kan in gehakt worden. U sprak zojuist over een aanvalsplan bureaucratie,
maar ik heb dat niet gelezen in de begrotingsstukken. De LPF heeft vorig jaar
zelf zo'n aanvalsplan gemaakt en wij hebben daarin als één van
de mogelijkheden genoemd: afschaffing van de functie van directeur-generaal
op rijksniveau. Dan krijgen wij een wat fatsoenlijker en meer moderne structuur
op de departementen, dus niet langer zes lagen van hiërarchie. Deze functionarissen
zouden vervolgens aan het werk gezet kunnen worden om te bekijken wat er allemaal
aan beleid geschrapt kan worden. Het lijkt goed om daar eens mee te beginnen.De heer Van der Ham (D66):Ik denk dat minister De Graaf dit heeft meegenomen. Het aanvalsplan is
er overigens nog niet. Wij wachten dit met veel vertrouwen af. Op dit punt
hebben wij grote verwachtingen. Ik vind dat geen enkel middel geschuwd mag
worden, maar het beleid moet wel coherent zijn en uiteindelijk ook iets opleveren
natuurlijk.De provincie is nog steeds geen tot de verbeelding sprekende bestuurslaag.
De afgelopen provinciale verkiezingen waren weer een festival van laagterecords
in opkomstpercentages. Dit is niet goed. Welk ideeën heeft de regering
om de positie van de provincies te verbeteren? Hoe kan de aanspreekbaarheid
van de provincies voor de burgers worden versterkt? Een andere vraag is, hoe
kan worden bereikt dat de provincies beter samenwerken. Hoeveel ruimte krijgen
zij daarvoor? Ik wijs op het artikel in de Staatscourant van de commissaris
van de Koningin Staal waarin hij de regering uitdaagt om bijvoorbeeld de vier
Randstadprovincies opdracht te geven om de discussie over het Groene Hart
en over een effectief waterbeheer aan te gaan en om kwesties als mobiliteit
en verstedelijking aan te pakken. Welke ruimte wil de regering de provincies
hiervoor bieden? In hoeverre zullen experimenten worden toegelaten? Ik ben
geen voorstander van allerlei systeemdiscussies, maar ik wil graag weten welke
ruimte de provincies wordt geboden.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begrijp niet zo goed welke beperkingen de heer Staal ziet, want de
provincies voeren al jaren gezamenlijk overleg over het Groene Hart, tenzij
het zijn bedoeling is om een discussie aan te zwengelen over de kaderwetgebieden.
Deelt u de analyse van de heer Staal? Als dit werkelijk het punt van discussie
is, bent u het daarmee dan eens?De heer Van der Ham (D66):Ik vind dat er ruimte moet zijn voor experimenten om dit soort problemen
aan te pakken. Dit geldt dus ook voor het initiatief van de heer Staal.De heer Dijsselbloem (PvdA):Kunt u aangeven wat het probleem is waar de heer Staal tegenaan loopt?
Ik begrijp het niet zo goed. Hij schrijft bijvoorbeeld dat hij de ruimte wil
hebben om te praten over verkeer en vervoer. Hij kan wat dit betreft toch
zijn gang gaan? De provincie heeft bevoegdheden en budgetten. Wat zijn dan
de beperkingen?De heer Van der Ham (D66):Die beperkingen zitten bijvoorbeeld in de afspraken die
de provincies maken met de rijksoverheid. Zij moeten soms zoveel bestuurslagen
volgen dat zij dit als hinder ervaren. De minister zou het overleg moeten
aangaan om te bezien hoe de samenwerkingsverbanden tussen de provincies kunnen
worden verbeterd.Wij hebben in een eerder overleg met minister Remkes gesproken over voorstellen
van de LPF voor de toekomst van de provincie. Ik ben geen voorstander van
samenvoeging van de provincies zoals daarin wordt voorgesteld, maar ik onderken
wel dat de provincies met een aantal gemeenschappelijke problemen worstelen.
De discussie over de vraag hoe tot een gezamenlijke aanpak van problemen kan
worden gekomen, bijvoorbeeld in een bepaald deel van het land, moet wel degelijk
wordt voortgezet.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Van der Ham vraagt aandacht voor het takenpakket van de provincies.
Dit is mij uit het hart gegrepen. Kent hij het rapport van de commissie-Geelhoed?De heer Van der Ham (D66):Ik heb het nog niet doorgespit.De heer Slob (ChristenUnie):Dit rapport dat heel veel voorstellen bevat, ligt al anderhalf jaar op
de plank en er is nog steeds niets mee gebeurd. Bent u het met mij eens dat
juist zo'n rapport waar toch om is gevraagd, moet worden opgepakt? Bent u
het ermee eens dat dit rapport de discussie kan stimuleren waar u nu om vraagt?De heer Van der Ham (D66):Het is waar dat het rapport een aantal concrete voorstellen bevat. De
discussie over de provincies wordt voortdurend vermeden, omdat het eigenlijk
geen aansprekende bestuurslaag is. Ik vind dat die discussie en de voorstellen
van de commissie-Geelhoed door het kabinet moeten worden opgepakt.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben blij met deze opmerkingen van de heer Van der Ham. Ik wil in mijn
eigen termijn voorstellen om nu eindelijk eens iets te doen met dit rapport.
Ik begrijp nu dat ik daarin zal worden gesteund door de fractie van D66.De heer Van der Ham (D66):Absoluut.Ik wil nu ingaan op de ketenverantwoordelijkheid. Ontschotting is dringend
nodig, want overheden, semi-overheden en instanties werken vaak niet goed
samen en dit frustreert. Wij kennen het dramatische gevolg van het gebrek
aan afstemming tussen overheden en instanties in Roermond. Ik wijs verder
op het gebrek aan afstemming tussen bijvoorbeeld het gevangeniswezen, de reclassering
en de verslavingsinstellingen. Ik was onlangs in De Grift in Arnhem bij een
gebruikersruimte voor verslaafden. Het is voor de medewerkers zeer frustrerend
om te zien dat criminele junks die zijn opgepakt, soms plotseling vervroegd
worden vrijgelaten zonder dat de reclassering daarvan op de hoogte is gebracht.
Zo is een net afgekickte junk in heel korte tijd weer terug in de gebruikersruimte.
Hoe kan dit? Zo vroeg een medewerker daar. Wie kan ik op zo'n stomme fout
aanspreken? Natuurlijk is dit niet de directe verantwoordelijkheid van deze
twee ministers, maar het is toch heel belangrijk dat iemand in de keten aanspreekbaar
is? Welke mogelijkheden zien de bewindslieden om de verschillende instanties
ertoe aan te sporen om ervoor te zorgen dat de eindverantwoordelijkheid bij
dit soort problemen altijd goed is geregeld? Het betreft een belangwekkend
onderdeel van de aanspreekbaarheid van de overheid in haar meest brede vorm.Dan kom ik nu op het inhuren van externen bij de overheid. In de schriftelijke
antwoorden op vragen over het inhuren van externen zegt de minister dat in
het Strategisch akkoord een taakstelling is opgenomen van 105 mln en dat het
Hoofdlijnenakkoord voorziet in een taakstelling van 155 mln in 2004, oplopend
tot 205 mln in 2005. De totale taakstelling op het inhuren van externen bedraagt
daarmee drie maal 10 mln, te realiseren met ingang van het begrotingsjaar
2005, zo staat er in de begroting. Ik heb geen idee of dit realistische bedragen
zijn, of dat het meer kan zijn. Welk percentage vormen deze bedragen van wat
men aan externen uitgeeft? Begrijp ik goed dat er pas met ingang van het begrotingsjaar
2005 iets gaat gebeuren? Als dat zo is, waarom gebeurt dit dan niet eerder?
Is 2004 wat dat betreft een verloren jaar? Als er naar aanleiding van een
roep uit de samenleving een motie wordt aangenomen om onderzoek te doen, vind
ik dat de Tweede Kamer inzicht moet hebben in de kosten van een nieuw rapport,
zodat wij dat in onze overweging kunnen meenemen.De heer Dijsselbloem (PvdA):In de schriftelijke antwoorden ter voorbereiding op dit debat schrijven
de bewindslieden dat de uitgaven voor externen in het jaar 2002 767 mln bedragen.
U kunt dan het percentage uitrekenen. Op welk percentage wilt u uitkomen en
komt u met voorstellen op dit punt om de bezuinigingen te verhogen en sneller
te realiseren?De heer Van der Ham (D66):De afname die de regering nu voorstelt, vind ik minimaal en niet echt
overtuigend. Daarop wil ik graag een reactie van de minister. Het bedrag van
ruim 700 mln staat niet op zichzelf; er is ook sprake van dat er grotere bedragen
zijn gemoeid met het inhuren van externen bij de overheid. Ik zou een percentage
kunnen uitrekenen, maar in hoeverre is dat reëel? Ik wil meer inzicht
in het inhuren van externen. De minister voor bestuurlijke vernieuwing en
koninkrijksrelaties heeft op dat gebied in de Kamer een behoorlijke geschiedenis
opgebouwd, dus ik neem aan dat hij hiervan behoorlijk werk gaat maken.Wat de salariëring van topambtenaren betreft is mijn fractie van
mening dat ambtenaren niet meer mogen verdienen dan hun ministers. Wat is
de visie van het kabinet daarop?Dan kom ik nu op het onderwerp van de bestuurlijke vernieuwing. Mijn fractie
kijkt met spanning uit naar het debat over de gekozen burgemeester, naar een
hernieuwd debat over de gekozen minister-president en over hervormingen in
het kiesstelsel. Andere fracties die daaraan vooralsnog geen enkele behoefte
hadden, zijn nu druk aan het discussiëren. Gisteren kwam ik terecht op
de website van het CDA, waar 83% van de CDA'ers voorstander was van de gekozen
burgemeester. Ik ging met een tevreden glimlach slapen en ik hoop dat het
debat over bestuurlijke en democratische vernieuwing, los van de afspraken
in het regeerakkoord, zal doorgaan, niet alleen hier in de Kamer,
maar ook bij de afzonderlijke partijen. Binnen onze partij zal dit in elk
geval gebeuren. De discussie gaat over de gekozen commissaris van de Koningin,
over het volksinitiatief, over het burgerinitiatief en over andere vormen
van referenda dan het referendum dat wij straks krijgen over de Europese grondwet.
Die discussies over de vormgeving van Nederland in bestuurlijk opzicht, waarbij
wij meer mensen iets te zeggen geven, zal ook buiten het kader van het Strategisch
akkoord uitgebreid moeten worden gevoerd en mijn fractie zal daaraan graag
meedoen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik kan mij helemaal vinden in het slotakkoord van uw betoog. Ik verbaasde
mij wel over heel veel andere zaken die u aan de orde stelde. Voelt u iets
van de urgentie van de buitenwereld en van de druk om politieke processen
te veranderen en mensen meer invloed te geven? Het verbaasde mij dat u in
het begin van uw betoog in de bureaucratische veste bleef. Ik hoop dat u aan
mijn zijde staat om ervoor te zorgen dat burgers daadwerkelijk meer invloed
kunnen krijgen.De heer Van der Ham (D66):Ja, dat ben ik zeker van plan. Het is belangrijk dat er wordt gesproken
over de betrouwbaarheid van de overheid en de manier waarop de overheid zichzelf
organiseert. Dat een paspoort op het ene gemeentehuis meer kost dan op het
andere, behoort tot de ergernissen waarmee mensen dagelijks te maken hebben.
Daar moet over gesproken worden. Ten aanzien van democratische vernieuwing
voelt mijn partij al heel lang de noodzaak om mensen meer zeggenschap te geven.
Gelukkig voelen steeds meer mensen die noodzaak eveneens.De heer Eerdmans (LPF):Het is griezelig stil geworden rond de verkiezing van de minister-president.
Ik herinner mij nog goed dat de fractievoorzitter van D66 in de verkiezingscampagne
een wetsvoorstel aankondigde voor de verkiezing van een minister-president.
Misschien heeft dat nog veel kiezers overgehaald om op D66 te stemmen. Zij
blijken nu toch teleurgesteld te worden. Waar blijft dat wetsvoorstel?De heer Van der Ham (D66):Zoals u weet, zitten wij inmiddels in een kabinet en hebben wij ervoor
gezorgd dat er in het regeerakkoord een stuk komt te liggen met daarin de
kabinetspositie ten aanzien van de minister-president. Onze inzet blijft dat
er een gekozen minister-president moet komen. In wezen staan wij aan dezelfde
kant. In Nederland verlopen ontwikkelingen heel traag. U wilt snel een gekozen
minister-president. Wij willen dat ook. In de aankomende jaren moeten wij
daarom andere partijen die er misschien nog niet zo ver in zijn, zo lang masseren
tot zij onze opvatting delen. Misschien is er wel een tiende nota voor nodig
om de discussie levendig te houden, om de noodzaak waarover de heer Dubbelboer
het had, over te dragen op anderen en om mensen ervan te overtuigen dat de
mensen in Nederland uiteindelijk gewoon de mogelijkheid moeten krijgen om
hun minister-president rechtstreeks te kiezen. Wij zullen doen wat daarvoor
nodig is. Zo is het ook met de gekozen burgemeester gegaan. Na jaren van discussie
ligt er nu eindelijk een voorstel waarover wij kunnen discussiëren. Het
duurt mij ook veel te lang, dat ben ik van harte met u eens.De heer Eerdmans (LPF):Ik houd ook van masseren, maar ik wil graag boter bij de vis aan het einde
van deze periode. Kan ik erop vertrouwen dat de D66-fractie het initiatief
tot een dergelijk wetsvoorstel zal nemen, als het kabinet dat niet doet?De heer Van der Ham (D66):Ik denk het wel, ja. Wij zijn vóór de gekozen minister-president,
ongeacht wat andere partijen doen. De realisering hangt wel af van de vraag
of wij er ook een meerderheid voor krijgen. Dat is uiteindelijk doorslaggevend.
Mocht dit kabinet niet met een tevredenstellend voorstel komen voor de gekozen
minister-president, dan kunnen wij altijd zelf een initiatiefwetsvoorstel
indienen. Dat zullen wij dan zeker ook doen. Wij hopen er een meerderheid
voor te krijgen. Tot dan moet het masseren doorgaan.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik heb nog een punt waarop u hopelijk gaat masseren, namelijk het referendum.
De Tijdelijke referendumwet loopt af en wij zien er nog niet veel van terug.
Gaat u daar initiatief op nemen of laat u dat maar lopen?De heer Van der Ham (D66):In de kabinetsplannen staat dat behandeling in de Kamer wordt afgewacht.
Als wij even koppen tellen, zien wij dat de fracties van VVD en CDA waarschijnlijk
tegen het correctief referendum stemmen. Dat is dan de situatie. Ik zou de
Kamer met het oog op de benodigde massages willen vragen om de tweede behandeling
van de wet uit te stellen tot na het raadplegend referendum over de EU-grondwet.
Tegen die tijd zijn misschien andere partijen van mening veranderd. Dan kunnen
wij verder zien.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Op dit moment behoort het referendum bij de kroonjuwelen die u in ruil
voor de coalitie hebt ingeleverd.De heer Van der Ham (D66):Nee, helemaal niet. Wij staan nog steeds voor een correctief referendum.
Alleen als wij de koppen tellen in de Kamer, zien wij dat het er waarschijnlijk
niet van zal komen. Misschien moeten wij de wijziging van de Grondwet die
noodzakelijk is ná het raadplegend referendum over de EU-grondwet verder
behandelen, wellicht zijn tegen die tijd andere partijen tot de overtuiging
gekomen dat er een andere vorm van referendum moet komen. Wij hebben geen
afspraken gemaakt over een correctief referendum, dus moeten wij afwachten
wat de Kamer doet. Het referendum als instrument staat voor ons voorop. De
fracties van GroenLinks, PvdA en D66 hebben op dit moment een raadplegend
referendum voorliggen bij de Kamer en daar is waarschijnlijk wel een meerderheid
voor. Dat is ook een vorm van referendum. De discussie zal dus ongetwijfeld
doorgaan en mijn fractie zal er zeker voor blijven pleiten.De heer Van Beek (VVD):Het was al wat langer bekend dat D66 voorstander is van de gekozen burgemeester.
Dit is overigens niet het eerste kabinet dat met een notitie op dat terrein
komt. Ook het vorige kabinet heeft een zeer lezenswaardige notitie hierover
gemaakt.Ik ben benieuwd naar de opvattingen van de D66-fractie over de vraag hoe
die burgemeestersfunctie eruit moet zien en welke bevoegdheden
de burgemeester moet hebben. Wij weten hoe de CDA-fractie erover denkt. Zij
heeft daar een rapport over gepubliceerd. Wij hebben dat al eerder gedaan.
Het moet u in 37 jaar toch ook een keer lukken om daar wat duidelijkheid over
te geven?De heer Van der Ham (D66):Ik kan deze vraag kort beantwoorden. Ik ben een pragmaticus. Een pragmaticus
onderscheidt zich doordat hij problemen verkleint tot oplosbare proporties.
Ik vind het voorstel van de minister een heel goede stap. Ik kan er helemaal
mee leven en ik ga er helemaal voor. Ik steun het kabinet op dat punt volledig.
Het is prachtig. Er is geen dualisme op dat punt. Ik omarm het voorstel van
deze minister.De discussie over wat er daarna moet komen, voer ik daarna. Wij hebben
uitgebreid geschreven over welke vormen van burgemeesterschap wij in Nederland
zouden moeten hebben. Ik ben een bescheiden mens. Ik werk in kleine stapjes.
Wij hebben in het verleden ook wel eens afspraken gemaakt met coalitiepartners
en toen is er veel minder gebeurd. Ik houd mij in. Het kabinetsvoorstel dat
op dit moment voorligt, is voor mij richtinggevend.De heer Van Beek (VVD):Waaraan toetst u dat voorstel?De heer Van der Ham (D66):Aan dat het er komt.De heer Van Beek (VVD):Het gaat dus niet om de inhoud, maar alleen maar om het feit dat er staat
"gekozen burgemeester"?De heer Van der Ham (D66):Nee, want wat eronder zit, is een heel goede, binnen de Grondwet passende
gekozen burgemeester. Ik ben tevreden over de inhoud van de huidige kabinetsplannen.
Wij gaan er nog uitgebreid over discussiëren. Wellicht wordt het voorstel
nog aangescherpt of verzwakt op bepaalde punten. Daar hebben wij het later
over. Ik kan goed leven met het voorstel dat voorligt.De heer Van der Staaij (SGP):De vraag blijft hoe zwaar de D66-fractie eventuele bezwaren vanuit de
Grondwet tegen een geloofwaardige positionering van de gekozen burgemeester
weegt.De heer Van der Ham (D66):Ik vind het van belang dat de gekozen burgemeester er zo snel mogelijk
komt binnen de grenzen van de Grondwet. Dat is ook het voorstel van de minister
voor BVK. Wij bekijken daarna wel of er een grondwetswijziging nodig is om
nog een aantal zaken bij te schaven. Ik ben een bescheiden mens. Ik zet kleine
stapjes. Dit stapje moet eerst worden gezet.De heer Van der Staaij (SGP):Er gaat nog een stapje aan vooraf. De deconstitutionalisering van de burgemeester
moet nog plaatsvinden. Er loopt een adviesaanvraag bij de Raad van State over
de vraag of de tweede lezing van dit voorstel nog wel kan worden behandeld.
Als het advies van de Raad van State negatief is, neemt u het dan serieus?
Of zegt u op voorhand dat de gekozen burgemeester er hoe dan ook moet komen?De heer Van der Ham (D66):Die discussie geeft mij op dit moment geen reden tot zorg. Ik denk niet
dat het op dit punt fout gaat lopen.De heer Van der Staaij (SGP):Bent u zich ervan bewust dat er toch een ruimere meerderheid nodig is
dan alleen die van de coalitiepartijen om die noodzakelijke grondwetsherziening
er doorheen te krijgen en dat u dus ook bijvoorbeeld de steun van de PvdA-fractie
nodig zult hebben? De PvdA-fractie heeft aangegeven dat zij van mening is
dat zo'n burgemeester meer bevoegdheden moet krijgen om hem geloofwaardig
te kunnen positioneren. Hoe kijkt u daar tegenaan?De heer Van der Ham (D66):Ik hoop dat de PvdA-fractie naar elk wetsvoorstel kijkt en beziet of zij
het ermee eens is. De PvdA-fractie is altijd al voor de deconstitutionalisering
van de burgemeester geweest, dus waarom zou men tegenstemmen? Ik hoop dat
men daar geen partijpolitiek op gaat bedrijven.De heer Slob (ChristenUnie):Ik las in de media een uitspraak van de heer Dittrich. Hij zei dat de
D66-fractie zich niet zou laten piepelen. Hij zei dat in de richting van de
fracties van het CDA en de VVD omdat deze wat kritische vragen stelden over
de inhoud van de voorliggende notitie. Ik vond het eerlijk gezegd een wat
overspannen reactie. Wat staat er nu bij D66 voorop? Is dat de haast om vóór
2006 de gekozen burgemeester eindelijk binnen te slepen of de zorgvuldigheid
van de besluitvorming?De heer Van der Ham (D66):Het huidige voorstel vind ik zorgvuldig. Als je als politiek al veertig
jaar over dit onderwerp discussieert, kun je niet van haast spreken. Wij nemen
er behoorlijk de tijd voor. Ik vind het voorstel dus degelijk en passen in
de Grondwet. Het voorstel bevat allerlei veiligheidskleppen. Ik kan "haast"
en "overspannen" niet onderschrijven.De heer Slob (ChristenUnie):Mijn opmerking over "overspannen" had te maken met de uitlatingen en toch
wel een beetje de zenuwachtigheid van de heer Dittrich. Misschien was hij
bang dat dit niet vóór 2006 zou worden binnengehaald. Dat is
echter een andere discussie.De heer Van der Ham (D66):Daar maak ik mij helemaal geen zorgen over.De heer Slob (ChristenUnie):U spreekt ook over zorgvuldigheid. Als er in de afgelopen jaren één
Kamerlid van uw fractie was die altijd heel veel belang hechtte aan een zorgvuldig
omgaan met de Grondwet, was het wel mevrouw Scheltema. Hoe kunt u nu zeggen
dat het in de Grondwet past, als er van alle kanten, ook door deskundigen
van de Grondwet, kanttekeningen bij worden geplaatst?De heer Van der Ham (D66):Als het een enorm groot praktisch bezwaar zou opleveren, is daar iets
voor te zeggen. Als ik kijk naar de wijze waarop er nu al in gemeenteraden
wordt omgegaan met bijvoorbeeld plaatsvervangers van de burgemeester, zoals
in Rotterdam, is er geen vuiltje aan de lucht. Laten wij nu geen problemen
maken waar ze niet zijn! Laten wij eventuele problemen op termijn oplossen
via een grondwetswijziging, voor mijn part. Op dit moment is dat echter niet
aan de orde. Ons voorstel past binnen de Grondwet. Daar ben ik een voorstander
van; bovendien hebben de drie deelnemende partijen in de coalitie dit zo afgesproken.
Welnu, daar sta ik voor.De heer Slob (ChristenUnie):Eerlijk gezegd, vind ik het teleurstellend hoe onzorgvuldig
u met de Grondwet omgaat. Dit geldt zeker tegen de achtergrond van de traditie
van uw partij. Op dit moment kan ik evenwel niet anders dan mij daarbij neerleggen.De heer Van der Ham (D66):Het openbaar bestuur is te vergelijken met een olietanker: als je die
wilt keren, moet je een beetje creatief zijn.De voorzitter:Ik zag mevrouw Spies bij de interruptiemicrofoon staan, maar ik begrijp
dat zij deze gelegenheid overdraagt aan de heer Dubbelboer. Hij is echter
al aan de beurt geweest.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik wil alleen een heel korte opmerking maken.De voorzitter:Ik wil mevrouw Spies graag zelf horen.Mevrouw Spies (CDA):Mijn ruimhartigheid aan het adres van de heer Dubbelboer had meer te maken
met het feit dat hij nog een vraag wilde stellen over de gekozen burgemeester.
Ik had nog een vraag over het referendum.De voorzitter:Goed, dan geef ik de heer Dubbelboer de gelegenheid om nog één
korte vraag te stellen.De heer Dubbelboer (PvdA):U maakte een aantal opmerkingen over het bedrijven van partijpolitiek
in verband met de vraag of wij als Partij van de Arbeid al dan niet steun
verlenen aan deconstitutionalisering. Het is evenwel partijpolitiek dat u
als kleine partij een rechts kabinet in stand houdt en daarvoor de gekozen
burgemeester hebt gekregen. U moet mij dus niet verwijten dat wij partijpolitiek
bedrijven, als wij zeggen dat wij serieus willen meepraten om de kiezer zoveel
mogelijk terechte invloed te geven op de verkiezing van een functionaris die
ook wat moet voorstellen.De heer Van der Ham (D66):U sprak zojuist ook over de creativiteit van de Partij van de Arbeid.
Van de Partij van de Arbeid is er de afgelopen jaren echter heel weinig naar
voren gekomen over democratische vernieuwing. Het is heel erg interessant
dat het nu wel gebeurt, nu de PvdA in de oppositie zit. Ik ben daar wel heel
blij mee, want wij hebben u hard nodig. Ik maak u dit verwijt niet persoonlijk;
daar ken ik u namelijk iets te goed voor.In de discussie over bestuurlijke vernieuwing hebben wij onze positie.
Wij proberen zoveel mogelijk voor elkaar te krijgen; dat is in dit kabinet
op nog heel veel andere punten gelukt. Ik noem: investeren in onderwijs en
in natuur. Dit geldt ook voor bestuurlijke vernieuwing. Dat is onze positie.
Ik begrijp het probleem dan ook niet precies. Het gaat er in de Kamer toch
om dat je dingen voor elkaar krijgt?De heer Dubbelboer (PvdA):Precies, dus ik wil even gezegd hebben dat het niet per definitie afgedaan
hoeft te worden als partijpolitieke spelletjes.De heer Van der Ham (D66):U bent altijd voorstander geweest van de tweede lezing van de Grondwet,
maar nu zegt u dat u er misschien niet voor stemt.De heer Dubbelboer (PvdA):Het ziet ernaar uit dat wij oude schoenen gaan weggooien, voordat wij
heel goede nieuwe terug krijgen. Wij zeggen alleen: laten wij goed kijken
wanneer er een goede burgemeester komt, aan wie de kiezer echt iets heeft.
Het gaat gewoon om een verschil van mening. U zegt: wij kunnen nu best beginnen.
De heer Eerdmans van de LPF zegt ook: de winkel gaat al open. Ik blijf zeggen
dat de winkel wel open is, maar dat die ook leeg is.De heer Van der Ham (D66):De burgemeester zal eerst niet meer zo in de Grondwet beschreven moeten
zijn zoals nu het geval is. Daarna kunnen wij binnen het kader van de Grondwet
nog allerlei discussies in de Kamer voeren. Maar de voorwaarde voor die andere
discussie is dat wij eerst de tweede lezing goedkeuren, dus ik begrijp dit
pleidooi niet.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Er ontstaat bijna een Babylonische spraakverwarring, want
volgens mij gaat het om twee grondwetsherzieningen; die moeten wij niet door
elkaar gaan gooien.Ik had verwacht dat de heer Van der Ham toch een iets dualistischer opstelling
tegenover de gekozen burgemeester zou kiezen, maar ik heb nog een vraag over
de Tijdelijke referendumwet. Hij gaf zojuist aan dat zijn fractie de stemming
over de tweede lezing van de grondwetswijziging rondom het correctief referendum
zal afwachten. Dat is ook afgesproken in het Hoofdlijnenakkoord, maar dat
bevat ook de afspraak dat de werking van de Tijdelijke referendumwet op 1
januari 2005 zal aflopen. Ik kreeg zojuist de indruk dat de heer Van der Ham
deze laatste afspraak niet meer zo scherp op het netvlies had staan en dat
hij wellicht nog voorstellen zou doen om deze wet ook na de expiratiedatum
op de een of andere manier op de been te houden.De heer Van der Ham (D66):Wij houden ons aan de afspraken in het regeerakkoord, maar stel dat de
fracties van VVD en CDA ineens vóór een referendumwet zouden
stemmen. Wie ben ik dan om deze fracties tegen te houden?Mevrouw Tonkens (GroenLinks):U maakt een interessante draai, want zojuist zei u dat u deze fracties
zou gaan masseren en u sprak eigenlijk de hoop uit dat ik daarbij zou helpen.
Nu roept u uw coalitiegenoten – laten wij ze maar zo noemen –
op om er maar geen punt van te maken en de werkingsduur van de Tijdelijke
referendumwet gewoon te laten aflopen.De heer Van der Ham (D66):Wij hebben in het regeerakkoord afgesproken dat wij dat zullen doen, dat
de wet in tweede lezing aan de Kamer zal worden aangeboden en dat de regering
afwacht. Het is dus aan de Kamer om hierover een beslissing te nemen. Mijn
standpunt over die tweede lezing is bekend, ik hoop dat ook uw standpunt duidelijk
is. Wellicht zullen VVD en CDA na het referendum over de EU-grondwet hun mening
over referenda sterk herzien en zullen zij een andere opstelling kiezen. Maar
wij hebben hierover in het regeerakkoord geen afspraken gemaakt, dus ik kan
deze fracties er niet toe dwingen. Het is hun eigen keuze.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):U kunt het CDA geruststellen of GroenLinks, maar niet allebei. Ik begrijp
dat u nu het CDA geruststelt en daarmee stelt u GroenLinks erg teleur. U laat
de Tijdelijke referendumwet eigenlijk gewoon schieten.De heer Van der Ham (D66):Nee, er is in het regeerakkoord opgenomen dat dit aan de Kamer wordt overgelaten.
Ik kan onze coalitiepartners op dit punt niet dwingen, dus wij moeten de ontwikkelingen
afwachten.Voorzitter. Deze begroting van Binnenlandse Zaken geeft blijk van hoge
verwachtingen, van great expectations. Dit is ook de naam van een boek van
Charles Dickens over een Engelse schelm die na veel avonturen uiteindelijk
toch goed terechtkomt. Ik hoop dat deze twee jongens in vak K hetzelfde zal
overkomen, dat zij het avontuur aandurven om de overheid ingrijpend te veranderen
en dat zij zich daarbij niet zullen laten weerhouden door stekels, schrammen
en boze buurmannen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.55 uur tot 13.45 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-527-552.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl