Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer (30212)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4577-4603

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 73, pagina 4577-4603

19-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30212Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer (30212)Pagina 4577-4603
Regeling van werkzaamheden (woensdag 19 april 2006)Pagina 4576-4577
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 april 2006 over het Programma versterking opsporing en vervolgingPagina 4603-4612
Presentie en opening (woensdag 19 april 2006)Pagina 4563-4563
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Warenwet teneinde een mogelijkheid op te nemen tot het stellen van hygiënevoorschriften bij het tatoeëren en het piercen en tot het houden van toezicht daarop, de werking van die wet uit te breiden tot eet- en drinkwaren die worden verhandeld op het continentaal plat, alsmede tot strafbaarstelling van artikel 27, derde lid, van die wet op grond van de Wet op de economische delicten (30173)Pagina 4563-4576
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven (30164)Pagina 4612-4622
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 19 april 2006)Pagina 4622-4622

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 306 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet
in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer (30212).(Zie vergadering van 13 april 2006.)De voorzitter:De heren Hessels en Slob hebben afgesproken dat de heer Slob als eerste
het woord zal voeren. Wij hebben nu alleen nog iemand van de regering nodig.
Dan kunnen wij dit debat beginnen. Voor de Handelingen deel ik mee dat de
minister van Economische Zaken te laat is gearriveerd.De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Wij hebben al vele, vele uren gesproken over de splitsingswet,
laatstelijk vorige week donderdag, niet helemaal tot in de kleine uurtjes,
maar wij kwamen aardig in de buurt. Ik herhaal mijn opmerking in eerste termijn
dat het niet allemaal tevergeefs is geweest. Onder druk van de Kamer is er
veel verbeterd aan het wetsvoorstel, bij nota van wijziging of door de amendementen
die nog in stemming zullen worden gebracht. Naar ik begrepen heb, komt er
ook nog een aantal moties. Iedere verbetering van dit wetsvoorstel zal mijn
fractie steunen.Ik vond de eerste termijn van de minister teleurstellend. Ik zeg dat in
alle openheid. Wij hebben steeds een open houding gehad. Wij hebben op alle
manieren meegedacht en meegedaan. Ik vind dat de minister enigszins een karikatuur
maakt van degenen die kritisch zijn over het wetsvoorstel, onder andere door
te stellen dat zij helemaal niets willen. Dat is klinkklare onzin, om het
wat hard te zeggen. Voorop staat dat de bewijslast voor een verandering ligt
bij degene die iets voorstelt. Wij zijn schouder aan schouder opgetrokken
bij het veilig stellen van de voorzieningen. Het gaat ons om zekerheid voor
de vitale netten. Wij willen voorkomen dat de energienetten bij een overname
van relatief kleine, Nederlandse geïntegreerde energiebedrijven worden
meegezogen.Wij hebben grote moeite met de verplichte splitsing, vooral ook omdat
wij daarmee vooruitlopen op de Europese troepen. Ik constateer ook dat er
enige beweging zichtbaar is in de andere Europese landen, bijvoorbeeld in
België. Door vooruit te lopen, nemen wij echter een zeker risico. Ik
denk daarbij aan de gesplitste bedrijven die overblijven. Alles overziend
kan mijn fractie deze stap niet zetten. Wij zullen dus tegen dit wetsvoorstel
stemmen. Het lijkt ons beter om het wetsvoorstel aan te houden totdat er meer
duidelijkheid is over wat er in een aantal andere Europese landen gebeurt.
Daarom dien ik de volgende motie in.De SlobKamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Nederland met de splitsingswet (het wetsvoorstel Wijziging
van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels
omtrent een onafhankelijk netbeheer) als eerste lid van de Europese Unie overgaat
tot verplichte splitsing van de nu nog geïntegreerde energiebedrijven;overwegende dat daarmee een ongelijk speelveld in de Europese Unie ontstaat,
waardoor de dan niet langer geïntegreerde Nederlandse energiebedrijven
een gemakkelijke overnameprooi kunnen worden voor geïntegreerde Europese
energiebedrijven; voorts overwegende dat met splitsing van de geïntegreerde energiebedrijven
het onafhankelijk netbeheer het beste gewaarborgd is;van mening dat verplichte splitsing van de Nederlandse energiebedrijven
op dit ogenblik vanuit Europees perspectief ongewenst is;voorts van mening dat zowel het juridisch als het economisch eigendom
van de energienetten in handen behoort te zijn van overheidspartijen;overwegende dat middels het amendement van het lid Hessels c.s. (30212,
nr. 22) meerderheidsprivatisering reeds wordt voorkomen;verzoekt de regering, de splitsingswet aan te houden totdat in een aantal
andere Noordwest-Europese landen vergelijkbare wetgeving wordt voorgesteld;verzoekt de regering voorts, in de tussentijd in ieder geval het juridisch
eigendom van de energienetwerken veilig te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Slob. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 30(30212).De heer Crone (PvdA):Is uw motie wel consistent met het tegen de wet stemmen? U zei dat door
het amendement-Hessels de netten veilig worden gesteld. Als u tegen de wet
stemt – en u wilt natuurlijk dat wij dat allemaal doen – wordt
dit amendement niet aangenomen.U doet net alsof wij de klok stil kunnen zetten, maar er verandert nu
heel veel. U ziet dat onze bedrijven met net en al in het buitenland willen
investeren, hetgeen grote risico's met zich kan brengen. Die worden afgewenteld
op de netten, want dat kan niet anders, maar dan is het wel te laat. Vendrik
heeft hier gisteren ook nog eens alle horror scenario's geschetst. Stilstaan
is volgens mij dan ook geen optie.De heer Slob (ChristenUnie):Met deze motie geven wij de minister de duidelijke opdracht – en
dat kan ook zonder deze wet – om ervoor te zorgen dat de netten in publieke
handen blijven, zoals dat op dit moment ook het geval is. Dat willen wij ook
zo houden. Daar hebben wij dus niet per se de wet voor nodig. Wel geef ik
u toe dat als dit wetsvoorstel in stemming wordt gebracht en er ook zal worden
gestemd over de amendementen, wij zeker voor die amendementen zullen stemmen
omdat die een extra borging in het wetsvoorstel brengen. Dat is voor ons ook
de reden geweest om het desbetreffende amendement van de heer Hessels mede
te ondertekenen. Een van onze bezwaren is steeds geweest dat wij vooruitlopen
op de Europese troepen, zoals ik dat maar heb genoemd, en dat het ons beter
lijkt om op dat punt maar wat voorzichtiger te zijn en even te wachten om
die verplichting via wetgeving door te voeren tot er enige duidelijkheid is
op dat punt. Ik constateer dat die er op dit moment nog niet is en hoop natuurlijk
dat die er wel snel komt. Wij zouden daarop willen wachten en dat is onze
politieke keuze. Dat laat onverlet dat ook wij zien dat er van alles beweegt.
Wij zijn ook in dat opzicht niet ziende blind, maar wij maken een andere politieke
afweging.De heer Crone (PvdA):Die respecteer ik en ik hoop met u dat die duidelijkheid er in Europa
snel komt. U geeft in ieder geval uw inconsistente gedrag toe: u stemt tegen
de wet, maar gelukkig wel voor enkele amendementen. Gelukkig stemmen wij dus
allemaal voor die wet, want als wij dat niet zouden doen, zijn die amendementen
ook niets meer waard!De heer Slob (ChristenUnie):Neen, want als u en anderen voor mijn motie stemmen, zouden wij de minister
ook de duidelijke opdracht geven om het een en ander op het gebied van die
netten te doen. Ik kan echter ook tellen en herinner mij ook heel goed hoe
het debat de afgelopen donderdag is verlopen. Ik ga ervan uit dat het CDA
straks zal zeggen dat zij, alle zegeningen tellende, uiteindelijk ook wel
mee zal gaan. Dat betekent dat wij dan ook constructief mee willen denken
over amendementen. Zo werkt dat ook bij uw fractie, ook als u van plan bent
tegen de desbetreffende wet te stemmen!De heer Crone (PvdA):Het is een beetje goedkoop om aan cherry picking te doen, de leuke dingen
eruit te pikken en vervolgens zeggen dat je niet meedoet aan de grote boodschap
die ons overigens ook zwaar op de maag ligt. Je kunt dan mooi aan de kant
blijven staan en hebt altijd gelijk!De heer Slob (ChristenUnie):Deze opmerking vind ik erg goedkoop. Ik herinner mij nog goed de discussies
over de Wet werk en bijstand in deze Kamer toen uw fractie ook een bepaald
stemgedrag vertoonde.De heer Crone (PvdA):Maar precies omgekeerd aan wat u nu doet. Wij hebben gepoogd die wet te
verbeteren. Als je amendementen dan niet worden aangenomen en er wordt toch
bezuinigd, dan maak je de eindbalans op. U dient een motie in en zegt eigenlijk
dat het er niets toe doet of wij er wel of niet voor zullen stemmen omdat
u uiteindelijk toch tegen het wetsvoorstel zal stemmen! Dat vind ik flauw.
U moet de beraadslaging afwachten, afwachten welke moties er misschien nog
meer worden ingediend, maar u weet nu al dat u toch tegenstemt. Dat hoort
niet, u moet uw eindoordeel pas vellen als u alle amendementen en moties hebt
kunnen overzien!De heer Slob (ChristenUnie):Neen, want het Europese argument heb ik al verschillende malen met nadruk
genoemd. Het is ook voortdurend teruggekomen in onze schriftelijke inbrengen
en in al onze debatten hierover, zowel plenair als tijdens het wetgevingsoverleg.
Toen heeft de meerderheid van de Kamer noch de minister op dit punt soelaas
geboden, dus blijft dit argument gewoon staan. Ook dat maakt deel uit van
de eindafweging die wij maken in deze tweede termijn waarvan wij hebben afgesproken
dat wij daarin ons politieke oordeel zouden vellen. Daarnaast constateer ik
dat er inderdaad een groot aantal amendementen ligt en dat er wellicht ook
nog andere moties komen. Alles wat hetgeen er nu ligt kan verbeteren, zullen
wij uiteraard steunen. Het zou wel raar zijn als wij dat niet deden. Dat is
niet goedkoop maar ook in dat opzicht consequent zijn!De heer Vendrik (GroenLinks):Waarom heeft de heer Slob gekozen voor een motie waarin de regering wordt
gevraagd om het wetsvoorstel terug te nemen, terwijl hij eigenlijk wil regelen
dat de inwerkingtreding van de splitsingswet vooruit wordt geschoven? Ik vraag
dat, omdat de achterliggende gedachte bij deze motie volgens mij is dat hij
vindt dat het privatiseringsverbod, dat afloopt in 2007, verlengd moet worden.De heer Slob (ChristenUnie):Als mijn motie is uitgedeeld, kan de heer Vendrik met eigen ogen zien
dat deze opdracht aan de minister in de motie staat.Waarom heb ik gekozen voor een motie? Ik heb dat gedaan, omdat ik niet
verwacht dat de minister in tweede termijn zal zeggen: het idee van de heer
Slob is een fantastisch idee en ik zal het zeker gaan doen. Ik ken de minister
goed genoeg om te weten dat hij dat zeker niet zal doen. Hij wil door. Hij
voelt goed aan dat het moment is gekomen om iets te regelen waaraan hij al
zolang heeft gewerkt, en waarschijnlijk ook nog eens met ruime steun van de
Kamer. Een en ander laat onverlet dat mijn fractie haar eigen afweging maakt
en dan is het niet onlogisch om de Kamer een uitspraak voor te leggen waarin
ons standpunt is vastgelegd.De heer Vendrik (GroenLinks):Het staat de heer Slob uiteraard vrij om in tweede termijn een motie in
te dienen. Ik wilde eigenlijk vooral van hem horen waarom hij heeft gekozen
voor een motie in plaats van voor een amendement dat regelt dat het tijdelijke
privatiseringsverbod voorlopig van kracht blijft en wordt gekoppeld aan de
definitieve inwerkingtreding van de splitsingswet.Het enige argument dat de heer Slob voor zijn motie noemt, is dat privatisering
van de commerciële delen mogelijk wordt als zijn motie niet wordt overgenomen.
Daaraan is volgens hem namelijk het gevaar verbonden dat die commerciële
delen worden opgekocht door buitenlandse geïntegreerde bedrijven. Als
ik alsnog een amendement indien om dat te verhinderen of om te borgen dat
die toekomst zich niet zal materialiseren, verandert daardoor dan de opstelling
van de fractie van de ChristenUnie?De heer Slob (ChristenUnie):Waarom een motie en geen amendement? Ik heb niet overwogen om een amendement
in te dienen, omdat in deze fase een motie het meest logische middel is om
in de Kamer steun te verwerven voor ons standpunt. Overigens acht ik de kans
dat mijn motie door de Kamer wordt aangenomen, niet zo heel groot. Al weet
je het nooit.Donderdag hebben wij al over de privatisering van de commerciële
delen gesproken. Tot nu toe heb ik nog niets van de hand van de heer Vendrik
gezien. Ik heb wel de reactie van de minister gehoord. Hij stelt dat het haast
onmogelijk is om het op deze manier te regelen. Mocht zo'n regeling toch mogelijk
blijken, dan wil ik hierbij wel aangeven dat dat wellicht kan leiden tot een
heroverweging van ons standpunt. Gezien de door de minister geschetste Europese
mogelijkheden, beschouwde ik een verbod op privatisering van de commerciële
delen eigenlijk als een gepasseerd station.De heer Hessels (CDA):Voorzitter. Ik bedank de minister voor zijn beantwoording in eerste termijn.
Hij heeft een groot aantal vragen van de Kamer uitgebreid en goed beargumenteerd
beantwoord. Ik heb natuurlijk vooral gelet op zijn antwoorden op de vragen
die ik namens de CDA-fractie heb gesteld. Ik constateer dan dat een aantal
verzoeken van mijn fractie is ingewilligd. Daarvoor zijn wij de minister erkentelijk.
Een aantal punten is door de minister niet overgenomen. Het oordeel over de
desbetreffende amendementen laat de minister aan de Kamer. Ik zal dus moeten
afwachten hoe dat bij de stemmingen uitvalt.Het belangrijkste punt voor de CDA-fractie is het eigendom van de netten.
Dat is geregeld. De hardware blijft voor de volle honderd procent in eigendom
van de overheid. Dat is een goede zaak. Monopolistisch eigendom mag niet in
commerciële handen komen of zijn. Dat principiële punt is voor mijn
fractie van het grootste belang.In eerste termijn heeft de minister toegezegd om met de aandeelhouders
van de energiebedrijven in gesprek te gaan over het niet verkopen van de rest
van hun aandelen, inclusief de commerciële delen van de energiebedrijven.
De CDA-fractie moedigt de minister nogmaals aan om dat gesprek toch vooral
te voeren. Wij wijzen daarbij op de mogelijkheden van verdergaande samenwerking
tussen de productiesectoren van de diverse bedrijven.De minister heeft een toezegging gedaan over het verbod op afsluiten in
de wintermaanden. In de toelichting op de laatste nota van wijziging, die
wij gisteravond hebben ontvangen, kondigt hij aan de desbetreffende ministeriële
regeling nog voor de zomer te willen afhandelen. Dat is een goede zaak. De
CDA-fractie is het eens met de minister dat fraudeurs niet mogen profiteren
van de regeling, maar dit mag een goede regeling voor de echte probleemgevallen
niet in de weg staan. Een heel zorgvuldige bespreking van deze ministeriële
regeling is daarom geboden. Mijn fractie vraagt nogmaals bijzondere aandacht
voor de gezinnen die al afgesloten zijn. Met behulp van moderne technieken
moet ten spoedigste voor heraansluiting gezorgd worden.De CDA-fractie heeft zwaar ingezet op het vermijden van een hogere energierekening
voor de consument als gevolg van dit wetsvoorstel. De minister was aanvankelijk zeer terughoudend op dit punt, maar wij kunnen nu constateren
dat mede dankzij onze inzet de consument is gevrijwaard van deze kosten. Daar
zijn wij erg tevreden over.Een punt van aandacht blijft de aansluiting van decentrale elektriciteitsopwekkers
op het openbare net. De minister heeft gezegd bij geconstateerde problemen
bereid te zijn met de desbetreffende sectoren in gesprek te gaan. Het gaat
in veel gevallen om tuinders, maar onze aandacht gaat bijvoorbeeld ook uit
naar particuliere huishoudens, die steeds vaker op kleine schaal decentraal
stroom opwekken. Om een iets meer proactieve opstelling van de minister te
bewerkstelligen, leg ik de volgende motie aan de Kamer voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de glastuinbouw in zeer lastige bedrijfseconomische omstandigheden
verkeert waardoor het rendement in de bedrijven ingrijpend afneemt;overwegende dat door deze ontwikkelingen de bijdrage van de glastuinbouw
aan de Nederlandse economie dreigt af te kalven;overwegende dat het daarom van groot belang is dat de sector de mogelijkheden
van WKK en de teruglevering van decentraal opgewekte elektriciteit aan het
net optimaal kan benutten;overwegende dat daarnaast de decentrale opwekking en teruglevering van
elektriciteit in het algemeen aandacht verdient, gelet op het milieubelang
dat ermee is gediend;verzoekt de regering, op korte termijn in overleg te treden met de betrokken
sectoren over de optimalisering van de teruglevering van decentraal opgewekte
elektriciteit aan het net en de Kamer hierover te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hessels en De Krom. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 33(30212).De heer Hessels (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie wacht het rapport af van het Onderzoeks- en
Verificatiebureau over de koopopties bij de Cross Border Lease-contracten.
Na ontvangst van dit rapport zullen wij opnieuw debatteren met de minister
over de mogelijkheden rond deze koopopties zonder dat daarbij de CBL-contracten
onnodig in gevaar worden gebracht. Dit blijft een punt dat de CDA-fractie
erg belangrijk vindt; wij moeten daarbij het onderste uit de kan halen. Wij
moeten er echter wel voor zorgen dat er met deze contracten nu geen problemen
ontstaan. Wij hebben er immers ook steeds voor gepleit om omzichtig om te
gaan met deze CBL-contracten. Na bestudering van de nota van wijziging die wij onlangs hebben ontvangen
en na de stemming over de amendementen en de moties zal de CDA-fractie haar
definitieve besluit nemen over het al dan niet steunen van de splitsingswet.
Op het geijkte moment zullen wij daar nog een procedureel voorstel voor doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat bedoelt de heer Hessels met de laatste zin?De heer Hessels (CDA):Wij gaan volgende week stemmen over dit wetsvoorstel. Er zijn volgende
week twee maal stemmingen. Ik stel voor om dinsdag te stemmen over de amendementen,
zodat wij het hele wetsvoorstel kunnen bezien, inclusief de amendementen,
de moties en de nota's van wijziging. Wij kunnen dan donderdag de eindstemming
over het wetsvoorstel laten plaatsvinden.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige antwoorden, inclusief
die van 13 februari, toen wij over dit onderwerp een lang debat hadden
dat het inzicht in de problematiek heeft vergroot. Ik herhaal de belangrijkste
toezeggingen die ook nog in het laatste debat zijn gedaan, deels ter aanvulling
op wat de heren Slob en Hessels hebben gezegd. In de eerste plaats heeft de
minister, ook via de nota van wijziging, nog eens bevestigd en vastgelegd
dat de problemen met de Cross Border Lease-contracten kunnen worden opgelost.
Over de kosten voor de burgers hebben wij een aanvullend amendement ingediend,
dat hij heeft omarmd. Ik neem aan dat ook het midden- en kleinbedrijf, als "gebonden
klant" in de oude zin van het woord, onder dezelfde beschermingsconstructie
valt. De splitsingskosten mogen niet op het mkb worden afgewenteld.In de voorgaande debatten is iets strakker geregeld dat de netbeheerders
geen commerciële activiteiten mogen verrichten. Ik dank ook de heer Vendrik
daarvoor. De minister heeft mij toegezegd dat bij de invoering van het marktmodel
zo snel mogelijk stappen kunnen worden gezet in de fiscaliteit, zodat het
nieuwe model geen extra kosten met zich brengt voor de burgers door compensatie
en ecotaks. Ik dank hem voor die toezegging. De minister heeft met ons vastgesteld
dat de privatisering van de netten niet zal plaatsvinden. De juridische eigendom
blijft bij de overheid, maar wij accepteren wel, onder nader in een ministeriële
regeling vast te stellen regels, dat bijvoorbeeld pensioenfondsen kunnen participeren
in de financiering. Dat vind ik nuttig, want dan krijgen de aandeelhouders
de ruimte om hun geld anders in te zetten. Ik vind het echter ook goed voor
mijn eigen pensioen dat het geld goed wordt belegd bij Nederlandse netwerkbedrijven
en niet risicovol in het buitenland. Daarmee slaan wij twee vliegen in één
klap. Ik noem dat de Jan Schaefer-methode.Er zijn nog twee punten die moeilijk blijven liggen. Nederland is een
duurte-eiland als gevolg van de milieuverschillen tussen de centrales in het
buitenland en in Nederland. Bruinkool is goedkoop. Het is slecht voor het
milieu, maar er staat geen "straf" op het gebruik ervan. Hetzelfde
geldt voor kernenergie en andere vuile stroomvoorzieningen. De minister heeft
wel toegezegd dat hij zich er extra hard voor zal maken. Die toezegging incasseer ik, maar wij zullen hem op de voet blijven volgen. Het
is de minister niet aan te rekenen dat het niet zo snel gaat, maar in de tussentijd
mogen de energieverbruikers daar niet op worden afgerekend. Ik heb het nu
niet over de grootverbruikers, maar ook over de glastuinbouw en de burgers.
Wij zullen volhouden dat dit kabinet meer compensatie moet bieden aan de burgers
die last hebben van onze hoge energieprijzen, zeker zolang wij zelf verdienen
aan de hoge gasprijs. Onze hoge energieprijzen zijn het gevolg van ons dure
gaspakket. Dat ga ik niet inleveren voor vuile stroom om het goedkoper te
maken. Gelukkig kunnen wij een deel van de gasbaten inzetten om dit te compenseren,
maar daarover spreken wij later nog met elkaar als wij het hebben over winst.Splitsing is de helft van het verhaal, maar wat doen wij nu met de productie
en de voorzieningszekerheid? Dat is minstens zo belangrijk. De Kamer heeft
de majeure beslissing genomen om de netten in veilige handen te houden. Na
het debat van vrijdagochtend was ik echter toch nog een beetje chagrijnig,
want het zit mij niet lekker dat de productiebedrijven zomaar worden verkocht
aan de meest biedende. Zelfs in het Paasweekeinde stond de telefoon niet stil.
Nu de splitsing een feit wordt, komt iedereen in beweging. Dat juich ik ook
toe, want er is een nieuwe realiteit. Ik herhaal echter dat de minister hierin
een actievere rol moet spelen. Ik vond hem iets te afhoudend toen ik hem vroeg
of hij er niet voor kon zorgen dat de gelijke belangen op elkaar worden afgestemd.
Dit betekent dat wij wel gaan splitsen, maar niet per se privatiseren. Met
het huidige aandeelhoudersbezit van lokale overheden kunnen wij gaan werken
aan versterking van de Nederlandse productiesector, door allianties, fusies
en dergelijke.Ik noem zes voordelen hiervan. Op basis hiervan hoeft de minister niet
bang te zijn om hierin een rol te spelen, want als er gelijkgestemde belangen
zijn, moet hij die bij elkaar brengen. Hij hoeft dus niet allemaal tegengestelde
belangen met wet- en regelgeving bij elkaar te brengen. Wij wachten op nieuwe
centrales, in elk geval voor de grootverbruikers.Het eerste voordeel is, dat hieraan kan worden gewerkt door de Nederlandse
alliantie. Wij wachten nu al een jaar op beslissingen.In de tweede plaats heeft een dergelijke alliantie met een grootverbruikerscontract
meteen een sterke basis, te weten een afzetgarantie van de basislast. Bovendien
zijn er afschakelmogelijkheden voor de piekbelasting. De economische basis
van de alliantie wordt onmiddellijk versterkt en de "ratings" worden
verlaagd.Het derde voordeel is, dat vanuit zo'n alliantie prima internationale
allianties kunnen worden onderzocht en aangegaan. Dat gebeurt dan vanuit de
kracht van een Nederlandse alliantie, in plaats van dat men in het buitenland
met de pet rond gaat, zoals de heer Van Halderen van Nuon lijkt te doen.Het vierde voordeel is het volgende. Aangezien de lokale overheid aandeelhouder
zal blijven, is dat gunstig om een alliantie van de grond te trekken en om
te rekenen op betere ratings op de kapitaalmarkt. Ik zeg wel nadrukkelijk
dat ook de rijksoverheid daarin een rol kan spelen via bijvoorbeeld de Bank
Nederlandse Gemeenten.Het vijfde voordeel is dat deze aanpak uiteraard onder de normale toets
van de NMa moet vallen. Als je dus allianties hebt, moeten die vallen onder
de mededingingstoets. Als de mededingingsautoriteit echter zegt dat dit wel
een erg grote alliantie in Nederland is, kan ook gezegd worden: je moet dan
maar bijvoorbeeld 20% van je capaciteit op de APX brengen. Dat is geweldig,
want dan gaat de APX transparanter laten zien welke marktwerking wij in dit
land hebben. Die wordt ook meer liquide. Nogmaals, dat is goed voor de markttransparantie.Het zesde en laatste, maar niet het minste voordeel is dat wij dan de
werkgelegenheid en de technologieontwikkeling in dit land overeind houden.
Ik denk dat hiermee een belangrijke zet georganiseerd kan worden, samen met
de werknemersorganisaties. Daarover hebben wij de laatste tijd veel discussies
gevoerd. Ik neem aan dat wij allemaal weer samen verder gaan. Het zou goed
zijn voor de werkgelegenheid in Nederland, als dat ook langs die weg gaat.
Ik doel op het opereren op basis van de Nederlandse kracht. Ik roep de minister
op om hier een zeer serieuze verkenning naar te verrichten en die vóór
1 september af te ronden. Vandaar dat ik de volgende motie indien, mede
namens collega Hessels.De CroneKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het publieke belang van voorzieningszekerheid een rol
voor de overheid in de aansturing van energiebedrijven rechtvaardigt;overwegende dat momenteel een groot deel van de elektriciteitsproductie
en de handel en de levering van energie in eigendom is van gemeenten en provincies;overwegende dat de ontwikkeling van de Europese energiemarkt nog vol onzekerheden
is;overwegende dat de aandeelhouders in energiebedrijven (gemeenten en provincies)
zelfstandig kunnen besluiten over het verkopen van hun aandelen in de productie,
de levering en de handel van energie en dat deze in meerderheid hebben aangegeven
geen aanleiding te zien tot verkoop over te gaan;spreekt uit dat het wenselijk is dat productie, handel en levering van
energie vooralsnog in handen blijven van overheden;verzoekt de regering, in overleg te treden met gemeenten en provincies
teneinde het overheidsaandeel in de privatisering van bedrijven voor productie,
handel en levering van energie te behouden en hierover vóór
1 september 2006 te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone en Hessels. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34(30212).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik denk dat de minister hierbij een belangrijke
rol kan spelen om het debat tot een goed einde te brengen.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Crone heeft verschillende keren gesproken over de mogelijkheden
van een alliantie. Als ik het goed gehoord heb, komt dat niet terug in de
motie. Kan hij mij nader duiden hoe de noodzaak of het nut van een alliantie
zich verhoudt tot deze motie?De heer Crone (PvdA):In de motie heb ik het juist een beetje opengehouden, omdat er zo veel
mogelijkheden zijn. Na splitsing hebben wij namelijk een aantal sterke productiebedrijven
waarvan alle opties zijn om ze te laten fuseren, te laten samenwerken of allianties
te laten aangaan. Een alliantie is toch weer wat zwakker dan een echte fusie.
Laat dat dus ook over aan de bedrijven en aan hun aandeelhouders. De grote
meerderheid van de aandeelhouders heeft gezegd: wij hoeven niet snel te verkopen.
Laten zij dus zelf eens kijken wat zij na splitsing het beste vinden. Wij
moeten niet zeggen hoe het een alliantie moet worden. Nogmaals, graag geef
ik aan de aandeelhouders, de bedrijven, de minister en de ondernemingsraden
de ruimte om daarover zelf de beste voorstellen te doen. Daar het naar mijn
mening uiteindelijk om gelijkgestemde belangen gaat voor de BV Nederland,
dus de duurzame energieproductie in Nederland, lijkt het mij heel verstandig,
wanneer wij niet aldoor Gods wateren over Gods akker laten vloeien en wij
ervoor zorgen dat daar een beetje lijn in komt. Uit de telefoontjes die ik
de laatste dagen heb ontvangen, maak ik op dat er een grote behoefte aan is
dat men een beetje van elkaar weet wat er kan en wat er niet kan.Voorzitter. Dit staat ook in het perspectief van de onzekerheden in de
Europese markt. Wij worden allemaal overspoeld door de discussies over de
grote moloch uit het buitenland. Ik breng in dit verband nog eens naar voren
wat wij eerder hebben besproken. Wij hebben natuurlijk een wetgeving die probeert
dan weer iets te doen voor dit en dan weer voor dat. Iedere keer word je dus
toch weer geconfronteerd met nieuwe ontwikkelingen. Vervolgens maken wij weer
gedetailleerde wetjes. Ik wijs er weer op dat men in de Verenigde Staten op
ons voorloopt. Daar was ook gedetailleerde wetgeving, waardoor de toezichthouder
iedere keer opnieuw werd geconfronteerd met juridische procedures. Uiteindelijk
was er geen sprake van inwerkingtreding. Naar aanleiding van de crisis in
Californië en andere crises is besloten dat de toezichthouder, die daar
FERC is genaamd, veel algemenere bevoegdheden heeft. Zij heeft ook in algemenere
zin geformuleerd dat marktmanipulatie strafbaar is en heeft dus meer bewegingsvrijheid
om als toezichthouder op te treden. Het lijkt mij heel goed als de minister
nagaat of dat ook hier nodig is zodra de grote giganten uit het buitenland
belangrijker worden, of wij dat nu willen of niet. Misschien is het dan van
belang om een flexibele en daadkrachtige toezichthouder te hebben. Ach, what's
in a name? Ik vond de afkorting wel mooi. De toezichthouders zijn onze grote
vrienden, omdat zij de markt enigszins onder controle kunnen houden.De heer De Krom (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister in de eerste plaats voor zijn antwoorden
in de eerste termijn. Het mag duidelijk zijn dat mijn fractie positief tegenover
dit wetsvoorstel staat. De conclusies van het rapport-Kist hebben haar ook
alleen maar bevestigd in deze overtuiging.Ettelijke malen is de vraag opgeworpen of bedrijven in hun huidige vorm
krachtig genoeg waren om zelfstandig te overleven, op termijn, wel te verstaan.
Dat lijkt mij niet waarschijnlijk. De vraag is bovendien of aansluiting bij
andere internationale spelers erg is. Het antwoord is nee. Dat hoeft helemaal
niet erg te zijn, zolang het maar niet tot onevenredige marktmacht leidt.
Over aansluiting bij internationale spelers wordt vaak gesproken in termen
van bedreiging, maar natuurlijk kan die ook nieuwe kansen bieden, zoals synergievoordelen,
toegang tot voldoende inkoopkracht op de wereldmarkt en kapitaal om grote
investeringen te doen. Electrabel en E.ON zijn hier al jarenlang actief. Recentelijk
zijn ook spelers als Dong, Centrica en de RWE tot onze markt toegetreden.
Ik verwelkom dat om de zojuist door mij genoemde redenen. In Engeland zijn
veel meer buitenlandse spelers op de markt actief dan hier. Daar gaat natuurlijk
ook niets mis.Ik heb nagedacht over het debat in de eerste termijn met de heer Crone
over de strategische positie van met name de commerciële bedrijven na
de splitsing. Ik heb gezegd dat Den Haag daar niet over ging. Wij kunnen de
aandeelhouders en directies namelijk niet voorschrijven wat zij al dan niet
moeten doen. Ik ben het wel met de heer Crone eens dat het goed is als de
minister daarover met ze in gesprek gaat om na te gaan voor welke opties vanuit
het oogpunt van de strategische belangen van Nederland – ik bedoel de
voorzieningszekerheid in het bijzonder – het best kan worden gekozen.
Dat kan wat mij betreft een samenwerking tussen Nuon en Essent zijn, tenminste,
als de NMa ermee instemt. Als daarna aansluiting wordt gezocht bij internationale
bedrijven die op de Europese markt actief zijn, zie ik het liefst dat er een
tegenwicht wordt geboden aan de grote Europese spelers, de gevestigde spelers.
Dat overweegt de raad van bestuur van Nuon kennelijk ook. Dat hebben wij vorige
week in Het Financieele Dagblad kunnen lezen. Partijen als Centrica, Dong
en Vattenfall liggen in dat geval voor de hand. Daarom dien ik de volgende
motie in.De De KromKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het vanuit het oogpunt van voorzieningszekerheid en marktverhoudingen
gewenst zou zijn als commerciële energiebedrijven na splitsing, indien
wordt overwogen, aansluiting te zoeken bij internationale spelers, bij voorkeur
aansluiting zoeken bij partijen die een tegenwicht kunnen bieden aan de dominerende
Europese spelers;verzoekt de regering, daarover in gesprek te gaan met aandeelhouders en
directies van de te splitsen bedrijven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Krom en Crone.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35(30212).De heer Vendrik (GroenLinks):Begrijp ik goed dat de heer De Krom deze motie mede indient omdat hij
liever niet ziet dat de zogeheten grote geïntegreerde bedrijven in het
buitenland hier de boel komen opkopen?De heer De Krom (VVD):Ik heb deze motie ingediend, omdat vorige week in Het Financieele Dagblad
stond dat de raad van bestuur van Nuon uit strategisch oogpunt en omwille
van de voorzieningszekerheid het liefst aansluiting zoekt bij de wat kleinere
spelers om een tegenwicht te bieden aan de grotere. Dat vind ik een verstandige
overweging. Dat is de gedachte.De heer Vendrik (GroenLinks):Is het voor u dan nog relevant dat dergelijke spelers binnen de eigen
groep een netwerk hebben of niet?De heer De Krom (VVD):Nee. Dat is niet relevant.De heer Irrgang (SP):Begrijp ik goed dat de heer De Krom tegen de heer Crone zegt dat hij niet
over de verkoop van de productiebedrijven gaat?De heer De Krom (VVD):Ja.De heer Irrgang (SP):Klopt het dat hij nu wel een motie indient over iets waar hij volgens
mij in ieder geval niet over gaat, namelijk het al dan niet fuseren van die
bedrijven met buitenlandse bedrijven?De heer De Krom (VVD):Dat is de strekking van de motie ook niet. Ik heb gezegd dat de aandeelhouders
en de directies daarover gaan. Als ze overwegen om fusies of buitenlandse
allianties met buitenlandse spelers aan te gaan, lijkt het me in dat geval
verstandig de lijn te kiezen die ik in de motie heb neergelegd.De heer Irrgang (SP):Dat betekent dat de minister moet gaan praten.De heer De Krom (VVD):Dat lijkt me verstandig.De heer Irrgang (SP):En als het gesprek tot niets leidt?De heer De Krom (VVD):Dan gaan wij daar niet meer over.De heer Hessels (CDA):We gaan de goede kant op, want ik begrijp dat nu ook de fractie van de
VVD beperkingen wil stellen aan de vrije markt van Nederlandse energiebedrijven
op Europees gebied. Als dat niet het geval is, begrijp ik eerlijk gezegd niet
dat de heer Crone de motie meeondertekent. Ik ga er vooralsnog van uit dat
de heer De Krom hiermee wil bewerkstelligen dat de Nederlandse energiebedrijven
niet zonder meer de Europese markt op kunnen en zich moeten beperken tot kleine
partijen. Of heb ik dat verkeerd begrepen?De heer De Krom (VVD):Formeel gaan wij daar niet over. Ik heb vorige week in het debat gezegd
dat, als wij hier in dit huis zeggen dat we daar wel over gaan, wij aan knoppen
draaien die in een kastje zitten waar wij de sleutel niet van hebben. Wij
gaan daar dus niet over, maar je kunt er wel een intelligent debat over voeren.
Ik zeg ook niets bijzonders, want dat soort geluiden hoor je in het bedrijfsleven
ook.De heer Hessels (CDA):Dan begrijp ik niet dat de PvdA deze motie mee ondertekent.De heer De Krom (VVD):Dat moet de heer Hessels aan de heer Crone vragen.De heer Van den Brink (LPF):Als ik het goed begrijp, heeft de motie niets omhanden en geeft de VVD
een gratis advies.De heer De Krom (VVD):Zo zou je het kunnen opvatten, maar ik ben niet de enige die dat doet.
In de bijdrage van de heer Van den Brink heb ik ook veel adviezen beluisterd
over wat we wel en niet moeten doen. In hoeverre het tot iets leidt, moeten
we nog zien. Ik ben wel voor een intelligent debat.Mijn fractie verwacht van de NMa en de Europese Commissie dat keihard
wordt ingegrepen als de concurrentie in het gedrang dreigt te komen. Daarbij
is de vraag cruciaal of de gereedschapskist van de NMa en de Europese Commissie
vol genoeg zit om in verstoorde concurrentieverhoudingen te kunnen ingrijpen
als dat nodig is. De NMa gaat alleen over het binnenland. De Commissie heeft
geen juridische titel om in te grijpen in een lidstaat als tweederde van de
activiteiten van het bedrijf of van toekomstige fusiepartners in één
lidstaat plaatsvinden. Ik acht het onwaarschijnlijk, maar het zou tot de situatie
kunnen leiden dat bij grensoverschrijdende marktmacht noch de NMa noch de
Commissie kan ingrijpen, bijvoorbeeld in een situatie dat een buitenlandse
moeder met commerciële activiteiten in Nederland de import van stroom
afknijpt om de prijzen in Nederland te verhogen. De NMa moet dus voldoende
instrumenten hebben om, als dat soort situaties zich voordoet, in te kunnen
grijpen. Overigens kan het omgekeerde ook het geval zijn, zoals wij hebben
kunnen lezen in het rapport van de commissie-Kist. Daarin staat dat een grensoverschrijdend
belang voor buitenlandse bedrijven ook een prikkel kan zijn om juist meer
interconnectiecapaciteit te willen om meer te kunnen importeren en zo hun
marktaandeel te vergroten.Ten slotte kan ik mij voorstellen dat de bevoegdheden van de Commissie
om rechtstreeks in lidstaten in te grijpen, worden vergroot door het terugbrengen
of schrappen van de tweederderegel. Het is immers voorstelbaar, en wij zien
dat ook wel in Europa gebeuren, dat een fusie in een lidstaat ook vanuit Europees
perspectief ongewenst is, maar wel plaatsvindt onder politieke druk van de
lidstaat zelf of gebrek aan een sterke toezichthouder in die lidstaat. Ik
heb daarover een motie.De De KromKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat zowel de nationale toezichthouder op de energiemarkt,
als de Europese Commissie voldoende instrumenten moet hebben
om ongewenste marktmacht tegen te gaan, ook in het geval van grensoverschrijdende
belangen;verzoekt de regering, te onderzoeken welke situaties van ongewenste (grensoverschrijdende)
marktmacht zich kunnen voordoen en daarbij tevens aan te geven in hoeverre
de instrumenten van de NMa en/of de Europese Commissie voldoende zijn om dat
tegen te gaan;verzoekt de regering tevens, voorstellen te doen om de bevoegdheden c.q.
instrumenten van de NMa en/of de Europese Commissie uit te breiden om slagvaardig
te kunnen optreden, mocht dat uit het onderzoek blijken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Krom en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36(30212).De heer De Krom (VVD):Ik heb in eerste termijn aangegeven waarom mijn fractie voor privatisering
van commerciële bedrijven en van een minderheid van het netwerk in een
pps-achtige constructie is. De CDA-fractie heeft een amendement ingediend
om de netten juridisch in overheidshanden te houden, maar met de bereidheid
een minderheidsaandeel van het economisch eigendom te verkopen. Ik wil van
de minister absoluut de zekerheid dat dit amendement niet een nieuw juridisch
probleem met de CBL's oplevert. Ik weet dat de heer Hessels betoogt dat dit
niet het geval is, maar ik wil dat ook expliciet van deze minister horen.De heer Hessels (CDA):Het is de heer De Krom vast en zeker opgevallen dat in dit amendement
op verschillende plaatsen wordt gesproken over de vereiste instemming van
de minister met verkoop. Hij weet ook dat in de nota's van wijziging die wij
ontvangen hebben, de minister juist dit systeem gekozen heeft om te voorkomen
dat problemen met de CBL's ontstaan. Denkt hij ook dat de andere oplossingen,
dus op al die andere gebieden, tot problemen met de CBL's zullen leiden? Als
de minister over dit amendement zegt dat het tot problemen leidt, betekent
het dat de gehele oplossing niet geschikt was en dan hebben wij een heel andere
discussie te voeren.De heer De Krom (VVD):Dat is ook niet de strekking van mijn vraag. Ik heb al gezegd dat ik weet
dat u in het amendement waarborgen hebt opgenomen. Ik wil echter van de minister
van Economische Zaken de bevestiging dat die inderdaad voldoende zijn. Dat
is de strekking van mijn vraag.De heer Hessels sprak al kort over het koopgebod. Wij krijgen daarover
nog advies. Het lijkt mij geen optie als ik de brieven van Nauta Dutilh van
11 april en van Chadbourne & Parke van 10 april lees, maar laten
wij het advies maar even afwachten.Zeer recent hebben wij de derde nota van wijziging gekregen. De minister
verankert in de wet dat netbeheerders en groepsmaatschappijen geen activiteiten
mogen ontplooien die geen verband houden met infrastructurele voorzieningen.
Ik ga er daarbij vanuit dat dit geen effect heeft op de huidige activiteiten
van de bestaande bedrijven. Anders gezegd, energiebedrijf Delta mag zijn huidige
multi-utility concept gewoon handhaven. Ik vraag de minister om dit te bevestigen.
Ik vraag hem ook of deze bepaling die hij in de wet opneemt, nog effecten
heeft op bijvoorbeeld TenneT of de Gasunie. Hoe wordt de bepaling in de praktijk
getoetst? Hoe wordt daarmee omgegaan? Als bijvoorbeeld een netwerkbedrijf
of een moederbedrijf nieuwe activiteiten wil ontplooien, moet dan expliciet
toestemming worden gevraagd? Kortom: wie bepaalt wat juridisch noodzakelijk
en proportioneel is? In hoeverre wordt de kring van potentiële kopers
van een minderheidsbelang in het economisch eigendom van de netwerkbedrijven
door deze maatregel ingeperkt? Wordt op dit criterium getoetst in geval van
verkoop van economisch eigendom?Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, ontstaat na vele jaren debatteren
eindelijk zekerheid over een transparante marktstructuur. Wij zijn er natuurlijk
nog niet, maar wij zetten hiermee wel een belangrijke stap. De Eerste Kamer
komt natuurlijk nog aan zet, maar wij zien het vol vertrouwen tegemoet. Met
deze wet ontstaat niet alleen voor de klanten een nieuw perspectief, maar
naar mijn overtuiging ook voor de industrie zelf.Ik heb nog wel eens kritiek op de wijze waarop het parlement debatten
voert en haar controlerende taak vervult, maar niet in dit geval. Ik vind
dat wij collectief, of het oordeel over het wetsvoorstel nu positief of negatief
is, ons werk integer en met grote zorgvuldigheid hebben gedaan, waarbij alle
voors en tegens ruimschoots de revue zijn gepasseerd. Ik vond de debatten
ook inhoudelijk heel interessant. Ik heb de minister al dank gezegd voor zijn
antwoorden, maar ik wil uitdrukkelijk iedereen bedanken die aan dit debat
heeft bijgedragen, zowel in als buiten de Kamer. In het bijzonder noem ik
hier de ambtenaren van EZ, die op de achtergrond ook een belangrijke rol hebben
vervuld, met name bij de inhoudelijke ondersteuning van de Kamer.De voorzitter:Ik ben er overigens van overtuigd dat alle Kamerleden in alle debatten
hun werk integer doen.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Na vele uren, dagen en weken debatteren is het nu tijd om,
weliswaar nog niet definitief wat betreft het wel of niet verlenen van steun
aan het wetsvoorstel, de voorlopige balans op te maken van het wetsvoorstel
op basis van de vele amendementen en moties die er liggen. Er zijn onder andere
veel amendementen ingediend over het afsluitbeleid. Ik heb zelf een amendement
daarover ingediend dat door de minister is overgenomen en daar ben ik hem
erkentelijk voor. De heer Hessels heeft samen met mij een amendement ingediend
om dit nog wat te verbeteren en dat is ook overgenomen. Ook dat is winst.
De heer Vendrik heeft een nieuw amendement ingediend dat weer een stapje verder
gaat en zo komen wij langzaamaan tot een echt goed afsluitbeleid. Ik vind
dat amendement opnieuw een verbetering en zal dit ook steunen.Over het afsluitbeleid is er volgens mij nog wel een verschil van mening
tussen in ieder geval een deel van de Kamer en de minister. De minister zegt
steeds dat er niet moet worden afgesloten bij vorst. Een verschil met een
groot deel van de Kamer is dat wij zeggen: er moet niet worden
afgesloten in de winter. Dat is een heel belangrijk verschil. Het is eigenlijk
het verschil tussen: mag er niet worden afgesloten als het een paar weken
flink onder nul is of mag erüberhaupt niet worden afgesloten in een periode
dat de verwarming behoort aan te staan? Het gaat dan echt om mensonterende
situaties, bijvoorbeeld als mensen, die vaak al diep in de schulden zitten,
moeten wonen in een huis met beschimmelde muren en hun kinderen met kleren
aan naar bed moeten sturen. Die mensen moeten met hun problemen worden geholpen;
vaak zijn dit schuldenproblemen. Zij moeten, door samenwerking tussen energiebedrijf
en sociale dienst, worden geholpen in plaats van afgesloten. Ik zie dit debat,
dat hier vandaag niet eindigt, met belangstelling tegemoet, omdat ik vind
dat dit iets is dat raakt aan de mate van beschaafdheid van onze samenleving.
Het betreft de vraag hoe wij hiermee omgaan in ons land.De heer Hessels (CDA):Steunt de heer Irrgang mijn oproep om nadrukkelijk ook te kijken naar
de gezinnen die al meer dan een jaar zijn afgesloten en die niet kunnen terugbetalen,
waarbij komt dat zij een zodanig hoge schuld hebben dat zij nog meerdere jaren
in de kou zouden blijven zitten? Het betekent dat er nadrukkelijk niet alleen
wordt gekeken naar het moment van afsluiten, maar ook naar het moment van
weer aansluiten, in die zin dat dit vóór de volgende winter
zal zijn.De heer Irrgang (SP):Ja, natuurlijk. Het gaat uiteraard niet alleen om de nieuwe gevallen,
maar ook om het oplossen van de grote problemen die mensen al hebben. Uiteraard
zie ik het liefst dat daar zo snel mogelijk een oplossing voor wordt gevonden.
Ik ben vaak genoeg geweest op plekken waar ik dat soort mensen heb ontmoet
en heb gesproken over de problemen van gezinnen. Zeker als het daarbij gaat
om kinderen die je met kleren aan naar bed moet sturen, staat mij de schaamte
op het gezicht als ik dat soort verhalen moet aanhoren.Voorzitter. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen – daar heeft het
op dit moment alle schijn van – kunnen de lokale overheden hun aandelen
in energiebedrijven verkopen. De SP-fractie is tegen verdere privatisering
en zal daarom de motie van de heer Crone steunen om de aandeelhouders op te
roepen niet verder te privatiseren. Ik zie ook het amendement van de heer
Vendrik met belangstelling tegemoet; het is al meerdere keren aangekondigd.
Wel is het de vraag of dit hier op een meerderheid kan rekenen, al hoop ik
daar natuurlijk wel op. Daarnaast wil ik een motie indienen die oproept om
onderzoek te doen naar de mogelijkheid dat het Rijk de aandelen opkoopt van
lokale overheden die onverhoopt toch willen verkopen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat op dit moment 90% van de Nederlandse huishoudens
hun energie ontvangt via energiebedrijven die eigendom zijn van lagere overheden; overwegende dat de meeste aandeelhouders uit de kring van lagere overheden
geen verkoopplannen hebben, de praktijk echter laat zien dat standpunten met
betrekking tot verkoop kunnen wijzigen;van mening dat het wenselijk is om energiedistributiebedrijven die nu
in handen van de overheid zijn, voorlopig in overheidshanden te houden;van mening dat de huidige versnippering van het bezit contraproductief
werkt bij het uitoefenen van invloed door publieke aandeelhouders, waardoor
maatschappelijke doelstellingen lastiger te realiseren zijn;verzoekt de regering, te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van het
(gedeeltelijk) overnemen van de aandelen van lagere overheden bij de energiedistributiebedrijven
en de Kamer hierover binnen zes maanden te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Irrgang en Crone. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37(30212).De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Winst van dit debat is dat als deze wet wordt aangenomen,
de netwerken in ieder geval in publieke handen zullen blijven. Maar daarmee
is de kwaliteit van deze netwerken nog niet gegarandeerd. Vorig jaar zagen
wij daarvan in Haaksbergen nog een voorbeeld. Daarom zal mijn fractie het
amendement van de heer Hessels steunen om door middel van een ringleiding
de kans op stroomuitval verder te verkleinen.Recentelijk hebben wij ook in het debat over de beloning van de top van
de energiebedrijven uitgebreid gesproken over de noodzaak van het aanpakken
van de zelfverrijking aan de top van de energiebedrijven. Als deze wet wordt
aangenomen, zullen de netwerkbedrijven in ieder geval niet worden geprivatiseerd.
Zeker de netwerkbedrijven zullen daarom deel blijven uitmaken van de semi-publieke
sector.De IrrgangKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet ter uitvoering van de motie-Bakker (30300,
nr. 53) in de semi-publieke sector per sector een beloningscode wil opstellen,
waar salarissen in beginsel niet boven mogen komen;overwegende dat in de energiesector verschillende energiebedrijven actief
zijn die in handen zijn van Nederlandse publieke aandeelhouders;overwegende dat aan deze situatie in ieder geval voor wat betreft de netwerkbedrijven
voorlopig geen einde zal komen;verzoekt de regering, de maatregelen die worden genomen
om te komen tot normering van salarissen in de semi-publieke sector, ook toe
te passen op energiebedrijven die voor meer dan de helft in handen zijn van
Nederlandse publieke aandeelhouders, en ook voor deze sector een beloningscode
op te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Irrgang, Crone en Vendrik. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38(30212).De heer Irrgang (SP):Voorzitter. De splitsing van de energiebedrijven zal ertoe leiden dat
grote Nederlandse energiebedrijven een kopje kleiner worden gemaakt in de
concurrentie met de grote ongesplitste buitenlandse energiereuzen. De tijd
zal leren of de Nederlandse consument daarvan uiteindelijk beter wordt, maar
ik waag dat zeer te betwijfelen. De risico's van splitsing zijn groot, en
de potentiële baten gering. Ik vind dat het antwoord van de minister
over de kosten/batenanalyse van Kist weinig overtuigend was. Ik zie dat Kist
de meeste kosten heeft weggestreept, omdat zij samenhangen met de creatie
van een vette-netbeheerder. Tegelijkertijd zie ik niet dat de naar ik aanneem
grote baten daarvan in mindering zijn gebracht op de baten van dit wetsvoorstel.
Ik vind het ook verkeerd dat de grote voordelen van de overdracht van het
beheer van de transportnetten naar TenneT als baten aan de splitsing worden
toegerekend. Niemand heeft namelijk bezwaar tegen die overdracht.Wij zullen de definitieve balans opmaken na de stemmingen over de moties
en de amendementen. Ik heb aangegeven hoe mijn fractie daarover nu denkt.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Een van de journalisten gaf mij voor dit debat te kennen dat
ik het kort moet houden. Ik zal voor een keer eens luisteren naar de media!Ik dank de minister, ook voor de derde nota van wijzigingen. Het punt
van de commerciële activiteiten van netwerkbeheerders heeft hij verduidelijkt
en verhelderd. Met de adequate omschrijving daarvan kan ik leven. Ik heb de
minister gevraagd naar een verkenning van de toekomstige structuur van het
eigendom van de publieke netten. In dit wetsvoorstel wordt definitief geregeld
dat privatisering daarvan is uitgesloten, wat ik als winst beschouw, maar
dan is de vraag of het verspreide aandelenbezit in handen van de lagere overheden
dé manier is om de netten in de toekomst te beheren. Is de minister
bereid zo'n verkenning uit te voeren naar een soort Rijkswaterstaatmodel,
waarin de distributienetten in handen komen van één landelijke
netbeheerder, waarbij ik het niet belangrijk vind of dat nu TenneT is of een
andere overheidsclub? Ik zie in de verdere toekomst geen rol meer voor aandeelhouders
als lagere overheden, gemeenten en provincies. Ik zou het logisch vinden dat
op termijn het gehele netwerk in Nederland in handen komt van een of meerdere
landelijke netbeheerders, onder directe verantwoordelijkheid van de minister
van Economische Zaken. Ik krijg hierop graag een reactie van de minister. Ik heb vanmiddag een tweede amendement ingediend op het punt van het afsluitbeleid.
In dat amendement wordt het afsluitbeleid als volgt geregeld: er wordt niet
afgesloten in de periode tussen 1 oktober en 1 april. De reden daarvoor
is dat energiebedrijven naar mijn mening te snel overgaan tot het paardenmiddel
van het afsluiten van gezinnen van gas en elektra. Uitzondering op die algemene
regel is uiteraard als sprake is van fraude of apert misbruik, want dan mag
er wel degelijk afgesloten worden. Dat is echter een andere categorie dan
de groep die ik via dit amendement wens te beschermen. Het amendement geeft
de minister ruimte om de categorieën van fraude en apert misbruik nader
te definiëren via een ministeriële regeling.Ik wijs nog eens op de samenhang met het al eerder door mij en collega
Bakker ingediende amendement op stuk nr. 25. Daarin krijgen energiebedrijven
ruimte om veel sneller dan nu het geval is betalingsachterstanden te melden
bij sociale diensten en schuldhulpverlening. Nu mogen zij dat niet, als degene
die die betalingsachterstanden op zijn geweten heeft, dat weigert of geen
gehoor geeft of de post niet meer opent. Die ruimte krijgen de energiebedrijven.
Dat betekent dat zij veel sneller de route van schuldsanering en het kiezen
voor een sociale oplossing voor achterstanden kunnen bewandelen. Er is daardoor
al minder aanleiding om tot het paardenmiddel van afsluiting over te gaan.
Mocht dat dan toch nog nodig zijn, kan dat het hele jaar door bij fraude en
apert misbruik en voor het overige geldt dat als er geen sprake is van fraude
of apert misbruik er niet wordt afgesloten tussen 1 oktober en 1 april.De heer Van den Brink (LPF):U sprak aan het begin van uw betoog over een Rijkswaterstaatmodel en zei
dat aandelen van netten in nationale overheidshanden zouden moeten zijn. Ik
heb echter begrepen dat GroenLinks voor decentralisatie van de macht was.
Waarom wilt u hier dan centraliseren?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben van GroenLinks, zoals de heer Van den Brink weet. Ik heb mij of
een van mijn collega's nog nooit horen zeggen dat wij altijd voor decentralisatie
zijn.De heer Van den Brink (LPF):Ik heb het woord "altijd" niet gebruikt. Ik heb gezegd dat ik
heb begrepen dat GroenLinks voor decentralisatie van macht is.De heer Vendrik (GroenLinks):Zo heb ik het echter nooit gezegd. Wij zijn geen tegenstander van decentralisatie
als het gaat om substantiële voorzieningen, waarvan het logisch is dat
het lokaal bestuur daar de definitieve regie over krijgt. Daar hoort dan overigens
wel een adequate transitie van middelen bij, maar dat ontbreekt nog wel eens.
In dit geval merk ik de afgelopen jaren echter dat gemeenten en provincies
die op dit moment aandeelhouder zijn van geïntegreerde energiebedrijven,
een zekere verlegenheid hebben en tot voor kort massaal hebben aangegeven
dat zij de boel wilden verkopen, omdat zij er niets mee hebben. Ik neem dat
argument serieus. Ik weet ook niet wat een toevallige – het zijn aandeelhouderschappen
die uit de toevalligheid van de geschiedenis voortkomen – aandeelhouder
als de provincie Friesland of de provincie Brabant of de provincie Gelderland
uitstaande hebben met alleen het publiek eigendom van netten of een aandeel
daarin. Ik zou eerlijk gezegd niet weten wat een lagere overheid
het belang is van een dergelijk aandelenbezit. Ik vind het dan ook logisch
dat als wordt gezegd "dit is een nationale zaak en wij leggen nu met
de splitsingswet vast dat publieke netten nooit in private handen mogen vallen
en dat zij altijd in publieke handen blijven", de vraag wordt gesteld
of het wel logisch is dat zij voor eens en voor altijd bij de huidige aandeelhouders
blijven. Ik beantwoord die vraag met "nee". Ik zie geen belang voor
een lagere overheid van continuering van dat toevallige aandeelhouderschap.
Dan vind ik het logisch dat ik de minister vraag om na te gaan wat de follow-up
zou kunnen zijn van een splitsingswet en of het een reële optie is om
dan te denken in termen van publiek eigendom in handen van de rijksoverheid.
Dan wil ik ook weten of hij kiest voor het privaatrechtelijke model, de aandeelhoudersconstructie,
of het publiekrechtelijke model, de rijkswaterstaatconstructie. Daarover wil
ik mij graag nader laten informeren door de minister van Economische Zaken.De heer De Krom (VVD):De heer Vendrik noemt in het kader van het afsluitbeleid twee uitzonderingscategorieën:
fraude en misbruik. Vindt hij dat er ook sprake is van fraude of misbruik
als iemand schuldhulpverlening weigert of zijn afspraken niet nakomt of ziet
hij dit als een aparte categorie?De heer Vendrik (GroenLinks):Wanneer iemand herhaaldelijk weigert om mee te werken aan een schuldsaneringsregeling
dan wel in de loop van het proces van schuldsanering afhaakt, zijn er vergaande
bevoegdheden op grond van de Wet schuldsanering natuurlijke personen om zo
iemand onder curatele te stellen. Dat is al voorzien in de wet. Dat is het
kader waarbinnen iemand bij zijn lurven wordt gegrepen op het moment dat hij
er geen zin in heeft om mee te werken of na een tijdje van sanering de rest
van het traject niet wenst af te lopen. Daar hoort die bevoegdheid thuis.
Daar hoort thuis dat sociale diensten en gemeenten in kunnen grijpen op het
moment dat iemand de afspraken die in het kader van schuldsanering zijn gemaakt,
niet nakomt. Ik wil niet dat energiebedrijven apart daarvan, dwars door een
dergelijk lopend schuldsaneringstraject heen, kunnen besluiten om af te sluiten
wanneer mensen niet meewerken. De energiebedrijven krijgen op grond van het
amendement op stuk nr. 25 van mij al de ruimte om veel eerder tegen een sociale
dienst dan wel de schuldhulpverleningsinstantie te zeggen dat iemand niet
zijn maandelijkse termijn voldoet. Het instrument van afsluiten zal dus aan
waarde verliezen. Zo moet het ook, sneller en socialer ingrijpen met bevoegde
gemeentelijke instanties. Dan vind ik het niet logisch om vervolgens dat ultimum
remedium in te zetten op het moment dat er geen sprake is van fraude of apert
misbruik. Dan hebben wij het natuurlijk gewoon over strafbare feiten.De heer De Krom (VVD):Als ik het goed begrijp, vindt de heer Vendrik dat er geen uitzonderingscategorie
in het leven moet worden geroepen voor mensen die willens en wetens niet meewerken
aan schuldsanering en dat hij vindt dat dan ook niet moet worden overgegaan
tot afsluiting.De heer Vendrik (GroenLinks):Precies, want er is al een regeling getroffen in de Wet schuldsanering
natuurlijke personen voor de situatie waarin mensen hun afspraken niet nakomen.
Dat is de categorie waar de heer De Krom naar vraagt. Dat levert geen uitzonderingsgrond
op in de zin van mijn amendement. Daar loopt al een traject voor. Ik zie er
niets in dat energiebedrijven in dat geval zo maar ineens wel de bevoegdheid
krijgen om af te sluiten. Er kunnen duizend en één redenen zijn
waarom iemand in de loop van een schuldsaneringstraject, waarbij de schulden
zeer fors kunnen zijn, afhaakt. Daar is een apart debat over te voeren. Ik
vind het veel belangrijker dat er een continu gesprek is met betrokkenen,
met dwang en drang op grond van de WSNP, dan dat ineens weer die bevoegdheid
tot afsluiten gaat herleven op het moment dat iemand even afhaakt. De gemeente
moet daarin de regie voeren en niet het energiebedrijf. Energiebedrijven krijgen
via mijn amendement de ruimte om veel eerder, ook als betrokkene de post niet
openmaakt of even geen zin heeft om te betalen, gemeenten op de hoogte te
stellen van betalingsachterstanden, zodat de gemeenten, de sociale diensten
en de schuldhulpverlening sneller kunnen ingrijpen.De heer Hessels (CDA):De fracties van GroenLinks en het CDA zijn bondgenoten als het erom gaat,
ervoor te zorgen dat afsluiting in de winter niet gaat plaatsvinden. Ik vraag
mij alleen af wat het materiële verschil is tussen dit amendement en
de regeling waarover afgelopen donderdag is gesproken. Er komt een ministeriële
regeling, zoals ook in dit amendement wordt voorgesteld. De heer Vendrik zet
in zijn amendement dat in die regeling in ieder geval moet staan dat er niet
wordt afgesloten. Dat was toch precies de portee van wat wij vorige week in
deze Kamer gezegd hebben? Als je het allemaal in één regeling
vervat, ben je toch veel flexibeler en kun je veel sneller inspelen op andere
situaties, op andere technieken en op mogelijkheden om mensen die afgesloten
zijn weer snel aan te sluiten? Dat komt niet terug in het amendement van de
heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Op grond van de huidige wet kan de minister besluiten tot het stellen
van nadere regels. Wij hebben als Kamer uitgesproken dat de minister met een
regeling moet komen en dat heeft hij ook toegezegd. Ik heb die regeling alleen
nog niet gezien. Wij vinden het van belang om de algemene norm voor het afsluitbeleid
in de wet vast te leggen. De norm is dat er tussen 1 oktober en 1 april
niet wordt afgesloten. In de toelichting op het amendement formuleer ik nu
al twee uitzonderingen. Het amendement geeft ook ruimte voor een ministeriële
regeling. De minister kan nadere regels stellen voor de periode waarop dit
geen betrekking heeft, dus voor de periode tussen 1 april en 1 oktober.
Ook kan hij nadere regels stellen aan het principe van niet-afsluiten in de
koude periode.Het verschil tussen het amendement en het wetsvoorstel is dat die algemene
norm niet wordt vastgelegd in het wetsvoorstel. Daar moet vooraf duidelijkheid
over zijn. Ik vind dat afsluiten in de koude periode in principe niet mag
gebeuren. Er zijn twee uitzonderingen die ik in het amendement heb genoemd.
Ik vind ook dat de minister nadere regels moet kunnen stellen, bijvoorbeeld
het plaatsen van slimme meters. Een ander voorbeeld is het tot stand brengen
van snel contact tussen energiebedrijven en sociale diensten over schuldkwijtschelding
ter voorkoming van verdere wanbetaling. Ik geef de minister alle
ruimte. Ik ben zeer flexibel, behalve over de algemene norm: er wordt in dit
land niet afgesloten tussen 1 oktober en 1 april.Dat zal energiebedrijven prikkelen om een andere route te kiezen. Zij
moeten veel sneller contact opnemen met de gemeente over achterstallige betalingen.
Dat kost moeite, maar dat moet wel de praktijk in dit land worden. Energiebedrijven
moeten eerst kijken hoe ze een probleem kunnen oplossen. Zij moeten de betalingsachterstanden
niet laten oplopen en dan opeens met een druk op de knop de boel afsluiten.
Daarmee is het probleem van het energiebedrijf misschien opgelost, maar dan
hebben wij er een maatschappelijk probleem bij. Zo hoort het niet te gaan
in ons land.De heer Hessels (CDA):Over het uitgangspunt zijn wij het van harte eens. Ik heb slechts één
feitelijke opmerking. Er ligt natuurlijk een amendement van de leden Hessels,
Crone en Irrgang, waarin staat dat er een regeling zal komen. Eerst kon er
een regeling komen die afsluiting verbiedt. Met dit amendement verandert dit
in een zal-bepaling. Die regeling komt er dus.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ga een stapje verder. Ik leg in de wet vast wat de hoofdmoot van de
regeling is. Ik vind ook dat het daar thuishoort. Wij willen geen delegatiebevoegdheid
aan de minister. Ik zeg het wat onvriendelijk, maar dan moeten wij altijd
weer afwachten waar deze goede minister mee komt. Zo werkt het met het een
ministeriële regeling. Dan komt er weer een debat over. Dat is helemaal
niet nodig. Wij kunnen het vandaag regelen. De uitzonderingen zijn benoemd.
Er kunnen nadere regels worden gesteld. Dat vertrouw ik deze minister zeer
toe.De heer Irrgang (SP):Het amendement is inmiddels overgenomen. Uit de toelichting van de minister
blijkt dat hij het zo interpreteert dat er niet wordt afgesloten in een periode
met vorst. Zo wil ik het niet interpreteren. Het zal wat mij betreft in ieder
geval de winter moeten zijn. Ik zie dat de winter bij u van 1 oktober
tot 1 april duurt. Volgens mij is dat een belangrijk onderscheid tussen
het amendement en het wetsvoorstel, inclusief de nota van wijziging.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan gaat het over het wetsvoorstel en niet over de wet zelf.De heer Irrgang (SP):Het gaat om de interpretatie van de minister van de ministeriële
regeling die er volgens dit amendement, dat inmiddels is overgenomen, zou
moeten komen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan kunnen wij een heel debat voeren over de temperatuurswisselingen in
de periode tussen 1 oktober en 1 april. Daarvoor hebben wij de steun
van de heer Krol nodig. Op 3 oktober kun je op grond van de regeling
van de minister worden afgesloten, terwijl het op 5 oktober vriest. Ik
zie ook wel enige spanning. Soms kun je begin oktober nog in een klein hemdje
buiten rondlopen. Ik wil het duidelijk regelen in de wet. Ik geloof dat er
niet veel licht zit tussen de opvattingen van de minister en mij. Als mijn
amendement wordt aangenomen, wordt het duidelijk. Het blijft mogelijk om na
1 oktober in een klein hemdje buiten rond te lopen in dit prachtige land.
Ik wil dit helder regelen in de wet en ik geloof niet dat er veel licht schijnt
tussen hetgeen de minister daarover schrijft en wat ik heb gezegd. Als het
amendement wordt aangenomen, is alles helder.Ik kom nu op de Falcon-constructie. Ik heb er al op gewezen dat de provincie
Friesland van de minister van Binnenlandse Zaken goedkeuring heeft gekregen
voor verpanding van het aandeel van 12,6% in het geïntegreerde
energiebedrijf Nuon. De provincie krijgt daarvoor een bedrag ineens ter waarde
van ongeveer 1,2 mld.; dit is een soort "frontloading" van de toekomstige
verkoopopbrengst. Volgens mij vertoont deze constructie sterke verwantschap
met de Cross Border Lease-contracten waar wij zo veel problemen mee hebben.
De minister zal de eerste zijn om dit te erkennen, want hij heeft zo'n beetje
half juridisch Nederland aan het werk gezet om tot een wetsvoorstel te komen
dat CBL-proof is, althans zo veel mogelijk.Toch is de minister van Binnenlandse Zaken met deze constructie akkoord
gegaan. Het wordt mij dan vreemd te moede. Uit budgettair oogpunt vind ik
dit een ondeugdelijke constructie, want per saldo verliest de provincie Friesland
inkomsten over de hele looptijd van de verpanding van het aandeel. Ik heb
aan de minister van Financiën gevraagd of hij dit zou willen overwegen.
Zijn antwoord is helder: nee, want ik verlies er per saldo geld op, je rekent
jezelf rijk terwijl je per saldo over de hele looptijd inkomsten verliest.
Die beslissing is natuurlijk aan de provincie Friesland. Als een meerderheid
van provinciale staten ervoor kiest om op termijn geld te verliezen, lijkt
mij dit niet verstandig. Gelet op de strijdigheid van een dergelijke constructie
met dit wetsvoorstel, ben ik echter van mening dat de minister moet ingrijpen.
Ik vind dat de goedkeuring door de minister van Binnenlandse Zaken ongedaan
moet worden gemaakt. Ik roep de minister van Economische Zaken daartoe op.
Bij mijn weten is dit een soort nieuwe CBL-constructie, zij het binnen Nederland
want een Nederlandse bank zal die aandelen als onderpand gebruiken voor een
bedrag ineens dat in de kassa van de provincie Friesland stroomt. Niet doen!
Ik roep de minister van Economische Zaken op om de heer Remkes bij zijn nekvel
te grijpen en hem te dwingen om zijn besluit van vorige week te herzien.Mijn volgende punt heeft betrekking op de privatisering van de commerciële
delen na splitsing. Ik heb vorige week al gezegd dat mijn fractie dit niet
zo maar mogelijk wil maken. Daarbij moeten twee aspecten worden betrokken.
Als een commercieel deel wordt verkocht aan een buitenlandse of binnenlandse
partij, moet duidelijk zijn dat de mededinging op de verschillende energiedeelmarkten
in en buiten Nederland, nu en straks geen gevaar loopt. Daarom heb ik de motie
van de heer De Krom medeondertekend. Ik wil dit echt vermijden. Ik wil ook
vermijden dat er onduidelijkheid ontstaat over de vraag wie waartoe bevoegd
is, de NMa of de Europese Commissie. Bovendien wil ik vermijden dat de NMa,
als die bevoegd zou zijn, alleen naar de dag van vandaag kijkt en geen preventieve
toets invoert voor de ontwikkeling van de markt in de komende jaren, want
de energiemarkt wordt steeds internationaler. Ik vind dat hier geen enkele
onduidelijkheid over mag bestaan. Ik hoop dat de minister deze motie krachtig
onderschrijft, want dit is een heel wezenlijk onderdeel van dit wetsvoorstel.
Mocht er na verloop van tijd geprivatiseerd worden, dan moet absoluut duidelijk
zijn dat de mededinging op de energiemarkt op geen enkele manier
centraal staat. Deze minister is voor een sterke markt en een sterke overheid,
wij voegen daar graag een sterke minister aan toe.Vorige week heb ik nadrukkelijk de vraag gesteld wie eventueel in de gelegenheid
zal zijn om productiefaciliteiten als onderdeel van die commerciële delen
te kopen. Ik zou het heel vreemd vinden als dit wetsvoorstel ongeclausuleerd
ruimte zou geven aan buitenlandse maatschappijen die binnen de groep een netwerk
hebben. Grote Europese mastodonten als EDF hebben allemaal een netwerk in
handen en zij moeten daarom niet in beeld komen als mogelijke opkopers van
Nederlandse productiefaciliteiten.Nederlandse bedrijven wordt verboden om een netwerkbedrijf en een commercieel
bedrijf te combineren, maar buitenlandse bedrijven staan wij dat wel toe!
Dat zou natuurlijk een raar gevolg zijn van het wetsvoorstel. Verder ontstaat
daardoor een ongelijk speelveld tussen binnenlandse en buitenlandse partijen
die geïnteresseerd zijn in het opkopen van een commercieel deel. Dat
zou een verkeerde uitkomst zijn en omdat wij de markt maken, moeten wij het
goed regelen. Wij moeten deze omissie uit het wetsvoorstel halen. Bovendien
is het het standpunt van de Commissie dat in heel Europa de netwerkbedrijven
en de commerciële delen moeten worden gesplitst.De regering steunt de Commissie, maar zij verbindt aan deze steun geen
gevolgen voor het wetsvoorstel. Dat is vreemd, want dan zeggen wij A in Europa
maar staan B toe in Nederland, namelijk dat grote mastodonten Nederlandse
productiefaciliteiten mogen kopen. Zij kunnen dat gemakkelijk doen omdat ze
vaak een grote kapitaalsvoorsprong hebben op Nederlandse bedrijven. Het is
voor mij onverteerbaar dat dit het gevolg van het wetsvoorstel kan zijn. Het
is echt een gat in het wetsvoorstel.Het is moeilijk maar niet onmogelijk om dit gat in het wetsvoorstel te
dichten. Het vergt wel enige brutaliteit. Ik heb desondanks een eerste versie
van een amendement ingediend dat een algemeen verbod regelt op het combineren
in één groep van een netwerkbedrijf met een commercieel leverings-
of productiebedrijf. Dit groepsverbod, dat in het wetsvoorstel alleen geldt
voor Nederlandse bedrijven, wordt in mijn amendement uitgebreid naar Europese
bedrijven. Ik begeef mij hiermee op glad ijs. Ik doe dat toch omdat het mij
zeer veel waard is dat er een gelijk speelveld komt en dat wij Europa een
signaal geven. Ik maak wellicht een andere afweging dan de minister, maar
duidelijk moge zijn dat ik kies voor een heldere ordening van deze markt.Om het platvloers te zeggen: ik wil ónze energiebedrijven niet
zomaar in de uitverkoop doen aan al die Europese commerciële reuzen die
met steun van hun nationale overheden de komst van een echte Europese energiemarkt
blokkeren. Die bedrijven mogen van mij niet de ruimte krijgen om in Nederland
hun gang te gaan. Wij moeten dan ook zover mogelijk gaan om het slechte gedrag
niet te belonen van die bedrijven die gesteund door hun nationale overheden
weigeren om te splitsen.De heer De Krom (VVD):U zegt dat u zich op glad ijs begeeft. U vergist zich, want u stapt op
te dun ijs, waar u ongetwijfeld doorheen zult zakken, want uw amendement is
volstrekt onhoudbaar. U gaat er verder ook maar aan voorbij dat bedrijven
als E.ON al jarenlang actief zijn op de Nederlandse markt. De manier waarop
u dit soort bedrijven neerzet, stuit mij eigenlijk tegen de borst. Zij spelen
namelijk een belangrijke rol in onze energievoorziening en zorgen ook goed
voor hun werknemers. Wat wilt u eigenlijk met een bedrijf als E.ON doen?De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij kan het wel als wij maar voldoende politieke wil tonen. E.ON
is inderdaad al actief op de Nederlandse markt en bezit ook productievermogen.
Ik kan dat niet ongedaan maken. Iedereen die tegen mijn amendement is, moet
mij echter ook kunnen uitleggen waarom wij Nederlandse netwerkbedrijven zouden
verbieden om commerciële activiteiten met het bezit van een netwerk te
combineren, maar buitenlandse bedrijven niet. Dat geeft een ongelijk speelveld.
Bovendien vind ik het een fout signaal, met name aan de regering van Frankrijk.
De mastodont EDF houdt met steun van de Franse regering de thuismarkt gesloten
en laat zich niets gelegen liggen aan de energiemarkt, maar heeft vervolgens
wel een strategisch voordeel om op de Nederlandse markt zijn gang te gaan.
De minister biedt hem dit voordeel tot nu toe. Ik vind dat die bedrijven dat
voordeel niet toekomt. Sterker nog, ik vind dit geen goed politiek signaal
van de Nederlandse regering aan de Fransen. Wij zijn het niet met jullie eens,
maar als je hier met een geïntegreerd bedrijf wilt langskomen om productiefaciliteiten
op te kopen, ga je je gang maar. Dat is toch bizar? Dat is A zeggen en B doen.
Ik vind dat niet helder. Ik realiseer mij de ongelijkheid met bestaande bedrijven
zoals E.ON. Dat kan ik niet oplossen, maar in het verleden gemaakte fouten
mogen niet per definitie een garantie zijn op herhaling in de toekomst. Ik
maak op dit punt dus een cesuur.Als het gaat om de strijdigheid met het Europese recht, wil ik dat nog
wel eens zien. Ik wil nog wel eens zien dat de Europese Commissie en het Europese
Hof de Nederlandse regering gaan aanpakken op de mogelijke strijdigheid van
deze internationale groepsverbodbepaling met het Europees recht, terwijl landen
zoals Frankrijk en Duitsland niet worden aangepakt. Ik wil nog wel eens zien
of dat inderdaad de conclusie is van het Europees Hof dan wel de Europese
Commissie. Hier past ons een zekere zelfverzekerdheid, zeker gezien het standpunt
van de Europese Commissie dat wij in de nabije toekomst – waarin deze
bepaling loos is geworden, het gaat als het goed is om een bepaling die maar
een paar jaar van kracht is – toe moeten naar een Europabrede splitsing
van netwerk- en leveringsbedrijven. Dat zegt de Commissie. Denkt de heer Crone
dan dat zij geen gevoel heeft voor het debat dat wij hier met elkaar voeren?
Natuurlijk heeft zij dat; zij begrijpt heel goed dat wij hier de deur niet
open zetten voor bedrijven die worden beschermd door een regering die alle
Europese regels op het gebied van de energiemarkt en de vrije mededinging
met voeten treedt. Ik zou denken dat een lichte mate van zelfbewuste brutaliteit
ons hier past. Laat de Europese Commissie maar komen. Laat het Europese Hof
maar komen.De heer Crone (PvdA):De heer Vendrik weet hoe hard de Europese Commissie Spanje wil aanpakken,
dat nog veel minder ver gaat dan de heer Vendrik. Dat komt doordat de Europese
Commissie een andere redenering heeft dan de heer Vendrik, namelijk dat er
binnen een markt geen concurrentievervalsing mag plaatsvinden doordat
er enkele grote monopolisten komen, al dan niet met een buitenlandse moeder.
Die bescherming hebben wij in Nederland natuurlijk. Als EDF hier de boel wil
opkopen, moet hij stoppen bij een bepaalde marktomvang, want meer mag hij
van de NMa niet hebben. Dat heb ik zelf beklemtoond in de debatten van de
afgelopen tijd. Ik heb ook met collega De Krom een extra motie ingediend om
desnoods de bevoegdheden te vergroten. Het kunnen dus dochters van mastodonten
worden. Ik heb een positieve manier om dat te verhinderen, maar een wettelijk
verbod gaat helemaal in tegen de gedachten van de Europese Commissie. Zij
zal de heer Vendrik nooit steunen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik herhaal mijzelf, maar ik denk dat de Europese Commissie heel goed begrijpt
dat wij hier geen ruimte bieden aan bedrijven die op hun thuismarkt niet gesplitst
zijn. Wij doen wat de Europese Commissie eigenlijk voor heel Europa verplicht
zou willen stellen. Dat is nog niet geregeld, maar daar zit men op te drukken.
Dan is het toch wel heel vreemd dat wij in die transitieperiode ruimte zouden
bieden aan bedrijven die niet aan de kwalificaties van de Europese Commissie
voldoen, beschermd door regeringen die niet meewerken aan de door de Commissie
gewenste uitkomst. Ik geef mij op dit punt dus nog niet gewonnen. Ik zou denken
dat wij een sterke casus hebben in Europa. Ik realiseer mij de gevoeligheid;
daarom sprak ik over glad ijs. Die niet waagt, wie niet wint. De consequentie
mag voor mij nooit zijn dat wij dit debat nu al besluiten met de vaststelling
dat het niet kan of dat wij het maar niet moeten doen, en dus ruimte geven
aan bedrijven en nationale regeringen die niet datgene doen wat in Europa
inmiddels de norm aan het worden is. Dat vind ik een onwenselijke uitkomst
van het debat.De heer Crone (PvdA):Het is herhaling op herhaling, maar mijn stelling was dat dit in Spanje –
en ook in België, voeg ik eraan toe – niet de lijn van Europa is.
E.ON mag met zijn netten niet in Spanje kopen. Dat mag wel van Brussel, maar
Spanje mag maatregelen nemen om de mededinging in Spanje in stand te houden.
België mag zeggen: dan gaan wij alsnog splitsen. Dat is ook onze lijn.
Je mag dus nationaal mededinging in stand houden en nationaal je netten belemmeren,
maar je mag niet zeggen dat een buitenlander niet mag komen. Ik zie dus niet
waar de heer Vendrik de argumenten vandaan haalt dat Brussel zijn visie zou
steunen. Doet Brussel dat niet, dan lokt de heer Vendrik een enorme procesgang
uit waardoor het wetsvoorstel zes tot zeven jaar onder processen komt, niet
alleen van de bedrijven, maar ook van onze Nederlandse aandeelhouders die
geen kant meer op kunnen. U neemt grote risico's voor het wetsvoorstel als
zodanig; Je zou bijna kunnen zeggen dat het amendement destructief is voor
het wetsvoorstel, maar ik weet niet of dat letterlijk zo is.De heer Vendrik (GroenLinks):Deze toon van de heer Crone verbaast mij. De uitkomst van een ongewijzigd
voorstel voor een splitsingswet zou kunnen zijn dat buitenlandse geïntegreerde
bedrijven in Nederland binnen de grenzen van de Mededingingswet wel degelijk
productielocaties kunnen opkopen. Ik dacht dat wij het er met elkaar over
eens waren dat dit een ongewenste uitkomst is. De heer Crone bewandelt de
andere route van een intens gesprek met de provinciale en locale aandeelhouders
om mede deze uitkomst te voorkomen en om alleen dan privatisering mogelijk
te maken als het daarbij gaat om kleinere allianties met andere spelers dan
de grote die wij nu op het oog hebben. Zo heb ik het meerdere keren van de
heer Crone gehoord. Wij hebben het dus over hetzelfde probleem, alleen de
oplossing verschilt.Ik geloof niet dat dit amendement destructief is, hoewel ik onmiddellijk
toegeef dat het een pikant amendement is. Ik geloof echter niet dat het hele
wetsvoorstel erdoor in gevaar komt. Onderscheidend vermogen past de commissie,
en dat zal ze ook hebben als ze hier problemen mee heeft. Laten wij dit debat
maar met elkaar aangaan.De heer Hessels (CDA):De gedachte achter dit amendement steun ik van harte. Het gaat de heer
Vendrik er de facto immers om, te voorkomen dat de grote Europese energiereuzen
de Nederlandse bedrijven opkopen. Maar hij zegt zelf dat wij ons op glad ijs
begeven met dit amendement, waarvan iedereen betwijfelt of het in Europa houdbaar
is. Als klap op de vuurpijl zegt de heer Vendrik dat wij wat meer zelfverzekerde
brutaliteit moeten tonen. De CDA-fractie wil niet op deze manier wetgeving
vormgeven. Zelfverzekerde brutaliteit kunnen wij wellicht in een motie vormgeven,
waarin wij vragen zaken te onderzoeken. Maar ik ben er geen voorstander van
om nu een amendement op te stellen waarmee wij het wetsvoorstel zo wijzigen
dat er over de wet een conflict met Europa zal ontstaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb de zekerheid niet dat er op dit punt een conflict met Europa ontstaat.
Ik heb alleen willen zeggen dat ik mij realiseer dat dit amendement spanningen
kan oproepen. Ik heb op voorhand – dit debat loopt natuurlijk al een
tijd – een aantal tegenargumenten gegeven. Ik erken volmondig dat er
aan dit amendement wat pikante kanten zitten; daar is geen twijfel over mogelijk.
Maar dat is geen reden om te zeggen: bij twijfel niet inhalen, wij doen het
niet. Als wij dat doen – dat is de heer Hessels met mij eens –
geven wij immers grote buitenlandse geïntegreerde bedrijven alle ruimte
om op de Nederlandse markt actief te worden terwijl de Europese Commissie
al heeft afgesproken dat wij naar één Europese energiemarkt
toegaan waarbij splitsing de norm wordt. Het is belangrijk dat de Europese
Commissie daar naartoe wil. De Europese Commissie gaat niet op haar handen
zitten, maar zij voert een verstrekkende campagne om alle Europese landen
zover te krijgen. Dan gaan wij toch ondertussen geen ruimte geven aan de buitenlandse
geïntegreerde bedrijven om in Nederland actief te worden?De heer Hessels (CDA):Mijn stelling is zeker niet dat wij bij twijfel niet moeten inhalen, maar
als wij het over wetgeving hebben, is een grote zorgvuldigheid vereist. Dat
is mijn punt. Wij hebben hier ook andere instrumenten voor.De heer Irrgang (SP):Ik juich het eurokritische geluid van GroenLinks toe. De heer Vendrik
hecht groot belang aan de kwestie van de buitenlandse energiereuzen die de
zaak in Nederland komen overnemen. Betekent dit, dat hij zijn steun aan dit
wetsvoorstel gaat heroverwegen als dit amendement niet wordt
aangenomen door de Kamer?De heer Vendrik (GroenLinks):Daar ben ik zoals te doen gebruikelijk nog helemaal niet aan toe. Dit
is een kwestie die bij iedereen in de Kamer leeft; niet alleen bij mij en
de heer Irrgang, maar de heer Hessels zei zojuist ook dat hij ermee zat en
volgens mij voelt de heer De Krom zich ook niet senang bij de mogelijke uitkomst
van het wetsvoorstel zoals het nu voorligt. Ook de heer Crone heeft er een
zwaar punt van gemaakt. Ik geloof daarom dat wij allemaal vinden dat dit een
ongewenste uitkomst is. De hamvraag is nu, hoe wij deze uitkomst voorkomen.
Ik heb daar een voorstel voor gedaan; ik wacht op andere voorstellen en op
de reactie van de minister. Daarna maak ik de eindbalans op.Ik vind splitsing van energiebedrijven juist zo'n goed idee dat ik het
graag direct internationaliseer. Ik geloof niet dat ik een eurokritisch geluid
laat horen; ik sluit juist aan bij de lijn van de Europese Commissie. Ik keer
mij tegen die landen die er een zogenaamd economisch patriottisme op na houden
als dekmantel voor commerciële belangen van de eigen nationale kampioenen.
Ik ben juist voor meer sturing door Europa als het gaat om de energiemarkt.
Europa moet op dit punt meer leiderschap tonen dan het nu doet. Dit amendement
is geen eurokritisch amendement, maar sluit juist bij Europa aan.De heer Irrgang (SP):Wij houden nu de tweede termijn, dus dit is wel het moment om de knopen
te tellen. Daarom vraag ik u dit nu, tenzij u nog een derde termijn wilt,
wellicht nadat uw amendement in stemming is gebracht.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat zou ook nog kunnen. Alle opties zijn open; ik ga dit debat niet voor
niets aan. Ik hecht belang aan het onderwerp.In februari heb ik een voorstel gedaan voor het houden van een nationale
energieconventie. Ik verwijs naar wat ik daarover eerder heb gezegd. De minister
heeft in zijn eerste termijn vorige week donderdag niet gereageerd. Ik hoop
dat hij dit in tweede termijn wel zal doen. Voor mij zou de komende 25 jaar
eigenlijk maar één ding centraal moeten staan op de energiepolitieke
agenda, te weten de transitie naar een duurzame energievoorziening. Dit moet
wat de fractie van GroenLinks betreft absolute prioriteit hebben. Het is ongelooflijk
moeilijk, bijzonder pijnlijk en uitermate lastig. Toch hoort dat de grootste
opgave te zijn voor deze minister en zijn nazaten in volgende kabinetten,
en de missie van de hele sector. Daarom heb ik de minister gevraagd het initiatief
te nemen tot een nationale energieconferentie. Om hem nadere gedachten te
ontlokken, help ik hem met een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de transitie naar een duurzame energievoorziening van eminent
belang is voor een duurzame toekomst; verzoekt de regering, het initiatief te nemen voor het opstarten van een
Nationale Energie Conventie om de noodzakelijke transitie naar een duurzame
energievoorziening met alle partijen uitgebreid te bespreken en de rol die
de verschillende partijen hebben goed te definiëren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 40(30212).De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij ben ik nog net op tijd voor het zakken van de krant, dus mijn
bijdrage kan integraal worden afgedrukt.De voorzitter:Het integraal afdrukken van uw bijdrage vindt reeds plaats in de Handelingen
van de Tweede Kamer.Het woord is aan de heer Van den Brink.De heer Van den Brink (LPF):Voorzitter. Een van de redenen om te splitsen is, dat onze DTe niet kan
beoordelen wat er bij het net of bij de Commissie behoorde. Ik heb toen de
minister gevraagd: als een buitenlands geïntegreerd bedrijf hier het
gesplitste commerciële bedrijf overneemt, hoe kun je dan het buitenlandse
bedrijf laten controleren? Doordat wij hier gaan splitsen en op Europees niveau
overname toestaan, laten wij op de Nederlandse markt door toedoen van het
buitenlandse bedrijf gebeuren wat wij hier niet willen. Dat is ook wat de
heer Vendrik met zijn amendement dat in aantocht is, wil aantonen. Als wij
willen splitsen en als wij willen toewerken naar één Europese
markt met een gelijk speelveld, waarin bedrijven gelijke kansen hebben –
als zij niet tot de groep gesplitst zijnde bedrijven behoren, kunnen zij zich
niet op de ene Europese markt bewegen – heb je in ieder geval voor een
klein stukje het Europese speelveld gecreëerd. Misschien is het wel zo
dat, als je dat verhaal inhoud zou geven, buitenlandse bedrijven, gezien hun
grote honger naar uitbreiding, ertoe genoopt zijn om uit zichzelf te splitsen.
Daarom vind ik het idee dat de heer Vendrik vandaag heeft verwoord en dat
de vorige keer door mij is aangedragen, nog niet zo dwaas. Ik heb aangegeven
waar het eigenlijke probleem zat. Ik vind het zelfs een veel beter idee dan
dat van de minister.De minister zei verleden week over mij: Van den Brink wil niks. Ik heb
altijd begrepen dat de minister goede oren heeft. Hij kan dus nooit begrepen
hebben dat ik niks wilde. Ik heb wel steeds gezegd: de uitkomst die wij willen,
is gelijk, maar de weg ernaar toe is verschillend.De minister heeft nog nooit de vraag beantwoord waarom hij in Nederland
deze zaak wil regelen, zo lang het in Europa nog niet is geregeld. De heer
Slob heeft daarover een amendement ingediend. Als hij daarop een afdoende
antwoord had gegeven, waren wij het misschien eens geworden. De minister weet
toch dat alles een vruchtbaar tijdstip heeft. Een koe melk je ook pas, wanneer
zij een kalf ter wereld heeft gebracht. Trouwens, in de winter bloeien er
alleen maar sneeuwklokjes. Ik neem aan dat de minister geen sneeuwklokje wil zijn. Erger nog, zo gauw de temperatuur boven de zes graden
is gekomen, is dat sneeuwklokje uitgebloeid.De minister zei in zijn antwoord dat de consument in Nederland er niets
om geeft dat er een oranje vlaggetje staat op een Hollandse centrale. Is de
minister vergeten dat Nederland tegen de Europese grondwet heeft gestemd?
De Nederlander geeft nog wel wat om het Nederlandse vlaggetje. Natuurlijk
ben ik het ermee eens dat continuïteit en een lage prijs gewenst zijn.
Het is nog maar de vraag of door de splitsing de prijs lager wordt. Dat neemt
de minister aan. Is dat wel bewezen?Aan de minister is gevraagd wanneer de claims van de CBL-contracten gehonoreerd
zouden worden. Er is ook gevraagd of de minister zou willen garanderen dat
de bedrijven daardoor geen schade zouden ondervinden, dus dat de Staat garant
zou staan. Daarop antwoordde de minister lachend dat een lantaarnpaal ook
van ijzer is. Dat klopt, maar hij weet ook dat een koe vier poten heeft en
dat niet ieder dier met vier poten een koe is. Hiermee wil ik aangeven dat,
als de minister niet zou twijfelen, hij de staatsgarantie zou aandurven. Aangezien
hij dat niet durft, verspreidt hij zelf twijfel. Eigenlijk past dat niet bij
de minister, maar toch doet hij het. Daarom wil ik hierover de volgende motie
indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het voorliggende wetsvoorstel voor splitsing energiebedrijven
een zeer zorgvuldige weging van informatie behoeft in verband met eventuele
niet geringe financiële consequenties;overwegende dat noch de minister, noch de Validatiecommissie inzage heeft
gehad in individuele CBL-contracten;van mening dat slechts een verantwoorde beslissing voor of tegen splitsing
genomen kan worden op grond van deugdelijke financiële achtergrondinformatie;roept de regering op, alsnog individuele CBL-contracten in te zien, de
Kamer hierover te rapporteren en hangende dat rapport de nadere behandeling
van het wetsvoorstel uit te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van den Brink. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 41(30212).De heer Van den Brink (LPF):Wat de minister wil bereiken, is gelijk. Bovendien belijdt hij het Europese
gelijke speelveld, om een zware term te gebruiken. Toch gaat hij over tot
verplichte splitsing. Daarom kan ik niet anders constateren dan dat hij gewoon
op ramkoers is. Volgens ons zegt de minister dat splitsen moet, terwijl wij
zeggen dat splitsen mag en dat wat mag, wat ons betreft moet wordt, zodra
het Europees wordt geregeld. Dat is het verschil. Zoals het er nu naar uitziet,
zullen wij dus niet voor deze wet stemmen.De vergadering wordt van 15.05 uur tot 15.20 uur geschorst.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik ben verheugd dat wij snel na de eerste termijn van het
plenaire debat vandaag tot een afronding kunnen komen over een wel zeer fundamenteel
wetsontwerp, zoals door velen uit uw Kamer ook is benadrukt. Het fundamentele
karakter volgt uit twee elementen.In de eerste plaats zijn wij bezig om, in de nieuwe context van een energiemarkt
die zich ontwikkelt van een nationale naar een Europese markt, de publieke
belangen zorgvuldig te ordenen ten opzichte van het private karakter van de
levering van energie. Daarmee zetten wij een belangrijke stap.In de tweede plaats zijn wij op weg naar een duurzame energievoorziening
in Nederland. Het karakter van het debat was ook breder, en ging voorbij de
marktordeningsdiscussies. Ik zal aan het eind van mijn betoog ook iets zeggen
over de nationale energiedialoog waartoe de heer Vendrik heeft opgeroepen
en waarover ik vandaag naar ik hoop nieuwe mededelingen kan doen.Het is naar mijn gevoel duidelijk dat het wetsvoorstel dat wij vandaag
bespreken de publieke belangen eenduidig en stevig waarborgt. In het wetsvoorstel
staat een onafhankelijk en zelfstandig netbeheer centraal. Het is nodig om
dit structureel te regelen, zoals ik vanaf het begin van het debat, ruim tweeënhalf
jaar geleden, heb aangegeven. Dit zorgt voor een effectieve concurrentie en
voor een maximale leveringszekerheid voor de consument in Nederland. Dat zijn
beide essentiële voordelen die wij thans in het wetsontwerp voor geruime
tijd zullen regelen.Het wetsontwerp kent een lange aanloop. De Kamer en het kabinet zijn zorgvuldig
te werk gegaan. Ik wijs erop dat het kabinet juist met het oog op de Europese
ontwikkelingen twee jaar geleden heeft gekozen voor splitsing. De recente
gebeurtenis op het gebied van de voorzieningszekerheid en de fusies en overnames
bevestigen naar mijn overtuiging de juistheid van die keuze voor splitsing.Splitsing is een no regret-maatregel, die in ieder geval noodzakelijk
is, hoe ook verdere Europese ontwikkelingen zich zullen voordoen. Naast de
splitsing spreken wij vandaag opnieuw over de privatisering. Ik ga daarop
graag straks uitvoerig in, ook al gaat het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken
niet over privatisering en ook al ligt de verantwoordelijkheid daarvoor in
eerste instantie bij de aandeelhouders, te weten de gemeenten en provincies.
De centrale vraag bij dit wetsvoorstel is hoe wij adequaat en structureel
de met de energievoorziening gemoeide publieke belangen van voorzieningszekerheid
en economische efficiëntie kunnen borgen.Naar aanleiding van de inbreng van de Kamer in eerste termijn heb ik gisteren
een brief en een derde nota van wijziging aan de Kamer toegestuurd. In de
brief ben ik kort ingegaan op drie onderwerpen naar aanleiding van vragen
van met name de heren Vendrik en Hessels. De eerste vraag betreft welke commerciële
activiteiten groepsmaatschappijen van het netwerkbedrijf na splitsing mogen
uitvoeren. De kern van mijn antwoord is dat branchevreemde
commerciële activiteiten niet zijn toegestaan. De tweede vraag betreft
de stand van zaken met de ministeriele regeling over het afsluitbeleid. Ik
zal in mei komen met een voorstel voor de inhoud van die regeling. De derde
vraag betreft de wenselijkheid van het al dan niet vastleggen van het zogenaamde
N-1 criterium in de wet. Daarover heb ik opgemerkt dat het systeem nu goed
werkt en dat het wettelijk vastleggen daarvan niet nodig is, maar ook vanwege
het belang van flexibiliteit niet wenselijk.In de nota van wijziging worden, ook op verzoek van de heren Vendrik en
Hessels, naast enkele kleine technische aanpassingen nog de volgende zaken
geregeld. Netwerkbedrijven mogen geen activiteiten uitvoeren die geen verband
houden met infrastructurele voorzieningen of aanverwante activiteiten. Verder
heb ik het CBL-overgangsrecht marginaal aangepast, zodat ook het voorgaande
punt en het amendement op stuk nr. 22 van de heer Hessels c.s. niet tot CBL-problemen
hoeven te leiden. Voorts wordt conform een afspraak met de Kamer geregeld
dat de termijn van het doorberekeningverbod voor reorganisatiekosten –
dat geldt uiteraard voor alle afnemers, inclusief het mkb – naar vijf
jaar wordt opgetrokken. Ten slotte wordt geregeld dat een gangbare financiering
voor netbeheerders na splitsing mogelijk blijft.In eerste termijn ben ik ingegaan op de toen voorliggende amendementen.
Voor de volledigheid geef ik nog een keer een korte reactie. Het amendement
op stuk nr. 11 van de heer Irrgang over het afsluitbeleid is in de nota van
wijziging overgenomen. Het amendement op stuk nr. 13 van de heer Hessels over
uitbesteding is niet erg praktisch, maar dat is geen hard punt. Ik laat het
oordeel over aan de Kamer. Het amendement op stuk nr. 22 van de heer Hessels
c.s. over de privatisering van de netten is werkbaar. Het CBL-overgangsrecht
is van toepassing. Tussen mijn ambtenaren en Bureau wetgeving van de Kamer
is nog overleg gaande over redactionele verbeteringen, maar die kwestie is
politiek voldoende uitgekristalliseerd. Ik heb geen bezwaar tegen het amendement
op stuk nr. 23 van de heer Hessels over de regeling voor splitsingsplannen.
De regeling komt er sowieso, maar het is goed dat de heer Hessels dat nog
eens heeft vastgelegd. Ik heb ook geen bezwaar tegen het amendement op stuk
nr. 24 van de heer Hessels c.s. over de betalingsvoorwaarden. Ik stel het
wel op prijs als het amendement conform de door de heer Hessels per e-mail
ontvangen suggesties van het energienet zou kunnen worden aangepast.De heer Hessels (CDA):Daarmee zijn wij bezig. Het amendement zal op het geconstateerde probleem
worden aangepast. Het punt is dat er bij frauduleus handelen voordeel van
zou kunnen worden genoten.Minister Brinkhorst:Dank. Ik neem daar graag kennis van.Het amendement op stuk nr. 25 van de heer Vendrik c.s. over de regeling
van het afsluitbeleid is prima. Ik neem dat graag over. Het amendement op
stuk nr. 27 van de heer Hessels c.s. over de structurele kosten is ingetrokken
naar aanleiding van de toezeggingen in de nota van wijziging. Ik denk dat
ik met mijn reactie op de in eerste termijn ingediende amendementen en mijn
derde nota van wijziging vergaand ben tegemoetgekomen aan de wensen die in
het bijzonder leefden bij de leden van de fracties van CDA, PvdA en GroenLinks.Ik kom nu toe aan een reactie op de door de Kamer in tweede termijn gestelde
vragen. Ik wil eerst graag iets zeggen over de problematiek van de privatisering.
Daarna kom ik op een aantal andere zaken.Ook al gaat het vandaag over het splitsingswetsvoorstel, er is opnieuw
uitvoerig gedebatteerd over privatisering. Ik heb in eerste termijn aangegeven
dat ik het breed gedragen amendement op stuk nr. 22 van de heer Hessels c.s.,
dat beoogt om de privatisering van het juridische eigendom van het net te
voorkomen, werkbaar acht. De heer De Krom vroeg of het amendement tot extra
CBL-problemen leidt. Dit is niet het geval, gelet op de uitzondering die is
opgenomen in artikel VIc over de CBL-problematiek.De heer Vendrik heeft nogmaals gesuggereerd om met betrekking tot de netten
tot een reeks waterstaatmodellen te komen. Ik voel daar niets voor. Het is
aan de afgesplitste netwerkbedrijven om te komen tot benutting van de schaalvoordelen.
Ik verwijs in dit verband ook naar de fusieverkenningen die de vrijwillig
gesplitste netwerken van NRE en Intergas voeren. Na het van kracht worden
van de splitsingswet hebben we een heldere structuur van netwerkbedrijven.
TenneT en Gasunie zijn verantwoordelijk voor respectievelijk de hoogspanningsnetten,
de hogedruknetten en enkele regionale netbeheerders. Ik voorzie verder dat
er nog wel wat allianties tussen deze netbeheerders tot stand zullen komen.
Het is ook van belang dat er meerdere netbeheerders blijven om tot een goed
werkende maatstafregulering te komen, een soort van peer-review op netwerkbeheer.
Ik denk dat dit de efficiëntie en de kwaliteit van het netbeheer ten
goede komt. Een uniform systeem, zoals dat bij Rijkswaterstaat, komt daar
niet aan tegemoet.De heer De Krom vroeg naar de effecten voor Gasunie en TenneT van het
beleid met betrekking tot de minderheidsprivatisering. Wat wij hier besproken
hebben over de privatisering van de netwerken, ziet wat mij betreft vooral
op de regionale bedrijven die onderwerp van de wettelijke splitsing zijn.
Immers, de landelijke netbeheerders zijn niet van gemeenten en provincies,
maar van de staat. De privatisering van de aandelen in die bedrijven behoeft
derhalve de instemming van de staat, maar daartoe bestaan op dit ogenblik,
zoals u weet, geen plannen. Mijn collega, de minister van Financiën,
is nu beheerder van deze aandelen, zoals hij dat is van vele staatsaandelen.Het voorgaande betrof de privatisering van de netten. Ik kom nu bij de
kwestie van de commerciële bedrijven. Er werd in de tweede termijn opnieuw
gesproken over de vraag of privatisering van de commerciële aandelen
energiebedrijven, na splitsing, wel wenselijk is. Wat mij betreft wil ik heel
duidelijk zijn. Ik zou niet willen dat de splitsingswet als zodanig een antiprivatiseringswet
wordt. Tot voor kort was ook bij velen van u de mogelijkheid van het bieden
van gelegenheid aan de aandeelhouders om afstand te doen van risicodragende
aandelen, één van de argumenten voor splitsing. Ik weet dat
ondertussen een zekere verschuiving in het debat is opgetreden, maar dat is
wel de kern geweest waar wij twee jaar geleden over zijn begonnen te spreken.Wat mij betreft ligt de verantwoordelijkheid voor het al dan niet vervreemden
van de aandelen bij de gemeenten en provincies zelf. Zij zijn degenen die
hier hun bezittingen hebben en zij zullen ook als publieke
aandeelhouders daarbij het publieke belang in acht nemen. U weet dat ik, vanuit
mijn optiek, ook in het verleden wel eens wat kritische kanttekeningen heb
gemaakt bij de wijze waarop zij dit publiek belang hebben behartigd. Ik verwijs
in bredere zin naar de kwestie van de Cross Border Leases. Ik denk echter
dat geleidelijk aan iedereen lessen van het verleden geleerd heeft. Ik denk
dat als wij vertrouwen op die rol bij het bezitten van de aandelen, het ook
mogelijk moet zijn om dit vertrouwen te hebben bij het verkopen van de aandelen.Geheel in de geest van de Wet FIDO, waar verschillende woordvoerders ook
in ander verband mee te maken hebben gehad, moeten gemeenten en provincies
de mogelijkheid hebben afstand te doen van risicodragende aandelen. Als dat
niet kan en het slecht gaat met een energiebedrijf, zou dit het publieke belang
van de betreffende gemeenten dan wel provincies zelfs kunnen schaden. Welnu,
overname van commerciële bedrijven door de staat is wat mij betreft geen
optie. Het staat haaks op het deelnemingenbeleid van het kabinet om als staat
risicodragende aandelen te kopen. Ik ontraad dan ook heel duidelijk de motie
van het lid Irrgang op dit punt. Ik wil graag nog eens benadrukken dat ik
de aandeelhouders niet dwing tot privatisering. Als zij een toegevoegde waarde
zien in blijvend aandeelhouderschap, zal ik dat zeker niet belemmeren; ik
wil hen evenmin dwingen om niet te privatiseren.Ik heb tijdens mijn eerste termijn al aangegeven in gesprek te zullen
gaan, zoals de heer Crone en ook de heer Hessels hebben gevraagd, met de publieke
aandeelhouders over de privatisering van de commerciële bedrijven. Tegen
die achtergrond vind ik dat de motie van de heer Crone en de heer Hessels
in zijn dictum voor mij aanvaardbaar is. Er staan bepaalde overwegingen in
die, zoals uit het voorgaande blijkt, door mij niet in alle opzichten worden
gedeeld, maar ik zal de motie uitvoeren zoals mij is gevraagd en de Kamer
vóór september aanstaande daarover rapporteren. Ik spreek nu
over de motie op stuk nr. 34, die aldus geïnterpreteerd voor mij aanvaardbaar
is en waarop u vóór 1 september een reactie zult krijgen,
na de gesprekken met de gemeenten en de provincies.De heer Irrgang (SP):De minister spreekt over het publieke belang. Vindt hij het publieke bezit
van de stroomproductie in Nederland, in die zin dat deze in handen is van
publieke aandeelhouders, een publiek belang? Vindt hij het een publiek belang
dat de stroomproductie in Nederland in overheidshanden blijft?Minister Brinkhorst:Zoals ik dit heb aangegeven, betekent het dat ik daar genuanceerd tegenover
sta. Ik wil hen niet per se dwingen tot verkopen; ik wil hen ook niet dwingen
tot behouden. Dat was de achtergrond van mijn opmerkingen; in die zin zie
ik ook mijn interpretatie van de motie van de heren Crone en Hessels.De heer Irrgang (SP):Betekent dit genuanceerd er tegenover staan van uw kant, dat u eigenlijk
zegt dat het u verstandig lijkt de stroomproductiebedrijven in Nederland,
de stroomopwekking in Nederland, voorlopig niet te privatiseren?Minister Brinkhorst:Ik zal met de provincies en gemeenten in dialoog gaan. Ik zal hen vragen
wat hun overwegingen zijn en waar en hoe zij daarin staan. Vervolgens zal
ik de Kamer daar zo getrouw mogelijk over berichten. Nogmaals, er zijn in
de afgelopen periode verschuivingen geweest in het publieke krachtenveld.
Maar een absolute uitspraak over verkoop van aandelen doe ik niet. Vanuit
uw optiek is het een soort dogmatische positie, u ziet het als een publiek
belang, waaraan geen afbreuk mag worden gedaan. Op dat punt scheiden zich
onze wegen, wat ook goed is, want er moet helderheid zijn over ons standpunt
ten aanzien van marktordening.De heer Irrgang (SP):Omdat ik niet dogmatisch ben, ben ik geïnteresseerd in uw overwegingen,
vooral omdat u in het verleden altijd koos voor de liberale lijn. Ik zou het
interessant vinden om van u te horen dat privatisering van stroomopwekking
in Nederland niet verstandig is.Minister Brinkhorst:Als wij praten over de theologie van de marktordening, zullen wij waarschijnlijk
een verschil van mening hebben. Op dit ogenblik lijkt het niet voor de hand
te liggen dat de betrokken bedrijven gaan privatiseren, wat zij zelf ook hebben
verklaard. Daarmee ben ik nog geen anti-markttheoloog geworden. Ik begrijp
dat de heer Irrgang hiervan kennis neemt.De heer Crone (PvdA):U gaat de motie van de heer Hessels en mij uitvoeren. Ik dacht dat de
motie van de heer Irrgang en mij daaraan complementair is: daarin staat dat
u gaat onderzoeken of het Rijk aandelen overneemt. Als u het zo ziet, hoeven
wij het dictum van de motie niet aan te passen. Ook de heer Irrgang staat
er niet dogmatisch in.Minister Brinkhorst:Ik weet zeker dat u er ook Brinkhorstniet dogmatisch in staat, zodat de
heer Irrgang zich bij u kan aansluiten. Ik heb gezegd dat de door u genoemde
motie van de heer Irrgang niet complementair is. Zij gaat een stuk verder,
door te suggereren dat de centrale overheid eventueel aandelen overneemt van
de lagere overheden. Dat gaat veel verder dan de vraag of die aandelen bij
de gemeenten of de provincies moeten blijven. Daarom kan ik leven met uw motie,
en niet met die van de heer Irrgang. Ik vind het geen publiek
belang om gemeenten en provincies daartoe op te roepen.De heer Crone (PvdA):Het Rijk neemt nu via TenneT aandelen van de hoogspanningsnetten over.
Het is geen voorschrift dat zoveel mogelijk lokale overheden hun aandelen
verkopen aan het Rijk, het kan helpen dat in een overgangssituatie het Rijk
via de BNG een aantal processen faciliteert. Als u dat categorisch uitsluit,
hebben wij een probleem. De aandeelhouders hebben daarnaar tijdens de hoorzitting
gevraagd, en dat mag geen blokkade opleveren.Minister Brinkhorst:Ik zie een duidelijk onderscheid tussen het publieke belang rond de rol
van de netten – niet voor niets heb ik de Gasunie gesplitst in Gasunie
Transport en Gasunie Trade & Supply – en de problematiek van de
commerciële productie- en distributiebedrijven. De oproep aan hen om
hun aandelen te verkopen, veronderstelt dat het de intentie van de centrale
overheid is om verder te investeren in de productie en distributie, maar dat
is een andere zaak dan het netbeheer. Ik heb ook altijd begrepen dat de heer
Crone het grote belang ziet dat het publieke aandeelhouderschap van de netten
bij de overheid ligt en voor een belangrijk deel bij de centrale overheid,
namelijk als het gaat om de hoogspanningsnetten. Hier gaat het echter om commerciële
kwesties en commerciële bedrijven. Dat gaat net een stap verder dan het
punt dat ik net noemde. Ik zal als ik met de aandeelhouders van die bedrijven
spreek, conform de motie van de heren Crone en Hessels, vragen wat zij met
die aandelen willen doen. Sommigen zullen dan misschien zeggen dat zij die
aan het Rijk willen overdragen. Ik zal u daar dan over berichten en dan kunnen
wij daarover discussiëren.De heer Crone (PvdA):Dat zie ik als een voldoende opening. De vergelijking met de Gasunie is
ook heel consistent. Daar zit u, zoals u zelf al zei, nog voor de helft in
het commerciële bedrijf. Wij hebben verleden week nog een overleg gevoerd
met u en toen zei u dat u er ook niet uit zou gaan, omdat u daar een publieke
rol ziet, al is het maar tijdelijk. Wij zien wel hoe de gesprekken aflopen.
Als het maar een open gesprek is, waarin veel kan.Minister Brinkhorst:Het uitgangspunt is een ander. Bij de Gasunie was de overheid voor 50%
aandeelhouder, maar bij de productie- en distributiebedrijven op elektriciteitsgebied
is de centrale overheid nooit eigenaar geweest. Dat is een wezenlijk verschil.
Ik zal daar een andere positie in moeten innemen. Wij kunnen hierop terugkomen
als ik de Kamer heb bericht over de gesprekken met de aandeelhouders.De vraag die centraal staat bij de kwestie van het aandeelhouderschap
is vanuit welk publiek belang de rijksoverheid medeoverheden zou moeten dwingen
voorlopig geen afstand te doen van de risicodragende aandelen in commerciële
energiebedrijven die opereren op een vrije markt. Die discussie moeten wij
met elkaar voeren. Voorshands zeg ik dat het argument dat hier en daar naar
voren is gebracht, vooral door de heer Vendrik, namelijk dat voorzieningszekerheid
noodzakelijk is om privatisering tegen te gaan naar mijn gevoel niet het meest
valide argument is. Ik wil toch nog iets zeggen over de kwestie van de Europese mededinging
en het argument van effectieve concurrentie, waarbij privatisering tot ongewenste
fusies en overnames zou kunnen leiden. De angst van de heer Vendrik is dat
de commerciële bedrijven door buitenlandse geïntegreerde mastodonten
worden overgenomen en er nog geen sprake zal zijn van effectieve concurrentie.
Ik ben met hem van mening dat mededingingsregels zeer essentieel zijn om deze
marktordening tot stand te brengen. Voorshands denk ik dat de toepassing daarvan
door de NMa en de Europese Commissie voldoende is om dat te voorkomen. Grensoverschrijdende
fusies worden beoordeeld door de Europese Commissie, tenzij elk van de fuserende
ondernemingen minstens twee derde van de omzet in eenzelfde lidstaat behaalt.
Bij de overnames zal van dat laatste geen sprake zijn, lijkt mij, en dan is
het oordeel aan de Commissie, waarbij de nationale autoriteiten wel betrokken
zijn. Wij gaan in Europees verband namelijk steeds meer toe naar een dubbele
functie, waarbij de nationale mededingingsautoriteit deels een nationale functie
vervult en deels een functie als een soort nationale agent van de Europese
Commissie als het gaat om de Europese dimensie. Ik denk dat dat een belangrijke
ontwikkeling is.Cruciale vraag daarbij is de afbakening van de relevante markt. De NMa
doet momenteel uitvoerig onderzoek naar de afbakening van de relevante energiemarkten
in het licht van de ontwikkeling op de Noordwest-Europese energiemarkt. De
Commissie is daar nauw bij betrokken. De voorlopige bevindingen van het onderzoek
worden waarschijnlijk in mei aanstaande bekend. Dat is dan net voor het gesprek
dat ik zal hebben met mijn vijf Europese collega's over de ontwikkeling van
die Noordwest-Europese energiemarkt. Ik heb u daar verleden week uitvoerig
over bericht. Mijn constatering is dat zowel de Europese Commissie als de
NMa momenteel heel alert zijn op eventuele fusies en overnames. In het debat
is al gewezen op de discussie over Enel en Suez. Ik heb daarover ook gesprekken
gehad met commissaris Kroes. Mijn taxatie is dat de Commissie niet zal schromen
om maatregelen te nemen wanneer die mededingingsaspecten als gevolg van fusies
en overnames in negatief perspectief komen te staan. Kortom, ik ben van mening
dat het argument van de effectieve concurrentie op dit moment niet valide
is om de mogelijke privatisering van commerciële bedrijven tegen te gaan.
Ik heb de Kamer al toegezegd binnenkort een brief te sturen over de ontwikkeling
van de groothandelsmarkt voor elektriciteit. De NMa doet, zoals aangegeven,
een uitgebreid onderzoek naar de afbakening van de relevante markten. Ik houd
mij bezig met de evaluatie van de Elektriciteitswet en de Gaswet.Tegen die achtergrond kan ik heel goed uit de voeten met de motie van
de heren De Krom en Vendrik, beiden verschillende stromingen van het brede
liberale gedachtegoed vertegenwoordigend. Ik voel mij tussen hen in ook heel
wel. In die motie wordt gevraagd, voorstellen te doen om de bevoegdheid van
de NMa en de Europese Commissie uit te breiden. Een mooie liberale motie waar
ik mij zeer wel in kan vinden. De heren De Krom en Vendrik zullen begrijpen
dat ik hun geen mooier compliment kan maken. Ik heb al eerder gezegd, niets
voor een totale uitverkoop van de sector te voelen. Ik heb op aandringen van
beide heren toegezegd, in overleg te treden met de aandeelhouders. Ik ben
ook graag bereid – dit zeg ik ook tegen de heer Crone – om te onderzoeken welke rol de NMa daarbij kan spelen en of daarover
concrete afspraken met de aandeelhouders kunnen worden gemaakt. Ik wil hier
nog aan toevoegen dat ik de mededingingsvisie van de heren Vendrik en De Krom
zeer deel en dat ik hoop dat deze motie een breed draagvlak krijgt in de Kamer.Voorzitter. Dan kom ik bij de reciprociteitsregeling waarover de heren
Van den Brink en Vendrik hebben gesproken. De heer Vendrik gaf aan dat Nederlandse
afgesplitste handels- en productiebedrijven niet door buitenlandse geïntegreerde
bedrijven overgenomen moeten worden. Hij zou daarbij graag het principe van
de wederkerigheid verankerd zien en zo het speelveld in Europa gelijker willen
maken. Zoals verschillende geachte afgevaardigden in deze Kamer hebben aangegeven,
heb ik sympathie voor de gedachte om het gelijke speelveld verder te bevorderen.
Ik wil graag mijn invloed aanwenden om de splitsingsgedachte en het belang
van faire marktwerking te benadrukken. Ik heb daar nog ongeveer een jaar en
drie maanden de tijd voor. Zelfs de heer Slob moest erkennen dat bijvoorbeeld
de Belgische regering zich duidelijk tot dit gedachtegoed heeft bekeerd. Ik
heb de hoop dat deze trend door zal zetten de komende tijd. Reciprociteit
kan naar mijn gevoel in Europees verband echter niet als wettelijke eis worden
gesteld voor privatisering van commerciële handels- en productiebedrijven.
Wij begeven ons dan in het Europese recht en niet in het internationale recht,
waar een "quid pro quo"-situatie bestaat. In het communautaire recht
zijn er bepaalde spelregels. Het niet nakomen van een spelregel kan niet als
een rechtvaardiging worden gezien om de reciprociteit af te dwingen. De in
het Verdrag van de Europese Unie vastgelegde vrijheid van kapitaalverkeer
is in het geding. Ook vind ik de extraterritoriale werking die van het gedachtegoed
van de heer Vendrik uitgaat problematisch. De beperkingen op die vrijheid
kunnen alleen gerechtvaardigd worden door dwingende proportionele redenen
van niet-economisch belang. Voor het overige gelden de spelregels van de vrije
markt op het terrein van het kapitaalverkeer. De beleidswens van de Europese
Commissie om Europeesbreed verder te gaan op het punt van een bundeling van
netwerken levert niet een dergelijke reden op, hoe jammer dat misschien ook
is. Naar mijn gevoel stuiten wij hier op een juridische grens. Ik wil die
grens niet opzoeken met als risico dat het splitsingsproces waar velen in
deze Kamer veel waarde aan hechten, zo ook de heer Vendrik, via een procedure
bij het Hof wordt vertraagd.Men moet niet vergeten dat de situatie iets genuanceerder is dan wordt
voorgesteld. Er zijn thans al buitenlandse bedrijven aanwezig, zoals E.ON
en Electrabel. Ik denk ook aan RWE, dat kortgeleden heeft aangegeven een nieuwe
centrale te willen bouwen in Nederland. Zij verzorgen nu al ruim 50%
van de voorzieningszekerheid. Als zij op de Nederlandse markt opereren, dan
moeten zij aan precies dezelfde eisen voldoen als de Nederlandse energiebedrijven.
Zij mogen geen geïntegreerde vorm van netbeheer naast productie hebben.
Dat is de realiteit. Dat correspondeert met het feit dat er nog geen geïntegreerde
Europese markt is. Die argumentatie gaat alleen op als er een Europese geïntegreerde
markt bestaat, waarin splitsing Europeesrechtelijk geregeld is en een bepaalde
lidstaat, om welke reden ook, in strijd met het Europese recht handelt. Die
situatie doet zich op dit ogenblik niet voor. Ik doe een beroep op de rationaliteit
van de heer Vendrik. Door de nieuwe wettelijke belemmeringen voor privatisering
van de commerciële delen van de energiebedrijven moet ik aanneming van
het amendement op stuk nr. 39 ontraden.Dan heb ik het nog niet eens over de CBL's gehad. Ook de CBL's hebben
een inperking van het privaatrechtelijke eigendom in zich. De heer Vendrik
maakt een pot met pieren open die ik op dit ogenblik liever gesloten houd.
Het is geen smakelijk beeld, maar ik hoop dat hij zich daardoor laat overtuigen
en afziet van de introductie van nieuwe onzekerheden in het proces. Ik begrijp
de achterliggende filosofie van de heer Vendrik. De Eurokritische heer Irrgang
kwam net verlekkerd naar de microfoon om hem te vangen, maar daar heeft de
heer Vendrik terecht afstand van genomen. Er is een grote kloof tussen de
SP en GroenLinks op dit terrein. De heer Irrgang zou hem bijna verleiden tot
het openmaken van de pot met pieren. Ik hoop dat hij zich daar tegen die achtergrond
van onthoudt.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, de journalist had het ook over de interrupties.De heer Vendrik (GroenLinks):Is dat zo? Dat heeft hij anders niet tegen mij gezegd.Overigens heb ik de heer Irrgang niet nodig voor het openen van die pot
met pieren, maar dat terzijde. Ik constateer dat de minister het met mij eens
is dat het in een meer ideaaltypische situatie logisch is dat het splitsingsvereiste
een Europese werking heeft. Vindt hij dit ook zo belangrijk dat hij parallel
aan de verdere implementatie van dit wetsvoorstel met deze boodschap naar
de Europese Commissie gaat? In de verschillende lidstaten is sprake van een
ongelijk proces van splitsing. Is het dan niet logisch dat de Europese Commissie
het voortouw neemt of lidstaten de ruimte geeft om vormen van wederkerigheid
toe te passen? Wij voelen allemaal hetzelfde ongemak. Dat zou minimaal aanleiding
moeten zijn voor een initiatief van deze minister, naast de vele andere initiatieven
die hij neemt. Wil hij de Europese Commissie vragen om dit met voorrang aan
te kaarten?Minister Brinkhorst:Naar mijn gevoel zijn twee dingen wenselijk. Ten eerste moeten wij het
beleid van de Europese Commissie krachtig steunen. Dat beleid is erop gericht
om de huidige richtlijnen te implementeren. De heer Vendrik weet ook dat een
aantal lidstaten nu voor de kadi wordt gesleept. De Europese Commissie heeft
mij in de afgelopen moeilijke periode zeer gesteund. De suggestie werd gewekt
dat dit een anti-Europese ontwikkeling was. De Commissarissen Piebalg en Kroes
hebben echter steeds gezegd dat zij die richting wenselijk vonden. Ten tweede
moeten wij contact blijven houden met andere lidstaten om die lidstaten achter
ons te krijgen. Dat heb ik in het verleden al veel gedaan en een van de effecten
daarvan is dat mijn Belgische collega op het punt staat de splitsing in België
in te voeren. Dit zijn begaanbare wegen. Ik hoop dat de heer Vendrik overtuigd
is van mijn goede intenties op dit terrein. Hij kan erop rekenen dat ik hier
regelmatig op terug zal komen. Iedere juridische vorm die verder gaat en anderen
die minder goedwillend zijn de gelegenheid zou geven om dit proces aan te
grijpen, is naar mening niet verantwoord. Ik reken de heer Vendrik op dit
terrein tot mijn bondgenoten. Nogmaals, de Cross Border Lease hebben wij sterk
afgewezen. Ik doe een beroep op hem om op dit punt niet verder te insisteren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb nog niet het antwoord gekregen dat ik graag zou horen. Zal de minister
het element van de op dit moment ontbrekende wederkerigheid op de energiemarkt,
nu er nog niet in alle Europese landen sprake is van splitsing, of de ruimte
die de lidstaten zouden moeten hebben om conform het Europese recht daartoe
te handelen, met voorrang aankaarten bij de Europese Commissie? Is hij bereid
om de Commissie te wijzen op de consequentie van de aanvaarding van de splitsingswet
in Nederland, namelijk dat er ruimte zou moeten komen voor landen die goed
gedrag vertonen en doen wat de Europese Commissie vraagt om te voorkomen dat
zij zich al te kwetsbaar maken voor buitenlandse overnames die eigenlijk in
strijd zijn met wat de Europese Commissie wil?Minister Brinkhorst:Ik heb mijn beleidsmatige reactie geven. Aan de andere kant zijn er juridisch
gezien duidelijke grenzen aan de mogelijkheid om inbreuk te maken op de vrijheid
van kapitaalverkeer. Daarom heb ik gezegd dat de dwingende eis van proportionaliteit
van niet-economisch belang beperkingen oplevert. Dit is in de huidige juridische
context waarin wij inderdaad met een incomplete Europese markt te maken hebben,
geen dwingende eis van niet-economisch beleid. Tegen die achtergrond kun je
zelfs niet van de Commissie verwachten dat zij die ruimte geeft, omdat het
Verdrag primeert boven de invulling daarvan via secundaire wetgeving. Het
zou veel gemakkelijker zijn als wij geleidelijk aan een duidelijke meerderheid
van lidstaten zouden krijgen waarin dit secundaire recht invulling geeft aan
het primaire gemeenschapsrecht. Ik streef daarnaar, maar zo lang dit niet
het geval is, zijn er zowel politieke als juridische redenen om een zo vergaande
doorbuiging in de richting van de Europese Commissie niet voor te schrijven.
Daardoor worden wellicht ook verworvenheden op het spel gezet, want die verworvenheden
zijn nu juist voor een deel gelegen in het feit dat de Commissie op dit moment
de ruimte biedt om verder te gaan dan de voorgeschreven liberalisering die
alleen te maken heeft met het economische eigendom.Zoals de heer De Krom al heeft gezegd, zouden bedrijven als E.ON en Electrabel
die een grote bijdrage leveren aan de energievoorziening in Nederland, op
dit punt in de Nederlandse context worden gediscrimineerd. Dit is een laatste
argument dat ik wil noemen.Het alternatief van de heer De Krom dat is neergelegd in de motie op stuk
nummer 35, namelijk om vast te leggen dat bij overnames de voorkeur moet worden
gegeven aan partijen die tegenwicht bieden aan grote Europese spelers, vind
ik heel werkbaar. Deze motie geeft er blijk van dat de indieners goed zicht
hebben op wat de regering wel en niet kan doen met betrekking tot de privatisering
van commerciële bedrijven.De toezeggingen voor en de afspraken over de privatisering vat ik als
volgt samen.1. Privatisering van de juridische eigendom van de netten wordt verboden.
Minderheidsprivatisering van de economische eigendom is mogelijk. Ik stel
daartoe zo spoedig mogelijk een algemene maatregel van bestuur op.2. Privatisering van de commerciële energiebedrijven is en blijft
de verantwoordelijkheid van gemeenten en provincies. Tegelijkertijd zeg ik
dat een ongeregisseerde uitverkoop van de energiesector niet gewenst is. Zo
wil ik invulling geven aan de motie van de heer Crone c.s. Ik hoop u voor
1 september hierover te berichten.3. Ik maak voor het van kracht worden van de splitsingswet een grondige
analyse van de effecten van fusies en overnames bij eventuele privatisering
van de commerciële bedrijven;4. Ik treed in overleg met de aandeelhouders om te komen tot een verantwoord
proces van privatisering en zal bezien welke rol de NMa vroegtijdig kan spelen
bij het tegengaan van ongewenste mededingingseffecten.Voorzitter. Ik denk dat ik hiermee de Kamer zowel ten aanzien van de privatisering
van de netwerkbedrijven als de commerciële bedrijven verregaand tegemoetgekomen
ben. Met deze aanpak wordt namelijk recht gedaan aan de ontwikkeling van een
Noordwest-Europese markt en de positie van de straks gesplitste energiebedrijven
in deze markt. Tegen de heer Vendrik zeg ik ten slotte dat er altijd een vorm
van ongelijk speelveld zal bestaan zolang er in Europa bedrijven zijn met
en zonder netten. Ik wil met mijn aanpak dat ongelijke speelveld zoveel mogelijk
beperken en kansen scheppen om de markt zich in de door de Kamer gewenste
richting te laten ontwikkelen. Er is een helder beleid van het Rijk, een streng
mededin­gingsbeleid van het NMa, een zorgvuldige aanpak van de aandeelhouders
en een toekomstgerichte strategie van de energiebedrijven die volop kansen
biedt voor de toekomst.Centrica is een mooi voorbeeld van het beleid dat ik nastreef. Het is
een commercieel energiebedrijf uit het Verenigd Koninkrijk, ontstaan na een
vrijwillige splitsing, dat het uitstekend doet op de Noordwest-Europese markt.
Tegen deze achtergrond ontraad ik ten stelligste de aanneming van de motie
van de heer Slob. Stilstand is ook hier achteruitgang en ik wil juist vooruit.
Dat wordt mogelijk door de splitsingswet.De heren Hessels, Irrgang en Vendrik hebben opmerkingen gemaakt over het
afsluitbeleid. Laat ik het maar duidelijk zeggen: ik wil geen temperatuurfetisjist
worden. Ik kan mij met andere woorden niet vinden in de suggestie dat ik op
ieder moment van de dag bereid moet zijn om de temperatuur te meten om te
bepalen of de heer Vendrik in zijn hemd staat dan wel dat de heer Irrgang
een dikke wollen jas moet omdoen. Ik neem de punten die zij naar voren hebben
gebracht echter wel degelijk serieus, want wij moeten inderdaad voorkomen
dat gezinnen in de winter worden afgesloten.De Nederlandse winter is klaarblijkelijk flink uitgedijd. De heer Vendrik
noemt namelijk de periode van 1 april tot 1 oktober. Ik behoor zelf
nog tot de generatie die pas half oktober de kachel aanzette en half maart
weer uit. Ik realiseer mij echter dat de vooruitgang niet te stuiten valt
en dat jongere generaties zich wat meer op hun gemak voelen in een warm klimaat.
Alle scherts terzijde: het afsluiten van gezinnen in de winter is niet aanvaardbaar.
Wij moeten dit voorkomen door ervoor te zorgen dat de hulpverlening vroegtijdig
wordt ingeschakeld. In het amendement van de heren Vendrik en Bakker wordt
dat geregeld.Bij gezinnen die schuldhulpverlening accepteren, kan afsluiting volgens
het amendement-Vendrik/Bakker achterwege blijven. Ingeval van afnemers die
frauderen of schuldsanering weigeren, acht ik het gerechtvaardigd dat afnemers
worden afgesloten. Ik zie dat ook terug in het amendement. Afnemers zullen
in de winter niet worden afgesloten, behoudens in in de regeling aangegeven
gevallen. Ik bezie op dit moment hoe de regeling het beste
vorm kan worden gegeven. Ik zal bij het opstellen van deze regeling uiterste
zorgvuldigheid betrachten door rekening te houden met de diverse belangen.
Verder zal ik waar mogelijk het gebruik van slimme meters stimuleren. Onmiddellijk
na het meireces zal ik de Kamer een brief sturen over de inhoud van mijn voorstel.De heer Irrgang vraagt de regering in een motie om de maatregelen te voor
de normering van de salarissen in de semi-publieke sector ook toe te passen
op de energiebedrijven die voor meer dan de helft in handen zijn van Nederlandse
publieke aandeelhouders en voor de sector een beloningscode op te stellen.
Enkele weken geleden heeft de Kamer meer in het algemeen over dit onderwerp
gesproken met de minister-president. Ik verwijs naar dat debat. Naar mijn
gevoel zijn de huidige en de toekomstige aandeelhouders verantwoordelijk voor
een verantwoord beloningsbeleid. Ik zou daarom geen aparte regeling willen
opstellen voor deze sector die af zou kunnen wijken van hetgeen de minister-president
hierover in de Kamer heeft gezegd. Tegen die achtergrond ontraad ik de aanneming
van de motie van de heer Irrgang.De heer Irrgang (SP):Voordat ik op een eerder punt terugkom, wil ik nog een opmerking maken
over mijn motie. Een vergelijkbare motie is al eerder ingediend. Dit debat
heb ik inderdaad ook al met de minister-president gevoerd. Ik geloof niet
dat hij de aanname van de motie toen echt heeft ontraden, maar wij zullen
bij de stemmingen zien hoe het uitvalt.Het afsluitbeleid is een heel serieus onderwerp. Ik ben blij dat de minister
het ook serieus neemt. Kunnen wij het met elkaar eens zijn dat er tijdens
de winter niet wordt afgesloten en dat de winter niet later begint dan 21 december
en niet eerder eindigt dan 21 maart?Minister Brinkhorst:Nu brengt de heer Irrgang mij weer in verwarring. Ik heb willen zeggen
dat ik onverkort het amendement van de heer Vendrik op stuk nr. 32 overneem,
net zoals het amendement van de heren Vendrik en Bakker op stuk nr. 31, ter
vervanging van dat op stuk nr. 25. Als ik het goed heb, worden daarin twee
dingen gezegd. In beginsel is er geen afsluiting in de periode van 1 oktober
tot 1 april. Gelieve mijn badinerende opmerkingen daarover meer voor
intern gebruik te zien, maar dat is essentieel, dat is een normering. Dat
is het uitgangspunt van de ministeriële regeling. Daarbinnen is er een
aantal uitzonderingen dat nader zal worden gespecificeerd in de ministeriële
regelingen. Zo versta ik het amendement. Gekoppeld aan een eerder amendement
van de heer Irrgang, ik dacht op stuk nr. 11, is dat dus een sluitend systeem.Voorzitter. Ik kom dan bij het punt van de commerciële activiteiten
binnen het netwerkbedrijf, waarnaar de heer De Krom heeft gevraagd. Het gaat
mij inderdaad om het multi-utilityconcept. De netbeheerder moet de mogelijkheid
hebben om in een breder verband naast energie ook andere nutsactiviteiten
te vervullen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de waterkwestie of aan de riolering.
De wezensvreemde activiteiten, zoals het vorige week door mij genoemde voorbeeld
van de verhuur van strandtenten, vallen daar niet onder. Ik wil dus een heldere
scheiding hebben tussen marktactiviteiten en gereguleerde netactiviteiten.
Dat is expliciet in de wettekst aangegeven in de nadere nota van wijziging.
Ik beoog, zoals de heer De Krom heeft gezegd, dat bestaande activiteiten van
het netwerkbedrijf niet worden geraakt. Ik ga er ook vanuit dat dit niet het
geval zal zijn.De heer De Krom (VVD):Ik had nog een aantal aanvullende vragen gesteld. De minister heeft het
in zijn nota van wijziging over "juridisch" en "proportioneel".
Ik heb toen gevraagd wie dat zal toetsen en hoe het zal gaan als een netwerkbedrijf
een nieuwe activiteit wil ontplooien. Wie beslist dan of dat in het kader
van de wet aanvaardbaar is?Minister Brinkhorst:In de wet wordt het criterium aangegeven van niet-branchevreemde activiteiten
die behoren tot de nutsactiviteiten. Wanneer het gaat om andere dan nutsactiviteiten,
zijn dat in beginsel geen activiteiten die tot de netbeheerder behoren.De heer De Krom (VVD):De minister zegt dus eigenlijk dat de bedrijven nieuwe activiteiten mogen
ontplooien. Stel dat hij achteraf tot de ontdekking komt dat het eigenlijk
niet in het kader van de wet past. Wat gebeurt er dan?Minister Brinkhorst:Wij moeten misschien een regeling ontwerpen waarin bijvoorbeeld DTe dat
gaat toetsen als toezichthouder, gebaseerd op de tekst die ik in de wet heb
neergelegd en op de overwegingen die op hun plaats zijn op het moment dat
de netbeheerder een extra activiteit wil toevoegen. Ik denk dat het moet passen
in het algemene toezicht dat ik via DTe uitoefen.De heer De Krom (VVD):Met respect voor het antwoord van de minister: ik vind het nog wat vaag.
Mijn voorstel is dat de minister dit in een brief uitwerkt die hij ons volgende
week nog voor de stemmingen laat toekomen.Minister Brinkhorst:Wij hebben niet voorzien in een derde termijn; het zou prettig zijn als
wij dit kunnen uitwerken. Ik voorzie persoonlijk geen problemen. Het kan best
zijn dat de heer De Krom het nog wat scherper geformuleerd wil hebben. Laat
ik hem dit toezeggen. Hij krijgt van mij een brief voordat ik vrijdagavond
naar het buitenland vertrek, waarin ik dit punt specifiek uitwerk. Het zal
geen uitvoerige brief zijn; er wordt specifiek in omschreven hoe de procedure
wordt geregeld.De vraag over de flexibele toezichthouder naar het Amerikaanse model had
ik verwacht. Daarom heb ik in februari een bezoek gebracht aan de FERC. Ik
heb tegen de voorzitter gezegd: Fred, ask me to visit you. Wij hebben een
goed gesprek met elkaar gehad. Hij was zeer geïnteresseerd in de splitsingsproblematiek
van dit moment in Nederland. De FERC heeft voorzover ik weet alleen een interstatelijke
bevoegdheid, maar het is heel goed om aan de hand van dit Amerikaanse model
nog eens te bezien of de toezichtfunctie kan worden verbeterd. Er is overleg
geweest tussen mijn directoraat en zijn staf en er zijn contacten. Ik zal
dit nader bestuderen. Als dat mij nadere inzichten geeft, zal ik de Kamer
daar binnenkort verslag over doen.De heer Hessels heeft mij in zijn motie opgeroepen mij proactief op te
stellen in gesprekken over problemen met de decentrale opwekking in de glastuinbouwsector.
De glastuinbouw is mij dierbaar; ik heb er zelf jarenlang verantwoordelijkheid
voor gehad. Het is bovendien een heel moderne sector, waarin men bezig is
om nieuwe technologieën in te voeren en zelfs stroom uit
warmte op te wekken. Ik geef daarom graag gehoor aan deze oproep.De heer Vendrik heeft mij opgeroepen de minister van BZK te bewegen zijn
goedkeuring aan de Falcon-constructie in te trekken. In deze constructie gaat
het om het onderbrengen van het aandelenbelang in een energiebedrijf in een
afzonderlijke vennootschap die voor 100% in handen is van de provincie.
Indirect aandeelhouderschap in netwerkbedrijven is niet strijdig met de wet.
De positie van de bank is bij deze constructie beperkt. Bij het uitwinnen
van zijn pandrecht loopt de bank aan tegen het privatiseringsverbod. De bank
kan de aandelen dus slechts aan andere overheden verkopen. Dit is dus iets
totaal anders dan de Cross Border Leases, waar particuliere kwesties in het
geding waren en waar men als het ware buiten de kring van de bestaande aandeelhouders
blijft. De minister van BZK gaat over de Provinciewet en de Wet financiering
decentrale overheden. Een oordeel over de vraag of de Falcon-constructie zich
goed verhoudt met deze wetten, laat ik aan hem over. Minister Remkes ziet
vanuit zijn verantwoordelijkheid geen bezwaar. Ik zal hem een kopie van de
Handelingen toesturen en hem verzoeken hierover in een nader debat met de
heer Vendrik te spreken. Dit is iets dat niet zozeer onder mijn verantwoordelijkheid
valt, als wel onder die van de minister van BZK. Het is bovendien dus absoluut
iets anders dan de Cross Border Lease; daar heb ik de argumenten voor gegeven.
Ik heb in de paar minuten die mij ter beschikking stonden, geen contact met
minister Remkes kunnen opnemen om te vragen wat hem bewogen heeft om zijn
goedkeuring hieraan te geven.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister van BZK heeft inderdaad andere redenen om dit goed te keuren
dan ik heb om het hier aan te kaarten. Wat mij interesseert in dit debat,
is de absolute zekerheid dat deze constructie geen belemmering opwerpt voor
het verder uitvoeren van de splitsingswet van deze minister. Eerlijk gezegd
heb ik daar niet de ultieme zekerheid over. In de antwoorden schemert door
dat het kabinet niet echt aan "close reading" heeft kunnen doen
van de onderliggende contracten tussen de provincie Friesland en de betrokken
bank. De minister zal het mij dan toch vergeven dat ik denk: kijk, daar gaan
wij weer!Minister Brinkhorst:Zoals u weet, zit ik geharnast in het splitsingswetsvoorstel. Wij hebben
te maken met een integere uitvoering van de wet die, naar ik stellig hoop
en eigenlijk ook wel verwacht, mede op de steun van de heer Vendrik zal kunnen
rekenen. Als hij vreest voor de gevolgen van de goedkeuring van mijn collega
van BZK, wil ik die vrees graag wegnemen. Ik zal de stukken toezenden. De
specifieke vraag van de heer Vendrik was: wordt hiermee afbreuk gedaan aan
de splitsingswet? Mijn antwoord is: neen. Als u vóór dinsdag
aanstaande geen antwoord krijgt, zult u dat horen. Ik kijk nu even mijn medewerkers
aan, die niet in verwarring zijn, maar het altijd leuk vinden om met elkaar
te discussiëren. Ik ga ervan uit dat de splitsingswet geen belemmering
ondervindt van de kant van de minister van BZK. Er wordt nu door mijn medewerkers
eensgezind geknikt. Ook dat wordt in de Handelingen opgenomen. Ik zal u de
Handelingen toezenden. Als u die vóór dinsdag niet hebt, sta
ik hier om mijn woord gestand te doen. Ik hoop dat dit voor de heer Vendrik
een voldoende rechtvaardiging is voor dit debat.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister geeft dus de garantie dat de Falcon-constructie geen enkele
belemmering opwerpt voor uitvoering van de splitsingswet, tenzij ...Minister Brinkhorst:... u voor dinsdag toestemt. Nogmaals, mijn ambtenaren gaan direct aan
het werk.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat had ik al begrepen.Minister Brinkhorst:Ik merk wel op dat ik verantwoordelijk ben. U kijkt nu namelijk naar mijn
ambtenaren.Voorzitter. De heer Van den Brink is nu helaas ook afwezig. In zijn motie
vraagt hij om de Kamer over CBL-contracten te rapporteren en in afwachting
daarvan de verdere behandeling van het wetsvoorstel uit te stellen. In reactie
hierop bevestig ik nog een keer dat ik vanaf het eerste begin heel erg serieus
ben omgegaan met de Cross Border Lease-contracten. Ik heb ook al eerder aangegeven
dat het geen zin heeft om in te gaan op de zeer omvangrijke CBL-documentatie.
Op zich is dat heel helder. Ik ben nog ingegaan op wat de specialisten hierover
hebben opgemerkt in Nederland en in Amerika. Tevens is er het rapport van
de commissie-Kist. Sterker, ik heb de afzonderlijke energiebedrijven nog gevraagd
om mij aan te geven waar hun specifieke problemen lagen in relatie tot het
wetsvoorstel. Dat vind ik een belangrijk punt. De bewijslast ligt dus bij
de bedrijven. In het wetsvoorstel heb ik zo veel mogelijk rekening gehouden
met al die informatie. Tegen die achtergrond is er dus geen nadere argumentatie
toegevoegd. Ik ontraad dan ook ten stelligste aanvaarding van de motie van
de heer Van den Brink.Er is nog de motie van de heer Vendrik over de duurzame energievoorziening
en het initiatief om een nationale energieconventie tot stand te brengen.
In het begin van mijn tweede termijn heb ik gezegd dat het om twee zaken gaat:
de marktordeningsorganisatie en de duurzame energievoorziening. Op 8 mei
aanstaande zal ik uit handen van de heer Willems, voorzitter van het transitieteam
duurzame energie, een aantal concrete suggesties ontvangen. Ik vind dat ook
erg belangrijk. Uiteindelijk is mijn motivatie binnen mijn portefeuille van
Economische Zaken om mij met energie bezig te houden en om inderdaad op weg
te gaan naar een duurzame energievoorziening.Tegen deze achtergrond is het mij een genoegen, aan te kondigen dat ik
oud-premier Lubbers bereid heb gevonden om op te treden als voorzitter van
de nationale energiedialoog, die ik in het najaar wil starten. De heer Lubbers
heeft zich niet alleen onderscheiden als mijn verre voorganger als minister
van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl gedurende een cruciale periode,
maar hij is ook als premier jarenlang in brede zin verantwoordelijk geweest.
Hij heeft zich bijvoorbeeld ook bezig gehouden met het Energiehandvest. Daarover
hebben wij met de toenmalige Sovjet-Unie en later met Rusland contact gehad.
Een jaar geleden is de heer Lubbers door mij gevraagd om voorzitter te zijn
van het ECN, Energiecentrum Nederland. Hij is iemand met een grote internationale
statuur. Mede in overleg met hem zal ik de nationale energiedialoog verder
vorm geven om de transitie te bevorderen. Ik denk aan een groep van ongeveer
vijftien personen die verschillende elementen van de Nederlandse samenleving
vertegenwoordigt. Ik noem de wetenschap, de bedrijven en de overheid. Kortom,
het gaat om zo breed mogelijke kennis. Ik vind dit een goede zaak. Ik ben
de heer Vendrik dan ook erkentelijk voor zijn indertijd gedane suggestie.
Het einde van dit debat leek mij een goed moment om deze mededeling te doen.De jeugd op de publieke tribune vertrekt nu, naar de nationale energiedialoog,
denk ik. Dat waardeer ik zeer. Zoals gezegd, lijkt mij dit een passende afsluiting.
Ik hoop ook oprecht dat wij aan het einde van dit debat een brede steun voor
het wetsvoorstel kunnen krijgen.Ik heb het debat over dit zeer fundamentele onderwerp als zeer constructief
ervaren. Ik constateer dat de Kamer kiest voor een adequate en structurele
borging van alle met de energievoorziening gemoeide belangen. Ik denk dat
wij met dit wetsvoorstel voor een robuuste en een toekomstbestendige marktstructuur
kiezen. Ik denk ook dat deze marktstructuur een uitstekende basis is om met
alle partijen verder aan de slag te gaan met een duurzame energiehuishouding
die betaalbaar, betrouwbaar en schoon is.Ik heb de handschoen opgepakt om ook de nationale energiedialoog aan te
gaan. Ik ben de Kamer erkentelijk voor haar bijdrage, ook die in tweede termijn.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister verrast mij in positieve zin met de aankondiging dat hij de
heer Lubbers het voorzitterschap van de nationale energiedialoog in handen
wil stellen. Zo gaat die heten, geloof ik. Dat doet mij deugd. Zeker de "latere"
Lubbers spreekt mijn fractie aan. Nu is het nóg iets later, dus dat
spreekt ons nog meer aan.Minister Brinkhorst:De heer Lubbers is een tijdgenoot van mij. Dat spreekt mij natuurlijk
weer erg aan.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat begrijp ik.Wij kennen de heer Lubbers ook als de politieke initiator van de Brede
Maatschappelijke Discussie over kernenergie. Dat was niet zo'n groot succes,
hè? Dan bedoel ik noch het onderwerp, noch het debat daarover. Mag
ik het zo opvatten dat deze minister de heer Lubbers in diens hoedanigheid
van nieuwe voorzitter van deze dialoog expliciet op pad stuurt om na te denken
over echt duurzame energie? Begrijp ik deze minister zo goed?Minister Brinkhorst:Ik zal de heer Lubbers vragen om in brede zin inhoud te geven aan de nationale
energiedialoog. Daarbij worden alle vormen van energie getoetst op hun houdbaarheid
en op hun bijdrage aan de transitie op een duurzame energiehuishouding. Het
zou van selectiviteit getuigen als daarbij bij voorbaat één
vorm van energie uitgesloten werd. Juist omdat ik de heer Lubbers sinds 34
jaar ken, ben ik ervan overtuigd dat niemand in Nederland beter gekwalificeerd
is om alle aspecten van energie zorgvuldig tegen het licht te houden. Uiteraard
heeft de doorslag gegeven dat hij ook nu als voorzitter van het ECN die duurzaamheid
zeer centraal in zijn overwegingen ten behoeve van de Nederlandse regering
beschouwt.De voorzitter:Het is mij gebleken dat er behoefte is aan een derde termijn. Ik stel
voor, hiertoe gelegenheid te geven.Daartoe wordt besloten.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Als de minister voor komende dinsdag niet piept, mogen wij
ervan uitgaan dat de Falcon-constructie die de provincie Friesland voornemens
is toe te passen op het aandelenbezit Nuon, geen strijdigheid oplevert met
het uitvoeren van de splitsingswet. Ik voeg daar graag aan toe dat dit ook
geen kostenverhogende constructie mag zijn. Dat zou ik mij namelijk ook kunnen
voorstellen. Ik zou het prettig vinden als de piep van de minister ook afging
als de Falcon-constructie bij toepassing van de splitsingswet ertoe blijkt
te leiden dat de kosten van dit wetsvoorstel omhoog gaan. Misschien kunnen
de ambtenaren van deze minister daar ook nog even naar kijken.Ik dien nog een motie in, gehoord het slot van het debat over de privatisering
van de commerciële delen. Ik heb goed geluisterd naar de manier waarop
de minister mijn amendement terzake kwalificeert. In het antwoord van de minister
heb ik één punt gemist. Mij lijkt het goed als deze minister
een topprioriteit van de kwestie van de wederkerigheid maakt in een Europese
energiemarkt waarop de marktwerking nog niet geheel van toepassing is en die
zich nog volop in een fase van transitie bevindt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat mogelijke overname van commerciële delen van voormalig
geïntegreerde energiebedrijven door buitenlandse geïntegreerde bedrijven
strijdig is met een goed Europees level playing field;van mening dat het onwenselijk is dat landen die vooroplopen met het splitsen
van hun energiebedrijven te maken kunnen krijgen met geïntegreerde bedrijven
uit het buitenland die de commerciële delen opkopen;overwegende dat mogelijk nadere regelgeving hieromtrent in samenspraak
met de Europese Commissie ontwikkeld dient te worden;verzoekt de regering, over het zogenoemde "wederkerigheidsbeginsel"
in gesprek te treden met de Europese Commissie teneinde te bewerkstelligen
dat dit beginsel opgenomen wordt in de Europese regelgeving ten aanzien van
de energiemarkt dan wel lidstaten welomschreven ruimte te bieden om dit beginsel
toe te passen en de Kamer uiterlijk september 2006 van dit gesprek verslag
te doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Crone, Hessels en Irrgang.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 43(30212).Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik zou de Kamer berichten over de Falcon-constructie. Na onze
uitvoerige discussie heeft verificatie bij de landsadvocaat plaatsgevonden.
Ik kan berichten dat er op dit punt geen belemmering is voor de splitsingswet.
Over een eventuele kostenverhoging zal ik de Kamer voor aanstaande dinsdag
berichten. Er is echter geen sprake van strijdigheid met de splitsingswet.De heer Vendrik (GroenLinks):Mocht de minister toch een kostenverhoging als gevolg van de Falcon-constructie,
in samenhang met de splitsingswet, constateren, dan kan ik mij voorstellen
dat hij niet alleen de Kamer daarover informeert, maar ook de minister van
BZK consulteert. Er is dan een overweging van algemeen belang om alsnog toestemming
voor de Falcon-constructie te onthouden.Minister Brinkhorst:Ik heb toegezegd dat er geen incidentele of structurele extra kosten zouden
zijn als gevolg van de splitsingswet. Mochten, wat ik niet verwacht, er door
de Falcon-constructie en de goedkeuring door de minister van BZK wel extra
kosten dreigen, dan zal ik het daarheen leiden dat er geen problemen met die
extra kosten zullen zijn. De Kamer kan dat bij de stemmingen meenemen. Dit
punt zal worden geregeld. Mocht er onverhoopt nog iets aan de hand zijn, dan
zal ik dat uiteraard berichten.De heer De Krom had ik toegezegd eventueel nog met een nadere brief te
komen naar aanleiding van zijn vragen over toegelaten activiteiten, dus de
discussie over branchevreemde activiteiten. De minister van Economische Zaken
moet goedkeuring verlenen aan de statuten van de maatschappijen. De toets
vindt plaats bij de aanwijzing van de netbeheerder. Het is een permanente
eis. In het geval van een acquisitie moet de minister van Economische Zaken
ook toetsen en goedkeuren. Daarbij is natuurlijk ook het generieke toezicht
van de NMa van toepassing.Ik hoop dat deze uiteenzetting zodanig helder is, dat de heer De Krom
van oordeel is dat ik hiermee heb voldaan aan mijn verplichting om hem nader
in te lichten.De heer De Krom (VVD):Een nadere brief is niet meer nodig.Minister Brinkhorst:Dank u zeer.Ik ben nog niet ingegaan op het gewijzigde amendement van de heer Hessels
c.s., ter vervanging van dat gedrukt op stuk nr. 22. Het gewijzigde amendement
werd mij plotseling, vlak voor het eind van de tweede termijn, onder de neus
gedrukt. Ik heb geen gelegenheid gehad om er goed naar te kijken. Als ik het
heel snel bezie, wordt een lichte voorhangprocedure vervangen door een zware
voorhangprocedure. Wij hebben toch goed met elkaar over het amendement op
stuk nr. 22 gesproken, over de juridische eigendom versus de economische eigendom.
Ik achtte de formule die wij hadden werkbaar, inclusief een lichte voorhangprocedure
bij de economische dimensie. Ik ben enigszins verrast door de gewijzigde tekst
die mij nu aan het eind van het debat wordt voorgelegd. Die wijziging heeft
niet in overleg met mij plaatsgevonden. Ik dacht dat wij een goede afspraak
hadden over het amendement op stuk nr. 22, maar tot mijn teleurstelling word
ik nu geconfronteerd met een nieuw amendement. Ik dacht dat het punt goed
was afgehandeld, maar terwijl ik al lang aan het spreken was in tweede termijn,
werd plotseling een amendement op stuk nr. 42 aangedragen. Ik hoor graag van
de heren Hessels en Crone of zij bereid zijn daarvan af te zien, zodat wij
de afspraak over het amendement op stuk nr. 22 kunnen handhaven. Wij doen
dat uiteraard in goed overleg en goed vertrouwen. Dat er een zwaarder element
wordt ingebracht op het eind van het debat, geeft mij een gevoel van ongemak.De heer Crone (PvdA):Als mede-indiener van dit amendement ben ik ook betrokken bij deze wijziging.
Het blijft gewoon een ministeriële regeling. Het onderscheid tussen wetgeving
en ministeriële regeling blijft hetzelfde, tenzij de Kamer vindt dat
een ministeriële wijziging er niet goed genoeg uitziet en de minister
die niet wil herzien. Dat is de zware voorhangprocedure. Dat recht wil de
Kamer hebben bij dit zeer cruciale element van wel of niet privatiseren. Misschien
komt de opvolger van de minister met een andere ministeriële wijziging
en dan moet de Kamer kunnen beslissen of zij, alles wegende, het wel of niet
doet. Het is puur om het recht van de Kamer nog eens te beklemtonen. Het is
absoluut niet in strijd met het onderscheid dat wij willen maken tussen economisch
en juridisch eigendom.Minister Brinkhorst:Ik kan wel toezeggen dat uiteraard met de Kamer overleg gevoerd wordt
voordat er een ministeriële regeling komt. Dat is echter wat anders dan
een lichte voorhangprocedure vervangen door een zware voorhangprocedure.De heer Crone (PvdA):Een zware voorhangprocedure hoeft bijna nooit te worden toegepast. Ik
herinner mij overigens dat dit wel een keer is gebeurd in deze sector en daarover
was minister Wijers heel boos. Dat kwam omdat hij zonder vooraf te overleggen
met de Kamer een ministeriële regeling voorhing waarover wij heel boos
waren. In zo'n geval kan de Kamer wel vragen om wijzigingen, maar een minister
kan dan toch zijn eigen gang gaan. De minister of zijn opvolger
moet goed overleg met de Kamer voeren en dan gebruikt de Kamer deze stok achter
de deur niet.Minister Brinkhorst:Wij zijn nu bezig met wetsinterpretatie. Ik zal er zorg voor dragen dat
mijn rechtsopvolger voorafgaand aan een ministeriële regeling overleg
met de Kamer voert. Ik constateer dat het de opvatting van deze Kamer is dat
als gevolg van dat overleg vervolgens een ministeriële regeling kan plaatsvinden
en die zware voorhangprocedure overbodig wordt. Dat is wat ik wil zeggen.
Ik vind het heel belangrijk dat dit goed in de Handelingen van deze Kamer
wordt vastgelegd. Onder die omstandigheden ga ik graag akkoord. Het is goed
dat wij dit punt nog even met elkaar wisselen.Dan kom ik bij de laatste motie van de heer Vendrik c.s. over de kwestie
van een level playing field. Zoals ik een- en andermaal heb gezegd, zal ik
mij ook in Europees verband sterk blijven maken voor de splitsing als onderdeel
van het Europese beleid. Dat deed ik, dat doe ik vandaag en dat zal ik blijven
doen. Ik vind dat cruciaal voor een verdere ontwikkeling van de energiemarkt
in Europees verband. Er zit echter een juridisch probleem in het dictum. Daarin
staat namelijk "dat dit beginsel wordt opgenomen in Europese regelgeving
ten aanzien van de energiemarkt". Zoals ik heb aangegeven, kennen wij
het wederkerigheidsbeginsel uit het internationale recht. Daar gaat het over
de soevereiniteit van de lidstaten. Als een partij zijn verplichtingen niet
naleeft, kunnen de andere zich daarop beroepen om hun verplichtingen ook niet
na te komen. Bij het Europese recht is het anders. Daar is een communautaire
wetgeving. Die communautaire wetgeving wordt gehandhaafd door de Europese
Commissie onder controle van het Hof van Justitie. Als een bepaalde lidstaat
geen uitvoering geeft aan Europese regelgeving, mag een andere lidstaat geen
beroep doen op het niet naleven door die betrokken lidstaat om zelf die regelgeving
ook niet na te leven. Het systematisch opnemen van het wederkerigheidsbeginsel
is een niet-communautaire vormgeving. Ik hoop dat ik met de toezegging die
ik heb gedaan en met mijn inzet om ervoor te zorgen dat die splitsing ook
Europees verankerd gaat worden, aan de geest van de motie gestalte geef, maar
wel zodanig dat ik niet kom in een juridisch onmogelijke situatie. In dit
geval spreekt eerder de oud-specialist Europees recht dan de politicus.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat ons niet om het begrip wederkerigheid zoals nu door de minister
wordt gedefinieerd. Namelijk dat als een ander iets niet doet, jij het ook
niet hoeft te doen. Daar gaat het niet om. Maar in de situatie van een ongelijk
pad inzake splitsing van energiebedrijven in nationale energiemarkten, willen
wij de mogelijkheid legaliseren en vragen de minister daarover het gesprek
aan te gaan met de Commissie, om wanneer een land bij splitsing vooroploopt,
dit te honoreren door dat land de ruimte te bieden om buitenlandse overnemers
diezelfde verplichting op te leggen. De minister zegt dat dit nu niet mag.
Welaan, hierbij de politieke opdracht om in gesprek te gaan met de Commissie
over de mogelijkheid om dat in Europese regels te verankeren – dat is
de definitie van wederkerigheid – dan wel nationale lidstaten de ruimte
te bieden dan wel een combinatie van beide. Het is aan de minister om dat
met de Commissie uit te zoeken, maar dit is in essentie de politieke opdracht
in deze motie. Dat gaat verder dan blijven bevorderen dat splitsing in Europa
gemeengoed wordt, want daarover waren wij het al eens. Daarvoor was geen motie
nodig.Minister Brinkhorst:Misschien mag ik het woord "wederkerigheidsbeginsel" vervangen
door het woord "gelijkheidsbeginsel". Het gelijkheidsbeginsel is
een wezenlijk onderdeel van het Europees recht. In mijn zienswijze betekent
wederkerigheid dat gelijke gevallen gelijk worden behandeld, maar ongelijke
gevallen ongelijk. Wanneer een vorm van ongelijkheid bestaat, zoals discriminatie
op grond van nationaliteit, zal worden vereist dat op gelijke wijze wordt
omgegaan met het andere bedrijf uit een andere lidstaat als met het eigen
bedrijf. Nogmaals, dat is een juridische vertaling van hetgeen ons beiden
voor ogen staat, namelijk dat splitsing ook in Europees verband moet worden
nagestreefd, zodanig dat nationale belangen niet op achterstand worden gezet.
Zo'n Europese regeling is nog niet tot stand gekomen, maar ik zal mij inzetten
om die te bevorderen.De heer De Krom (VVD):Dit is niet de eerste keer dat dit onderwerp ter sprake wordt gebracht;
het is in het verleden al vele malen gebeurd. Een van de argumenten was dat
het systeem dat de heer Vendrik bepleit zou leiden tot bilateralisme en direct
strijdig zou zijn met de eenwording van de markt, met een interne markt. Ik
denk dan ook niet dat de Commissie hiermee akkoord zal gaan, want het is strijdig
met een van de kernpunten van de Europese Unie.Minister Brinkhorst:Dat heb ik beoogd met mijn opmerking over wederkerigheid. Het begrip "gelijkheidsbeginsel"
is een uniform begrip voor de gehele Unie: gelijke monniken, gelijke kappen.
Dat betekent dat er nooit discriminatoire elementen in Europese regelgeving
mogen zijn. Daarmee geef ik inhoud aan hetgeen de motie voorstelt. Tegen deze
achtergrond heb ik geen bezwaar tegen de motie.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Aanstaande dinsdag wordt over de amendementen gestemd en donderdag
over het wetsvoorstel, zo heb ik begrepen. Ik neem aan dat mijn staf u heeft
gemeld dat ik aanstaande dinsdag voor een internationale energieconferentie
in Qatar zal zijn. Ik heb de staatssecretaris nog niet gesproken, maar ik
zal haar uiteraard vragen om dan aanwezig te zijn, want dat is goed gebruik.
Zelf zal ik helaas niet aanwezig zijn bij de stemmingen over de amendementen,
maar uiteraard wel bij de stemming over het wetsvoorstel. Ik hoop dat u mij
daarvoor toestemming wilt geven.De voorzitter:De minister loopt met deze mededeling, waarvoor dank overigens, vooruit
op mijn voorstel om aanstaande dinsdag te stemmen over de amendementen en
donderdag over een week over het wetsvoorstel.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 16.42 uur tot 19.00 uur geschorst.Voorzitter: Hamer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4577-4603.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl