Behandeling van:  - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met de invoering van de verplichting voor het bevoegd gezag tot het melden van voortijdige schoolverlaters die niet meer leerplichtig zijn, alsmede van de verantwoordelijkheid van de gemeente voor het bestrijden van voortijdig schoolverlaten
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 3596-3628

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 47, pagina 3596-3628

07-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27206Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 1 februari 2001 over de sociale verzekeringspositie en de fiscale positie van grensarbeidersPagina 3590-3593
Behandeling van: - het wetsvoorstel Opneming in de Wet toezicht effectenverkeer 1995 van bepalingen betreffende openbare biedingen op effecten (27172)Pagina 3628-3637
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met de invoering van de verplichting voor het bevoegd gezag tot het melden van voortijdige schoolverlaters die niet meer leerplichtig zijn, alsmede van de verantwoordelijkheid van de gemeente voor het bestrijden van voortijdig schoolverlatenPagina 3596-3628
Presentie en opening (woensdag 7 februari 2001)Pagina 3585-3585
Regeling van werkzaamheden (woensdag 7 februari 2001)Pagina 3585-3586
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 7 februari 2001)Pagina 3637-3638
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Archiefwet 1995 in verband met een andere positionering van de rijksarchiefinspectie (kamerstuk 27282)Pagina 3593-3596
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en de Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten in verband met de invoering van een regeling inzake de financiering van kinderopvang voor uitkeringsgerechtigden (kamerstuk 27269)Pagina 3586-3590

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 160 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs
en de Wet op de expertisecentra in verband met de invoering van de verplichting
voor het bevoegd gezag tot het melden van voortijdige schoolverlaters die
niet meer leerplichtig zijn, alsmede van de verantwoordelijkheid van de gemeente
voor het bestrijden van voortijdig schoolverlaten (regels inzake regionale
meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten) (27206).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie heeft reeds in 1994 ingestemd met het samenbrengen
van de melding, registratie en doorverwijsfunctie van zowel leerplichtige
als niet meer leerplichtige leerlingen of studenten. Dat was bij gelegenheid
van de tijdelijke regeling van de regionale meld- en coördinatiefunctie;
die regeling had betrekking op de periode 1994-1997. In het daarover handelende
algemeen overleg – dat was volgens mij het tweede algemeen overleg dat
ik in dit huis mocht voeren – heb ik gevraagd om een wettelijke regeling
voor de niet meer leerplichtige leerlingen. Ik moet toegeven dat minister
Ritzen destijds noch in eerste, noch in tweede termijn een antwoord heeft
gegeven, maar dit punt kwam een aantal jaren later bij de evaluatie van de
tijdelijke regeling terug: in het rapport van het Instituut voor onderzoek
van overheidsuitgaven (IOO) werd deze wettelijke verankering aanbevolen.Wij zijn nu drie jaar verder en bespreken nu het wetsvoorstel. Wetgeving
is blijkbaar een zaak van lange adem. De tussenliggende tijd is overigens
niet verloren gegaan, want tussen 1994 en nu hebben wij nogal wat ervaring
opgedaan met de tijdelijke regeling, die ook is verlengd. Bovendien is de
tijd in dit huis op het punt van het voortijdig schoolverlaten ook anderszins
nuttig besteed: in het najaar van 1997 is het initiatief genomen om een aantal
hoorzittingen over het voortijdig schoolverlaten te beleggen. Dat heeft in
het voorjaar van 1998 daadwerkelijk in hoorzittingen uitgemond die hebben
geleid tot een lijst van aandachtspunten, die is aangeboden aan de toen demissionaire
minister van OCW. De strekking van die aandachtspunten was dat wij een totaalvisie
op het punt van het voortijdig schoolverlaten willen.Ook in het regeerakkoord hebben wij – de coalitiepartners –
een dergelijke passage opgenomen. Het siert de minister dat hij samen met
de staatssecretaris binnen een jaar met een uitgebreid plan van aanpak is
gekomen. In dat plan van aanpak staat de aankondiging van dit wetsvoorstel.Voorzitter! Ik wil nu niet ingaan op het voortijdigschoolverlatersbeleid
in enge zin. Dat zullen wij doen aan de hand van voortgangsrapportage waarvan
wij het eerste deel toevallig – of was dat niet zo toevallig? –
gisteren hebben ontvangen en waarvan wij binnenkort nog een uitvoeriger deel
zullen krijgen. Ik denk dat wij ons vandaag moeten beperken tot de thans voorliggende
wetgeving en ik zal daarbij ingaan op een vijftal punten: het kwalificatieniveau
1, de regionalisatie, het lokaal onderwijsbeleid, ontwikkelingen in het bestel
en de relatie met het wetsvoorstel persoonsgebonden onderwijsnummer. Allereerst
wil ik de minister vragen of het voortijdigschoolverlatersbeleid zich moet
richten op jongeren die een MBO-diploma op niveau 1 hebben. De VVD-fractie
onderschrijft dat zoveel mogelijk jongvolwassenen een startkwalificatie moeten
bereiken, dus op niveau 2. Daarover verschillen wij niet van mening met de
regering. De opmerkingen die wij daarover in het verslag hebben opgenomen,
mogen dan ook niet zo verstaan worden dat wij het probleem zouden willen wegdefiniëren;
de afspraken van Lissabon staan ook voor ons! Maar, tijdens de hoorzittingen
die wij over deze zaak hebben gehouden, is ons gebleken, zoals ook in de aandachtspuntenbrief
staat, dat die brede definitie van voortijdig schoolverlaten niet voldoet.
Wij hebben immers te maken met verschillende categorieën: leerlingen
die het voortgezet onderwijs verlaten – MAVO- en VBO-leerlingen, maar
ook HAVO- en VWO-leerlingen – of langdurig verzuimen, studenten die
het MBO langdurig verzuimen of voortijdig verlaten en jongeren die een assistentendiploma
halen en dan aangemerkt worden als voortijdig schoolverlater. Met dat laatste
nu hebben wij moeite. Wij vinden het doodzonde voor juist deze leerlingen,
die misschien voor het eerst in hun leven een diploma halen, dat dit diploma
geen kwalificatie is en dat zij toch voortijdig schoolverlaters zijn. Daar
moet dan ook beleid op gevoerd worden. Een assistentopleiding is altijd een
duaal traject. Als dat is afgerond met een diploma zou dat een vervolg moeten
krijgen naar een startkwalificatie op niveau 2. Je zou iemand met een assistentendiploma
ook leerrechten, vouchers, kunnen geven om later in zijn leven alsnog die
startkwalificatie te behalen. Je zou ten slotte kunnen bezien hoe elders verworven
competenties hun waarde kunnen krijgen voor deze groep jongeren, waardoor
zij alsnog kansen krijgen om later op de arbeidsmarkt een steviger positie
te hebben. Is de minister het met de VVD-fractie eens dat jongeren met een
assistentendiploma niet thuishoren in de statistieken van het voortijdig schoolverlaten
en dat een gedifferen tieerde aanpak gewenst is van de groepen
die ik zojuist heb aangegeven?Mijn tweede onderwerp betreft de regionalisatie. Sinds 1994 is ervaring
opgedaan met de regio-indeling volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Blijkbaar is dat een positieve ervaring geweest, want nu ligt het wetsvoorstel
voor om dat te continueren. De VVD-fractie is het ermee eens dat alle gemeenten
binnen zo'n regio de volle verantwoordelijkheid hebben voor het handhaven
van de leerplicht en voor de regionale meld- en coördinatiefunctie voorzover
het gaat om jongeren die niet meer leerplichtig zijn. Normaal gesproken bepalen
binnen zo'n regio toch de gemeenten zelf hoe uitvoering wordt gegeven aan
een bevoegdheid. Waarom moet nu voorgeschreven worden dat zij uit hun midden
een contactgemeente moeten aanwijzen? Lukt het anders niet? Hoe verhoudt deze
verplichting zich tot de autonomie van de gemeente en de Wet gemeenschappelijke
regelingen?Voorzitter! Aanstaande maandag spreken wij in een notaoverleg over de
Koers BVE en wij zullen later dit jaar ook over de evaluatie Wet educatie
en beroepsonderwijs spreken, als wij die evaluatie hebben ontvangen. Het is
bekend dat gemeenten een taak hebben bij de verdeling van de middelen voor
volwasseneneducatie. Het terugdringen van voortijdig schoolverlaten is nu
ook een taak van en verantwoordelijkheid voor gemeenten. Het is interessant
om te zien dat gemeenten nu op verschillende manieren te maken krijgen met
zowel beroepsonderwijs als volwasseneneducatie. Als je bijvoorbeeld bij het
reguliere voortgezet onderwijs uitvalt, kun je terechtkomen in trajecten van
de volwasseneneducatie. Ook kun je na een kwalificatie van de volwasseneneducatie
in een beroepsopleidingtraject terechtkomen. Een derde mogelijkheid is een
combinatievariant van volwasseneneducatie en beroepsonderwijs; ik denk hierbij
aan mensen die moeten inburgeren. Nu de doelgroepen zo verweven raken, vraag
ik me af of de minister zich kan voorstellen dat de constructie van contactgemeenten
ook te gebruiken is voor de verdeling van de middelen voor volwasseneneducatie.
Met andere woorden, alle gemeenten krijgen de middelen voor volwasseneneducatie,
maar via de route van de contactgemeenten zou het overleg met het ROC tot
stand kunnen komen. Dit leidt in ieder geval tot een beperking van het enorme
ROC-overlegcircuit; door verschillende ROC's is dat als knelpunt ervaren.
Vanwege de positieve ervaringen die op dit dossier zijn geboekt, vraag ik
de minister of hij bereid is om hierover een verkennend gesprek met de VNG
te voeren. Ik zeg dit met name omdat ik geen ruzie wil krijgen met de heer
Van den Berg; één boos artikel van hem over mij is genoeg.Mijn derde onderwerp betreft het lokale onderwijsbeleid. Het lijkt erop
dat met dit wetsvoorstel de verantwoordelijkheid voor het terugdringen van
langdurig schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten geheel bij de gemeente
komt te liggen. Naar het oordeel van de VVD-fractie betreft het echter een
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor school of instelling, gemeente, ouders,
leerlingen of studenten en andere partners in het gehele circuit. Van studenten
mag inzet worden gevraagd om een onderwijsdiploma te halen, van scholen mogen
wij vragen om afwezigheid snel te melden bij ouders en eventueel bij de gemeente
en van de gemeente mogen wij vragen om iets met die melding te doen. Inderdaad,
van registreren naar regisseren, maar dan moet wel duidelijk worden wat "regisseren"
in dit geval inhoudt. Ik heb het vaker in dit huis gezegd: het woordje "regie"
wordt te pas en te onpas gebruikt. Het wordt ook altijd uitgelegd naar de
zender of de ontvanger: het kan "coördineren" betekenen, het kan "makelen"
betekenen, het kan "bepalen" betekenen. Bij wetgeving op het terrein van voortijdig
schoolverlaten, waarbij veel partners zijn betrokken, moet er een heldere
afbakening komen van de verantwoordelijkheden en kun je niet volstaan met
de term "regisseren". Kan de minister verduidelijken hoe ver de bevoegdheid
van de gemeente strekt bij de terugdringing van langdurig verzuim, voortijdig
schoolverlaten en het ongekwalificeerd verlaten van de school/instelling?
De minister zegde mij in 1999 toe dat hij Sardes zou vragen om een model te
ontwikkelen voor een succescontract, waarin de verschillende verantwoordelijkheden
tot uitdrukking zouden worden gebracht. Is dat inmiddels gebeurd?Mijn vierde punt betreft het bestel. In de nota naar aanleiding van het
verslag gaat de minister niet in op een van de oorzaken van het langdurig
verzuim en het voortijdig schoolverlaten. In het verslag legde ik een relatie
tussen de invoering van de basisvorming en het voortijdig schoolverlaten.
Het antwoord van de regering stelt me teleur. Ik citeer: "van de samenhang
tussen deze twee onderwerpen was de minister vooralsnog niet overtuigd". Inmiddels
hebben de onderwijsinspectie, de Onderwijsraad en een aantal wetenschappers
heldere taal gesproken: natuurlijk is er een samenhang. We gaan daar nu ook
wat aan doen: er komt in de basisvorming meer ruimte voor differentiatie van
vakken, niveaus en duur. Tijdens de hoorzitting met de BVE-raad vorige week
stelde een bestuurder: verticaliteit mag weer. Zo is het maar net. Jarenlang
stonden wij toch min of meer alleen in dit huis in ons pleidooi voor die verticaliteit
en nu mag het weer: VMBO, MBO en HBO. Wij denken dat versterking van de beroepskolom
kan bijdragen aan het terugdringen van langdurig verzuim en voortijdig schoolverlaten.
Onderschrijft de minister, ook na de evaluatie van de Onderwijsinspectie,
nu de visie van de VVD-fractie, dat die onderwijskundige aanpassingen in het
bestel hieraan kunnen bijdragen? Ik zou nog een stap verder willen gaan. Melding,
registratie en doorverwijzen kunnen alleen werken als tegelijkertijd ook de
oorzaken worden opgespoord en weggenomen.Tot slot kom ik bij het persoonsgebonden onderwijsnummer. Dat nummer is
geen doel op zichzelf. Een van de doelen is zicht te krijgen op de "schoolcarrière"
van leerlingen. Het sterk verbeterde wetsvoorstel voor de invoering van een
persoonsgebonden onderwijsnummer zal spoedig behandeld worden. In het advies
van de Raad van State op het voorliggende wetsvoorstel, met name op onderdeel
4 inzake de reikwijdte van de maatregel, staat dat het bestuur van de woongemeente
de betrokkene, dus de schoolverzuimer, in kennis moet stellen van de registratie
van de melding, alsmede van de regel dat op zijn verzoek de registratie kan
worden doorgehaald. Waar zijn wij dan mee bezig? In het nader rapport gaat
de regering daar wel op in, maar ik begrijp toch dat iedere voortijdig
schoolverlater zich meteen uit deze administratie kan laten schrappen. Klopt
dat? Wat heeft dit wetsvoorstel dan voor zin? Waarschijnlijk kan dit niet
in dit wetsvoorstel verholpen worden, maar ik verzoek de minister toch om
in het wetsvoorstel inzake het persoonsgebonden onderwijsnummer een regeling
te treffen, waardoor een schoolverzuimer zich niet kan laten schrappen uit
de administratie van de gemeente.Ten aanzien van de financiële consequentie hebben wij met instemming
kennis genomen...Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb nog een vraag over het schrappen van schoolverzuimers uit het bestand.
Ik leg u het omgekeerde probleem voor. Op enig moment zullen die gegevens
toch geschrapt moeten worden. Wij voeren die discussie ook naar aanleiding
van het persoonsgebonden budget. Die gegevens kunnen natuurlijk niet tot in
oneindigheid ergens geparkeerd blijven.De heer Cornielje (VVD):Zeker, dat ben ik helemaal met u eens. Maar wij kunnen dit beter bespreken
bij het wetsvoorstel inzake het persoonsgebonden nummer. Er moet melding van
die gegevens gemaakt worden, gerelateerd aan de persoon, en vervolgens kan
er heel gericht wat aan dat probleem gedaan worden. Net als voor andere gegevens
geldt ook voor gegevens over schoolprestaties dat die na enige tijd verwijderd
moeten worden, als ze niet meer gebruikt worden. Maar in deze regeling vind
ik het vreemd dat de schoolverzuimer een berichtje moet krijgen van de gemeente
dat het mogelijk is om zichzelf uit het bestand te laten schrappen. Een schoolverzuimer
zal dat meteen laten doen, waardoor het probleem voor hem is opgelost.De heer Rabbae (GroenLinks):U heeft een punt, maar wat belet u om een amendement in te dienen om deze
gang van zaken te veranderen? Het onderwijsnummer wordt geïntroduceerd
voor verschillende doeleinden, onder andere voor de bestrijding van uitval.
Maar dat laatste is slechts één onderdeel van het hele pakket.
Wij zijn op dit moment bezig met het terugdringen van schooluitval, dus waarom
dient u nu geen amendement op dit punt in?De heer Cornielje (VVD):Dat zal ik ook zeker doen, maar wel bij het wetsvoorstel inzake het persoonsgebonden
onderwijsnummer. Ik denk dat er daarbij voor gezorgd moet worden dat mensen,
als zij geregistreerd worden door de gemeente, zich niet zelf kunnen laten
uitschrijven. Ik vind het heel raar om deze regeling te maken als mensen zich
eraan kunnen onttrekken; dan heeft deze regeling geen zin. Ik wacht graag
het oordeel van de regering af, maar de strekking van mijn verhaal is volgens
mij duidelijk.Wij zijn tevreden over de financiële consequenties. Er was een tijdelijke
regeling, waarmee incidenteel vier keer 6 mln. beschikbaar kwam, van 1994
tot 1997. Inmiddels is er structureel 12 mln. beschikbaar en vanaf volgend
jaar zelfs structureel 22 mln. Dat moet voldoende zijn om de RMC-functie goed
te laten werken.Tot slot heb ik nog een waarschuwing. Registratie maakt iets zichtbaar,
wat nu nog niet zichtbaar is, maar wat zich nu al wel voordoet. Wij moeten
de nieuwe cijfers als gevolg van deze nieuwe registratie natuurlijk wel met
een zekere omzichtigheid interpreteren. Zij zullen waarschijnlijk een beeld
geven van een enorme toename van het schoolverzuim, terwijl dat schoolverzuim
nu al bestaat, maar nog niet zichtbaar is. Ik vraag de minister, de inspectie
en iedereen die met die cijfers omgaat, dit heel duidelijk te maken. Ik wacht
met belangstelling de reactie op mijn inbreng af.De heer Van Bommel (SP):Ik heb twee vragen. De eerste betreft de definitiekwestie die de heer
Cornielje heeft opgerakeld en waarover ook de Onderwijsraad opmerkingen heeft
gemaakt. Is de VVD-fractie van mening dat wij daaruit moeten komen, voordat
wij verder kunnen op dit gebied, of zegt hij: vandaag spreken wij met elkaar
af wat een voortijdig schoolverlater is en hoe wij daarmee omgaan in de statistieken?Mijn tweede vraag betreft de opmerking van de heer Cornielje over de oorzaken.
Die maakte hij tussen neus en lippen door. Voortijdig schoolverlaten kunnen
wij alleen bestrijden als wij goed zicht hebben op de oorzaken. De onderzoeken
liggen er. Vindt de heer Cornielje dat wij op dit moment voldoende zicht hebben
op de oorzaken van voortijdig schoolverlaten?De heer Cornielje (VVD):In antwoord op de eerste vraag merk ik op dat de VVD-fractie voor registratie
van de verschillende groepen is, dus ook van jongeren die een diploma op niveau
1 hebben en doorgeleid moeten worden om ze voor niveau 2 te kwalificeren.
Daarvoor is dit wetsvoorstel ook nodig. De gemeenten moeten de bevoegdheid
hebben om die jongvolwassenen te registreren. Wij kunnen daarmee doorgaan.Wat de oorzaken betreft, merk ik op dat alle rapporten die je hierover
leest en die wij als vaste Kamercommissie hebben geraadpleegd in de vorige
periode en alle hoorzittingen die wij hierover hebben gehouden, aangeven dat
het gaat om een zeer complex probleem dat niet eenvoudig is op te lossen.
Er is niet één oplossing mogelijk, waarna wij kunnen zeggen:
wij zijn er. Helder moet in elk geval zijn dat, als de onderwijswetgeving
aanleiding geeft tot langdurig verzuim of schooluitval – wij hebben
daarover gesproken toen wij het hadden over de basisvorming – op ons
de verplichting rust de knelpunten weg te nemen. Dat geldt ook voor wat ik
maar noem de verticaliteit. Ik vind dat je ervoor moet zorgen dat VMBO-leerlingen
via trajectbegeleiding een plek krijgen in het MBO. Dat kan ook nog verbeterd
worden. Dat staat allemaal in het plan van aanpak dat wij binnenkort verder
zullen bespreken, naar ik aanneem.De heer Van Bommel (SP):Nog even heel precies, omdat de heer Cornielje er zo de nadruk op legt.
Ik zal het straks ook doen, vandaar dat dit mij erg aanspreekt. Wij moeten
zicht krijgen op de dieperliggende oorzaken van het voortijdig schoolverlaten.
Is de heer Cornielje van mening dat wij verder kunnen met de rapporten die
hierover bestaan, of zegt hij dat wij nog meer onderzoek moeten doen, bijvoorbeeld
naar schoolspecifieke factoren?De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Onderzoek vindt voortdurend plaats en dat is maar goed ook.
Sardes is daarmee bezig, evenals het Sociaal en cultureel planbureau
en de onderwijsinspectie. Ik denk dat dit tot aanpassing van beleid moet kunnen
leiden, want het is een zeer ongewenst verschijnsel. Ik denk dat, doordat
de Kamer hieraan in de vorige periode zoveel aandacht heeft besteed, bij sommige
scholen de ogen zijn geopend en zij in ieder geval ertoe aangezet zijn, te
gaan registreren, want dat gebeurde niet eens overal.Mevrouw Kortram (PvdA):U zegt dat er een verband is tussen basisvorming en voortijdig schoolverlaten
en u hebt net twee gezaghebbende instanties genoemd die hetzelfde beweren.
Ik ben benieuwd of er feitelijk onderzoek naar is gedaan. Kunt u wat u zegt
staven met cijfers?De heer Cornielje (VVD):Zeker. Wij hebben dit al gedaan in het debat met staatssecretaris Adelmund.
Zij heeft het toegegeven en zich bereid verklaard het beleid aan te passen.
Er komt meer ruimte voor scholen om te differentiëren naar aard van de
vakken, naar niveau, naar de duur van de basisvorming, enz. Ik heb getracht
in mijn inbreng te zeggen: wij kunnen het wel hebben over het registreren
van schoolverzuim en wij gaan er aan de uitkomstkant beleid op zetten –
dit moet natuurlijk gebeuren – maar belangrijker is dat de basis wordt
verbeterd en dat voorkomen wordt dat mensen uitvallen. Wij moeten komen tot
een zodanige preventie dat optimale ruimte wordt geboden om binnen het stelsel
te blijven. Ik meen dat u dat ook wil, want u hebt een amendement terzake
ingediend. Daar wilt u waarschijnlijk naartoe.Mevrouw Kortram (PvdA):Het is mij bekend dat staatssecretaris Adelmund heeft aangegeven dat zij
de basisvorming wil gaan differentiëren, maar dat was mijn vraag niet.
Wat ik graag wilde weten, is of u ervan op de hoogte bent dat er een relatie
bestaat tussen vroegtijdig schoolverlaten en de basisvorming.De heer Cornielje (VVD):Het antwoord is ja, maar ik kan ook een ander voorbeeld geven. Dat is
de verticaliteit. Ik denk dat het een goede zaak is, leerlingen optimale kansen
te bieden doordat er niet steeds een break is als gevolg waarvan zij steeds
naar andere scholen moeten, zonder dat er sprake is van een longitudinale
leerlijn. Welnu, daarbij hebben wij het over een ontwikkeling waarover wij
jarenlang niet mochten spreken. Dat mag nu weer wél. Als wij dit goed
invullen – daar zijn pilotprojects voor – zullen veel meer jongeren
binnen de bestaande systemen kunnen blijven.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Het behalen van een startkwalificatie is een goed
streven, maar helaas is het niet voor iedereen weggelegd. Verschillende jongeren
hebben immers niet de verstandelijke of psychische vermogens om de daarvoor
noodzakelijke schoolloopbaan te voltooien. Dat betekent dat er voorzichtig
moet worden omgegaan met het beleid ten aanzien van het vroegtijdig verlaten
van het onderwijs. De overheid mag jongeren niet dwingen tot het onmogelijke
en ook niet eisen dat ze voortdurend op hun tenen lopen. Het is daarom belangrijk
dat het ontbreken van capaciteiten tijdig wordt onderkend, zodat de betreffende
jongeren een bij hen passend opleidingstraject kan worden aangeboden dat hen
toeleidt naar een voor hen zo goed mogelijke positie op de arbeidsmarkt en,
breder genomen, in de samenleving.Onder degenen die vroegtijdig het onderwijs verlaten, zijn echter veel
te veel jongeren die wél de capaciteiten hebben om een startkwalificatie
te halen. Ze vallen vooral uit vanwege sociale redenen, zoals onlangs nog
eens in het rapport "Voor wie is de school?" duidelijk is geworden. Met name
voor deze groep is een voortvarende aanpak van het voortijdig schoolverlaten
van groot belang. Op dit terrein mogen wij geen slordigheid, onbetrokkenheid,
nonchalance en het stellen van andere, kortzichtige prioriteiten accepteren.De gewenste aanpak dient te beginnen bij het analyseren van de oorzaken
en het zoveel mogelijk nemen van preventieve maatregelen. Naar ik uit de nota
naar aanleiding van het verslag begreep, krijgt dit langs verschillende lijnen
gestalte. Het is moeilijk na te gaan wat daarvan precies de effecten zijn,
maar ik constateer wél dat het aantal geregistreerde voortijdige schoolverlaters
ook het vorige jaar nog niet afnam.Over het onderwerp preventie zou wel het nodige te zeggen zijn, óók
in relatie met de thuissituatie, maar dit is nu niet aan de orde. Ik wil wél
gezegd hebben dat een harmonische gezinssituatie een stimulerende omgeving
vormt voor de jongere, een omgeving die uiterst waardevol is en waarop wij
zuinig moeten zijn waar deze er is, en moeten aanmoedigen waar die er niet,
niet meer of nog niet is.Voorzitter! De oorzaken zijn vaak in de persoon of zijn of haar leefomgeving
buiten de school gelegen, maar ook wel in het onderwijs. Het onderwijs kan
althans een omgeving bieden die de in de persoon gelegen kenmerken of verleidingen
versterkt. Men denke eens aan de schaalgrootte in het onderwijs. Ik houd het
voor mogelijk dat er een verband is. Diverse onderzoeksresultaten ondersteunen
een dergelijk vermoeden. Natuurlijk, in een grote school – zeg maar
gerust: een mammoetschool – kan een leerling bekend zijn, persoon zijn,
maar hij kan ook – en dat gebeurt hier en daar toch ook – anonimiseren,
onderduiken en "uit het gezicht verdwijnen". Dat zijn factoren die in het
geheel meer dan vroeger een rol spelen, zij het dat vroegtijdig schoolverlaten
ook vroeger voorkwam. Een beroemd voorbeeld, dat ik vaker heb aangehaald,
is Michiel de Ruyter. Daar zijn wij nog altijd trots op. Het hoeft niet altijd
verkeerd uit te pakken. Laten wij het wat relativeren.Een ander aspect is de verticalisering. Ik vond dat collega Cornielje,
die overigens op dit thema recht van spreken heeft, het wat te pessimistisch
voorstelde, als zou hij in het debat namens zijn fractie een eenling zijn
geweest. Ik heb hem altijd heel trouw gesteund op dat punt.Als er eenmaal sprake is van voortijdig schoolverlaten, moet er alles
aan worden gedaan om de betrokken jongeren in staat te stellen om alsnog een
startkwalificatie te halen en hen zodoende een stabiele plaats op de arbeidsmarkt
in het vooruitzicht te stellen. Om deze aanpak optimaal gestalte te kunnen
geven, is adequate registratie en coördinatie op regionaal niveau noodzakelijk.
Dat veronderstelt melding door de scholen van het voortijdig schoolverlaten.
Omdat met het voorliggende wetsvoorstel wordt geprobeerd in
deze behoefte te voorzien, kan mijn fractie zich met de doelstelling van het
wetsvoorstel verenigen. Op enkele onderdelen zou ik echter nog wel wat meer
duidelijkheid dan tot nu toe verstrekt is willen krijgen.Ik kom op het thema melding en registratie. Op dit moment is de registratie
van het voortijdig schoolverlaten nog niet sluitend. Hoe staat het met de
vorderingen op dat punt? Is de verwachting dat de hiaten in de registratie
door coördinatie van de RMC-functie spoedig zullen zijn weggewerkt?Bij aanvaarding van het voorliggende wetsvoorstel zijn de scholen gehouden,
de gemeente informatie te verschaffen over voortijdige schoolverlaters. Bij
ministeriële regeling zullen daar nadere voorschriften voor worden gegeven,
zodat de door de scholen geleverde gegevens ook op landelijk niveau met elkaar
kunnen worden vergeleken, waarop dan vervolgens beleid kan worden ontwikkeld.
De registratie wordt in principe beperkt tot gegevens die in het licht van
de doelstelling noodzakelijk zijn. Mijn fractie steunt die lijn uiteraard.
Wat zullen echter de consequenties zijn van de persoonsgebonden nummers in
het onderwijs? Wij komen daar natuurlijk nog wel over te spreken, maar het
hoort hier ook bij. Betekent invoering van onderwijsnummers dat scholen alleen
maar nummers hoeven door te geven aan de gemeenten en dat zodoende alle aan
het sofi-nummer gerelateerde gegevens van de desbetreffende leerlingen toegankelijk
zijn voor de gemeenten, de contactgemeente, de rijksoverheid en de instellingen
die bij het bestrijden van het voortijdig schoolverlaten zijn betrokken? In
het licht van de doelstelling is dat niet noodzakelijk en vanuit het oogpunt
van privacy daarom ongewenst. Ziet de minister dat ook zo?De minister geeft in de nota naar aanleiding van het verslag aan, dat
de extra administratieve lasten ten gevolge van het voorliggende wetsvoorstel
niet substantieel zijn en daarom geen aanleiding geven tot extra bekostiging.
Je kunt je afvragen hoe de minister tot die inschatting komt, maar het geheel
overziende, lettend ook op de verantwoordelijkheid die de scholen dragen voor
de bij hen ingeschreven leerlingen, heb ik de neiging om op dit punt de beoordeling
door de minister te volgen.Mevrouw Lambrechts heeft ons een amendement voorgelegd met het doel om
de aanmelding sneller te laten plaatsvinden. Op zichzelf zit daar natuurlijk
wat in. Hoe eerder hoe beter als er gecorrigeerd moet worden en met name kan
worden. Dat laatste zou wel eens te maken kunnen hebben met de termijn waarmee
je "erbovenop zit". Wij hebben sympathie voor het voorstel, maar het moet
werkbaar blijven.Mevrouw Kortram legt een koppeling tussen structureel spijbelgedrag en
het euvel dat men met dit wetsvoorstel probeert te bestrijden. Ook daarvoor
begrip. Zij zal er ongetwijfeld nog over komen te spreken, maar toen ik het
amendement tot mij nam, vroeg ik mij wel af wat de administratieve consequenties
ervan waren. Wij moeten het ook weer niet al te zwaar optuigen. Als er sprake
is van structureel spijbelgedrag, dan kan dat de school niet onberoerd laten
en kan ik mij voorstellen dat er dan wat mee gebeurt. Ik sta sympathiek tegenover
het amendement, maar voordat ik ermee instem, wil ik vernemen hoe de minister
de consequenties inschat voor de administratieve verwerking en dergelijke.De bestuurlijke vormgeving van het beleid inzake het voortijdig schoolverlaten,
vertoont een nogal duidelijk onderscheid tussen de toedeling van de verantwoordelijkheden
enerzijds en de uitvoering en financiering anderzijds. In principe zijn de
gemeenten verantwoordelijk voor het beleid inzake het voortijdig schoolverlaten
en verzorgt de contactgemeente de coördinatie van de registratie en van
de concrete aanpak die daarop volgt. Voor een dergelijke aanpak op regionaal
niveau zijn goede redenen en daar is ook niets op tegen. De vraag rijst echter
waarom de contactgemeente niet meer dan nu het geval is, de verantwoordelijkheid
voor het voortijdig schoolverlaten wordt toebedeeld. Als het wenselijk is
om de verantwoordelijkheid zo dicht mogelijk bij de leerlingen en dus bij
de gemeenten te laten, waarom hebben de gemeenten dan geen grotere plaats
in de uitvoering gekregen? Naar onze mening is dit een bestuurlijk knelpunt.
De financiering dwingt immers tot samenwerking op regionaal niveau. Kan de
minister op bestuurlijke gronden verdedigen dat de gemeente verantwoordelijk
is voor het beleid inzake het voortijdig schoolverlaten, terwijl de contactgemeente
verantwoordelijk is voor eventuele sancties? Is er geen gevaar dat de gemeente
wordt aangesproken op haar verantwoordelijkheid en doorverwijst naar de contactgemeente,
terwijl de contactgemeente vervolgens het omgekeerde doet als het aangelegenheden
betreft die in principe lokaal kunnen worden aangepakt? Welke prikkel is er,
behoudens de formele verantwoordelijkheid, eigenlijk voor de met name kleinere
gemeenten om daadwerkelijk gestalte te geven aan het beleid inzake voortijdig
schoolverlaten? Ik bedoel hiermee de bestuurlijke, niet de inhoudelijke kant
van de zaak. Gelet op het probleem en op de verantwoordelijkheden die gebonden
zijn aan de persoon in kwestie, kan ik goed begrijpen waarom deze constructie
gekozen is. Het gaat mij evenwel om de bestuurlijke aspecten en daarom vraag
ik de minister om een nadere uiteenzetting over zijn keuze voor de voorgestelde
bestuurlijke vormgeving.Ik ontvang signalen dat de taakstelling van de RMC-functies nog niet in
alle opzichten helder is. De uitvoering van het communicatieplan voortijdig
schoolverlaten zal daarin hopelijk in voldoende mate in voorzien.Voorzitter! Mijn fractie kan instemmen met de doelstelling van het voorliggende
wetsvoorstel, maar is nog niet geheel overtuigd van de juistheid van de uitgestippelde
route. De minister heeft in zijn antwoord in eerste termijn echter nog alle
gelegenheid om de leden van mijn fractie alsnog van de juistheid van de door
hem gekozen aanpak te overtuigen. Wij hebben een "positieve grondhouding",
zoals dat wel eens wordt genoemd.Mevrouw de voorzitter! Ik ga nu met zeer gemengde gevoelens, meer dan
anders, iets doen. Overigens veronderstel ik dat u eraan meewerkt, want ik
ga ervan uit dat u na mij collega Schutte het woord geeft. Ik maak dus plaats
op dit katheder voor deze gewaardeerde collega, die zijn laatste plenaire
bijdrage zal leveren. Ik ben samen met de minister, zij het in een andere
hoedanigheid, de enige collega in dit debat die ook zijn maidenspeech ongeveer twintig jaar geleden beluisterde. Net zoals toen is het
door de jaren heen steeds een genoegen en belangrijk geweest om naar hem te
luisteren. Het kan wat obligaat klinken, maar ik bedoel het echt geheel anders.
Wij zullen hem missen.(Applaus)De heer Schutte (RPF/GPV):Voorzitter! De slotwoorden van mijn collega Van der Vlies waren kennelijk
binnen de orde; daarom ben ik zo vrij, enkele woorden te spreken die niet
direct met het onderwerp van vandaag te maken hebben, ook herinnerend aan
mijn maidenspeech als Kamerlid. Die ging toen over een nogal technisch onderwerp,
namelijk een wijziging van de Waterleidingwet. Mijn plenaire zwanenzang gaat
over een heel wat gewichtiger probleem, het voortijdig schoolverlaten; een
begrip dat uiteraard niets zegt over het tijdstip waarop ik de Kamer zal verlaten.
Overigens is deze minister na vandaag nog niet van mij af, want aanstaande
maandag hoop ik hem nog één keer te ontmoeten als wij spreken
over het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Hij mag deze belangstelling
voor zijn portefeuille ook zien als uiting van het gewicht dat onze fracties
en ik persoonlijk hechten aan het onderwijsbeleid. De interesse voor de ontwikkelingen
op dat terrein zal ook na volgende week niet verflauwen, zo kan ik hem verzekeren.De centrale doelstelling van het wetsvoorstel, het bevorderen dat alle
jongeren een startkwalificatie behalen, heeft uiteraard onze hartelijke instemming.
Wij mogen er niet in berusten dat jongeren onvoldoende voorbereid de maatschappij
ingaan. In die zin kan het wetsvoorstel op een positieve bejegening rekenen.
Toch kan ik na lezing van de stukken een gevoel van twijfel niet helemaal
onderdrukken. Ik blijf zitten met de vraag of het instrumentarium dat ons
in het wetsvoorstel wordt aangereikt, adequaat is om deze doelstelling te
bereiken.Tegelijkertijd dringt zich een andere vraag op: wat is nu precies de doelstelling
van dit voorstel? De ambitie is iedereen toe te rusten met een startkwalificatie
op niveau 2, maar erkend wordt dat deze kwalificatie niet voor iedereen haalbaar
is. De vraag blijft, wat dan de haalbare concrete doelstellingen van het beleid
inzake voortijdig schoolverlaten zijn. Zijn deze doelstellingen gekwantificeerd
en dus meetbaar? En zijn de instrumenten die zijn en worden ingezet, adequaat
om deze doelstellingen te bereiken?De minister zal dit soort vragen herkennen uit de VBTB-operatie. Die operatie
als zodanig is nu niet aan de orde, maar de daaraan ten grondslag liggende
gedachten zijn mijns inziens wel relevant voor dit onderwerp en dus ook voor
dit wetsvoorstel. Uit de stukken is duidelijk dat het beleid gericht is op
het voorkomen van voortijdige schooluitval en op herplaatsing van zoveel mogelijk
voortijdige schoolverlaters. Wij lezen dat in het schooljaar 1998/1999 39%
van de voortijdige schoolverlaters is herplaatst, een lichte stijging ten
opzichte van voorgaande jaren. Maar welk doel staat de regering nu concreet
voor ogen? Dat blijft in het onzekere, zodat ook moeilijk beoordeeld kan worden
of de juiste maatregelen worden voorgesteld en of er voldoende middelen worden
ingezet.Nu heb ik wel een vermoeden wat de minister zal antwoorden. Hij zal erop
wijzen dat de betekenis van het wetsvoorstel niet overschat moet worden. Het
gaat immers vooral om het wettelijk vastleggen en van een structuur voorzien
van wat al geruime tijd functioneert. Bovendien is dit wetsvoorstel slechts
één maatregel uit een reeks om het ambitieniveau dichterbij
te brengen. En misschien zal hij er ook wel op wijzen dat het decentrale karakter
van het beleid beperkingen stelt aan een al te concrete invulling van doelstellingen
en resultaten. Ik wil dan toch een vergelijking maken met een ander, nog ingewikkelder
beleidsterrein, te weten het onderwijsachterstandenbeleid.Daarover ontvingen we onlangs een rapport van de Algemene Rekenkamer.
De bevindingen van de Rekenkamer liegen er niet om. Maar waar het mij nu om
gaat, is dat volgens de Rekenkamer het ontbreken van meetbare doelen en van
voldoende samenhang in het beleid. Ook het onderwijsachterstandenbeleid is
vooral decentraal beleid. Maar er worden veel centrale middelen voor ingezet
en er bestaat landelijke regelgeving. Dan moet er dus ook op landelijk niveau
inzicht kunnen bestaan in de effectiviteit van het beleid.De minister zegt hierover in de nota naar aanleiding van het verslag dat
in een ministeriële regeling een stramien voor informatieverzameling
zal worden uitgewerkt, dat én voor het lokale niveau én voor
het landelijke niveau sturingsinformatie oplevert die relevant is voor de
aanpak van het voortijdig schoolverlaten. Maar hoe kan de Kamer weten dat
de beschikbaar komende informatie voldoende relevant zal zijn? Kan de minister
al enig inzicht geven in de hoofdlijnen van die regeling?Belangrijk voor de effectiviteit van het beleid zal de te realiseren samenwerkingsstructuur
zijn. In reactie op kritische opmerkingen van de Onderwijsraad op dit punt
wijst de regering erop, dat onzekerheid over het structurele karakter van
de RMC-functie ertoe heeft geleid dat de samenwerkingsstructuur nog geen optimum
heeft bereikt. Maar dankzij dit wetsvoorstel en de structurele financiering
komt aan die onzekerheid een eind. Ik geloof dit graag, maar het blijft de
vraag of de getroffen en voorgestelde maatregelen voldoende zijn. De structurele
financiering is onlangs nog met 10 mln. verhoogd. Dat is uiteraard prachtig,
maar waarom 10 mln. en geen 20 mln. of misschien 5 mln.? En wat wil de regering
concreet bereiken met de manier waarop zij deze centrale middelen wil inzetten?Ik vat mijn oordeel over het wetsvoorstel als volgt samen. Ik zie geen
aanleiding om te twijfelen aan de juistheid van de richting van het beleid,
maar ik kan onvoldoende beoordelen of het beleid adequaat genoeg is om het
ambitieniveau daarvan te realiseren. Ik hoop dan ook dat de minister daar
wat meer inzicht in kan geven. Als het gaat om een weerbarstig probleem als
het voortijdig schoolverlaten is het gevoelen dat wij op de goede weg zijn
namelijk niet voldoende.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie stemt er van harte mee in dat er prioriteit
wordt gegeven aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Het probleem
is evenwel zeer divers, waardoor daarvoor verschillende oplossingen
gevonden moeten worden. Er moet ook getracht worden om zoveel mogelijk maatwerk
voor de individuele leerling te leveren.Wij beseffen ook wel dat de problematiek zeer weerbarstig is, maar als
de zaak op haar beloop wordt gelaten, heeft dat in eerste instantie ernstige
gevolgen voor de jonge mensen die het treft. Immers, in onze steeds meer op
kennis gebaseerde maatschappij zal het voor hen steeds moeilijker worden om
duurzaam een baan te verwerven. Men komt dan heel gemakkelijk in een neerwaartse
spiraal en dat gunnen wij niemand.Opmerkelijk is evenwel de uitspraak van de minister dat een betere registratie
het aantal voortijdig schoolverlaters misschien doet toenemen. Hoewel zo'n
opmerking in eerste instantie heel realistisch lijkt, vraag ik mij toch af
of die geen verkeerd signaal geeft. Ik doel op het signaal dat er een aantal
maatregelen is, maar dat het vertrouwen in de werking ontbreekt. Ook kan het
signaal zijn dat het probleem veel groter is dan men beseft en dat het nu
pas boven water komt. Uit de gegevens maak ik op dat het cijfer de afgelopen
jaren min of meer stabiel is geweest en dat daarop bepaalde correcties op
toegepast worden. Ligt de conclusie die ik zojuist als een signaal heb omschreven
dan niet voor de hand? Hierop verneem ik dan ook graag de reactie van de minister.In het onderhavige wetsvoorstel gaat het erom, niet-leerplichtige leerlingen
die geen startkwalificatie hebben naar die startkwalificatie te leiden. Het
is al gezegd dat het heel goed is om ons te realiseren dat het om een diverse
groep leerlingen gaat. Ik noem eerst die groep leerlingen van wie wij weten
dat zij geen startkwalificatie, zoals genoemd in de wet, kunnen bereiken.
De heer Cornielje heeft hier ook over gesproken. In de schriftelijke ronde
heb ik hieraan al aandacht besteed. Op de vraag of die zich moeten melden,
antwoordt de minister dat dit belangrijk is, omdat wij inzicht in dit probleem
bij de gemeenten willen hebben. Dan wil ik op mijn beurt van de minister vernemen
wat er na evaluatie met die gegevens bij de gemeenten wordt gedaan. Wat is
het nut daar dus van? Als het praktisch nut daarvan niet duidelijk aangegeven
kan worden, zeg ik: doe het dan niet, want het heeft allemaal onnodige administratie
tot gevolg waar niemand blij van wordt.Vervolgens noem ik de groep die met een klein steuntje in de rug naar
de startkwalificatie toe kan groeien. Op dit moment kan men echter een andere
weg kiezen, bijvoorbeeld het werkend leren of misschien wel alleen werken
en op termijn de startkwalificatie. Wij moeten niet te krampachtig proberen
om die mensen naar school terug te leiden. Wij moeten wel een goed traject
uitzetten dat leidt tot de startkwalificatie, ook al duurt dat misschien wat
langer.Tot slot noem ik de moeilijkste categorie, waarbij de oorzaken vaak buiten
het onderwijs liggen. Wij moeten er dus allereerst aan werken om die oorzaken
weg te nemen. De minister legt ook de prioriteit bij deze groep, die weliswaar
het verst verwijderd is van de startkwalificatie, maar die deze toch nog kan
bereiken. In ieder geval kan die groep op een hoger kennisniveau gebracht
worden, maar dat vraagt wel heel veel inspanning. Evenals de minister willen
wij hieraan prioriteit geven. Dat moet te realiseren zijn via oplossingen
die zijn toegesneden op deze individuen.Dat brengt mij – het is een zijstapje – bij die leerlingen
van wie de school zegt er op dit moment niet mee verder te kunnen en die verwijderd
moeten worden. Het is een uitzonderlijke groep; het moet een zeer kleine groep
zijn. We hebben daar allerlei andere zaken ook al over genoemd. Kan nu zo'n
RMC-functie, die zo breed opgezet wordt met zoveel hulpstructuren, daar niet
een bepaalde functie in vervullen? Moet dat niet een beetje meer in elkaar
geschoven worden?De regering zal in de toekomst ook kijken naar een mogelijke koppeling
van het uitvallen bij inburgeringsprogramma's met de RMC-functie. De vraag
van mijn fractie is waarom dat eigenlijk nu niet kan. Immers, je meet dat
toch ook gewoon via de scholen en via de contactgemeenten? Er is dan niet
zoveel aanleiding om te zeggen dat dit nu niet kan.Ik heb al gezegd dat wij positief staan ten opzichte van het voorstel.
We ondersteunen derhalve de meldingsplicht van de scholen aan de gemeente
waar de schoolverlater woont en vervolgens aan de contactgemeente, alsmede
de relatie tot de RMC-functie. Via de RMC-functie krijgen we het mooie regionale
netwerk en dan is de structuur gezet. Het melden kan plaatsvinden en het verwijzen
door de hulporganisaties ook. Maar nu de praktijk. Hoe toetsen we dat het
systeem – de heer Schutte noemde het zo-even ook – inderdaad effectief
is en een duidelijke meerwaarde heeft? Ik zou de regering nogmaals willen
vragen om op dat punt nadrukkelijk in te gaan: hoe toetst u nu de resultaten
die dit voorstel beoogt?We zijn er zeer mee ingenomen dat de Rekenkamer ook eens zal kijken –
ik heb dit ergens gelezen – naar de effectiviteit van deze maatregel.
Laat het niet zo zijn dat de minister denkt, dat wij kritisch staan ten opzichte
van het doel ervan, maar we willen graag ook kijken naar de effectiviteit
ervan, naar het maatwerk dat geleverd wordt en of het inderdaad datgene oplevert
wat we allemaal zo graag willen. Daarom staan wij positief ten opzichte van
het onderzoek.Nog een paar punten wil ik noemen, voorzitter. Allereerst betreft dit
het inspectierapport "Voor wie is de school?". Daarbij blijkt iets wat we
eigenlijk allemaal al wisten, namelijk dat het contact tussen de school en
de leerling een heel belangrijk punt is in het voorkomen van voortijdig schoolverlaten.
Nu zou je kunnen zeggen: waarom gebeurt het dan toch en waarom hebben we dan
die structuur nodig? Misschien heeft de heer Cornielje zo-even wel iets positiefs
aangegeven, namelijk dat door alle discussies scholen er meer op gefocust
worden hoe belangrijk de aandacht daarvoor is. Maar ik wil wel nadrukkelijk
zeggen dat wat mijn fractie betreft niet genoeg beklemtoond kan worden dat
dáár in de eerste plaats de beste oplossingen – via de
scholen en via het directe contact tussen leerling, docent en begeleider –
gevonden kunnen worden.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Ik zou de heer Mosterd op dit punt graag een vraag willen
stellen. Ik ben het zeer eens met zijn analyse dat er op dat punt heel veel
te winnen valt, maar ook heel veel te verliezen is. Wanneer we nu op dit punt
veel willen winnen, dan moeten we ook kijken naar de schoolgrootte en de klassegrootte.
Naar de klassegrootte kijken we al langer, maar hierbij vraag
ik aandacht voor de schoolgrootte. De processen van schaalvergroting hebben
de scholen zo groot gemaakt, dat contacten tussen leerlingen en leraren steeds
minder geworden zijn. Is dat ook een aspect dat hij bij zijn beschouwing in
ogenschouw gaat nemen?De heer Mosterd (CDA):Wanneer u zegt dat die schaalvergroting leidt en heeft geleid tot een
stukje anonimisering, ben ik het helemaal met u eens. Maar de kunst is wel
om op dit moment in die grotere scholen een zodanige kleinschaligheid te organiseren,
dat die anonimiteit niet optreedt en dat de leerling het gevoel heeft bij
een aantal mensen te zitten die hem heel nadrukkelijk kennen, die hem volgen,
die belangstelling voor hem hebben en die met hem een goed traject uitzetten.
Op dit moment zeggen dat de schaalgrootte een stuk terug moet, is iets wat
ik best zou willen en u ook. Dan waren we het dadelijk eens, maar je realiseert
dat niet direct. Daarom wil ik nog een keer op dit punt op deze wijze reageren.Het tweede punt, voorzitter, betreft het melden. Ook hierbij kun je een
aantal opmerkingen maken. Gebeurt het melden wel op tijd? Mevrouw Lambrechts
wil het met haar amendement nog verkorten. Ik hoor graag de reactie van de
minister daarop. Op zich is het, zo vind ik, een sympathieke vraag die zij
via dit amendement bij ons neerlegt. Wordt het voorts wel doorgegeven aan
de mensen die de RMC-functie ook hier gaan vervullen? Komt het bij de juiste
personen terecht? Maar wat uiteindelijk het allerbelangrijkste is, is de schoolverlater
zelf. Als hij de school verlaten heeft, op welk moment merkt hij dan dat er
inderdaad aandacht voor hem is? Kan hij dan ook heel snel voorstellen voor
oplossingen tegemoet zien? Daar gaat het juist om. Als dat niet goed werkt,
is dat melden prachtig, maar dat lost het probleem in wezen niet op. Ik hoor
graag een reactie hierop van de minister.Opmerkelijk vind ik ook dat de schooluitval in de BOL bij het begin van
de opleiding en in het VO in de vooreindexamenklassen zichtbaar is. Dat wisten
wij natuurlijk al. Dan wordt duidelijk: kan ik zo'n opleiding aan, is dat
wat voor mij? Tegelijkertijd wijs ik erop dat vlak voor dat moment –
dat is wel iets later dan de basisvorming – de school een heel duidelijke
invloed kan hebben in het sturen van de leerling naar de juiste plaats. Dan
komt het hele netwerk dat er achteraan zit niet in actie. Ik wil dat punt
nadrukkelijk naar voren brengen. Laten wij inderdaad accenten bij scholen
leggen in het beter en eerder sturen van leerlingen naar de juiste weg. Hoe
positief de CDA-fractie de aandacht voor het voortijdig schoolverlaten en
de RMC-functie ook waardeert, bij haar bestaat zorg dat de oplossingen vaak
te gemakkelijk naar structuuroplossingen gaan, terwijl de persoonlijke relatie
tussen de school en de leerling veel belangrijker is, juist in het voorkomen
van het voortijdig schoolverlaten.Mijn fractie vindt ook de financiële evaluatie een punt van aandacht.
Gemeenten klagen al geruimere tijd dat zij onvoldoende middelen krijgen voor
de uitvoering van de Leerplichtwet. Hoe zit het met de kosten en de vergoedingen
voor de contactgemeenten en voor de andere gemeenten? Het zou goed zijn dat
wij bij de evaluatie daarin inzicht kunnen krijgen en dat de minister kan
laten zien: gemeenten hebben die kosten moeten maken, maar daar staat die
vergoeding tegenover, die verdeling is juist of niet juist en ik stel een
bepaalde herverdeling voor om een beter resultaat te krijgen.Mijn fractie vindt de doelstelling om het voortijdig schoolverlaten tegen
te gaan door de RMC-functie wettelijk vast te leggen zeer belangrijk. Wij
willen dat de regering zich ook vooraf duidelijk afvraagt hoe straks de effectiviteit
van de maatregelen wordt gemeten. In dat verband verwijs ik nogmaals naar
een opmerking van de Onderwijsraad over de samenwerkingsstructuur, dat het
gaat om expliciete doelen die controle op bereikte doelen en verrichte inspanningen
mogelijk maken. Kan de minister toezeggen dat wij dat straks expliciet kunnen
toetsen?Ik heb nog een opmerking over het amendement van mevrouw Kortram. Ik begrijp
haar bedoelingen, maar vraag mij alleen af of niet de school op dit punt in
eerste instantie aan zet is. Graag hoor ik de reactie van mevrouw Kortram
en van de minister.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! De kop van het artikel in de NRC van gisteren zegt genoeg
over de noodzaak van dit debat: bestrijding schooluitval niet gelukt. Het
beleid om alle jongeren een diploma te laten behalen lijkt daarmee mislukt,
zo vervolgt het artikel. Ik ben van mening dat deze conclusie kan worden getrokken,
omdat het voortijdig schoolverlaten nog steeds niet bij de wortel wordt aangepakt.
Het probleem van voortijdig schoolverlaten komt niet uit de lucht vallen,
maar moet worden opgevat als een symptoom. Er is werkelijk iets mis met ons
onderwijs, als jaarlijks tienduizenden jongeren de school zonder diploma verlaten.Gisteren kregen wij de voortgangsrapportage voortijdig schoolverlaten.
Daaruit kunnen wij opmaken dat het aantal voortijdig schoolverlaters niet
toe- of afneemt. Het schommelt steeds rond de 40.000. De minister laat in
de voortgangsrapportage weten dat dit cijfer niet 100% betrouwbaar is. Er
zijn ook andere bronnen, die een ander beeld geven. Hoe verhouden bijvoorbeeld
de cijfers uit de voortgangsrapportage zich tot die uit de schoolverlatersbrief
2000 van Arbeidsvoorziening? De minister geeft de voorkeur aan de cijfers
van de regionale meld- en coördinatiefunctie. Dat lijkt terecht, omdat
een directe meting betrouwbaarder is dan een globale schatting. Het verschil
tussen de directe meting en de globale schatting is echter zo groot, 40.000
ten opzichte van 65.000, dat dit vragen oproept. Hoe verklaart de minister
dit enorme verschil? Wat zegt dat over de betrouwbaarheid van de RMC-cijfers?De Onderwijsraad vindt de invoering van het onderwijsnummer noodzakelijk,
om te komen tot een betrouwbare en inzichtelijke registratie, en pleit voor
uitvoering van een definitiestudie, die als basis moet dienen voor de registratie.
De raad zegt daarmee eigenlijk, de huidige metingen onvoldoende en onbetrouwbaar
te vinden. Hoe denkt de minister dan toch met een betrouwbaar beeld te kunnen
komen op basis van die cijfers? Overigens deel ik de mening dat niveau 1 niet
als ongekwalificeerd moet worden gebrandmerkt. Deze categorie hoort dan ook
niet thuis in de statistieken. Het is juist deze categorie leerlingen die
na een vaak langdurige negatieve leerervaring uiteindelijk de eind streep
haalt. Deze mensen moeten niet worden gestraft, maar beloond.In de voortgangsrapportage wordt een tamelijk positief beeld geschetst
van de ontwikkelingen met betrekking tot het beleid rond voortijdig schoolverlaten.
De minister toont zich optimistisch, en verwacht dat het aantal voortijdig
schoolverlaters in 2006 met 30% zal zijn teruggebracht, en in 2010 zelfs met
de helft. Zo heeft hij dat immers in Lissabon afgesproken. Ik heb al eerder
gezegd dat die doelstelling bijzonder ambitieus is. Ik betwijfel dan ook of
de voorgestelde maatregelen voldoende zullen zijn om die ambitie waar te maken,
temeer omdat de minister zelf al meldt dat de wettelijke verplichting tot
registratie de komende jaren mogelijk zal leiden tot een stijging van het
aantal gemelde voortijdig schoolverlaters. Hoe realistisch is dan de doelstelling
die in Lissabon is afgesproken?De heer Rabbae (GroenLinks):Wil collega Van Bommel daarmee zeggen dat wij het streefcijfer moeten
loslaten? Of bepleit hij juist een zwaarder instrumentarium om de halvering
te bereiken?De heer Van Bommel (SP):Ik ben voor realistische doelstellingen, die haalbaar zijn, met een plan
van aanpak. Ik heb niet de indruk dat één en ander hier op elkaar
is afgestemd. Ik denk dan ook dat er meer nodig is om die ambitieuze doelstelling
van de helft minder schoolverlaters in 2010 daadwerkelijk te halen.De heer Rabbae (GroenLinks):De SP wil dat toch wel bereiken?De heer Van Bommel (SP):Wij willen het voortijdig schoolverlaten fors terugdringen, absoluut.
Maar het heeft geen zin, doelstellingen te formuleren, tegelijkertijd aan
te geven dat de cijfers niet 100% betrouwbaar zijn, vervolgens te zeggen dat
door een betere meting het cijfer omhoog kan gaan, en dan tegelijkertijd vast
te houden aan de eerder geformuleerde doelstellingen. Ik denk dat je het jezelf
dan nagenoeg onmogelijk maakt om je eigen doelstellingen te halen.Voorzitter! Zoals gezegd, is de doelstelling bijzonder ambitieus. Ik vraag
mij dan ook af, of die op deze manier te halen is. De centrale vragen bij
het thema voortijdig schoolverlaten zijn wat de SP betreft: waar liggen de
oorzaken, en hoe zijn die weg te nemen? Uit het onderzoek "Voor wie is de
school?", dat voortkomt uit de motie-Kortram, kan een aantal heldere conclusies
worden getrokken, waarmee we veel meer zouden moeten doen. Uit dat onderzoek
blijkt dat leerlingen het sociale aspect op school het leukst vinden. De omgang
met docenten en medeleerlingen is voor 38% van de leerlingen bepalend voor
het antwoord op de vraag, wat ze het leukst vinden op school. Het schoolklimaat
kan dus veel bijdragen aan het je thuisvoelen op school. Uit het onderzoek
blijkt ook dat leerlingen zich eraan storen, als laat naar de oorzaken van
hun verzuim wordt gevraagd. Het amendement-Kortram, waarin een relatie wordt
gelegd tussen schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten, verdient dan ook
steun, mits uitvoerbaar. Ik hoor graag de reactie van de minister op administratieve
gevolgen van aanneming van het amendement. Maar in principe staat de SP-fractie
daar zeer positief tegenover.Voorzitter! Leerlingen willen zich ook op school gekend voelen. Hier wreekt
zich het feit, dat veel klassen nog steeds te vol zijn, dat veel scholen te
groot zijn en dat de anonimiteit genadeloos toeslaat. Het schoolklimaat blijkt
vooral bij leerlingen in VWO en MAVO van groot belang te zijn. Volgens meer
dan een kwart van de VWO-jongeren die voortijdig de school verlaten, speelt
het schoolklimaat een doorslaggevende rol, terwijl dit voor het voortgezet
onderwijs als geheel 11% is. Met het verbeteren van het schoolklimaat is dus
vooral in VWO/MAVO een wereld te winnen. Daarbij kunnen factoren als schoolgrootte
en les krijgen op verschillende locaties niet buiten beschouwing worden gelaten,
want het is juist schaalvergroting die heeft bijgedragen aan de toenemende
anonimiteit. Waarom is er in de aanpak van de minister nauwelijks tot geen
aandacht voor de schoolgrootte en de daaruit voortvloeiende anonimiteit?Enkele jaren geleden besloot de Kamer, naar aanleiding van langdurig Amerikaans
onderzoek, dat klassenverkleining wenselijk was om betere resultaten te boeken.
In de VS is inmiddels ook de schoolgrootte als factor ontdekt bij vragen over
schoolklimaat, veiligheid en schooluitval. Ik pleit daarom voor nader onderzoek
naar de relatie tussen schoolgrootte en schooluitval en voortijdig schoolverlaten.
Is de minister bereid, daarnaar nader onderzoek te laten verrichten?De heer Cornielje (VVD):Ik heb een vraag over de orde van dit debat. Dit zijn allemaal vragen
over het plan van aanpak, waarover een voortgangsrapportage voorligt. De SP-fractie
heeft niet meegedaan aan de schriftelijke voorbereiding van het wetsvoorstel,
maar het zou goed zijn als zij nu wel iets over het wetsvoorstel zegt en niet
over het totale beleid.De heer Van Bommel (SP):Ik denk dat ik dat in mijn hele bijdrage doe, maar wij kunnen niet om
de inhoud van dit vraagstuk heen. Wij hebben het immers over meten, definiëren
en evalueren. Al die zaken moeten wij hier eerst bespreken voordat wij op
basis van de uitkomsten daarvan kunnen doorspreken over de inhoud.De voorzitter:Volgens mij bedoelt de heer Cornielje ook dat uw fractie misschien op
een gezamenlijke behandeling van die zaken had moeten aandringen. Op dit moment
ligt het wetsvoorstel immers voor. Misschien kunt u daar zoveel mogelijk rekening
mee houden.De heer Van Bommel (SP):Ik zal daar in het vervolg van mijn betoog zoveel mogelijk rekening mee
houden.Leerlingen noemen ook aspecten van het onderwijsleerproces als boosdoener.
Gehekeld worden de niveauverschillen, het gebrek aan tijd van leraren en het
aan hun lot overlaten van leerlingen met een achterstand. Je kunt ook moeilijk
anders verwachten: leraren en schoolleiders schreeuwen om ontwikkeltijd om
de onderwijsvernieuwing in het voortgezet onderwijs verantwoord te kunnen
invoeren en voelen zich genoodzaakt om leerlingen naar huis te sturen om studiedagen
te kunnen beleggen. Het is logisch dat leerlingen dan het idee krijgen dat
de school er niet voor hen is, maar voor zichzelf. Niet alleen leerlingen,
maar ook leerkrachten raken langzaam maar zeker de weg kwijt in het onderwijs.
De introductie van de basisvorming en de tweede fase heeft duidelijk gemaakt
dat er meer tijd en geld nodig is om dergelijke ingrijpende
veranderingen door te voeren. Die les moet worden geleerd en moet bij de totstandkoming
van het VMBO worden toegepast. Juist daar is het schoolklimaat van groot belang
en kan meer individuele aandacht voor leerlingen mogelijke uitval voorkomen.
Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat scholen het VMBO kunnen invoeren zonder
negatieve gevolgen voor het schoolklimaat?De moeilijke doorstroming van VBO naar MBO is al langer bekend. Veel leerlingen
die vanuit het VBO naar het MBO gaan, krijgen het daar moeilijk, zowel met
het niveau als met de schaal van de ROC's. De veel te ver doorgeschoten schaalvergroting
in het MBO heeft van de opleidingen onpersoonlijke leerfabrieken gemaakt,
waar leerlingen het gevoel krijgen dat zij aan hun lot worden overgelaten.
In combinatie met de situatie op de arbeidsmarkt wordt de verleiding voor
jongeren om zonder diploma de arbeidsmarkt op te gaan, wel erg groot. Voor
deze jongeren ontstaan de problemen pas wanneer de economische voorspoed in
een recessie overgaat. Alles moet in het werk worden gesteld om deze jongeren
toch een diploma te laten halen.De SP-fractie is er niet gerust op dat aanneming van dit wetsvoorstel
zal leiden tot het gewenste resultaat, de afspraken uit Lissabon. De discussie
gaat te veel over het hoe en waarom van het meten, over de vraag of er landelijke
richtlijnen voor de melding moeten komen en over andere zaken die met de uitvoering
te maken hebben. Om het voortijdig schoolverlaten substantieel en blijvend
te verlagen, zal meer nodig zijn. Kostbare maatregelen zoals schaalverkleining,
meer toezicht en ondersteuning en werkdrukvermindering voor leerkrachten,
zodat er meer tijd is voor individuele leerlingen, zullen daarvoor noodzakelijk
zijn.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Met uw instemming wil ook ik mijn gevoelens jegens collega
Schutte heel kort de vrije loop laten voordat ik toekom aan het voorliggende
thema.De voorzitter:Ik vind het goed, maar de vraag is of ook de heer Schutte het goed vindt.
Daarover twijfel ik, maar ga vooral uw gang.De heer Rabbae (GroenLinks):Gelet op zijn bescheidenheid, zal hij altijd "nee" zeggen, maar dit is
waarschijnlijk het enige onderwerp waarbij hij geen inspraak behoeft. In tegenstelling
tot collega Van der Vlies kende ik collega Schutte 20 jaar geleden niet, maar
ik heb laatst wel een foto van toen op televisie gezien. Het frappeerde mij
dat hij fysiek absoluut geen spoor draagt van dit werk; geestelijk is hij
natuurlijk nog rijker geworden. Volgens mij komt dat vanwege de sereniteit
waarmee hij dit werk heeft gedaan. Daarin ligt natuurlijk ook het advies en
de wijsheid opgesloten om weg te blijven van de macht, want dan gaat het je
goed.De voorzitter:Ik zal maar niet vragen hoe u daar zelf over denkt, maar ik begrijp dat
u nu verder gaat met het wetsvoorstel.De heer Rabbae (GroenLinks):Ja.Wij weten allemaal dat dit een ernstig probleem is. De vraag is of wij
met dit wetsvoorstel genoeg instrumenten hebben ontwikkeld om deze problematiek
aan te pakken. De minister doet zijn best om met dit voorstel verder uitval
te voorkomen, althans te verminderen, maar het komt mij voor dat wij niet
verder zijn gekomen dan het ontwikkelen van een administratief kader voor
het lokaliseren en doorgeven van het probleem. Inhoudelijk gezien is er nog
niet zoveel ontwikkeld om de overtuiging te hebben dat het niet alleen een
administratief kader is, maar dat wij de komende tijd ook inhoudelijk gezien
goed bezig kunnen zijn. Ik realiseer mij heel wel dat de minister en wij vanuit
Den Haag eigenlijk ook niet bij machte zijn om dat alles binnen de scholen
te gaan ontwikkelen, omdat het immers een zaak voor de scholen is, samen met
de gemeenten. Toch zouden wij de overtuiging moeten hebben dat de minister
niet alleen maar de administratieve aspecten goed in de gaten houdt, maar
ook de inhoudelijke aspecten die daarbij een rol spelen goed in kaart heeft.
Wat dat betreft mis ik wel een aantal indicaties van mogelijke oorzaken. Natuurlijk
is 3% uitval macro gezien niet zoveel, maar 40.000 à 60.000 jongeren –
afhankelijk van de statistiek – is toch niet niks! In die zin is het
een grote strijd en mijn fractie pleit er dan ook voor om het over vier jaar
de helft te laten zijn. Daarop wil zij de minister ook afrekenen. Elk jaar
40.000 jongeren die uitvallen zonder diploma is natuurlijk een groot probleem.
Ik herhaal maar weer eens dat als een onderneming als Philips elk jaar 40.000
televisietoestellen zou weggooien, de zaak allang gereorganiseerd was, maar
wij hebben tot nu toe, althans tot de komst van deze minister, op dit punt
toch niet helemaal zo goed geopereerd.In aanvulling op hetgeen al is gezegd, voorzitter, kan uitval inderdaad
verschillende oorzaken hebben. Het kan zitten in het gezin; echtscheidingen,
problemen in het gezin beïnvloeden natuurlijk ook het kind thuis, en
zeker op school. De relatie tussen de ouders en de school is vaak afwezig.
Het gaat natuurlijk te ver om dat wettelijk te regelen, dat begrijp ik heel
wel, maar contact tussen ouders en school om wederzijdse alertheid in acht
te nemen had toch minstens in de wetsgeschiedenis opgenomen moeten worden
als wens van de Kamer en de minister. Maar helaas is dat niet gebeurd.De heer Cornielje (VVD):Waarom heeft GroenLinks dat niet in de wetsgeschiedenis laten opnemen
door bij te dragen aan de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel?De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Dat is juist, maar als je ineens ziek wordt, ben je ook als
Kamerlid uitgepraat! Dat is dus geen excuus, maar een verklaring!Uit de hoorzittingen die wij in 1997 hebben gehouden kwam heel sterk naar
voren dat de begeleiding van de leerlingen een cruciale rol speelt bij de
kinderen die wij daar toen ontvangen hebben. Op het moment dat zij zich konden
identificeren met één docent die als het ware hun lot in handen
nam, kwamen zij weer terug naar school. Dat is een fundamenteel aspect dat
de scholen zich toch zouden moeten aantrekken. Vervolgens denk ik aan wat
ik zou willen noemen onze eigen uitval, de uitval aan de kant van de overheid.
Met name de outputfinanciering "dwingt" sommige instellingen om risicoleerlingen
een deur verder te wijzen en niet op te nemen. Elke onderwijsvernieuwing heeft
zo zijn eigen slachtoffers in de sfeer van uitval, of het nu
gaat om het studiehuis, de VMBO of de basisvorming. Het gaat er niet om of
wij die ideologisch of politiek afwijzen, daarover komen wij op andere momenten
nog wel te spreken, maar objectief gezien moeten wij dat toch wel vaststellen.
Bij de ene vernieuwing is dat weinig, bij de andere veel. Dat is voor ons
een les om straks bij andere vernieuwingen ook naar dit aspect te kijken en
niet alleen naar de positie van scholen, leerkrachten, enz. Het ene heeft
met het andere te maken.Verder is er de "groene pluk": werkgevers die, op zoek naar werknemers,
jongeren van school wegplukken om hen in hun bedrijf aan het werk te zetten.
Ik vroeg de minister een jaar geleden om dit probleem in het overleg met de
sociale partners aan de orde te stellen. Wat heeft dit overleg opgeleverd?
En dan de bijbaantjes. Uit een onderzoek van twee jaar geleden van een Trouw-journalist
bleek dat jongeren met een bijbaan vaak zo moe zijn, dat zij op bed moeten
blijven liggen terwijl hun leeftijdgenoten naar school gaan. Een en ander
kan cumuleren tot een patroon van chronisch verzuim. Dit zijn een aantal aspecten,
los van de inhoudelijke pedagogische aanpak van de school, waarmee wij rekening
moeten houden. Me dunkt dat het administratief raamwerk en deze aandachtspunten
bij elkaar een patroon kunnen bieden dat schooluitval maximaal kan tegengaan,
waardoor wij over vier jaar ongetwijfeld met genoegen van een halvering zullen
kunnen spreken.Het is mijn overtuiging dat het tweedekansonderwijs meestal wordt gebruikt
door hoger opgeleiden en niet door laaggekwalificeerden. Is de minister bereid
om te experimenteren met een beperkt vouchersysteem voor jongeren die hun
eerste kans hebben gemist en in een later stadium alsnog aan hun carrière
willen werken? Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Mijn laatste punt betreft het volgende: waarom besteedt de minister in
dit wetsvoorstel geen aandacht aan het primair onderwijs? Ook op dat niveau
vallen immers kinderen uit. Om verschillende redenen is die uitval soms definitief.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Ik hoop dat de heer Rabbae zich realiseert dat wij het nu
hebben over 16-plussers. Zoveel daarvan zitten er niet in het primair onderwijs.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat klopt en daarom vraag ik waarom die niet in dit wetsvoorstel zijn
opgenomen. Ik vind dat segment net zo belangrijk als de 16-plussers.Mevrouw Lambrechts (D66):Voor dat segment is er een ander wetsvoorstel.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat wetsvoorstel is niet toegespitst op de reïntegratie van uitgevallen
leerlingen. Uiteraard is er de schoolplicht en zijn er schoolplichtambtenaren,
maar het lijkt me goed om een sluitend systeem voor de drie segmenten te creëren.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Hoezeer het nodig is om aandacht te besteden aan schooluitval,
blijkt weer uit de cijfers die gisteren zijn gepubliceerd: bijna 40.000 uitvallers
in één jaar. Het goede nieuws vergat de heer Van Bommel te melden:
veel meer leerlingen dan voorheen hervatten hun opleiding na een tijdje. Kennelijk
is het mogelijk om jongeren opnieuw voor een opleiding te interesseren. Dat
laatste betekent in mijn ogen dat hetgeen wij vandaag met het onderhavig wetsvoorstel
proberen te regelen wel degelijk een bijdrage kan leveren aan het probleem
van voortijdig schoolverlaten.Desalniettemin hebben wij de indruk dat in dit wetsvoorstel een aantal
zwakke plekken zitten. Ik heb daarover welgeteld zeven opmerkingen. Allereerst
de meldplicht: er moet gemeld worden als jongeren ten minste twee aaneengesloten
maanden zonder geldige reden niet naar school zijn gekomen.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik wil even terugkomen op uw eerste opmerking. U legt een relatie tussen
het feit dat steeds meer leerlingen terugstromen en de stelling dat wij in
staat zijn om hen opnieuw te interesseren voor school. Ik wil toch even wijzen
op de uitkomsten van het onderzoek "Voor wie is de school?". Daaruit blijkt
dat meer dan 90% van de leerlingen aangeeft zeker weer een school te willen
bezoeken. Ik denk dat dit element ook een rol speelt.De voorzitter:Mevrouw Kortram, u moet straks in uw eigen termijn maar zeggen wat u vindt.
U mag wel vragen stellen, maar uw eigen opvattingen hoor ik graag straks.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb ook niet echt een vraag kunnen ontdekken, dus ik ga maar gewoon
verder met mijn betoog.Er geldt een meldplicht, nadat jongeren tenminste twee maanden zonder
geldige reden niet naar school zijn geweest. Dat is de hoofdregel. Daar kan
van worden afgeweken, maar dat is wel de hoofdregel. In onze ogen is die periode
toch te lang. Een snelle melding en het snel zoeken van contact zijn belangrijke
succesfactoren. Hoe eerder er weer contact is, des te groter is de kans dat
een jongere weer te motiveren is. Ik heb een amendement laten voorbereiden
om van die twee maanden één maand te maken; daarmee wordt die
heel lange periode in ieder geval met de helft teruggebracht.Het tweede zwakke punt is dat alleen jongeren die op school zitten, vroegtijdig
kunnen uitvallen. Wie meldt de jongere, die na VBO of VMBO gaat werken? Wie
benadert die jongere actief om alsnog een startkwalificatie te behalen? Er
zijn nogal wat van dat soort jongeren. Zij hebben alleen een VBO-diploma of
een MAVO-C-diploma en zij gaan vervolgens werken. Er is eigenlijk niemand
die deze jongeren aan hun jasje trekt. Dat is een heel grote groep, vooral
op dit moment, omdat er nu natuurlijk heel veel baantjes te vinden zijn. Heeft
de minister hierover nagedacht? Hoe bereiken wij die jongeren?Een derde zwakke punt vormen de witte vlekken in de scholings- en begeleidingsvoorzieningen.
Melden is aardig en registreren is leuk, maar als er daarna niets volgt in
de vorm van begeleiding of scholing, of een combinatie van beide, heeft het
eigenlijk weinig zin. Nog lang niet overal zijn voorzieningen waar jongeren,
die gemeld zijn, ook daadwerkelijk begeleiding kunnen krijgen. Wij hebben
daar eerder met de staatssecretaris over gesproken in een groter kader, namelijk
in verband met jongeren in de leerplichtige leeftijd. Maar de situatie is
natuurlijk niet echt anders voor deze jongeren, die net buiten
de leerplichtige leeftijd vallen. Dat geldt vooral voor jongeren van zeventien,
achttien of negentien jaar. De benodigde voorzieningen zijn dus ook niet echt
anders. Er is ruim een jaar geleden een motie op dit punt ingediend, die Kamerbreed
is ondersteund. Er zou onderzoek naar gedaan worden. Ik weet dat dit onderzoek
uitgevoerd wordt, maar het duurt wel heel erg lang. Eigenlijk is dit natuurlijk
een vraag voor de staatssecretaris, maar omdat het probleem bij dit onderwerp
ook speelt, kan de minister misschien toch zeggen wanneer de uitkomsten van
het onderzoek beschikbaar komen. Ik hoop dat hij en de staatssecretaris dan
ook bereid zijn om vervolgens over dit onderdeel verder te praten. Hoe geven
wij alle jongeren die aangemeld zijn, ook echt de begeleiding die zij nodig
hebben?De sancties vormen het vierde zwakke punt. Scholen die niet melden, kunnen
uiteindelijk toch weer met een bekostigingssanctie te maken krijgen. Wij hebben
er hier al verschillende keren over gesproken dat dit eigenlijk een heel vervelende
sanctie is, die niet in relatie staat tot de overtreding waarvan sprake is,
namelijk het slechts niet of te laat melden van een leerling. Deze sanctie
zal ook welhaast nooit worden toegepast. De sanctie die de VNG voorstelt,
namelijk een strafbepaling gericht op de persoon van de directeur, wordt afgewezen.
Daar kan ik mij ook iets bij voorstellen. Ik vraag daarom opnieuw of de sanctie,
die ik eerder heb voorgesteld, van een officiële berisping die gepubliceerd
moet worden in de eigen schoolgids, voor dit soort zaken niet beter geschikt
is.De heer Mosterd (CDA):Wat is de relatie tussen de sanctie die u voorstelt en uw amendement?
Als uw amendement wordt aangenomen, wordt de situatie natuurlijk nog veel
gevaarlijker. Dan geldt immers dat, als een leerling drie of vier weken niet
naar school gaat omdat hij zogenaamd ziek is en de school dit niet goed kan
controleren, de school meteen in de sanctiesfeer terechtkomt. Beseft u welke
relatie er is?Mevrouw Lambrechts (D66):Dat zegt meer over het probleem dat de sanctie niet op maat gesneden is.
De enige sanctie die er altijd is, is de bekostigingssanctie. Het zegt niet
zoveel over de betekenis van een kortere periode voor de melding van een leerling.De heer Mosterd (CDA):Dat kan wel zo zijn, maar als de schoolleider dit gezien de korte periode
niet meldt en een sanctie opgelegd krijgt, moet je je afvragen of dit terecht
is en of hij dat wel precies kon weten.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik zei al dat ik het VNG-voorstel om via een strafbepaling de directeur
erop aan te spreken niet gepast vind in dit geval. Ook dat vind ik heel erg
ver gaan. Noch de strafsanctie noch de bekostigingssanctie vind ik gepast.
Laten wij hier afspreken – dat moet in principe iets zijn waar de scholen
achter kunnen staan – dat als iemand echt nalatig is geweest op dit
vlak een officiële berisping, zoals bijvoorbeeld in de medische wereld
ook bekend is, op haar plaats is. Misschien zijn ook andere vormen denkbaar.
Ik doe een voorstel en vraag de minister mee te denken over andere vormen
van sancties.Voorzitter! Ik kom tot het punt van de privacy en het ontbreken van voorschriften
om gegevens na vijf jaar te vernietigen. In de nota naar aanleiding van het
verslag valt te lezen dat de nieuwe Wet bescherming persoonsregistraties en
de Wet bescherming persoonsgegevens voldoende voorzien in een verantwoorde
omgang met persoonsgegevens. Naar aanleiding van het inmiddels fors gewijzigde
wetsvoorstel onderwijsnummer heb ik daar een vraag bij. Blijkens dat wetsvoorstel
vindt de regering, mede natuurlijk naar aanleiding van de reactie van de Kamer,
het wel degelijk nodig om aanvullende afspraken te maken over beveiliging,
gebruik en vernietiging van die persoonsgegevens. Is hier iets dergelijks
ook niet op zijn plaats? Worden deze bestanden, waarin op zijn minst wordt
vastgelegd wie wanneer en waar de school heeft verlaten, op enig moment vernietigd?
Wij hebben het onderwijsnummer registratiekamerproof gemaakt. Is dit wetsvoorstel
eigenlijk wel registratiekamerproof?Ik kom tot de koppeling met het onderwijsnummer waarover de heer Cornielje
sprak. Is die koppeling er wel zo direct als daarnet werd verondersteld? In
de nota naar aanleiding van het verslag lees ik: het tot op de persoon herleidbare
gebruik van het onderwijsnummer is echter beperkt tot de taken van de gemeente
in het kader van de Leerplichtwet, de RMC-wet en de Wet inburgering nieuwkomers.
De wet waarover wij het nu hebben, is geen van drieën, want dit de Wet
op het voortgezet onderwijs.De heer Cornielje (VVD):Dit is de RMC-wet.Mevrouw Lambrechts (D66):Zij heet niet zo, maar Wet op het voortgezet onderwijs. Als waar is wat
de heer Cornielje zegt, namelijk dat het een op een is, begrijp ik niet wat
bedoeld wordt met hetgeen ik net citeerde uit de nota naar aanleiding van
het verslag. Ik hoor daar graag de reactie van de minister op. Per slot van
rekening moeten wij dit goed geregeld hebben. De gegevens moeten niet te lang
ergens opgeslagen liggen zonder dat iemand dat weet, waardoor verkeerd gebruik
mogelijk is.Voorzitter! Ik wil het nu hebben over de doelmatigheid. Vorige week hebben
wij het rapport van de Rekenkamer over de rechtmatigheid en doelmatigheid
van het onderwijsachterstandenbeleid ontvangen. De kritiek van de Rekenkamer
op dat beleid past naadloos op de kritiek die de Onderwijsraad eerder heeft
geformuleerd ten aanzien van dit wetsvoorstel, namelijk dat het ontbreekt
aan expliciete doelen en het instrumentarium om na te gaan of die doelen bereikt
worden. Ik heb dit de collega's Mosterd, Van der Vlies en Schutte al horen
verwoorden. Ik moet eerlijk toegeven dat ik eerder niet het juiste gewicht
heb toegekend aan dit oordeel van de Onderwijsraad en dat ik daar, gelet op
het inmiddels verschenen rapport van de Rekenkamer, nu met heel veel zorg
kennis van neem. Geldt dit ook voor de minister? Wat gaat hij doen? Is hij
bereid met ons te zoeken, ook in het kader van de verantwoording op de derde
woensdag van mei, naar meet- en toetsinstrumenten, gerelateerd aan die doelstelling?Tot slot merk ik op, voorzitter, dat het mijn overtuiging is – daarmee
kom ik een beetje in de buurt van de opvatting van de heer Van Bommel –
dat de huidige inrichting van ons onderwijs, waarbij ik denk aan het MBO,
de basisvorming, de tweede fase en straks het VMBO, de schooluitval eerder
bevordert dan tegengaat. Ten aanzien van alle programma's is
gezegd dat zij overladen en versnipperd zijn. Dat jaagt leraren en ook leerlingen
de school uit. Daar moeten wij wat aan doen. Dat wilde ik in dit kader graag
gezegd hebben.Mevrouw Kortram (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Mijn fractie is van oordeel dat, juist omdat de
samenleving steeds complexer wordt en de arbeidsmarkt steeds meer om geschoolde
krachten vraagt, wij de ambitie "iedere schoolverlater een startkwalificatie"
hoog moeten houden. Wij beschouwen dit wetsvoorstel, gericht op de invoering
van een meldplicht voor niet-leerplichtige voortijdige schoolverlaters, dan
ook als een noodzakelijke schakel van een sluitende aanpak van het voortijdig
schoolverlaten.Sommige gemeenten geven aan dat er meer zicht en meer greep is op voortijdig
schoolverlaten en dat er ook meer actie wordt ondernomen. Dat is een goede
zaak. Tegelijkertijd geven zij echter aan dat er zwakke schakels bestaan waardoor
geen sluitende aanpak mogelijk is. Wij maken ons zorgen over die schakels
en over de schakels die in tijd gezien aan de schooluitval van 18- tot 23-jarigen
voorafgaan. Ik geef hiermee aan dat men in het kader van dit wetsvoorstel
ook preventief bezig dient te zijn.Voorzitter! Dit is ons eerste hoofdpunt. Het voortijdig schoolverlaten
door leerplichtigen en niet-leerplichtigen gebeurt immers niet vanaf het ene
op het andere moment. Daaraan gaan meestal spijbelen en schoolverzuim vooraf.
Een sluitende aanpak ontstaat alleen wanneer ook bij spijbelen en schoolverzuim
succesvol wordt gewerkt. Dat begint al bij de leerplichtige leerlingen. Echter,
de aanpak van leerplichtigen vormt al een zwakke schakel in het geheel. Scholen
voeren geen helder verzuimbeleid. Het spijbelen van leerplichtige leerlingen
neemt toe in plaats van af. Ik vind het te gemakkelijk om dit te verklaren
met een betere registratie. Gemeenten hebben gebrek aan leerplichtformatie
en -deskundigheid; daarover ontvangen wij signalen. De directeur van de VNG
gaf nog onlangs aan dat een kwart van de gemeenten de wettelijke plicht inzake
een jaarverslag over het gevoerde leerplichtbeleid niet kan uitvoeren. Vooral
bij gemeenten met minder dan 50.000 inwoners komt de leerplichthandhaving
niet van de grond, zo stelde hij. Echter, ik sprak deze week nog iemand van
een veel grotere gemeente en hij meldde mij dat de leerplichthandhaving met
betrekking tot het voortgezet onderwijs wél goed wordt uitgevoerd,
maar dat dit met betrekking tot het primair onderwijs niet van de grond komt.
Voorzitter! Ik moet zeggen dat dit bericht mij verontrustte. Op deze manier
wordt de toestroom van leerplichtige voortijdige schoolverlaters gevoed en
daarmee ook de stroom van de niet-leerplichtige voortijdige schoolverlaters.
Wat bedoeld was als een sluitende aanpak, ontaardt zo in dweilen met de kraan
open, vanwege die zwakke schakel.Mijn fractie is dan ook van mening dat dit wetsvoorstel gepaard zou moeten
gaan met een doeltreffend offensief tegen spijbelen en schoolverzuim van zowel
leerplichtige als niet-leerplichtige leerlingen. Ik meen zelf dat een effectieve
aanpak van leerplichtigen de aanpak van niet-leerplichtigen op den duur overbodig
maakt. Daarmee kom ik bij het tweede hoofdpunt van mijn inbreng: het voorliggende
wetsvoorstel.Voorzitter! In dit voorstel wordt ons inziens ten onrechte verzuimd, een
link te leggen met de problematiek van spijbelen en verzuim van niet-leerplichtige
voortijdige schoolverlaters. Omdat dit verzuim een voorbode van voortijdig
schoolverlaten is, dient naar ons oordeel de aanpak van schoolverzuim een
rol te spelen in het onderhavige wetsvoorstel. Verzuimende of spijbelende
scholieren zijn immers potentiële voortijdige schoolverlaters. Waarom
wordt er in dit wetsvoorstel geen koppeling naar schoolverzuim en spijbelen
gelegd en wordt er geen minimumtermijn voor de school genoemd om bij schoolverzuim
of spijbelen in actie te komen? Waarom is er voor verzuim of structureel verzuim
geen meldplicht voor scholen geregeld? Kan ook hier aangesloten worden bij
de systematiek van de Leerplichtwet, wat betreft de periode waarna tegen het
verzuim actie kan worden ondernomen?Mijn derde hoofdpunt is de kwaliteit van de voorhanden zijnde gegevens
over vroegtijdig schoolverlaten. Tot nu toe bestaat hierover onvoldoende statistisch
materiaal. De geldigheid, de betrouwbaarheid en de bruikbaarheid zijn vaak
onvoldoende. De wettelijke meldplicht en het daaruit voortvloeiende schriftelijke
materiaal kunnen in de komende jaren bruikbare gegevens opleveren, zodat men
beleid steeds kan onderbouwen, bijstellen of wijzigen. Dat is een goede zaak,
maar juist daarom is het van belang dat de meldplicht landelijke, eenduidige
en uniforme gegevens oplevert, wat onze fractie betreft het liefst via dezelfde
werkwijze verzameld. Hoe de gemeenten vervolgens op lokaal niveau met deze
gegevens omgaan is uiteraard hun zaak.De minister heeft positief gereageerd op onze vraag om de melding van
uniforme gegevens te voorzien. Wel zou het voor de verwerking van die gegevens,
die heel belangrijk worden voor de toekomst, handig zijn als dezelfde methoden
werden gebruikt, zodat gegevens onderling uitwisselbaar worden, in elk geval
op het niveau van de regio, maar wellicht bij voorkeur op landelijk niveau.
Voor de toekomst scheelt dit een heleboel gepuzzel. Welke rol zouden bewindspersonen
hierin kunnen spelen?De ministeriële regeling lost niet de registratieproblemen op waar
de scholen tegenaan lopen. De tijdrovendheid en de bekostiging blijven terugkerende
klachten. Ik sprak laatst met een school waar men mij het volgende vertelde.
Scholen registreren momenteel leerplichtige voortijdige schoolverlaters, de
integrale leerlingentelling in het kader van de bekostiging, in het kader
van de samenwerkingsverbanden Weer samen naar school wordt er ook geregistreerd
en in het kader van GOA wordt er geregistreerd. Verder zijn er de verzuimregistratie
in het kader van de leerplicht en de CUMI-telling. Wellicht was men nog wat
vergeten. Dit gebeurt op verschillende momenten, het gaat om verschillende
gegevens en die zijn bestemd voor verschillende doeleinden. De minister zou
kunnen voorkomen dat de registratie van niet leerplichtige voortijdige schoolverlaters,
een registratie die na de aanvaarding van het wetsvoorstel een must wordt,
de spreekwoordelijke druppel wordt. Waarom ontwikkelt het rijk geen model
waarbij een betere afstemming tussen rijk, regio's en gemeenten
kan plaatsvinden? Dat zou de motivatie zeker ten goede komen.Scholen klagen ook over de grote claim die de registratie van gegevens
legt op hun administratief personeel. Is de minister bereid om voor een eenduidige
aanlevering van gegevens de gemeenten en de scholen, uiteraard waar nodig,
extra middelen ter beschikking te stellen?De heer Cornielje (VVD):Hebt u uw amendement op stuk nr. 8 ook besproken met de scholen? Dat leidt
tot een forse verzwaring van de administratieve lasten. Wat vonden zij daarvan?Mevrouw Kortram (PvdA):Daarvoor wil ik even teruggaan naar het ontstaan van het wetsvoorstel.
Volgens het antwoord van de minister, is het wetsvoorstel een verankering
van bestaande structuren en activiteiten. Ik heb deze week met een grote gemeente
gesproken. Die gaf mij aan, dat zij niet alleen bezig is met de bestrijding
van voortijdig schoolverlaten in de zin van de toekomstige wet, maar dat zij
zich noodgedwongen ook moet bezighouden met verzuimregistratie, omdat het
een in het ander overvloeit. Tegelijkertijd geeft zij aan dat dit niet consequent
kan, omdat het een heleboel administratieve lasten met zich brengt. Dat onderken
ik ook. Natuurlijk is dat een afweging. Maar wij hebben steeds gezegd, dat
er een samenhang is tussen aan de ene kant verzuim en aan de andere kant voortijdig
schoolverlaten. Wij willen kiezen voor een sluitende aanpak. Wij tellen die
twee dingen bij elkaar op en maken een keuze.De heer Cornielje (VVD):De VVD is het ermee eens dat je wat moet doen als een leerling gaat verzuimen,
een uur, een dag of drie dagen. In het amendement wordt gevraagd om dat in
het kader van dit wetsvoorstel te melden aan de gemeente. De scholen krijgen
een enorme administratieve last opgelegd. Daarom vroeg ik wat zij van uw amendement
vinden.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik heb al aangegeven dat ik dit besproken heb met de RMC-functie. Ik heb
eigenlijk niet veel aan mijn antwoord toe te voegen. De administratieve last
wordt erkend, maar tegelijkertijd vindt men het een bijzonder interessant
idee dat inderdaad zou kunnen leiden tot een meer sluitende aanpak, hetgeen
mijn fractie beoogt. Ik heb daar eigenlijk op dit moment niet veel meer aan
toe te voegen.Ik kom op de motie-Melkert die tijdens de algemene beschouwingen is ingediend.
Er is toen 10 mln. vrijgemaakt voor steden buiten de G-25. Dit geld is door
de PvdA-fractie aangevraagd om kleine gemeenten in staat te stellen, een beleid
te voeren op risicoleerlingen, zoals in 1999 reeds was toegezegd in het kader
van een algemeen overleg over vroegtijdig schoolverlaten. In de memorie van
antwoord wordt het geld meerdere malen weggegeven, maar niet uitsluitend aan
risicoleerlingen. Kan de minister dat toelichten? Heeft de minister overigens
zelf onderzoek verricht naar de problemen van kleine gemeenten en het kostenplaatje
dat daarbij hoort?In de wet zijn bekostigingssancties opgenomen voor scholen en instellingen
die de meldplicht niet nakomen. Mijn fractie vindt dat een goede zaak, omdat
een belangrijk deel van het welslagen van dit wetsvoorstel afhangt van het
nakomen van de meldplicht. Zij vraagt zich wel af hoe het zal worden vastgesteld
en wie het zal controleren en handhaven. Welke garanties kan de minister in
dit opzicht geven? Hoe verhoudt een en ander zich tot de klacht van gemeenten
dat ze beschikken over onvoldoende leerplichtambtenaren en onvoldoende deskundigheid?Mijn fractie gaat er overigens van uit dat dit wetsvoorstel de minister
er niet van zal weerhouden te investeren in het schoolklimaat. Ik sluit mij
op dit punt aan bij collega Van Bommel. Uit het onderzoek "Van wie is de school?"
blijkt dat 60% van de ondervraagden van mening is dat werkelijke preventie
begint bij onderwijs waarbij leerlingen zich thuis voelen, dat zodanig gegeven
wordt dat het hen uitdaagt en dat aansluit bij hun eigen mogelijkheden. Preventie
begint daarnaast vooral bij het scheppen van een veilig schoolklimaat. De
bestrijding van schooluitval zou dus misschien nog wel eenvoudiger kunnen.
Wij wachten dan ook met spanning het regeringsstandpunt af op "Van wie is
de school?".Ik sluit mij aan bij collega Lambrechts door te stellen dat ik zeer benieuwd
ben naar de werking van dit wetsvoorstel. Op het moment van inwerkingtreding
gaat het om de leerlingen in scholen en instellingen. Het is mijn fractie
echter niet duidelijk hoe de minister degenen wil bereiken die daarbuiten
vallen. Kan hij dit punt verhelderen?De vergadering wordt van 15.55 uur tot 16.05 uur geschorst.Minister Hermans:Mevrouw de voorzitter! Ik ben het met de Kamer eens dat dit wetsontwerp
niet het enige instrument voor het bestrijden van voortijdig schoolverlaten
is en dat het politiek een belangrijk onderdeel vormt van het beleid van de
staatssecretaris en mij op het terrein van het onderwijs. Ik had de indruk
dat sommige woordvoerders zich afvroegen, waar de rest van de instrumenten
blijft. Ik zou bijna zeggen, kijk ook naar andere onderdelen van het beleid,
want, zoals ik al zei, dit is niet het enige instrument dat wij inzetten.
Wel zetten wij hiermee een belangrijke stap bij de aanpak van voortijdig schoolverlaten.
In mei 1999 heb ik het plan van aanpak aan de Kamer aangeboden en sindsdien
is er ook het nodige gedaan.De koppeling aan het grotestedenbeleid heeft ertoe bijgedragen dat er
zeker in de 25 grote gemeenten is nagedacht over de aanpak van dit probleem
in deze steden en veelal ook in de regio waarin ze liggen. De gemeenten hebben
ambitieuze plannen ontwikkeld om zowel de preventieve als de curatieve kant
van de aanpak van voortijdig schoolverlaten zo goed mogelijk gestalte te kunnen
geven. Het perspectief van een structurele regionale meld- en coördinatiefunctie,
met daaraan gekoppeld een stevige financiële impuls, heeft er merkbaar
toe geleid dat deze functie in de regio al een stevige positie als samenwerkingspartner
heeft opgebouwd. Verder heeft de Kamer verleden week van de staatssecretaris
het landelijk beleidskader gemeentelijk onderwijsachterstandbeleid gekregen.
Daarbij is de aanpak van het voortijdig schoolverlaten een van de prioriteiten.Op twee gemeenschappelijke aspecten van deze beleidsinitiatieven wil ik
nog de aandacht vestigen alvorens ik op de wet zelf en de vragen
daarover inga. Op de eerste plaats is de regierol nadrukkelijk bij de gemeente
neergelegd. En op de tweede plaats is er de nadruk gelegd op het gemeenschappelijke
belang en de gemeenschappelijke inspanning van alle actoren die bij de aanpak
van het voortijdig schoolverlaten betrokken zijn.Het is goed om eens te bekijken hoe de situatie op dit moment is. Afgelopen
maandag heb ik de Kamer de eerste voortgangsrapportage inzake het plan van
aanpak gestuurd. Ik moet zeggen dat ik heel wat positiever gestemd ben dan
uit de koppen in de media zou blijken. Ik noem de cijfers uit een van de analyses
van de effectrapportages van onderzoeksbureau Sardes. Het aantal gemelde en
geregistreerde voortijdige schoolverlaters is ongeveer stabiel gebleven; het
zijn er ca. 40.000. In 1998 waren het er iets meer dan 41.000, in 1999 39.400
en in 2000 39.900. De definitie van voortijdig schoolverlaten is het niet
behalen van een startkwalificatie op niveau 2; op basis daarvan gaat het om
3% van het totaal aantal ingeschrevenen in het voortgezet onderwijs, het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie. Het is van belang, na te gaan wat er sinds het
beleid dat in 1998 is ingezet, met dit percentage is gebeurd. Ik noem het
percentage voortijdige schoolverlaters dat herplaatst kon worden. Dat was
in 1998 35, in 1999 41 en in 2000 45. Bij de prioritaire doelgroep gaat het
om degenen die ook niveau 1 niet hebben gehaald. Voor deze groep geldt over
1998 een herplaatsingspercentage van 57, in 1999 ging het om 52 en in 2000
om 68. Het netto-aantal schoolverlaters, gemeten door Sardes, is met inzet
van ons beleid in 2000 21.800 geweest.Ik ben blij, als blijkt dat ik vergeleken met de doelstelling uit Lissabon
te ambitieus ben. Als ik uitga van een reductie van 50%, heb ik al over drie
jaar die doelstelling bereikt, wanneer ik op deze weg doorga. Ik heb mij dan
ook afgevraagd of ik de lat niet hoger moet leggen, opdat wij verder dan die
50% komen. Laat het heel duidelijk zijn dat die inzet er is.Ook de heer Van Bommel vindt het een vreemde redenering dat door de registratie
het aantal hoger is. Hij gebruikte daarbij de woorden vertrouwen en ambitie
door elkaar. Het is echter een simpel feit dat, zodra iets voor het eerst
wordt geregistreerd, de kans groot is dat er grotere aantallen boven tafel
komen dan men aanvankelijk dacht. Dat is een soort nulmeting, maar in dit
geval zijn de aantallen niet groter. Aanvankelijk dachten wij namelijk dat
het aantal hoger zou zijn, maar de meting van Sardes komt lager uit dan die
in bijvoorbeeld de onderwijsmatrix. Wat dat betreft, heeft de heer Van Bommel
gelijk. Ik baseer mij liever op de cijfers uit de analyse van Sardes, die
op ons verzoek is verricht, dan op schattingen.Ik wil uitgaan van de huidige duidelijke lijn en van de definities. Er
zijn nu ook indicatoren aan de hand waarvan wij de effecten van het beleid
kunnen meten. Je moet evenwel niet uitgaan van het huidige aantal geregistreerde
schoolverlaters. Immers, het beleid is erop gericht om die personen teruggeplaatst
te krijgen. Het percentage voor de totale groep loopt van 35 naar 45 en dat
voor de prioritaire groep van 57 naar 68. Men kan tegen deze achtergrond dan
ook niet volhouden dat dit beleid geen effect heeft gehad. Vandaar mijn complimenten
voor de gemeenten en al degenen die erbij betrokken zijn.Wij zijn er echter nog lang niet, want iedere voortijdige schoolverlater
is er een te veel. Het onderhavige wetsvoorstel is dus een instrument in het
totale beleid. Dat totale beleid wil ik hier nog even kort schetsen. Bij vormen
van differentiatie in het onderwijs loopt niet alles via één
centrale lijn of via één centraal programma. Als wij in het
VMBO ruimte willen maken voor duale leertrajecten en voor meer maatvoering
voor de leerling op de scholen, wat dus het beleid is van deze bewindslieden
van Onderwijs, met kwaliteitsmeting van het uiteindelijke product, het doel,
is de maatvoering ook een element van de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten.
Als er nog geen sprake kan zijn van maatvoering, maar van een algemeen beeld,
zijn er problemen voor de leerlingen voor wie het te langzaam gaat en voor
de leerlingen voor wie het te snel gaat. Het is dus gunstig als er meer variatie
aangebracht kan worden. Daarover is ook gesproken in de nota naar aanleiding
van het verslag. Specifiek voor de basisvorming kan ik die relatie niet leggen,
maar er is niet alleen een sociaal-pedagogisch klimaat op de school, maar
ook een algemeen klimaat. Dat heeft weer invloed.Naar aanleiding van de motie van mevrouw Kortram heeft de inspectie daarover
een rapport uitgebracht. De staatssecretaris en ik zullen vervolgens reageren
op het oordeel van de inspectie. Het moge duidelijk zijn dat onze hoofdlijn
van beleid is gericht op meer mogelijkheden van variatie in het onderwijs.
Daardoor zullen de leerlingen zich veel meer op hun plaats voelen dan in eenheden
waarin zij zich niet als individu kunnen herkennen. Als we praten over deze
regionale meld- en coördinatiefuncties, betekent het dat het coördineren
van die functie van groot belang is om in ieder geval gegevens boven tafel
te krijgen die – de heer Schutte sprak daarover – als instrument
kunnen dienen om én goed te registreren én te kijken wat er
daadwerkelijk gebeurt.In dit verband wijs ik vervolgens op het wetsvoorstel inzake het onderwijsnummer,
dat bij de Kamer ligt en dat we hopelijk binnenkort zullen gaan behandelen.
Dat wetsvoorstel is uitermate belangrijk, zeker waar het betreft de vraag
van mevrouw Lambrechts, wat er gebeurt wanneer men van de ene school naar
de andere toe gaat, bijvoorbeeld van het primair onderwijs naar het voortgezet
onderwijs, en er tussendoor uitval plaatsvindt. Welnu, dat wordt ook geregistreerd,
maar dit ligt veel lastiger. Immers, wie registreert nu wat? Degene die registreert
dat betrokkene de school verlaat, zegt dat hij nu de school verlaat, maar
er staat nergens waar hij dan naartoe zou moeten gaan, c.q. waar hij naartoe
gaat. Het is allemaal maar de vraag of dat gebeurt. Als je een onderwijsnummer
hebt, kun je vrij snel bij registratie van de ingeschrevenen zien of iedereen
die onder deze lijn zou moeten vallen, ook daadwerkelijk geregistreerd is
en daadwerkelijk op de school aanwezig is.Ik heb bij de aanpak van het wetsvoorstel zoals ik dit aantrof, een verbreding
aangebracht waar de Kamer ook al over sprak. Deze verbreding heb ik aangebracht
om het als instrument ook in het kader van voortijdig schoolverlaten te kunnen
inzetten. Juist het versterken van de samenhang en samenwerking in de regio
van de verschillende partijen die erbij betrokken zijn, is essentieel om te
komen tot een goede aanpak. Het is niet alleen de school en
het is niet alleen de gemeente, er zullen ook ouders bij betrokken dienen
te zijn en de leerlingen zelf. Dat zijn allemaal elementen die van zeer groot
belang zijn. Ik heb daar de heer Van der Vlies en de heer Schutte en ook anderen
volop over horen spreken. Ik ben het daar zeer mee eens.Als we kijken naar de signalen uit de praktijk en de gegevens die men
op tafel legt, dan kunnen we zien dat dit onderdeel van het totale instrumentarium
voor voortijdig schoolverlaten een instrument is dat bijdraagt tot het geven
van helderheid over gegevens. Dat we er nog niet zijn en dat we daar nog verdere
verscherping in moeten doen plaatsvinden, is iets waar ik in het vervolg van
mijn antwoord op terugkom.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Welke les heeft de minister bij de innovatie inmiddels getrokken
uit het feit dat in elk geval de verticale doorstroommogelijkheden niet helemaal
sluitend zijn en dat dit inherent is aan het beleid dat door "Den Haag" geïnitieerd
is?Minister Hermans:De grote les hieruit van deze bewindslieden betreft de volgende punten.
Wij hebben aangegeven dat het maken van containerbegrippen en containeraanpakken
niet werkt in de situatie van dit moment in het Nederlandse onderwijs. Het
heeft jarenlang goed gewerkt – massa-emancipatie – maar nu zie
je dat er steeds meer maatwerk wordt gevraagd en dat je langzaamaan die omslag
moet gaan maken, zodat ook scholen de gelegenheid krijgen meer maatvoering
te kunnen plegen. Dat is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd.Het tweede grote punt houdt verband met wat we ook in het kader van het
najaarsoverleg en de hele aanpak van het beroepsonderwijs bespreken, als het
gaat om de verticale verbindingslijnen tussen VMBO, MBO en HBO. We moeten
daarbij de – zoals ik het altijd heb genoemd – scheermessen in
het onderwijs weghalen. In die verbindingen afstemming en samenwerking krijgen,
is van essentiële betekenis om voortijdig schoolverlaten te kunnen voorkomen.
Dat moeten we goed met elkaar aanpakken. Ik kan u verzekeren dat daaraan aandacht
wordt gegeven in de aanpak die op dit moment in voorbereiding is ten aanzien
van de "doorstroomagenda", te weten het doorlopen van het VMBO, naar MBO naar
HBO, waarbij onderweg ook gestopt moet kunnen worden met een goed diploma
in de hand. Dat is één van mijn hoofdpunten waar het gaat over
de verbetering van de kwaliteit van het beroepsonderwijs in ons land.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Over onderwijs op maat zijn we het met elkaar eens. Maar als
ik, bijvoorbeeld in een vorig overleg met de minister over deze kwestie, de
vraag voorleg om met name voor de leerlingen die niet meteen passen in het
reguliere onderwijspad, iets onder niveau 1 te creëren, is de minister
niet thuis. Dan kan de minister toch niet praten over onderwijs op maat, als
deze categorie aan eigen lot overgelaten wordt, behalve als je het kunt hebben
van de basiseducatie, daar waar gemeenten en ROC's creatief met elkaar willen
samenwerken?Minister Hermans:Voorzitter! Ook daarbij is het, denk ik, minder een kwestie of we nu met
een centrale regeling komen om onder niveau 1 iets te regelen dan wel of we
inspelen op en mogelijkheden geven aan bijvoorbeeld de regionale opleidingscentra
om naar de gegeven omstandigheden beleid te kunnen voeren. Ik noem één
voorbeeld: de Pasvorm in Arnhem die heel specifiek op dat element inspeelt.
Deze school zou dit, als u kijkt naar de bekostigingsregelingen, eigenlijk
niet daaruit kunnen betalen. Deze minister heeft aan die school laten weten
dat op dat moment op basis van mijn verantwoordelijkheid die regels zouden
moeten worden aangepast om die mogelijkheden wel te geven. Ik speel daarop
in, maar de vraag is niet – wij hebben er al eerder over gediscussieerd –
of wij het tot die maatvoering kunnen laten komen, maar of je vanuit dit huis
een nieuwe algemene maatvoering kunt invoeren. Ik wil scholen de mogelijkheid
geven om die specifieke situatie te bedienen met een aantal probleemoplossingen
die men daar ter plekke op tafel legt. Daarbij komen elementen aan de orde
zoals de kwaliteit en doorzichtigheid. Wij zijn nu bezig dat beleid op te
zetten en aan te passen. De Wet educatie beroepsonderwijs is nu drie, vier
jaar oud en wij lopen daarbij tegen een aantal problemen aan. Wij zullen bij
de evaluatie van de WEB bekijken welke verbeteringen nog moeten worden aangebracht.De heer Rabbae (GroenLinks):Het is positief om dat te vernemen van de minister. Betekent het dat hij
voortaan bereid is om oplossingen à la Arnhem ook financieel te steunen
als dat nodig is?Minister Hermans:Ja, ik wil dat zeer nadrukkelijk bekijken. Ik heb een speciale werkgroep
gevraagd om goed te bekijken wat dit precies betekent. Mijn insteek is positief.
Het is een element om voortijdig schoolverlaten te voorkomen, om mensen met
tools in de hand op de arbeidsmarkt te kunnen neerzetten.Ik kom bij de discussie over niveau 1 en niveau 2. Iedereen heeft gesproken
over de startkwalificatie. In het kader van het rapport-Rauwenhoff zijn afspraken
gemaakt die ook internationaal gelden. Wij praten eigenlijk over de startkwalificatie
op niveau 2. Dat is de startkwalificatie die iedereen tenminste moet hebben
gehaald. Als wij naar niveau 1 gaan, betekent dat een herdefiniëring
van het voortijdig schoolverlaten. Ik kan u zeggen dat 2010 dan al 2001 is,
want dan hebben wij het allang bereikt. Dan zijn wij al dik over de percentages
heen. Ik wil mijn ambitie van startkwalificatie 2 als basis blijven houden.Iets anders is of de methode van aanpak van herplaatsing dezelfde moet
zijn na niveau 1 ten opzichte van voor niveau 1. Ik wil bekijken of daarin
die variatie mogelijk is. Dan is er verschil in aanpak in de definitie van
het maatwerk. Dan komen onderwerpen aan de orde die verschillende sprekers
naar voren hebben gebracht, bijvoorbeeld vouchers, leerrechten die op latere
leeftijd zijn te verzilveren. Het zijn allemaal elementen die wat mij betreft
kunnen worden ingevuld in de aanpak van het voortijdig schoolverlaten. Ik
wil er goed naar kijken, maar ik wil in mijn definiëring en mijn totale
aanpak blijven vasthouden aan de internationale normering. Anders maken wij
het onszelf veel te gemakkelijk. Tegelijkertijd wil ik de manier waarop het
herplaatsen plaatsvindt laten verschillen naar het niveau waarop
men de school voortijdig verlaat.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik vind het toch een heel belangrijk punt. Ik meen dat wij
mensen die een diploma halen op assistentniveau niet moeten aanmerken als
voortijdig schoolverlater. Wij moeten hen in een aparte categorie zetten.
Zij moeten nog een startkwalificatie behalen, maar hebben wel een diploma.
Ik heb geen bezwaar tegen het registreren. Ik heb er ook geen bezwaar tegen
om er beleid op te zetten, maar je moet hen niet aanduiden als ongekwalificeerd
of als voortijdig schoolverlater.Minister Hermans:Ik denk dat er niet zoveel verschil is tussen datgene wat de Kamer aangeeft
en datgene wat ik graag wil. Alleen zou ik het mijzelf veel te gemakkelijk
maken als ik zeg: wij gaan uit van niveau 1 en hebben dan de Europese lijnen
gehaald; de minister-president kan naar Stockholm toe en melden dat er hier
fantastisch beleid is gevoerd en dat het allemaal klaar is. Dat wilt u ook
niet. Van belang is wel dat de methode van herplaatsing verschillend is. Of
wij dat met elkaar voortijdig schoolverlaten noemen of niet, in de Europese
definiëring zal ik de cijfers meenemen. In de Nederlandse situatie zal
ik kijken of wij dat op een andere manier kunnen doen, want een kwalificatie
op niveau 1 is een kwalificatie. Wij vinden alleen dat, wil je zo goed mogelijk
kunnen functioneren op de arbeidsmarkt, het verwerven van niveau 2 een voorwaarde
zou moeten zijn. Wij zoeken dan ook naar andere methoden om tot niveau 2 te
kunnen komen, anders dan alleen achter de schoolbank, anders dan alleen maar
aansluitend op niveau 1.De heer Cornielje (VVD):Dan zijn we het eens. De VVD-fractie wil ook dat iedereen die startkwalificatie
behaalt; daarvoor moeten we ons inzetten. Er moet echt onderscheid worden
gemaakt tussen leerlingen die het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs
of het MBO voortijdig verlaten zonder enig diploma en deze groep, die toch
een waardevol diploma heeft behaald. Ik hoop dat dat in de statistieken tot
uitdrukking wordt gebracht.Minister Hermans:Ik heb al aangegeven dat in de statistieken als het gaat om het beleid
tot nu toe al onderscheid wordt gemaakt tussen de prioritaire doelgroep, dus
onder niveau 1, en het percentage "algemeen". Mensen die boven startkwalificatie
twee in opleiding drie of vier het onderwijs verlaten en de arbeidsmarkt opgaan,
beschouwen wij niet als voortijdig schoolverlaten in de zin die we nu hebben
gedefinieerd in Europees verband. Als we dat doen, kom je tot percentages
in de orde van grootte van zo'n 30.De heer Cornielje (VVD):Maar die moet je nu juist wel meenemen. Als je op niveau 3 of 4 zit en
je opleiding niet afmaakt, moet dat in de statistieken terugkomen.Minister Hermans:Bij voortijdig schoolverlaten praten we over diegenen, die hun startkwalificatie
niet hebben gehaald. Binnen die groep hebben we nog een prioriteit aangegeven
voor diegenen, die niveau 1 niet hebben. Degenen die daarboven zitten, vormen
een heel andere groep. Iemand die een universitaire studie niet afrondt, is
in feite ook een voortijdig onderwijsverlater, evenals iemand die zijn HBO-opleiding
niet afmaakt. Wij richten ons met de RMC's met name op de groepen die hun
startkwalificatie nog niet hebben.De heer Van Bommel (SP):Bij dit vraagstuk gaat het niet alleen om de vraag of men al of niet is
opgenomen in de statistieken, maar ook om de beleving van de leerlingen zelf.
Met name de aanduiding "voortijdig schoolverlater" of "ongediplomeerd" raakt
deze deelnemers van het MBO zeer. Ik zou het erg op prijs stellen als we daarvan
af kunnen komen. Ze worden niet alleen statistisch niet meer opgenomen –
of in twee statistieken: voor internationaal gebruik en voor intern gebruik –
maar we moeten ook het brandmerken van die mensen achterwege laten.Minister Hermans:Ik brandmerk niet, omdat het recht op het behalen van startkwalificatie
twee in de optiek van alle beleidsstukken een essentieel recht blijft van
diegenen die niet verder zijn gekomen dan niveau 1. Het hebben van een startkwalificatie
op het laatste niveau wordt als zodanig aangemerkt; anders hadden we dat niet
moeten invoeren in de wet. Ik geloof niet dat iemand in dit huis niet vindt
dat je eigenlijk minstens niveau 2 moet hebben om goed te functioneren op
de arbeidsmarkt. Het stigmatiseren en brandmerken van iemand met niveau 1
als een gewone schoolverlater, begrijp ik. Ik gebruik dat punt om ervoor te
zorgen dat we blijven streven naar het behalen van startkwalificatie twee.
Maar het is wat anders dan degenen die niveau 1 niet hebben gehaald, en in
feite uitvallen in de overgang van het basisonderwijs naar het voortgezet
onderwijs. Ik geef toe dat er gradaties aanwezig zijn. Daarom praat ik over
prioritaire groepen en niet-prioritaire groepen, c.q. over minder prioritaire
groepen. Het gaat mij er helemaal niet om, te stigmatiseren. Ik wil alleen
proberen, mensen te herplaatsen wanneer zij voortijdig de school hebben verlaten,
voordat zij startkwalificatie twee hebben.Mevrouw Lambrechts (D66):Blijft mijn vraag overeind, in welke groep degene valt met een VBO- of
een MAVO-C-diploma die gaat werken.Minister Hermans:Meestal zal die persoon vallen onder de leerplicht. Dit is namelijk een
maatregel die aansluit op de leerplicht, tot 23 jaar. We praten over een meldingsplicht,
een zwaar middel, wat betekent dat de groep die daarvoor zit, onder de partiële
leerplicht valt.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar je moet ervan uitgaan dat wie zijn VBO- of MAVO-C-diploma heeft,
de leerplicht gepasseerd is, en dus 16 is. Vervolgens gaat hij werken. Wie
trekt die persoon aan zijn jasje? Het gaat om de kloof tussen het eerste deel
van het voortgezet onderwijs naar het MBO, waar je je kwalificatie één
of twee moet halen.Minister Hermans:De school voor voortgezet onderwijs meldt volgens deze wet waar iemand
naar toe gaat. Juist het onderwijsnummer is geschikt om te kunnen registreren
waar iemand alsnog is ingeschreven. Als hij niet geregistreerd en niet ingeschreven
is, maken de melding dat hij de school heeft verlaten en naar een vervolgopleiding
moet en de constatering dat hij daar niet ingeschreven is, het mogelijk om
over te gaan tot herplaatsing. Daarvoor moet natuurlijk eerst worden geprobeerd
om te achterha len waar de leerling is gebleven, zodat vervolgens
alsnog tot herplaatsing kan worden gekomen.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat is prima, maar waar ligt dan de verantwoordelijkheid? Ligt die bij
de school waar de jongere het diploma heeft gehaald of bij de zogenaamd ontvangende
school die nooit iemand ontvangt?Minister Hermans:Juist bij de overgang tussen de scholen ligt een van de grootste probleempunten.
Daarom zijn er de RMC's met de bijbehorende taak voor de gemeenten. Ook de
gemeenten hebben immers een budget gekregen, namelijk 60 mln., om beleid te
kunnen voeren ter vermindering van het voortijdig schoolverlaten. Een tweede
belangrijk punt is dat "de vertrekkende school" een belangrijke verantwoordelijkheid
heeft bij het doorgeleiden van de leerlingen naar het vervolgonderwijs. Als
de school dat niet zou melden, handelt die school in strijd met datgene wat
wij hier met elkaar hebben opgeschreven. Wij zoeken dus naar een combinatie
van het huidige middel en het onderwijsnummer om te kunnen bekijken of de
melding en het daadwerkelijk opnieuw geregistreerd zijn hebben plaatsgevonden.
Daarom heb ik de werking van het onderwijsnummer verbreed tot een middel om
het voortijdig schoolverlaten te kunnen aanpakken.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik vraag mij af of je zoiets mag verwachten van een ontvangende school
die nooit iemand ontvangt. De jongeren krijgen overigens natuurlijk wel een
baantje: zij gaan een aantal weken of maanden de vakken vullen bij Albert
Heijn en dan gaan zij weer ergens anders heen. Kan daarom niet met werkgeversorganisaties
worden afgesproken dat zij hun best doen om jongeren die voor langere tijd
een baantje hebben en van wie de werkgever weet dat zij geen startkwalificatie
hebben...De voorzitter:Dit is geen interruptie meer, mevrouw Lambrechts.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik pleit ervoor om niet alleen de scholen, maar ook de werkgevers, die
weten dat jongeren geen startkwalificatie hebben, op dit punt een rol te geven.Minister Hermans:Ik zal straks ingaan op het gesprek dat ik in het kader van het najaarsoverleg
heb gehad over de "groenpluk" en waar de heer Rabbae naar heeft gevraagd.
Dat kan betrekking hebben op zowel de overgang van de ene naar de andere school
als het verlaten van de opleiding voor een stageplaats, waarna men niet meer
bij de opleiding terugkomt.Er zijn enkele vragen gesteld over de regionalisering en de aanpak daarvan.
Het is van belang om te constateren dat wij spreken over een vrijwillige vorm
van regionalisatie. Er wordt door ons niet voorgeschreven welke regio's er
moeten zijn, maar er moet wel een landelijk dekkend systeem komen. Ik zal
dus wel in de gaten houden dat er geen witte plekken zijn. Daarnaast hebben
gemeenten in de regionale samenwerking de vrijheid om een gemeente als contactgemeente
aan te wijzen. Het zou dus in strijd met de Wet gemeenschappelijke regelingen
zijn als van hieruit wordt voorgeschreven welke gemeente de centrumgemeente
zou moeten zijn. Die vrijheid hebben de gemeenten; gelet op wat er nu op tafel
ligt, hebben zij die vrijheid met alle kracht genomen. Wij zien immers dat
die samenwerking daadwerkelijk van de grond komt. Het vrijwillig aanwijzen
van een coördinerende gemeente na overleg met de VNG is daarom in het
wetsvoorstel opgenomen. Ik kan mij daarom voorstellen dat bij de evaluatie
van de WEB, die over een paar maanden zal verschijnen, zal worden bekeken
of de contactgemeente dezelfde rol bij de educatie kan spelen. Het is mij
bekend dat ROC's wellicht niet gek worden van, maar wel redelijk veel last
hebben van het feit dat zij soms met 15 of 16 gemeenten educatieafspraken
moeten maken. Daarover wil ik overleg voeren met de VNG, maar ik heb het idee
dat uit de evaluatie van de WEB naar voren zal komen dat de ROC's vragen om
een meer coördinerende rol bij de gemeenten ten aanzien van de besteding
van de middelen voor educatie.De heer Cornielje heeft gevraagd of ik het model van het succescontract
wil vastleggen. De landelijke organisatie van ouders heeft op dat punt een
experiment gestart. De geïnteresseerde scholen hebben echter afgehaakt,
want zij vonden de administratieve last veel te hoog. Daarom heb ik dit niet
in het wetsvoorstel opgenomen, maar ik vind wel dat wij in de informatie aan
scholen kunnen laten zien wat zo'n succescontract zou kunnen betekenen. Ik
heb dat echter niet in het wetsvoorstel opgenomen, want als partijen niet
echt willen, kunnen wij ook met een wet die zaken niet zodanig regelen dat
wij het echt voor elkaar krijgen.De heer Cornielje (VVD):Ik heb toen gevraagd om Sardes een model te laten ontwikkelen en ik begrijp
dat dit niet in de wet kan worden opgenomen. Wel heb ik de website Voortijdig
schoolverlaten geraadpleegd en daar allerlei heel mooie voorstellen gezien,
maar niet dat modelcontract. Is het ontwikkeld en, zo ja, zou dat dan op de
website Voortijdig schoolverlaten kunnen worden geplaatst?Minister Hermans:Het model is er en ik vind het een goede suggestie om dat ook op de website
te plaatsen.Inderdaad is in de wet een passage opgenomen waarin staat dat op verzoek
gegevens kunnen worden geschrapt. Bij deze passage wordt aangesloten bij de
Wet bescherming persoonsgegevens, die het recht geeft op doorhaling, aanvulling,
verbetering, enz. als persoonsgegevens onjuist, onvolledig of niet relevant
zijn of worden verstrekt in strijd met de wet. Er is dus geen sprake van een
algemeen ongeclausuleerd recht om registratie te beëindigen. Als iemand
beweert dat hij ten onrechte geregistreerd is, moet dat natuurlijk wel worden
nagegaan. Heeft hij gelijk, dan moet dat natuurlijk worden veranderd. Als
iemand terecht is geregistreerd, kan hij natuurlijk niet zomaar eisen dat
dit geschrapt wordt, want dat kan alleen bij onjuiste, onvolledige, niet relevante
gegevens of gegevens ten onrechte in strijd met de wet verstrekt.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Kan dat niet leiden tot allerlei conflicten tussen betrokkenen
en de autoriteit van het register?Minister Hermans:Ik heb te maken met een wet die hieraan vooraf is gegaan en wel de Wet
bescherming persoonsgegevens. Die is in dezen dus dominant. Ik heb de passage
die daarin staat voor alle registraties ook in deze wet opgenomen. Dat dit
kan leiden tot discussies is juist, maar het voortijdig schoolverlaten
en de manier waarop wij daarover spraken kunnen op zich toch geen redenen
zijn om iemand die toch aan alle criteria voldoet schrapping van die gegevens
te kunnen laten vragen!De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Als het om leerplichtige jongeren gaat, denk ik dat de interpretatie
van de minister wel juist is, maar ik ben daar niet zo zeker van als het gaat
om jongeren die niet meer leerplichtig zijn. De minister moet dat maar eens
laten uitzoeken.Minister Hermans:Wij hebben aangesloten bij de bestaande Wet bescherming persoonsgegevens.
Als iemand dus geregistreerd wordt op basis van de definities die ik zojuist
heb genoemd, kan hij niet zomaar zeggen dat hij dat onjuist vindt. Hij zou
wel kunnen zeggen dat de gegevens onvolledig zijn, niet relevant of zijn verstrekt
in strijd met de wet. De vraag wie over welke gegevens en in welke vorm mag
beschikken, komt in de Wet op het onderwijsnummer volop aan de orde.Mevrouw Lambrechts (D66):Hoe verhoudt zich dit dan tot de Wet op het onderwijsnummer die wij nog
gaan behandelen? Wij hebben gemeend dat het nodig was om extra veiligheidsmaatregelen
inzake de registratie en het vernietigen van die gegevens in die wet op te
nemen, maar waarom was dat dan nodig als die Wet bescherming persoonsgegevens
dat afdoende regelt?Minister Hermans:Je moet natuurlijk wel aangeven dat een dergelijke algemene bepaling is
opgenomen als zijnde een ook in andere wetten staande algemene bepaling. In
deze wet wordt die opgenomen om daar ook in dit specifieke registratiegeval
duidelijk op te wijzen. Bij de Wet op het onderwijsnummer zullen wij ongetwijfeld
nog komen te spreken over de vraag over welke gegevens de gemeenten en wij
nationaal mogen beschikken!Mevrouw Lambrechts (D66):Zeker, maar dat geldt natuurlijk ook voor de gegevens waarover wij het
nu hebben. Valt dit nu ook onder die extra veiligheidsregeling voor het registreren
en vernietigen van gegevens die wij met elkaar hebben afgesproken in het kader
van de Wet op het onderwijsnummer en worden deze gegevens dus ook na vijf
jaar vernietigd?Minister Hermans:Voorzitter! Ik kan me voorstellen dat wij daarover verder zullen spreken
in het debat over het persoonsgebonden onderwijsnummer. Ik zal er in ieder
geval nog naar kijken. En wat het laatste betreft: bij registratie als voortijdig
schoolverlater bestaat de mogelijkheid om gegevens te schrappen indien zij
onjuist of onvolledig zijn. Toch zal de eventuele Wet op het persoonsgebonden
onderwijsnummer ook in deze wet doorwerken.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik vraag u dit toch nog eens na te gaan. Mijn partij zou niet willen dat
mensen die vergeten te melden dat zij er bezwaar tegen hebben om in een dergelijk
bestand te staan, tien of twintig jaar als spijbelaar of uitvaller geregistreerd
staan. Ikzelf zou dat althans niet prettig vinden.Minister Hermans:Als je boven de 23 bent en geen opleiding hebt voltooid, heb je nog steeds
geen startkwalificatie. Voor vouchersystemen moet er echter een zekere vorm
van registratie bestaan op grond waarvan mensen van hun leerrechten gebruik
kunnen maken. Ik zal een en ander nog nakijken en er bij het debat over het
persoonsgebonden onderwijsnummer op terugkomen.Bij de betrouwbaarheid en de oplevering van de gegevens bestaan nog steeds
knelpunten. Hoe kunnen de registratie en de oplevering van betrouwbare gegevens
worden verbeterd? De regering zal nog reageren op de conclusies in het rapport
van de Algemene Rekenkamer over het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.
Ook uit het rapport Knelpunten in het stedelijk jeugdbeleid van het Sociaal
en cultureel planbureau blijkt dat de betrouwbaarheid nog steeds niet optimaal
is. De betrouwbaarheid neemt echter wel toe. Er komt een extra financiële
impuls, er wordt politieke prioriteit gegeven aan de aanpak in het voortraject
schoolverlaten en Sardes onderzoekt alle gegevens. Voor het eerst in de afgelopen
jaren hebben alle RMC's gegevens geleverd. In de wet betreffende de RMC's
wordt de registratie goed georganiseerd. Ter uitvoering van de wet zal er
een ministeriële regeling komen, waarin wordt aangegeven hoe jaarlijks
moet worden gerapporteerd. Daarin zal precies staan aan welke voorwaarden
moet worden voldaan om de betrouwbaarheid van de gegevens te maximaliseren.
In de regeling zal verder worden ingegaan op de kwantitatieve gegevens: het
aantal ingeschreven deelnemers, het aantal deelnemers dat de instelling heeft
verlaten en bij de RMC's is gemeld zonder kwalificatie, uitgesplitst naar
problematiek, recidive, leeftijd geslacht, aantal herplaatsingen en aantal
uitschrijvingen. Ook de effectiviteit zal in de ministeriële regeling
aan de orde komen. Ik wil gegevens boven tafel krijgen over de samenwerking
binnen de regio's, contacten met overige gemeenten en overige actoren, over
knelpunten voor samenwerking, over succesfactoren, streefcijfers en bereikte
resultaten, over de inzet van de RMC's, de inzet van de eigen middelen van
gemeenten en de herkomst daarvan – komen die uit het beleid voor voortijdig
schoolverlaten of uit het algemene gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid? –
en over de duur van de termijn tot herplaatsing. Deze gegevens zijn van belang.
Ik zal de ministeriële regeling snel naar de Kamer sturen, zodat zij
kan zien op welke manier ik de verdere aanpak gestalte wil geven, conform
de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Een vraag over de zaken die door de minister moeten worden
gecontroleerd. Ik geloof dat wij in november 1999 een bedrag van 61 mln. voor
dit gemeentelijke beleid hebben gevoteerd. Ik was in maart 2000 bij het ROC
van Amsterdam. Toen was daar nog geen geld binnengekomen; dat zat allemaal
nog in de gemeentelijke bureaucratie. Wij hebben vorige week gesproken met
de BVE-raad. Ik heb ernaar gevraagd en kreeg bevestigd dat het eigenlijk nog
niet zover is. Dat is toch geen manier om beleid te maken! Als wij snel resultaten
willen boeken, mag het geld toch niet zo lang in de gemeentelijke bureaucratie
vastzitten? Wat doet u daaraan?Minister Hermans:Als er sprake is van een gemeentelijk beleid op het gebied van voortijdig
schoolverlaten, hoeft het geld niet a priori daadwerkelijk van de gemeente
naar de scholen. De gemeente kan besluiten om dat geld in het totale beleid,
in afstemming met de scholen, op een andere manier te besteden. Het gaat mij
om de effectiviteit van het beleid. Ik zeg niet specifiek dat het budget voor
de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten naar de scholen moet. Dat
budget maakt onderdeel uit van het geld voor de aanpak van het onderwijsachterstandenbeleid
in het kader van de algemene regeling van het grotestedenbeleid die vorig
jaar door de Kamer is goedgekeurd. Als ik zou willen dat dit geld rechtstreeks
naar de scholen ging, had ik dat zo moeten specificeren. Juist omdat de aanpak
niet alleen gericht moet zijn op BVE-instellingen of op het voortgezet onderwijs,
is dit budget ingebed in het algemene gemeentelijke beleid.De heer Rabbae (GroenLinks):U zult het met mij eens zijn dat de bestrijding uiteindelijk binnen de
scholen moet plaatsvinden. Daarmee wil ik niet zeggen dat het geld automatisch
naar de scholen moet gaan, als de gemeenten maar afspraken maken met de instellingen.
Maar vorige week werd nog bevestigd dat het hier en daar nog niet geregeld
is. Dat kan toch niet?Minister Hermans:Ik kijk naar de huidige gegevens van Sardes over effectiviteit. Natuurlijk
zal in de ministeriële regeling ook in ogenschouw worden genomen welke
afspraken zijn gemaakt tussen de gemeenten en de onderwijsinstellingen. Het
is niet per se nodig om dat geld volledig te besteden aan de scholen, maar
er moeten wel afspraken worden gemaakt. Dat vind ik wel belangrijk. Mede naar
aanleiding van uw opmerkingen zal ik nog eens bekijken hoe het daar op dit
moment mee staat. Ik constateer dat dit beleid nu een jaar geleden in gang
is gezet. Op basis van een aantal gegevens die wij nu op tafel hebben, lijkt
er sprake te zijn van een positieve ontwikkeling. Maar ik hoor nu ook van
u dat er nog een aantal scholen is dat op dit terrein geen afspraken met de
gemeente heeft gemaakt. Ik zal dat nagaan en bekijken of ik verdere actie
moet ondernemen, zodat de afspraken tussen gemeenten en scholen daadwerkelijk
gemaakt worden.De heer Rabbae (GroenLinks):Het is zelfs zo erg dat mensen uit de BVE-raad verzoeken om het geld maar
direct naar de instellingen te sluizen in plaats van via de gemeenten. Dat
is wel strijdig met het beleid, maar zij willen daarmee aangeven hoe ernstig
de situatie is.Minister Hermans:Ik vind dat een te gemakkelijke oplossing. U weet dat ik er een zeer groot
voorstander van ben om budgetten direct naar de scholen te sluizen. Maar juist
de gemeenten hebben hierbij een heel belangrijke rol. Daarom heb ik er ook
bewust voor gekozen om de budgetten in te bedden in het grotestedenbeleid.
De raakvlakken met het jeugdbeleid en met politie en justitie zijn immers
van zeer groot belang. Daarom hoeven alle budgetten niet per se volledig naar
de scholen te gaan. De gemeente kan een fors aandeel in het beleid hebben,
bijvoorbeeld in de vorm van jeugdbeleid of sociaal-cultureel beleid, om jongeren
ook via andere kanalen weer op scholen te plaatsen. Ik vind wel dat er samenwerking
en afstemming met scholen zou moeten plaatsvinden en ik zal daar aandacht
aan besteden.Voorzitter! Mevrouw Lambrechts en anderen hebben gevraagd wat het sanctiebeleid
precies inhoudt. Een formele berisping bestaat niet in het bestuursrecht.
Daarom hebben wij bekeken of er ook andere mogelijkheden zijn. Het inhouden
van bekostiging is natuurlijk wel het ultimum remedium. Dat is echt het uiterste
middel, dat alleen aan het eind van het bestuurlijke proces aan de orde zou
moeten komen. Een brief van de minister, waarin wordt aangegeven dat men niet
heeft voldaan aan de meldingsplicht conform de wet, kan natuurlijk ook als
een berisping worden ervaren.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar hoe kunt u die brief sturen als u niet weet dat er ergens iemand
is uitgevallen?Minister Hermans:Als wij niet weten dat iemand ergens is uitgevallen, zijn wij snel klaar.
Maar als wij er achterkomen, via de inspectie of op een andere manier, dat
voortijdig schoolverlaten niet gemeld wordt, is die mogelijkheid er wel. Ik
kan niet bij twaalfduizend onderwijsinstellingen in dit land gaan kijken of
overal alle meldingen precies gedaan worden. Ik ben afhankelijk van gegevens
die ik aangereikt krijg, onder andere van de inspectie, maar ook van gemeenten.
Gemeenten kunnen constateren dat bij bepaalde situaties jongeren betrokken
zijn, die behoren tot de doelgroep van het beleid voor de bestrijding van
voortijdig schoolverlaten, maar die nergens geregistreerd zijn. Waarom waren
zij niet op school en waarom is dat niet gemeld? Als dat soort informatie
beschikbaar komt, kan, afhankelijk van de frequentie waarmee dit op een bepaalde
school voorkomt, een sanctiemiddel worden gekozen als het sturen van een brief
of een aanwijzing. Er kan een voornemen worden genomen tot het treffen van
een sanctie. Je kunt praten over het opschorten van het beschikbaar stellen
van de gelden en over het wapen van het inhouden van die gelden. Het moge
duidelijk zijn dat het inhouden van die gelden het uiterste middel is. Voorafgaande
daaraan kunnen een aantal stappen worden gezet.Mevrouw Lambrechts (D66):Blijft het niet nodig, ook eens om te zien naar andere sanctie-instrumenten
en niet te grijpen naar het onsympathieke middel dat alle leerlingen en de
school treft, terwijl maar een persoon in gebreke is gebleven? Ik heb hier
met de staatssecretaris over gesproken en die heeft erkend dat dit een probleem
is, maar vervolgens heb ik er niks meer over gehoord.Minister Hermans:Ik geef aan dat ik andere sanctiemogelijkheden bekijk. Ik wijs op het
sturen van een brief met een vooraankondiging en het sturen van een brief
tot aansporing. Dat zijn mogelijkheden die kunnen leiden tot het gewenste
resultaat. Je hoeft niet direct een kanon te richten op het niet nakomen van
een verplichting. Ik heb aangegeven dat een berisping op grond van de Algemene
wet bestuursrecht niet gegeven kan worden.Mevrouw Lambrechts (D66):Zit tussen die heel zware sanctie van het opschorten of inhouden van middelen
en het sturen van een brief niet iets wat vervelend is voor een school zonder
dat alle leerlingen er veel nadeel van hebben?Minister Hermans:Over het algemeen is een school uitermate blij met een brief van de minister,
maar als er een brief van de minister komt waarin staat dat men niet heeft
voldaan aan een verplichting, dat dit wel moet en dat dit scherp in de gaten
wordt gehouden, zal die brief niet direct op het prikbord komen te hangen
om er met grote blijdschap kennis van te kunnen nemen.Mevrouw Lambrechts (D66):Daar zou die brief wel moeten komen te hangen!Minister Hermans:Dan zouden wij moeten vragen of men zoiets op het prikbord wil hangen.Ik heb een reeks van mogelijkheden: een brief, een herhaalde brief, een
aankondiging van een sanctie, de hoogte van de sanctie, voorlopige inhouding,
gedeeltelijke inhouding, volledige inhouding, enz. Ik vind dat wij moeten
zoeken naar een goed instrumentarium.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik verzoek u in te gaan op de vraag wie de sancties moeten uitvoeren.
Ik neem bovendien even de vrijheid terug te gaan naar het rapport van Sardes
en wil graag van u weten wat Sardes precies zegt over het aantal vroegtijdige
schoolverlaters onder de niet-leerplichtigen en hun spijbel- of verzuimgedrag.
Ik ben heel benieuwd naar de relatie die naar ik aanneem in het rapport van
Sardes is gelegd.Minister Hermans:Ik heb ten aanzien van voortijdige schoolverlaters de definitie gehanteerd
die wij altijd hanteren: het niet zitten in niveau 2. Ik heb geen gegevens
over het spijbel- en verzuimbeleid waarover mevrouw Kortram in haar amendement
spreekt.Mevrouw Kortram (PvdA):Dat vind ik buitengewoon eigenaardig. Hebben wij in het verleden niet
afgesproken dat wij insteken op de samenhang tussen voortijdig schoolverlaten
en spijbelen? Wij hebben ook gezegd dat wij een aanpak willen waarin geen
gaten kunnen vallen. Ik vind het vreemd dat in een recent verschenen rapport
over voortijdig schoolverlaten geen aandacht is geschonken aan spijbelen of
structureel verzuim, terwijl bekend is dat dit nauw samenhangt met voortijdig
schoolverlaten.Minister Hermans:Voorzitter! Ik ontken dat in de gegevens van Sardes door welke uitspraak
dan ook van de Kamer ook spijbelen meegenomen had moeten worden. Dat betreft
een geheel andere definitie. Dat er een samenhang kan zijn, zoals mevrouw
Kortram in haar amendement aangeeft, is juist, maar laten wij in de definitie
over voortijdig schoolverlaten die wij in Europees verband hebben afgesproken
niet trachten een nieuw element in te brengen. Bovendien rapporteert de inspectie
jaarlijks in haar verslag over de staat van het Nederlandse onderwijs over
tijdsverzuim op scholen. Met andere woorden: in die verslagen treft u de gegevens
aan die u verlangt.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik betwijfel of ik inderdaad plotseling met een nieuwe definitie kom.
Ik hamer er juist op dat wij hierop altijd hebben ingestoken. Niemand kan
mij wijsmaken dat voortijdig schoolverlaten plotseling na twee maanden begint.
Natuurlijk is het zo dat scholen vooraf signalen krijgen. Ik heb belangstelling
voor de signalen die scholen voortdurend hebben gehad voordat de voortijdige
schoolverlaters voortijdige schoolverlaters worden. Ik kan mij niet voorstellen
dat er in het onderzoek van Sardes slechts is geïnformeerd naar de vraag:
zijn er voortijdige schoolverlaters? Dat is toch niet alleen het item? Het
gaat om de totale aanpak.Minister Hermans:Ik ben het niet met u eens. Als wij over voortijdige schoolverlaters spreken,
hebben wij het over voortijdige schoolverlaters. Daarvoor geldt een bepaalde
definitie en die gegevens moeten boven tafel worden gehaald. Als u nú
zegt dat ook verzuim in de vorm van spijbelen erbij betrokken moet worden,
meld ik u dat een en ander is opgenomen in het inspectierapport dat jaarlijks
wordt uitgebracht. Wenst u die gegevens bij elkaar te halen, dan is dat een
nieuw feit. Ik kan nu niet in een bepaald onderzoek dat is gericht op voortijdige
schoolverlaters, er ineens gegevens over spijbelen bij halen. Neen, spijbelen
is een belangrijk punt – daar is al over gesproken – maar de scholen
moeten gegevens daarover zelf bijhouden. Als gevolg daarvan worden gegevens
daarover opgenomen in het onderwijsverslag. Ik ben niet van plan om tweemaal
hetzelfde onderzoek te doen en daar ook twee keer voor te betalen, terwijl
er maar één keer gegevens worden verkregen.Mevrouw Kortram (PvdA):Maar hebben wij die samenhang niet altijd wél erkend bij de aanpak
van het vroegtijdig schoolverlaten van leerplichtige leerlingen? Zijn niet-leerplichtige
leerlingen ineens heel andere wezens? Het is mij echt niet meer duidelijk.Minister Hermans:Voorzitter! Het zijn écht appels en peren die hier met elkaar worden
vergeleken. Spreken wij in dit verband over de leerplichtige leeftijd, dan
hebben wij het over de rol van de Leerplichtwet en de leerplichtambtenaar.
In die wet hebben wij iets anders staan dan zaken die te maken hebben met
voortijdig schoolverlaten. Spijbelen is in essentie iets anders dan voortijdig
schoolverlaten. Dat spijbelen – mits een en ander niet wordt aangepakt –
aanleiding kan zijn tot voortijdig schoolverlaten, wordt door niemand ontkend.
Echter, laten wij niet komen tot vervuiling van gegevens door te stellen dat
spijbelen in feite al een vorm van voortijdig schoolverlaten is. Dat gaat
mij veel te ver. Ik wil die gegevens goed uit elkaar houden. Enerzijds moet
worden nagegaan wat het spijbelen inhoudt, waarbij de verantwoordelijkheid
van scholen en de inspectieverslagen een rol spelen. Anderzijds gaat het om
het registreren van de gegevens betreffende het voortijdig schoolverlaten,
zoals wij dat met elkaar hebben gedefinieerd. Als wij deze werkwijze niet
volgen, ontstaat er een ongewenste vermenging en hebben wij geen duidelijk
beeld meer van de te bereiken doelstelling. In dat geval komen wij terecht
bij een situatie waarvan de Rekenkamer nu juist zegt dat het helderder moet
zijn. Dat een goed beleid van scholen nodig is om het spijbelen tegen te gaan,
zal men mij niet horen ontkennen.Voorzitter! De heer Mosterd vraagt mij om bij de evaluatie inzicht te
geven in de kosten. Natuurlijk zal ik dat doen. Voorts hebben verschillende
sprekers aandacht gevraagd voor de relatie tussen de schoolgrootte en het
voortijdig schoolverlaten. In onze onderwijsinstellingsbeleidsbrief –
de heer Van Bommel heeft die brief in de prullenbak gegooid
en daarom herhaal ik het maar even – hebben wij aangegeven dat er een
relatie is tussen de schoolgrootte en de mogelijkheden die scholen hebben
om te komen tot een meer eigen beleid. Van belang is dat men niet spreekt
over een mammoetorganisatie, mammoetfuncties en mammoetscholen, maar nagaat
of men op basis van bestuurlijke samenwerking kan komen tot vormen die het
mogelijk maken dat men meer verantwoordelijkheid gaat dragen. Van deze bewindslieden
van Onderwijs zal men geen pleidooi horen voor schaalvergroting in de zin
van mammoetscholen en -fusies.Is er een relatie tussen schaalgrootte en voortijdig schoolverlaten? Kijken
wij naar het rapport "Voor wie is de school?" dan kan worden gedacht dat die
relatie er is. Ik denk hierbij aan het pedagogische klimaat op scholen; soms
vindt men dat men wat verloren raakt. Ik wil wel nagaan of de inspectie, gelet
op de gegevens die zijn verkregen op basis van het onderzoek dat is verricht
naar aanleiding van de motie-Kortram, deze conclusie onderschrijft. Overigens
is er een mooie reclameleuze van een bepaalde bank: "Groot geworden door klein
te blijven". Dat geldt ook hier. Is men in staat om in grotere verbanden met
kleinere eenheden zowel de voordelen van de kleine schaal als de voordelen
van de grote samenwerkingsverbanden te incasseren? Er zijn veel ROC's die
heel specifiek met kleine eenheden werken, in een heel groot verband, soms
van 12.000 of 15.000 leerlingen en deelnemers.De heer Van Bommel (SP):De minister legt nu zelf de relatie met het rapport en de conclusie die
daaruit mogelijk af te leiden zou zijn. Gaat de minister de inspectie vragen
om op dat punt, de relatie tussen schoolgrootte en voortijdig schoolverlaten,
de bevindingen tegen het licht te houden? Worden wij daar nog apart over bericht?
Of is hij iets anders van plan?Minister Hermans:Ik heb de inspectie om een reactie op het rapport "Van wie is de school?"
gevraagd, op basis van haar praktijkervaringen. Het kan bijna niet anders
of elementen als omvang en sociaal-pedagogisch klimaat komen daaruit naar
voren. Mocht dat niet zo zijn, dan zal ik de inspectie laten weten dat ik
het van belang vind, de verschillende elementen die ten grondslag kunnen liggen
aan de schaalgrootte en de gevolgen daarvan zoveel mogelijk in het inspectieverslag
te gaan betrekken.Mevrouw Lambrechts (D66):Wij hebben in het regeerakkoord met elkaar afgesproken, dat er een advies
van de Onderwijsraad zou komen over de effecten van de schaalvergroting op
het onderwijs. Wij hebben inmiddels een advies gekregen, maar dat beantwoordt
daar niet aan. De minister heeft reeds gezegd, dat hij bereid is om vervolgadviezen
te vragen. Ik verzoek hem om dit element mee te nemen en te zorgen dat het
advies alsnog wordt aangevuld, conform het regeerakkoord.Minister Hermans:Ik heb het advies van de Onderwijsraad op dit moment niet een, twee, drie
voor de geest. Het lijkt mij van heel groot belang dat wij in ieder geval
beleidsmatig de helderheid hebben, dat de huidige bewindslieden geen voorstanders
zijn van mammoetscholen. Wij willen het ontstaan daarvan niet afdwingen. Wel
vragen wij scholen om tot zodanige samenwerkingsverbanden te komen, dat een
aantal schaalvoordelen die noodzakelijk zijn voor financieringssystemen, zoals
wij willen, daadwerkelijk mogelijk worden.Vervolgens moeten de scholen zelf binnen hun pedagogisch-didactisch klimaat
en sociaal-pedagogisch klimaat erop letten, dat de eenheden waarbinnen de
leerlingen functioneren niet zodanig groot zijn, dat zij daar verloren raken.Voorzitter: WeisglasMinister Hermans:De heer Mosterd heeft een vraag gesteld over de verbinding tussen de RMC-functie
en de zorg voor uitvallers bij inburgeringsprogramma's. Die zorg is gelegd
bij het Bureau nieuwkomers gemeenten. Door de bemoeienis van de taskforce
inburgering met twaalf regio's waar veel inburgeraars en oudkomers wonen zal
eenheid moeten ontstaan in de uiteenlopende praktijken. Op grond van de bevindingen
van de taskforce zal gekozen moeten worden voor een verbetering van de huidige
zorg of een koppeling aan de bij dit wetsvoorstel in te stellen regionale
meld- en coördinatiefunctie. Als de taskforce meent dat er op dit moment
onvoldoende gebeurt, kan ik mij voorstellen dat het instrument wordt ingezet
om daar daadwerkelijk beleid te voeren. Ik wil eerst zien of wij niet met
doublures gaan werken.Naar aanleiding van de motie van mevrouw Lambrechts over de witte vlekken
in de opvang en begeleiding van risicoleerlingen kan ik melden, dat een rapport
hierover de Tweede Kamer vandaag of morgen zal bereiken.Mevrouw Lambrechts stelt bij amendement voor om de meldtijd van twee maanden
tot een maand te verkorten. Ik kan heel goed begrijpen dat zij een wat kortere
tijd wenst. Ik vind echter dat de aanpak van het voortijdig schoolverlaten
in eerste instantie een verantwoordelijkheid van de school moet zijn. Daar
ligt ook de relatie met het verzuimbeleid, het spijbelbeleid. Ik wil niet
de mogelijkheid creëren dat een school "te snel" kan zeggen dat zij heeft
gemeld en dat het probleem daarom elders ligt. De school moet een wat langere
termijn hebben voor een actieve aanpak. Ik heb geen overwegende bezwaren tegen
een termijn van één maand. Ik wil wel zien of dat in de praktijk
goed uitwerkt. Je kunt pas na een bepaalde periode constateringen doen. Als
iemand zich ziek meldt, voert men niet direct daar bovenop een aantal activiteiten
uit. Ik kom dadelijk nog specifiek op het spijbelen. Misschien gaan er dus
wel een paar weken overheen voordat een school daadwerkelijk actie onderneemt.
In dat geval zit je al gauw aan die maand. Als er dan al aan de gemeente wordt
gemeld, zou de school te gemakkelijk een afwachtende houding kunnen aannemen.
Ik geef de school nadrukkelijk een actieve rol door te kiezen voor twee maanden.
Ik wil echter best bekijken of de periode van een maand tot de mogelijkheden
behoort, maar dat zal dan wel uit de praktijk moeten blijken. Als het tot
te veel problemen en tot vervuiling van het bestand leidt bij de regionale
meldcentra, moeten wij erop terug kunnen komen.Mevrouw Kortram (PvdA):De minister geeft aan dat het verzuimbeleid op scholen moet worden gevoerd.
Is dat inderdaad zijn opvatting? Kan hij onderbouwen dat scholen met betrekking
tot niet-leerplichtigen inderdaad een verzuimbeleid voeren?
Als dat niet bij wet geregeld is, bij wie moeten scholen dan een melding doen?
Waar is het verzuimbeleid op gebaseerd? Ik ben hier toch echt heel benieuwd
naar.Minister Hermans:De inspectie ziet erop toe dat er een verzuimbeleid wordt gevoerd. Daarvan
wordt een registratie bijgehouden. Het voorstel in het amendement van mevrouw
Kortram om na drie dagen al over te gaan tot melding, vind ik veel te kort
door de bocht. Ik vraag mij af of de aanpak met die administratieve last die
bij scholen wordt neergelegd, niet een paardenmiddel is dat onvoldoende het
gewenste doel bereikt, namelijk het stimuleren van een actief schoolbeleid
om spijbelen tegen te gaan. De scholen hebben op dit punt een belangrijke
rol en moeten daar melding van doen in hun schoolaanpak. Door de inspectie
wordt dat goed bekeken. Als scholen het verzuimbeleid laten liggen, geeft
de inspectie het signaal af dat het spijbelen onvoldoende wordt aangepakt.
In de Wet educatie en beroepsonderwijs wordt toegang en kwalificering voorgeschreven,
dus men moet in ieder geval toegang krijgen tot de scholen. Als verzuim na
drie dagen gemeld moet worden, kiezen wij een middel dat niet effectief is
voor dit specifieke probleem. Als het verzuimbeleid niet toereikend is wat
het spijbelen betreft, kan de inspectie daarover rapporteren. In dat geval
kan bij de melding van voortijdig schoolverlaten bij de gemeente blijken dat
het schoolbeleid onvoldoende was. De gemeente kan dan met de school afspraken
maken om een en ander eerder in het proces aan te pakken.Mevrouw Kortram (PvdA):Als het om leerplichtigen gaat, erkent de minister de samenhang. Hij zegt
echter ook dat vroegtijdig schoolverlaten heel wat anders is dan verzuim en
spijbelen. Ik snap dat niet, want zaken hangen samen óf zijn heel wat
anders. Ik zie geen tussenweg. In mijn beleving hangen deze zaken samen. Naar
mijn mening hebben wij juist bij leerplichtige leerlingen gekozen voor deze
aanpak, omdat verzuim over kan gaan in vroegtijdig schoolverlaten. Dat gaat
niet van de ene op de andere dag. Ik vind het moeilijk om te begrijpen waarom
de aanpak wel geldt voor leerplichtige leerlingen en niet voor niet-leerplichtige
leerlingen. Gebeurt er op dat gebied wezenlijk wat anders?Minister Hermans:Voorzitter! Ik heb niet ontkend dat spijbelen kan leiden tot voortijdig
schoolverlaten, maar het is wel wezenlijk anders. In de Wet educatie en beroepsonderwijs
wordt geen onderscheid gemaakt tussen leerplichtigen en niet-leerplichtigen.
Er staat daarin een algemene verplichting tot het aanbieden van onderwijs.
Als wij praten over een melding binnen drie dagen voor leerlingen van onder
de 16 jaar, dan komen wij terecht in een geheel andere discussie. Het gaat
dan niet meer om leerplicht maar om het feit dat wij het van maatschappelijke
belang vinden dat iemand zijn startkwalificatie behaalt. Ik denk dat in zo'n
geval het beleid van de school om hier meteen achteraan te gaan van groot
belang is, evenals het schoolklimaat in algemene zin. Als dit toch leidt tot
voortijdig schoolverlaten, kan er via de meldfunctie daadwerkelijk worden
opgetreden. Ik wil dus proberen te voorkomen dat er al na drie dagen een melding
van voortijdig schoolverlaten volgt, aangezien het misschien wel gaat om iemand
die spijbelt. Die weg moeten wij niet inslaan, vandaar dat ik aanneming van
het amendement ontraad. Naar aanleiding van het amendement van mevrouw Lambrechts
heb ik gezegd dat ik twee maanden een redelijke termijn vind om de school
in staat te stellen, zelf beleid te voeren en daarna pas het regionale meldcentrum
in te schakelen. Ik ben bereid om na te gaan wat een termijn van een maand
in de praktijk zou betekenen, maar als blijkt dat die tot gevolg heeft dat
er op grotere schaal ten onrechte registratie van voortijdig schoolverlaten
plaatsvindt, wil ik daarvan kunnen terugkomen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik zou hier graag nog een vraag over stellen, want een van
de schaduwkanten van het amendement van mevrouw Lambrechts zou volgens de
minister zijn dat het de school niet te gemakkelijk moet worden gemaakt om
een probleem van de school zelf om een leerling binnen de onderwijssetting
te houden, op een andere instantie af te wentelen. Maar als er gemeld wordt
en als er vervolgens actie wordt ondernomen, blijft de "afleverende" school
er wel bij betrokken, zo heb ik begrepen. Dat afwentelen is dus wel wat te
relativeren, want de school wordt daar dan toch op aangesproken.Minister Hermans:Maar bij een melding zijn er al twee instanties verantwoordelijk: de school
en de RMC. Dit betekent dat de hele machinerie in werking wordt gezet, terwijl
er misschien factoren van tijdelijke aard in het spel zijn en de leerling
uiteindelijk toch naar school terugkeert. Het is dus de vraag of dit middel
al na een maand zou moeten worden ingezet. Na enige afweging ben ik op twee
maanden uitgekomen, maar die termijn is natuurlijk arbitrair. Het gaat erom,
dit instrument effectief in te zetten.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Wij hebben nu zes jaar ervaring met de tijdelijke regionale
meld- en coördinatiefunctie; zou de minister niet via de VNG kunnen informeren
of het realistisch is om de termijn van twee maanden terug te brengen tot
een maand en de Kamer de uitkomst daarvan vóór aanstaande dinsdag
12 uur kunnen melden?Minister Hermans:Daar ben ik zonder meer toe bereid, voorzitter. Het is geen principieel
punt, ieder zoekt naar een middel dat het beste werkt. Ik heb mijn afweging
aangegeven en ik zal de Kamer graag nog voor de stemmingen over het gevraagde
informeren.De heer Rabbae heeft gesproken over de "groenpluk". Dit onderwerp heeft
op de agenda voor het najaarsoverleg gestaan. VNO/NCW heeft dit ook in een
officiële verklaring afgewezen en men roept de leden op, hiervan af te
zien. Dit onderwerp staat ook op de agenda van de stuurgroep Impuls beroepsonderwijs
en scholing die bij het najaarsoverleg is ingesteld. De sociale partners,
zowel de werkgevers als de werknemers, delen mijn zorg over groenpluk, die
voortkomt uit een zeer krappe arbeidsmarkt. Wij zouden dus moeten bekijken
of de genoemde impuls mogelijkheden biedt om er afspraken over te maken dat
leerlingen die hun startkwalificatie nog niet hebben gehaald, in ieder geval
nog een aantal dagen per week de gelegenheid krijgen om dat alsnog te doen,
als ze door bedrijven ingeschakeld worden in het arbeidsproces.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter! Mij bereiken ook berichten van ROC's dat dit probleem eerder
toeneemt dan afneemt. Ik vraag er dan ook nadrukkelijk aandacht van de minister
voor, want het wordt zo langzamerhand dweilen met de kraan open.Minister Hermans:Dit punt is nadrukkelijk bij het najaarsoverleg aan de orde geweest en
er wordt nu in overleg met de sociale partners geprobeerd om daadwerkelijk
maatregelen te nemen om dit verschijnsel tegen te gaan. Het heeft dus niet
alleen mijn aandacht, ik vind ook dat er met de sociale partners afspraken
over gemaakt moeten worden.De heer Rabbae heeft ook geïnformeerd naar experimenten met een beperkt
vouchersysteem. Welnu, er is al een experiment, gericht op werkenden en werkzoekenden
zonder startkwalificatie. De resultaten hiervan zullen bekend worden gemaakt
vóór de gedachtevorming over vouchers voor deze categorie. Er
wordt nagegaan of er naast kwalificatieniveau 1 een andere methode gekozen
kan worden dan alleen herplaatsing op school. Misschien vormen leerrechten
ook een mogelijkheid.De heer Mosterd (CDA):Ik heb gevraagd of bij het speciaal onderwijs de melding aan de gemeente
wel terecht is. Wat doen de gemeentes er eigenlijk mee? De minister antwoordt
in het verslag alleen dat het van belang is. Hij geeft echter niet aan wat
daarmee gebeurt. Is het niet zinnig om bij de evaluatie het nut van die melding
aan te geven? Als dat nut er niet blijkt te zijn, laten wij dat dan ook niet
meer doen, want dat is onnodige ballast. Ik zie ook niet in waarom daarover
in EU-verband wat gemeld moet worden. Wil de minister dit toezeggen?Minister Hermans:Dit lijkt mij een terechte vraag en ik zal dit punt dan ook bij de evaluatie
betrekken.Mevrouw Kortram (PvdA):Daar ik geen antwoord heb gekregen op mijn vragen, herhaal ik die nu maar.
Allereerst heb ik geïnformeerd naar de opvatting van de minister over
het offensief tegen spijbelen. Namens de PvdA-fractie heb ik aangegeven waarom
wij dat offensief nodig vinden. De tweede vraag had betrekking op alle registraties
op de verschillende scholen. De derde vraag ging over...De voorzitter:Ik moet u nu toch onderbreken, want er blijkt behoefte te zijn aan een
tweede termijn. Dit is echt iets voor de tweede termijn.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik bedank de minister voor zijn beantwoording. Voor de VVD-fractie
was een van de belangrijke punten het ongekwalificeerd aanmerken van iemand
die een assistentendiploma heeft. Uit onze gedachtewisseling daarover blijkt
dat ook de minister van mening is dat iemand zich kwalificeert met een assistentendiploma,
maar dat daarop nog een beleid moet worden gericht om dat tot het niveau van
de startkwalificatie te brengen. Dat zijn wij met de regering eens. Wij onderschrijven
dan ook de afspraken die daarover in Lissabon zijn gemaakt. Volgens mij heeft
collega Van Bommel dat ook zo verwoord.Wij willen graag dat deze jongeren, die misschien voor het eerst een echt
onderwijsdiploma halen, daar trots op kunnen zijn. Dat moet in de statistieken
dus niet worden aangemerkt als "ongekwalificeerd" of "voortijdig schoolverlater".
Ik kan mij voorstellen dat de minister in de presentatie de onderscheiden
categorieën benoemt, zoals hij ook al in de voortgangsrapportage heeft
gedaan. De beleidsinzet blijft dan natuurlijk dezelfde.Volgens mij kan de minister het ook niet anders menen. De minister sprak
in dit verband over de PASvorm (praktijk, arbeid, scholing en vorming). Ik
had in dit kader al iets voorbereid voor het debat van aanstaande maandag.
Deze PASvorm heeft een onderwijsprijs ontvangen. Dat project is erop gericht
om risicoleerlingen een betere kans te geven. Ik vind dat dit motiverend werkt
voor leerlingen. Dat blijkt ook uit de cijfers: 60% tot 80% van de leerlingen
in de PASvorm halen "een kwalificatie" en stromen door naar een reguliere
baan. "Een kwalificatie" is in die gevallen op niveau 1. De minister was daar
zo lovend over – zij hebben een prijs gekregen – dat ik me nauwelijks
kan voorstellen dat je de Pasvorm betitelt als voortijdig schoolverlaten in
de enge zin van het woord.Voorzitter! Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag hoe de WGR zich
in dezen verhoudt tot de autonomie van gemeenten in meer algemene zin. De
WGR zegt dat gemeenten autonoom zijn en een eigen takenpakket
hebben; zij kunnen samenwerken en iets in WGR-verband doen, Echter, het aanwijzen –
in de zin van: u moet uit uw midden een gemeente aanwijzen die contactgemeente
is – staat toch enigszins op gespannen voet met de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Zijn er ook andere terreinen, misschien buiten het onderwijs,
waar dit plaatsvindt?We zijn blij met de toezegging van de minister dat hij voor wat betreft
de volwasseneneducatie deze zelfde systematiek wil overwegen, namelijk om
in het kader van de WGR één gemeente te laten aanwijzen door
alle WGR-gemeenten om als contactpartner met de ROC's te functioneren.De minister heeft toegezegd het te betrekken bij de evaluatie van de WEB,
maar je hebt natuurlijk ook uitval vanuit het voortgezet onderwijs, richting
volwasseneneducatie. Je hebt voorts, wat betreft de inburgering, de combinatie
inburgering en volwasseneneducatie. Ik weet niet of het daar helemaal op moet
wachten en of je nu al niet met de VNG eens zou kunnen verkennen of dit een
goede richting is, want het wordt als een groot knelpunt door ROC's ervaren.Voorzitter! We hebben met instemming kennisgenomen van de interpretatie
van het advies van de Raad van State wat betreft de reikwijdte: wanneer er
onjuiste, onterechte of onvolledige informatie is opgenomen in de registratie,
bestaat het recht op wijzigen of schrappen, maar niet op andere gronden, want
anders zou deze hele regelgeving ook overbodig zijn. Ik denk dat het goed
is voor de wetsgeschiedenis dat dit ook nog even in de Handelingen wordt vastgelegd.Mijn slotopmerking betreft schaalvergroting. Ik heb daar in eerste termijn
niet over gesproken, omdat ik er enige jaren geleden – ik meen al een
jaar of vijf geleden – een motie over heb ingediend, die toen mede gesteund
is door heel wat collega's in dit huis, om een einde te maken aan de fusiestimulering.
In die motie werd de regering ook verzocht om de voordelen en de nadelen van
die fusies op een rij te zetten. De regering heeft de motie destijds uitgevoerd,
zij het met lange tanden – staatssecretaris Netelenbos was een groot
voorstander van die grootschaligheid. Daar is echter een einde aan gekomen.
Fusies worden niet meer gestimuleerd door deze bewindslieden, in ieder geval
niet institutionele fusies. In bestuurlijke zin, om op bestuursniveau schaalvoordelen
te boeken, hebben wij er geen bezwaar tegen, als de kleinschalige organisatie
maar in stand blijft. Dat geldt zowel het basisonderwijs en het voortgezet
onderwijs, als het beroepsonderwijs, want ook daar is het van belang kleinschalige
instituten te houden, met name om voortijdig schoolverlaten te voorkomen.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag de minister dankzeggen voor zijn
beantwoording. Het was een verhelderend debat tot nu toe. Het is ook een debat
over een probleem dat we breed onderkennen en waarvan we allemaal vinden dat
het aangepakt moet worden. Internationaal zijn er zelfs inspanningsverplichtingen
over aangegaan. We moeten daar dus beleid op ontwikkelen, in samenspraak met
anderen die er ook verantwoordelijkheid in dragen. Gelukkig tekenen zich hier
en daar wat positieve kanten af. Ik doel met name op het weer oppakken van
een opleiding, nadat je er een poosje uit bent geweest, respectievelijk het
terughalen van betrokkenen in het onderwijs. Ik wil er evenwel een vette streep
onder zetten dat we er nog lang niet zijn. De minister zei dit ook ongeveer
zo en dat is dus ook het geval.Nu is het wel zo dat het gaat om jongelui die zich om welke reden dan
ook afgewend hebben van de school, eigenlijk helemaal niet voornemens zijn
zich daar nog weer te gaan vertonen en die andere prioriteiten en andere bezigheden
hebben. Vanuit de school, in samenspraak met de overheid of hoe je dat ook
verder wilt toedelen, is dat proces niet in alle opzichten te beheersen, laat
staan te dicteren. Het is een proces: het beïnvloeden van elkaar, een
zaak van overreding. Je kunt wel voorgeven de dingen af te dwingen, maar dat
kan slechts in zeer beperkte mate, zeker buiten het traject van de leerplicht.
Het komt erop aan overtuigende instrumenten te kiezen die daadkracht meebrengen
en ook gezag uitoefenen vanwege de doelstelling.Alles overwegende kun je je afvragen wat de effectiviteit van dit wetsvoorstel
precies zal zijn. Die scepsis was en is er in onze fractie ook wel. De beste
les is dat je het dan maar probeert. Natuurlijk moet je streng evalueren en
nuchter vaststellen of het werkt. Werkt het niet, dan moet je nieuwe dingen
proberen. Het probleem is in ieder geval zodanig dat wij toch het een en ander
moeten proberen. Wij moeten wel maat houden: geen overdreven regelgeving,
administratieve last en dergelijke. Mijn fractie is van zins dit wetsvoorstel
nu te steunen, ook voorzover het verplichtende elementen bevat in de richting
van de scholen, waarbij wij altijd heel kritisch aangeven dat het echt nodig
moet zijn.Er kan natuurlijk geen sprake zijn van afwenteling. Scholen melden het,
maar zijn er vervolgens niet van af. Dat moeten wij helder zeggen. Ook ouders
leggen soms te gemakkelijk een stuk van de ouderlijke verantwoordelijkheid
neer bij de school en verwachten dat de school in staat zal zijn de leerling
vast te houden. Dat kan ook afwenteling betekenen. Daar kunnen redenen voor
zijn; wij hebben het nu over de normale situatie. Die afwenteling heb ik altijd
bestreden. Het hoort niet bij mijn beeld van het dragen van verantwoordelijkheid
als ouder voor je kinderen, als school voor je leerlingen en als overheid
voor je onderwijsvoorziening en de ins en outs daarvan. Ik bedoel dat niet
materieel, maar immaterieel.Voorzitter! Ik heb het amendement van mevrouw Lambrechts sympathiek gevonden.
Vanuit de leerling bezien zijn er heel goede redenen om te denken dat, hoe
sneller je er achteraan kunt en weer bij die leerling bent, hoe meer kans
je in het algemeen hebt om hem of haar te overreden en te corrigeren. Het
moet allemaal wel kunnen. Ik heb goed naar de minister geluisterd. Ik ben
blij dat hij heeft toegezegd dat hij een oordeel zal vragen aan de gemeenten,
die er in de praktijk het meest mee van doen hebben.Het amendement van mevrouw Kortram vind ik op zichzelf ook sympathiek.
Ik denk dat zij gelijk heeft. Een vroegtijdig schoolverlater zal vaak gespijbeld
hebben, niet een op een, maar het zal best vaak zijn gebeurd. Niet elke spijbelaar
is evenwel een vroegtijdig schoolverlater; er zijn heel veel levende voorbeelden van. Je moet natuurlijk wel een proportioneel en niet
een buitenproportioneel instrument zoeken om die link te leggen. Vooralsnog
heb ik de neiging de minister bij te vallen dat dit toch te veel van het goede
is en dat het omslaat in onwerkbaarheid.De heer Schutte (RPF/GPV):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoord. Bij de voorbereiding
van mijn bijdrage heb ik mij, behalve de stukken die de minister ons heeft
doen toekomen, ook laten inspireren door het Rekenkamerrapport over het onderwijsachterstandenbeleid.
Gelukkig bleek uit het antwoord van de minister dat hij ook dwarsverbindingen
had gelegd met dit onderwerp. Ik denk dat dat goed is, omdat daarin thema's
aan de orde kwamen die ook relevant zijn voor de beoordeling van dit onderwerp.
Daarom heb ik de doelstellingen en de adequaatheid van de instrumenten in
relatie tot de doelstellingen centraal gesteld.De minister heeft terecht gezegd dat de doelstellingen zijn opgenomen
in de afspraken van Lissabon. Als je dan kijkt naar het ambitieniveau dat
de minister zelf formuleert – iedereen zal een startkwalificatie moeten
krijgen – zie je dat dat veel hoger is. Er zit nog heel wat ruimte tussen
wat hij als einddoel ziet, en "Lissabon". Maar de minister heeft gezegd dat,
de resultaten van de afgelopen drie jaar extrapolerend, "Lissabon" al binnen
drie jaar zou zijn bereikt. Wanneer is het moment aangebroken dat we concreet
kunnen formuleren, naar welke doelstelling we in een bepaalde periode streven,
welke doelstelling haalbaar is op grond van de instrumenten die worden ingezet?
Ik begrijp best dat het zo concreet allemaal niet kan worden beantwoord –
het wetsvoorstel gaat daarvoor over een te beperkt terrein – maar daar
moeten we wel heen. Anders krijgen we misschien over enige tijd weer een rapport
van de Rekenkamer, met op dit punt dezelfde verhalen. Temeer omdat de Kamer
als taak heeft gesteld, steeds op die manier aan het werk te gaan, ook in
het kader van de VBTB-operatie. Het hoeft nu allemaal niet concreet te worden
ingevuld, maar er moet nog heel wat worden geconcretiseerd om zover te komen.
De minister zegt zelf overigens dat de betrouwbaarheid van de gegevens nog
niet optimaal is. Welke bijdrage levert dit wetsvoorstel aan verhoging van
die betrouwbaarheid? Heeft de minister een soort tijdsplanning voor ogen,
binnen welke tot een bepaalde mate van hardheid kan worden gekomen? Iedereen
kan dan weten naar welk doel wordt gestreefd, met welke instrumenten, op welke
gronden en met welke mate van adequaatheid.Voorzitter! Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de argumenten van de heer
Van der Vlies inzake de ingediende amendementen.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Ik
heb in het begin van mijn betoog gezegd dat de minister wat somber is, door
te zeggen dat de wachtlijst misschien nog wel toeneemt. Toen hij hier antwoordde,
vond ik hem erg optimistisch. Hij ging aan het werk met de herplaatsingcijfers
van de jaren 1998 tot 2000, met verrassende resultaten. Ik moet dat optimisme
iets temperen, gelet op de voortgangsrapportage. Daar staat boven de tabellen
dat het diepteonderzoek indicaties geeft, waarbij de beschikbaarheid van de
gegevens in de regio beperkingen oplegt aan de reikwijdte van de conclusies.
Verder staat er dat de gegevens desalniettemin een illustratief beeld geven
van het voortijdig schoolverlaten. Maar ik noem ook een ander gegeven: slechts
bij 38% van de schoolverlaters is bekend of het een jongen of een meisje is.
Dan hebben de onderzoekers kennelijk erg weinig in de ogen van die mensen
gekeken! Ik hoop dat ik het mis heb, maar op grond hiervan denk ik dat er
heel wat is af te dingen op de cijfers. Ik vond de minister op dit punt wel
heel erg optimistisch!Ik ben het met de anderen eens dat wij moeten proberen om de groepen duidelijk
te onderscheiden, zodat geen verrichtingen plaatsvinden voor een categorie
waarvoor zij helemaal niet bedoeld zijn. Haal dat uit elkaar en voorkom teleurstellingen
bij bepaalde mensen.Ook de meting van resultaten is voor mij een heel belangrijk punt. Ook
de minister wil dat het uiteindelijke resultaat hiervan helder is. Op dit
moment vind ik het een goede zaak dat hier veel aandacht aan wordt besteed.
Dit is wellicht een heel goed instrument, maar ik wil achteraf wel effectief
kunnen meten of de gehoopte resultaten daadwerkelijk behaald zijn. Ook op
de evaluatie van de kosten is de minister ingegaan, waarvoor dank.Nu kom ik bij het amendement van mevrouw Kortram. Hoe belangrijk de problematiek
van het spijbelen ook is, het gaat op dat moment om een taak van de school,
want die is op dat moment nog helemaal bezig met die leerling. Wanneer dat
lijntje verbroken is of wordt, komt de rest in beeld. Het is goed om die scheiding
te handhaven. Ook als de spijbelproblemen heel hardnekkig zijn, heeft de school
altijd nog mogelijkheden om aanvullende hulp te zoeken.Wat het amendement van mevrouw Lambrechts betreft: als zij met een positief
signaal komt, zullen wij dat graag steunen, want hoe eerder hulp geboden wordt,
hoe beter.De voorzitter:De heer Rabbae heeft zich moeten verontschuldigen in verband met dringende
verplichtingen in een ander, verafgelegen deel van ons land. Daarom krijgt
de heer Van Bommel nu het woord. Ik zie nu dat dit sowieso het geval zou zijn
geweest. Bij dezen heb ik de heer Rabbae dus reeds verontschuldigd.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! De minister heeft duidelijk aangegeven dat je verschillend
naar de cijfers kunt kijken; dat ben ik met hem eens. Het zou goed zijn om
bij de presentatie de nadruk te leggen op de herplaatsing, die wij allemaal
belangrijk vinden. Het gaat om het behalen van een startkwalificatie en vooral
dat moet dus in beeld gebracht worden. Leerlingen en deelnemers die niveau
1 behalen, moeten wij loven en prijzen: zij hebben na een langdurige negatieve
leerervaring een diploma behaald en dienen daarom niet in de statistieken
voor te komen als "voortijdige schoolverlaters", "ongediplomeerden" of anderszins.
Ik kan mij voorstellen dat de minister zich wil houden aan de Europese afspraken
en de afgesproken normering, maar dat kan hij blijven doen zonder deze leerlingen,
in schoolse termen, in de hoek te zetten. Ik ben ingegaan op het verschil tussen de gegevens uit de directe meting
en de globale schatting. Het verschil, globaal tussen 40.000 en 60.000, is
erg groot; het wordt mogelijk verklaard door een wisselende betrouwbaarheid
van de meting dan wel de schatting en door een wisselende validiteit van beide
metingen, voorzover je het een schatting of een meting kan noemen. Ik hoop
dat de minister daarop ingaat, want ik verwacht dat de werkelijkheid in het
midden ligt. De directe meting meet immers de gemelde gevallen, maar er zijn
ook niet gemelde gevallen. Het werkelijke cijfer zal dus in het midden liggen.
Daarom vraag ik de minister om in te gaan op het verschil en de mogelijke
afwijking van beide instrumenten. Ik deel overigens zijn voorkeur om uit te
blijven gaan van de directe meting en niet van de globale schatting.Dan het punt van de Onderwijsraad en de definitie. Wij hebben de definitiekwestie
vanmiddag met elkaar besproken, maar die kwestie moet wel uitgediscussieerd
worden. Ook de heer Schutte en anderen hebben immers sterk de behoefte om
af te spreken waarover wij het hebben. Dan kunnen wij tot een nulmeting komen
en een goede vergelijking maken van de cijfers; dan weten wij ook waarop wij
de minister en elkaar na verloop van tijd kunnen aanspreken. De prioriteit
is wel duidelijk en wordt door de SP-fractie onderschreven.Voorzitter! In mijn eerste termijn heb ik ook gesproken over de relatie
tussen de schoolgrootte en de daaruit voortvloeiende anonimiteit. De minister
heeft gezegd dat je op basis van het rapport "Van wie is de school?" inderdaad
zou kunnen denken dat er een relatie bestaat tussen schoolgrootte en voortijdig
schoolverlaten. Hij zal de inspectie vragen op basis van dat rapport daarover
nog eens een uitspraak te doen. Dat lijkt mij onvoldoende, want dat rapport
gaat over een zeer beperkt onderzoek met een kleine groep voortijdig schoolverlaters
en ik vraag mij af, of dat nu wel de basis kan zijn voor goede uitspraken.
Ik zie grote bezwaren tegen de schaal van sommige, niet alle scholen, met
name van fusiescholen. Onder Lubbers III zijn de scholen in het voortgezet
onderwijs globaal gesproken gehalveerd van ruim 1400 naar zo'n 750 leerlingen.
Dat is nogal een operatie geweest met vergaande gevolgen, niet alleen voor
scholen als instelling maar ook voor leerlingen. Ik ben er dan ook groot voorstander
van om op dat punt door te bijten en nader te onderzoeken wat de relatie is
tussen schoolgrootte, schooluitval en voortijdig schoolverlaten. Daarom de
volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het schoolklimaat van invloed is op het voortijdig schoolverlaten;constaterende, dat uit onderzoek blijkt dat veel voortijdig schoolverlaters
de school als onpersoonlijk ervaren en dat zij het idee hebben dat de school
er niet voor hen is;van mening, dat veel scholen als gevolg van het proces van schaalvergroting
onoverzichtelijk en onpersoonlijk zijn geworden en dat dit een negatieve invloed
heeft op het schoolklimaat;verzoekt de regering onderzoek te doen naar de relatie tussen schoolgrootte,
schooluitval en voortijdig schoolverlaten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27206).De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik vind het op zichzelf wel een sympathieke motie, maar er
ligt nog materiaal van het vorige kabinet als uitvoering van de motie-Cornielje
over een einde maken aan de fusiestimulering en over het in kaart brengen
van de voor- en nadelen. Het lijkt mij verstandig om eerst die studie nog
eens ter hand te nemen en te kijken of die wellicht nog aanknopingspunten
biedt voor het antwoord op de vraag van de heer Van Bommel.De heer Van Bommel (SP):Ik heb dat inderdaad overwogen, want toen de heer Cornielje daarover sprak,
heb ik die motie natuurlijk erbij gepakt en gekeken wat daarvan nu precies
de achtergronden waren, maar dat was toch wel erg op de instellingen gericht.
Ik vind het belangrijker en waardevoller om dat vanuit de leerlingen te bezien
en daarop is ook dit onderzoek gebaseerd. Ik zou ook meer waarde hechten aan
een nader onderzoek dat zich richt op de uitvallers zelf, zodat zij kunnen
aangeven wat het effect is van de schoolgrootte en hoe zij dat ervaren hebben
in hun schoolloopbaan.De heer Cornielje (VVD):Het gaat mij erom dat wij destijds een standpunt van de regering hebben
gekregen. Het is al zo'n vijf jaar geleden, dus staat het mij niet helemaal
meer voor de geest, maar ik verzoek collega Van Bommel toch om nog eens te
zien of dat antwoord geeft op de vragen die hij stelt. Is dat het geval, dan
moeten wij niet weer in herhaling vervallen!De heer Van Bommel (SP):Dat is een redelijk verzoek en ik zal dit advies dan ook opvolgen en de
uitkomsten van dat onderzoek nog eens bezien voordat de motie in stemming
wordt gebracht, maar ik zal daarbij specifiek bezien of er voldoende aandacht
wordt besteed aan de positie van de leerlingen en deelnemers, want daar gaat
het mij om.Mevrouw Lambrechts (D66):Er ligt nog een recentere uitspraak over de noodzaak om de effecten van
de schaalvergroting op het onderwijs te onderzoeken, namelijk het regeerakkoord.
Ik weet wel dat ons regeerakkoord niet het uwe is, maar misschien kunt u ons
op dat punt steunen om dat alsnog en zo snel mogelijk in beeld te laten brengen.
Dan hebben wij uw motie er niet bij nodig en kunnen wij gewoon aan afspraken
refereren die er al liggen!De heer Van Bommel (SP):Dat vind ik hele mooie dat mijn motie overbodig kan zijn omdat het al
in het regeerakkoord staat. Nogmaals, mijn insteek is de keuze voor de leerling,
de voortijdig schoolverlater, de deelnemer. Ik vind dat het onderzoek zich
daarop moet richten. Wat er in het regeerakkoord staat is volgens mij meer
in lijn met de motie-Cornielje c.s. van destijds,Van Bommel want daarbij werd
sterk aan de instellingen gedacht en hun positie, bijvoorbeeld
consequenties voor financiering, efficiency, en dergelijke. Ik ga in ieder
geval kijken naar het onderzoek dat de motie-Cornielje heeft opgeleverd, maar
als je uitgaat van de positie van leerlingen en deelnemers, vind ik toch dat
het onderzoek expliciet daarop moet zijn gericht.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden en zal op een aantal
zaken terugkomen. Met betrekking tot de meldplicht wil ik herhalen dat het
onze insteek was om het voordeel voor de leerlingen te zoeken. Ik snap dat
één maand in plaats van twee maanden voor de school niet meteen
een voordeel is, maar toch lijkt deze termijn mij niet al te nadelig. Het
grote voordeel is dat de leerling eerder aan zijn jasje wordt getrokken en
naar school wordt teruggeleid. Ik deel de mening van de heer Van der Vlies
dat wij niet moeten suggereren dat de school uit beeld is zodra de leerling
is aangemeld; gelet op de toerusting van de RMC's zouden wij dat ook absoluut
niet kunnen waarmaken. Ik wacht met belangstelling de vragen van de minister
aan de VNG af, maar als het enigszins mogelijk is, dan zie ik graag een verkorte
periode tot één maand.Nu de witte vlekken. Ik ben zelden zo snel bediend! Ik wacht de resultaten
af van het onderzoek naar wat de witte vlekken in de ondersteuning van risicoleerlingen
behelzen. Graag voeren wij hierover nog overleg met de minister, de staatssecretaris
of beiden. De minister zal de Kamer vóór de behandeling van
het wetsvoorstel met betrekking tot het persoonsgebonden onderwijsnummer op
de hoogte stellen van de gang van zaken rond de vernietiging van gegevens.
Ook dat wacht ik af.Nu de doelmatigheid: de formulering van doelen en het helder in beeld
krijgen van voortgang en resultaten. De ministeriële regeling zal de
ijkpunten in beeld brengen, maar graag ondersteun ik de vraag van de heer
Schutte: wanneer krijgt de Kamer hiervan een beeld en wanneer zullen de afspraken
worden gemaakt, ook met het oog op de derde woensdag in mei die ons allen
scherpt? De schaalvergroting is nadrukkelijk in het regeerakkoord opgenomen.
Zeker D66 heeft dit altijd een belangrijk thema gevonden. Wij vermoeden niet
alleen dat er een relatie is tussen schooluitval, kwaliteit van het onderwijs
en anonimiteit, maar zijn daarvan overtuigd. Het advies van de Onderwijsraad,
waarnaar ik bij de begrotingsbehandeling wel drie keer ben verwezen, is ontzettend
teleurstellend. Dat gaat over deregulering en vergroting van de autonomie,
maar in tegenstelling tot wat is toegezegd gaat het niet over de effecten
van de schaalvergroting op het onderwijs. Er is inderdaad alleen maar gekeken
naar de goede schaal voor het realiseren van autonomievergroting en deregulering,
maar dat was niet onze intentie bij de formulering van het regeerakkoord.
Bovendien is hierover anders geantwoord bij de begrotingsbehandelingen. Ik
wil de minister dus echt verzoeken om de Onderwijsraad alsnog te vragen om
de Kamer zo snel mogelijk hierover te adviseren.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Een vraag in het verlengde van de discussie van zo-even: vindt
mevrouw Lambrechts niet dat er specifiek moet worden gekeken naar en moet
worden geredeneerd vanuit de positie van de deelnemende leerling? Als zij
dat vindt, dan pleit zij impliciet voor nieuw onderzoek. Het verrichte onderzoek
richt zich immers op de opleidingen, op de instituten.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik zou even moeten nakijken hoe het precies in het regeerakkoord staat,
maar het was onze intentie om het onderwijs, en daarin de leerling, centraal
te stellen en niet de beheersaspecten. Wij hebben over de beheersaspecten
van het onderwijs een advies gekregen en niet over de effecten van schaalvergroting
op het onderwijs.Mevrouw Kortram (PvdA):Voorzitter! Ik dank minister Hermans voor zijn beantwoording, maar helaas
ben ik er absoluut niet gelukkig mee. Ik begrijp heel goed dat hij zich zorgen
maakt over administratieve lasten. De Kamer heeft die zorg ook uitgesproken.
Maar ik ben wel verrast dat ik die zorgen niet gehoord heb in mijn gesprekken
met de VNG en met RMC-functionarissen. Daarnaast is het mij niet duidelijk
hoe er vraagtekens geplaatst kunnen worden bij een amendement, als de gegevens
waarop dit vraagteken zou zijn gebaseerd, niet voorhanden zijn. In alle openheid
moet ik zeggen dat ik nog even met Sardes gebeld heb. Daar reageerde men evenzeer
verrast. Men heeft daar rondgebeld om de gegevens over deze relatie en over
de samenhang tussen schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten boven water
te krijgen. Er bleken geen gegevens over te bestaan. Ik vind dat buitengewoon
zorgelijk. Ik durf daarom nu te beweren dat wij dit probleem en de onderlinge
samenhang van de verschillende aspecten niet goed op het netvlies hebben.
Ik kan dan ook niet garanderen hoe de PvdA met dit wetsvoorstel zal omgaan.
Het is immers een sluitstuk en een sluitstuk mag geen gaten hebben.Wellicht kan de minister mij geruststellen door op een aantal van mijn
vragen uit eerste termijn een ander antwoord te geven. Het gaat om de volgende
vragen. Ik heb gevraagd om een plan van aanpak met een doeltreffend offensief
tegen spijbelen en schoolverzuim, zowel voor leerplichtigen als niet-leerplichtigen.
Als de informatie hierover aan de Kamer is toegezonden, kan het amendement
wellicht in een nieuw kader bezien worden. Ik begrijp goed dat ik mensen een
amendement niet door de strot kan duwen, maar ik kan er wel op aandringen
om het probleem dat ik geschetst heb, te onderzoeken en met een notitie te
komen, zodat wij opnieuw met elkaar in discussie kunnen gaan.De heer Cornielje (VVD):Er ligt een plan van aanpak van de regering. Sinds gisteren is er een
voortgangsrapportage en begin maart komt er nog een tweede deel. Moet daarbovenop
een nieuw plan van aanpak komen of moeten wij gewoon doorgaan op de ingeslagen
weg, zoals wij in het regeerakkoord hebben afgesproken?Mevrouw Kortram (PvdA):Ik heb dat plan van aanpak nog niet onder ogen gehad en dat ligt niet
aan mij. Als er gisteren een voortgangsrapportage aan de Kamer gezonden is,
kunt u niet van mij verwachten dat ik die al gelezen heb. Maar laten wij ervan
uitgaan dat dit er allemaal ligt. Als daarin op een duidelijke manier aandacht wordt besteed aan de problematiek die ik heb aangekaart,
moeten wij dat eerst bestuderen en dan kunnen wij bekijken hoe wij daarmee
verder gaan. Ik vraag minister Hermans dan ook hoe het staat met de voortgangsrapportage.
Is de problematiek die in het amendement is aangekaart, meegenomen in deze
rapportage?Ik kom bij de registratie. Ik heb al aangegeven dat scholen echt tureluurs
worden van de verschillende registraties die zij moeten bijhouden. Opzettelijk
heb ik al die verschillende registraties één voor één
genoemd om aan te geven wat voor een dagelijkse last dit is. Is de minister
bereid om met een model te komen voor de scholen, in afstemming met de regio's
en de gemeenten, zodat de registraties beter op elkaar afgestemd kunnen worden
en mensen niet steeds op verschillende momenten hun gegevens moeten laten
registreren? Ik wil daar graag een reactie op hebben.Ik wil ook graag een reactie hebben op mijn verzoek om een onderzoek te
verrichten naar de problemen van kleine gemeenten bij het uitvoeren van de
leerplicht en het vervullen van de RMC-functie. Ik heb begrepen dat daar nogal
wat problemen zitten. Ik heb getracht die te schetsen in het begin van mijn
verhaal en ik wil van de minister graag een duidelijke reactie daarop hebben.Mijn volgende punt betreft de controle en de handhaving. Er is aangegeven
dat in het kader van dit wetsvoorstel sancties zullen volgen wanneer scholen
nalatig blijken te zijn. Wie zal controleren en wie zal handhaven? Er zijn
al erg veel problemen bij het handhaven van de leerplicht en wij moeten toch
echt geloofwaardig blijven.Ik wil de minister verder vragen hoe hij omgaat met de aanpak van vroegtijdige
schoolverlaters die niet verbonden zijn aan een school of een instelling.
Deze vraag heeft een zeker raakvlak met de vraag hieromtrent van mevrouw Lambrechts.Ik wil nu vier moties indienen en ik vind het jammer dat ik dit moet doen,
voordat ik de reacties van de minister heb gehoord, want het kan zijn dat
zij overbodig zijn.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat met name de niet-G-25-gemeenten beperkte middelen ontvangen
om een goed beleid te kunnen voeren ten aanzien van risicoleerlingen;voorts overwegende, dat het gewenst is duidelijk in kaart te brengen welke
financiële middelen deze gemeenten daadwerkelijk nodig hebben om een
adequaat beleid te kunnen voeren;verzoekt de regering een inventarisatie te maken van de problematiek en
de bijbehorende kosten die binnen deze gemeenten aan de orde zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kortram. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (27206).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een sluitende aanpak gewenst is teneinde het voortijdig
schoolverlaten van leerplichtigen en niet-leerplichtigen een halt toe te roepen;overwegende, dat daarbij een sluitend beleid ten aanzien van leerplichtigen
essentieel is;constaterende, dat er zich diverse knelpunten voordoen ten aanzien van
leerplichthandhaving en dat registratie ten aanzien van niet-leerplichtigen
nauwelijks plaatsvindt;verzoekt de regering op korte termijn met een plan van aanpak te komen
waarmee een offensief beleid tegen spijbelen en schoolverzuim van leerplichtige
en niet-leerplichtige leerlingen kan worden ingezet,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kortram. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (27206).De heer Cornielje (VVD):Op het gevaar af dat ik in herhaling verval, wil ik het volgende opmerken.
In deze motie wordt verzocht om een plan van aanpak. Dat hebben wij al, zoals
ook in het regeerakkoord is afgesproken. Dat is nu aan zijn eerste voortgangrapportage
toe. Dit is dan toch een overbodige motie?Mevrouw Kortram (PvdA):Ik ben het met u eens dat in 1999 een plan van aanpak is aangeboden aan
de Kamer. Desondanks horen wij nog steeds verontrustende signalen. Bovendien
is er een nieuw probleem, namelijk dat van de niet-leerplichtige leerlingen.
Voorzover mij bekend, is in het plan van aanpak inzake spijbelen die groep
niet meegenomen. Dit is dus de meerwaarde van deze motie.De heer Cornielje (VVD):Ik adviseer collega Kortram om dit te betrekken in het overleg dat wij
ongetwijfeld zullen hebben met de minister en de staatssecretaris over de
voortgangsrapportage inzake het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten
voordat wij hierover een uitspraak doen.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik zal zeggen waarom ik deze motie nu indien. Ik kan mij voorstellen dat
er bezwaren zijn tegen mijn amendement. Het is de overtuiging van de PvdA-fractie
dat wij moeten opteren voor een sluitende aanpak. Wij zijn met elkaar van
mening dat er een relatie is tussen structureel schoolverzuim en voortijdig
schoolverlaten. Als dit amendement nu geen optie is en een en ander niet op
basis van gegevens kan worden onderbouwd, verzoek ik de minister te komen
met een plan van aanpak aan de hand waarvan wij de discussie intern met elkaar
kunnen voeren.De heer Cornielje (VVD):Wij hebben dat allemaal al. Wij hebben als vaste commissie een aandachtspuntenbrief
gemaakt waarin al die punten zijn vermeld. De regering heeft een plan van
aanpak uitgebracht en daar hebben wij Kamerbreed mee ingestemd. Er ligt een
voortgangsrapportage en er komt nog een voortgangsrapportage. Ik vind het
jegens de regering onzorgvuldig wanneer nu een KameruitspraakKortram wordt
gedaan over stukken die wij eigenlijk al hebben.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik wil hierop op twee manieren reageren. U bedoelt te zeggen dat niet-leerplichtige
leerlingen al een aandachtspunt zijn. Is dat zo? Uw tweede punt is een procedurele.
Ik lees nu de vragen voor, die ik al eerder heb gesteld, en ik dien tegelijkertijd
moties in, maar dat ligt uiteraard niet aan mij. Als ik in eerste termijn
antwoord had gehad van de heer Hermans, zou ik dat niet hebben gedaan, maar
dat is niet het geval. Ik vind dat een aantal zaken door elkaar loopt en daar
heb ik niet zelf voor gekozen.Voorzitter! Ik dien de volgende twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een sluitende aanpak ten aanzien van schoolverzuim gewenst
is;voorts overwegende, dat er groepen zijn die buiten de meldplicht vallen
en daardoor niet of nauwelijks bereikt worden;verzoekt de regering met een notitie te komen hoe deze groepen kunnen
worden bereikt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kortram. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (27206).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er voor tal van verschillende doeleinden op verschillende
momenten gegevens over leerlingen worden geregistreerd;voorts constaterende, dat afstemming hieromtrent tussen het Rijk, de regio's
en de gemeenten onvoldoende is;overwegende, dat een betere afstemming in dezen gewenst is;overwegende, dat het huidige beleid tijdrovend is en een forse claim legt
op de benodigde financiële middelen;verzoekt de regering met een voorstel te komen waarin een adequate afstemming
tussen Rijk, regio's en gemeenten gewaarborgd is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kortram. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (27206).De heer Schutte (RPF/GPV):Voorzitter! Wellicht kan mevrouw Kortram iets duidelijker aangeven waar
deze motie over gaat. Daarin wordt gesteld: "voor tal van verschillende doeleinden
op verschillende momenten gegevens over leerlingen worden geregistreerd;".
Onder leiding van de regering zou men dan moeten komen tot een adequate afstemming.
Waaraan moet ik hierbij nu zoal denken? Natuurlijk wordt er van alles geregistreerd
en hebben scholen er zelf belang bij dat allerlei zaken worden geregistreerd –
al gaat het maar om de leeftijd en de vorderingen – maar moeten al deze
zaken hierbij worden betrokken en moet er een soort kaderregeling komen voor
de registratie van leerlinggegevens?Mevrouw Kortram (PvdA):Ik zal u uitleggen waar die vraag vandaan komt. Ik heb in eerste termijn
getracht om dit duidelijk te maken. Ik heb met mensen van een school gesproken
die mij voorhielden dat zij ontzettend veel moesten registreren. Gezegd werd
dat men gegevens moest registreren over: leerplichtige voortijdige schoolverlaters;
integrale leerlingentellingen in het kader van de bekostiging; samenwerkingsverbanden
in het kader van "Weer samen naar school" (voor intern gebruik); GOA (onderwijsvoorrangsbeleid);
verzuimregistratie in het kader van de leerplicht; CUMI-tellingen voor het
rijk enz. Dat heeft op mij een diepe indruk gemaakt. Dit is heel belastend
voor de scholen. Daarom vraag ik de minister om een voorzet te doen om te
komen tot een betere afstemming opdat de scholen niet elke keer van alles
op hun bordje krijgen.Minister Hermans:Mijnheer de voorzitter! Ik meen dat de Kamer en ik een heel eind verder
zijn gekomen waar het gaat om de werkwijze ten aanzien van niveau 1 en niveau
2, voortijdig schoolverlaten, en de registratie daarvan. Overigens is registratie
natuurlijk slechts een middel om vervolgens tot een goede aanpak te komen.De heer Cornielje heeft in relatie met de WGR een vraag gesteld over de
autonomie van de gemeenten. Voorzitter! Wij hebben afspraken gemaakt met de
VNG. Het is de vrijheid van de gemeenten om een eigen samenwerkingsverband
te kiezen. Ook hebben zij de vrijheid om te bepalen welke gemeente voor de
coördinatie zorgdraagt. Er is op deze punten dus geen strijd met de WGR.
Een andere zaak is dat ik op dit moment niet een-twee-drie boven tafel kan
halen of er nog meer gevallen zijn waarin het op een dergelijke manier gebeurt.
Echter, de heer Cornielje geeft zelf terecht aan dat ook nagegaan moet worden
of er op het educatieterrein ook zo'n coördinatiepunt zou kunnen komen.
De heer Cornielje is het eens met de doelstelling, tot coördinatie te
komen en versnippering te voorkomen. Voor voortgezet onderwijs en BVE moet
de aanpak toch vaak regionaal zijn. Dat kan niet door één gemeente
worden gedaan. Ik heb niet het idee dat hier strijd met de Wet gemeenschappelijke
regelingen bestaat.De heer Cornielje (VVD):Ik dank de minister voor de toezegging om al op korte termijn een verkenning
uit te voeren. De minister zegt dat er een vrije keuze is om tot een regio
te komen en om een gemeente uit het midden van de samenwerkende gemeenten
te kiezen. Het is echter wel verplicht om dat te doen. Hoe verhoudt die verplichting
zich tot de Wet gemeenschappelijke regelingen? Zijn er precedenten? Als de
gemeenten het erover eens zijn, is het natuurlijk een prima manier om problemen
met de coördinatie op te lossen.Minister Hermans:Ik heb van de VNG, die over het algemeen toch zeer alert is op dit soort
zaken, geen reactie gekregen dat men zich ertegen verzet. Met
de heer Cornielje ben ik van mening, dat wij met de gemeenten meer moeten
bekijken of wij tot afspraken op het gebied van educatie kunnen komen.De heer Van Bommel heeft een motie ingediend over de schaalvergroting.
Ik wil wel even nagaan of in de rapportages die er zijn al een antwoord te
vinden is op zijn vragen. In de overweging van de motie wordt gezegd, dat
veel scholen als gevolg van het proces van schaalvergroting onoverzichtelijk
en onpersoonlijk zijn geworden en dat dit negatieve invloed heeft op het schoolklimaat.
Vervolgens wordt mij verzocht te onderzoeken of dat zo is. Dat is een beetje
vreemd. Laten wij daarom met elkaar bekijken of de gegevens die wij op dit
moment beschikbaar hebben, op basis van de motie-Cornielje van een tijdje
geleden, naar aanleiding waarvan er een rapportage is gekomen, voldoende informatie
leveren. Als dat niet het geval is, moeten wij verder kijken. Het gaat mij
er niet om om te zeggen dat de motie niet kan, maar wij moeten niet stellen
dat het zo is, om dat vervolgens te gaan onderzoeken.De heer Van Bommel (SP):Ik bestrijd de uitleg door de minister. Dat staat niet in de motie. Daarin
wordt een relatie gelegd tussen het schoolklimaat en de schaalvergroting.
Vervolgens wordt gevraagd om de relatie tussen schoolgrootte, schooluitval
en voortijdig schoolverlaten te onderzoeken. Dat is wat anders dan de minister
zegt.Minister Hermans:Uit het rapport "Van wie is de school?" weten wij dat er leerlingen zijn
die zeggen een school te verlaten vanwege het schoolklimaat, de onpersoonlijkheid
en de onoverzichtelijkheid. Dat onderzoek is dus gedaan. De heer Van Bommel
zegt nu dat hij die relatie ziet en vervolgens vraagt hij om te onderzoeken
of die er is.Zijn bedoeling is om na te gaan wat het effect is van de institutionele
vergroting van de scholen op het schoolverlaten. Ik wil bekijken of de gegevens
die wij nu hebben nog aanvulling behoeven. Ik wil de inspectie vragen of zij
in het onderwijsverslag 2000 wil aangeven op welke wijze gegevens beschikbaar
zijn. Ik heb gegevens die eventueel beschikbaar zijn nu niet bij de hand.
Er is een wetsvoorstel aan de orde, maar wij praten in feite over het hele
beleid. Dat vind ik niet erg, maar men kan nu niet van mij verlangen dat ik
à la minute even alle gegevens naar aanleiding van allerlei moties
die veel verder gaan beschikbaar heb. Daar wil ik eerst naar kijken alvorens
een definitief oordeel over de motie te geven.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik zou de minister heel simpel willen vragen, voordat hij de motie-Van
Bommel gaat uitvoeren het onderdeel van het regeerakkoord waarin die opdracht
staat uit te voeren.Minister Hermans:Er komt nu in een keer een nieuw punt op tafel, dat niet in het wetsvoorstel
aan de orde was. Ik heb alle gegevens daarover niet direct bij de hand. Ik
zal mijn reactie op de motie nog geven. Ik zal nagaan of er sprake is van
een nieuw element dat moet worden toegevoegd of dat er sprake is van een reeds
bestaand punt. Binnen het kader van de WEB zullen ook toegankelijkheid, uitval
en dergelijke ten gevolge van de ROC-vorming aan de orde komen. Wij moeten
oppassen dat wij niet drie keer hetzelfde gaan doen.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat ben ik met de minister eens, maar mag ik hem vragen om de uitvoering
van het regeerakkoord erbij te betrekken als hij nagaat wat er al ligt en
wat er nog zal worden gedaan?Minister Hermans:Als een minister het regeerakkoord niet wil uitvoeren, zou dat ongetwijfeld
tot problemen leiden. Ik ben ook heel benieuwd wat aanstaande maandag wordt
gezegd over de duizend uur. Ik heb daar al het een en ander over gehoord.
Dat punt staat ook in het regeerakkoord. Ik wil het uitvoeren. Het is echter
heel goed om daarover met elkaar te debatteren. Nu wordt echter iets aan de
orde gesteld buiten het wetsvoorstel om. Mevrouw Lambrechts vraagt namelijk
naar een relatie tussen schoolgrootte en voortijdig schoolverlaten, waarover
een heleboel voorstellen op tafel liggen en waar evaluaties van gaande zijn.
Ik heb de informatie daarover niet meegenomen, want dan had ik de gehele archiefkast
mee kunnen nemen. Ik meld wel dat ik alle gevraagde gegevens zal meenemen
bij de beoordeling van deze motie. Dat zal even een dag kosten.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik kan daar mee leven. Toch denk ik dat het voor alle verhoudingen het
beste is als wij ervan uitgaan dat over het regeerakkoord niet meer gedebatteerd
behoeft te worden, omdat dat gewoon wordt uitgevoerd zoals het er staat. Over
de uitvoering van de motie-Van Bommel kunnen wij altijd later nog debatteren.Minister Hermans:Als ik mijn handtekening onder het regeerakkoord zet, betekent het dat
ik dat wil uitvoeren. Ik zal het ook de komende maandag in het debat over
de 1000 uur goed verdedigen. Hetzelfde geldt voor dit onderwerp: ik wil uitvoeren
wat er in het regeerakkoord staat. Ik heb niet precies het regeerakkoord in
gedachten, maar als het punt van mevrouw Lambrechts er op die manier in staat,
voer ik het uit. Laten wij ervoor oppassen dat dit debat zich over het totale
onderwijsbeleid uitspreidt. Er komen straks ook een heleboel moties op tafel
die volstrekt niet aan de orde zijn geweest bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel.
Ik ben bereid om alle vragen te beantwoorden, maar de Kamer kan niet van mij
verlangen dat ik op dit moment in staat ben om al die punten volledig te behandelen.De heer Van Bommel (SP):Ik heb daar begrip voor. Ik heb gehoord wat de minister gezegd heeft.
Overigens, als de indiening van moties van de SP leidt tot het uitvoeren van
goede onderdelen van het regeerakkoord, dan ben ik daar natuurlijk blij mee.Minister Hermans:Dan heeft u nog heel wat moties in te dienen.De heer Van Bommel (SP):U moet mij in dat geval maar eens op die goede punten wijzen. Dan komen
wij er samen wel uit.Minister Hermans:U bent aardig op weg.De heer Van Bommel (SP):Ik heb er in ieder geval een gevonden, dat is zeker.Voorzitter! De minister zegt toe de Kamer nader over dit onderwerp te
informeren. Ik ben bereid om mijn motie aan te houden tot die informatie er
is, maar die moet dan wel op korte termijn beschikbaar komen.
Die behoeft niet binnen een dag, maar toch wel binnen een aantal weken duidelijk
op tafel te liggen.Minister Hermans:Ik heb de intentie om die informatie zo snel als mogelijk is te leveren,
in ieder geval voor de stemming over de wet. Het wordt steeds meer gebruik
dat er bij de behandeling van een wetsvoorstel allemaal moties worden ingediend.
Mijn parlementaire ervaring is dat dit vroeger niet zo vaak het geval was.
Ik vind deze nieuwe situatie uitstekend, maar laten wij wel ervoor zorgen
dat wij over de wet blijven praten. Ik zal proberen om de vragen die in de
moties zijn gesteld, die buiten het wetsvoorstel als zodanig vallen, zo snel
mogelijk te beantwoorden.De voorzitter:Houdt de heer Van Bommel zijn motie aan?De heer Van Bommel (SP):Ik begrijp uit de woorden van de minister dat hij nog voor de stemming
duidelijkheid zal verschaffen.Minister Hermans:Ik zal het proberen.Mevrouw Kortram (PvdA):Voorzitter! Ik heb nog even de behoefte om de heer Van Bommel te ondersteunen.De voorzitter:Nee. U moet niet in de tweede termijn elkaar door middel van interrupties
ondersteunen. Ik sta deze interruptie niet toe. Ik geef het woord aan de minister.Minister Hermans:Voorzitter! De heer Van der Vlies sprak over overtuigende instrumenten.
Ik ben het met hem eens. Wij hanteren het instrument als een schakel van de
totale aanpak van het voortijdig schoolverlaten en het is van heel groot belang
om na te gaan of dit instrument het meest effectief is. Wij moeten ook in
de praktijk bekijken op basis van de exacte formulering of wij de gegevens
op tafel krijgen die wij willen. Ik kan het op papier proberen uit te rekenen
en ik heb er ook wel alle vertrouwen in dat dit instrument een schakel is
in de totale aanpak, maar het is van groot belang om ervoor te zorgen dat
het ook in de praktijk goed wordt bekeken. Het gaat er in de discussie over
een of twee maanden niet om dat scholen een en ander willen afwentelen op
de RMC-functie. Daar zijn wij het met elkaar over eens. De kern van de aanpak
van het voortijdig schoolverlaten, en in de periode daarvoor het mogelijke
spijbelen, is een zaak van de school. Als leerlingen verdwijnen en de school
niet meer actief kan inspelen op het bestrijden van dat verzuim, kan de school
de hulp inroepen van de gemeente via de RMC-functie. Op die wijze kan de school
andere instrumenten inzetten.Maandag debatteer ik nog een keer met de heer Schutte over de koers BVE.
Ik zal dan op gepaste wijze de twintig jaar die wij elkaar op politiek gebied
hebben meegemaakt, nog wel even de revue laten passeren. Ik zal dit nu niet
verder doen. De heer Schutte heeft terecht aangegeven dat de afspraken van
Lissabon verscherpt moeten worden, in die zin dat wij moeten aangeven wanneer
wij kunnen zeggen dat onze doelstellingen bereikt zijn. Ik heb al gezegd dat
ik de ministeriële regeling die ik nu wil maken, onze doelstellingen
zo concreet zal maken dat wij van jaar tot jaar kunnen zien, wat er daadwerkelijk
zal worden gedaan. En ik ben het met de heer Van Bommel eens dat het met deze
wet mogelijk wordt om de gegevens verder aan te scherpen en goed systematisch
te rangschikken. De aanbeveling van de Rekenkamer om de doelstellingen nog
scherper te formuleren voeren wij dus via een ministeriële regeling uit.
De gegevens zullen nog betrouwbaarder moeten worden gemaakt; het instrumentarium
van deze wet biedt hiervoor duidelijk mogelijkheden.Mocht de heer Mosterd er gelijk in hebben dat ik nu heel optimistisch
ben, dan moet ik zeggen dat dit mijn aard is. Maar ik zeg erbij dat de gegevens
van Sardes gebaseerd zijn op daadwerkelijke metingen. En terecht heeft de
heer Mosterd ook voorgelezen dat er in ieder geval indicaties in de beleidslijnen
zijn die optimisme rechtvaardigen. Het is ook precies de bedoeling van de
RMC-functie om effecten te meten, met heldere, meetbare doeleinden, aan te
geven bij ministeriële regeling.Ik ben het ermee eens dat er bij kwalificatieniveau 1 en kwalificatieniveau
2 een verschil in aanpak kan zijn.De motie over de schoolgrootte hebben wij al even besproken. Ik wil bekijken
of datgene waarover ik beschik, kan worden geplaatst tegen de achtergrond
van deze motie.Mevrouw Lambrechts heeft nog over de meldplicht gesproken. Zoals ik al
naar aanleiding van een vraag van de heer Cornielje heb toegezegd, zal ik
ervoor zorgen dat de Kamer nog voor de stemmingen te horen krijgt, wat het
standpunt van de VNG op dit punt is. Ik hecht op zichzelf niet aan procedures,
het gaat mij erom hoe wij het beste resultaat kunnen bereiken.Op het punt van de schaalvergroting wil ik even nagaan, wat er allemaal
aan de Kamer is voorgelegd: onderzoeksresultaten, eerdere moties en toezeggingen.
Op basis van het totaalbeeld zal ik dan een reactie geven.Voorzitter! Dan heb ik nog een kwartet moties van mevrouw Kortram gekregen.
Ik realiseerde me in de loop van dit debat dat het aanbrengen van een relatie
van 1:1 tussen verzuimbeleid en voortijdig schoolverlaten niet bij de schriftelijke
voorbereiding aan de orde is geweest. Mevrouw Kortram zegt zelfs dat haar
fractie overweegt, tegen het wetsvoorstel te stemmen als deze relatie niet
wordt gelegd. Ik betreur het zeer dat zij dit niet bij de schriftelijke voorbereiding
naar voren heeft gebracht. Zij voert dit punt nu op als voorwaarde om voor
het wetsvoorstel te stemmen. Dit vind ik vreemd; als het een essentieel punt
is, moet het in de schriftelijke voorbereiding aan de orde worden gesteld.
Nu heeft zij het in dit debat naar voren gebracht en ik heb al aangegeven
dat de school al allerlei beleid voert om spijbelen en verzuim tegen te gaan.
De inspectie houdt hier ook toezicht op. Er kan een relatie zijn, maar net
als andere woordvoerders zou ik niet willen uitgaan van een relatie van 1:1.
Mevrouw Kortram zegt dat er geen gegevens voorhanden zijn, maar vervolgens
zegt zij wel dat er een relatie is. Dat vind ik te kort door de bocht; ik
vind dat wij het verzuim- en spijbelbeleid eerst goed moeten evalueren.Mevrouw Kortram (PvdA):U zegt terecht dat ik geen gegevens voorhanden heb, maar ik heb wel met
mensen uit de praktijk gesproken. Ik kan het echter ook omdraaien, want ook
u hebt geen gegevens voorhanden, terwijl u toch stellige uitspraken doet.Minister Hermans:Nee, voorzitter, mijn opmerking hierover houdt in dat ik niet zo maar
even een relatie van 1:1 kan aantonen. Ik kan ook niet zeggen dat er helemaal
geen relatie is, ik weet het niet. Het is best mogelijk dat er een relatie
is, maar ik vind het niet juist om nu weer om nieuw onderzoek, om nieuwe gegevens
te vragen. Mevrouw Kortram geeft in een van haar moties zelf al aan wat scholen
allemaal op dit terrein doen. Ik kan overigens toezeggen dat ik de informatie
hierover zal stroomlijnen, dus de motie waarin daarom gevraagd wordt, acht
ik eigenlijk overbodig. Het kan niet zo zijn dat wij nu heel veel gegevens
vragen, terwijl de reeds beschikbare gegevens nog moeten worden gerangschikt.
Dat moet dus eerst gebeuren, voordat er allerlei nieuwe onderzoeken worden
gedaan. Het zou ook veel te gemakkelijk zijn om weer een onderzoek te laten
verrichten om maar uit dit debat te komen. Dat is niet mijn bedoeling. Ik
wil wel nagaan of de huidige gegevens leiden tot open einden waarover nadere
informatie nodig is.Mevrouw Kortram (PvdA):Dan doe ik het volgende opbouwende voorstel. Is de minister bereid om
dit punt bij de volgende rapportage te betrekken? De minister beschikt evenmin
als wij over gegevens. Wij hebben wel signalen opgevangen en daarbij gebruiken
wij ook ons logisch denkvermogen. Op basis daarvan menen wij dat er sprake
is van een missing link in de aanpak. Ik daag de minister uit om dat te onderzoeken.
Wij weten dan waarover wij het hebben. Ik praat evenals de minister namelijk
liever op basis van feiten dan veronderstellingen.Minister Hermans:Het spijbelbeleid moet op de scholen gevoerd worden en die dragen daarvoor
de verantwoordelijkheid. Als dat beleid daar niet goed is, leidt dat misschien
tot voortijdig schoolverlaten in algemene zin. Het gaat erom dat er gegevens
over dat voortijdig schoolverlaten op tafel komen. Er is inmiddels ook een
rapport over dat onderwerp verschenen. Ik herhaal dan ook dat het van groot
belang is om die gegevens eerst goed te analyseren en na te gaan wat daaruit
voortkomt. Zo blijkt uit de herplaatsingsaanpak de reden van voortijdig schoolverlaten.
Mocht blijken dat scholen onvoldoende hebben gedaan aan de bestrijding van
spijbelen, dan moeten die scholen daarop worden aangesproken. Vervolgens kan
worden bekeken of andere vormen van aanpak nodig zijn. Ik vind het nu echter
veel te vroeg om de "1:1-relatie" te leggen en om heel veel gegevens te verzamelen.
Nogmaals, het beleid terzake is de verantwoordelijkheid van de scholen.Dit lijkt ook veel te veel op het vragen van informatie. In de motie van
mevrouw Kortram wordt gesproken over een adequate afstemming van alle informatie
tussen rijk, regio's en gemeenten. Laten wij eerst de gegevens afwachten van
de RMC's over voortijdig schoolverlaten. Daarop wordt een herplaatsingsbeleid
afgestemd. Bij het opstellen daarvan zijn de redenen van voortijdig schoolverlaten
bekend en op basis daarvan kan worden bekeken of nadere informatie gewenst
is.Daar ik de tekst van de moties zojuist onder ogen krijg, zal ik vóór
de stemmingen schriftelijk mijn definitieve reactie daarop geven.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:In de veronderstelling dat de door de minister toegezegde nadere informatie
over onder andere de moties tijdig is ontvangen, stel ik voor om aanstaande
dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-3596-3628.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl