Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 2105-2134

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 32, pagina 2105-2134

08-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-XVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming en enkele andere wetten in verband met wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringen (29462)Pagina 2137-2144
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)Pagina 2105-2134
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (Registratie gegevens externe veiligheid inrichtingen, transportroutes en buisleidingen) (28767)Pagina 2145-2147
Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 december 2004)Pagina 2105-2105
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 november 2004 over de beleidsnota Verkeersemissies (29667)Pagina 2134-2137
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten ten behoeve van de invoering van een systeem van handel in emissierechten met het oog op het beperken van de emissies van stikstofoxiden (handel in NOx-emissierechten) (29766)Pagina 2154-2159
Presentie en opening (woensdag 8 december 2004)Pagina 2085-2085
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 8 december 2004)Pagina 2159-2160
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285)Pagina 2147-2153
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten met het oog op de instelling van plusregio's (Wijzigingswet WGR-plus) (29532); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in verband met de afschaffing van de verplichte bundeling en integratie van gemeenschappelijke regelingen in samenwerkingsgebieden en daarmee samenhangende wijzigingen (27008)Pagina 2085-2105

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 166 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(XV) voor het jaar 2005 (29800 XV).De voorzitter:Ik deel mee dat mevrouw Huizinga-Heringa zich wegens ziekte heeft afgemeld
en dat de heer Rouvoet haar zal vervangen. De heer Rouvoet is echter niet
in staat om voortdurend bij het debat aanwezig te zijn, waarvoor hij bij voorbaat
zijn excuses aanbiedt.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Douma (PvdA):Voorzitter. De regering wil meer banen door het arbeidsaanbod te stimuleren.
Deels is dat terecht, maar doe dat dan ook! Deels heeft de regering een foute
analyse gemaakt, want er komen te weinig banen bij. Even leek er sprake te
zijn van een kleine economische opleving, maar die lijkt al weer te zijn verdampt.
De werkloosheid stijgt van 0,25 miljoen mensen in 2001 tot meer dan 0,5 miljoen
volgend jaar. Er dreigt opnieuw een situatie te ontstaan van langdurige werkloosheid
onder jongeren. De werkloosheid onder allochtonen stijgt weer; de discriminatie
op de arbeidsmarkt neemt toe en het beleid van de regering jaagt vrouwen terug
naar huis, weg van de arbeidsmarkt.Om mensen te prikkelen aan het werk te gaan, verslechtert de regering
de uitkeringen. Als je het als werkloze maar slecht genoeg hebt, ga je vanzelf
op zoek naar werk. Meer aanbod van arbeid zorgt voor lagere lonen en die lagere
lonen zorgen voor meer banen. Dat is letterlijk de armoedige redenering van
dit kabinet. Het kan anders, want in de jaren negentig lukte het onder premier
Kok wel om een gezonde economie te hebben met een goed stelsel van sociale
zekerheid. Deze regering zorgt juist voor meer werkloosheid. De regering draait
stap voor stap al het beleid terug dat is gericht op meer vraag naar arbeid.
Ik noem het afschaffen van de SPAK, het verdwijnen van banen in de WSW en
beëindiging van de stimuleringsregeling I/D-banen. Er is niets voor in
de plaats gekomen. De minister doet helemaal niets aan stimulering van de
vraag naar arbeid.Nederland was in de jaren negentig Europees een voorbeeld voor succesvol
activerend arbeidsmarktbeleid. Die tijd is voorbij. In Europa is afgesproken
dat iedereen binnen een jaar van werkloosheid een arbeidsgericht aanbod moet
krijgen. In Nederland lukt dat voor slechts 44% van de werkzoekenden. Nederland
voldoet dus niet aan de Europese verplichtingen, maar wat erger is: Nederland
voldoet ook niet aan de verplichting aan de Nederlandse werkzoekenden. De
meeste mensen willen graag werken. Alleen dreigen we weer in een situatie
te komen van onvoldoende banen. De PvdA heeft in haar Beterbegroting een pakket
maatregelen voorgesteld voor bevordering van de vraag. Daarbij gaat het onder
andere om loonkostenkorting voor ouderen en premieverlaging voor werkgevers.
Die plannen zijn door het Centraal Planbureau doorgerekend en leveren een
positief werkgelegenheidsresultaat op. Toch heeft de regering geen van onze
plannen overgenomen. Of het beleid nu meer banen oplevert of niet, het kan
de regering blijkbaar weinig schelen.De deelname van vrouwen op de arbeidsmarkt is door een slechte combinatie
van arbeid en zorg nog onvoldoende. In Nederland is het aantal werkende vrouwen
sterk gestegen, maar toch is het nog te laag, vooral omdat vrouwen te veel
vastzitten in deeltijdbanen. Wij moeten er vooral voor zorgen dat alle vrouwen
die graag betaald willen werken maar het om allerlei redenen niet doen in
de gelegenheid worden gesteld dat wel te doen. De regering heeft zichzelf
verplicht tot 50.000 herintredende vrouwen; het resultaat tot op heden is
nog geen 3000. Ik hoop dat de minister ons kan vertellen hoe dat aantal van 50.000 herintredende vrouwen alsnog gehaald wordt.Wij hebben de afgelopen tijd de invoering van de nieuwe regeling voor
de kinderopvang goed in de gaten gehouden. Wat blijkt? De administratieve
rompslomp voor werkende ouders is een drama. De contracten met de centra voor
kinderopvang worden omgezet van jaarcontracten in uurcontracten. Dit is veel
minder flexibel. Tegelijkertijd stijgen de kosten van kinderopvang. De werkgevers
trekken hun bijdragen aan de kinderopvang in of verminderen die. De onzekerheid
neemt dus toe. Steeds meer vrouwen trekken zich terug van de arbeidsmarkt
om weer zelf voor de kinderen te gaan zorgen. Door het wegvallen van de bijdragen
kunnen ouders die werkloos worden, de kosten van kinderopvang niet meer betalen.
Zij laten hun kinderopvangplaats vervallen. Dit maakt het nog moeilijker om
weer aan de slag te gaan.In de Beterbegroting hebben wij voorstellen gedaan voor een basisvoorziening
voor kinderopvang. Kinderopvang wordt voor bedrijven gratis en voor ouders
goedkoper. De regering heeft onze plannen echter afgewezen, maar misschien
verandert de minister nog van mening door de geluiden van de afgelopen tijd.
Ik ben benieuwd. Hij zal toch ten minste iets moeten doen voor de mensen die
in de WW komen en die gedurende het eerste halfjaar de kosten van kinderopvang
niet kunnen betalen. Daarmee komen zij verder af te staan van herintreding
tot de arbeidsmarkt. Dit moet toch worden voorkomen. Ik hoor graag de reactie
van de minister.Er is een intensivering van de aanpak van nieuwe jeugdwerkloosheid nodig.
Opnieuw dreigt een generatie jongeren langdurig werkloos te worden. De regering
heeft de heer De Boer aan het werk gezet om banen voor jongeren te zoeken,
maar hij wordt met lege handen op pad gestuurd. Wij stellen voor dat werkgevers
voor jongeren met een loon tussen minimumloon en 110% van het wettelijk minimumloon
geen werkgeverspremies meer hoeven te betalen. Dit maakt deze werknemers veel
goedkoper. Die maatregel zou moeten gelden voor jongeren met een grote deeltijdbaan
of een voltijds dienstverband tot 25 jaar. Afschaffing van de premies voor
jongeren met het minimumloon kost ongeveer 200 mln euro, maar dit bedrag kan
gemakkelijk gevonden worden in de huidige reserves van de WW-fondsen.Het is voor mijn fractie duidelijk: discriminatie op de arbeidsmarkt hindert
de integratie van allochtonen. Erik en Abdel schrijven identieke sollicitatiebrieven.
Erik wordt uitgenodigd, Abdel niet. Maar Erik en Abdel zijn een en dezelfde
allochtone jongere. Het is duidelijk: wij hebben te maken met onaanvaardbare
discriminatie op de arbeidsmarkt. Iedereen vindt dat betaalde arbeid een belangrijke
bijdrage levert aan integratie, dat vinden allochtonen ook. De roep om integratie
verliest echter aan geloofwaardigheid als aan de voordeur van bedrijven de
deur in je gezicht wordt dichtgegooid.Bij krapte op de arbeidsmarkt worden werkgevers kleurenblind, zei de heer
De Boer gisteren. Inderdaad, vanaf het begin van de jaren negentig werd de
achterstand van allochtonen op de arbeidsmarkt langzaam kleiner. Die inhaalrace
lijkt nu om te slaan in een afvalrace. Ook al stijgt het gemiddelde opleidingsniveau
van allochtone jongeren, de werkloosheid neemt toch toe. In 2003 nam de werkloosheid
onder etnische minderheden toe tot 14%. Jongeren uit etnische minderheden
zijn tweemaal zo vaak werkloos als autochtone jongeren.De beschamende verhalen over discriminatie op de arbeidsmarkt laten zien
dat maatregelen nodig zijn. Er zullen gedragcodes moeten komen voor en door
bedrijven, gericht op het tegengaan van discriminatie en racisme. De Arbeidsinspectie
moet scherp toezien op naleving van de wetgeving tegen discriminatie. De minister
moet eventueel under cover inspecteurs inzetten, de Arbeidsinspectie er achter
aan sturen en veelplegers vervolgen.Ik citeer de aanbevelingen van de commissie-Blok die de Kamer unaniem
heeft overgenomen. Negatieve beeldvorming wordt vooral bestreden door het
versterken van de sociaal-economische positie en arbeidsparticipatie. Iets
verder op schrijft de commissie: discriminatie wordt actief vervolgd. Deze
aanbevelingen zijn unaniem door de Kamer overgenomen, maar de minister heeft
ze tot nu toe niet opgevolgd. Wat is zijn reactie?Om onze economie en werkgelegenheid te stimuleren en te verbeteren, moeten
wij slimmer werken onder andere door scholing van werkenden. In 1999 deed
jaarlijks één op de zeven werknemers mee aan scholing. Dit is
onvoldoende, zeker gelet op de vergrijzing en het feit dat de deelname onder
met name laaggeschoolde en oudere werknemers laag is. Bovendien zijn er duidelijke
aanwijzingen dat de scholingsinspanningen sinds 1990 met ongeveer 25% zijn
gedaald. In een bloeiende economie zijn werkgevers bang om goede mensen kwijt
te raken. In een slechte economie is er geen geld voor scholing. Zo is er
altijd wat. Bovendien zijn werknemers soms bang voor verlies van hun baan,
omdat hun werkgever bij hun scholingsverzoek zegt: hé, wil je weg?
Dus blijven zij zitten waar zij zitten. Dat is wat wij met zijn allen niet
willen. Het spiegelgevecht tussen werkgevers en werknemers leidt tot onderinvestering.
Het is een klassiek voorbeeld van het falen van de markt. Wij hebben een beter
opgeleide beroepsbevolking hard nodig en daarom moet de overheid een handje
helpen. Actieve werkgevers mogen dus beloond worden. Dat kan door werkgevers
die meer dan gemiddeld investeren in de scholing van werkenden een gerichte
lastenverlichting te geven via een korting op de WW-premie. Ondernemingen
worden zo gestimuleerd om hun investeringen in de scholing van werkenden substantieel
te verhogen. Bovendien wordt die korting op de WW-premie deels terugverdiend
omdat werknemers na een eventueel ontslag sneller een nieuwe baan vinden.Wij verwachten van de regering dat zij niet blijft steken in de bevordering
van het arbeidsaanbod, maar dat zij ook een beleid voert om de vraag naar
arbeid te stimuleren. Wij vragen dat er eindelijk een sluitende aanpak komt
voor alle mensen die zonder werk komen te zitten: jong en oud, man en vrouw,
allochtoon en autochtoon.Verbetering van de regeling voor kinderopvang is noodzakelijk, zeker voor
mensen die net werkloos zijn geworden en die wij snel weer aan het werk willen
hebben.Verder vragen wij om stimulering van de vraag naar jongeren, door een
premievrijstelling voor werkgevers die jongeren aannemen op of net boven het
wettelijk minimumloon. Ook vragen wij om een actief vervolgingsbeleid tegen discriminatie op
de arbeidsmarkt en ten slotte om een korting op de WW-premie voor werkgevers
die meer dan gemiddeld investeren in scholing van werkenden.Mevrouw Verburg (CDA):Uw laatste opmerking frappeert mij. Hoe ziet u dit voor u, dat werkgevers
die meer dan gemiddeld investeren in scholing van werkenden, een lagere WW-premie
krijgen?De heer Douma (PvdA):Dat is relatief simpel en zou per sector moeten worden bezien. Gemiddeld
geven werkgevers in Nederland tussen 2,5 en 3% uit aan scholing van werkenden.
Wij willen graag dat meer werkenden deelnemen aan scholing. Werkgevers die
gemiddeld meer dan 2,5 à 3% uitgeven aan scholing van werkenden, zouden
een premiekorting op de WW moeten krijgen. Dat kan uit de huidige reserves
van de WW-fondsen prima worden gefinancierd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Voor de PvdA-fractie is de behandeling van de begroting van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een markant punt in het
jaar. Dat gebeurt altijd in december en het is hét moment om de staat
op te maken van hoe het gaat met de mensen in het land en met hun inkomen.
Hoe gaat het met de meest kwetsbaren, met de modalen, maar ook met de mensen
met een hoog inkomen? Is er sprake van een evenwichtig beleid betreffende
koopkracht en van een goed sociaal beleid? Mijn collega Kris Douma heeft een
aantal voorstellen van de PvdA-fractie op dat gebied verwoord. Ik maak in
dat kader nog een paar opmerkingen. Voor de PvdA-fractie is sociaal beleid
investeren in wat mensen zelf kunnen. Geen vis, maar een hengel, zegt de NOVIB.
Geen lange rijen arme mensen voor de loketten, maar moderne ICT-toepassingen.
Dat is beleid van de toekomst. Wij vinden dat mensen, als het even kan, op
eigen benen moeten staan. Wij kiezen dan voor een beleid waarbij wij investeren
in wat mensen zelf kunnen. Wij moeten niet meteen met de bijstand klaarstaan,
maar de kansen op zelfstandigheid vergroten. Een goed voorbeeld hiervan is
het initiatiefwetsvoorstel Vazalo, bijstandsmoeders op eigen benen, dat ik
een dezer weken heb ingediend. Dat wetsvoorstel gaat uit van de kracht van
mensen en van het feit dat zij kunnen werken. Het feit dat zij dat nog niet
fulltime kunnen, is geen rechtvaardiging om hen passief in de bijstand te
houden. Er zitten in Nederland 94.000 alleenstaande ouders in de bijstand
en wij willen op termijn dat 60.000 van hen – voor 95% zijn het vrouwen –
uit de bijstand gaan en op eigen benen staan. Met de nodige hulp en steun
weliswaar, maar wel zelfstandig. Zo kan het ook. Wij vinden dat mensen niet
altijd achteraf bevoogdend door de overheid geholpen moeten worden met inkomensondersteuning,
maar vooraf, duidelijk, zodat zij een keuze kunnen maken. Mensen moeten centraal
worden gesteld en de keuze krijgen te investeren in wat zij zelf kunnen. Daarvoor
moeten mensen een strategie kunnen kiezen en zij moeten kunnen kiezen hoe
zij hun voorzieningen opbouwen; dat doen zij straks bij de levensloopregeling,
maar dat moet ook bij inkomensafhankelijke regelingen kunnen. Volgens de plannen
waarmee de regering nu bezig is, hoort de burger pas achteraf hoeveel overheidssubsidie
hij krijgt via een ingewikkeld systeem. De PvdA-fractie is voor een systeem,
waarbij je van tevoren precies kunt aangeven bij welk inkomen welke subsidies
horen, een beetje zoals dat bij het Belgische systeem het geval is. Dan kun
je van tevoren je eigen strategie vastleggen. Bij elke inkomensklasse hoort
een pakket van inkomensafhankelijke subsidies. Dát is wat een zelfredzame,
mondige burger wil. En die – zo vraag ik aan de minister – wilt
u toch?Het lijkt wel of inkomenssubsidie een besmet woord is geworden. Toch wil
iedere burger dat normale voorzieningen zoals onderwijs, vervoer voor gehandicapten,
toegang tot de zorg bereikbaar en betaalbaar zijn. Dat vraagt inkomensafhankelijke
regelingen. Een dergelijk beleid creëert een goed maatschappelijk draagvlak
voor de inkomenssubsidies en de acceptatie daarvan. Daarom moet de overheid
een transparante en klantvriendelijke aanpak vooropzetten. Wij lopen in Nederland
hopeloos achter de feiten aan en ik ben jaloers op wat zij in België
doen. Daar heeft de overheid de zaak zo voor de burgers geregeld dat zij het
helemaal niet meer hebben over de armoedeval of fraude. Dat is gewoon opgelost.
Dat is het hier niet.De Kamer heeft op 26 november, afgelopen week, zelf een symposium
georganiseerd over het Belgische systeem. Mijn collega Gerda Verburg en ik
hebben aan die kar getrokken. Daarbij bleek dat de aanpak die de minister
voor ogen heeft voor veel verbetering vatbaar is. Ik vraag de toezegging van
de minister dat hij komt met een totaalvisie op ICT-ontwikkeling. Daarmee
bedoel ik niet een laffe brief zoals wij die van de zomer hebben gekregen,
zonder er iets mee te kunnen. Ik acht het van belang dat deze minister van
Sociale Zaken de zaak gaat trekken. Het gaat echt om een meerjarenprogramma,
om beleid in de breedte. Het huidige beleid is te veel een optelsom van fiscale
regelingen, terwijl dat toch echt anders moet. De inhoud, het beleid moeten
vooropstaan en niet de techniek. De minister kan een voorbeeld nemen aan de
Belgische oud-premier Dehaene, die wel de regie hield op de ontwikkeling in
de handen van Sociale Zaken. Minister, laat zien wat u kunt!Het tweede punt dat ik aan de orde wil stellen is "overheidshulp waar
nodig". Vanmorgen hebben wij een debat over koopkracht gevoerd. Dat vond ik
uiterst frustrerend. Ik had daar om een aantal redenen goed de pest over in.
Wij gaan dat debat overigens nog verder voeren, want wij zijn nog lang niet
klaar met deze minister en staatssecretaris. Het meeste steekt mij dat de
minister heel veel tijd besteedt aan uitleg over wat het ministerie allemaal
gedaan heeft en dat het toch allemaal wel goed is, terwijl hij de ogen sluit
voor de actuele feiten. In het koopkrachtbeeld dat in september in de begroting
aan de Kamer is gepresenteerd, gingen er nog redelijk wat groepen op vooruit,
vooral bij modaal en bij AOW'ers. Nu is iedereen in de min en niet zo'n klein
beetje ook. Ik hoor nauwelijks iets van de ergernis, de spijt, de droefheid
daarover die deze minister zou sieren als hij weet wat hij de mensen aandoet.
Wij hebben ook nu weer koopkrachtplaatjes toegezonden gekregen. Achter die
plaatjes, achter het koopkrachtverlies van min 1,75% voor een alleenstaande
op het sociale minimum, zit een waarheid die niet in deze tabellen
staat, namelijk dat één op de zes huishoudens in Nederland gebruik
maakt van huursubsidie en dat die mensen er tussen de min 0,4 tot min 0,8
verder op achteruit gaan. Ik heb mij eraan geërgerd dat deze feiten niet
in de tabellen staan.Er is ook nog een nieuw systeem ontwikkeld, namelijk dat van de no-claimkorting.
Dat leidt ertoe dat mensen die ziek zijn geen geld terugkrijgen en mensen
die gezond zijn wel. Dat is een forse inkomensoverdracht. Zieke mensen krijgen
minder geld en gezonde mensen krijgen meer geld, ook als zij een hoog inkomen
hebben. Mensen die ziek zijn gaan er 1,2% op achteruit en mensen die gezond
zijn gaan er 2,4% op vooruit. Is dat eerlijk? Modale tweeverdieners die gezond
en recht van lijf en leden zijn, gaan niet in de min zoals de minister gisteren
in een brief stelde. Zij gaan allemaal de plus in. De alleenstaande moeders
of alleenstaande minima gaan er echter geen 1,75% op achteruit, maar 3,75%.
Zij gaan bijna 4% in de min. Dat is de sociale werkelijkheid. Dat verschil
van 5 tot 6% in koopkracht is niet evenwichtig. Het zijn niet de sterkste
schouders die de zwaarste lasten dragen. De zin die de minister aan het begin
van de zomer, in oktober en vanmorgen uitsprak, is dan loos. Dit is geen evenwichtig
inkomensbeeld. De sterkste schouders dragen niet de zwaarste lasten. Er wordt
een harde aanslag gepleegd op de meest kwetsbaren.De reparatiemaatregelen van vorig jaar hebben onvoldoende gewerkt. Wij
discussiëren volgende week verder over de vraag hoe dat komt. Er wordt
Kamerbreed geconstateerd dat de motie-Van der Vlies waarin werd gevraagd om
een passende en doeltreffende regeling niet is uitgevoerd. Er moeten dus aanvullende
voorstellen worden gedaan, zeker in het licht van de koopkrachtverschillen
in 2005. Mijn fractie vindt daarom dat de koppeling opnieuw tot stand moet
worden gebracht. Er zijn amendementen van de fractie van GroenLinks waarbij
wij ons zouden kunnen aansluiten. Het zou echter kunnen dat de kosten daarvan
een drempel vormen. Het is immers niet niets. Ik heb daarom een amendement
ingediend om de koppeling per 1 juli 2005 te laten ingaan. Dan zijn de
kosten 170 mln. De financiering kan plaatsvinden uit de aardgasbaten. Het
kan zijn dat mensen hier kritiek op hebben. Dan is er nog een andere mogelijkheid.
De Anw is sterk onderbenut. Er is sprake van een miljoenengroei van de fondsen.
De koppeling kan dus ook zonder enig probleem passend en dekkend worden gefinancierd
uit een verlaging van de Anw-premie. Dat staat ook in het amendement.Mensen met een inkomen tot de huursubsidiegrens lopen over de hele lijn
de meeste tikken op. Die tikken komen daar ook hard aan. Mensen die modaal
zijn en gezond zijn krijgen geen tikken. Als zij niet gezond zijn, krijgen
zij wel een tik. Die is echter relatief gering. Als de verlaging van de huursubsidie
ongedaan zou worden gemaakt, zou in één klap een heel grote
groep mensen geholpen zijn. Er liggen zes amendementen over dit onderwerp
op tafel. De PvdA-fractie is in onderhandeling met de fractie van GroenLinks,
de indiener van deze amendementen, om te bekijken welke van zes moet worden
gekozen met het oog op de dekking. Er moet een serieus voorstel aan de Kamer
wordt gedaan dat door een grotere groep in de Kamer kan worden gedragen. Dat
zou van waarde zijn.Chronisch zieken en gehandicapten zitten zwaar in de problemen. Daarom
moet de aanvullende collectieve ziektekostenverzekering van gemeenten verplicht
worden gesteld. Ik overweeg om daarover een amendement in te dienen. Wij hebben
die mogelijkheid om een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering af
te sluiten samen met de fractie van GroenLinks tot stand gebracht in de WWB.
Het blijkt dat maar eenderde van de gemeenten gebruikmaakt van deze mogelijkheid,
dus maar 143 gemeenten. Dat is te weinig. Mensen moet meer recht worden gedaan.
Daar hoort ook geld bij. Wij zullen er in overleg met andere fracties voor
zorgen dat er een fatsoenlijke dekking komt voor het gat dat in de bijzondere
bijstand is geslagen in deze begroting.In het overleg dat onlangs heeft plaatsgevonden over schuldhulpverlening,
zijn wij goed inhoudelijk op de thematiek ingegaan. De staatssecretaris heeft
een aantal toezeggingen gedaan. Ik dank hem daar nogmaals voor. Hij was toen
ruimhartig, dus hij kan dat wel. Het geld is echter verdampt. Er is geen geld
voor schuldhulp. Daarom heb ik een amendement ingediend om daar 20 mln voor
beschikbaar te stellen. De dekking komt uit de najaarsnota. Er is sprake van
een structurele onderschrijding bij het Fonds werk en inkomen. Dat is in overleg
met de VNG vastgesteld. Dat lijkt mij een passende dekking.Sjakuus is een landelijk werkende organisatie voor honderden locale organisaties
op het terrein van armoedebestrijding. Zij wordt gesubsidieerd door VWS. Dat
heeft er geen zin meer in. Mijn fractie heeft bij monde van de heer Heemskerk
bij de behandeling van de begroting voor VWS voorgesteld deze subsidie over
te hevelen naar de begroting voor Sociale Zaken. Daarnaar had de Kamer ook
oren. Dit is een budgettair neutrale overheveling. Ik kan mij voorstellen
dat de subsidie een iets meer projectmatig karakter krijgt, zoals dit het
geval is bij het NIBUD. Gezien de brede taakstelling lijkt het mij echter
nuttig dat de subsidie van de organisatie in een wellicht wat gewijzigde vorm
wordt overgeheveld. Ik vraag daarop een reactie.Mevrouw Verburg (CDA):Begrijp ik goed dat mevrouw Noorman het overhevelen van het budget van
VWS een voorwaarde noemt?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het wordt wat akelig als men het bij SZW opvoert en niet bij VWS weghaalt.
Er zijn daarom twee amendementen ingediend en die worden gezamenlijk in stemming
gebracht. Het is echt budgettair neutraal.Wij hebben gesproken over de subsidies van Sjakuus. Ik kom nu op de Wajong.
Hoewel de Bijstandswet nadrukkelijk de langdurigheidstoeslag ook voor zelfstandig
wonende Wajong'ers heeft bedoeld – dit staat ook in de wet – blijken
zij deze niet te krijgen omdat hun inkomen enkele euro's per maand te hoog
zou zijn. Gemeenten weigeren dat, ook in een beroep- en bezwaarsituatie. Ik
vind dit niet verteerbaar, zeker als men weet dat Wajong'ers behoorlijk wat
aanvullende kosten hebben, waarvoor zij tot op de dag van vandaag niet worden
gecompenseerd. De minister heeft dit in zijn eigen notities geschreven. Ik
vraag dus de staatssecretaris of hij bereid is de zelfstandig wonende Wajong'er
ook onder de langdurigheidstoeslag te laten vallen als hij
niet anders krijgt dan een Wajong-uitkering.Ik kom op de ouderen. De regering zegt inderdaad de inkomensposities van
ouderen te willen verbeteren, maar het geld dat zij daarvoor uittrekt, gaat
voor een groot deel naar de mensen die dit niet echt nodig hebben. In Nederland
zijn er ongeveer 300.000 mensen die alleen een AOW-uitkering ontvangen. Er
zijn 300.000 personen waarvoor geldt dat het inkomen nog tot 110% van het
minimumloon gaat. Het is fijn als mensen daarboven dat extraatje krijgen,
maar de vraag is of dat noodzakelijk is. Wij betreurden het dus dat de regering
zo weinig met aandacht heeft geluisterd naar de woordvoerder van de fractie
van de PvdA. Ik vraag de minister daarom met aandacht te luisteren naar mijn
opmerking dat er in Nederland 85.000 ouderen zijn die niet datgene krijgen
waarop zij recht hebben. De reden daarvan is de fiscale verzilveringproblematiek.
In totaal lopen die mensen 14 mln euro mis. Dat is slechts de helft van het
bedrag dat mevrouw Verburg aan ouderen wil besteden. Juist die ouderen met
dat lage inkomen ontvangen dat geld niet, terwijl dat wel de bedoeling was
van iedereen. Voor dat probleem is een eenvoudige oplossing te bedenken. De
minister heeft de Kamer immers voorgesteld voor de kinderkorting in de fiscaliteit
een andere regeling te treffen. Hij wil die namelijk omzetten naar een subsidie
of een toeslag. Wat verzet zich ertegen dat ook voor die groep ouderen te
doen, opdat die 85.000 ouderen krijgen waarop zij recht hebben? Dat hebben
wij gezamenlijk immers bedoeld. Ik daag de minister uit er met ingang van
1 januari 2006 voor te zorgen dat ook de fiscale ouderenkorting wordt
omgezet naar een ouderentoeslag.Mevrouw Verburg zei gisteren voor de televisie dat zij niet omviel van
de koopkrachtplaatjes en dat zij van mening was dat het allemaal niet heel
ernstig is. Toch bedacht zij zich dat er wel iets aan de hand was en verbaasde
zij mij vanmorgen in het debat enigszins op het moment dat zij met een voorstel
kwam voor het geven van een bepaalde vorm van subsidie van 100 euro per jaar
aan alle ouderen met een klein inkomen. Dat klinkt heel charmant. Waarom zouden
wij dat niet doen? Dat klinkt heel charmant, waarom ook niet? Maar ik vraag
haar dan toch, ook nog even te kijken naar de mensen die leven van het sociale
minimum, die er 3 of 4% in koopkracht op achteruitgaan. Hoe kan het kabinet
dit met droge ogen aankondigen? Dit kunnen wij toch niet laten gebeuren? Denk
nu even mee, met een kleine inspanning is het mogelijk om er met het opnieuw
koppelen van lonen en uitkeringen voor te zorgen dat wij in Nederland weer
met opgeheven hoofd kunnen rondlopen. En als wij ervoor zorgen dat de greep
uit de kas van de bijstand echt ongedaan gemaakt wordt, hebben wij tenminste
weer een enigszins fatsoenlijk sociaal beleid. Dan mag de minister zichzelf
weer aankijken in de spiegel, maar tot dat moment past hem alleen een zekere
beschaamdheid.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. Werk in uitvoering. Iedereen die wel eens een verbouwing van
zijn huis heeft meegemaakt, weet dat je tijdens de werkzaamheden goed de vinger
aan de pols moet houden om te voorkomen dat leidingen ten opzichte van de
tekening spiegelbeeldig worden aangebracht of dat uit de warme kraan koud
water komt en andersom. Bij de hervormingsagenda van het kabinet is het niet
anders en de begrotingsbehandeling is een mooie gelegenheid om de vinger aan
de pols te houden. Voor deze agenda hebben wij een flexibele arbeidsmarkt
nodig waarop mensen snel aan de slag kunnen en die ook ruimte biedt aan degenen
met een grotere afstand tot die arbeidsmarkt. Arbeid is immers meer dan alleen
het verdienen van een inkomen, werken is ook een manier om een bijdrage te
leveren aan de samenleving en eraan deel te nemen. Verschillende partijen
zijn verantwoordelijk voor een goed functionerende arbeidsmarkt: sociale partners,
rijksoverheid en andere overheden. Hoe beter deze verantwoordelijkheden genomen
worden op het niveau waar ze thuishoren, des te beter komt werken op maat
voor alle generaties als uitgangspunt tot zijn recht.Uitkering als inkomensvervanging sec maakt plaats voor activering en investering
in mensen en banen. Menselijke waardigheid en verantwoordelijkheid zijn voor
het CDA belangrijke uitgangswaarden. Dit betekent zorg bieden aan werkzoekenden
die niet in staat zijn, op eigen kracht in hun levensonderhoud te voorzien,
met respect voor de capaciteiten en omstandigheden van deze mensen. In dit
kader willen wij ingaan op een aantal aspecten van deze activerende opdracht
van de overheid voor werkzoekenden die extra zorg nodig hebben.Sinds het begin van dit jaar zijn oudere werknemers in de WW niet meer
vrijgesteld van de sollicitatieplicht. Deze maatregel past in het streven
van het kabinet om meer mensen mee te laten doen op de arbeidsmarkt en om
ouderen aan te moedigen, langer te blijven werken. Wij gaan er in Nederland
niet langer van uit dat het heel normaal is dat oudere werknemers vanaf zo'n
55 jaar zo zoetjesaan de arbeidsmarkt verlaten, zoals in de afgelopen twintig
jaar de gewoonte was geworden. Wij hebben deze maatregel van het kabinet gesteund,
maar wij moeten wel beseffen dat doorwerken tot de 65-jarige leeftijd bijzonder
maatwerk vereist. Wij vragen om maatregelen om deze categorie van werkzoekenden
meer kans op de arbeidsmarkt te geven. Wij krijgen veel signalen dat deze
mensen solliciteren zinloos vinden, terwijl het CWI aangeeft dat het zich
vanwege de geringe kans op werk niet inspant voor deze doelgroep. Dit is toch
niet de bedoeling. Een uitzendbureau voor ouderen behaalt heel redelijke resultaten,
dus waar een wil is, is een weg. Als er in de WW staat dat de werkloze zich
voor de arbeidsmarkt beschikbaar moet houden, dan vallen daar rechten en plichten
onder, de plicht om te solliciteren en het recht op de dienstverlening die
het CWI ook aan andere werkzoekenden biedt. Hiernaast pleiten wij voor initiatieven
om ook werkgevers te motiveren, oudere werknemers meer kansen te bieden, onder
andere met effectieve scholing.In het afgelopen voorjaar heeft de Kamer de motie-Smilde/Noorman-den Uyl
aangenomen waarin gevraagd werd, de WW'ers van 57 jaar en ouder die al langer
vruchteloos gesolliciteerd hebben, vrij te stellen van de sollicitatieplicht
als zij een substantieel deel van hun tijd besteden aan vrijwilligerswerk
of mantelzorg. Deze motie heeft geleid tot een pilot in Noord- en Zuid-West-Nederland.
Hoeveel mensen hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt? Wij dringen erop
aan, deze maatregel snel in te voeren voor heel Nederland.
Wij krijgen met regelmaat mailtjes van mensen die ook gebruik willen maken
van deze mogelijkheid. Wanneer wij in januari de evaluatie krijgen, zijn wij
ongeveer een jaar verder. Dat is lang, omdat de motie juist bedoeld was als
alternatief in een periode dat opnieuw intreden op de arbeidsmarkt nog moeilijk
is. Wij slaan ook twee vliegen in een klap: het belang van vrijwilligers werk
en mantelzorg is groot en daarnaast kan iemand die zich met dit belangrijke
werk bezighoudt en in een economisch moeilijke tijd niet meteen aan de slag
kan op de arbeidsmarkt, toch zijn draai vinden. Reacties van mensen die dit
waarderen, bewijzen deze stelling. Een gevoel van urgentie om nu in heel Nederland
de doelgroep deze mogelijkheid te bieden, is naar ons idee zeker aanwezig.
Ik krijg graag een concrete toezegging van de minister over het tijdstip waarop
deze maatregel integraal kan worden ingevoerd.Het is verheugend dat in het Sociaal Akkoord ook afspraken zijn gemaakt
om werknemers de mogelijkheid te geven, uit te treden na 40 deelnemingsjaren.
Wanneer komt het kabinet met een concrete invulling van deze afspraak?Een van de instrumenten bij het activerend arbeidsmarktbeleid is de reïntegratie.
Cliënten hebben op grond van de WWB recht op reïntegratie om te
proberen aansluiting te krijgen bij de arbeidsmarkt. WW- en WAO-gerechtigden
idem. In beide gevallen dus een mogelijkheid om een kans op een baan te vergroten
voor cliënten. De cliënt centraal dus. In het rapport geeft de Rekenkamer
aan – en dat strookt helemaal met verhalen die wij horen – dat
het erop lijkt dat de administratie van CWI en UWV moet kloppen en dat de
reïntegratiebedrijven primair in het oog houden of de cliënt wel
het bedoelde rendement oplevert voor het bedrijf. De reïntegratie en
aanbestedingen lijken massaproductie geworden waarin de cliënt ondergeschikt
lijkt te zijn aan procedures en systematiek. UWV en CWI melden dat de cliënt
zelf verantwoordelijk is, maar het lijkt er soms meer op dat hij aan zijn
lot wordt overgelaten.De reïntegratiebranche is de afgelopen jaren onstuimig gegroeid met
alle groeistuipen van dien. Misschien moeten wij terug naar de kern van de
zaak. Wat is het doel van de reïntegratie? Dat is een werkzoekende aan
een baan helpen. Dat vraagt om een langetermijnvisie van de reïntegratiebedrijven
en misschien ook om flexibiliteit. Heeft een opdrachtgever bij een aanbesteding
ook de mogelijkheid om bij de gunning rekening te houden met goede ervaringen
met het desbetreffende reïntegratiebedrijf, of is alleen de prijs doorslaggevend?
De CDA-fractie stelt het kabinet voor, hierin het voortouw te nemen en reïntegratiebedrijven
en hun potentiële opdrachtgevers, bijvoorbeeld UWV en gemeenten, aan
te moedigen met een langetermijnvisie te komen. Hoe kan het reïntegratie-instrument
bijdragen aan grotere arbeidsparticipatie wanneer wij uitgaan van een centrale
positie van de cliënt? Juist cliënten aan wie een reïntegratietraject
wordt aangeboden, staan vaak verder af van de arbeidsmarkt. Anders hadden
zij op eigen kracht via CWI immers wel een baan gevonden.De heer De Wit (SP):Wat vindt mevrouw Smilde van de bevindingen van de Rekenkamer over de
reïntegratie, waar geconstateerd wordt dat aan de hand van het onderzoek
nauwelijks zicht is op de geleverde prestaties en dat men eigenlijk niet weet
wat het succes is van de reïntegratie in de onderzochte periode? Er gaat
toch een aardige hoeveelheid geld heen.Mevrouw Smilde (CDA):Dat is natuurlijk teleurstellend. In een recent algemeen overleg is ook
uitvoerig met het kabinet van gedachten gewisseld over vervolgstappen. Het
is natuurlijk zonde van de tijd en de energie. Een mijn bijdrage bij deze
begroting geef ik aan dat je natuurlijk moet bekijken hoe dit verder moet
worden uitgewerkt en hoe die fouten kunnen worden weggewerkt. Wij moeten echter
de blik ook breder richten. In het kader van de Lissabondoelstelling voor
2010 moet je ook de reïntegratie bekijken. Je moet mensen niet zomaar
aan een baan helpen; het moet ook een beetje toekomst hebben. Daarop was mijn
bijdrage primair gericht.De heer De Wit (SP):Ook de minister erkent, zowel aan het eind van het rapport van de Rekenkamer
als in antwoord op vragen die wij bij de begroting hebben gesteld, dat hij
in feite niets kan zeggen over het succes. Wat vindt u dat er moet gebeuren?
Moeten wij op deze weg doorgaan of moet er iets anders gebeuren?Mevrouw Smilde (CDA):Ik ga ervan uit dat een bredere visie inhoudt dat ook bekend wordt waar
fouten zitten, en hoe die verholpen kunnen worden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U heeft vast wel de brief van de gemeenten gelezen, waarin staat dat zij
veel beter zouden kunnen presteren op het terrein van de reïntegratie
als zij af waren van dat knellende juk, dat strakker is dan de Europese regelgeving.
Bent u bereid om per 1 januari de WWB te veranderen, en wel zodanig dat
de gemeenten die zelf het risico lopen om mensen niet aan het werk te helpen,
zelf beslissen hoe zij dat doen?Mevrouw Smilde (CDA):Dat is mijn volgende passage! Wie weet levert dat een mooie motie van
PvdA en CDA op!Een eigentijdse visie op reïntegratie staat of valt met het begrip
"maatwerk". Een tekst als "klassen vol sollicitatietrainingen" staat hier
haaks op. Een langetermijnvisie differentieert en spitst toe op de mogelijkheden
en gewenste resultaten, in overeenstemming met de arbeidsmarkt. Van maatwerk
is ook sprake wanneer gemeenten niet langer worden verplicht reïntegratie
aan te besteden. Vooral kleinere en middelgrote gemeenten zien veel meer mogelijkheden
om zelf mensen te plaatsen in het netwerk dat inherent is aan hun schaalgrootte.
Het CDA is dan ook van mening dat we niet tot voorjaar 2006 hoeven te wachten
om in overeenstemming met de motie-Bruls te evalueren en een besluit te nemen
over verplichte aanbesteding in alle gevallen. Graag de mening van het kabinet
hierover.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind het toch nog wat cryptisch. Vindt het CDA dat moet worden gestopt
met verplichte aanbesteding, en dat de gemeenten dat zelf moeten uitmaken?
Zo ja, dan is de verplichte aanbesteding wat het CDA en GroenLinks betreft
van de baan.Eerder hebben we buiten deze zaal een discussie gehad. Lijkt het u geen goed idee om met het werkdeel en het inkomensdeel van de WWB te
gaan experimenteren om ze samen te voegen? Ook dat is namelijk knellend.Mevrouw Smilde (CDA):Ik wacht eerst de kabinetsreactie op wat ik net heb gezegd af. Uw tweede
vraag staat hier enigszins buiten. Destijds heb ik gezegd dat ik hardop aan
het denken was, en dat denken gaat door. We hebben daarover in de fractie
nog niet gesproken. Het is wel de moeite waard om daarover verder te denken,
zij het nog niet op dit moment.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het was hardop denken in een openbaar debat. Misschien kan uw denken wat
gestimuleerd worden in de richting van een experiment. Er zijn diverse gemeenten
die dat heel graag zouden willen.Mevrouw Smilde (CDA):Het denken staat niet stil. Ik beloof u dat ik daarop terug zal komen,
maar niet deze week. Het denken bij mij gaat wat minder snel dan bij u, ik
ben wat secundair.De voorzitter:Maar zorgvuldig!Mevrouw Smilde (CDA):De sociale werkvoorziening staat onder druk. Door de tegenvallende economie
is uitstroom naar regulier werk stilgevallen, en de wachtlijsten stijgen weer.
Ook uit de groep mensen die tot voor kort een gesubsidieerde baan had, zijn
mensen aangewezen op de sociale werkvoorziening. Door de afbouw van de SPAK
en het oplopen van de wachtlijsten groeien de problemen. Waarom zijn de wachtlijsten
opgelopen? Wat is er terechtgekomen van de motie-Verburg van vorig jaar, dat
we een wachtlijst van twaalf maanden zouden accepteren? Niet gemiddeld twaalf
maanden, niet streven naar twaalf maanden, maar twaalf maanden. Bij de sociale
werkvoorzieningbedrijven werken mensen die op een gewone arbeidsmarkt niet
een plek kunnen krijgen en waarvoor de samenleving een bijzondere zorg heeft.
Daar staat tegenover dat de werknemers daar ook hun bijdrage leveren aan de
samenleving. Het CDA vindt het dan ook belangrijk deze bedrijven een handje
te helpen. Daarom hebben wij een amendement ingediend om voor 2005 20 mln
beschikbaar te stellen aan de SW-bedrijven om te proberen het aantal arbeidsplaatsen
te vergroten. Daarnaast vragen wij het kabinet deze 20 mln vanaf 2006 structureel
in de begroting van Sociale Zaken een plaatsje te geven. Op deze wijze kan
de helpende hand worden geboden om orde op zaken te stellen in verband met
wachtlijsten en SPAK-afbouw.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Op 2 juni heeft mevrouw Bussemaker een motie ingediend, waarin de
regering werd gevraagd om ook bij niet versnelde afschaffing van de SPAK,
de SW-sector structureel te compenseren, vanwege de nadelen die afschaffing
van de SPAK met zich mee bracht. Is het amendement dat u nu voorstelt een
invulling van deze motie?Mevrouw Smilde (CDA):Dat dacht ik niet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Kunt u mij uitleggen waar het verschil in zit? Dan weet ik wat ik hiermee
moet doen.Mevrouw Smilde (CDA):Het sluit op elkaar aan, in die zin dat het inderdaad gaat om de SW-bedrijven.
Wij hebben het in ieder geval heel concreet met ons amendement voor 2005 een
plek willen geven. Wij vragen nu van de regering om het vanaf 2006 te doen.
Wellicht is de motie straks, na het antwoord van de regering, overbodig.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan wacht ik dat af. Anders zou ik zeggen dat de motie, die is aangehouden,
bij dit debat zou moeten worden betrokken. Het kan dus zijn dat de motie overbodig
wordt, omdat de bedoeling van uw amendement, namelijk een structurele financiering,
door het kabinet wordt overgenomen.Mevrouw Smilde (CDA):Daar hangt het van af. Ik heb de tekst van de motie zo niet voor ogen,
maar wij kunnen daar dan over praten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Heel graag. Dank u.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het amendement oogt sympathiek, maar in de toelichting spreekt u over
de afbouw van de SPAK. U was er zelf bij dat die SPAK werd afgebouwd. U zegt
dat dat voor deze doelgroep, de WSW, toch een probleem is. Die SPAK was bedoeld
voor laaggeschoolde arbeid. Bent u van mening dat het ook voor andere mensen
die aangewezen zijn op laaggeschoolde arbeid, een probleem is dat die SPAK
is afgebouwd?Mevrouw Smilde (CDA):Wij hebben de SPAK afgebouwd, omdat wij van gesubsidieerde loonkosten
in zijn algemeenheid af willen. Wij pleiten er nu voor dat wij speciaal voor
de categorie van de SW-bedrijven proberen om niet alleen de afbouw van de
SPAK te compenseren, maar ook een vergroting van het aantal arbeidsplaatsen
mogelijk te maken. Ik zie het dus breder dan de SPAK en ik richt mij nu speciaal
op deze doelgroep.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U noemt de SPAK specifiek in uw toelichting. Ik moet dan ook vaststellen
dat de CDA-fractie toch wel wat spijt heeft dat die SPAK is afgeschaft, want
nu moet u weer problemen gaan oplossen.Mevrouw Smilde (CDA):Nee, want de SPAK was een generieke maatregel en het CDA dient nu een
amendement in voor deze specifieke doelgroep, die onder andere door de afbouw
van de SPAK en door de economische recessie, in moeilijkheden komt. Wellicht
had ik, als er geen economische recessie was geweest en de uitstroom groot
was geweest, dit amendement helemaal niet hoeven indienen. Dat staat dus los
van de SPAK.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U weet net zo goed als ik dat andere mensen die vielen onder deze generieke
maatregel nu in de problemen komen, maar daar hoor ik u helemaal niet over.Mevrouw Smilde (CDA):Ik heb mij nu gefocust op deze SW-bedrijven. Daar wil ik nu iets voor
regelen, omdat ik dat op dit moment een categorie vind die onze bijzondere
zorg nodig heeft.Een groot deel van de beroepsbevolking is aangewezen op laag en ongeschoold
werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Werkgelegenheid voor deze groep
is er onvoldoende. Een goede mogelijkheid voor werkgelegenheid
is de persoonlijke dienstverlening. Persoonlijke dienstverlening kan een groeimarkt
zijn in een samenleving waarin mensen werk en zorgtaken willen combineren
en taken willen uitbesteden om dit mogelijk te maken of anderszins taken willen
of moeten uitbesteden. Bovendien biedt dit kansen aan mensen met lage of weinig
opleiding voor betaald werk. Het gaat dan om werkzaamheden voor persoonlijke
verzorging, voor verzorging van huis, tuin en huisdieren, etc. Het biedt brede
mogelijkheden, want het kan gaan om dienstverlening om niet – vrijwilligerswerk,
mantelzorg – om diensten die gefinancierd worden van overheidswege,
bijvoorbeeld via de AWBZ, en om commerciële activiteiten van organisaties
en personen. Het persoonsgebonden budget en de toekomstige Wet maatschappelijke
ondersteuning geven ook een impuls naar de vraag naar persoonlijke dienstverlening.
Het lijkt een interessante ontwikkeling om hierover na te denken en dit eens
uit te bouwen.Er zijn economische belemmeringen. Hoe worden vraag en aanbod bij elkaar
gebracht? Er zijn vragen naar kwaliteitseisen. Deze markt zou zich naar ons
idee zelfstandig moeten ontwikkelen, zonder afhankelijkheid van subsidies,
behalve uiteraard wanneer het gaat om zorggelieerde financiering, zoals een
PGB, of in het kader van de WMO. De situatie is zo dat een potentiële
opdrachtgever geen zin heeft in administratieve rompslomp maar wel graag taken
wil uitbesteden. Hoe organiseren wij dat? Daarnaast wil de opdrachtgever een
vertrouwensbasis hebben met de opdrachtnemer, want deze laatste is vaak met
sleutel en al bezig in het huis van zijn opdrachtgever. Dit vereist wederzijds
vertrouwen. De CDA-fractie ziet wel kansen in het stimuleren van een zelfstandig
ondernemerschap. De ZZB biedt kansen om hierop flexibel in te spelen. De overheid
zou hier stimulerend kunnen werken. Een WW-uitkeringsgerechtigde krijgt nu
drie maanden de tijd om zonder sollicitatieverplichting te starten als ondernemer.
Daarna stopt de uitkering. Deze termijn is wellicht wat kort. Kortom, er is
genoeg om creatief over na te denken.Wij vragen het kabinet om een grondige verkenning van de mogelijkheden
en de grenzen van de persoonlijke dienstverlening. Onze fractie vindt het
dan ook een verkeerd signaal om nu de regeling schoonmaakdiensten particulieren
af te schaffen. Zo'n regeling moet natuurlijk ook groeien. Wij kunnen niet
meteen verwachten dat het legioen zwartbetaalde huishoudelijke hulpen meteen
wit aan de slag gaat. Het idee van persoonlijke dienstverlening moet breder
aangepakt worden. Dan gaat het niet alleen om schoonmaakbedrijven, maar ook
om de zorg. Het kunnen servicewinkels zijn of wat dan ook. Mijn collega Bruls
heeft vorige week in een algemeen overleg de CDA-visie op dit punt al naar
voren gebracht. Wij horen hierop graag de reactie van het kabinet.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter. Het bereiken van het sociaal akkoord heeft de daadkracht van
het kabinet van het nodige draagvlak voorzien. Dat was nodig, want de agenda
voor de komende tijd is ambitieus. De WIA moet worden ingevoerd en een nieuwe
WAO. De WW moet vernieuwd worden. De levensloopregeling doet haar intrede
en de VUT- en prepensioenregelingen worden afgebouwd. Inmiddels wordt een
vertaling gemaakt naar de praktijk van het CAO-overleg. Dat vraagt nog de
nodige inzet van iedereen die daarbij betrokken is. Het vraagt veel energie.
Het vraagt hier en daar moed. Daar roep ik ook iedereen toe op. Het zal hier
en daar nog wel voor wat turbulentie gaan zorgen. Belangrijk is echter dat
de kaders er staan. Het is een evenwichtig akkoord dat van alle partijen veel
vraagt. Daarom wil ik vandaag ook geen grote nieuwe vergezichten op dat punt
het licht doen zien, maar gaan wij op een andere wijze inzoomen. Dat doe ik
echter pas nadat ik het kabinet nog eens heb uitgenodigd om duidelijk te maken
dat de overheid als werkgever veel aandacht zal besteden aan de introductie
van het levensloopbeleid. Het kabinet moet niet eerst nog vijf jaar lang alles
inzetten op de afbouw, waarbij met name het accent op de positie van oudere
werknemers komt te liggen. Er moet een goede balans zijn tussen jongeren en
ouderen. Solidariteit tussen de generaties is van groot belang. Dan kan de
overheid een belangrijke voorbeeldfunctie hebben voor de private sector.Voorzitter. Over pensioenen vandaag ook geen nieuwe voorstellen, maar
wel vraag ik om een brief van de minister waarin duidelijk wordt aangegeven
wat de uitspraken van de Commissie Gelijke Behandeling inzake leeftijdsdiscriminatie
en pensioenen voor gevolg hebben voor leeftijdsafhankelijke bijdragen. Ik
vraag de minister daar positief op in te gaan.Vandaag gaat het de CDA-fractie om de menselijke maat en om een arbeidsmarkt
die als de economie verder aantrekt, actief vraag en aanbod bij elkaar brengt.
De adviesaanvraag voor een toekomstgerichte WW ligt bij de SER. Inmiddels
heeft het kabinet het voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd waarin staat
dat werknemers eerder een beroep kunnen doen op de diensten van het Centrum
voor werk en inkomen, namelijk als ontslag in zicht is. Wij kunnen ons in
die bedoeling vinden. Er is echter meer. Waarom kan het CWI niet worden ingezet
voor een werkloze die vanaf dag één na ontslag actieve ondersteuning
vraagt van het CWI?Wij zien nog meer mogelijkheden. Wij kregen onlangs een brief van het
kabinet over een overleg over de besteding van O&O-fondsen. In die brief
werd melding gemaakt van een interessante gedachtewisseling over het gebruik
van de O&O-fondsen. De Kamer heeft daar regelmatig op aangedrongen. Wil
de staatssecretaris aangeven op welke wijze naar zijn mening de O&O-fondsen
kunnen en zullen worden gebruikt voor het stimuleren van scholing? Ik heb
het dan niet alleen over O&O-fondsen die sectoraal worden ingezet. Er
zijn bonden, bijvoorbeeld een van de bonden van het CNV, die erover denken
de O&O-fondsen intersectoraal in te zetten, zodat een werknemer die bijvoorbeeld
in de industrie geen toekomst meer heeft, maar in de dienstensector volop
aan de slag zou kunnen na een goede omscholing via het O&O-fonds. Wij
hebben over de goede voorbeelden rond O&O en het voorkomen van WW en het
gebruik maken van de WW een prachtig rapport gezien van de OSA. Daaruit blijkt
dat bedrijven of arbeidsorganisaties die, soms groot, soms heel klein, gericht
beleid hebben ter voorkoming van werkloosheid en stimuleren van baan naar baan te gaan de beste resultaten boeken. Als gevolg daarvan
kunnen in die branche de kosten voor de WW worden gedrukt. De heer Douma sprak
daar ook over. Mijn benadering verschilt van de zijne, maar het is een interessante
gedachte om door investeren de premies voor met name de WW te verlagen.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):De O&O-fondsen zijn opgericht om scholing ten behoeve van de bedrijfstakken
te verzorgen. Er is echter sprake van een verschuiving. De gelden uit de O&O-fondsen
worden steeds vaker voor andere zaken en een andersoortige opleiding gebruikt,
zodat mensen gemakkelijker een baan kunnen krijgen. Ik vraag mij af of je
moet willen dat de O&O-fondsen niet langer worden gebruikt voor hun originele
taak. Alle premies worden algemeen verbindend verklaard en over het hele bedrijfsleven
uitgesmeerd. Kan het niet effectiever? Ik begrijp de essentie van wat u zegt,
maar de vraag is of de O&O-fondsen daarvoor het meest geschikt zijn. Kunnen
zij een maatoplossing bieden? Alle ondernemers worden diezelfde collectieve
premie opgelegd. Mij lijkt het beter om de O&O-fondsen te blijven gebruiken
voor het doel waarvoor zij zijn opgericht. Hun taken moeten niet sluimerend
worden uitgebreid. Wilt u daarop reageren? Het gaat mij om de effectiviteit.Mevrouw Verburg (CDA):Die O&O-fondsen zijn van werkgevers en werknemers samen en kennen
een zogenaamd paritair bestuur. Zij zijn onderdeel van de CAO. Als de CAO
algemeen verbindend wordt verklaard, worden de O&O-fondsen dat ook. Een
werkgever of werknemer die daar belang bij heeft, kan naar het beleid vragen.
Hij kan een beroep op die fondsen doen. Het moet allemaal zichtbaar en transparant
zijn. Mij gaat het erom dat die O&O-fondsen die jarenlang te veel opgepot
hebben en te weinig actief zijn geweest – daarover zijn u en ik het
eens – actief kunnen worden ingezet. Zij kunnen actiever dan nu worden
ingezet voor scholing en het voorkomen van werkloosheid en het bevorderen
van het van baan naar baan gaan van werknemers. Dat is mijn inzet. Dat mag
ook over de sector heen gebeuren als een O&O-fonds zelf daartoe besluit.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Is de fractie van het CDA bereid naar andere modellen te kijken? Misschien
is het wel effectiever om dat niet via een collectieve afdracht te doen, maar
op maat gesneden. Misschien lukt het op die manier beter dat mensen uit de
WW blijven. Willen de bewindslieden daar ook op reageren? De vraag is namelijk
of de O&O-fondsen hét instrument zijn om dat te voorkomen. Ik denk
zelf van niet; volgens mij moet het meer op maat gesneden worden. Misschien
kan de regering ook daarop later ingaan.Mevrouw Verburg (CDA):Ik ben het zeer eens met de benadering van de VVD-fractie om dat meer
op maat te snijden. De O&O-fondsen zijn ook niet dé oplossing,
maar ik vind wel dat zij een bijdrage kunnen leveren. Ik doe een beroep op
die fondsen en het kabinet om door te praten over de mogelijkheden en daarmee
zo creatief en doelgericht mogelijk om te gaan.De heer Douma (PvdA):Ik denk dat mevrouw Verburg en ik het snel eens kunnen worden over het
beter aanwenden van O&O-fondsen voor intersectorale scholing en opleiding
van jongeren. Ik ben ook nieuwsgierig naar haar reactie op mijn voorstel om
werkgevers die meer dan gemiddeld investeren in de scholing van werkenden
te stimuleren met een korting op de WW-premie.Mevrouw Verburg (CDA):Het lijkt mij een beetje een ingewikkeld voorstel. Bovendien dacht ik
bij mijzelf dat het al op die manier zal werken. De WW wordt steeds meer gedifferentieerd
naar sector of branche en wat mij betreft is die branche dan zo klein mogelijk.
De WW-premie ademt dan mee met het beroep dat op de WW wordt gedaan. Dat is
de inzet van dit kabinet en die steunen wij van harte. Het zal zichtbaar zijn
in de WW-premie en in de hoogte daarvan als bedrijven zich inzetten om het
beroep op WW te voorkomen, onder andere door scholing. Een werkgever kan denken
dat het niet helpt als hij het alleen doet. Laat hij dan in zijn branche via
zijn werkgevers- of ondernemersorganisatie zijn collega's aanmoedigen en uitnodigen
het ook te doen.De heer Douma (PvdA):Het wezenlijke punt van verschil is dat wij ook de individuele werkgever
willen stimuleren om dat te doen, maar daar komen wij wellicht later nog op
terug.Mevrouw Verburg (CDA):Ik zie ernaar uit.Voorzitter. De kwaliteit van de arbeid kan worden bevorderd en wordt mede
bevorderd door een effectief arbobeleid. Preventie is daarbij het sleutelwoord.
In de preambule van het sociaal akkoord en, nog sterker, in de preambule van
de verklaring van de Stichting van de Arbeid wordt de ketenaanpak voor voorkoming
en bestrijding van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid centraal gesteld.
Opvallend is dat er in het sociaal akkoord niets staat over een mogelijke
combinatie of samenloop van deze aanpak met de invoering van een nieuw ziektekostenstelsel.
Is hier sprake van een strijd van kolommen, van departementen, van soorten
verzekeraars? Hoe komt het dat die twee verzekeraars, de zorgverzekeraars
en de verzuimverzekeraars, nog een behoorlijk verschillende positie hebben?
De reden daarvan interesseert ons eigenlijk niet zo. Wel zijn wij geïnteresseerd
in het antwoord op de vraag hoe die twee, de arbo- of verzuimzorg en de reguliere
gezondheidszorg, meer voor elkaar kunnen betekenen. Welke stappen denken de
minister en de staatssecretaris in het komende jaar te nemen om de reguliere
gezondheidszorg en de verzuimzorg beter op elkaar te laten aansluiten? De
stapjes die nu gezet worden via de arboarts en de huisarts zijn klein en mogen
wat ons betreft groter worden.Een ander belangrijk punt is de vereenvoudiging van de arbowetgeving.
Een paar weken geleden heeft mijn collega Jan Mastwijk bij de begrotingsbehandeling
van LNV een motie ingediend die breed werd gesteund om te zorgen voor een
vereenvoudiging van de regelgeving in de land- en tuinbouw. Dat is op veel
meer terreinen nodig. Het bedrijfsleven en publieke organisaties en instellingen
kreunen af en toe vanwege de effecten van de arboregels en -voorschriften.De voorganger van staatssecretaris Van Hoof heeft vorig jaar een belofte
gedaan. Hij zei toen dat het aantal arboregels zou worden gehalveerd.
Aan die belofte wil ik het kabinet graag houden. Minder regels, heldere verantwoordelijkheidkaders
en veel minder administratievelastendruk! Meer aandacht voor de praktijk!
Kunnen wij erop rekenen dat het pakket van voorstellen tot halvering van het
aantal arboregels er voor 1 maart 2005 ligt zodat er in 2006 sprake zal
zijn van een halvering?Enkele weken geleden heeft de Kamer uitgesproken dat jongeren tot hun
23ste jaar in het oog moeten worden gehouden als het gaat om maatschappelijke
zelfredzaamheid. Naar onze mening wordt dat laatste ook gestimuleerd door
jongeren na hun al dan niet afgeronde opleiding in te schakelen in de samenleving.
Voor een deel lukt dat als zij een baan vinden en zich verder ontwikkelen.
Dan is er geen probleem. Voor helaas een grote groep jongeren lukt dat echter
niet. Die jongeren lopen het risico dat zij na een of twee jaar werkloosheid
maatschappelijk en sociaal zo ver zijn weggezakt dat betrokkenheid bij –
laat staan verantwoordelijkheid voor – de samenleving helemaal weg is.
Zij dreigen vroeg gepensioneerd te raken in de bijstand. Zij krijgen levenslang
in de kaartenbak en lopen het risico in de marges van de samenleving te belanden.
Dat moet worden voorkomen. Voor jongeren tot en met 23 jaar moet gelden: geen
uitkering zonder maatschappelijke verplichtingen. Je leert, je leert en je
werkt of je doet andere maatschappelijk nuttige taken. Wij zeggen dan ook:
geen uitkering zonder tegenprestatie. Dat bevordert de kansen van jongeren
en is een steun in de rug van maatschappelijke instellingen en dienstverleners.
De inschakeling van jongeren, zodat zij in zichzelf en in de maatschappij
investeren, mag uiteraard niet leiden tot verdringing van betaalde arbeid.
De goede voorbeelden zijn er. Ik noem gemeenten als Den Bosch, Tilburg, Rotterdam
en Dordrecht. Dit moet wat ons betreft op een eenvoudige manier voor alle
gemeenten gaan gelden. Het is immers de eerste herkansing voor jongeren die
veel te vaak zonder diploma uit de schoolbanken zijn gestapt. Allochtone en
autochtone jongeren hebben een gericht maar ook verplicht alternatief en perspectief
nodig. Op deze manier kan ervoor worden gezorgd dat zij niet de hele dag naar
de televisie zitten te kijken of rondhangen, met alle mogelijke problemen
van dien. Laat hen investeren in de maatschappij die vele jaren in hen heeft
geïnvesteerd!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben blij dat u de goede plannen van de GroenLinks-wethouder in Den
Bosch voor het hele land wilt laten gelden. Gemeenten kunnen ook nu al dergelijke
maatregelen nemen, maar wilt u dat de gemeenten gaan opleggen?Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb met opzet gemeenten genoemd met wethouders van verschillende signatuur.
In mijn rijtje zit ook een gemeente met een PvdA-wethouder en eentje met een
CDA-wethouder. Laat die goede voorbeelden nu ook eens worden nagevolgd door
andere gemeenten. Ik hoor graag hoe de staatssecretaris dat denkt te bevorderen.
Jongeren krijgen in de door mij genoemde gemeenten goede kansen – hulde
aan de wethouders – en het lijkt mij dat die kansen in de rest van het
land niet gemist mogen worden. Daar wil ik de staatssecretaris over horen
want er kan nog wel een tandje bij. Ik heb het niet over opleggen, maar over
inspireren, stimuleren en ervoor zorgen dat wij van elkaar leren!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Halleluja!Mevrouw Verburg (CDA):Er bloeit iets moois tussen het CDA en GroenLinks. Dat is vandaag voor
het eerst.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat moet je koesteren. In 1994 hadden wij een prima plan, namelijk het
jeugdwerkgarantieplan. Niemand in de kaartenbak van de sociale dienst, allemaal
aan het werk, in school of op stage! Ik heb al eerder gezegd dat dat plan
eigenlijk weer uit de la kan worden gehaald. Wilt u weer een nieuw plan of
denkt u dat gemeenten zo inventief zijn dat zij op dit punt onze plannen niet
nodig hebben? Uiteraard hebben zij wel onze ondersteuning nodig en daarin
past niet een korting op het W-budget dit jaar.Mevrouw Verburg (CDA):Ik moet er eerlijk gezegd niet aan denken dat wij een oud plan weer in
een nieuw jasje steken. De volgende vraag die u dan gaat stellen, zal zijn:
moeten er eigenlijk niet weer Melkertbanen komen? Ik moet er echt niet aan
denken. Ik heb juist twee gemeenten genoemd met een heel actieve wethouder
van de PvdA, omdat ik dacht dat ik dan niet alleen mevrouw Van Gent, maar
ook mevrouw Noorman voor dit plan zou meenemen. Nu komt u weer met structuren
en met regels. Ik zal het u eerlijk zeggen: ik maak mij er zorgen over dat
wij weer allerlei regels gaan uitdokteren, want wij lopen vast in diezelfde
regels. Waarom is het Jeugdwerkgarantieplan uiteindelijk van tafel gegaan?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Omdat er geen jeugdige werklozen meer waren! De zaak was opgelost.Mevrouw Verburg (CDA):U mag uw eigen droom dromen, dat vind ik prima. Maar andere regels die
wij hebben gemaakt, met uitvoeringsorganisaties en veel overhead, regels en
bureaucratie, hebben allemaal niet gewerkt. Nu kan het zo simpel. De gemeenten
hebben de mogelijkheid en ik denk dat zij een aanmoediging nodig hebben van
hun collega's uit genoemde steden. Ik denk echter ook dat de staatssecretaris
hierin een heel belangrijke rol kan spelen. Moedig ze aan en laat ze leren
van goede voorbeelden. Maar vooral geldt: geef de jongeren perspectief.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U hebt mijn punt gemist. Ik bepleit absoluut geen nieuwe plannen. Ik heb
juist laten zien dat wij die allemaal hebben gehad, maar dat wij ervoor hebben
gekozen om de gemeenten een en ander te laten uitvoeren. Dat doen zij nu en
zij doen het goed. In plaats van de gemeenten te ondersteunen, doet u echter
een flinke greep in de kas van het WWB-budget in het werkdeel. Waarom doet
u dat toch? De gemeenten doen het goed, beter dan UWV, maar u haalt er geld
weg, terwijl de werkloosheid toeneemt, evenals het aantal bijstandsgerechtigden.Mevrouw Verburg (CDA):Het is dat het niet in mijn karakter zit, maar hier zou ik nu moedeloos
van kunnen worden. Het is een goed idee dat de gemeenten het beschikbare budget
kunnen aanwenden, met de vrijheid om te schakelen. Er zijn goede voorbeelden,
waarbij de betrokken wethouders zeggen dat zij waarschijnlijk
volgend jaar geld overhouden in hun budget, zoals het er nu naar uitziet.
Mevrouw Noorman heeft echter maar één vraag: moet er dan geen
extra geld bij? Neen, mevrouw Noorman, het gaat om ideeën, om inspireren,
om voorbeelden enzovoort.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):...De voorzitter:Rustig, rustig, dames.De heer De Wit (SP):Het is ook: twee heren tegen zes dames, voorzitter..., of heb ik verkeerd
geteld? Twee tegen vier kan ook, misschien.De voorzitter:Ik weet niet welke twee van de vier heren u geen heer vindt... neen, er
zijn vijf heren.De heer De Wit (SP):Ik heb het over heren die het woord voeren.Mevrouw Verburg is uitgebreid in het nieuws geweest met een plan om jongeren
aan het werk te sturen en daarbij het minimumloon te hanteren, althans een
norm die daaronder ligt. Is dat plan opgegeven, of komt u daar nog op? "Alle
mensen in de bijstand aan het werk" is in strijd met wat de door u genoemde
staatssecretaris Rutte ooit gezegd heeft. Je kunt tegen mensen die in de bijstand
zitten niet zomaar zeggen: ga maar wat kleerhangers in elkaar zetten. Dat
kan hoogstens voor een heel beperkte periode, als stageachtige fase van heel
korte duur. Maar het is niet mogelijk om tegen mensen die in de bijstand zitten,
te zeggen: Wij hebben nog wat voor jullie te doen. Dan is de vraag aan de
orde hoe u die mensen betaalt. Het is gewone arbeid. Daarvoor hebben wij in
dit land een norm, en dat is de sociale norm die de minister op 14 oktober
heeft genoemd, te weten het minimumloon. Ik wil graag van u horen: hoe gaan
wij dit betalen?Mevrouw Verburg (CDA):Het minimumloon was, is en blijft voor de CDA-fractie het minimumloon.
Wij doen daar niets aan af en wij blijven daar vanaf. Niemand anders moet
daar verder aankomen. U vraagt nu naar een plan dat wij inderdaad samen met
VVD en D66 hebben opgesteld, om mensen die langdurig in de bijstand zitten
een nieuwe kans te geven. Velen van hen zitten in de bijstand zonder startkwalificatie.
Wij doen dat als volgt. Deze bijstandsgerechtigden hebben zonder een opleiding
en zonder het behalen van een startkwalificatie geen kans op de arbeidsmarkt.
U kunt dat nauwelijks met mij oneens zijn. Zij hebben gewoon geen kansen op
de arbeidsmarkt. Wij leggen ons hier niet bij neer. Wij willen kansen creëren
voor deze bijstandsgerechtigden. Wij willen hen uit de bijstand halen, want
anders zitten zij daar tot hun 65ste in. Dit willen wij niet en daarom kiezen
wij voor een leer-werktraject. Zij komen in dienst bij een werkgever en zijn
dan in een klap uit de bijstand. Van 70% van het minimumloom gaan zij over
naar 90% van het minimumloon. De werkgever investeert in de opleiding en de
uitkeringsgerechtigde investeert ook zelf in zijn opleiding. Na het behalen
van de startkwalificatie heeft hij vervolgens uitzicht op een baan gedurende
twee jaar.Kom daar maar eens om, mijnheer De Wit! Ik wijs op de cijfers van de duurzame
plaatsing na reïntegratie. Het reïntegratiepercentage bij gemeenten
is slechts 28. Dit is toch om te huilen. Ons voorstel biedt een kans om aansluitend
op het behalen van de startkwalificatie voor ten minste twee jaar een vaste
baan te hebben. Dit is toch fantastisch!De heer De Wit (SP):Is mevrouw Verburg het met de minister eens dat wij in Nederland een sociale
norm hebben voor een fatsoenlijk bestaan?Mevrouw Verburg (CDA):Zeker.De heer De Wit (SP):Als mensen dan twee jaar lang met een inkomen van 90% van het minimumloon
onder die norm moeten leven, is er toch geen sprake van een fatsoenlijk bestaan.
Is zij het met mij eens dat wij dit niet kunnen doen? Over welke categorie
spreekt zij? Over alleenstaanden, over alleenstaande ouders, over gezinnen
onder de 23 jaar? In een aantal gevallen zullen de mensen er dan zelfs ten
opzichte van de bijstand op achteruit gaan. Die mensen worden geconfronteerd
met een inkomensachteruitgang en dat zou mevrouw Verburg niet moeten willen.Mevrouw Verburg (CDA):Als de heer De Wit het wel sociaal vindt om iemand van zijn 35ste tot
zijn 65ste jaar in de bijstand te laten zitten tegen een uitkering van 70%...De heer De Wit (SP):Ik heb het over de jongeren, over de mensen jonger dan 23 jaar.Mevrouw Verburg (CDA):Ik had het net over de jongeren onder de 23 jaar die nog nooit gewerkt
hebben, maar ik heb het nu over mensen die al in de bijstand zitten. Ik heb
een plan ingediend om hen uit de bijstand te halen. De jongeren wil ik eigenlijk
nauwelijks in de bijstand hebben. Zij moeten aan de slag voor hun uitkering
en zo snel mogelijk daarna aan een baan. De mensen waar ik het nu over heb,
zitten op hun 35ste zonder startkwalificatie in de bijstand voor 70% van het
minimumloon. Vindt de heer De Wit het wel sociaal dat zij nog 30 jaar in de
bijstand moeten zitten? Vindt hij het asociaal dat mensen door het behalen
van een startkwalificatie met een onmiddellijke stap uit de bijstand, uitzicht
krijgen op ten minste twee jaar werk en daarna op de arbeidsmarkt? Ik vind
dit laatste sociaal en het eerste zo langzamerhand asociaal.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mevrouw Verburg komt nu pas met het plan naar voren om het minimumloon
te verlagen. Dit is een nieuw politiek feit.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb met belangstelling geluisterd naar dit voorstel; ik zal er straks
in mijn termijn op reageren. Ik heb dit gevolgd in de media, maar het is mij
niet duidelijk of het leer-werktraject ook in de tijd is gelimiteerd.Mevrouw Verburg (CDA):Wij willen dat het CWI aanwijst wie er van de bijstandsgerechtigden in
aanmerking komt. Dan krijgt betrokkene maximaal twee jaar de kans om die startkwalificatie
te behalen. Na het behalen van de startkwalificatie gaat het volgende traject
in en dat is ten minste twee jaar in dienst tegen het CAO-loon van de CAO
die daarvoor geldt.De heer Van der Vlies (SGP):Dan had ik het toch wel goed begrepen. Het leer-werktraject mag dus niet
langer dan twee jaar duren, want dan zou het een melkkoetje kunnen worden.Mevrouw Verburg (CDA):Daar kan geen sprake van zijn. Zodra de startkwalificatie is gehaald,
en dit kan ook binnen drie of negen maanden of welke termijn dan ook zijn,
begint de maandag daarna onmiddellijk de periode van twee jaar tegen CAO-loon.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U zegt dat het minimumloon overeind blijft, maar u wilt het toch voor
die groep voor twee jaar juist niet overeind houden? U gaat er blijkbaar van
uit dat het allemaal alleenstaanden betreft, terwijl toch een groot deel een
partner heeft. Hoe doet u het dan? Verder veronderstelt u dat de heer De Boer
het een goed plan vindt, maar in het Financieel Dagblad van hedenochtend zegt
de heer De Boer juist dat hij het helemaal geen goed plan vindt en dat hij
in het tijdelijk verlagen van het minimumloon een verwatering van de kennisstrategie
ziet. Meer mag ik niet voorlezen, want anders duurt het te lang. Kortom, bent
u niet bezig met een verkeerd instrument een goed doel te bereiken?Mevrouw Verburg (CDA):Als u het geen goed doel vindt om kansloze bijstandsgerechtigden verder
te helpen. Er zijn heel veel mensen zonder afgemaakte opleiding, allochtoon
en autochtoon, en ik dacht dat uw en mijn partij zich toch behoorlijk druk
maken over integratie en de kansen ook van allochtonen in onze samenleving.
Als u nu zegt dat daar niet in geïnvesteerd mag worden en dat zij niet
in zichzelf investeren door in één klap uit de uitkering te
komen, er 20% op vooruit te gaan en dan aan de horizon een baan te zien liggen
voor twee jaar, wie maakt dat mee, mevrouw Noorman? U zou er goed aan doen,
hier eens met respect naar te kijken. Dan zou u zien dat het minimumloon gewoon
het minimumloon blijft en dat wij hier naast de mensen gaan staan om wie het
gaat. Zij komen in één stap uit de uitkering, volgen een leerwerktraject
waarmee zij een startkwalificatie halen en weer meedoen op de arbeidsmarkt
en dan krijgen zij een baan. Dat is een win-win-winsituatie voor de werkzoekenden,
voor de werkgever omdat hij zelf de opleiding kan verzorgen en daarna een
waardevolle medewerker heeft, en voor de gemeente, omdat het een gegarandeerd
effectief reïntegratietraject is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb één vraag. Hebt u wel of niet een dispensatie van
het minimumloon nodig om uw plan te verwezenlijken? Als dat zo is, wilt u
dus het minimumloon voor die persoon voor twee jaar niet van toepassing verklaren.Mevrouw Verburg (CDA):U spreekt zichzelf tegen. Als je het hebt over een dispensatie van het
minimumloon, dan staat het minimumloon als een huis. Dat is ook hier het geval.
Wij hebben in de wet Minimumloon in artikel 10 de mogelijkheid voor CAO-partijen
om dispensatie aan te vragen, bijvoorbeeld voor leerwerktrajecten en opleidingssituaties.
Die mogelijkheid is er nu ook. Bijstandsgerechtigden hebben geen baas, zij
hebben geen CAO dus er kan via de CAO geen dispensatie worden verleend. Daarom
zeggen wij: doe dat op een veilige manier en laat het gebeuren via het CWI.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U weet net zo goed als ik dat die dispensatie zes maanden is en niet meer.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik denk toch dat wij hier een beetje dom bezig zijn, met name de CDA-fractie.
Ik kan mij nog heel goed herinneren hoe wij nog niet zo lang geleden in een
commissievergadering spraken over het verlagen van het minimumloon. Het stoom
kwam u uit de oren en ook uit de neusgaten, zo boos was u.Mevrouw Verburg (CDA):En dat ben ik nog.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nu zegt u: ik verlaag het minimumloon niet, maar ik verlaag het minimumloon
toch. Daarbij stoomt u niet meer, maar u doet in wezen precies waarvan u zei
dat het niet kon. Waarom doet u zo vreemd? Eerst gaat u loonkostensubsidies
en kortingen afschaffen, daarmee wordt de arbeid voor deze groepen duurder,
dus ontstaat er een probleem op de arbeidsmarkt, en vervolgens doet u dan
voorstellen om degenen die werk zoeken, de rekening te laten betalen. Mevrouw
Verburg, u geeft de VVD nu één vinger, maar zij hebben uw hele
rechterhand al binnen, want dat minimumloon gaat er op deze manier gewoon
aan. Ik zal straks met een plan komen, "GroenLinks werkt", tien voorstellen
om wel iets ten behoeve van de arbeidsmarkt te doen. Ik ben bereid mijn plan
door te laten rekenen door het CPB. Bent u ook bereid, uw plan "Nieuwe kansen
door gericht te investeren" te laten doorrekenen? Daartoe daag ik u uit, want
dan kunnen wij kijken of die plannen werken.Mevrouw Verburg (CDA):Ik doe niet mee aan het oude, versleten verhaal dat je alleen maar sociaal
bent, als je mensen in een uitkeringssituatie meer geeft.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat heb ik ook helemaal niet gezegd.Mevrouw Verburg (CDA):Wij zitten op de koers inschakelen in plaats van uitschakelen, investeren
in plaats van uitkeren. Het zou mevrouw Van Gent sieren als zij dat ook deed,
gehoord hebbende wat ik tegen de heer De Wit heb gezegd: u kiest er blijkbaar
voor, mensen 30 jaar in de bijstand te laten zitten tegen 70%. Dan hebben
wij hier ieder jaar een koopkrachtdebat over 0,5%, 2,5%, plus 3% of wat dan
ook met van alles en nog wat. Wij doen daar niet aan mee. Neemt u dan de uitnodiging
aan. Ik heb uw voorzitter in het debat over het minimumloon uitgenodigd –
ik heb toen precies hetzelfde voorstel gedaan – om met mij mee te gaan
naar uitkeringsgerechtigden die in de bijstand zitten.U luistert blijkbaar niet. Toch wel? Dan ga ik door. Dan heeft het misschien
kans.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zou het niet durven om niet naar u te luisteren.Mevrouw Verburg (CDA):Gaat u dan eens met mij mee. Laten wij naar uitkeringsgerechtigden gaan
die zonder startkwalificatie al een paar jaar in de bijstand zitten en laten
wij hun eens vragen of zij voor dit plan voelen. Uw voorzitter heeft geen
tijd of heeft andere prioriteiten. Als u en ik dat doen, denk ik dat wij veruit
de meesten met ons meekrijgen. Ik heb gisterenavond in een radioprogramma
gezeten. De FNV was vorige week voor en nu was er iemand die het niet zo'n
goed plan vond. De luisteraars, de mensen die in de bijstand
zitten, die anderszins actief zijn op of rond de arbeidsmarkt of die op zoek
zijn naar werk, zeggen dat dit een prachtige kans is als zij gegarandeerd
twee jaar een baan hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De stoom komt nu weer uit de oren, maar wel met de verkeerde uitspraken.
U bent in staat – dat is een politiek trucje – om een heel antwoord
te geven en eigenlijk geen antwoord te geven. U geeft een antwoord op de vraag
die u zelf wilt beantwoorden. Zo werkt dat natuurlijk niet, dus ik herhaal
mijn vraag. Waarom hebt u eerst de loonkostensubsidies en de fiscale voordelen
afgeschaft die ervoor bedoeld waren om de onderkant van de arbeidsmarkt beter
te laten werken? Waarom gaat u mee met deze VVD-deal? Ik wil de VVD-fractie
overigens van harte feliciteren dat dit hen lijkt te gaan lukken. Ik heb een
plan gemaakt, namelijk "GroenLinks Werkt". U zit nu op mijn voorzitter te
mopperen. Wij hebben zelf een plan met tien voorstellen voor een effectief
arbeidsmarktbeleid gemaakt. Ik ben bereid om dat te laten doorrekenen. Ik
wil dan echter ook graag dat u uw plannetje van anderhalf A4'tje waarin een
paar algemene zinnen staan die als consequentie hebben dat het minimumloon
wordt verlaagd, ook laat doorrekenen. Dan hebben wij een deal.Mevrouw Verburg (CDA):Dit hele plan heeft niets te maken met het minimumloon. Dat minimumloon
staat als een huis. Het stond, staat en blijft staan. Ik wil dit plan best
voorleggen. Ik wil echter een praktischer voorstel doen. Doorrekening door
het CPB mag allemaal, maar dan zitten wij weer over cijfertjes te praten.
Ik wil het over de praktijk hebben. Stel dat het kabinet zegt dat het een
sympathieke gedachte is en vraagt om het langs de Raad voor Werk en Inkomen
te leiden. Die kent de hele praktijk. Ik zeg dan: hoera, dan gaan wij doen.
Laat de Raad voor Werk en Inkomen kijken hoe dit zo effectief mogelijk kan
worden ingevoerd. Het mag van mij ook nog langs de reïntegratietoets.
Ik vind het allemaal perfect.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):En het CPB.Mevrouw Verburg (CDA):Ik vind het best. Als u dat zo graag wilt, gaan wij toch gezellig samen
naar het CPB. Ik hecht echter meer waarde aan het advies van de Raad voor
Werk en Inkomen. Die kan adviseren over de wijze waarop dit plan kan worden
ingevoerd en op welke termijn dat kan.Over de loonkostensubsidies het volgende. U weet dat wij daarmee zijn
gestopt omdat er op initiatief van voormalig minister van SZW Vermeend een
onderzoek is gedaan naar de meerwaarde van al die loonkostensubsidies. Weet
u waarom wij die hebben afgeschaft? Omdat de meerwaarde van al die loonkostensubsidies
niet of nauwelijks aantoonbaar was. Daarom hebben wij ze afgeschaft. Dat moet
u nog weten. U weet het. Dat is de reden dat wij daar nu niet opnieuw mee
gaan beginnen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit is gewoon kletspraat.De heer Varela (LPF):Mijn fractie staat sympathiek tegenover uw voorstel, mevrouw Verburg.
Hoe weet u echter zo zeker dat er straks voldoende banen zijn, met name als
in acht wordt genomen dat een grote groep herkeurde WAO'ers zich straks ook
op de arbeidsmarkt zal gaan begeven?Mevrouw Verburg (CDA):Ik wil niet verhullen dat dit ook onze grootste zorg is. Wij hopen dat
straks de arbeidsmarkt weer aantrekt. De cijfers geven voorzichtig aanleiding
tot nieuwe moed. Daar waar de arbeidsmarkt weer aantrekt, ontstaat ook heel
snel weer vraag naar nieuwe arbeidskrachten. Wij hopen daar eerlijk gezegd
op. Anders zou dit een probleem zijn. Als er geen vraag en geen zuigkracht
op de arbeidsmarkt is, heeft dit geen effect. Dan moeten er banen worden gecreëerd.
Wij willen dat zij door nieuwe dynamiek in de economie ontstaan.Het departement verricht veel en goed werk. Toch heeft mijn fractie af
en toe de indruk dat er dubbel werk wordt verricht. Er wordt op dit moment
niet alleen beleid gemaakt op het departement, maar ook op ZBO's, het CWI
of UWV. Dat wil nog wel eens schuren en vraagt om heel veel overleg met vaak
complicerende uitkomsten. Om het heel klip en klaar te zeggen: wij willen een heldere scheiding
tussen beleid en uitvoering. Beleid wordt wat ons betreft op het departement
gemaakt en de uitvoering ligt bij de ZBO's als het Centrum voor Werk en Inkomen
en het UWV. De minister stuurt de ZBO aan op basis van het kabinetsbeleid
en legt verantwoording af aan de Tweede Kamer. Dit houdt lijnen kort en gaat
extra en ingewikkelde regels en miscommunicatie tegen. Het bevordert transparantie
en het levert een fikse bijdrage aan de efficiency. Bovendien zal dit er naar
de mening van de CDA-fractie voor zorgen dat de doelstelling van 25% vermindering
van de administratievelastendruk volgens afspraak wel in 2007 kan worden gehaald
en niet pas in 2009, zoals de begroting aangeeft. Zijn de minister en de staatssecretaris
bereid hiervan klip en klaar werk te maken en te zorgen voor deze heldere
scheiding tussen beleid op het departement en uitvoering in de praktijk bij
de uitvoeringsinstellingen?Bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat het altijd over mensen, of dit
nu werknemers, werkgevers of werkzoekenden zijn of uitkeringsgerechtigden.
De uitvoeringsinstellingen van Sociale Zaken hebben dus altijd met mensen
te maken. Enkele van die uitvoeringsinstellingen zijn zich dit wel bewust,
maar men merkt daar niet altijd alles van. Onlangs heb ik namens de CDA-fractie
publiekelijk aandacht gevraagd voor een meer menselijke maat en een betere
bejegening door de medewerkers van het UWV. De mailtjes en de brieven met
de bewijzen dat dit nodig was, stroomden binnen. In één gebaar
reik ik dit via de voorzitter aan aan de staatssecretaris en de minister om
hen te laten kennisnemen van de mailtjes en de brieven. Ik overhandig mijn
verzoek om meer te sturen op de bejegening en de menselijke maat via de voorzitter
aan de minister en de staatssecretaris.De voorzitter:Die gaan naar de bewindslieden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb mij met mevrouw Verburg zorgen gemaakt over de wijze waarop de
UWV handelt. Ik doel dan op de klantvriendelijkheid. Die organisatie is wel
ambitieus – dat blijkt uit de plannen die wij hebben gezien –
maar tegelijkertijd constateren wij dat die moeizaam van de grond komen.In een eerder overleg heb ik bij mevrouw Verburg aandacht gevraagd voor
het feit dat deze regering met grove hand ingrijpt in de UWV, terwijl het
een organisatie in wording is. Nu liggen er plannen voor om daar weer 9500
van de 22.000 werknemers weg te halen. Is mevrouw Verburg niet van mening
dat een organisatie in wording –. ik doel dan op het samenvoegen van
zes kleinere organisaties – ook de tijd en de rust moet krijgen om het
primaire proces goed op orde te krijgen? Naar mijn idee rekenen wij een dergelijke
organisatie namelijk in politieke zin af op het primaire proces. Dat houdt
in dat de medewerkers van die organisatie klantvriendelijk moeten zijn en
ervoor dienen te zorgen dat de klanten datgene krijgen waarop zij recht hebben.Is mevrouw Verburg bereid deze aandacht die zij nu aan de bewindslieden
vraagt te vergezellen van een oproep om oog te hebben voor het feit dat die
organisatie niet af is en dat zij moeten ophouden met het doorvoeren van allerlei
beleidsintensieve wijzigingen die ertoe leiden dat er nooit rust in een dergelijke
organisatie kan komen? Daaraan gerelateerd is de vraag of zij bereid is de
bewindslieden te vragen alles op alles te zetten om dat primaire proces op
orde te krijgen, zodat er een goede, klantvriendelijke organisatie ontstaat.
Desnoods komt een aantal van die wilde plannen een of twee jaar later tot
uitvoering.Mevrouw Verburg (CDA):Ik voel mee met de vaak lastige positie waarin veel medewerkers van de
UWV zich bevinden. Mevrouw Noorman-den Uyl schetst dat probleem en ik laat
niet na daarvoor hier mijn waardering uit te spreken. Dat doe ik overigens
niet voor het eerst, maar ik doe dat hier graag nogmaals. Tegelijkertijd meen
ik dat het niet acceptabel is dat er per jaar 120.000 bezwaarschriften binnenkomen
die veel te lang blijven liggen. De voorzitter van de Raad van Bestuur, de
heer Linthorst, heeft dat aantal genoemd en gezegd dat hij op die manier niet
kan omgaan met de mensen die van die organisatie afhankelijk zijn. Ik besef
als geen ander dat een organisatie als UWV het grootste glazen huis is bij
de uitvoering van de sociale zekerheid, want UWV heeft de meeste klanten,
7,5 miljoen; werkgevers, werknemers, uitkeringsgerechtigden, allen hebben
met UWV te maken en al die mensen hebben hun eigen wensen enz. En toch denk
ik dat wij ondanks de verbouwing en ondanks de turbulentie van de medewerkers
van UWV mogen vragen dat de mensen met wie zij te maken krijgen, met inachtneming
van de bestaande regels fatsoenlijk worden bejegend, dat zij menselijk worden
behandeld, dat zij teruggebeld worden, dat er niet iedere week een dossier
zoekraakt en dat zij niet van het kastje naar de muur gestuurd worden. De
voorzitter van de raad van bestuur van UWV is dit met ons eens.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ook! Maar er behoort wel iets bij, UWV moet de tijd, het geld en de
menskracht ervoor hebben. Dit staat nu juist zo vreselijk onder druk. Als
de Kamer er een punt van wil maken dat UWV ervoor moet zorgen dat de mensen
op een goede manier bejegend worden en dat beroep- en bezwaarschriften op
tijd worden behandeld, dan moet er geen personeel worden weggehaald terwijl
de organisatie nog met de taak belast is. Er moet een temporisering met een
beleidsarm traject voor UWV komen tot de boel daar staat als een huis. Dan
kunnen wij verder, dat is de consequentie van uw oproep.Mevrouw Verburg (CDA):Nee, ik blijf erbij dat ik veel respect en waardering voor de medewerkers
van UWV heb en ik stel vast dat zij in een lastige situatie moeten werken
en dat zij recht hebben op duidelijkheid, maar ik accepteer niet dat wij nu
alles op slot zouden zetten. Er zijn grote plannen met de vernieuwing van
de WAO, met een herbeoordeling enz. Dan kunnen wij nu niet de deur dichtgooien
en wij kunnen niet wachten met wijzigingen en verhuizingen van UWV naar de
Belastingdienst, omdat die ook weer te maken hebben met de cliënten,
met uitkeringsgerechtigden, met werknemers, met werkgevers. Er moet een ambitie
blijven, met oog voor de lastige omstandigheden waarin medewerkers van UWV
hun werk moeten doen. Iedereen die daar gaat werken, moet absoluut een antenne
hebben voor klantvriendelijkheid. Je houdt je aan de regels, maar je moet
altijd beseffen dat er mensen tegenover je staan. Je toont respect voor hen
en je bejegent hen op een fatsoenlijke manier. Ik zou dus graag zien dat de
lijn-Linthorst gestimuleerd wordt, ook door de minister en de staatssecretaris.Het CWI begint zo langzamerhand op stoom te komen, maar zeker nu de arbeidsmarkt
weer wat aantrekt, zouden wij graag zien dat er iets meer gestuurd wordt in
de richting van het bewerken van de vraagzijde. Wij weten dat de arbeidsmarkt
grillig is en dat de arbeidsmarkt jarenlang werd gekenmerkt door reageren
in plaats van door anticiperen, en wel zodanig dat er eerst op allerlei plekken
grote tekorten moesten ontstaan voordat er een alarmbel ging rinkelen. Laat
het CWI iets meer inspelen op deze belangrijke taak van het bewerken van vraag
en aanbod, van het bij elkaar brengen van werkgever en werkzoekende. En ik
vraag het kabinet, dit wat meer te sturen.Mevrouw Noorman heeft er al over gesproken dat er onlangs een conferentie
is gehouden over het gebruik maken van automatisering voor de communicatie
tussen een groot aantal instellingen. Dit was een inspirerende bijeenkomst.
Er was het lichtende voorbeeld van de Kruispuntbank in België. Ik zeg
niet dat wij dit voorbeeld moeten volgen, maar er is wel heel veel meer mogelijk
in Nederland, want wij hebben wel allemaal prachtige communicatiesystemen,
maar die werken in veel gevallen belemmerend of blokkerend of er zijn competentie-
of competitiekwesties of ze functioneren helemaal niet. Het is in ieder geval
geen groot succes, het blijft allemaal een beetje hangen. België heeft
er twaalf jaar over gedaan, maar het is in staat geweest om op het gebied
van zorg, onderwijs, sociale zekerheid, huurbeleid enz. via de Kruispuntbank
alles met elkaar in verbinding te brengen. Daardoor zijn de burgers verlost
van een geweldige hoeveelheid bureaucratie. Men is in staat geweest om het
aantal formulieren waarmee de burger te maken kan krijgen, terug te brengen
van achthonderd naar tachtig. Dat is indrukwekkend. Dat is een fantastisch
voorbeeld. Ik vraag de staatssecretaris of minister om daarop te reageren.
Ik sluit mij dus aan bij de vragen van mevrouw Noorman. Het
wordt namelijk tijd om in Nederland te gaan nadenken; niet verkokerd, maar
dwars door alle departementen heen en combinaties makend van alle instituties
en instellingen waarmee de burgers te maken hebben. Wij moeten zorgen dat
die onderling gaan communiceren, dat het geheel voor de burger toegankelijker
en eenvoudiger wordt en dat mensen heel snel kunnen zien waarop zij recht
hebben en wat hun verplichtingen zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil met mevrouw Verburg toch even communiceren over de verbinding met
de burgers op het minimum. Wij hebben vanmorgen het overleg gehad en mevrouw
Verburg heeft lekker gescoord met die 100 euro. Is dat het echter of komt
zij ook nog met een aantal andere voorstellen over het herstellen van de koppeling,
de huursubsidie, de nominale premie, iets extra's voor AOW'ers die het moeilijk
hebben en dergelijke? Daar hoor ik mevrouw Verburg namelijk niet over en dat
schokt mij nogal.Mevrouw Verburg (CDA):Wij hebben vanmorgen een eerste termijn gehad over het inkomensbeleid.
Wij praten nu over de begroting. Wij zullen straks bekijken of er behoefte
is aan een tweede termijn. Ik ben nu aan het einde van mijn eerste termijn
inzake de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dit onbegrijpelijk. Ik vind het verbijsterend!De heer Varela (LPF):Mijnheer de voorzitter. Het arbeidsmartkbeleid van het kabinet is in onze
ogen tamelijk eenzijdig. De afgelopen anderhalf jaar hebben wij maatregel
op maatregel gezien die ervoor zou zorgen dat meer mensen op de arbeidsmarkt
toetreden. De arbeidsmarkt wordt aan de aanbodzijde zo langzamerhand overvol
door de voortdurende slechte economische situatie en door de toevloed van
de mensen die vanuit de Wet werk en bijstand die kant uit gedirigeerd worden.
Ook de Herculesoperatie van veel WAO'ers zal ervoor zorgen dat een fors aantal
gedeeltelijk goedgekeurden zich ook de arbeidsmarkt moeten begeven. Op zichzelf
is het beleid dat wij steunen. Mensen dienen zoveel mogelijk zelf verantwoordelijk
te zijn voor hun eigen inkomen. Door deze toevloed zal de arbeidsmarkt niet
beter gaan werken dan zij nu doet.Daarnaast valt op dat de werkloosheid zich vooral concentreert aan de
onderkant van de arbeidsmarkt. Het zijn vooral laag opgeleide jongeren en
mensen uit etnische minderheden die maar moeizaam aan de bak komen in Nederland.
Naast de Taskforce Jeugdwerkloosheid heeft het kabinet nauwelijks initiatieven
ontplooid om beleid te ontwikkelen, speciaal gericht op het beter laten werken
van de arbeidsmarkt voor deze groepen. Sterker nog, mede door het zwakke economische
beleid van dit kabinet verdwijnt de werkgelegenheid aan de onderkant van de
arbeidsmarkt steeds meer naar de lagelonenlanden. Wij houden dan ook een pleidooi
voor de invoering van een platform voor de maakeconomie, om de maakeconomie
eens onder de loep te nemen en te komen met praktische en uitvoerbare oplossingen.
Er bestaat al een Innovatieplatform. Hoeveel procent van de beroepsbevolking
is nu werkzaam in de kenniseconomie? Het is ook belangrijk om andere departementen,
zoals Onderwijs en Economische Zaken, hierin te betrekken.Binnen het probleem van een slecht functionerende arbeidsmarkt vragen
wij apart aandacht voor de problematiek van allochtone jongeren. Uit onderzoek
blijkt dat deze groep zich qua opleiding steeds beter kan meten met autochtonen.
Dat is zeer verheugend. Uit ander onderzoek blijkt echter dat de groep van
allochtone jongeren beduidend slechtere kansen heeft op de arbeidsmarkt. Dat
wordt duidelijk veroorzaakt door het imagoprobleem, dat er nog steeds is.
Ik las laatst in NRC Handelsblad over ervaringen van ondernemers met allochtone
jongens. Daaruit kwam naar voren dat de werkmentaliteit door wederzijds onbegrip
sterk te wensen overliet. Ik denk dat daaraan wat gedaan moet worden, een
belangrijke taak voor onze overheid. Zelf heb ik tijdens de commissie-Blok
een pleidooi gehouden voor het stimuleren van inspirerende voorbeelden, waaraan
allochtone jongeren, maar ook de werkgevers zich kunnen optrekken. Dat is
niet alleen in het belang van de allochtone jongeren, maar ook in dat van
een betere integratie en een meer veilige samenleving.Een van de punten die door minister Brinkhorst terecht op de politieke
agenda zijn gezet, betreft het ontslagrecht. Als we praten over een verdere
flexibilisering van de arbeidsmarkt om de werkgelegenheid te stimuleren, is
het onvermijdelijk dat het veel te starre ontslagrecht snel bij de kop wordt
gepakt. In Nederland moet een bedrijf nog steeds bijna kapot gaan, alvorens
het van de directeur van het arbeidsbureau het recht krijgt iemand te ontslaan.
Grote bedrijven kunnen daar nog steeds in sturen door het op een akkoordje
met de bonden te gooien. Het MKB heeft echter erg veel last van de vergaande
ontslagbescherming van de Nederlandse werknemer, en dat terwijl het MKB van
oudsher de banenmotor van onze economie is. Het gevolg is duidelijk te zien
in het gegeven dat, ondanks een licht herstel van de Nederlandse economie
als gevolg van een toenemende export, er nauwelijks banen worden gecreëerd.
Ondernemers kijken wel tien keer uit voordat zij iemand aannemen, want zij
realiseren zich dat ze er maar moeilijk vanaf komen. Niet voor niets is een
bekende uitspraak van ondernemers: ik wens u veel personeel toe. Dat zegt
genoeg!Vergelijk dat eens met de situatie in Denemarken, toch geen echt asociaal
land. Deze zomer brachten we met de vaste commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid een werkbezoek aan dat land. Wat bleek? Daar kan een werkgever
zijn personeel bij wijze van spreken per fax of e-mail ontslaan. Toch is de
werkloosheid in Denemarken niet hoger dan hier, en klagen de werknemers ook
niet. Dat komt omdat de sociale zekerheid daar anders georganiseerd is, en
het meer een verzekeringskwestie is. Een minder star ontslagrecht zorgt ervoor
dat ondernemers sneller bereid zijn mensen aan te nemen, zodat de werkloosheid
per saldo minder hoog is.De heer Douma (PvdA):De werkgever die van werknemers afwil, moet dat doen via het CWI of de
kantonrechter. Soms hangt daar een prijskaartje aan, maar dat is logisch,
want de werknemers lijden daadwer kelijk schade bij ontslag.
In Denemarken kan dat per fax, maar daar bestaat een heel ander stelsel van
sociale verzekeringen. U zegt dus in feite dat het Deense systeem onder de
huidige omstandigheden voor Nederland niet aanvaardbaar is.De heer Varela (LPF):Ik ben het met u eens dat de randvoorwaarden in Denemarken anders zijn
dan in Nederland.Het is de laatste tijd in de mode om aan de regering allerlei onderzoeken
te vragen, en ik sluit mij daarbij aan. Ik vraag deze minister om een onderzoek
naar versoepeling van het ontslagrecht en de gevolgen daarvoor voor de werkloosheid.Dit kabinet maakt een groot punt van de vergrijzing. Helaas blijft het
bij een macrobenadering. Men kijkt terecht naar de ingrijpende gevolgen van
de vergrijzing voor de betaalbaarheid van de AOW en de sociale zekerheid,
maar men vergeet dat de maatschappij momenteel niet is ingesteld op een verdubbeling
van het contingent oudere Nederlanders. Het meest pregnant zal dit naar voren
komen in de gezondheidszorg en de volkshuisvesting. Wij hebben al eerder gepleit
voor een soort coördinerend bewindspersoon op het terrein van ouderenbeleid.
Momenteel valt dit organiek onder SZW, dus wij denken aan invoering van een
soort commissie Oud, analoog aan de commissie Jong, die rapporteert aan de
minister van SZW, en die de problematiek met een set concrete maatregelen
in kaart gaat brengen en zo doende een departementale verkokering tegengaat.
Graag een reactie van de minister hierop.Kort geleden is de wetgeving rondom de nieuwe VAR aangenomen. Dat is een
noodzakelijk aanpassing als voorbode van een geheel aangepaste definitie van
de kring van verzekerde personen. Er is echter een klein, maar belangrijk
onderdeel blijven liggen in de wetgeving. Dat betreft de situatie rondom intermediairs
tussen ZZP'ers en hun opdrachtgevers. Wij zijn van mening dat ook dit laatste
probleem nog snel voor het nieuwe jaar opgelost dient te worden. Wij willen
graag antwoord van de minister op de vraag wat hij vindt van het feit dat
intermediairs van ZZP'ers gezien worden als werkgevers van die ZZP'ers en
uit dien hoofde sociale lasten moeten afdragen.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie heeft een aantal concrete punten die zij bij
die begroting van Sociale Zaken naar voren wil brengen. Het kernthema van
collega Weekers en mij zal zijn: werk. Allereerst wil ik ingaan op het algemeen
economisch klimaat en de arbeidsverhoudingen. Wij hebben de laatste jaren
zeer lage groeicijfers gehad. Van 2001 tot 2004 was dat niet meer dan gemiddeld
0,5%. Het jaar 2003 was echt dramatisch, want toen was sprake van krimp. Wij
gaan nu weer een klein beetje omhoog. Wij zien ook dat de werkloosheid oploopt,
niet alleen in 2004, maar dat zal ook gelden voor 2005. Dat is natuurlijk
uitermate zorgelijk. In die zin zijn wij ook blij dat het sociaal akkoord
is afgesloten – dat wil ik in dit debat ook nog een keer zeggen –
omdat de hervormingsagenda van dit kabinet overeind blijft. De hele WAO gaat
hervormd worden, dat geldt ook voor de WW, en er komt nog pensioenwetgeving.
Ik wil de bewindsman vragen of hij concreet kan aangeven wanneer die wetgeving
volgend jaar gaat komen, zodat wij in een rap tempo, maar wel doordacht, dat
kunnen gaan afronden.De VVD-fractie wil ook bij deze begroting haar zorg uitspreken over de
loonontwikkeling. Dat hebben wij ook al gedaan bij het debat over het sociaal
akkoord. Wij waren zeer tevreden met het antwoord van de minister van Financiën
dat de loonstijging uiterst terughouden zal zijn en dat die de nul zal naderen,
omdat dat de werkgelegenheid – dat zou ook deze minister aan moeten
spreken – ten goede komt. Wij zullen dat goed volgen. Dit zijn wat opmerkingen
van algemene aard, maar niet minder belangrijk.Een punt dat onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris valt,
betreft de administratieve lasten. Collega Verburg heeft het in haar termijn
ook al aangekondigd. Wij zijn voortvarend van start gegaan, althans het kabinet,
door te zeggen: wij gaan de administratieve regels met 50% verminderen. Dat
blijkt echter allemaal niet mogelijk te zijn. Nu hebben wij al een discussie
over lage risico's en hoge risico's. Dat wordt dus al wat ambtelijker. Het
gaat om het volgende. Dat is ook wat de VVD-fractie de staatssecretaris voor
wil leggen. Er liggen nu allemaal plannen en die zouden al 18% van de 25%
reductie van de administratieve lasten moeten realiseren. Wat gaan de ondernemers
er echter van merken? Meet de staatssecretaris ook of ondernemers ervaren
dat zij minder lasten hebben? Als je namelijk de hele lijst van reductie van
regelgeving ziet, gaat het van de gezondheidszorg tot de belastingdienst enzovoort.
Lang niet alle ondernemers worden echter met dezelfde regels geconfronteerd.
Het zou daarom aardig zijn als de staatssecretaris erin zou slagen aan het
eind van de periode te kunnen zeggen dat de ondernemers en de MKB'ers ook
minder regeldruk ervaren. Gaat hij dat meten?Er zijn twee punten die de aandacht van de VVD-fractie opeisen als het
gaat om minder regels bij Sociale Zaken: alles wat te maken heeft met de arboregelgeving
en de arbeidstijdenwetgeving. Er liggen op dat punt twee SER-adviesaanvragen.
De VVD is dol op de SER, maar niet als wij erop moeten wachten. Er zou al
een advies liggen van de SER over de arbeidstijdenwet. Dat zou er in november
zijn, maar dat hebben wij nog niet. Kan de bewindsman aangeven wanneer wij
dat krijgen en wanneer hij de wetgeving op dit punt aan de Kamer aan kan bieden?
Het is namelijk een prioriteit van de regering en dan moeten wij niet blijven
wachten. Ik roep de regering op, zelf met voorstellen te komen als het te
lang duurt. Dat geldt ook voor het arboadvies dat bij de SER ligt. Ik heb
begrepen dat het tot volgend jaar mei duurt voordat het advies wordt uitgebracht.
Dat duurt nog maanden. Is al bekend of het op tijd verschijnt? Heeft de minister
het vertrouwen dat daar voldoende vaart in komt, zodat wij die materie met
pit kunnen aanpakken?Voorzitter. Ik heb een aantal opmerkingen die te maken hebben met generatiebewust
beleid. Zoals bekend komt de grijze golf eraan. Je kunt het ook anders formuleren,
namelijk dat het een feest is om ouder te worden. Die formulering heeft mijn
voorkeur. Steeds meer mensen worden oud. Dat is natuurlijk een verdienste
van onze samenleving. Ik krijg graag een update van de regering van het rapport
dat in 1999 door de WRR is gemaakt over generatiebewust beleid en de reactie
van het kabinet daarop in 2000. Wij zijn nu vijf jaar verder. De situatie
is inmiddels veranderd. Wij hebben het bijvoorbeeld niet meer
over het aflossen van de staatsschuld. Dat was één van de elementen
die de WRR naar voren haalde. Wij zouden in 2025 de staatsschuld afgelost
hebben, juist om de vergrijzing verantwoord op te kunnen vangen. In 2003 zeiden
wij: nou, wij hebben daar nog een generatie voor en wij moeten die aflossing
in zicht houden. Wij weten immers allemaal dat wij niet op de staatsschuld
aflossen. Hoe staan wij er nu voor? Het moet de minister van Sociale Zaken
toch boeien of die vergrijzing financieel op te vangen is? Hoe kijkt de minister
aan tegen de premies die op dit moment worden geheven om de AOW te betalen?
Zoals bekend geldt daarvoor een maximumpremie van rond de 18%. Kunnen wij
ervan uitgaan dat ook in de toekomst dat maximum gehandhaafd blijft of gaan
die premies juist stijgen, omdat wij in positieve zin met de vergrijzing te
maken krijgen? Er ontbreekt een aangepaste visie van de regering op het generatiebewuste
beleid. Ik verzoek de regering om voor 1 juli 2005 een aangepaste visie
te geven op het generatiebewuste beleid.Mijn laatste punt betreft de koppeling tussen arbeid, scholing en de flexibele
arbeidsmarkt. Dit punt is wel wat beleidsoverschrijdend, maar dat zal voor
de bewindslieden geen probleem zijn. Recent zijn er debatten gevoerd met de
staatssecretaris van Onderwijs over het creëren van meer leer-werktrajecten
voor leerlingen van het vmbo en het mbo. Er blijkt een mismatch te zijn tussen
de opleidingsinstituten en wat het bedrijfsleven, het MKB, wil. Staatssecretaris
Rutte heeft gezegd dat hij daarmee aan de slag gaat. Het is prima dat hij
dat doet, maar ik zie hier ook een rol weggelegd voor de staatssecretaris
van Sociale Zaken om dit samen met de staatssecretaris van Onderwijs aan te
pakken. Ik hoor graag van de staatssecretaris hoe dat vorm wordt gegeven.
Je kunt dit zien in het kader van het voorkomen van jeugdwerkloosheid. Hoe
eerder men een leer-werktraject heeft, hoe beter de kansen zijn op de arbeidsmarkt.
Is er sprake van goede samenwerking tussen de ministeries of zitten daar schotten
tussen? Dat laatste is niet wenselijk. Dit geldt ook voor de zogenoemde BOL-opleidingen
en BBL-opleidingen. De ROC's sturen op basis van financiering wat voor opleidingen
zij wegzetten. Voor BOL-leerlingen krijgt men veel geld. Daar worden massa's
leerlingen in opgeleid, terwijl het MKB over het algemeen BBL-leerlingen wil.
Ook wat dit betreft is er sprake van een mismatch met de arbeidsmarkt. Graag
krijg ik een reactie van de regering op dit punt, vooral als het gaat om de
kansen die jongeren hebben op de arbeidsmarkt.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Voor het vergroten van de werkgelegenheid en de arbeidsparticipatie
is flexibilisering van de Nederlandse arbeidsmarkt strikt noodzakelijk. Die
flexibilisering staat al jarenlang hoog op de agenda, maar toch is er maar
weinig voortgang geboekt, al moet worden gezegd dat met de nieuwe Wet werk
en bijstand een ware cultuuromslag lijkt te zijn ingezet op het gebied van
een activerende sociale zekerheid. Met dat recept moeten wij doorgaan, want
er is meer dan voorheen in de wereld te doen.De fractie van de VVD vraagt meer dynamiek en meer aandacht voor outsiders
in het arbeidsproces. Nederland kent een aantal beschermingsconstructies voor
mensen die eenmaal deelnemen aan het arbeidsproces, hetgeen belemmerend kan
werken voor mensen die aan de kant staan. Ik vraag daarvoor namens mijn fractie
aandacht. Wij zullen ook enkele voorstellen doen.De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid is drie maanden
geleden op werkbezoek geweest in Denemarken. Ik was onder de indruk. Er was
een hoge participatiegraad, ook onder vrouwen en ouderen, en een relatief
geringe werkloosheid. Als er al sprake is van werkloosheid, duurt die bovendien
maar kort. Wat mij nog het meest opviel, was de geringe overheidsbemoeizucht
in de vorm van wettelijke keurslijven, want het meeste wordt tussen sociale
partners geregeld en wel zodanig dat de overheid de afspraken die de sociale
partners maken niet algemeen verbindend verklaart. Het zijn dus echt vrijwillige
afspraken. Met name de VVD spreekt dat zeer aan.Het gevolg is dat er in Denemarken veel vrijheid is en veel meer flexibiliteit
bestaat wat resulteert in een activerend sociaal stelsel en een grote arbeidsmobiliteit.
Wij hebben gehoord dat een op de drie Denen elk jaar van baan wisselt, voor
een deel overigens binnen het bedrijf. Denen zijn ook niet bang om hun baan
te verliezen, want zij hebben een groot vertrouwen snel weer nieuw werk te
vinden. Dat is wezenlijk anders in Nederland, waarbij wij met name gefocust
zijn op bescherming en behoud van het bestaande. Dat leidt tot een remmende
voorsprong. Met de ontslagbescherming die wij als enig modern land nog kennen
uit de wederopbouwjaren wordt een schijnzekerheid gecreëerd van baangarantie.
Daarmee wordt een bepaalde voorsprong gesuggereerd, maar dat leidt naar onze
inschatting tot minder werkgelegenheid, remt de economische groei en vooral
de ontplooiingskansen van outsiders. Het buitengewoon besluit arbeidsverhoudingen
met een preventieve ontslagtoets dat als tijdelijk besluit om af te wijken
van ons arbeidsrecht door het oorlogskabinet in 1944 in Londen is genomen,
bestaat nog steeds. De VVD-fractie is van mening dat wij van dit zestig jaar
oude relikwie afscheid moeten nemen.Denemarken kent geen of nauwelijks ontslagbescherming. Werkgevers kunnen
hun personeelsbestand sneller en tegen lagere kosten aanpassen. Zij zijn daardoor
minder terughoudend in het aannemen van personeel, onder het motto: easy to
hire, easy to fire. Wij zouden dat in Nederland ook moeten nastreven, want
het voorkomt langdurige werkloosheid en zorgt voor een betere match tussen
werkgevers en werknemers. In wezen wordt daarop vooruitgelopen in de groeibrief
van de minister van Economische Zaken, mede getekend door de minister van
SZW dit voorjaar.De heer Douma (PvdA):De heer Weekers is vanuit zijn achtergrond goed op de hoogte van de praktijk
in het ontslagrecht. In Nederland kan een werkgever die vindt dat hij afscheid
moet nemen van een werknemer en dat beargumenteerd kan doen, via het CWI dat
relatief eenvoudig regelen. Een werkgever die van een werkgever af wil, maar
een slecht verhaal heeft, moet naar de kantonrechter. Hij moet de werknemer
dan een schadevergoeding betalen. Het duale stelsel bij het ontslagrecht is
maximaal flexibel. Ik zie niet in waarom daaraan getornd zou moeten worden.De heer Weekers (VVD):Ik had wel zo'n conservatieve opvatting van de Partij van de Arbeid verwacht.
Het stelsel dat wij kennen, is in wezen een poldercompromis. Daarom bestaat
het ook al 60 jaar. Het is waar dat werkgevers naar het CWI kunnen gaan als
zij goed kunnen beargumenteren dat er een economische noodzaak is om personeel
te ontslaan. Dan kan men een ontslagvergunning aanvragen bij het arbeidsbureau.
Zij zullen dan uitvoerig de cijfers op tafel moeten leggen en zijn gebonden
aan tal van regels, bijvoorbeeld aan de regel last in first out. Het probleem
is alleen dat zij daarmee niet adequaat kunnen inspelen op wat het bedrijf
nodig heeft. Bovendien zal het bedrijf alsnog naar de kantonrechter moeten
stappen als de ambtenaren van het CWI tot de conclusie komen dat ontslag niet
gerechtvaardigd is. Dat bedrijf zal dan een bijzonder hoge ontslagvergoeding
moeten betalen. Wij denken dat het ook voor werknemers beter is om afscheid
te nemen van het huidige verouderde duale stelsel en het stelsel te moderniseren
tot een eenduidig en duidelijk stelsel. Ik zal dadelijk uiteenzetten wat wij
dan wel willen.De heer Douma (PvdA):Het is natuurlijk gemakkelijk te zeggen dat wij een conservatief standpunt
hebben, maar ik pleit juist voor een flexibel stelsel, zoals het huidige.
Dat is namelijk een duaal stelsel: het kent twee wegen. Ik hoor de heer Weekers
zeggen dat hij het eigenlijk wel goed vindt als bedrijven in de toekomst werknemers
kunnen ontslaan zonder dat er een economische noodzaak is, maar die deur wil
ik graag dicht houden.De heer Weekers (VVD):Wij begrijpen dat de PvdA-fractie die deur dicht wil houden. Uw fractie
blokkeert modernisering en daarmee de dynamiek, zoals in Denemarken, waardoor
werkgevers veel sneller nieuw personeel aannemen. Het tekent de PvdA-fractie
dat zij outsiders voorlopig buiten de deur wil houden en alleen maar wil vasthouden
aan oude beschermingsconstructies. Wij denken dat dit geen goed sociaal beleid
is voor de toekomst.De heer Douma (PvdA):In Denemarken heeft men een veel beter stelsel van sociale zekerheid.
Bovendien hebben wij in Nederland op dit moment een sluitende aanpak, waaronder
nog geen 50% van de mensen valt. Dus die directe doorvertaling naar nieuw
werk is er niet in Nederland.De heer Weekers (VVD):De VVD springt zeer voorzichtig met de belangen van werknemers om, dat
kan ik u verzekeren. Ik vind dat je het ontslagstelsel niet los kunt zien
van de WW-discussie. Daarom zal ik het idee van de VVD dadelijk nader uiteenzetten.
Wij vinden het vooral van belang om een aantal drempels weg te nemen om nieuwe
werkgelegenheid te creëren. Die houdt u met uw verouderde ideeën
buiten de deur en dat vinden wij jammer.De heer De Wit (SP):Zo ken ik u weer. U bent de duidelijke representant van de werkgevers
in dit land. Zojuist heeft mevrouw Verburg een plan ontvouwd, dat ook door
u wordt gesteund, om mensen voor minder dan het minimumloon te laten werken.
Zij zouden volgens dat "mooie" plan twee jaar in dienst zijn van de werkgever
voor minder dan het minimumloon en daarna twee jaar in vaste dienst tegen
het CAO-loon. Hoe doet u dat dan? Wilt u ze dan toch ontslaan, omdat u zulke
vreselijke barrières in het ontslagrecht ondervindt? Ondergraaft u
daarmee niet uw eigen plan?De heer Weekers (VVD):Uw interruptie is om twee redenen fout. In de eerste plaats zegt u dat
ik mij laat kennen als representant van de werkgevers, maar niets is minder
waar. Dat is je reinste flauwekul. Wij willen het ontslagrecht moderniseren
in het belang van meer werkgelegenheid. Het zou u ook moeten aanspreken dat
"outsiders" kansen krijgen op werk. In de tweede plaats zou u als oud-advocaat
moeten weten dat een contract met een minimumduur staat als een huis. Dat
kun je niet tussentijds opzeggen; je kunt iemand niet tussentijds ontslaan.
Je moet een onderscheid maken tussen contracten voor onbepaalde duur en contracten
voor bepaalde duur.De heer De Wit (SP):Ik dacht dat de VVD zo modern was dat zij ook dat soort oubollige regels
omver wilde gooien, maar ik ben blij dat zij dat niet doet. Dat is in ieder
geval winst. Wij hebben niet zo'n moeilijk systeem, maar dat ontkent u. Het
is al in 1945 geregeld via het buitengewoon besluit en in het BW. Het is nooit
veranderd omdat het nog steeds een goed functionerend ontslagrecht is. U vindt
blijkbaar dat er echt gemoderniseerd moet worden. Houdt dan elke ontslagbescherming
op? Hoe ziet u dat?De heer Weekers (VVD):Natuurlijk blijven wij het onderscheid zien tussen contracten voor bepaalde
en onbepaalde tijd. Dat behoort nu eenmaal tot de contractsvrijheid van werkgevers
en werknemers. Dat vinden wij erg belangrijk. Dat het huidige stelsel al zo
lang bestaat, is natuurlijk niet het ultieme bewijs dat het een uitstekend
stelsel is. Ik betoog nu net dat het volstrekt is achterhaald, zeker als je
een vergelijking maakt met andere landen. Alleen Nederland kent nog een duaal
omslagstelsel en preventieve toetsen die nog stammen uit de wederopbouwjaren
en die met een heel ander doel zijn ingesteld. Ze zijn zelfs nog nooit in
het arbeidsrecht als zodanig vertaald. Ook de commissie-Rood, waarin niet
de minste geleerden zitting hebben genomen, heeft vier jaar geleden uitgesproken
dat het stelsel volstrekt is achterhaald en dat het gemoderniseerd moet worden.
Wij wachten nu op het kabinetsstandpunt en daarop wil mijn fractie alvast
een voorschot nemen.Voorzitter. Ik heb al gezegd dat een aantal elementen uit het Deense model
de VVD-fractie aanspreekt. Geldt dat ook voor het kabinet? Welke elementen
vindt het nastrevenswaardig? In de groeibrief wordt ook met een schuine blik
naar het Deense model gekeken als het gaat om het ontslagrecht. Wat mij betreft
wordt er ook gekeken naar het niet meer algemeen verbindend verklaren van
zaken die sociale partners met elkaar regelen. Wat betreft het ontslagrecht
moet het kabinet in februari niet met halve maatregelen komen. Er dient sprake
te zijn van een visie op een soepel, dynamisch en modern stelsel. In onze
ogen betekent dat een afscheid van de preventieve CWI-toets. Dat scheelt veel
ambtenaren die vergunningen moeten afgeven en dus veel bureaucratie. De "lifo-discussie"
wordt dan ook overbodig. Aan de in de wet vastgelegde ontslagbescherming voor
specifieke categorieën, bijvoorbeeld mensen die lid zijn van een
ondernemingsraad en zwangere vrouwen, willen wij natuurlijk niet tornen. Het
ontslag moet met geldige redenen worden omkleed en uiteraard moet de opzegtermijn
in acht worden genomen. Verder moet er sprake zijn van een billijke ontslagvergoeding
die in de wet moet worden genormeerd. Wij denken daarbij aan de helft van
de huidige kantonrechtersformule waarbij de leeftijdscorrectie wordt geschrapt.
Leeftijdsdiscriminatie leidt er immers toe dat oudere werklozen minder snel
worden aangenomen. Het voordeel hiervan is dat een einde wordt gemaakt aan
de flauwekul van 40.000 toneelstukjes die op dit moment worden opgevoerd voor
de kantonrechter. Dit dossier kan niet geïsoleerd worden beschouwd; het
moet samen met het hele WW-dossier worden opgepakt. Vraagstukken als de kortdurende
WW en de toegang tot de WW, waaronder de verwijtbaarheidstoets, kunnen natuurlijk
niet los worden gezien van het ontslagrecht. Mensen moeten weten waar zij
aan toe zijn. Hoe oordeelt het kabinet hierover? Wil de minister de SER vragen
het ontslagrecht en de visie van de VVD daarop te betrekken bij de advisering
over de WW? Dan ligt er straks een samenhangend pakket voor.De heer Douma (PvdA):Ik ben het met u eens dat er een einde moet komen aan de toneelstukjes
voor de kantonrechter. Wilt u dat de SER wordt gevraagd om in het advies over
de WW ook iets te zeggen over het ontslagrecht? Ik zou daar niet tegen zijn,
nog even los van de visie van de VVD daarop.De heer Weekers (VVD):Dat heeft u goed gehoord.Het minimumloon is een andere belemmering voor mensen die zonder startkwalificatie
aan de kant staan. Met de Wet op het minimumloon is als zodanig niets mis
en de VVD-fractie wil dit ankerpunt in ons stelsel van sociale zekerheid ook
niet ter discussie stellen, omdat het loon- en uitkeringsgebouw hierop is
gebaseerd. Wij willen wel dat er wordt geïnvesteerd in mensen die nu
gevangen zitten in een uitkering en die met geen mogelijkheid aan de bak komen.
Wij zijn blij dat wij het CDA en D66 bereid hebben gevonden om hiervoor een
akkoord aan te gaan. Wij willen dat werk voor een uitkering wordt gesteld, dat arbeid loont
en dat de sociale zekerheid activerend is. Dit betekent dat wij ons niet neerleggen
bij het afschrijven van mensen die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben,
maar dat wij daarin willen investeren door een bijstandgerechtigde zonder
startkwalificatie de kans te bieden om een startkwalificatie te halen via
een leer-werktraject.Wij stellen daarom het volgende voor. Werkzoekende, werkgever en gemeente
sluiten een contract voor een leer-werktraject om de startkwalificatie te
halen, waarna de werkzoekende aansluitend een CAO-baan krijgt bij de werkgever.
Voor dit leer-werktraject kan ook de bijstandsuitkering worden ingezet, zowel
voor loonkostensubsidie als voor scholing. De werkzoekende tekent voor prestatie
en resultaat in het leer-werktraject door de startkwalificatie te halen, de
werkgever investeert in begeleiding en coaching en vult het loon aan tot 90%
van het minimumloon.Wij zijn van mening dat de werkzoekende hiermee een dubbelslag kan maken.
Er gloort perspectief op een baan via de startkwalificatie, want de werkzoekende
is vanaf dag één uit de bijstand. Dit is ook financieel aantrekkelijk.
Met die startkwalificatie krijgt de werknemer vervolgens een normale baan
met CAO-loon voor minimaal twee jaar bij de werkgever waar hij het leer-werktraject
heeft afgelegd.Mevrouw Verburg heeft al voorgesteld om aan de Raad voor Werk en Inkomen
te vragen om een handleiding uit te werken waarmee gemeenten en CWI worden
geholpen bij de uitwerking van dit instrument van arbeidsmarktbeleid. Het
zou goed zijn als er via de Raad voor Werk en Inkomen een breder draagvlak
voor dit beleid kan worden gevonden. Het stuk van de heer Jan van Zijl in
NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag sterkt mij in de gedachte dat dit draagvlak
er zeker komt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Zou de heer Weekers ook nog met dit plan kunnen leven als hij de onzalige
gedachte laat varen van een minimumloonontheffing gedurende meer dan zes maanden?
Zou het plan dan levensvatbaar blijven? Zou hij er vrede mee hebben als de
Raad voor Werk en Inkomen tot de conclusie komt dat het een aardig plan is,
mits het minimumloon na zes maanden ongemoeid blijft?De heer Weekers (VVD):Ik heb zojuist de piketpaaltjes geslagen die ik heb besproken met mijn
collega's van de fracties van het CDA en van D66. Wij vragen de Raad voor
Werk en Inkomen om een praktische uitvoering daarvan nader uit te werken.
Als de termijn van het leer-werktraject wordt beperkt tot maximaal zes maanden,
wordt er bij voorbaat al een hypotheek op het plan gelegd. Ik zou dit betreuren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil de heer Weekers een compliment maken. Hij heeft bij het no-claimdebat
een spierinkje uitgegooid door de "huisarts van de heer Buijs" te accepteren.
Hij vangt nu een vette vis door de eerste stap verlaging minimumloon. Hoe
heeft hij dit voor elkaar gekregen? Het CDA kan nu praten als Brugman, maar
het minimumloon wordt gewoon aangepakt. Ik heb al met mevrouw Verburg afgesproken
dat ook het Centraal Planbureau het plan zou doorrekenen. Daar is hij het
vast mee eens.De heer Weekers (VVD):Wat mij betreft, mag alles worden doorgerekend. Wij houden ons ook aanbevolen
voor elke suggestie en elk instrument dat leidt tot meer werkgelegenheid in
dit land en dat mogelijk is binnen de bestaande budgettaire kaders. Het aardige
van dit idee is dat je een dubbelslag maakt en ik ben blij dat wij daar een
akkoord over hebben gevonden.De heer De Wit (SP):Ik wil de heer Weekers vragen of hij het met de minister van Sociale Zaken
eens is dat het minimumloon in dit land een sociale norm is voor een fatsoenlijk
bestaan. Als hij dus mensen dwingt om twee jaar lang onder het minimumloon
te moeten leven, dan komen die mensen zwaar in de problemen. Zij worden in
feite niet in staat gesteld, een fatsoenlijk bestaan te leiden.De voorzitter:Wilt u de reactie kort houden, want dit debat hebben wij vaak al op bijna
dezelfde manier aan de orde gehad.De heer Weekers (VVD):De VVD-fractie wil niet tornen aan het WML als zodanig
en als ankerpunt in ons hele loon- en uitkeringsgebouw. Wie echter het WML
als sociale norm voor een fatsoenlijk bestaan bekijkt, miskent de hoogte van
bijvoorbeeld de bijstandsnorm voor alleenstaanden. Dat zou dan eigenlijk geen
sociale norm zijn voor een fatsoenlijk bestaan. Ik kan mij niet voorstellen
dat de minister dat bedoelde te zeggen. Ik denk dat hij bedoelde te zeggen
dat je in principe gelijk werk gelijk moet belonen en dat je volwaardig werk
van mensen die een startkwalificatie hebben tegen het minimumloon of hoger
moet betalen. Daar zijn wij het mee eens.Ter afronding vraag ik aandacht voor het kennisnetwerk gezondheid en arbeid.
Vier jaar lang hebben de ministeries van Sociale Zaken en Volksgezondheid
geïnvesteerd om de curatieve zorg beter en sneller te doen functioneren
op het gebied van arbeidsrelevante aandoeningen. Recentelijk heeft ook de
Stichting van de Arbeid het grote belang van het kennisnetwerk benadrukt en
bevestigd dat het netwerk nog twee jaar nodig heeft om naar private financiering
toe te groeien. Nu stoppen betekent eigenlijk een majeure kapitaalvernietiging
van vier jaar overheidsinvestering. Ik doe dan ook een dringend beroep op
het kabinet om de middelen te vinden, waarmee de verzelfstandiging van het
kennisnetwerk in twee jaar mogelijk kan worden gemaakt. Dan kan het uiteindelijk
naar de marktsituatie toe groeien.Voorzitter. Wij hebben vanochtend een uitvoerig debat gevoerd over de
bijzondere bijstand. Dat debat is nog niet afgerond. Ik heb bij die gelegenheid
een aantal suggesties gedaan om het budget voor de bijzondere bijstand op
te hogen. Daar heb ik geen reactie van de staatssecretaris op gekregen, dus
die zou ik alsnog graag krijgen. De VVD-fractie hecht er toch aan, het budget
voor de bijzondere bijstand een stukje op te hogen. Dat hoeft niet naar de
80 mln, want minister De Geus heeft vanochtend voor een deel een adequaat
antwoord gegeven, maar wat ons betreft, zit er nog een gat. Ten aanzien van
de wittewerkstersregeling, de RSP-regeling, overweeg ik morgen nog met een
motie te komen. Daar is vorige week een algemeen overleg over geweest, maar
ik acht het niet nodig daar op dit moment uitvoerig op in te gaan. Daarvoor
ontbreekt mij ook de tijd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Reïntegratie is het tovermiddel om mensen aan het werk
te helpen. Wij hebben ongeveer 250 reïntegratiebedrijven, 500.000 mln
publiek geld gaat erheen en er is een ware branche ontstaan van dit soort
bedrijven. De SP-fractie heeft de afgelopen twee maanden een digitaal meldpunt
ingesteld, waar mensen hun ervaringen konden melden met de reïntegratiebureaus.
Dat heeft in twee maanden tijd 222 meldingen opgeleverd en even zoveel klachten.
Ik zal de bewindspersonen straks de samenvatting van het rapport aanbieden.
Uit dat rapport komt een beeld naar voren van een vloot lekkende modderschuiten
op weg naar een minuscuul eilandje "werk" geheten.De ervaringen van mensen zijn niet mis. Er wordt gesproken over ondeskundige
en mensonwaardige behandeling, over intimidatie, over dreiging met korting
op de uitkering, over verdraaiing van feiten, over overbodige cursussen en
scholing en over scholing die niet aansluit bij de opleiding en de ervaring.
Er wordt vooral veel gesproken over zakkenvullerij door de bedrijven die het
vooral is te doen om het geld zonder daarvoor de benodigde inspanningen te
leveren. Dat is een schokkend beeld. Ik vraag de bewindspersonen om kennis
nemen van de samenvatting van het rapport en om er in hun termijn een reactie
op te geven. Er is immers in feite nog nooit eerder gevraagd naar de mening
van mensen die met reïntegratie te maken hebben.De Algemene Rekenkamer heeft begin november een rapport gepubliceerd.
Dat rapport was op zich al alarmerend genoeg. De Algemene Rekenkamer stelt
vast dat er op basis van de verstrekte gegevens geen inzicht is in de geleverde
inspanningen van UWV en het CWI, dat er geen zicht is op het aantal werkzoekenden
dat aan een baan is geholpen en dat er in feite niets is te zeggen over de
resultaten van het tot nu toe gevoerde beleid. In antwoord op de vragen die
de SP-fractie voorafgaand aan deze begrotingsbehandeling heeft gesteld, komt
de minister ook niet tot de juiste antwoorden. Hij zegt dat hij ook niet weet
hoeveel mensen er worden geholpen en hoeveel mensen er contracten voor onbepaalde
tijd hebben gekregen.Het is daarom te betreuren dat de bewindspersonen de aanbeveling uit het
rapport van de Algemene Rekenkamer niet overnemen, namelijk dat er een veel
beter beeld dient te komen over de uitvoeringspraktijk. Zijn de minister en
de staatssecretaris bereid om die aanbeveling alsnog over te nemen en om uitvoering
te geven aan die aanbeveling door het werk van de reïntegratiebedrijven
te onderzoeken? Er moet worden gekeken naar de werkwijze en naar de manier
waarop met mensen wordt omgegaan. Er moet ook worden bekeken wat er uiteindelijk
voor resultaten worden bereikt. Wat vinden de bewindslieden daarvan? De SP-fractie
vindt dat er een soort Betuwelijn ontstaat op de arbeidsmarkt. Er wordt veel
geld in gepompt en wij weten absoluut niet wat de resultaten zijn. Er zijn
veel klachten binnengekomen en het inzicht in de resultaten tot nu toe ontbreekt.De minister van SZW werd vorig jaar geconfronteerd met een onderzoek naar
de inkomenssituatie van mensen met een middeninkomen. Hij noemde dat toen
een pijnlijk bericht. De berichten daarover logen er niet om. Mensen moeten
bezuinigen op kleding en op de uitgaven van lidmaatschappen van clubs. Zij
kunnen niet op vakantie met hun kinderen omdat er gewoon te weinig inkomen
is. De minister zei toen dat hij het zelf ook moeilijk heeft omdat zijn inkomen
ook niet zo hard stijgt. Ik vond dat een beschamende vertoning. Deze minister
gaat over de ontwikkeling van lonen en inkomens in dit land en over de uitkeringen.
Hij zet velen in dit land op de minlijn. Juist hij klaagt dan over zijn eigen
salaris, dat tot de hoogste van dit land behoort. Ik vind die uitspraak in
elk geval buitengewoon schrijnend. Het is de vraag hoe de minister hier op
dit moment tegenaan kijkt, nu hij dus zelf moest constateren in het debat
van vanmorgen dat de koopkracht van nagenoeg iedereen er het komende jaar
op achteruit gaat en nu volgens de armoedemonitor het aantal mensen dat in
armoede verkeert tot 11% is gestegen.De minister heeft ons verschillende keren laten weten dat een terughoudende
loonontwikkeling onderdeel van het sociaal akkoord is. Het
niet algemeen verbindend verklaren is gelukkig van de baan. Ik wil nu weten
wat er met de koppeling gebeurt. Vorig jaar kon de minister nog onder dat
probleem uitkomen door te zeggen dat de nullijn in stand werd gehouden. Het
afgelopen jaar is er echter sprake geweest van een kleine stijging van de
contractlonen en voor volgend jaar wordt dat ook voorzien. Hoe ziet de minister
nu de koppeling? Destijds heeft hij gezegd: "Koppeling van de uitkeringen
aan de lonen in de markt en de collectieve sector is voor mij wezenlijk om
beleidsverantwoordelijkheid te dragen." Ook heeft hij gezegd: "Aan ontkoppelen
werk ik niet mee." Hij is er dus van overtuigd dat de koppeling een belangrijk
instrument is in verband met de inkomens van mensen.Wat gaat er nu gebeuren? Is de minister bereid om, gelet op de ontwikkelingen
van dit moment, de koppeling te herstellen en, sterker nog, daarvoor extra
maatregelen te nemen, zoals vanmorgen in het debat over de koopkracht aan
de orde is geweest? Daar heeft onder andere mijn fractie bepleit de koopkracht
te herstellen met 2%, gelet op de situatie waarin wij verkeren.De regering zegt dat wij met de 25 mln euro bijzondere bijstand de problemen
kunnen oplossen. Mijn fractie betwist dit nog steeds. Vorig jaar is de bijzondere
bijstand ook als redmiddel gebruikt en dit heeft niet mogen baten.Overigens is het opmerkelijk dat men in de miljoenennota en in de toelichtingen
maar een keer het woord "armoede" tegenkomt. Alsof er in Nederland geen armoede
is en alsof de cijfers niet juist uitwijzen dat de armoede weer is toegenomen
van ongeveer 9% naar 11% van de huishoudens in ons land. Wat zegt de minister
in dit verband over de berichten van de zogeheten voedselbank, waarvan het
aantal gebruikers in Nederland is gestegen van 1200 naar 2500? Dit terwijl
deze organisatie buitengewoon strenge normen aanlegt, te weten dat mensen
een vrij besteedbaar inkomen moeten hebben van minder dan 300 euro. Hoe beoordelen
de minister en de staatssecretaris dat mensen in dit land zijn aangewezen
op voedselpakketten? Op zichzelf is dit al een groot schandaal, maar de vraag
is hoe de bewindspersonen deze voedselbank zien en of de voedselbank niet
in aanmerking moet komen voor ondersteuning middels subsidiëring door
de rijksoverheid. Dit gelet op de situatie waarin de voedselbank verkeert;
zij moet gebruik maken van allerlei mensen om het werk te kunnen doen. Hoe
ziet de regering dat? Over armoede en armoedebestrijding heeft dit kabinet
steeds als argument gebruikt dat zij dat doet door middel van het begrip werk.
Ooit draaide alles om werk. Dat geldt overigens ook voor andere kabinetten
die aan dit kabinet vooraf gingen. Ook nu is het weer een kwestie van werk
boven inkomen, maar de vraag is dus hoe reëel dat is. Rekening houdend
met de toenemende werkloosheid waarvan op dit moment sprake is, het aantal
bedrijven dat sluit en het aantal mensen met name uit de Oost-Europese landen
dat van buitenaf op de Nederlandse arbeidsmarkt zijn brood probeert te verdienen,
is de vraag hoe reëel dat op dit moment is. Als wij ons afvragen wat
er nu aan de hand is, is het voldoende onze blik te richten op de jeugdwerkloosheid,
die op dit moment ongeveer 14% is. Die is driemaal hoger dan de werkloosheid
onder de volwassenen tussen de 25 en 65 jaar. Als wij uitgaan van die stijgende
werkloosheid van in totaal bijna 500.000 mensen – dat is 6% van de beroepsbevolking –
en zeggen dat werk de oplossing is voor armoede, vraag ik mij af waarom wij
die sollicitatieplicht voor mensen in de leeftijd van 57,5 jaar en ouder nog
steeds handhaven. En waarom gaan wij de mensen herkeuren die in de WAO zitten?
Waarom dwingen wij hen om te reïntegreren, terwijl er eenvoudigweg geen
werk is?Ook voor personen die langdurig in de bijstand zitten, is het een illusie
te veronderstellen dat zij aan het werk komen. Naar mijn idee is werk dus
niet de oplossing voor het probleem van armoede. Wij kennen in dit land namelijk
zelfs het verschijnsel dat in de Engelse taal "working poor" wordt genoemd.
Een onderzoek van Nyfer wijst uit dat dit in Nederland in toenemende mate
voorkomt. Dat wil zeggen dat er zelfs mensen zijn met een baan die toch op
de armoedegrens leven. De vraag is of er niet meer dient te komen en of er
niet juist iets moet worden gedaan aan het inkomen van mensen die op het minimum
zitten. Ik doel dus op personen die een uitkering ontvangen. Ik heb al maatregelen
bepleit die betrekking hebben op de koopkracht, maar in het kort komt het
erop neer dat de vraag is wat de gedachte van de bewindspersonen is over het
toch verhogen van het minimumloon. Daar gaat het in feite om, omdat daaraan
ook de uitkeringen zijn gekoppeld. Voor de mensen die in armoede verkeren,
voor de mensen die het gewoonweg niet kunnen bolwerken in dit land vanwege
de hoogte van hun lasten en de laagte van hun inkomen, zou het verhogen van
het minimumloon een goede oplossing zijn. Onder welke omstandigheden is deze
regering bereid daar wat aan te doen? Is de regering bereid, als er de mogelijkheid
is, daartoe maatregelen te treffen?Mevrouw Smilde (CDA):Als u een pleidooi houdt om het minimumloon te verhogen, dan vind ik dat
als het ware een breed schot hagel. U geeft aan dat een aantal mensen soms
in de problemen komt, ook al hebben zij een baan. Welnu, in plaats van heel
breed het minimumloon te verhogen is dan de weg die de regering kiest veel
logischer, bijvoorbeeld door een inkomensafhankelijke regeling voor kinderen
te maken, zodat de mensen met middeninkomens een toeslag krijgen voor kosten
voor kinderen. Je kunt toch veel beter gericht te werk gaan, zoals wij straks
ook de zorgtoeslag krijgen in het kader van de zorgverzekeringswet? Dat is
toch veel effectiever dan dat je op een heel breed front het minimumloon verhoogt?De heer De Wit (SP):Als het gaat om de mensen die op het minimumloon zitten, dan zijn dit
er op zichzelf in ons land nog niet eens zoveel. De cijfers die de minister
daarover gegeven heeft, duiden op zo'n 180.000 of 190.000 volwassenen die
van dit inkomen leven. U hoeft wat dat betreft niet bang te zijn voor buitengewoon
grote effecten. Het gaat echter vooral om de mensen met een uitkering die
gekoppeld is aan het minimumloon en die al jarenlang op deze uitkering aangewezen
zijn. Zij zouden door het verhogen van het minimumloon juist geholpen worden
om er via hun inkomen beter uit te komen. Ik vind het heel belangrijk dat
dit gebeurt. Ik ben het met u eens dat het aanbeveling verdient
om wat te doen op het punt van de inkomensafhankelijke kortingen; daarover
hebben wij het debat gehad. Ik heb overigens een ander voorstel gedaan in
dat debat, te weten het inkomensafhankelijk maken van de kinderbijslag, omdat
dit tot een extra voordeel zou kunnen leiden voor mensen met een laag inkomen
die een gezin met kinderen hebben. Het is echter al jarenlang hetzelfde: wij
doen er niets aan en de mensen die langdurig in de bijstand zitten, zitten
zwaar in de problemen.Mevrouw Smilde (CDA):Daarmee onderstreept u mijn pleidooi om gericht te kijken. Immers, het
plan dat CDA, VVD en D66 naar voren brengen ten aanzien van de mensen die
langdurig in de bijstand verkeren, is toch veel effectiever dan het over de
hele linie verhogen van het minimumloon? Het gericht inzetten van middelen
daar waar dit effectief is, heeft toch méér effect dan het generiek
inzetten van middelen?De heer De Wit (SP):Als u mij dit in zijn algemeenheid vraagt, kan ik mij daar wat bij voorstellen.
Maar hier gaat het over de mensen die al langdurig in de bijstand zitten:
die zijn er juist mee geholpen, wanneer dat bedrag eindelijk eens verhoogd
zou worden. Als u vervolgens zegt dat wij gericht moeten gaan werken, dan
zeg ik dat uw voorstel bij uitstek een voorstel is dat ik ten enen male verwerp.
Dit om de simpele reden dat ik het van harte eens ben met de minister van
Sociale Zaken die zegt dat het minimumloon een norm is. Het is prima om mensen
te helpen uit de bijstand te komen en aan werk te helpen. Ik ben daar óók
voor; dat moet ook gebeuren. Maar als je tegelijkertijd tegen de mensen zegt
dat zij gedurende twee jaar onder het minimumloon moeten gaan werken, dan
is dat een slecht voorstel. Het is ook niet waar dat het voor die mensen een
vooruitgang zou zijn, zoals een- en andermaal vanmiddag is gesuggereerd. Mensen
die in de bijstand zitten en gehuwd zijn of samenwonen, gaan er daardoor gewoonweg
op achteruit ten opzichte van de bijstandsnorm. Immers, een inkomen van 90%
van het minimumloon ligt onder de volledige bijstandsnorm voor een volledig
gezin. Dat is wat mij betreft dus geen oplossing.De heer Weekers (VVD):Ik constateer dat de heer De Wit op het verkeerde spoor zit, als het gaat
om het plan van VVD, CDA en D66, want daarbij hebben wij een aantal voorwaarden
gesteld ten aanzien van de groepen die in aanmerking zouden komen voor 90%
van het minimumloon. Zonder daar nu verder op in te gaan, leg ik de heer De
Wit de volgende vragen voor.Heeft de heer De Wit het advies van de Raad van State gelezen dat als
bijlage bij de miljoenennota is verschenen en vooral de passage waarin wordt
geschreven over het belemmerende effect van de hoogte van het minimumloon
op de werking van de arbeidsmarkt? Hij pleitte zojuist voor verhoging van
het minimumloon. Heeft hij uitgerekend hoeveel arbeidsplaatsen zijn plan kost?De heer De Wit (SP):Nee, maar wij hebben in ons verkiezingsprogramma steeds gezegd dat het
minimumloon omhoog moet. Vandaag laat ik de vraag open met hoeveel het omhoog
moet, maar het zal toch al gauw om een aantal procenten gaan. Ik heb dus niet
uitgerekend hoeveel arbeidsplaatsen mijn plan kost. Ik vind dat ook niet nodig.
Mijn vraag aan de regering is slechts: wanneer wilt u nou eens eindelijk overwegen
om het minimumloon te verhogen? Ik kan ook het voorstel doen om het met 5%
te verhogen, maar de fractie van de VVD zal dat verwerpen. Nogmaals, mijn
vraag aan de regering is: wanneer vindt u de tijd gekomen om het minimumloon
te verhogen? Misschien zegt de regering: oké, dat willen wij doen als
volgend jaar de economie aantrekt. Dat zou ik prima vinden. Echter, ik ga
nu niet een percentage noemen. Dat heb ik niet gedaan en dat acht ik ook niet
nodig.De heer Weekers (VVD):Kennelijk heeft u mijn vraag verkeerd verstaan. Mijn vraag is: hoeveel
banen kost het als je het minimumloon gaat verhogen? Ik verwijs nog eens naar
het advies van de Raad van de State.De heer De Wit (SP):Niet veel. U wilt juist van het minimumloon af.De heer Weekers (VVD):Precies! Omdat dat meer werkgelegenheid oplevert en omdat wij minder mensen
willen opsluiten in een uitkering. Kennelijk wilt u meer mensen opsluiten
in een uitkering.De heer De Wit (SP):En u wilt meer mensen ontslaan. Dus u wilt eerst mensen ontslaan en ze
dan weer aan het werk zetten met lagere normen dan die nu in dit land gelden,
met normen onder de fatsoensgrens. Dat is een leuke ontwikkeling in dit land,
maar ik wil daar niet aan meedoen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Een verhoging van het minimumloon met 5% kost 5 mld. Ik geloof niet dat
wij daarvoor erg veel ruimte hebben, zelfs niet als wij ons allen inspannen
om die te vinden. Laten wij het eerst eens hebben over het koppelen van het
minimumloon aan de uitkeringen. De charme daarvan is dat daarmee generiek
iets wordt gedaan voor de inkomens aan de onderkant en dat het geen armoedeval
oplevert. Het nadeel van het voorstel van mevrouw Smilde om iets voor specifieke
groepen te doen is dat je daarmee onmiddellijk een nieuwe armoedeval creëert.
Het voorstel heeft ook voordelen. Je zou echter ook met een getemperd profiel
kunnen werken. Geeft de heer De Wit de voorkeur aan het koppelen van het minimumloon
aan de uitkeringen of geeft hij de voorkeur aan het plan van mevrouw Verburg:
100 euro voor de AOW'ers?De heer De Wit (SP):Ik zie veeleer een oplossing in het herstellen van de koppeling en het
eventueel nemen van maatregelen op het terrein van het minimumloon alsmede
het daaraan koppelen van de uitkeringen. Ik kies niet voor het in het wilde
weg iemand een bedrag van 100 euro geven. Ik zou niet weten bij wie dat geld
terechtkomt, maar het komt ook terecht bij grote groepen mensen die dat niet
nodig hebben. Ik zou daarom kiezen voor uw eerste voorstel.Voorzitter. Het minimumjeugdloon is 1997 ter sprake gekomen, maar daarna
is het stil geworden. Destijds was het voorstel om de leeftijdsgrens voor
het minimumloon terug te brengen naar 21 jaar. Dat voorstel heeft het niet
gehaald. Wat is de opvatting van de regering thans over het minimumjeugdloon?
Zou het niet verstandig zijn om dat helemaal af te schaffen? De bedragen waar
het om gaat zijn ongelooflijk laag en in feite is nog nooit aangetoond dat
er een relatie is tussen de jeugdwerk loosheid en het bestaan
van een minimumjeugdloon. Wat mij betreft wordt de leeftijdsgrens voor het
minimumloon verlaagd van 23 jaar naar 18 jaar Wat is mening van de bewindslieden
hierover?Voorzitter. Ik wil vervolgens een opmerking maken over de arbeidsomstandigheden
in dit land. Er wordt heel gemakkelijk gezegd: wij moeten de regels gaan versoepelen.
En: wij schaffen 50% van de regels af. Ik wil dat allemaal nog zien. Wat ik
constateer is dat de arbobalans in dit land reeds jaren dezelfde cijfers laat
zien over het aantal mensen die te maken hebben met veel te zwaar werk, met
een te hoog tempo, met lawaai, met vuil werk en met werken in stank en het
doen van gevaarlijk werk. In de arbobalans zie je geen enkele vooruitgang
op die punten. Daarom is het de vraag of de regering tevreden is over de arboconvenanten
en de inzet van de arbodiensten. Of kunnen de arboconvenanten kennelijk niet
bijdragen aan het halen van de streefcijfers op die belangrijke punten die
te maken hebben met de kwaliteit van het werk?Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de opmerking die mevrouw Noorman heeft
gemaakt over Sjakuus. Ik ben het ermee eens dat daar een oplossing voor gevonden
moet worden.Tot slot houd ik de regering de resolutie voor die het CDA-congres op
13 november heeft aangenomen en die aanhaakt bij de opmerking van de
minister van SZW dat hij klaar is met bezuinigen. Die resolutie is een oproep
tot herstel van de solidariteit en vraagt herstel van de koopkracht van de
minima. Verder vraagt zij om eventuele toekomstige bezuinigingen te laten
opvangen door mensen met een hoger inkomen. De minister zei dat die resolutie
niet behoefde te worden uitgevoerd, omdat er geen bezuinigingen meer nodig
zouden zijn. Mijn vraag is of hij die reactie hier wil herhalen.Mevrouw Koser-Kaya (D66):Voorzitter. Voor D66 moeten het hervormen van de economie en het opbouwen
van een kenniseconomie speerpunten zijn van het kabinetsbeleid. Daarin past
het omvormen van de verzorgingsstaat in een eigentijds en toekomstbestendig
systeem. Deels worden de kabinetsmaatregelen op dit punt als hard beschouwd,
maar je kunt ook zeggen dat er iets nieuws wordt opgebouwd, zoals met de levensloopregeling.
Wat de D66-fractie betreft, moet het denken nu niet blijven stilstaan. Daarom
heeft zij bijvoorbeeld onlangs de motie van mevrouw Bussemaker over onderzoek
naar een flexibele AOW-leeftijd gesteund. Bovendien vindt zij dat het kabinet
serieus moet proberen, een oplossing te vinden voor het toegankelijk maken
van de levensloopregeling voor zelfstandigen. Verder gaat de Tweede Kamer
volgend jaar in debat over de toekomst van de sociale zekerheid. Naar aanleiding
van het Sociaal akkoord zal de SER advies uitbrengen over de WW. Als schot
voor de boeg wil ik al kwijt dat D66 de gedachte van een basisuitkering zeer
inspirerend vindt.Wat mij op dit moment erg veel zorgen baart, is de kinderopvang. Kinderopvang
is een van de belangrijkste pijlers waarop de arbeidsparticipatie rust. Volgens
ons heeft kwalitatief goede en betaalbare kinderopvang positieve effecten
op de ontwikkeling van kinderen, de integratie, de economie en de maatschappij
als geheel. Wij hebben evenwel tegen de Wet basisvoorziening kinderopvang
gestemd, omdat wij de kwaliteitseisen in de wet onvoldoende vonden. Verder
willen wij dat de werkgevers een derde van de kosten van de opvang voor hun
rekening nemen via een wettelijk verplichte bijdrage. De afgelopen weken stonden
berichten in de pers waarin werkgevers aankondigden, hun bijdrage te staken.
Jammer, want dat is slecht voor de economie en de arbeidsparticipatie van
met name vrouwen. Door goede en betaalbare kinderopvang kan een hogere arbeidsparticipatie
worden gerealiseerd waarmee in tijden van een magere economie de groei aangejaagd
kan worden.Om te beginnen, willen wij weten welke acties de minister gaat ondernemen
om ervoor te zorgen dat de werkgevers hun bijdrage niet gaan stopzetten. Verder
zijn wij bang dat de Wet basisvoorziening kinderopvang zo uitpakt dat er een
ouderval ontstaat. Vrouwen, met name dertigers, zeggen hun baan op omdat de
kinderopvang onbetaalbaar wordt. In hoeverre zijn hier reeds cijfers over
bekend? Is het wellicht mogelijk, het CPB te vragen om dit fenomeen te onderzoeken?
Hoe verhoudt deze problematiek zich trouwens tot de Groeibrief van het kabinet?
Verder brengt de Wet basisvoorziening kinderopvang een hopeloze hoeveelheid
administratie met zich. Ik dacht dat het een belangrijke missie van dit kabinet
was om die rompslomp terug te dringen. Wat is hierop de visie van de minister?Aangezien de kinderopvangwet ervoor zorgt dat kinderopvang onbetaalbaar
wordt, zeggen vrouwen hun baan op. Dan is het dus ook niet zo gek dat je geen
wachtlijsten meer hebt. Je helpt wel je eigen beleid om meer mensen aan het
werk te helpen om zeep. Daarnaast zijn de kwaliteitseisen voor de kinderen
niet gewaarborgd. De ouders die nog wel gelukkig zijn met de kinderopvang
zitten 's avonds te ploeteren op de kinderopvangadministratie. Heeft de minister
nu zijn zin? Ik niet. D66 zou graag zien dat sociale partners via CAO's afspreken
dat ouders, werkgevers en overheid ieder eenderde deel van de kosten betalen.
Waar geen CAO-afspraken zijn, kan het eenderde werkgeversdeel gefinancierd
worden door een werkgeverspremie waarvoor geen CAO-regeling geldt. Daarmee
bied je bedrijven duidelijkheid en het maakt kinderopvang betrouwbaar voor
hen. Kan de minister reageren op mijn kritische opmerkingen? D66 wil dus naar
de in het sociaal akkoord afgesproken situatie om meer deelname aan kinderopvang
mogelijk te maken.Een ander punt is de kleine persoonlijke dienstverlening. Mijn fractie
is een groot voorvechter van de kenniseconomie. Er zijn echter ook mensen
met een zwakke positie op de arbeidsmarkt. Tussen hoog opgeleide en lager
opgeleide personen, onder wie veel allochtonen, bestaat een kloof. D66 wil
die groeiende onderklasse ook een kans bieden. In de eerste plaats door onderwijs,
onderwijs en nog eens onderwijs te bieden. Dat lukt nog niet altijd. Kleine
persoonlijke diensten, zoals boodschappen doen, strijken of oppassen, kunnen
een eerste aansluiting bieden met de arbeidsmarkt. Dat zou voor allochtonen
meteen een betere aansluiting bij de Nederlandse samenleving betekenen. Het
verrichten van betaalde arbeid zorgt ervoor dat mensen meer
in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien en dat zij maatschappelijk participeren.
Het kan zelfs de aanzet tot een eigen bedrijf zijn. De behoefte aan persoonlijke
dienstverlening is er. Deze kan ouderen helpen of werkenden een aantal taken
uit handen nemen. Veel kleine persoonlijke diensten worden nu ofwel niet,
ofwel zwart verricht. Daarom vindt D66 dat het legaal aanbieden van kleine
persoonlijke diensten gemakkelijker moet worden. Zij wil de zaken het liefst
zo eenvoudig mogelijk maken zonder het risico op bureaucratische en dus niet
werkende regelingen en zonder een te restrictieve doelgroepafbakening. D66
wil dat iedereen meer dan nu zonder gevolgen voor belasting of uitkering per
maand een bepaald bedrag mag bijverdienen, bijvoorbeeld tot 200 euro. Dit
bedrag komt dan bovenop het salaris of de uitkering door het verlenen van
een aantal vrijgestelde vormen van persoonlijke dienstverlening. De diensten
worden informeel verleend en zijn zo veel mogelijk regelvrij. Zodra iemand
meer dan het vrijgestelde bedrag bijverdient, is het zijn of haar eigen verantwoordelijkheid
om te voldoen aan de dan geldende fiscale en socialezekerheidsregels. Om te
voorkomen dat er een omvangrijk zwart circuit ontstaat, dienen er zeer zware
sancties bij overtreding te gelden. De mogelijkheid om bij te verdienen laat
onverlet dat betrokkene moet voldoen aan de sollicitatieplicht en volledig
beschikbaar moet zijn voor de arbeidsmarkt. Ik heb dit voorstel op papier
gezet en zou dit graag aan de Handelingen toegevoegd willen zien.De voorzitter:Het zal onder de overige woordvoerders worden verspreid.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb nog wel een vraag aan mevrouw Koser-Kaya. Wat is het percentage
dat men in haar ogen mag bijverdienen?Mevrouw Koser-Kaya (D66):Wij denken aan een bedrag van 100 euro tot 200 euro.Mevrouw Verburg (CDA):En de sollicitatieplicht blijft dan van kracht?Mevrouw Koser-Kaya (D66):Ja, die blijft bestaan. Voorzitter. Verder zouden wij willen pleiten voor een minder ingewikkeld
ontslagstelsel. Nu is het zo dat een werkgever, om een eind aan een dienstverband
te kunnen maken, een vergunning bij het CWI kan aanvragen. Men kan ook naar
de kantonrechter. In de praktijk komt het echter vaak voor dat, als de werkgever
voor het CWI kiest, de werknemer toch een procedure bij de kantonrechter start
en verzoekt om wedertewerkstelling. D66 wil dat de rechter voortaan de ontslagzaken
behandelt en dat het CWI van deze taak wordt ontheven. Met het opheffen van
het duale ontslagstelsel ontstaat een duidelijker en efficiënter stelsel
waarin niet twee instanties dubbel werk doen. Dit is uiteindelijk ook goedkoper.Tot slot vraag ik aandacht voor een punt dat mijn fractiegenoot Bakker
vorig jaar bij de begrotingsbehandeling heeft ingebracht, namelijk het belang
van cliëntenparticipatie en het voortbestaan van de zelforganisaties
SMZBW, LNCO en LKU.De voorganger van de staatssecretaris, de heer Rutte, heeft het belang
van het voortbestaan van deze organisaties erkend en toegezegd, dit punt op
te zullen pakken. Ik neem aan dat deze staatssecretaris zich op hetzelfde
standpunt stelt. Graag een reactie daarop.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De minima in ons land hebben al tientallen jaren aan koopkracht
ingeleverd. Onder Paars hebben de hogere inkomens belangrijke fiscale voordelen
verkregen die onder de recente bezuinigingen in stand zijn gebleven. De minima
hebben relatief de zwaarste lasten gedragen bij de bezuinigingen van het kabinet-Balkenende.
De koopkrachtplaatjes van de afgelopen drie jaar leverden in de praktijk voor
de minima gemiddeld beduidend hogere verliezen op dan de regering had aangekondigd.
Solidariteit raakt in het vergeetboek en de tweedeling in de samenleving zet
verder door.Voorzitter. U zult misschien denken: daar heb je Van Gent weer met haar
linkse praatjes. Dit was echter niet mijn eigen tekst. Het was de letterlijke
tekst van het CDA-congres dat een resolutie over solidariteit met overweldigende
meerderheid heeft aangenomen. Minister De Geus snoeit en snaait in de sociale
zekerheid, terwijl de CDA-achterban wil investeren in solidariteit en rechtvaardigheid.
De Geus wil rechtsom, terwijl wij met het CDA-congres linksom willen.Dat vinden trouwens niet alleen GroenLinks en het CDA-congres, want investeren
in de solidariteit is een keuze van de meerderheid van de bevolking. De resultaten
van een opinieonderzoek van GroenLinks hiernaar zijn eenduidig. Dit kabinet
pakt ouderen, gehandicapten en chronisch zieken te hard aan. Het verwaarloost
de solidariteit. 90% stelt dat minister De Geus er geen idee van heeft hoe
moeilijk minima rondkomen. Hij is niet geloofwaardig als minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Men bezuinigt liever op de hypotheekrenteaftrek
dan op de huursubsidie. Men wil chronisch zieken ontzien bij de no claim.
De helft van de bevolking wil meer belasting betalen ten behoeve van degenen
met de laagste inkomens. Rijk is solidair met arm, jong met oud en ziek met
gezond.Ik verwijt de minister dat hij de solidariteit in Nederland afbreekt in
plaats van organiseert. Minister De Geus voert een oerconservatieve agenda
door, waardoor wij dreigen uit te komen op een "ieder voor zich"-maatschappij.
Wat minstens zo erg is, is dat hij de minister is van links praten en rechts
snoeien. De zwakste schouders zijn bij hem het zwaarst de klos. Ik geef enkele
voorbeelden. Minister De Geus zou de ontkoppeling van lonen en uitkeringen
niet meemaken. Een teken van beschaving, zo zei hij. Toch heeft hij de ontkoppeling
doorgevoerd en staan de minima al twee jaar op achterstand. Minister De Geus
zou het koopkrachtverlies van ouderen en minima tot 0,25% beperken. Toch blijken
zij veel meer in te leveren: tientallen euro's per maand. Minister De Geus
zou rijken meer belasting laten betalen voor de minima. Toch kwam er geen
extra belasting en groeit de kloof tussen arm en rijk. Minister De Geus zou
het minimumloon niet verlagen; een sociale norm voor een fatsoenlijk bestaan.
Toch dreigt hij het plan van VVD en CDA te gaan uitvoeren. Ik weet dat veel
mensen dit beleid steunen, zei hij in een interview. Mooi niet dus. Ook ik
heb moeite met rondkomen, zei hij in Netwerk. Met bijna 10.000
euro per maand zal dat wel meevallen.Ik begrijp heel goed dat de CDA-achterban zich van deze minister vervreemd
voelt. Ik begrijp heel goed dat de vorige generatie CDA-politici dit kabinet
asociaal vindt. Ik begrijp heel goed dat de meerderheid van de bevolking stelt
dat het kabinet de solidariteit verwaarloost. Ik vind het onbegrijpelijk dat
de CDA-fractie in de Kamer het er bij de behandeling van de begroting van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid volledig bij laat zitten als het gaat om
de koopkracht van de chronisch zieken, de gehandicapten, de ouderen en de
minima. Wat ik ook niet begrijp is dat minister De Geus wil doorgaan op de
doodlopende weg van: ieder voor zich. Ik kan niet begrijpen dat hij zich neerlegt
bij een koopkrachtverlies tot 5% voor grote groepen chronisch zieken en gehandicapten.
Ik kan niet begrijpen dat hij accepteert dat mensen naar de voedselbank moeten
voor een voedselpakket omdat zij de boodschappen niet meer kunnen betalen.
Ik kan niet begrijpen dat hij accepteert dat gezinnen letterlijk in de kou
zitten omdat zij de gasrekening niet kunnen betalen. Ik kan niet begrijpen
dat hij accepteert dat ouderen niet meer op bezoek kunnen bij de kleinkinderen
omdat zij de bus niet kunnen betalen. Ik kan en wil dat niet begrijpen.Ik vraag de minister van Sociale Zaken, de oplossing van GroenLinks over
te nemen. Dat zou hem ook een stuk populairder maken. Ik wil graag die solidaire
handreiking doen. De minister zal het immers met mij eens zijn dat het zo
niet langer kan. Onze alternatieven repareren de solidariteit tussen rijk
en arm. Dat is een wens van de achterban, van de overgrote meerderheid van
de bevolking en van GroenLinks. Bovendien zijn onze alternatieven voor herstel
van de solidariteit haalbaar en betaalbaar. De koopkrachtpraatjes die wij
vanmorgen hebben gekregen van de minister en de staatssecretaris waren volgen
de formule: veel praten en niets zeggen. Het was heel ingewikkeld. De bewindslieden
waren bovendien zo invoelend als ijskonijnen. Zij kwamen ook met geen enkele
oplossing. Dat heeft mij diep teleurgesteld. Het is echter nog niet te laat.
Ik vraag de minister, het extraatje in de AOW niet aan alle ouderen toe te
kennen, maar alleen aan hen met weinig of geen pensioen. Minister Bot, de
heer Bolkestein en minister Brinkhorst hebben die 60 euro niet nodig. Tegen
mevrouw Smilde zeg ik dat dit gericht inzetten is van geld.Ik vraag de minister ook om zijn gebroken belofte over de koppeling te
herstellen. Koppel in het jaar 2005 de lonen aan de uitkeringen. Ik vraag
hem om in overleg met minister Dekker van VROM iets te doen voor de miljoen
huishoudens die gekort worden op de huursubsidie. Ik vraag de minister om
een extraatje toe te kennen aan alle mensen met alleen bijstand of alleen
AOW. 100 euro is een kleine stap. Dan nog is er een gapend gat. Het kan en
het moet beter. Ik heb daarvoor een amendement ingediend. Ik heb laten zien
dat de helft van de bevolking deze extra belasting zal betalen. De bevolking
is solidair. Daarom heeft GroenLinks deze extra belasting de voor elkaar-taks
gedoopt. Ik vraag de minister om generieke maatregelen te nemen. GroenLinks
doet er een hele serie voorstellen voor. Wij willen niet alles onder de bijzondere
bijstand schuiven. Het inkomensbeleid moet solide en sociaal zijn. De bijzondere
bijstand is er natuurlijk voor noodgevallen. Ik hoor graag een reactie van
de minister.Ik vraag ook aandacht voor een ander probleem. Per 1 januari aanstaande
treedt de identificatieplicht in werking. Wat je er ook van vindt, die gaat
door. Vanaf de leeftijd van 14 jaar moet iedereen zich kunnen identificeren.
Zeker voor gezinnen met een laag inkomen is dat een enorme kostenpost. Een
identiteitskaart kost meer dan 30 euro. Dat is veel geld als je al blut bent.
De fractie van GroenLinks wil dat gemeenten kinderen in de bijstand een gratis
identiteitskaart geven. Is de minister bereid om dit samen met zijn collega
van Binnenlandse Zaken te regelen?Een sociale norm voor een fatsoenlijk bestaan, aldus de minister over
het minimumloon. Daarmee is GroenLinks het van harte eens. Alleen is deze
minister rechts ingehaald door zijn vrienden van CDA en VVD. Er wordt geknabbeld
aan de hoogte van het minimumloon. De coalitie wil mensen tewerkstellen voor
90% van de minimumnorm. Ik begin met twee positieve opmerkingen over het CDA/VVD-plannetje.
Ten eerste ben ik blij dat de fracties in ieder geval iets proberen te doen.
Daar heb je meer aan dan aan een minister die zegt dat het geen ramp is om
je baan te verliezen en een minister die zegt geen oplossing te hebben voor
de 2 miljoen inactieven aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Ten tweede deel
ik de diagnose van de coalitie. Arbeid aan de onderkant van de arbeidsmarkt
moet goedkoper worden. Wat mij zo tegenstaat aan de plannen is dat laaggekwalificeerde
arbeid door de coalitiepartijen duurder is gemaakt. Nu zegt men echter: het
is te duur. De coalitiepartijen slachten de eigen kip en klagen vervolgens
dat die geen eieren meer legt! De coalitiepartijen hebben de werkgeverskortingen,
SPAK en VLW, en de gesubsidieerde arbeid om zeep geholpen. Nu moeten de mensen
in de bijstand daarvoor opdraaien door een baan onder het minimumloon te accepteren.
Dat is in mijn ogen onrechtvaardig en ook onnodig.GroenLinks heeft betere plannen dan verlaging van het minimumloon en met
hetzelfde doel: meer mensen aan het werk helpen. Ik wil de budgetten voor
gemeenten en UWV samenvoegen zodat wij uitkeringen kunnen gaan terugploegen
en opplussen. Ik wil een belastingkorting voor werkgevers en een belastingbonus
voor werknemers. Ik wil dat iedereen recht krijgt op kinderopvang en voor-
en naschoolse opvang. Ik wil met D66 dat er een betere bijverdienregeling
komt, maar wil daarbij wel blijven uitgaan van het huidige minimum van 163
euro. Bovendien wil ik dat er een no-riskpolis komt voor mensen die na een
periode van ziekte weer aan het werk gaan.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb u al menigmaal beluisterd op het punt van het onderschrijden van
het wettelijk minimumloon en op zichzelf begrijp ik ook wel uw positie in
dezen, maar één ding begrijp ik niet. Redeneert u eens vanuit
betrokkenen. Enerzijds een bijstandsuitkering van 70%, je kunt doen wat je
wilt, jaar in jaar uit, maar geen perspectief op een baan. Anderzijds de door
de coalitie voorgestelde alternatieve route. Zouden betrokkenen daar niet
voor kunnen kiezen als zij perspectief hebben op een gewone baan tegen het
volle loon voor tenminste twee jaar? Die afweging kunnen zijzelf toch ook
nog wel maken? Waarom moet u daar nu zo principieel op tegen
zijn? Dat principiële van uw verzet begrijp ik niet!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mensen kunnen inderdaad allerlei afwegingen maken, maar op rijksniveau
hebben wij wel afgesproken hoe wij omgaan met sociale normen voor een fatsoenlijk
bestaan. U weet hoe belangrijk wij dat vinden. Ik zou daar dan ook graag aan
vasthouden. Er waren goede alternatieven voor de onderkant van de arbeidsmarkt.
Die helpt men om zeep en vervolgens wordt de rekening neergelegd bij mensen
die het financieel toch al vrij moeilijk hebben en dan ook nog eens goedkoop
moeten gaan werken. Interessante vragen zijn dan wat dat betekent voor de
reguliere arbeidsmarkt. Vindt daar geen verdringing plaats? De voorgestelde
periode van twee jaar vind ik enorm lang. Ik zal straks mijn eigen plan aanbieden
en ik zou dan ook graag zien dat beide plannen door de RWI en het CPB werden
doorgerekend en bezien op hun werking. Ook is het natuurlijk zeer interessant
om te horen wat de doelgroepen daar zelf van vinden. Ik weet dat u daarmee
praat, maar ik doe dat ook regelmatig en ik hoor dan toch heel vaak dat werk
moet lonen en dat men er geen zin in heeft om te beginnen met de afbraak van
het minimumloon. Dat is toch de minimumnorm voor een fatsoenlijk bestaan.De heer Van der Vlies (SGP):Ook de SGP-fractie is niet beschikbaar voor het afbreken van het wettelijk
minimumloon.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat is toch mooi nieuws!De heer Van der Vlies (SGP):Helemaal niet, wij hebben nooit iets anders gezegd!Inderdaad moet een baan lonen, maar daar zit nog een vraag voor, namelijk
hoe kan men aan een baan komen. Daar zullen wij iets op moeten vinden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat klopt, maar ik zal straks ons tienpuntenplan aanbieden en nu alvast
enkele grote tippen van de sluier oplichten. Het plan heeft niet voor niets
de titel gekregen die ook u zal aanspreken "GroenLinks werkt!".De heer Van der Vlies (SGP):Dat is nieuws!Voorzitter: Ten HoopenMevrouw Van Gent (GroenLinks):Ook dat is geen nieuws. Volgens mij hebt u niet alleen een beetje last
van uw nek, maar ook van uw oren, maar dat zij zo!Wij hebben in deze Kamer natuurlijk al eerder werkgelegenheidsdebatten
gehad en toen is uit doorrekeningen wel gebleken dat GroenLinks altijd briljante
alternatieve werkgelegenheidsplannen heeft en wij de kampioen banen creëren
zijn. Ik daag anderen graag uit om het beter te doen!Voorzitter. GroenLinks heeft betere plannen dan verlaging van het minimumloon
met hetzelfde doel: meer mensen die nu aan de kant staan moeten aan het werk
worden geholpen. Ik zei al dat ik de budgetten voor gemeenten en UWV wil samenvoegen
zodat wij kunnen terugploegen en opplussen. Ik heb ook al gesproken over het
recht op kinderopvang, de bijverdienregeling en de no-riskpolis voor mensen
die na een periode van ziekte weer aan het werk gaan. De plannen staan uitgebreid
beschreven in "GroenLinks werkt!", dat ik aan de minister en staatssecretaris
van SZW wil aanbieden. Ik heb er een leuk, liberaal blauw kaftje om gedaan;
dat valt in deze Kamer vast in de smaak. Ik vraag de voorzitter dit plan toe
te voegen aan de Handelingen. Ik vraag de bewindslieden om dit plan te laten
wegen door het CPB en de RWI samen met het A4'tje van de coalitiepartijen
en het te laten vergelijken met het gepresenteerde plan.Tot slot vraag ik de minister en staatssecretaris van Sociale Zaken om
deze week – vanochtend is het zeker niet gelukt – het woord "sociale"
in de naam van het ministerie waar te maken.De voorzitter:De notitie van GroenLinks over een effectiever arbeidsmarktbeleid zal
worden rondgedeeld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Het is niet mijn gewoonte om slechts een bijdrage te leveren
en het feitelijke debat niet bij te wonen, maar er is sprake van overmacht
als een collega in onze kleine fractie ziek wordt; excuses in de richting
van de bewindslieden en de collega's. Ik hechtte eraan om dit nog even te
zeggen, want het gaf mij een vervelend gevoel.Het akkoord tussen het kabinet, werkgevers en werknemers van 5 november
jongstleden heeft gelukkig geleid tot een verbetering van het sociale klimaat.
Het einde van de kortstondige ijstijd was ook hard nodig met het oog op de
veranderingsprocessen op sociaal terrein. In de notitie "Nieuwe accenten op
het terrein van werk en inkomen" stelt het kabinet dat een goede betrokkenheid
van de sociale partners bij die processen vereist is. Gelukkig is de daad
bij het woord gevoegd. De fractie van de ChristenUnie roept minister en staatssecretaris
op om dat te blijven doen.Op het terrein van de inkomensontwikkeling is nog geen klimaatverbetering
waar te nemen, ondanks zicht op economisch herstel. Voor de ene groep in ons
land zal dat overigens gemakkelijker zijn op te vangen dan voor de andere.
Evenals vorig jaar heeft de ChristenUnie ook dit jaar steeds benadrukt dat
de positie van de meest kwetsbare groepen in de samenleving extra aandacht
verdient. Bij de algemene beschouwingen hebben wij een alternatief inkomensplan
onder de titel "Omzien naar elkaar" gepresenteerd. Daarin wordt voorgesteld
om de inkomenspositie te verbeteren van kwetsbare groepen die het afgelopen
jaar onevenredig zijn getroffen, zoals ouderen, chronisch zieken en gehandicapten.
Dat dit hard nodig is en blijft, is wat mij betreft intussen ook wel afdoende
aangetoond. De begroting voor 2005 leidt helaas opnieuw tot onevenredig koopkrachtverlies
voor deze categorie.Ik wil het algemeen overleg over dit onderwerp van vanochtend niet overdoen,
maar ik wil er wel aan herinneren dat de Kamer de vinger aan de pols houdt
met haar motie over chronisch zieken en gehandicapten. Ik heb ook gezegd dat
je dan, als je merkt dat de pols zwakker wordt, direct dient in dient te grijpen
en de zaak niet een poosje moet willen aanzien totdat het beeld volledig helder
is. Mijn stelling is nog steeds: als de Kamer de motie serieus neemt, moet
ze niet wachten tot 1 april of later. Ik begreep dat de inzet
van de minister ook hierop is gericht. We moeten dan nu tot maatregelen komen
en deze begrotingsbehandeling lijkt me de aangewezen plaats voor reparaties.
De toezeggingen van de minister en de staatssecretaris in het algemeen overleg
van vanmorgen vond ik overigens weinig concreet: aandacht vragen van gemeenteraden
voor bijzondere bijstand is nobel, maar onvoldoende.Bij de politieke beschouwingen hebben we concrete voorstellen gedaan voor
de verbetering van de koopkracht van gezinnen, onder verwijzing naar het gegeven
dat Nederland buitengewoon slecht scoort op gezins- en kindvriendelijk beleid;
alleen Griekenland doet het slechter. Voor de korte termijn zijn wij benieuwd
naar het onderzoek dat de staatssecretaris van Financiën heeft toegezegd
op mijn vragen, naar aanleiding van mijn motie bij het Belastingplan, omtrent
een kinderkorting per kind in plaats van per gezin en de hoogte van de kinderbijslag
in de ons omringende landen. De staatssecretaris van Sociale Zaken heeft ook
toezeggingen gedaan. Te zijner tijd kom ik hier graag op terug.Wij zijn ook niet gerust op de koopkrachtcijfers voor de minima. De meest
recente cijfers laten zien dat alleenstaanden moeten rekenen op een achteruitgang
van 1,5%; voor alleenstaande ouders met een baan én alleenstaanden
met een uitkering gaat de achteruitgang zelfs richting 2%: 1,75%. Vrijwel
zonder uitzondering is dat beroerder dan tweemaal modaal, terwijl de bezuiniging
op de huursubsidie dan nog niet eens is verdisconteerd.Voorzitter. Onze voorstellen bij de algemene beschouwingen konden niet
rekenen op voldoende draagvlak. Dat neemt niet weg dat ook op andere manieren
nog wel wat valt te repareren. Wij denken hierbij aan de bijzondere bijstand
en de langdurigheidstoeslag. Omdat de landelijke overheid beperkt greep heeft
op de uitvoering hiervan, is dit zeker niet de koninklijke weg. Het zou de
koninklijke weg zijn om voor chronisch zieken en gehandicapten een aantal
maatregelen en bezuinigingen terug te draaien.Gemeenten zouden via de bijzondere bijstand een deel van de koopkrachtdaling
moeten kunnen opvangen. Dat zou misschien reëel zijn als het budget dat
gemeenten daarvoor krijgen, toereikend is. In de begroting wordt echter voorgesteld
dat budget voor volgend jaar opnieuw fors te korten. Gemeenten moeten dus
meer doen met minder geld. In 2004 is 111 mln minder bezuinigd op de bijzondere
bijstand dan oorspronkelijk beoogd was. In de motie-Weekers wordt gevraagd,
daarvan 80 mln structureel te maken.Vooralsnog ga ik ervan uit dat slechts 25 mln structureel wordt gemaakt
in plaats van de gevraagde 80 mln. Afgezien van de beschikbare middelen voor
bijzondere bijstand vindt mijn fractie het niet goed dat met dit beleid een
toenemend aantal mensen loketafhankelijk wordt gemaakt. Als gemeenten de bijzondere
bijstand grotendeels moeten inzetten voor compensatie van inkomensachteruitgang,
zal dat trouwens ook negatieve gevolgen hebben voor de schuldhulpverlening.
Die wordt immers ook voor een belangrijk deel betaald uit dit budget. Het
zal geen verbazing wekken dat wij het amendement op stuk nr. 27 van mevrouw
Noorman-den Uyl van harte steunen.Een op de drie gemeenten blijkt niet van plan te zijn, een categoriale
regeling voor chronische zieken en gehandicapten te ontwerpen. Een deel van
de gemeenten heeft de regeling niet structureel gemaakt. Dat houdt natuurlijk
verband met het feit dat gemeenten een lager budget voor de bijzondere bijstand
hebben. Ik vraag de staatssecretaris wat hij vindt van de suggestie om de
categoriale regeling voor chronisch zieken en gehandicapten voor het hele
land te laten gelden, conform de langdurigheidstoeslag. Dat wil zeggen een
imperatieve regeling in plaats van een facultatieve regeling. De CG-Raad heeft
dit overigens al eerder voorgesteld.Ik herhaal het pleidooi van mijn fractie om de reikwijdte van de langdurigheidstoeslag
uit te breiden. Mensen die betaald werk verrichten en een inkomen hebben op
bijstandsniveau, zouden ook in aanmerking moeten komen voor deze toeslag.
De voorgestelde verbreding naar een deel van de Wajong-gerechtigden vinden
wij wel erg mager. De brief van de staatssecretaris van 7 december over
knelpunten bij de toepassing van de langdurigheidstoeslag biedt ook weinig
perspectief op een ruimhartiger beleid. De enige opening die wordt geboden
is de samenloop van WAO en bijstand. Het uitgangspunt van mijn fracties is
echter een inkomen op bijstandsniveau en dat hoeft niet per se een uitkering
te zijn.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Volgens mij is het de correcte interpretatie van de wet dat inkomen in
verband met arbeid hierop recht geeft. Sommige gemeenten interpreteren de
wet mijns inziens dan ook verkeerd. Op basis van deze interpretatie komen
alleenwonende Wajong-gerechtigden hiervoor niet in aanmerking, terwijl dat
wel onze bedoeling was.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vind dat de huidige reikwijdte te beperkt is. Dat geldt zeker ook voor
de uitbreiding voor Wajong-gerechtigden. Het betreft immers inkomen op bijstandsniveau
en dan is het van secundair belang of dat inkomen afkomstig is uit een inkomen.
Wij willen daarom de groep hierbij betrekken die betaald werk verricht maar
een inkomen heeft op bijstandsniveau. Daarom herhaal ik mijn pleidooi om het
te koppelen. Dat is overigens ook de essentie van het voorstel van de FNV.Voorzitter. Herstel van de koppeling zou voor uitkeringsgerechtigden uiteraard
positieve koopkrachteffecten hebben. Ons is niet geheel duidelijk op grond
van welke overwegingen ook voor 2005 wordt afgezien van de koppeling. Collega
Van Gent verwijst in de toelichting op haar amendement op dit punt naar de
uitspraak van de minister: Geen akkoord, geen koppeling. Zou het niet consistent
zijn als hij nu zegt: wel akkoord, wel koppeling? Wat ons betreft zou die
vraag in beginsel met "ja" moeten worden beantwoord. Ik vraag me af of de
WKA handvatten biedt om volgend jaar af te zien van koppeling. Als wordt gekozen
voor herstel van de koppeling, zouden wij in overweging willen geven de kosten
daarvan te betrekken bij de voorjaarsnota voor 2005.Volgend jaar zullen wij opnieuw uitgebreid debatteren over de nieuwe WAO.
Wanneer kunnen wij het wetsvoorstel Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(WIA) tegemoet zien? Mijn fractie heeft al eerder aangegeven moeite te hebben
met de herbeoordeling van de huidige WAO-gerechtigden op grond van het aangescherpte
schattingsbesluit. Het is ook de vraag of dat nodig is, aangezien
het WAO-volume gestaag blijft dalen. Voorziet het kabinet overigens op korte
termijn een verlaging van de WAO-premie? De arbeidsongeschiktheidsfondsen
hebben al een aantal jaren enorme vermogensoverschotten. Mij lijkt het niet
goed te verdedigen dat de daarin aanwezige premies voor een heel ander doel
worden ingezet dan waarvoor ze zijn betaald. Wil de minister zijn licht daarover
laten schijnen?Op grond van de nieuwe wet zullen naar verwachting velen met een gedeeltelijke
arbeidshandicap een reïntegratietraject moeten volgen. De enorme kortingen
op de reïntegratiebudgetten bij een toenemend aantal te reïntegreren
mensen baren ons zorgen. Er zullen ook hier méér mensen moeten
reïntegreren met minder geld. Hoeveel zicht heeft het kabinet eigenlijk
op de reïntegratiemarkt? De beantwoording van de schriftelijke vragen
over aantallen bedrijven en geboekte resultaten doen bij ons het vermoeden
rijzen dat zich wel heel erg veel aan het zicht van de minister onttrekt.
Is dat een juiste taxatie? Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel reïntegratiebedrijven
inmiddels zijn gecertificeerd? Ik verwijs hierbij naar een motie van mijn
college Huizinga bij de behandeling van de WWB. In de schriftelijke voorbereiding
stelt het kabinet dat kwalitatief goede reïntegratiebedrijven worden
gekenmerkt door een hoog percentage duurzame plaatsingen. In antwoord 94 valt
te lezen: "Hiervoor worden relatieve streefwaarden ontwikkeld." Wat wordt
hiermee bedoeld? Is het de bedoeling dat iemand die in een reïntegratietraject
zit, langdurig wordt gevolgd om te kunnen beoordelen of de reïntegratie
succesvol is? Bij langdurig denken wij eerder aan twee jaar dan aan een halfjaar.
Duidelijk is in elk geval dat op dit moment geen zicht bestaat op het aantal
arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd die door inspanning van een reïntegratiebedrijf
zijn gerealiseerd. Is het de bedoeling dat de evaluatie van de reïntegratiepraktijk
volgend jaar hierin meer inzicht biedt? De motie-Bruls hierover is bij de
behandeling van de WWB overgenomen.De wijze waarop de reïntegratie momenteel wordt vormgegeven, roept
bij onze fractie de vraag op of die wel efficiënt en rechtvaardig is.
Ons bereiken berichten van getalenteerde of gediplomeerde mensen die op een
veel te kort traject worden gezet om te kunnen groeien naar de kwalificatie
die haalbaar is en die zij voor ogen hebben. Zo kennen wij het voorbeeld van
een Tsjetsjeense internist die een applicatiecursus van twee jaar nodig zou
hebben om hier het werk waarvoor zij is opgeleid, te kunnen doen, maar die
door de gemeente wordt afgescheept met een cursus van een halfjaar. Er zullen
ongetwijfeld veel meer van dit soort voorbeelden zijn te geven. Hoe beoordeelt
de minister dat? Zal brede toepassing van de individuele reïntegratieovereenkomst
voldoende soelaas bieden?Ik wil nog kort iets zeggen over het werkgelegenheidsplan van de coalitie
dat tot doel heeft om mensen zonder een startkwalificatie via een heel lage
aanvliegroute, 90% van het wettelijk minimumloon, aan een duurzame baan te
helpen. Ik heb begrepen dat hierover eerder vandaag uitvoerig is gesproken;
dat was ook de verwachting. Dit voorstel lijkt veel minder ver te gaan dan
het eerdere voorstel dat – vriendelijk gezegd – in ieder geval
verkeerd was gepland. Het voorstel zullen wij nog uitvoerig bestuderen. Wij
willen ons niet dogmatisch afsluiten voor een discussie daarover, maar tot
nu toe heeft het bij ons weinig enthousiasme opgeroepen. Dat mag niet verbazen,
gelet op het standpunt van mijn fractiegenote mevrouw Huizinga in eerdere
debatten hierover. Uit de media begrepen wij aanvankelijk dat het zou gaan
om een leer-werktraject van een halfjaar; eventueel zou het korter kunnen.
Inmiddels heb ik begrepen dat het kan doorlopen tot twee jaar. Het wreekt
zich dat ik de discussie heb gemist, dus ik zal er in algemene zin op ingaan.
Wij vinden dat het moet gaan om een verlaging van korte duur; anders voelen
wij er weinig voor.Mevrouw Verburg (CDA):Ik zal de heer Rouvoet op dit punt even kort bijpraten. Het gaat om het
behalen van de startkwalificatie. Vanaf de eerste dag daarna gaat het om een
baan voor twee jaar tegen het normale CAO-loon. Het traject voor het verkrijgen
van de startkwalificatie duurt maximaal twee jaar; alles wat het korter duurt,
is voor iedereen meegenomen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat laatste wil ik direct onderschrijven. Indertijd hebben wij gezegd
er op zich weinig voor te voelen, hoewel wij ons niet dogmatisch hebben willen
opstellen. Dat blijkt ook uit ons stemgedrag over de motie. Wij hebben in
ieder geval moeite met het langdurig werken onder het minimumloon. Over dit
onderwerp zijn ook allerlei vragen te stellen. Welk onderzoek ligt aan dit
voorstel ten grondslag? Positieve prikkels voor werkgevers in de vorm van
SPAK en VLW zijn onlangs juist afgeschaft met als argument dat prikkels voor
werknemers meer effect sorteren. In dit geval gaat het duidelijk niet om een
prikkel voor werknemers. Het behalen van een startkwalificatie moet uiteraard
prioriteit krijgen, maar daarover zullen wij het gemakkelijk eens worden.Volgende week vindt er een debat plaats over de toekomst van de sociale
werkvoorziening. In dít debat zou ik graag antwoord krijgen op een
vraag die bij ons leeft over het uitblijven van compensatie door het afschaffen
van SPAK en VLW. De VNG wijst erop dat hierdoor het bieden van voldoende plaatsen
aan voor de werkvoorziening geïndiceerden onder druk komt te staan. Dat
lijkt me niet helemaal sporen met antwoord 118 op onze vraag hierover in de
voorbereiding, namelijk dat geen werkgelegenheidseffecten zijn voorzien als
niet wordt gecompenseerd. Graag duidelijkheid op dit punt.Tot slot een opmerking over de Algemene nabestaandenwet. Ik leid uit antwoord
203 van de schriftelijke beantwoording af dat het kabinet een evaluatie in
2006 niet uitsluit. Wij zouden een nieuwe evaluatie toejuichen. Nog altijd
ontvangen wij signalen over grote terugvorderingen van onverschuldigd betaalde
uitkeringen. De SVB mag zelfs vijf jaar na dato nog terugvorderen. Die termijn
vinden wij bijzonder lang. Ik wil het kabinet vragen wat zich ertegen zou
verzetten om die termijn terug te brengen tot twee jaar, conform de regeling
in de WWB. Dit hebben wij eerder in een motie vastgelegd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De Nederlandse economie klimt voorzichtig uit het dal. Feit
is echter dat de stijging van de werkloosheid nog altijd naijlt. Uit de begroting
blijkt dat niemand erop vooruit zal gaan. Voor de minima is het heel moeilijk
om de eindjes aan elkaar te knopen. Het gaat dan in het bijzonder om chronisch
zieken, gehandicapten en ouderen, maar hetzelfde geldt voor grotere gezinnen
waarvoor ik mij onlangs bij de financiële beschouwingen heb ingezet.
Wij hebben hierover in een apart overleg betreffende de nog niet – en
zeker niet geheel – uitgevoerde motie die mijn naam draagt, van gedachten
gewisseld. Vanmorgen zijn er concrete toezeggingen gedaan voor de korte termijn,
namelijk per direct en zo snel mogelijk na 1 april als de belastingaangiften
binnen zijn. Wij zullen dat proces uiteraard nauwlettend volgen, want die
motie moet naar letter en geest worden uitgevoerd en ook doorwerking krijgen
naar het jaar 2005. Mijn fractie is in ieder geval van mening dat de structurele
bijdrage voor de bijzondere bijstand minimaal verdubbeld moet worden met 25
mln euro naar 50 mln euro per jaar. Daarom heeft mijn fractie een amendement
ingediend dat 25 mln euro toevoegt aan de bijzondere bijstand.Als dekking hiervoor stelt de SGP-fractie voor om toch weer te gaan nadenken
over de partnertoets in de WAO. Wat ons betreft zouden WAO-uitkeringsgerechtigden
voor de helft moeten worden gekort als de partner 55.000 euro of meer verdient
en geheel moeten worden gekort als de partner 60.000 euro of meer verdient.
In deze tijd van schaarste is het toch vreemd dat iemand die gedeeltelijk
arbeidsgeschikt is een uitkering krijgt, terwijl zijn of haar partner ruim
100.000 euro per jaar verdient? Helaas heeft de regering de partnertoets in
het najaarsakkoord van 2003 terug moeten leggen in de pot. Dat kan toch niet
betekenen dat wij er niet meer over zullen spreken?Ook de grote groep jongere werklozen baart de SGP-fractie grote zorgen.
Met name de langdurig werklozen zonder startkwalificaties zullen moeilijk
een baan kunnen vinden. Daarom stelt de SGP-fractie zich welwillend op ten
aanzien van het plan van de coalitiepartijen om leer-werktrajecten aan te
bieden tegen 90% van het minimumloon, waarbij werkgevers beloven voor ten
minste twee jaar een vast contract aan te bieden als die startkwalificatie
is behaald. Dat laatste is voor ons een harde voorwaarde. Het mag niet zo
zijn dat deze werknemers kort na die twee jaar weer op straat staan, waarna
bedrijven opnieuw goedkope arbeidskrachten kunnen aantrekken. Wij begrijpen
niet hoe je op het idee kunt komen, maar het is in ieder geval een slecht
idee. Mijn fractie wil niet dat er wordt gesold met mensen.Onlangs zijn cijfers bekend geworden over de arbeidsparticipatie van de
allochtone beroepsbevolking. Deze zou slechts 40% bedragen. Het gerucht van
discriminatie doet steeds weer de ronde. Dit is een erg lastig probleem, omdat
ook mijn fractie geen verplichte quotering wenst. Op welke wijze gaat de regering
de arbeidsparticipatie van allochtonen verbeteren? Zojuist kreeg ik een persbericht
aangereikt waarin staat dat staatssecretaris Van Hoof een onderzoek laat instellen.
Ik kreeg het zo-even in handen en heb het nog niet kunnen lezen. Dit is een
begin van zijn antwoord; ik verneem graag het verdere antwoord. Een minimale
randvoorwaarde voor de SGP-fractie is dat alle allochtonen die een uitkering
ontvangen, verplicht worden om goed Nederlands te spreken. Dat is echter een
punt dat al eerder in de Kamer passeerde.Een andere mogelijke oplossing is onlangs aangedragen door de heer De
Boer van de Taskforce Jeugdwerkloosheid. Het in dienst nemen van personeel
levert voor bedrijven veel risico's op, als het gaat om ontslagbescherming
en loondoorbetaling. In dat verband zou gekeken kunnen worden of voor starters
op de arbeidsmarkt deze zaken, onder voorwaarden, versoepeld zouden kunnen
worden, waardoor het aannemen van jongeren aantrekkelijker wordt. Is de regering
bereid hierop te reageren?De administratievelastendruk is nog steeds onverminderd hoog voor bedrijven.
Met name vanuit het midden- en kleinbedrijf krijgt mijn fractie aanhoudend
veel klachten over met name de administratieve lasten rond ziekteverzuim en
reïntegratie. De Wet verbetering poortwachter zou daaraan bijdragen en
ook de arbowetgeving. Moet daar niet eens kritisch naar worden gekeken?De SGP-fractie hecht grote waarde aan de zondag. Niet alleen is de zondag
een dag om uit te rusten van alle arbeid, maar bovenal is de zondag bedoeld
om God naar Zijn woord te dienen. De zondag is ook als rustdag wettelijk verankerd.
Mijn fractie betreurt het dan ook dat de regering, méér dan
strikt nodig is, toestaat dat de zondag als werkdag wordt ingeschakeld. Onlangs
heeft de SGP-fractie schriftelijke vragen gesteld over het feit dat ten behoeve
van zondagskranten de Nadere regeling kinderarbeid is versoepeld om het daardoor
mogelijk te laten zijn dat 15-jarige bezorgers kranten op zondag kunnen bezorgen.
Nog afgezien van het feit dat hier duidelijk sprake is van gelegenheidswetgeving,
betreurt mijn fractie het zeer dat de regering hierover geen moreel oordeel
wil vellen.De regering geeft aan dat het uitgeven van zondagskranten niet in strijd
is met het ILO-verdrag nr. 106, betreffende de wekelijkse rusttijd in handel
en op kantoren, omdat de uitzondering bestaat dat "de aard van de arbeid"
meebrengt dat op zondag gewerkt moet worden. Denk nu echter eens na over deze
redenering: een uitgever begint een zondagskrant en heeft op die dag bezorgers
nodig; het is dan de aard van de arbeid die ingeeft dat dit maar moet kunnen,
ook al is het in strijd met de huidige tekst van de Arbeidstijdenwet en het
ILO-verdrag en moet het daarin ingepast worden. Dat is een cirkelredenering
die een bommetje legt onder de bescherming van de zondag in de Arbeidstijdenwet.
Zo kun je immers ook winkels op zondag openstellen. Iemand begint een winkel,
heeft personeel nodig en vervolgens vordert de aard van de arbeid dat op zondag
wordt gewerkt. Dat kan toch niet? Dan nemen wij ons zelf toch niet serieus?
Gelukkig heeft minister Brinkhorst onlangs toegezegd de Winkeltijdenwet beter
te gaan handhaven. Dit naar aanleiding van een casus die ik hem heb voorgelegd
in schriftelijke vragen. Wat gaan deze minister en zijn collega's doen om
de Arbeidstijdenwet op dit cruciale punt te handhaven en zodoende niet noodzakelijke
arbeid op zondag tegen te gaan?Voorzitter. Een laatste punt betreft de presentatie op het internet, door
het CWI, van banen in de prostitutie. Dat is toch volstrekt
onwenselijk? Ook de regering heeft diverse malen aangegeven dat zij presentatie
van deze "banen" niet wenselijk vindt. Deelt de regering derhalve onze mening
dat het ook niet wenselijk is dat deze banen op het internet door het CWI
gepresenteerd worden? Welke maatregelen neemt de minister om hieraan een eind
te maken?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de eerste termijn van de Kamer.
De regering zal morgen antwoorden.De vergadering wordt van 17.25 uur tot 19.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-2105-2134.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl