Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2010 (32123 IV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 32
 
 
 
 Koninkrijksrelaties (begroting)
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2010 (32123 IV).
 
 Ik heet de staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties welkom in ons midden.
Het is mijn bedoeling om de behandeling van de begroting, exclusief de stemmingen,
vanavond af te ronden. Dat vergt echter wel enige zelfbeheersing van de Kamerleden.
Ik zeg dit met enige nadruk aan het begin van dit debat. Wij hebben daarover
afspraken gemaakt en ik zal u daaraan houden. Hopelijk is dat niet al te vaak
nodig.
 Ik geef de heer Van Raak als eerste het woord.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Voorzitter. Het is hier koud en donker. Op de Antillen is het wat vroeger
en ik hoop dat het daar wat warmer is dan hier.
 In mijn betoog zal ik ingaan op olie en geld, alsmede op corruptie. Mensen
die vandaag een biertje hebben gedronken op de Handelskade in Willemstad,
hadden een prachtige doorkijk naar het Schottegat. Zoals elke dag, konden
zij daar de fakkels zien branden van de Isla-raffinaderij. Die raffinaderij
is belangrijk voor de economie en de werkgelegenheid op Curaçao, maar
de rook daarvan vergiftigt de volkswijken. Daarover hebben we het al vaak
met elkaar gehad. Het gif in de grond bij de raffinaderij is een tijdbom.
Dat gif werd in 1985 door de Shell achtergelaten. Als sinds 2003 vraagt de
SP aandacht voor dit probleem en de staatssecretaris lijkt eindelijk te luisteren.
Eindelijk wordt er gemeten. Fantastisch! Dat is echter slechts een begin.
We moeten de zooi ook opruimen.
 Op dit moment huurt het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA de raffinaderij.
Is het juist dat de Venezolaanse oliemaatschappij Aravensa de raffinaderij
wil kopen? Zijn er plannen voor een raffinaderij bij de oliebunkerhaven Bullenbaai,
of is dit alles verkiezingsretoriek. Tijdens het bezoek in de zomer, bemerkte
ik dat in ieder geval staatsoliebedrijf PDVSA veel waarde hecht aan de raffinaderij
op Curaçao. Welke nieuwe mogelijkheden ziet de staatssecretaris om
de smerige raffinaderij Isla schoon te maken, het gif in de grond op te ruimen
en werkgelegenheid te behouden in het licht van de mogelijke nieuwe investeringen,
aankopen en het overnemen van aandelen? Die bemoeienis is nodig, want in het
Caribische gebied staan overheden vaak machteloos tegenover multinationals.
Dat geldt voor Curaçao, waar de Isla-raffinaderij al jarenlang zijn
giftige gang gaat, maar dat geldt nog meer voor het kleine Sint Eustatius,
waar oliebedrijf NuStar bijna een derde van het eiland in beslag neemt. Op
de eilanden moet veel worden geïnvesteerd in onderwijs, in zorg en in
veiligheid, maar multinationals dragen nog steeds niet bij. Elk jaar vraag
ik daarnaar, maar er is nog steeds niets veranderd. NuStar is een speciale
economische zone waar bijna geen belasting wordt betaald. Op Bonaire zijn
er ook van die zones. Ook daar zijn oliebedrijven gevestigd, maar ik weet
niet welke. Ik heb de staatssecretaris gevraagd welke bedrijven zijn gevestigd
in de speciale economische zones op Bonaire, maar ik heb nog geen antwoord
op die vraag gekregen. Voor mij is het heel belangrijk om dat te weten. De
SP-fractie zal namelijk niet instemmen met het voornemen om de schulden te
saneren als multinationals op de eilanden geen belasting betalen. Vorig jaar
heb ik gevraagd om duidelijkheid over deze belastingparadijzen op Bonaire
en Sint Eustatius. Daarin werd ik gesteund door de voltallige Kamer, maar
de staatssecretaris komt niet verder dan een ordinaire truc. Ik kan het helaas
niet anders zeggen. De speciale economische zones op Bonaire en Sint Eustatius
worden niet opgeheven, maar die krijgen een andere naam, namelijk "douane
entrepot". Dat klinkt mooi, maar dat is het niet. De belastingen gaan immers
niet omhoog, maar die gaan omlaag, voor zover dat überhaupt nog kan.
 We spreken hier vaak over de schulden van de Antillen. Al sinds januari
2007 probeer ik met deze staatssecretaris een debat te voeren over de inkomsten
van de eilanden. Wanneer gaan we dat debat eindelijk voeren? Of moet ik concluderen
dat ook de Nederlandse overheid, net als die van Curaçao, Bonaire of
Sint Eustatius, gewoon te klein en te machteloos is tegenover multinationals?
Hoe zou ik ooit kunnen instemmen met de sanering van de schulden als wij niet
kunnen praten over de inkomsten? Dat geldt ook voor Curaçao, waar de
internationale speel-, gok- en pornosites miljoenenwinsten maken, maar niet
of nauwelijks bijdragen. Het geldt niet alleen voor de speciale economische
zones, maar ook daarbuiten drukken de rijken hun snor. Hoeveel bedrijven zijn
er op Sint Maarten? Ik weet het niet. De staatssecretaris weet het ook niet.
 Wij weten wel dat ongeveer 7500 bedrijven zijn ingeschreven bij de Kamer
van Koophandel. Vierduizend van die bedrijven hebben echter niet eens een
nummer. Zij kunnen niet eens belasting betalen, al zouden zij dat willen.
3500 bedrijven kunnen het wel. Maar doen zij het ook? Wij moeten ons dure
geld niet in een diepe put gooien. Ik acht het geen goede zaak dat wij schulden
gaan saneren als bedrijven geen belasting betalen. Daarom roep ik de staatssecretaris
op om dat eerst te regelen. Eerst belasting laten betalen door bedrijven,
daarna schulden saneren. Ik overweeg om hierover een motie in te dienen.
 Het innen van geld is een groot probleem. Geld uitgeven daarentegen niet.
Oud-politici worden aan baantjes geholpen. Zij krijgen daarvoor riante vergoedingen.
Een oud-minister van Sint Maarten kreeg een eenvoudig baantje in Nederland.
Met allerlei dubieuze vergoedingen strijkt hij een inkomen van € 12.500
per maand op. Hoe wijdverbreid is dit soort graaien? Gebeurt het alleen op
Sint Maarten? Of ook op de andere eilanden? Graag ontvang ik van de staatssecretaris
een overzicht van alle vergelijkbare regelingen voor oud-politici op de Nederlandse
Antillen, dus op Sint Maarten en elders. Ook hierover overweeg ik een motie
in te dienen.
 Sinds de totstandkoming van het Statuut in 1954 houden Nederland en de
Antillen elkaar in een greep. Nederland investeert veel geld dat te vaak in
verkeerde zakken verdwijnt. Dat gaat ten koste van de bevolking. Wij staan
voor een keuze. Hoe worden de bedrijven onderdeel van het Koninkrijk? Hoe
kan Nederland hierin zijn verantwoordelijkheid nemen?
 Veel bestuurders op de Antillen willen wel geld maar geen bemoeienis.
Onder de bevolking van de Antillen ligt dit verdeeld. Sommige mensen zeggen:
ga weg, ga weg, wij willen niks met jullie te maken hebben,
en neem je geld mee maar bemoei je niet met ons. Andere Antillianen zeggen:
alsjeblieft, alsjeblieft, kom ons helpen; help ons want het lukt niet, wij
hebben jullie nodig.
 Bij de Bon Futura gevangenis zien wij bijvoorbeeld dat de bemoeienis van
de staatssecretaris helpt. Naar mijn mening helpt deze ook om geleidelijk
het vertrouwen van de bevolking te winnen. Wij moeten de goede dingen doen,
goed helpen. Wij brengen de Bon Futura op orde. Daarmee kunnen wij de bevolking
voor ons winnen. Ziet de staatssecretaris nog meer mogelijkheden om door middel
van geleidelijke verbeteringen langzaam aan de steun van de bevolking te winnen?
 De bestuurscultuur op de eilanden is verziekt. Waarom noemt de staatssecretaris
telkens 10-10-'10? Ik snap dat niet. Straks hebben wij eilanden, zoals Sint
Maarten, die niet klaar zijn. Dan wil de staatssecretaris wel landen maken,
maar wie gaat dan al die taken uitvoeren? Gaat de staatssecretaris dat zelf
doen?
 Hoe staat het met het onderzoek naar de corruptie op Aruba dat de staatssecretaris
mede op ons verzoek doet? Kan dit onderzoek ook leiden tot strafrechtelijke
vervolging van bestuurders? Kan de staatssecretaris al iets meer vertellen
over het internationale onderzoek naar criminele activiteiten van bestuurders
op Bonaire? Is ook hierbij sprake van mogelijke strafvervolging?
 Zaterdag las ik in de Volkskrant dat het project Strategische Verkenningen
leidt tot vier opties voor Defensie. Een van de opties is dat het leger in
ieder geval in staat moet zijn om criminele invloeden te bestrijden die een
bedreiging vormen voor de soevereiniteit van de Antillen. Blijkbaar weten
de mensen van het project Strategische Verkenningen meer dan ik. Klopt dat?
Is het zo dat criminele invloeden op dit moment de soevereiniteit van de Antillen
bedreigen?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Voorzitter. Ik begin met een citaat: "In het Koninkrijk der Nederlanden
behartigen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba ieder zelfstandig de
eigen belangen. Op voet van gelijkwaardigheid verzorgen zij de gemeenschappelijke
belangen en verlenen elkaar wederkerig bijstand." Dit citaat komt uit de Preambule
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Op dit moment ligt er
in de Kamer een voorstel van rijkswet tot wijziging van het Statuut voor het
Koninkrijk in verband met de wijziging van, zoals het wordt omschreven, "de
staatkundige hoedanigheid van de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen".
De vijf eilandgebieden van de Nederlandse Antillen krijgen een andere status
en het land wordt opgeheven.
 Op dit moment is niet duidelijk of de tot nu toe gemaakte afspraken ook
daadwerkelijk de eindstreep zullen halen. Het jaar 2010 zal voor het proces
van de staatkundige veranderingen een bepalend jaar zijn. Als dit moment,
2010, zonder besluitvorming voorbijgaat, is een vergelijkbare situatie niet
snel opnieuw aan de orde. Dat al het werk van de afgelopen jaren daarmee is
tenietgedaan, is nog niet het ergste. Dat de bevolking niets merkt van vooruitgang
en verbetering van de eigen situatie, dát is ernstig en ergerlijk.
Dit legt een grote verantwoordelijkheid bij allen die de mogelijkheid hebben
om een beslissende bijdrage te leveren in het huidige proces van staatkundige
verandering. Dit klemt temeer omdat het land de Nederlandse Antillen feitelijk
uit elkaar valt. Juridisch bestaat het nog wel, maar praktisch gezien gaat
elk land de eigen weg.
 Eind oktober treedt op Aruba een nieuwe regering aan. Het is een publiek
geheim dat de verhoudingen tussen Nederland en Aruba de laatste jaren onder
druk staan. Een nieuwe regering, een nieuwe politieke meerderheid, kan leiden
tot andere, wat het CDA betreft betere, verhoudingen tussen de landen. Ook
bij de veranderingen in de staatkundige verhoudingen bij de aanpassing van
het Statuut is meer betrokkenheid en een grotere daadkracht bij de besluitvorming
gewenst. Verwacht de staatssecretaris op dit punt een positieve verandering?
Zijn de eerste contacten met de nieuwe regering bemoedigend? De CDA-fractie
wenst de regering-Eman een goede regeerperiode.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Collega Van Bochove sprak met veel komma's. Mijn vraag gaat eigenlijk
over een iets eerdere passage. Ik kom terug op de "gelijkwaardigheid" uit
het citaat uit het Statuut. Is de heer Van Bochove, als hij dat citaat geeft
en als hij kijkt naar de besluitvormingsstructuren en naar de feitelijke situatie,
niet met mij van mening dat die gelijkwaardigheid vooral fictie is? Mijn tweede
vraag heeft betrekking op de besluitvormingsprocedures die gevolgd worden
in het Koninkrijk. Als ik de heer Van Bochove zo aanhoor, roept dat punt bij
mij twijfel op. Wat is er de afgelopen jaren precies aan de orde geweest als
het gaat om het boeken van concrete resultaten? Er ligt nu een voorstel voor
de besluitvormingsprocedures. Wringt dat niet?
 
 
 Uw vragen lijken mij helder, mijnheer Remkes. Misschien kunt u kort en
bondig antwoorden op deze vragen, mijnheer Van Bochove?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Is de gelijkwaardigheid fictief? Dat is volgens mij niet zo. Het Statuut
bepaalt dat de gelijkwaardigheid er is en dat deze ook beleefd en uitgeoefend
kan worden. Maar ik ben het met de heer Remkes eens dat dit in de praktijk
niet altijd zo wordt uitgevoerd. Er zijn best momenten waarop je je kunt afvragen
of de gelijkwaardigheid in de actualiteit aan de orde is. Men kan er gebruik
van maken. Men kan op die manier werken. Dit gebeurt alleen niet altijd.
 De heer Remkes heeft ook gevraagd of er verbetering optreedt in de besluitvormingsprocedures.
Laat ik het voorbeeld van het financieel toezicht noemen. Dat functioneert
al enige tijd op de eilanden, al bijna twee jaar, zeker op de BES-eilanden.
Je ziet dat daarin aanmerkelijke verbeteringen optreden. Door op een goede
en coöperatieve manier de zaak vanuit Nederland aan te pakken en te stimuleren
zijn verbeteringen nadrukkelijk mogelijk. In het staatkundig proces en in
de veranderingen die daarin plaatsvinden zie ik ontwikkelingen ten positieve.
Ik ben daar blij mee. Misschien zijn we met dit proces dus wel te laat begonnen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik kom terug op het punt van de gelijkwaardigheid en wil bezien wat daarover
in het Statuut qua besluitvormingsprocedures is afgesproken. Collega Van Bochove
zegt wel dat er feitelijk sprake is van gelijkwaardigheid. Het zou te ver
voeren om daar nu, aan de hand van casuïstiek, nader bij stil te staan.
Het roept wel de vraag op of dit uit het oogpunt van democratische verhoudingen
wel wenselijk is.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik begrijp dat wij op dat punt een hele discussie kunnen voeren. Het is
ook niet voor het eerst dat de heer Remkes de discussie over de positie van
het Statuut en over de positie van de verschillende landen binnen het Statuut
start. Op dit ogenblik is deze discussie niet aan de orde. Het Statuut kán
functioneren op een bepaalde wijze, waarin die gelijkwaardigheid nadrukkelijk
aanwezig is. Maar het Statuut functioneert niet als zodanig. Dat is ook mijn
kritiek. Ik wil nu niet vooruitlopen op de discussie over het rapport van
de Commissie democratisch deficit. Ik zal er zo meteen nog een opmerking over
maken. Er is natuurlijk wel een aantal opmerkingen te maken over dat rapport
in relatie tot het Statuut en de gelijkwaardigheid. Maar ik denk dat op dit
ogenblik, in de huidige situatie, die ruimte er is.
 De CDA-fractie verwacht van de regering herstel van rechtszekerheid en
aanpak van corruptie. Het kabinet schrijft dat in 2010 naar verwachting het
onderzoek naar de staat van bestuur op Aruba wordt afgerond. Inmiddels zijn
er met de regering van Aruba afspraken gemaakt. Uit de brief van de staatssecretaris
blijkt dat de Nederlandse regering en de Arubaanse regering het eens zijn
over een gezamenlijk gedragen onderzoek. Kan de staatssecretaris toezeggen
dat het rapport ter zake uiterlijk oktober 2010 wordt aangeboden aan de Kamer?
 In juni 2008 besluit het Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties tot
instelling van de Commissie democratisch deficit. Die commissie krijgt als
opdracht mee, POK te adviseren over de wijze waarop de democratische legitimiteit
van besluitvorming in het koninkrijk en de controle op de rijksministerraad
kunnen worden versterkt. Het rapport is op 11 november 2009 gepresenteerd
en heet "Kiezen voor het Koninkrijk". Op andere momenten zullen we dit rapport
bespreken, maar op één punt wil ik vandaag al kritiek uiten.
Dit betreft het voorstel dat ook in de media de meeste aandacht krijgt. Dit
voorstel houdt in dat Nederlanders die woonachtig zijn op Aruba, Curaçao
en Sint Maarten en achttien jaar of ouder zijn, op dezelfde voet als alle
andere Nederlanders, naast het passief kiesrecht ook het actief kiesrecht
voor Tweede Kamerverkiezingen krijgen. Daarnaast dienen de statenleden van
Aruba, Curaçao en Sint Maarten deel te kunnen nemen aan de verkiezingen
van de leden van de Eerste Kamer. Dat voorstel kan – daarover wil ik
nu al geen misverstand laten bestaan – niet rekenen op steun van de
CDA-fractie.
 De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in november
2006 vastgesteld dat het uitsluiten van inwoners van de Nederlandse Antillen
en Aruba van de verkiezingen voor de Tweede Kamer geen schending van het discriminatieverbod,
artikel 14 EVRM, is. Ook heeft de afdeling bestuursrechtspraak vastgesteld
dat het Statuut voldoende voorziet – dat zeg ik ook in de richting van
de heer Remkes – in democratisch gelegitimeerde inbreng van andere landen
in het koninkrijk op de rijkswetgeving. Dit citaat van de heer L.F.M. Besselink
komt uit het Nederlands tijdschrift voor Europees recht. Ik overleg u graag
het precieze citaat en het tijdschrift ten behoeve van de Handelingen.
 
 
 Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat het tijdschrift ter
inzage wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Kamer.
 
 
 (Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal.)
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Besluitvorming in het Nederlandse parlement is voor het overgrote deel
gericht op Nederland. Dit rechtvaardigt niet dat inwoners van andere landen,
hoewel die landen tot het Koninkrijk behoren, met actief en passief kiesrecht
in hun eigen land daarnaast beide vormen van kiesrecht krijgen in Nederland.
Het Statuut voorziet in voldoende mate in borging van de betrokkenheid van
de staten bij besluitvorming over rijkswetten; ik citeerde zojuist daar al
anderen over.
 Dan kom ik toe aan de toekomst van de vijf eilanden. Het is in het voorgaande
al aangegeven: 2010 is een belangrijk jaar voor de toekomst van de vijf eilanden
die nu nog in formele zin het land de Nederlandse Antillen vormen. Krijgen
de staatkundige veranderingen daadwerkelijk inhoud? Wat eind 2010 de feitelijke
omstandigheden ook zijn, het land de Nederlandse Antillen is inmiddels zo
ver gedesintegreerd dat dit land geen toekomst meer heeft. Dat dienen allen
die politiek en maatschappelijk bij de veranderingen betrokken zijn, zich
nadrukkelijk te realiseren.
 Bij het plaatsen van een enkele kanttekening wil ik vooraf opmerken dat
het voor de CDA-fractie onomstreden is dat de bewoners in vrijheid hebben
kunnen beslissen over hun toekomst, inclusief onafhankelijkheid. Politieke
omstandigheden kunnen wisselen door verkiezingen of door wisselingen van de
politieke kleur van bestuurscolleges. Een eenmaal gemaakte keuze brengt echter
ook verplichtingen mee. Een eenmaal gemaakte keuze kan niet bij de eerstvolgende
bestuurlijke verandering onder het mom van zelfbeschikkingsrecht eenvoudig
worden ingewisseld voor een andere optie. Bij bestuurlijke kwaliteit hoort
ook continuïteit van de besluitvorming. De opvatting van een politieke
en/of wetenschappelijke elite, hoe belangwekkend ook, leidde als gevolg van
een voortdurende hernieuwing van oude discussies niet tot een door de bevolking
gewenste staatkundige verandering. Of is hier slechts sprake van een door
die politieke en/of wetenschappelijke elite gewenste verandering? Verbeteringen
van de leefomstandigheden van de bevolking, toch een van de leidende motieven
voor die veranderingen, zijn kennelijk ondergeschikt aan een discussie waarvan
de relevantie nog moet blijken.
 De laatste weken worden we weer geconfronteerd met de visies van allerlei
bekende en minder bekende, al dan niet zelfbenoemde, deskundigen. In het bijzonder
de legitimatie van het nieuwe referendum op Bonaire speelt hierbij een rol.
Het volkenrechtelijke zelfbeschikkingsrecht is hierbij uitgangspunt. De vraag
is echter of dit punt al niet lang geleden is gepasseerd. Uiteindelijk zijn
er, zo zou je kunnen stellen, in het kader van het volkenrecht drie keuzes
en/of vervolgstappen. Eén: je bent en blijft een kolonie. Twee: autonomie,
in dit geval binnen het Koninkrijk. Drie: onafhankelijkheid. De Nederlandse
Antillen hebben sinds 1955 het volkenrechtelijk zelfbeschikkingsrecht uitgeoefend
en verwerkt. Door het in werking treden van de statutaire rechtsorde hebben
de Nederlandse Antillen in de termen van resolutie 1541 een status bereikt
die zo ongeveer het midden houdt tussen vrije associatie met een andere staat
en integratie in een andere staat, maar die in ieder geval één
van de valide wijzen is waarop het volkenrechtelijk zelfbeschikkingsrecht
kan worden uitgeoefend. Een eenmaal gekozen status kan naar geldend volkenrecht
niet eenzijdig meer worden omgezet in een andere.
 Dit alles betekent niet dat de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen
niet een beroep op het zelfbeschikkingsrecht toekomt. Maar dit is een staatsrechtelijk,
geen volkenrechtelijk zelfbeschikkingsrecht, dat zijn oorsprong vindt in de
rechtsorde van het Koninkrijk, en waaraan de verschillende Koninkrijkspartners
jegens elkaar zijn gebonden. Ook dit was een citaat, voorzitter, in dit geval
een citaat van de heer Hoogers. Ik zal u de bron doen toekomen voor opname
in de Handelingen.
 
 
 Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat dit stuk ter inzage
wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Kamer.
 
 
 (Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal.)
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Kortom, hier geldt niet alleen de opvatting van één partij,
maar die van alle betrokkenen binnen het Koninkrijk. Deelt de staatssecretaris
deze visie? Is het vanuit dit standpunt dat zij in het laatste AO zonder terughoudendheid
verklaarde dat Bonaire slechts twee keuzes heeft, namelijk de keuze voor de
huidige uitwerking in een openbaar lichaam dan wel de keuze voor zelfstandigheid
buiten het Koninkrijk, ook al stelt de staatssecretaris dat wij alles over
vijf jaar toch weer gaan evalueren?
 Inzake Sint Maarten zou ik willen zeggen dat ik de staatssecretaris nog
wel houd aan de door mij ingediende motie die vorig jaar is aangenomen. Ik
ga ervan uit dat de staatssecretaris deze motie nog steeds uitvoert.
 Dan kom ik bij mijn laatste punt, het Brooks Tower Akkoord. Tot 15 december
hebben ongedocumenteerden in de Nederlandse Antillen de kans zich te laten
registreren om in aanmerking te komen voor een tijdelijke verblijfsvergunning
van een jaar. Daarvoor moeten zij wel originele papieren zoals paspoort en
bewijs van aankomst overleggen. Dat was althans zo, maar halverwege het spel
zijn de spelregels veranderd, omdat zich kennelijk onvoldoende mensen aandienden.
Het gaat hierbij om een regeling die betrekking heeft op degenen die voor
1 januari 2006 het land zijn binnengekomen. Bij de behandeling van de
begroting van het ministerie Justitie is dit punt nadrukkelijk aan de orde
geweest. De minister verwees voor een nadere gedachtewisseling, vooral gericht
op de controle en de uitvoering van het akkoord, naar de staatssecretaris
van BZK.
 De landen Aruba en de Nederlandse Antillen hebben strikte regels voor
de toelating en het verblijf van Europese Nederlanders in de landen en op
de eilanden. Discussie daarover achten regeringen en eilandbestuurders ongewenst.
Wel ontstaat grote, selectieve verontwaardiging als in Nederland wordt gesproken
over de toelating en het verblijf van kansloze jongeren. Dat getuigt niet
van een volwassen discussie over dit vraagstuk.
 Daarnaast tonen bestuurders van de eilanden, zeker ook van de BES-eilanden,
zich bezorgd over de mogelijke toestroom van Europese Nederlanders. Tegelijkertijd
is er wel sprake van een voortdurende stroom illegalen naar de eilanden. Het
zijn kennelijk bruikbare, goedkope arbeidskrachten. Immers, er lijkt geen
sprake van pogingen om deze toestroom te beperken. Wat wordt er gedaan aan
verbetering van de vreemdelingenketen en het tegengaan van mensensmokkel?
Is er sprake van het aanpakken van de zogenoemde belanghebbende?
 Na 2001 wordt 2009 opnieuw een jaar waarin men op de Nederlandse Antillen
overgaat tot het registreren van de zogenoemde ongedocumenteerden. Om hoeveel
personen gaat het naar schatting? Hoeveel van hen kunnen naar verwachting
uiteindelijk beschikken over geldige reispapieren naar Nederland? Hoewel daar
niet onmiddellijk sprake van is, kan niet volledig worden uitgesloten dat
op termijn een deel van hen de oversteek naar Nederland kan maken. Kan de
staatssecretaris uiteenzetten wat het beleid van de Nederlandse regering is
om deze mogelijke toestroom naar Nederland onmogelijk te maken? Wat wordt
er in de komende rijkswetgeving op dit punt geregeld?
 Wat is de situatie in het land Aruba als het gaat om de daar verblijvende
illegalen? Om naar schatting hoeveel illegalen gaat het in dit land? Is men
actief met het terugdringen van deze groep? Wordt ook hier gewerkt aan het
registreren van ongedocumenteerden? Of is er sprake van een actief en gericht
terugzendbeleid? Hoe voorkomt de Nederlandse regering dat de BES-eilanden
opstapeilanden worden voor Nederland? De toestroom van Curaçao, Aruba
en Sint Maarten naar deze eilanden dient adequaat onmogelijk te worden gemaakt.
Wat gaat het kabinet hieraan doen?
 Kan de staatssecretaris overigens aangeven hoe het gaat met de inburgering
op de Nederlandse Antillen en op Aruba?
 Hiermee ben ik gekomen aan het einde van mijn termijn.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De heer Van Bochove kan zich ongetwijfeld nog wel de aanhouding herinneren
van een aantal politiemensen die crimineel betrokken waren bij de mensenhandel
en de keten waardoor illegalen een verblijfsstatus kregen op Sint Maarten.
Dat is de huidige situatie. Hoe denkt de heer Van Bochove zelf dat we de keten
kunnen stoppen? Hoe zorgen we ervoor dat die mensen niet uiteindelijk met
een Nederlands paspoort naar Nederland komen? De heer Van Bochove stelt namelijk
allerlei vragen aan de staatssecretaris. Dat is terecht, maar ik wil graag
zijn mening horen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 In de eerste plaats vind ik dat mensen die zich bezighouden met het toelaten
van illegalen op de eilanden, moeten worden aangepakt, ongeacht de positie
waarin zij verkeren. In de tweede plaats vind ik dat er sprake moet zijn van
een adequaat en goed werkend terugstuursysteem. Mensen die van elders komen
en niet op die eilanden behoren te zijn, moeten worden teruggestuurd. Ik vind
dat op dat gebied actief moet worden opgetreden. De Nederlandse regering zou
de regeringen van de landen overzee daartoe nadrukkelijk moeten oproepen,
stimuleren en zo nodig, als zij daar behoefte aan hebben, bijstand verlenen.
In de derde plaats hebben wij heldere afspraken gemaakt. Als mensen eenmaal
daar mogen blijven na een bepaalde periode, kunnen zij ook een status krijgen.
Ik denk dat dit op zich goed is. Het gaat er natuurlijk om hoe je in het eerste
deel van de keten de problemen oplost en voorkomt dat mensen in het tweede
deel van de keten terechtkomen. Er zullen echter altijd mensen zijn die uiteindelijk
terecht, en met een verblijfsvergunning, op die eilanden mogen
blijven en uiteindelijk een Nederlands paspoort kunnen krijgen. Daar zijn
heel heldere regels voor. Dat die mensen dan ook naar Nederland kunnen reizen,
vind ik legitiem.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Dit vind ik nou juist weer zo jammer. Ik moet constateren dat het CDA
andermaal bezig is een generaal pardon te legitimeren. Ik heb het voorbeeld
van de twee politiemensen die bij mensenhandel betrokken waren, bewust aangehaald.
Dat vindt de heer Van Bochove erg, terecht, maar over het gevolg daarvan,
namelijk dat er 90.000 illegalen op de Antillen zijn, van wie een groot deel
op Sint Maarten, zegt hij: als die mensen uiteindelijk geregistreerd worden,
een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen en na drie tot vijf jaar een paspoort,
dan vind ik het meer dan normaal dat ze ook naar Nederland kunnen komen. Het
CDA is voor de zoveelste keer bezig een generaal pardon te pardonneren, met
als gevolg dat het in aantal misschien wel vier keer zo groot is als het pardon
dat het CDA bij het begin van deze kabinetsperiode heeft gepardonneerd. Ik
vraag mij af of de hardheid waarmee de heer Van Bochove zegt dat wij de mensenhandel
moeten aanpakken, inderdaad zo hard is. Uiteindelijk pardonneert hij het wel.
Hij staat het toe. Heeft dat geen aanzuigende werking? Het weerhoudt de illegalen
in de regio er niet van om straks met tienduizenden richting Sint Maarten
te gaan.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik heb er nu juist in mijn inbreng bij het kabinet op aangedrongen om
op het punt van het Brooks Tower Akkoord veel kortere klappen te maken. Ik
heb er nadrukkelijk op aangedrongen om alle mensen die daar niet horen te
zijn, dus die er illegaal zijn, weg te sturen. Nadrukkelijk heb ik gevraagd
hoe wij de maatregelen kunnen verbeteren, om te voorkomen dat die mensen daar
zijn. Als je al die maatregelen neemt en al die mensen die daar niet horen
weer terug laat gaan naar hun eigen land, dan moet je vaststellen dat er ongetwijfeld
ook mensen komen en zijn toegelaten die uiteindelijk gewoon aan de regels
die wij in dit Koninkrijk gesteld hebben, voldoen, en op basis daarvan aan
een paspoort en reispapieren kunnen komen. Dan maakt het niet uit of die mensen
in Nederland of op een van die eilanden zijn. Het gaat erom dat je aan de
criteria moet voldoen die wij in wet- en regelgeving hebben vastgelegd. Dat
betekent dat er in het begin van de keten veel beter, adequater en efficiënter
moet worden opgetreden.
 
 
 Dank u wel. De heer Van Raak wil nog een vraag stellen, maar hij aarzelt
alsof hij het niet goed weet. Dat ben ik niet helemaal van hem gewend. Vandaar
mijn aarzeling weer.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De voorzitter keek zo verwonderd dat ik een vraag wilde stellen, dat ik
zelf begon te twijfelen. Ik probeer namelijk een discussie te voeren met de
staatssecretaris over inkomsten en dat wil ik ook graag met de heer Van Bochove
doen.
 
 
 Nee, u kunt een vraag stellen aan de heer Van Bochove, maar ik wil geen
discussie met de staatssecretaris. Daarvoor hebt u de eerste termijn gehad.
Er is eventueel nog een tweede termijn.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik wilde even een inleiding op mijn vraag houden.
 
 
 Nee, ik wil dat u een vraag stelt.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik heb twee vragen voor de heer Van Bochove. Ten eerste gaan wij 1,5 mld.
aan schulden kwijtschelden. Wil de heer Van Bochove met mij de discussie aangaan
over inkomsten, bijvoorbeeld dat bedrijven op Sint Maarten belasting betalen?
Of zegt hij dat dit een verantwoordelijkheid is van Sint Maarten en de andere
eilanden, en vindt hij het helemaal niet erg om ons geld in een bodemloze
put te gooien? De eerste vraag betrof een illegale kwestie. Mijn tweede vraag
betreft een legale kwestie. In de speciale economische zones betalen allerlei
internationale bedrijven nauwelijks belasting. Zegt de heer Van Bochove nu
ook dat dit een aangelegenheid is van de eilanden en gooit hij zijn geld in
een bodemloze put? Of zegt hij dat dit ook een verantwoordelijkheid is van
de Nederlandse regering en de staatssecretaris?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 De bodemloze put spreekt mij totaal niet aan. Voor alle helderheid, wij
hebben een financieel toezicht ingesteld, waarbij nadrukkelijk is aangegeven
dat men met sluitende begrotingen moet komen. Er moeten adequate rekeningen
zijn aan het eind van het jaar et cetera. Op dat punt spreekt mij de bodemloze
put dus niet aan.
 De tweede vraag kan zo geformuleerd worden: vindt u dat de eilanden moeten
zorgen voor maximalisering van hun inkomsten? Het antwoord daarop is "ja",
dat moeten zij. De volgende vraag is of de Nederlandse regering dat moet doen,
of de besturen van de eilanden. Dat moeten de besturen van de eilanden, straks
van de landen, doen. Kan de staatssecretaris het nodige doen om dat te stimuleren?
Ja, dat kan en mag zij wat mij betreft ook. Het financieel toezicht draagt
daartoe ook al bij, wil je tot een sluitende begroting komen. En economische
zones? Die heb je ook in Europa. Op zichzelf is dat helemaal niet zo'n probleem.
De vraag is hoe je het daar organiseert. Dan zie je economische zones met
een nultarief voor bedrijven die daar al heel lang zitten. Wat mij betreft
kun je daar dikke vraagtekens bij zetten. Van mij mag je ook dat aanpakken.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat vind ik winst; nu zijn wij voor het eerst in discussie.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Helemaal niet, want ik houd dit betoog niet voor de eerste keer.
 
 
 Nee, mijnheer Van Bochove, een moment. De heer Van Raak is bezig om een
tweede vraag aan u te stellen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Nu zijn de heer Van Bochove en ik aan het discussiëren. De speciale
economische zones op Bonaire en Statia worden onderdeel van Nederland. Die
krijgen een nieuwe structuur. De staatssecretaris zegt dat wij daarvan een
douane-entrepot gaan maken, maar dat is een ordinaire truc. Wij krijgen straks
belastingparadijzen in Nederland. Is het CDA bereid om te zeggen dat wij daaraan
een eind moeten maken? Misschien hoeft men er niet net zo veel belasting te
betalen als in Nederland, maar wel iets meer, zodat de eilanden
zichzelf kunnen bedruipen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Dat laatste, dat die eilanden zichzelf kunnen bedruipen, vind ik weer
zo'n enorme overdrijving. Verder hoorde ik allerlei berichten van internationale
organisaties en politici en las ik in de Antilliaanse en Arubaanse kranten
over een geweldig hoongelach over het belastingparadijs Nederland. Laten wij
de zaken op dat punt zorgvuldig wegen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Laten wij dat dan ook aanpakken!
 
 
 Nee, mijnheer Van Raak, wij hebben afspraken. U hebt uw spreektijd verbruikt
in deze termijn.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik mag mijn antwoord misschien nog even afmaken.
 
 
 Vanzelfsprekend.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Het betekent helemaal niet dat je daar waar belastingen onvoldoende zijn,
te laag zijn, geen stappen moet zetten. Dat moet wel naar de maat der dingen
en de omstandigheden, maar dat zei de heer Van Raak zelf ook al.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik verbaas me, anders had ik niet geïnterrumpeerd. Ik verbaas me
erover dat krantenberichtgeving over het fiscale klimaat in Nederland door
collega Van Bochove als argument wordt aangehaald.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Nee, als constatering. Absoluut niet als argument, want ik vind het geen
argument.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Want het is bewust gemanipuleerde berichtgeving geweest.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik gebruik het niet als argument. Ik gebruik het als constatering om te
laten zien hoe wij naar elkaar kijken, de eilanden naar ons en wij naar hen,
als het over dat probleem gaat. Het gaat erom dat je naar de maat van de omstandigheden
een belastingklimaat hebt. Dat geldt daar en dat geldt ook hier.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Voorzitter. Een paar collega's vroegen mij waarom ik twintig minuten spreek,
maar dit is een buitengewoon belangrijk moment, gegeven het proces van staatkundige
hervorming en schuldsanering waar we voor staan. Dat is dan ook precies het
decor van deze begrotingsbehandeling. Dikke stapels wetgeving liggen ter behandeling
voor, het land Nederlandse Antillen is in ontmanteling terwijl er in januari
nog wel verkiezingen worden georganiseerd en op met name Bonaire is groeiende
onrust over verdeling van taken en bevoegdheden, met een mogelijk referendum
in het vooruitzicht. Naar analogie van de oude communistische strijdkreet
"hogere lonen, lagere prijzen" wil men daar meer autonomie, maar wel gelijke
voorzieningen. Dat is de situatie heel kort samengevat. 
 Ik zal er geen enkel misverstand over laten bestaan: Bonaire draait en
de staatssecretaris is op legitieme wijze bezig om uitwerking te geven aan
de afspraken die in het slotakkoord en eerder in het akkoord over de miniconferentie
zijn gemaakt. Dat laat onverlet dat je over de inhoud van de wetgeving met
elkaar van gedachten kunt wisselen, maar integraal onderdeel van Nederland
was toen wel het uitgangspunt. Ik voeg hier overigens direct een opmerking
aan toe. Als men daar een vrije associatie wil, heb ik daar geen principiële
bezwaren tegen, maar dan wel onder één conditie. Het betekent
niet onderdeel van Nederland, maar het betekent wel de eigen broek ophouden.
Uit twee werelden het beste halen, valt buiten mijn politieke realiteit. Die
keuze zal men dus moeten maken. Zolang er geen helder signaal komt dat men
echt iets anders wil, blijven wij in deze kern de staatssecretaris steunen,
maar principiële bezwaren zullen van mijn kant niet worden opgeworpen,
alleen wel onder de conditie die ik zojuist heb aangegeven.
 De staatssecretaris heeft tegen dit decor afgesproken dat op 10 oktober
2010 het proces moet zijn afgerond. Wetgeving moet klaar zijn, het land Nederlandse
Antillen moet zijn ontmanteld en men moet er feitelijk klaar voor zijn om
een zelfstandig land te worden, ook Curaçao en Sint Maarten. Ik wil
tegen dat decor toch even wat piketpalen slaan vanuit de principiële
positie van de VVD-fractie in dit proces. De vorige VVD-fractie heeft steun
gegeven aan het van november 2006 daterende slotakkoord, maar onder de uitdrukkelijke
conditie – de motie-Luchtenveld – dat er een bevredigende regeling
getroffen zou worden voor de toegang tot Nederland en de terugzending van
criminele Antilliaanse jongeren. Dit kabinet heeft er tot dusver wat mij betreft
alles aan gedaan om aan die conditie vooral niet te voldoen. Een door het
vorige kabinet ingediend wetsvoorstel werd van tafel gehaald. Een registratiesysteem
om die criminaliteit hier intergemeentelijk effectief aan te kunnen pakken,
ging onder Antilliaanse druk ook van tafel. De in voorbereiding zijnde rijkswet
personenverkeer is bij de Kamer nog onbekend. Het lawaai echter dat ook daarover
is ontstaan, doet voor het resultaat het ergste vrezen. Ik vrees dat het kabinet
ook hier slappe knieën zal blijken te hebben. Ik hoop dat de staatssecretaris
mijn vrees kan wegnemen. Het kabinet toonde ook slappe knieën toen het
ging om de financiële kant van de zaak en het afweek van het slotakkoord
door 2005 als financieel ijkmoment voor de BES-eilanden los te laten. Het
tot dusver ontbreken van een effectieve regeling op het terrein van het personenverkeer
maakt dat het enthousiasme van de VVD-fractie voor deze hele operatie de afgelopen
tijd stevig is gedaald.
 Het klemt temeer tegen de achtergrond van het besluit op de Nederlandse
Antillen om in het kader van de zogenaamde Brooks Towerregeling 90.000 illegalen
een tijdelijke verblijfsvergunning te geven. De nieuwe Arubaanse minister-president
Eman heeft in onze richting al aangekondigd hetzelfde voornemen te hebben.
Men zal gedacht hebben: Nederland een generaal pardon, dan wij ook. Wie wind
zaait, zal storm oogsten. In de antwoorden op de schriftelijke vragen wordt
gezegd dat niet bekend is om hoe veel illegale vreemdelingen het gaat en dat
de kans op doorreis naar Nederland gering is. Voorzitter, die kans moet nul
zijn! Welke garanties worden in dat opzicht geboden? Welke garanties worden
er geboden dat vanaf nu wel wordt opgetreden tegen illegaal verblijf? De antwoorden
overtuigen namelijk niet. Ik citeer: er zal stevig worden opgetreden.
Tot dusver was dat dus niet aan de orde. Ik snap dat allemaal wel. Ik denk
dat het met de arbeidsmarkt te maken heeft. Met name een stevige sturing van
de kant van de besturen is aan de orde. Welke garantie is er dat dit in de
toekomst wel gebeurd?
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Om met die laatste opmerking te beginnen: volgens mij is er geen enkele
garantie. Dat blijkt telkens weer. Wat vindt de heer Remkes van het idee om
van de Antillianen te eisen dat al die geregistreerde illegalen bij Nederland
bekend worden en dat wij die illegalen ook gaan registreren als mensen die
in de toekomst nooit, maar dan ook nooit, een Nederlands paspoort zullen krijgen?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Mijn vraag was dus om die reden gericht tot de staatssecretaris. Ik heb
die vraag niet voor niets gesteld. Dit is in principe een autonome bevoegdheid
van de nieuwe landen, ook nu. Ik stel mijn vraag natuurlijk niet voor niets.
Ik wil weten of er ook maar enige kans is dat de maatregel die getroffen is
op de Nederlandse Antillen en de maatregel die men op Aruba kennelijk nog
van zins is uit te voeren, leiden tot toestroom naar Nederland. Ik vind dus
dat die kans uitgesloten moet zijn.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik ben het geheel met de heer Remkes eens. Ik wil wel graag dat hij met
mij meedenkt over de mogelijkheid dat je niet alleen de voordeur moet bewaken,
maar ook de achterdeur. Stel dat wij het in de strategie niet kunnen overlaten
aan de Antillianen? Dan zullen wij moeten bekijken hoe wij dat zelf kunnen
regelen. Dan is er maar één ding: het weren van Antillianen
in Nederland.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb mijn opmerking over personenverkeer niet helemaal voor niets gemaakt,
en ik stel de vraag over deze regeling nu ook niet voor niets. Ik vind dat
de staatssecretaris een geloofwaardig verhaal moet hebben dat dat risico is
gereduceerd tot nul. Ik vind dat deze maatregelen in ieder geval qua timing
buitengewoon ongelukkig zijn. Men realiseert zich kennelijk niet – daarin
verschillen collega Brinkman en ik waarschijnlijk niet van mening –
welke gevoeligheden dat hier in dit land oproept.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 U zegt dat het risico moet worden teruggebracht tot nul. Hoe ziet u dat?
U zult toch met mij delen dat er op de Antillen, net als in Nederland, een
bepaald toelatingsbeleid bestaat? Volgens de wetgeving van het Koninkrijk
kunnen mensen op een bepaald moment, hetzij in Nederland, hetzij op de Antillen
en Aruba, wel een Nederlands paspoort krijgen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Het risico dat er als gevolg van deze maatregel effecten voor Nederland
ontstaan, moet tot nul worden gereduceerd. Ik verwacht van de staatssecretaris
dat zij daarover een geloofwaardig, overtuigend verhaal heeft. Ik heb verwezen
naar de schriftelijke antwoorden, en zou het op prijs stellen als in dit debat
hierover nadere duidelijkheid ontstaat, want dit is voor de VVD-fractie een
belangrijk punt. Ik heb begrepen dat dat ook voor de CDA-fractie geldt. Laten
we samen proberen dat een beetje fatsoenlijk in het gareel te brengen! 
 Over de eerste wetgevingsronde, betrekking hebbend op de BES-eilanden,
maak ik nu een paar opmerkingen om de staatssecretaris een voorwaarschuwing
te geven. Ik zal proberen om duidelijk te maken wat ons op een paar hoofdlijnen
niet zint. Op het terrein van de sociale zekerheid en de zorg blijft mist
hangen over de koers van het kabinet. Wij willen de financiële consequenties
kunnen doorgronden, en willen de kans op het ontstaan van ongewenste immigratiestromen
minimaliseren. Ik doel op de kans dat er bijvoorbeeld migratiestromen ontstaan
vanuit Haïti naar Sint Eustatius of Saba, dichtbij gelegen, of vanuit
Curaçao naar Bonaire. Wat ook ontbreekt, is een integrale financiële
plaat. Wat zijn voor ons land rijksbreed de kosten, en wat zijn de fiscale
opbrengsten? Dit is een zeer aanvechtbaar fiscaal stelsel, ook waar het gaat
om mogelijke effecten in de richting van Curaçao. Het kiesrecht van
de leden van de eilandsraden voor de Eerste Kamer staat, als wij het goed
zien, op zeer gespannen voet met de Grondwet. Voor de VVD-fractie is dat in
combinatie met het actief kiesrecht voor niet-Nederlanders voor de eilandsraadverkiezingen,
niet-Nederlanders die vijf jaar op de eilanden of elders in Nederland hebben
gewoond, niet acceptabel.
 In de slotverklaring was in 2006 op met name praktische gronden afgesproken
dat het uitgangspunt zou zijn dat op de BES-eilanden de bestaande Antilliaanse
wetgeving voorlopig van kracht zou blijven. Het kabinet vult dit nu tamelijk
willekeurig in, terwijl enig perspectief ontbreekt wanneer welke Nederlandse
wetgeving op de BES-eilanden van toepassing zal zijn. Er staat geen stip aan
de horizon. Laat ik in enkele opzichten nu al volstrekt duidelijk zijn: het
is voor de VVD-fractie niet aanvaardbaar dat abortus en euthanasie in een
toekomstig deel van Nederland strafbaar blijven, en dat het homohuwelijk niet
mogelijk is. Daar willen wij geen verantwoordelijkheid voor nemen, en daar
moet de regering geen verantwoordelijkheid voor willen nemen. Dat is ten principale
niet verdedigbaar. Ook niet verdedigbaar is dat dit kabinet de noodzakelijke
grondwetswijziging op de lange baan schuift en daarmee verantwoordelijkheid
neemt voor een situatie die, zacht gezegd, schuurt met onze Grondwet. Dus
naar onze opvatting moet de eerste lezing nog in deze kabinetsperiode plaatsvinden.
Dan moet het kabinet haast maken, want ik voorzie dat de dagen van dit kabinet
zo in dit komende voorjaar toch wel redelijk geteld zijn, gelet op een aantal
politieke processen die ik voor mij zie. De tweede lezing moet dan door een
volgend kabinet plaatsvinden. Ik zegt dit alles nu al in alle duidelijkheid
omdat, wil de staatssecretaris de VVD-fractie aan boord houden van deze BES-operatie
...
 
 
 Een moment, de heer Van Bochove voelt zich door u aangesproken.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Waar de Raad van State een andere opvatting heeft neergelegd, heb ik toch
nog wel een vraag. Ik ga er overigens van uit dat de verkiezingen in mei 2011
zijn. In dat opzicht zit ik dus niet helemaal op dezelfde lijn als de heer
Remkes, maar dat zal hij begrijpen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Koffiedikkijkerij, hè.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Uiteraard. Dat geldt ook voor u.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ja, dat geldt voor mij ook.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 En zo houden wij elkaar lekker bezig. Waar het om gaat, is het volgende.
Begrijp ik nu goed dat u het hele proces van staatkundige verandering wilt
stopzetten? Zegt u dus: dat gedesintegreerde land laten wij nog maar bestaan
totdat wij in Nederland die tweede grondwetswijziging hebben gehad? Ik stel
die vraag onder verwijzing naar de opvatting van de Raad van State.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Nee, dat zeg ik niet. Ik ben het volstrekt met de Raad van State eens
dat het kabinet veel te terughoudend is om de grondwetswijziging pas te willen
entameren na het proces van evaluatie. Het kabinet zal dat nu moeten entameren.
Dat betekent helemaal niet dat de andere processen moeten worden stopgezet.
Mijn punt is alleen dat die periode van grondwettelijke schuring zo kort mogelijk
moet zijn. Als ik kijk naar de nadere reactie van het kabinet, in de zin dat
een aangepaste Grondwet dan pas in 2020 of nog later aan de orde zou kunnen
zijn, acht ik dat niet verdedigbaar. Mijn redeneerlijn in dit opzicht loopt
dus volstrekt parallel met de redeneerlijn van de Raad van State.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Op dat punt kun je een aantal kritische vragen stellen. Die zal ik bij
de schriftelijke inbreng bij het desbetreffende wetsvoorstel ook zeker stellen,
maar toch nog even voor alle helderheid het volgende. Wij zitten nu in een
proces van staatkundige verandering. Het zou kunnen zijn dat je aan het eind
van het komend jaar van de BES-eilanden openbare lichamen maakt van Nederland.
Daar bent u niet tegen; dat mag wat u betreft gebeuren, maar het kabinet moet
sneller zijn met de grondwetsherziening. Heb ik u dan zo goed begrepen?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Dan hebt u mij heel goed begrepen. Ik zal het nog wat sterker zeggen.
Voor de beoordeling van de VVD-fractie is relevant of dit kabinet in deze
kabinetsperiode komt met een voorstel om de Grondwet te wijzigen, zonder dat
dit consequenties heeft voor de andere wetgeving. Ik begrijp uw punt namelijk
wel.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Elke keer als wij een debat hebben wordt het wensenlijstje waaraan voldoen
moet worden groter voordat de VVD kan blijven instemmen met het staatkundige
proces. Nu is het bijna sinterklaas waarbij je weet dat je nooit alles krijgt
wat er op je lijstje staat. Mijn eerste vraag is dan ook wat voor de VVD heel
relevant is.
 Als aan het wensenlijstje van de VVD niet tegemoet wordt gekomen en de
meerderheid van de Kamer het met de VVD eens is en zegt "wij stoppen ermee
want aan deze voorwaarden wordt niet voldaan", dan is mijn vraag wat er volgens
u dan wel moet gebeuren.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb zo-even een paar vragen gesteld die gericht zijn op het verkrijgen
van nadere informatie, zoals op financieel gebied. Daarnaast heb ik een aantal
heel principiële piketpaaltjes geslagen waar het gaat om bijvoorbeeld
de thema's homohuwelijk, abortus en euthanasie. Thema's die wij per se inhoudelijk
geregeld willen hebben. Wat voor de VVD als constitutioneel ingestelde partij
van wezenlijk belang is, is de grondwettelijkheid van deze operatie. Ik heb
collega Van Bochove goed begrepen. Ik wil iedere suggestie wegnemen dat grondwetswijziging
voor mij betekent dat bijvoorbeeld het wetgevingsoverleg of de parlementaire
afhandeling van de BES-wetgeving zal moeten worden opgehouden. Dat is niet
aan de orde, maar ik vind wel dat het kabinet de intentie moet uitspreken
om die twijfel in ieder geval weg te nemen. Als het kabinet dat in eerste
termijn niet klip-en-klaar doet, zal ik in tweede termijn met een motie komen.
Over politieke bestuurders, pensioenleeftijd en dergelijke kunnen we ook nog
een aantal opmerkingen maken, maar dat voert nu te ver. Ik kan mij niet voorstellen
dat de sociaaldemocraten op deze punten achterblijven. Volgens mij vinden
uw fractie en de VVD-fractie elkaar op die punten. Het is dus ook een vraag
van politieke bereidheid.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik weet dat we elkaar vinden op de punten van het homohuwelijk, euthanasie
en abortus. Daar kom ik straks zelf op terug. Mijn principiële vraag
blijft echter staan. We hebben hier tijdens een vragenuurtje eens de vertoning
gehad dat de VVD tussen neus en lippen door de stekker min of meer uit het
staatkundige proces trok. In de commissievergadering komt u daar ook steeds
op terug. Het lijstje wordt alleen maar langer en langer, want op het lijstje
van Luchtenveld stonden twee punten, maar u hebt er wel 20. Dat mag allemaal,
want dit is ook een democratisch proces, maar ik wil wel duidelijkheid van
u. U trekt de stekker er dus niet uit. Als u dat wel doet omdat aan uw wensen
niet wordt voldaan, wat is dan het alternatief van de VVD? Daar ben ik zo
benieuwd naar. Wat gaat er dan gebeuren met de BES-eilanden, Curaçao
en Sint Maarten? Dat zou ik van u willen weten.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb er ten aanzien van de BES-eilanden eigenlijk nooit enige twijfel
over laten bestaan dat wij weinig alternatieven zien voor het verhaal dat
nu op tafel ligt. Dat is altijd mijn verhaal geweest en dat is ook vanavond
mijn verhaal, maar de wetgever is hier wel aan bod. Bij de BES-wetgeving heeft
de wetgever de volle verantwoordelijkheid. In dat kader spreek ik hier. Ik
heb echter ook een opmerking gemaakt over het alternatief dat wij de laatste
tijd horen vanuit Bonaire. Ik heb daar niet voor niets direct mijn kanttekening
bij geplaatst. Ik ga straks nog in op Curaçao en Sint Maarten, maar
ik heb in het verdere en ook in het recentere verleden wel eens opmerkingen
gemaakt over een gemenebestachtige ontwikkeling. Daar sta ik nog steeds volop
achter en daar doe ik niets aan af. Ik zal straks aangeven wat mijn opvattingen
zijn over een paar kernpunten van de rijksconsensuswetgeving die op tafel
ligt. Ik vind sommige dingen mooi en ik vind sommige dingen helemaal niet
mooi, maar dat is toch onze verantwoordelijkheid? Ik lees ook de verhalen
die vanuit Curaçao van de rapporteur komen. In sommige opzichten zit
daarin de suggestie verpakt dat de Tweede Kamer in termen van amendering en
inhoudelijke wensen haar mond dicht moet houden. Daar ben ik het principieel
totaal mee oneens.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 U hebt dus geen alternatief, want u geeft mij geen antwoord.
 
 
 Nee, mevrouw Van Gent. We hebben een heldere afspraak gemaakt:
twee rondes. U hebt uw beurten op dit punt verbruikt.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Luister en vermaak u! U krijgt dat antwoord!
 
 
 U gaat u ook vermaken, mijnheer Remkes. U hebt dingen losgemaakt, want
een reeks collega's heeft zich gemeld.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 In aansluiting op mevrouw Van Gent: dat alternatief heb ik inderdaad nog
niet gehoord, maar u hebt het steeds over de grondwetswijziging en u doet
een paar voorstellen over wat in de Grondwet eigenlijk zou moeten worden veranderd.
Welke plek heeft het Statuut hier dan nog? Wat is de rol van het Statuut?
U haalde zojuist de Raad van State aan. Dan kan ik mij niet voorstellen dat
u het Statuut voorbijloopt.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik vind dat het advies van de Raad van State qua grondwettelijke toetsing
tekortschiet. Laat ik die harde kritiek hier dan maar eens een keer hebben
op ons belangrijkste adviesorgaan. Ik heb een vermoeden wat de achtergronden
ervan zijn. De Raad van State zegt echter ook: het schuurt, het is op zijn
minst discutabel of die BES-operatie zich wel verdraagt met onze Grondwet.
Daarom adviseert de Raad van State om in deze kabinetsperiode een grondwetswijziging
te entameren. Daarnaar heb ik goed gekeken en de argumenten van de Raad van
State vind ik op dat punt overtuigend.
 Dan de relatie tussen de Grondwet en het Statuut. Het kabinet heeft aangekondigd
dat in de rijkswet voor de aanpassing van het Statuut de gronden geslagen
zouden worden voor afwijkingsbevoegdheden. Daar heb ik goed naar gekeken en
het is ronduit teleurstellend. Het kabinet is er niet echt in geslaagd. Mede
tegen die achtergrond maak ik mijn opmerkingen nu.
 Een tweede punt is dat college Leerdam niet zal kunnen ontkennen dat de
leden van provinciale staten de leden van de Eerste Kamer kiezen en dat eilandsraden
niet hetzelfde zijn als provinciale staten. Collega Leerdam kan evenmin ontkennen
dat het altijd de bedoeling is geweest dat niet-Nederlanders geen invloed
zouden hebben op de samenstelling van de Eerste Kamer. Dat is destijds nadrukkelijk
aan de orde geweest in het proces om aan niet-Nederlanders het kiesrecht voor
gemeenten toe te kennen. Met name vanuit nationaliteitsoverwegingen en overwegingen
van buitenlands beleid is dat altijd buiten haken gezet. Ik signaleer ten
principale dat in deze constructie die invloeden wel binnen worden gehaald.
Daartegen heb ik fundamentele bezwaren. Daar gaat het de VVD-fractie om.
 Een derde punt. Mijn voorspelling is dat als je er niet in slaagt om grondwettelijk
dan wel statutair op een goede wijze te formuleren welke afwijkingsronden
er binnen Nederland kunnen zijn, je hard botst met artikel 1 van de Grondwet.
Dat is een consequentie die volgens mij ook de PvdA-fractie niet over zich
af moet willen roepen.
 
 
 Mijnheer Leerdam, uw laatste.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Voorzitter, het is tweeledig. Het eerste punt is dat ik heb gevraagd of
het Statuut boven de Grondwet gaat. De heer Remkes heeft daarop enigszins
via een U-bochtconstructie antwoord gegeven. Het tweede punt wil ik direct
aan hem vragen: gebruikt u dit moment eigenlijk niet gewoon om nogmaals te
onderstrepen dat u alleen de gemenebestconstructie wilt en eigenlijk niks
anders?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Nee, dat doe ik nou juist niet. Ik geef mijn opvattingen over de BES-wetgeving
die momenteel op tafel ligt, en die zijn op een aantal punten inderdaad principieel.
Verder noem ik de veranderingen die naar mijn mening moeten plaatsvinden.
Dat is volgens mij de normale verantwoordelijkheid van de leden van deze Kamer
zoals wij hier bij elkaar zijn. Mijn opvattingen over de BES-eilanden staan
ook min of meer los van mijn opvattingen over gemenebestachtige relaties.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ook mij bekruipt het gevoel dat de heer Remkes een heel andere inrichting
van het Koninkrijk ambieert, maar dat even ter zijde. In het transitieakkoord
staat al dat de Nederlandse wetgeving gefaseerd wordt ingevoerd op de BES-eilanden.
Waarom komt hij nu met allerlei voorwaarden, "deze wetgeving wel en die niet"?
Ik hoor graag waarom hij dat doet. Welke criteria heeft hij om te bepalen:
ik wil in ieder geval dat per 10-10-'10 deze Nederlandse wetgeving is ingevoerd?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Dat laatste heb ik in elk geval niet gezegd, maar daar kom ik zo nog even
op terug. Ik wil toch even herinneren aan een motie die ik vorig jaar heb
ingediend en die toen door een vrij stevig deel van de oppositie werd gesteund.
Die motie had betrekking op het Statuut. Ik heb daarin geprobeerd om een paar
principiële opvattingen aan te geven die raken aan de toekomstige ontwikkelingen.
 Ik lees wetgeving. Ik lees in de wetgeving die ons wordt voorgelegd dat
de BES-eilanden onderdeel worden van Nederland. Ik zie tegelijkertijd dat
het kabinet – in sommige opzichten verklaarbaar, maar in andere opzichten
wat minder – keuzes maakt wat betreft de delen van onze wetgeving daar
van toepassing zijn en de delen die dat niet zijn, die gebieden betreffen
waar Antilliaanse wetgeving van toepassing blijft. Ik lees dat een aantal
arbitraire zaken buiten beschouwing wordt gelaten. Ik begrijp dat politiek
allemaal wel, maar geef mij de vrijheid om te zeggen dat ik het daar niet
mee eens ben. Ik vind het niet verdedigbaar dat een aantal wat mij betreft
heel fundamentele rechten straks in ons Europese deel van Nederland wel van
toepassing zijn en in het Caribische deel van Nederland niet. Ik heb net de
onderwerpen genoemd. Dat is volgens mij een normaal politiek debat en daar
zijn wij hier voor ingericht. De heer Van der Staaij zal het op dit punt ongetwijfeld
ook niet met mij eens zijn en ook dat kan ik duiden. Ik sta hier voor de liberale
fractie en dit zijn wezenlijke waarden voor de VVD-fractie.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik heb nog een andere vraag. Het heeft heel duidelijk in het transitieakkoord
gestaan en toen had de heer Remkes kunnen aangeven waar zijn prioriteiten
liggen. Ik vraag hem hoe lang Nederland erover heeft gedaan om juist wat betreft
deze onderwerpen, namelijk euthanasie, abortus en homohuwelijk, dit soort
wetgeving in te voeren? Is het dan niet denkbaar om bepaalde eilanden de mogelijkheid te geven om zich te ontwikkelen? Je zou je elk geval gezien de eigenheid
van de culturele achtergrond moeten afvragen of je dergelijke wetgeving wel
moet invoeren. Het is niet iets nieuws. Het stond al in het transitieakkoord.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik hoorde mevrouw Van Gent net al het juiste antwoord roepen, namelijk:
te lang. Het heeft in Nederland te lang geduurd. Wij hebben te lang waar het
gaat om bijvoorbeeld abortus wat mij betreft volstrekt ontoelaatbare praktijken
in dit land gehad. Ja, te lang. Ik wil nu dus goed regelen dat dit in een
deel van Nederland vanaf de start op een goede wijze wordt geregeld. Ik kan
daar geen ander antwoord op geven. Mevrouw Ortega vraagt mij nu waarom ik
dat niet eerder heb gezegd. Even voor de duidelijkheid, de wetgeving was een
jaar geleden bij deze gelegenheid, bij de begrotingsbehandeling, nog niet
bekend. Zij heeft de inbrengen voor het verslag waarschijnlijk ook wel gelezen.
Daarin laat ik geen enkel misverstand over dit thema bestaan, dus dit kan
niet nieuw zijn.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ik wil even ingaan op hetzelfde thema. Laat ik allereerst stellen dat
ik de constitutionele zorgen van de heer Remkes voor een heel belangrijk deel
deel. Laat daarover geen misverstand bestaan. Wat mij wel verbaast is dat
onderwerpen abortus, euthanasie en homohuwelijk nu ook bijna een constitutionele
status lijken te krijgen bij hem. Ik kom dan toch even terug op het punt dat
mevrouw Ortega zo-even al even noemde: vijftien jaar geleden was de VVD-fractie
in dit huis nog helemaal geen onverdeeld voorstander van het homohuwelijk
en nu zou het ineens als basis van de beschaving bij het begin van de nieuwe
constructie verplicht moeten zijn voor ook die gebieden. Hoe verdedigt de
heer Remkes dat?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb er in de tweede VVD-fractie waarin ik zat, dat was de fractie 1994-1998,
op een heel actieve wijze aan bijgedragen dat wij het initiatiefwetsvoorstel
dat toen op tafel lag vanuit de D66-fractie – dat was meen ik van mijn
latere collega Van Boxtel – zouden steunen. Daaraan is toen ook actief
bijgedragen door mijn toenmalige collega, mevrouw Van der Stoel. Uiteraard
vindt er binnen een politieke partij discussie plaats. Dat geldt ook voor
de VVD en daarmee prijs ik mij gelukkig. Ik heb altijd op die wijze in het
debat gestaan, want ik hecht eraan dat mensen keuzemogelijkheden hebben in
hun leven. Dat is voor mij de belangrijkste drive.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Gelet op de gevoeligheid van deze onderwerpen, hecht de SGP-fractie juist
aan keuzemogelijkheden voor die gebieden. Dat is een tegengestelde benadering
waarop ik in mijn termijn terugkom.
 Waarom noemde de heer Remkes niet de opheffing van het bordeelverbod?
Dat is immers ook een liberale verworvenheid waarvan wij nu zo veel ellende
hebben.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik stel politieke prioriteiten. Die mevrouw die onder rare omstandigheden
zwanger is geworden en die de zwangerschap wil beëindigen, staat net
iets hoger in de ranking dan die mevrouw die haar lichaam voor een paar dollarcenten
verkoopt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Mijn eerste vraag aan de heer Remkes heeft betrekking op het Statuut.
Dat wordt over het algemeen boven de Grondwet geplaatst, maar daarmee ben
ik het absoluut niet eens. Ook een aantal staatsrechtsgeleerden is het daarmee
niet eens. Ik denk dat het Statuut gezien moet worden als een regeling tussen
landen binnen het Koninkrijk. Is de heer Remkes het daarmee eens? Zo ja, betekent
dit ook dat wij hiertoe zelfstandig een grondwetswijziging kunnen bewerkstelligen?
 De heer Remkes sprak weer over het gemenebest. Daarover hebben wij het
volgens mij een halfjaar of driekwart jaar geleden ook gehad. Er zijn twee
voorbeelden van een gemenebest met de intentie dat die landen volledig onafhankelijk
zijn. Dat zijn voorbeelden naar mijn hart. Die visie deelt de PVV. Graag zou
ik in de toekomst met de eilanden op die grond een verhouding afspreken. Het
zou mooi zijn als de heer Remkes dezelfde visie had, namelijk totale onafhankelijkheid
voor de eilanden.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik constateer ook dat niet alle wetenschappers het eens zijn over het
feit dat het Statuut boven de Grondwet wordt geplaatst. Eerlijk gezegd vind
ik dat niet echt relevant voor de vraag die wat mij betreft aan de orde is.
Het kabinet heeft een poging gedaan om in het Statuut dat onderscheid als
grondslag te definiëren en heldere criteria te formuleren, maar ik constateer
dat het daarin niet is geslaagd. Ik zeg dus met des te meer overtuiging dat
je in ieder geval de Grondwet moet aanpassen. Volgens mij sluit die redenering
precies aan bij die van de heer Brinkman.
 Wij hebben inderdaad vaker gediscussieerd over het gemenebest en de ontwikkelingen
op dat terrein. Vorig jaar steunde de heer Brinkman mijn motie niet die tot
doel had, die banden van het Koninkrijk aan de hand van een verdergaand gewijzigd
statuut losser te maken. Tijdens het debat over deze kwestie heb ik gezegd
dat ik van mening ben dat het Koninkrijk in ieder geval de verantwoordelijkheid
moet behouden op de terreinen rechtshandhaving, territoriale integriteit –
noem het maar defensie – en noodhulp. Verder moet het Koninkrijk de
verantwoordelijkheid behouden als het gaat om nationaliteitsvraagstukken.
Het nemen van een beslissing over het afscheid nemen van het huidige gemenebest,
ligt buiten mijn horizon, als dat al kan. Ik wil daaraan tegelijkertijd toevoegen
dat ik hoop dat Curaçao en Sint Maarten de zaken op het terrein van
de rechtshandhaving in de toekomst zelf op eigen kracht op een goede manier
voor elkaar zullen kunnen brengen. Deze verantwoordelijkheid hoort ten principale
bij de eilanden zelf te liggen. Ik constateer echter dat dit nog niet het
geval is. Uit een oogpunt van het gegeven dat wij hierop internationaal kunnen
worden aangesproken, houden wij op dit gebied daarom een zekere verantwoordelijkheid.
Dat is de positie waarmee de VVD ten principale in deze discussie staat.
 
 
 De heer Brinkman, uw tweede keer.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De heer Remkes en ik zijn het met elkaar eens over het Statuut. Met andere
woorden: wij kunnen hier de Grondwet wijzigen en wat betreft het Statuut hebben
wij niets met gelijkheid te maken. Wij wijzigen de Grondwet. En daarmee uit.
Dat ben ik helemaal met de heer Remkes eens. Als ik de heer Remkes
heb beluisterd en straks naar de staatssecretaris zal luisteren, hoor ik alleen
maar kleine accentverschillen. Ik heb het gevoel dat de heer Remkes bezig
is om op twee paarden te wedden. Hij vertroebelt de discussie door weer te
verwijzen naar zijn steun voor een gemenebest. Daarmee insinueert hij dat
hij graag zou zien dat alle eilanden onafhankelijk zouden worden. Maar als
ik de heer Remkes ernaar vraag, blijkt dat hij helemaal niet wil dat de andere
eilanden onafhankelijk zouden worden. Sterker nog, hij vertelt precies het
verhaal dat de staatssecretaris straks ook gaat vertellen. Hij schaart zich
achter het beleid. Wat dat betreft, is hij geen haar beter.
 
 
 Wat is uw vraag?
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Dat vraag ik mij ook af, voorzitter.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Vanuit politiek oogpunt kan ik mij wel voorstellen wat collega Brinkman
betoogt en dat hij het op deze wijze zegt. Ik meen dat ik vorig jaar bij deze
gelegenheid glashelder ben geweest. Ik heb toen precies gedefinieerd in welke
richting het Statuut zich naar mijn mening zou moeten ontwikkelen zonder in
absurde, niet te realiseren scenario's zoals Marktplaats.nl terecht te komen.
Dat is onze verantwoordelijkheid als parlementariërs. Ik probeer zelf
altijd een realistisch scenario voor ogen te hebben. Wij moeten kijken wat
wel en niet mogelijk is en welke opties wij wel hebben en welke niet. Daarvoor
sta ik hier. Als de heer Brinkman dat zegt, heeft hij inderdaad gelijk.
 
 
 De heer Remkes vervolgt zijn betoog.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Voorzitter. Dat zal ik doen.
 Ik heb al deze opmerkingen gemaakt om de staatssecretaris in de gelegenheid
te stellen de VVD-fractie binnenboord te houden bij de BES-operatie. In een
enkel opzicht wil ik ook duidelijkheid bieden met betrekking tot de consensusrijkswetgeving
die aan de orde is, in het bijzonder ten aanzien van de rechtshandhavingsketen
en het Statuut. Naar mijn mening is het financieel toezicht redelijk geregeld.
De staatssecretaris weet dat de grote soepelheid van het kabinet met betrekking
tot het schrappen van de aanwijzingsbevoegdheid van de minister van Justitie
als minister voor het Koninkrijk ons als een graat in de keel steekt. Ik druk
mij dan nog vriendelijk uit. Ik zeg er maar bij dat ik deze buigzaamheid met
name van de minister van Justitie niet had verwacht, mede gelet op zijn eigen
verleden op dit dossier.
 Juist tegen die achtergrond was onze verwachting van het wetsvoorstel
inzake de politieorganisatie dat optimale condities zouden worden geboden
om met name de grote grensoverschrijdende criminaliteit – drugs, mensenhandel,
witwassing – effectief te kunnen aanpakken. Het resultaat is echter:
drie veel te kleinschalige korpsen. Het BES-korps is er voor een kleine 20.000
inwoners, met Bonaire op bijna 900 kilometer afstand van Saba en Sint Eustatius.
Die versnippering wordt opgeleukt door een gemeenschappelijke voorziening
die niets om het lijf heeft. De directeur heb ik eerder gekwalificeerd als
"generaal zonder leger". Dit voorstel barst van de compromissen. Van een effectief
opsporingsapparaat zal geen sprake zijn. In mijn opvatting zal het bestaande
RST het hart van die gemeenschappelijke voorziening moeten zijn. In het wetsvoorstel
blijft dit totaal onduidelijk. Wat de VVD-fractie betreft, klemt dit temeer
daar de rechtshandhaving juist een van de grote zorgenkinderen in de West
is. Daarop worden wij, zoals ik zojuist al zei, internationaal aangesproken.
Het moge duidelijk zijn dat het voor de VVD-fractie onmogelijk is om dit,
toegespitst op dit specifieke punt, politiek mee te maken. Hieraan zal dus
echt iets moeten veranderen.
 Een ander fundamenteel probleem van het pakket dat nu bij de Tweede Kamer
ligt, betreft de consensuswet inzake het Statuut. Ik waardeer het in de staatssecretaris
dat is toegezegd dat er in 2010 een brief van de staatssecretaris komt over
met name de waarborgfunctie. Ik vind het prima dat er allemaal symposia georganiseerd
worden. Als ik kijk naar de politieke werkelijkheid, naar het proces en naar
alle gevoeligheden die er liggen, vrees ik echter dat het momentum om dat
te doen voorbij is. Dat is mijn grote vrees. In politieke zin is dit een verwijt
in de richting van de staatssecretaris.
 Ik kom op de datum 10-10-2010. In de slotverklaring was, heel kort samengevat,
de boodschap: de boel moet op orde zijn alvorens sprake zal zijn van omvorming
tot zelfstandige landen. Later is dat een aantal keren herhaald. Over Sint
Maarten was de Kamer vorig jaar glashelder. De verwachting dat Sint Maarten
klaar zou zijn, was veel en veel te optimistisch. Daarover is een motie aangenomen.
Nu worden ons met lap- en plakmiddelen toetsingscommissies en papieren aanwijzingsbevoegdheden
van de rijksministerraad als doekjes voor het bloeden aangereikt om deze draai
te verdoezelen en te verzachten. Dit plan B is voor de VVD-fractie een brug
te ver.
 Ik trek twee conclusies. In de eerste plaats: qua wetgeving is er wat
mij betreft nog een aantal zeer harde noten te kraken. In de tweede plaats:
10-10-2010 is niet heilig en, zo voeg ik eraan toe, zeker voor Sint Maarten
niet haalbaar. Die koers moet dus worden bijgesteld.
 Ik kom op mijn slotopmerkingen.
 
 
 U weet dat u door uw tijd heen bent?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Dan zet ik nu een punt.
 
 
 Dat lukt u niet helemaal, want een paar leden willen u nog vragen stellen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De woorden over 10-10-'10 steun ik van harte. Ik vind het erg dom om weer
een datum te noemen. Dat hebben wij al een paar keer gedaan. Zo organiseer
je teleurstelling. Ook de woorden van de heer Remkes over Sint Maarten zijn
me uit het hart gegrepen. Maar het land de Nederlandse Antillen verdampt.
Het land zal rond 10-10-'10 wel een beetje verdampt zijn. We zitten met hetzelfde
probleem. Ik ben benieuwd naar de oplossing van de heer Remkes. Wat moeten
we met Sint Maarten? Voelt u er misschien voor om ook de status van openbaar
lichaam voor Sint Maarten te organiseren? Anders voorzie ik dat Nederland
bijna alles op Sint Maarten moet gaan organiseren.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik weet niet of collega Van Raak zich het advies of beter, de voorlichting
van de Raad van State van anderhalf jaar geleden nog herinnert. Daarin werd
op deze vraag ingegaan. Daarin werd ook een aantal aanbevelingen gedaan die
betrekking hadden op de positie van de gouverneur en op een
aantal mogelijke constructies. Ik weet niet of collega Van Raak zich nog herinnert
dat de afspraak van deze staatssecretaris met de bestuurders aldaar was dat
hierover een gemeenschappelijk standpunt ingenomen zou worden. Ik constateer
dat dit, als gevolg van politieke onwil aldaar, niet is gelukt. Ik heb geen
reden om aan de inzet van deze staatssecretaris op dit punt te twijfelen.
 Verder is het zo dat er op grond van het Statuut een aantal voorzieningen
is, bijvoorbeeld artikel 43. Ik sluit niet uit dat het nodig is om dit artikel
in te zetten. Mogelijkerwijs zijn er interessante combinaties denkbaar.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik heb het vermoeden dat men er op Sint Maarten ontzettend gelukkig mee
is om van Curaçao verlost te zijn. Misschien is dat ook een van de
redenen waarom de staatssecretaris met dit plan B is weggekomen. Op Bonaire
zien we nu al, nu de partijgenoot van de heer Remkes bezig is om zaken te
organiseren, dat men zich een hoedje is geschrokken, omdat het nu allemaal
wel heel snel gaat. Zal dit op Sint Maarten op 10-10-'10 ook niet gebeuren?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Over de term "partijgenoot" verbaas ik mij een beetje.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dit was positief bedoeld.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Volgens mij acteert de heer Kamp daar niet als mijn partijgenoot, maar
als rechterhand van de staatssecretaris. Dat moet ook vooral zo blijven. Volgens
mij heb ik inhoudelijk op de vraag van de heer Van Raak gereageerd.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Toen de heer Remkes een aanvullende lijst van randvoorwaarden opsomde,
heb ik maar even niet geïnterrumpeerd. Maar nu de heer Remkes de datum
van 10-10-'10 onder druk zet en ook nog in zijn laatste interruptie dreigt
met artikel 43 – ik neem aan dat hij daarmee doelt op hoger toezicht –
vraag ik de heer Remkes, die ik als een realistisch en nuchter man ken: is
er een weg terug? Voor wie doen we dit? Doen we dit voor bestuurders, die
misschien over en weer nog problemen veroorzaken en hier en daar wat traineren?
Ik wil de dingen best bij de naam noemen. Of doen wij het voor de bevolking,
die de afgelopen jaren in een postkoloniaal stelsel, dat wij ooit de Antillen
hebben genoemd, maar heeft voortgesudderd?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik ben niet iemand die blind achter een bestuur aanloopt. We doen dit
natuurlijk voor de bevolking. We zien een doel achter de operatie. Collega
Pechtold en ik verschillen daarover niet met elkaar van mening. Een citaat
uit de slotverklaring: "Voordat de nieuwe structuur in werking treedt zal
de politieorganisatie sterk verbeterd moeten worden." Wat ik nu in de papieren
lees, is dat het kabinet een datum als uitgangspunt heeft genomen. Daarmee
heeft het de inhoud ondergeschikt gemaakt aan de datum, terwijl het niet strikt
noodzakelijk was om de datum als doel te noemen in deze fase. De staatssecretaris
probeert druk op deze ketel te houden. Daar hoef ik niet van overtuigd te
worden. Ik wil toch even naar de rechtshandhavingsketen kijken. Wij kennen
beiden de grote, georganiseerde criminaliteit op Sint Maarten en weten wat
daar de afgelopen jaren wel en niet aan gebeurd is. Ook zijn we bekend met
de organisatie van de politieorganisatie aldaar. Ik ken daarvan de achtergronden
natuurlijk ook wel in belangrijke mate. Dat is ook de reden dat ik zeg dat
het wetsvoorstel politie niet deugt. Je moet de problemen effectief kunnen
aanpakken. Ik probeer dus te zoeken naar oplossingen, maar ik zie ze niet.
Tegen die achtergrond zeg ik dat het onverstandig is om waar de inhoud tot
dusver vooropstond, nu in één keer de datum centraal te stellen.
Dat moet je niet willen en dat staat ook haaks op de motie die de Kamer vorig
jaar heeft aangenomen.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Je kunt erover twijfelen of het noemen van die datum goed was. Aan de
andere kant kan ik mij twee kabinetten geleden herinneren, waarin twee ministers
op het ministerie van Binnenlandse Zaken zaten die samen verantwoordelijk
waren voor het feit dat er toen gezegd werd: het mag een verschil in tempo
hebben, maar er is straks één prijsuitreiking. Ik kan mij deze
beeldspraak nog herinneren. De staatssecretaris heeft na ampel overleg die
datum genoemd. De heer Remkes focust op het punt van de politie en de rechtshandhaving.
We hebben de WODC-rapporten gelezen, maar de vraag is of de burger op Sint
Maarten lijdt door de inefficiëntie die er is door de dubbele laag op
Curaçao, in Willemstad, of dat het het, misschien structurele, onvermogen
is van het eiland zelf. Mijn stelling is dat het ontmantelen van de Antillen
in ieder geval de kans biedt om het aan te pakken, alleen al omdat er nu 900
km zit tussen degenen die erover gaan en degenen die er de wrange vruchten
van plukken.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Daar ben ik het mee eens. Dat is ook de reden dat ik zojuist tegen collega
Van Raak gezegd heb wat ik heb gezegd. Ik ken de fricties die op dit ogenblik
bestaan. Die kennen we samen. Niemand zal mij horen pleiten voor vertraging
van het ontmantelingsproces. Er zijn echter alternatieve constructies. Die
hoeven niet te betekenen dat je automatisch koerst op het automatisme van
10-10-2010.
 Ik wil toch nog even een inhoudelijke opmerking maken. Ik weet heel goed
dat soms bij de zware georganiseerde criminaliteit de burger niet als eerste
de dupe is. Een ding weet ik echter ook: diezelfde burger is wel de dupe als
er intimidatiepraktijken zijn. Die moeten effectief kunnen worden aangepakt.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Absoluut.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Dat is de reden dat ik zeg wat ik zeg. We lopen er op Aruba tegenaan,
we lopen er op Sint Maarten tegenaan en we lopen er in enkele opzichten ook
op Curaçao tegenaan.
 
 
 Mijnheer Brinkman, ik meen mij te herinneren dat u al aan de beurt bent
geweest.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik heb één klein vraagje over het laatste onderwerp, voorzitter.
 
 
 Dat is dan uw laatste "één kleine opmerking". Omdat u het
bent.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik weet precies wat de heer Remkes bedoelt. Ik ga vragen om naar aanleiding
van het corruptieonderzoek op Aruba ook te kijken naar de rol
van politici van de voorgaande periode en naar de vraag of zij strafrechtelijk
vervolgd worden.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Over dat soort dingen zijn wij het allemaal eens. In de schriftelijke
beantwoording wordt er iets over gezegd. Ik heb een vraag gesteld over het
ter beschikking stellen van de criminaliteitsbeeldanalyse. De staatssecretaris
zegt dat zij op zichzelf bereid is om die op te vragen. Ik zou het zeer op
prijs stellen als de staatssecretaris die op zou vragen en aan de Kamer ter
beschikking zou stellen.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Voorzitter. "There is a mysterious cycle in human events. To some generations
much is given. Of other generations much is expected. This generation of Americans
has a rendezvous with destiny." Zo sprak de Amerikaanse president Franklin
D. Roosevelt in 1936, doelende op de economische crisis en internationale
spanningen waar de Verenigde Staten op dat moment mee geconfronteerd werden.
In onze tijd is zijn visie op historische processen nog steeds zeer relevant
en in brede zin toepasbaar op de huidige staatkundige hervorming van het Koninkrijk
der Nederlanden.
 Op 10 oktober 2010, een historisch moment in ons Koninkrijk, zal
het land de Nederlandse Antillen in principe ophouden te bestaan. Dit is de
ontknoping van een lang proces dat in gang is gezet nadat de eilanden zich
tussen 2000 en 2005 in referenda uitspraken voor nieuwe staatkundige verhoudingen.
Nederland heeft zich bereid getoond om met Curaçao en Sint Maarten
toe te werken naar de status aparte en om Bonaire, Sint Eustatius en Saba
als openbare lichamen op te nemen in het Nederlandse staatsbestel, maar heeft
ook harde garanties geëist op het gebied van goed bestuur, rechtshandhaving
en openbare financiën.
 Van Nederland, Aruba en de Antillen vergt de staatkundige hervorming veel
inzet en hard werk. Ik kan dan ook gerust stellen dat wat betreft het vernieuwen
en het versterken van ons Koninkrijk er wellicht meer verwacht wordt van de
huidige generatie Nederlanders, Arubanen en Antillianen dan van vorige generaties.
Visie, durf en doorzettingsvermogen zijn vereist van bestuurders en burgers
in alle delen van ons Koninkrijk om de hervorming op zijn pootjes terecht
te laten komen. De afronding van het proces moet volgend jaar plaatsvinden,
maar een goede afloop is nog niet verzekerd.
 Mijn fractie verwacht dat de inspanningen die de landen binnen ons Koninkrijk
leveren in het kader van de hervorming, hun vruchten af zullen werpen. Het
afschaffen van de dubbele bestuurslaag, de schuldsanering en het aangescherpte
toezicht vanuit Nederland zullen moeten leiden tot meer zelfstandige en voortvarende
eilanden die zelf in staat zijn om meer te investeren in zaken als armoede,
onderwijs en milieu. De fractie van de Partij van de Arbeid ziet het opheffen
van de Antillen dan ook als de beste mogelijkheid sinds decennia om misstanden
op de eilanden aan te pakken, allereerst door de bevolking zelf in staat te
stellen om de situatie te verbeteren vanuit de eigen verantwoordelijkheid.
 Mijn fractie steunt dus het staatkundig proces en kiest daarmee bewust
voor een realistische aanpak en vooruitgang. In tegenstelling tot enkele andere
fracties houdt de fractie van de Partij van de Arbeid zich niet bezig met
schijnoplossingen, niet met manieren om de Antillen en Aruba tegen de wil
van de eigen bevolking in buiten het Koninkrijk te plaatsen, niet met voorstellen
om de eilanden aan Venezuela te verkopen en al helemaal niet met het voornemen
om ze op Marktplaats.nl te zetten. We weten immers allemaal dat dit binnen
het Statuut voor het Koninkrijk en binnen het internationale volkenrecht onmogelijk
is. En dat de inwoners van de eilanden vrij zijn om hun eigen toekomst uit
te stippelen: so be it.
 Die enkele fractie die iets anders beweert, verkondigt bewust of onbewust
klinkklare onzin. Ik merk hierbij tevens op dat de fractie die haar tijd verdoet
met dit soort waanideeën, in de praktijk staat voor het in stand houden
van de status quo en daarmee voor het laten voortbestaan van een onvoldoende
aanpak van corruptie, criminaliteit en wanbeleid. Alleen kritische uitlatingen
over deze problemen zijn namelijk bij lange na niet voldoende om ze ook op
te lossen. Een aanpak die zich beperkt tot enkele onderzoeken en vervolgingen
hier en daar, is evenmin toereikend. Het is jammerlijk dat de fractie die
vanaf de zijlijn op de meest luidruchtige wijze spreekt over de problemen
op de eilanden, nog geen reëel voorstel voor structurele verbetering
heeft gedaan.
 Wat de PvdA-fractie betreft, is de harde realiteit dat de huidige situatie
op de Antillen niet houdbaar is. Structurele veranderingen zijn noodzakelijk
en daarmee moet ook een cultuuromslag gemaakt worden. Bij de fractie van de
PvdA bestaat er geen twijfel over dat het in stand houden van een land dat
bestuurlijk, financieel en economisch failliet is, de Nederlandse Antillen
in de huidige vorm, geen serieuze optie meer is, zeker niet nu het land al
in grote mate ontmanteld is. Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba moeten
de oude situatie achter zich laten, toewerken naar nieuwe verhoudingen en
van ons vernieuwde Koninkrijk een succes maken, en wel op basis van de harde
randvoorwaarden die daarvoor zijn afgesproken. Voor de PvdA-fractie staat
namelijk één ding vast: iedereen in het Koninkrijk telt mee.
 Het Koninkrijk moet zich inzetten voor zo zelfstandig mogelijke eilanden
met transparante politieke structuren waar competent beleid gevoerd wordt
en waar aandacht is voor sociaaleconomische ontwikkeling en de belangen van
de eigen burgers. Eilanden waar criminaliteit en drugshandel hard worden aangepakt
en waar de belastingbetaler waar krijgt voor zijn geld. Eilanden waar politici
voor hun daden verantwoording afleggen aan de bevolking. Nederland, de Antillen
en Aruba moeten proberen te zorgen voor een situatie waarin dit beter mogelijk
is, want verzet tegen de hervorming betekent verzet tegen de verbeteringen
met betrekking tot bestuur, rechtshandhaving en openbare financiën die
Nederland van de eilanden heeft geëist en die zullen worden vastgelegd
in de consensusrijkswetten en andere wetgeving. Verzet tegen de hervorming
betekent de kans laten liggen om misstanden op de eilanden nu eindelijk eens
goed aan te pakken, met als onvermijdelijk gevolg dat deze zullen verergeren.
Verzet tegen de hervormingen leidt daarmee niet tot onafhankelijke eilanden,
maar juist tot die uitkomst die wij moeten proberen te vermijden, namelijk
een grotere afhankelijkheid van Curaçao en Sint Maarten van Nederland
en een verdere marginalisering van de BES-eilanden onder de dubbele bestuurslaag.
 De PvdA begrijpt dat ingrijpende veranderingen, zoals het staatkundig
proces, niet gemakkelijk zijn, maar dat betekent niet dat wij moeten terugdeinzen
voor deze uitdaging. Toen John F. Kennedy in 1961 aantrad als president van
de Verenigde Staten, erkende hij dat de realisatie van zijn visie tijd zou
vergen: "All this will not be finished in the first one hundred days." Het
versterken van ons Koninkrijk is even een kortetermijnproject, maar de hervorming
maakt het mogelijk om de weg van verbetering nu in ieder geval in te slaan,
zoals Kennedy dus al zei: "Let us begin."
 Het wetgevingstraject om de Antillen op te heffen is begonnen. Er is sprake
van een ingewikkelde operatie waarbij nog een aantal onderwerpen uitgebreid
aan de orde zal moeten komen. Mijn fractie bespreekt dit graag verder tijdens
de specifieke wetgevingsoverleggen. De behandeling van de begroting Koninkrijksrelaties
is een geschikt moment om het proces in zijn geheel te beoordelen. Juist dan
wordt duidelijk dat wij een kans hebben die wij niet mogen laten schieten.
Laten wij de kern van de zaak, dat wij in het belang van de bevolking toewerken
naar voortvarende eilanden die beter in staat zijn om voor een eigen toekomst
te kiezen, nooit uit het oog verliezen.
 De Partij van de Arbeid heeft nog enkele vragen en opmerkingen over een
aantal actuele kwesties.
 
 
 Enkele afgevaardigden willen u een vraag stellen. Als eerste meldt zich
de heer Van Raak.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik dank de heer Leerdam voor de peptalk. Het is al over elven dus dat
kunnen we even gebruiken. Ik ben het met hem eens dat iedereen, elke Antilliaan
meetelt. Ik ben het ook met hem eens dat wij moeten investeren in onderwijs,
veiligheid, milieu ...
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 In armoedebestrijding.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 In armoedebestrijding. Hoe gaan wij dat betalen? Met uw collega van het
CDA, de heer Van Bochove, had ik al bijna zaken gedaan. Hij zei dat bedrijven
belasting moeten betalen; in de speciale economische zone kunnen wij niet
onder de nul gaan, we kunnen het niet laten vriezen op de eilanden en wij
moeten nadenken of bedrijven daar niet een beetje meer belasting kunnen gaan
betalen. Ik vind dat een doorbraak, want ik ben daar al lang mee bezig.
 
 
 Het is inderdaad na elven, kunt u tot een vraag komen?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Is de heer Leerdam het ermee eens dat bedrijven belasting betalen en in
speciale economische zones een klein beetje meer belasting?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Voorzitter. Zoals wij weten is de inning van de belastingen in de afgelopen
periode soms niet altijd evenredig, niet goed geweest. Sinds de introductie
van het financieel toezicht is dit wel veel beter geworden. Je ziet dat men
instrumenteler is geworden in het innen van de belastingen. Ik ben het met
de heer Van Raak eens dat wij er in ieder geval voor moeten zorgen dat men
niet alleen lippendienst moet bewijzen, maar dat belastingen inderdaad geïnd
moeten worden. Sinds het toezicht worden de belastingen wel enigszins geïnd,
maar het kan altijd beter. In die zin ben ik het totaal met de heer Van Raak
eens dat wij ervoor moeten zorgen dat wij niet alleen meedeinen, maar ervoor
zorgen dat de belastingen worden geïnd op alle eilanden, en dus niet
op een paar eilanden.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dan zijn wij het alweer eens. Wij kunnen samen de staatssecretaris oproepen
om actie te ondernemen, zodat dit ook op Sint Maarten en op andere eilanden
gebeurt. Maar in de speciaal economische zones geldt nu alleen vennootschapsbelasting
van 2%, die wordt teruggebracht naar nul. Nul is niks. Gaat de PvdA
samen met mij strijden voor meer inkomsten en wat meer belasting in de speciale
economische zones, zodat we al die mooie investeringen kunnen doen voor de
mensen?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Het percentage is in de afgelopen jaren eigenlijk al gestegen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Nee, de zones.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ja, maar in de afgelopen periode is de belastinginning, los van de zones
...
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Nee ...
 
 
 Nee, mijnheer Van Raak, zo doen we dat niet. De heer Leerdam is aan zijn
beantwoording bezig. Hij krijgt de gelegenheid om zijn antwoord af te maken
en daarna is de heer Brinkman aan de beurt.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Los van de zones zien we dat verschillende eilanden, daar waar het niet
mogelijk was, zaken heel duidelijk hebben gesteld. Ook onder toezicht van
deze staatssecretaris en deze regering is duidelijk met hen afgesproken dat
er beter moet worden geïnd. We zien dat dit absoluut met daadkracht gebeurt
en dat de eilanden het ook doen. Zeker mevrouw De Lannooy heeft aangegeven
dat ze nieuwe vormen van belastinginning niet schuwt.
 
 
 De vraag spitst zich met name toe op de zones. Ik zie de heer Van Raak
weer ongeduldige gebaren maken. Voordat hij zelf het woord neemt, vat ik het
even voor hem samen.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ik wacht gewoon even het antwoord van de staatssecretaris af. Je kunt
wel stellen dat je het met de belastingzones op een bepaalde manier zou moeten
doen, maar we hebben in het verleden gezegd – de heer Van Raak heeft
dat meeondertekend – dat er in ieder geval niet alleen onderzoeken moeten
komen om ervoor te zorgen dat de belastinginning beter zou verlopen. We hebben
ook met hem meegedacht om te bekijken wat mogelijk zou zijn met de zones en
we hebben onderzoek gedaan. De staatssecretaris heeft dat onderzoek naar behoren
uitgevoerd. We wachten nu even af om te bekijken hoe het financiële toezicht
op deze reactie ingaat.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ja, zo kennen we de heer Leerdam weer: geen antwoord geven als het om
de centjes van de Antillen gaat. Fijn dat hij zijn five minutes of fame heeft
benut ...
 
 
 Het is na elven. Kunt u ook gewoon een vraag stellen?
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Jazeker voorzitter, maar dit kon ik even niet laten. Neem me niet kwalijk.
 
 
 Ik accepteer uw excuses voor de laatste keer. Ga uw gang.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik zei "neem me niet kwalijk"; ik heb me niet echt geëxcuseerd.
 
 
 Zo heb ik het begrepen, dank u wel. U stelt uw vraag.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De heer Leerdam had het aan het begin van zijn betoog over een partij,
maar hij bedoelde de PVV. Dat mag hij best zeggen hoor; dat geeft helemaal
niet. De PVV maakt zich inderdaad druk over de corruptie op de eilanden en
over het grote bodemloze gat dat daar zit en waar de Nederlandse belastingbetaler
zich helemaal blauw aan betaalt. Daar heeft de PVV de afgelopen tijd ontzettend
veel aandacht voor gevraagd, bijvoorbeeld door met een nota te komen.
 
 
 Hebt u een vraag voor de heer Leerdam? U krijgt straks het woord en dan
kunt u alles zeggen wat u wilt. Ik vraag of u een vraag hebt voor de heer
Leerdam.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Nogmaals excuses voor mijn eerste zinnetje. Ik kon het echt niet laten,
maar ik moet het even inleiden, anders begrijpt de heer Leerdam waarschijnlijk
niet waar het over gaat. Wij zijn gekomen met een nota over 100 corruptiegevallen.
Wij komen regelmatig met corruptiegevallen en vragen daar de aandacht voor;
de heer Leerdam weet dat als geen ander. Wanneer heeft hij in de afgelopen
drie jaar één keer concreet corruptie door Antilliaanse politici
kenbaar gemaakt? Eén keer? Eén keer concreet?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Als u goed gedocumenteerd bent – u hebt voor uw corruptienotitie
veel plak- en vliegwerk bij elkaar gescharreld – hebt u ook gezien dat
ik dit in mijn maidenspeech al heb aangekaart. Dat was in 2003, als ik mij
niet vergis. Het was in het najaar van 2003 bij de begrotingshandeling van
2004.
 
 
 Mijnheer Brinkman, ik vraag u andermaal om uw vraag toe te spitsen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Uiteraard, maar ik moet toch even zeggen: zo kennen we mijnheer Leerdam
weer. Natuurlijk heeft hij het allemaal al wel gezegd. Corruptie is een groot
probleem. Ik heb de heer Leerdam gevraagd om één concreet corruptiegeval
van Antilliaanse politici te noemen. Dat moet toch niet moeilijk zijn? We
hebben het over de Antillen! Ik kan er zo een aantal noemen die ik genoemd
heb! Eén concreet geval!
 
 
 Uw vraag is helder.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Dat kunt u niet noemen!
 
 
 Dank u wel. Uw vraag is helder.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 We hebben er niet één genoemd; we hebben er verschillende
genoemd. Als de heer Brinkman goed op de hoogte was, had hij dat ook gevonden.
 
 
 Mijnheer Remkes heeft ook nog een vraag aan u, mijnheer Leerdam.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik wil even terug naar de fiscaliteit. Toen ik de fiscale voorstellen
las, dacht ik als liberaal: dat is een wenkend perspectief voor Nederland
met voor de inkomstenbelasting een vlaktaks en de afschaffing van successierechten.
Wat vindt de heer Leerdam daar als sociaaldemocraat eigenlijk van? Ik probeer
wat mee te denken en ik probeer me altijd te verplaatsen in politiek andersdenkenden.
 
 
 Dank u voor het meedenken.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Zoals u weet, is het een goed sociaaldemocratisch gegeven dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten dragen. Wij willen voor meer belastinginning
zorgen waar dat mogelijk is en waar dat moet. Als wij hebben vastgesteld dat
er een commissie is om ervoor te zorgen dat die belastinginning ook plaatsvindt,
vinden wij dat dat in ieder geval goed moet gebeuren. Wij hebben gezamenlijk
een motie ingediend over precies dat punt dat de heer Remkes aan de orde stelt.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 De inning is één ding. Daarover verschillen wij waarschijnlijk
niet van mening. Ik heb echter een andere vraag. Kan collega Leerdam volgens
zijn sociaaldemocratische opvattingen de vlaktaks die in de fiscale voorstellen
wordt voorgesteld, en het ontbreken van successierechten verdedigen?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Tot nu toe kunnen wij dat verdedigen. Het is natuurlijk iets wat in overleg
is gegaan met de landen daar en het kabinet. Voor ons is heel duidelijk dat
wij er eerst wat vraagtekens bij hadden, maar het is in nauw overleg gebeurd
met de eilanden. Wij hebben met elkaar afgesproken dat wij dat niet zouden
dicteren, maar dat wij in nauwe samenwerking met de eilanden tot een consensus
zouden komen.
 Ik ga afronden, voorzitter.
 
 
 Dan herinner ik u eraan dat u al over uw spreektijd heen bent, maar gaat
u door.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 De PvdA-fractie heeft verder nog wat vragen en opmerkingen over een aantal
actuele kwesties. Ik begin met het onderzoek naar de staat van het bestuur
van Aruba. In samenwerking met de regering-Eman is er een onderzoeksopdracht
tot stand gekomen. Wij gaan ervan uit dat verder wordt teruggekeken dan alleen
naar de periode van de vorige regering. De problemen dateren namelijk ook
van voor die tijd. Hoe verloopt volgens de staatssecretaris de samenwerking
met de nieuwe regering van Aruba? Kan nader toegelicht worden wat het voorbereidend
strafrechtelijk onderzoek precies inhoudt? Op welke termijn wordt de afronding
van het onderzoek verwacht?
 Het Brooks Tower Akkoord geeft ongedocumenteerden op de Antillen de mogelijkheid
zich te laten registreren voor een tijdelijke verblijfsvergunning. Onderdeel
van het akkoord is dat de Antillen zich actiever moeten inzetten
voor het uitzetten van illegalen. In hoeverre zijn de eilanden hiertoe bereid
en in staat? Zal er ook krachtiger opgetreden worden tegen werkgevers die
illegale arbeidskrachten in dienst nemen? Is er lokaal voldoende personele
en materiële capaciteit om de problematiek aan te pakken? Wat moet de
rol van Nederland, dan wel van het Koninkrijk, hierin zijn?
 Dan kom ik op de opening van een luxe afkickkliniek. De PvdA-fractie heeft
hier kritische Kamervragen over gesteld. De kliniek, gefinancierd met middelen
uit de PSNA, zorgt voor werkgelegenheid, maar komt niet direct ten goede aan
lokale verslaafden. De PvdA-fractie heeft de staatssecretaris gevraagd te
bevorderen dat lokale verslaafden kunnen meeprofiteren van de kliniek. Wij
juichen toe dat de Jellinek met de Fundashon pa Maneho di Adikshon in overleg
is getreden. Wij hopen dat er ook met Brasami wordt gesproken.
 Dan kom ik op de samenwerking tussen Rotterdam-Rijnmond en de Antilliaanse
politiekorpsen. Uit een recente brief van de vakvertegenwoordiging NAPB aan
de minister-president van de Nederlandse Antillen is gebleken dat er spanning
bestaat tussen de korpsen van Rotterdam-Rijnmond en de Antillen. Graag hoor
ik van de staatssecretaris wat zij hiervan vindt, en of het versterken van
de politiekorpsen hierdoor niet in het geding komt.
 Tijdens haar recente bezoek aan Curaçao heeft de staatssecretaris
op aandringen van de Partij van de Arbeid hulp aangeboden bij de prijsonderhandelingen
om medicatie voor bestrijding van hiv/aids goedkoper te maken. De Partij van
de Arbeid dankt haar daar hartelijk voor, want de Antillen vragen niet gemakkelijk
om hulp. De bal ligt nu bij de lokale politici, om deze kans met beide handen
aan te grijpen.
 
 
 Ik attendeer u erop dat u voor de tweede termijn nog welgeteld twee minuten
hebt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Zes bodemloze putjes in de Caribische Zee blijven maar open
staan, en ons belastinggeld blijft er maar in verdwijnen. Ik denk aan al die
ambtenaren die dit gedrocht aan het voorbereiden zijn, aan de vele dienstreizen
et cetera, et cetera. Even een realistisch scenario, ook voor mijnheer Leerdam:
onderhandelingen heropenen, teruggaan naar de jaren tachtig, waarin wij met
Aruba een gigantisch goede afspraak hebben gemaakt, namelijk na tien jaar
onafhankelijkheid. Dat lijkt mij een schitterend mooi scenario, zeer realistisch,
waaraan ik wil vasthouden. De volhouder wint echter, en ik denk dat dit hele
gedrocht gedoemd is te mislukken, dus wie weet.
 Ik richt mij vanwege de tijd op vier punten: Bonaire, pensioenen, het
generaal pardon en het corruptieonderzoek. Via de commissie wordt veel druk
uitgeoefend om de wetgeving aangaande de BES-eilanden te realiseren voor het
referendum op Bonaire. Eerlijk gezegd voel ik daar helemaal niets voor. Ik
vraag mij toch echt af: wat gaat er gebeuren indien het referendum doorgaat,
wij de wetgeving door de Kamer hebben gejast, en Bonaire een speciale positie
als vrije associatie wil? Wat gaat de staatssecretaris dan doen? Kan ze zeggen
wat zij voor ogen heeft? Ze kan wel zeggen dat ze een openbaar lichaam of
onafhankelijkheid wil, maar wat gaat ze doen als Bonaire vasthoudt aan die
vrije associatie?
 Ik maak nu al twee jaar een punt van het stapelen van pensioenen. De staatssecretaris
weet waarover ik het heb. Zij heeft een brief beloofd, die pas in januari
komt. Ik vind dat echt veel te lang duren. Waarom moet dat zo lang duren?
Die regelingen zijn allemaal bekend, het is gewoon een kwestie van het opvragen
van die regelingen, van verstrekken, en dan kunnen wij binnen een paar dagen
een brief krijgen. Nee, wat doen de Antillianen? Die traineren de boel. Weet
u, ik ben het ondertussen helemaal zat. Als men dit gaat traineren en de staatssecretaris
kan de regeling niet halen, moet de vertragingstactiek voor rekening van de
Antillianen komen. Alles wat na 10-10-'10 voor Nederland extra geld kost,
moet door de Antillianen worden gecompenseerd. Het eeuwige bedelen om geld
moet eens stoppen.
 De Antillen, Aruba en Sint Maarten zijn van plan illegalen te gaan registreren
en hen vervolgens een tijdelijke verblijfsvergunning van een jaar te geven.
De staatssecretaris heeft al aangegeven dat die tijdelijke verblijfsvergunning
per jaar kan worden verlengd, en na drie tot vijf jaar kan men zelfs een aanvraag
doen voor een paspoort. Dit is gewoon een generaal pardon op termijn. We hebben
het nu over 90.000 illegalen, beste mensen. Daarbij heeft Aruba ook al aangegeven
dat het deze regeling wil gaan uitvoeren, dus er komen nog eens ongeveer 45.000
illegalen bij. En we weten hoe het gaat met een generaal pardon. Dat heeft
een ongelooflijke aanzuigende werking op illegalen in de hele regio. Niemand
kan mij garanderen dat we niet toegaan naar 150.000, 200.000 illegalen. Wat
doen die na drie tot vijf jaar? Drie keer raden: ze gaan allemaal naar Nederland.
Ik wil hebben dat de staatssecretaris in ieder geval verzekert dat al die
geregistreerden, waar de Antillianen uiteindelijk een tijdelijke verblijfsvergunning
voor krijgen, ook in Nederland worden geregistreerd. Dat zijn namelijk de
mensen die never nooit niet een Nederlands paspoort gaan krijgen. Als dat
niet kan, dan zullen wij na drie tot vijf jaar de grenzen moeten sluiten voor
de Antillianen. Want het kan niet zo zijn dat, nadat wij jarenlang illegale,
pardon, legale criminele Antillianen hier in Nederland hebben ontvangen, gestuurd
door de overheid, wij nu opgezadeld worden met een generaal pardon voor Antillianen
dat vijf, zes keer groter is dan ons eigen generaal pardon, waar wij natuurlijk
ook ongelofelijk tegen waren.
 Mijn laatste punt betreft het corruptieonderzoek. Dat onderzoek is door
de staatssecretaris op een werkelijk naïeve manier helemaal afgezwakt.
Ik ben helemaal niet tevreden over hetgeen zij er uiteindelijk van gebrouwen
heeft na een paar bezoeken aan Aruba en gesproken te hebben met de Arubanen.
Ik wil ook dat zij het onderzoek uitbreidt. Dat corruptieonderzoek moet uitgebreid
worden naar Curaçao en Bonaire. Met name de onroerendgoedsector moet
daarbij betrokken worden. Dan is deze staatssecretaris echt bezig met een
corruptieonderzoek en dan kan zij echt een slag slaan. Ik wil daarbij de garantie
dat als uit dat onderzoek blijkt dat mensen strafbare feiten hebben gepleegd,
zij vervolgd worden en in de lik gaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Mijnheer de voorzitter. Er is nu alweer een aantal jaren verstreken sinds de slotakkoorden zijn afgesloten. In die tijd is er heel veel
werk verricht maar zijn er ook veel momenten geweest die ons plaatsten voor
nieuwe uitdagingen. Wij staan nu aan de vooravond van het overgangsjaar naar
de nieuwe staatkundige verhoudingen. De symbolische datum 10-10-'10 komt dichterbij.
Terugkijkend moet ik concluderen dat wij binnen het Koninkrijk de dynamiek
en de hoeveelheid werk dat een dergelijk proces van staatkundige hervorming
met zich brengt, hebben onderschat. Veranderingen gaan niet zonder slag of
stoot en laten zich soms moeilijk leiden door alleen rationele connotaties.
 De ChristenUnie blijft het een gemiste kans vinden dat de focus niet eerst
is gericht op het ontwikkelen van een visie op het Koninkrijk. Een gedeeld
perspectief op het Koninkrijk van de toekomst zou wellicht meer gevoel van
eenheid hebben bewerkstelligd. Ik ben blij dat er nu lopende het proces symposia
worden georganiseerd om alsnog te komen tot een Koninkrijksvisie. Graag hoor
ik van de staatssecretaris hoe dat proces verloopt en of zij tevreden is met
de opkomst en de diversiteit ervan. Wanneer kan de Tweede Kamer het concept-Koninkrijksvisie
tegemoet zien?
 De staatssecretaris is de klinkende datum 10-10-'10 overeengekomen om
te komen tot de ontmanteling van de Nederlandse Antillen. Kijkend naar de
hoeveelheid wetsvoorstellen die volgend jaar behandeld moeten worden, zowel
in deze Kamer als in de Eerste Kamer, vraag ik mij af of dit gaat lukken.
Graag een reactie van de staatssecretaris waarom zij deze datum haalbaar acht.
 De staatssecretaris heeft de Kamer geïnformeerd dat Curaçao
en Sint Maarten de status van land per 10-10-'10 zullen krijgen. Hiervoor
moeten zij voldoen aan een aantal basisvoorwaarden en moeten ze verbeterplannen
opstellen. De ChristenUnie is het met de staatssecretaris eens dat het proces
om te komen tot volwaardig land tijd nodig heeft. Echter, over de precieze
status van deze landen per 10 oktober 2010 bestaat nog onduidelijkheid.
Ook de positie van Nederland in het geheel is niet duidelijk. Graag helderheid
van de staatssecretaris hierover.
 In de begroting schrijven de verantwoordelijke bewindspersonen dat de
consensusrijkswetten als bijzonder kenmerk hebben dat afgesproken is dat gedurende
het gehele proces consensus moet blijven bestaan tussen de verschillende partijen
over de inhoud van de concepten. Maar hoe zit het met de consensus nadat deze
rijkswetten zijn ingevoerd? Het gaat namelijk in principe om onderlinge samenwerkingsrelaties
die vrijwillig in rijkswetten zijn ondergebracht. Wat betekent de evaluatiebepaling
die in de verschillende wetsvoorstellen is opgenomen, nu concreet? Beschikken
de afzonderlijke landen over een opzegrecht en geldt daarvoor eventueel een
termijn?
 Afgesproken is dat Sint Maarten en Curaçao samen één
monetair stelsel zullen krijgen met één centrale bank. Hoe verloopt
dat proces? Is het de bedoeling dat dit ook voor 10-10-'10 gerealiseerd is?
 Er is een hele sprong gemaakt met de inrichting van de openbare lichamen.
Zowel in Nederland als op de eilanden worden er bovenmatige inspanningen verricht
om het transitieproces zo goed mogelijk te laten verlopen. Hiervoor mijn complimenten.
Welke cruciale stappen moeten nog gezet worden voordat de eilanden onderdeel
worden van het grondgebied van Nederland? Ik ontvang graag van de staatssecretaris
voor het zomerreces een overzicht van welke Nederlandse wetten en regelgeving
wel of niet en wanneer zullen worden ingevoerd. Ook ontvang ik graag een langetermijnvisie
op de ontwikkeling van het voorzieningenniveau, de sociale zekerheid en de
rechtspositie van de rijksambtenaren op de eilanden. Op dat punt krijg ik
graag een toezegging.
 Bonaire wil een referendum, maar wat is de positie van Bonaire indien
de Nederlandse Antillen worden ontmanteld en er nog geen akkoord ligt over
de uitwerking?
 Nu en in de toekomst moeten vacatures worden ingevuld en moeten de RSC's
gaan functioneren als departementen. De staatssecretaris heeft al een aantal
keren gezegd dat zij de functies voor het merendeel opgevuld wil zien door
deskundigen die afkomstig zijn van de eilanden zelf. Welke doelstellingen
heeft zij hiervoor geformuleerd? Welke stappen gaat zij ondernemen om het
grote potentieel in Nederland dat graag terug wil, aan te trekken? Ik hoorde
van een gedeputeerde dat 60% van de huidige ambtenaren een lbo-niveau
heeft. Hoe zullen deze mensen omgeschoold of bijgeschoold worden? Ik wil graag
een toezegging van de staatssecretaris dat zij voor de eilanden gaat komen
met een masterplan voor de kwalitatieve bezetting van overheidsdiensten, mede
in het kader van institutionele versterking.
 In de begroting stelt de staatssecretaris dat het reële risico bestaat
dat de eilandgebieden er niet geheel in zullen slagen om de gelden in verplichtingen
vast te leggen. Verder stelt de staatssecretaris dat zij met de eilandbesturen
heeft afgesproken dat eind 2010 zal worden besloten hoe eventueel overgebleven
middelen aangewend zullen worden. Ik heb mij eerder kritisch uitgelaten over
de effectieve en efficiënte verdeling van SEI-projecten over de verschillende
beleidsgebieden. Ik zie bij eventuele onderbesteding een kans om hier vanuit
de Kamer meer op te sturen, hoewel ik begrijp dat dit eigenlijk een interne
aangelegenheid betreft. Het geld moet evenwel besteed – en goed besteed –
worden. Daarom heb ik samen met de leden Leerdam en Van Bochove een amendement
ingediend dat uit de overgebleven middelen een bedrag oormerkt van € 500.000
voor ondersteuning van een project voor een nieuw gebouw voor de Stichting
Casa Cuna Villa Maria op Curaçao. Deze stichting is ontstaan uit een
kleinschalig particulier initiatief, bijna 60 jaar geleden. Inmiddels worden
dagelijks ongeveer 170 kinderen van werkende ouders opgevangen. De huidige
huisvesting voor die opvang is dringend aan vervanging toe. De fondswerving
voor een nieuw gebouw is gestart. De geraamde kosten bedragen 2,7 mln. Antilliaanse
gulden. De zorg voor de jeugd is op de toekomstige autonome ...
 
 
 Eén moment, mevrouw Ortega. De heer Brinkman wenst u een vraag
te stellen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Die vraag gaat over dit amendement. Dat de naam van de heer Leerdam onder
dit amendement staat, verbaast mij totaal niet, maar van de heer Van Bochove
verbaast dit mij wel. In de toelichting staat immers dat dit amendement is
ingediend omdat de stichting al 60 jaar bestaat – dat is heel mooi;
hulde! – maar nog nooit subsidie heeft ontvangen. Met alle respect,
het feit dat een stichting 60 jaar bestaat en het 60 jaar heeft kunnen volhouden zonder subsidie, kan geen reden zijn om nu wel subsidie te krijgen.
Mevrouw Ortega kan mij trouwens niet wijsmaken dat dit al 60 jaar in hetzelfde
gebouw gebeurt. Als dat wel zo is, heeft de stichting heel lang kunnen sparen
voor een ander gebouw. Bovendien hoort deze stichting bij de Federatie Antilliaanse
Jeugdzorg. In het jaarverslag van de Antilliaanse jeugdzorg zie ik dat een
aantal organisaties financiële steun verlenen aan die federatie. Dat
zijn er een stuk of twaalf, maar het gaat onder andere om het eilandgebied
Curaçao, de Samenwerkende Fondsen Nederlandse Antillen, het Jeugdfonds
Nederlandse Antillen en de Stichting Welzijnsfonds. Met andere woorden: deze
stichting krijgt gewoon subsidie. Op die twee opmerkingen wil ik graag een
heldere reactie.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 De stichting krijgt geen subsidie, want zij valt onder een bepaalde wet
over de speelschool. Zij krijgt dus geen subsidie van de overheid.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik heb hier het jaarverslag van de federatie, en daarin wordt deze stichting
samen met elf andere stichtingen voor naschoolse opvang genoemd. Een stad
ter grootte van Eindhoven, met een vergelijkbaar inwonertal als Curaçao,
zou zijn handen dichtknijpen met twaalf naschoolse opvangen. Dat is serieus
zo.
 
 
 En wat is uw vraag?
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Mijn eerste vraag: is die subsidie überhaupt wel nodig? Er zijn er
twaalf op dat eiland! Verder wordt die stichting genoemd in het jaarverslag
van de federatie, die wel degelijk geld krijgt. Men verdeelt dat onderling.
Zoals het altijd gaat bij de Antilliaanse stichtingen, zit er geen jaarverslag
achter om precies te achterhalen wie wat krijgt. Ze worden echter allemaal
genoemd en ze worden allemaal gesubsidieerd.
 
 
 Uw punt is helder. Het woord is aan mevrouw Ortega.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 De heer Brinkman kan allerlei dingen naar voren brengen. Ik heb het goed
en zorgvuldig uitgezocht. Het gaat hier om een stichting die altijd haar eigen
broek heeft opgehouden via onder andere sponsorwerving en donaties. Het is
een stichting die een van de eerste naschoolse opvangen op Curaçao
heeft opgericht en die al jaren goed en professioneel werkt. Mijn punt is
dat de stichting een gebouw nodig heeft, want het oude gebouw kan niet worden
gerenoveerd door allerlei problemen, zoals termieten. Het is min of meer afgekeurd.
In dat licht heb ik gezegd, zoals ik dat altijd heb gedaan, dat het niet op
een goede manier is verdeeld. Nu er eventueel geld overblijft, wil ik graag
dat op het gebied van jeugdzorg een en ander wordt gedaan. Ik heb voor dit
project gekozen.
 
 
 Dank u wel. U kunt uw betoog vervolgen.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. De zorg voor de jeugd is op de toekomstige autonome landen
hard achteruitgegaan. Het aantal probleemkinderen tussen 12 en 16 jaar neemt
toe. Investeren in de jeugd is juist erg belangrijk voor een land dat meer
op eigen benen wil gaan staan. Het huiselijk geweld tegen vrouwen en kinderen
op Curaçao is schrikbarend toegenomen, zoals bleek uit een recent onderzoek.
Het is toe te juichen dat de jongerenvereniging Bos di Hubentut zich zo inzet
om mishandeling van kinderen tegen te gaan. Waar blijven echter de regering
en het eilandbestuur? In de begroting lees ik dat de jeugdwerkloosheid verder
is gestegen naar 26,3% in 2008, terwijl de streefwaarde voor 2009 14,2%
is. Deze streefwaarde wordt hoogstwaarschijnlijk niet gehaald. Welke afspraken
zijn daarover gemaakt?
 Tot slot. Aruba heeft een nieuwe regering. Hopelijk kunnen er nu knopen
worden doorgehakt over een aantal thema's. Eén thema, de staat van
het bestuur, is al naar voren gekomen. Wat is de stand van zaken met betrekking
tot een van de andere hete hangijzers, het gemeenschappelijk hof?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter, hartelijk dank. Velen leven toe naar 10 oktober 2010.
Het is dat het op een zondag valt, anders zou het typisch zo'n dag zijn waarop
trouwlustigen, ook van het gelijke geslacht, elkaar het jawoord geven. In
zekere zin geldt dat jawoord ook voor het Koninkrijksverband. Het land Nederlandse
Antillen wordt opgeheven en de afzonderlijke eilanden gaan in gewijzigde staatkundige
verhoudingen verder met Nederland binnen het Koninkrijk. Nu komt het erop
aan dat Curaçao en Sint Maarten voldoen aan de overeengekomen voorwaarden
voor autonomie binnen het Koninkrijksverband.
 De fractie van GroenLinks heeft altijd volmondig "ja" gezegd tegen deze
nieuwe verhoudingen en de schuldsanering. Vooropstond en -staat dat de Antilliaanse
burger er beter van moet worden. Heldere verhoudingen zijn een voorwaarde
voor democratisch, daadkrachtig en rechtvaardig bestuur, waardoor gezondheidszorg,
sociale zekerheid, milieubescherming, kortom alles wat er voor burgers toe
doet, kunnen verbeteren. Dan zijn staatkundige veranderingen geen doel op
zich maar een middel om de situatie voor de bevolking daar te verbeteren.
 Wij sluiten onze ogen niet voor de bestaande problemen, maar – dat
is wellicht het verschil met andere fracties – ook niet voor de oplossingen.
De fractie van GroenLinks heeft ook geen zin in terugtrekkende bewegingen,
zeker als daar geen alternatief tegenover staat. En dat heb ik vandaag en
ook eerder niet gehoord. Het Antilliaanse openbaar bestuur stelt integriteit
voorop. Een gezonde financiële positie is de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van alle landen. Maximale veiligheid wordt de inzet van politie en justitie.
 Staatssecretaris Bijleveld verdient naar het oordeel van de fractie van
GroenLinks een groot compliment. Zij slaagt erin een technisch uiterst ingewikkeld
vernieuwingsproces onder een soms moeizaam politiek gesternte te volbrengen.
De hoofdpijndossiers van de Bon Futuro-gevangenis en de Isla-raffinaderij
laten zien dat de nodige doortastendheid veel ten goede keert, maar het einde
is nog niet helemaal in zicht.
 Er is meer nodig. De Antilliaanse burgers moeten snel de vruchten plukken
van de staatkundige vernieuwing. Wie aangewezen is op sociale onderstand,
mag naar lokale maatstaven geen armoede lijden. Wie ziek is, moet kunnen vertrouwen
op de geboden medische zorg en ziekenhuizen. Wat is de situatie
rondom het St. Elizabeth Hospitaal in Willemstad? In 2007 beklaagde de directeur
zich over het gebouw, dat ten enen male niet geschikt is als ziekenhuis. Geldt
dat ook voor andere ziekenhuizen?
 Het belang van goede medische voorzieningen wordt naar verwachting steeds
nijpender. Op termijn zal naar schatting een op de vier Antilliaanse burgers
ouder zijn dan 60 jaar. Veel jongeren tussen de 15 en 35 vertrekken naar Nederland,
waardoor de demografische samenstelling van de bevolking snel verandert, met
alle gevolgen voor de achterblijvende ouderen. Traditioneel wordt de zorg
voor ouderen overgelaten aan familie en vrienden. De bestaande voorzieningen
voor ouderen laten daardoor vaak te wensen over. Het ontbreekt aan noodzakelijke
voorzieningen om van een zorgenvrije oude dag te kunnen genieten. In maart
2006 uitte de ombudsman van Curaçao nog zijn zorgen over wantoestanden
in bejaardentehuizen. Curaçao heeft nog niet zo lang geleden laten
onderzoeken welke prioriteiten gesteld moeten worden om deze demografische
ontwikkelingen op te vangen. Geldt dat ook voor de andere eilanden?
 Ik zou graag zien dat er snel initiatieven worden genomen om de gevolgen
van de vergrijzing van de Antillen op te vangen. Het zou onaanvaardbaar zijn
als in ons Koninkrijk ouderen aan hun lot worden overgelaten, financieel aan
de grond zitten of wegkwijnen in verouderde en, als je het mij vraagt, onbewoonbaar
verklaarde tehuizen. Ik denk daarbij aan Huize Welgelegen op Curaçao.
De in 2001 door brand verwoeste keuken is pas in juni dit jaar door particulier
initiatief hersteld. Het huis heeft ook nog – jawel, daar is hij weer –
de Isla-raffinaderij als vieze buurman. Zo gaan wij in dit Koninkrijk niet
om met onze ouderen. Graag ontvang ik van de staatssecretaris en de plaatselijke
overheden een concreet plan om snel een klinkend ouderenbeleid te presenteren.
 Nu wij het toch over de Isla-raffinaderij hebben: maar liefst 60%
van de bewoners van Curaçao wil de Isla dicht hebben voor 2019 of zo
spoedig als mogelijk. Er is echter op de Antillen weinig politieke pressie
om daar echt wat aan te doen. In ruil voor aantrekkelijke privileges mag de
Isla het welzijn en het milieu blijven verzieken. De toegezegde milieumaatregelen
zullen daar vrees ik te weinig verandering in brengen. Vorige maand moest
een werknemer in zorgwekkende toestand naar het ziekenhuis doordat er waterstoffluoride
uit de installatie lekte. Wegen werden afgezet en dikke oliewolken walmden
over het eiland, maar er wordt volgehouden dat er geen gevaar bestaat voor
de volksgezondheid.
 Inmiddels gaat het sterke gerucht dat de Isla zal worden verkocht aan
Arevenca uit Venezuela. Wat is hiervan waar? Wordt het niet hoog tijd dat
er plannen op tafel komen voor een andere functie van het Isla-terrein? Heeft
dat enige prioriteit bij de autoriteiten van Curaçao? Wordt het ook
niet hoog tijd dat wordt onderzocht wie civielrechtelijk verantwoordelijk
kan worden gesteld voor de saneringskosten van het gebied? Koninklijke Shell
heeft destijds alle ellende voor zegge en schrijve één gulden
overgedaan. Sindsdien is de schade onder de PDVSA voor mens en milieu alleen
maar toegenomen.
 Het wordt hoog tijd dat Shell en zijn rechtsopvolgers hun maatschappelijke
verantwoordelijkheid nemen voor de toegebrachte milieuschade. Zij dienen integraal
betrokken te worden bij de ontwikkeling van de sanerings- en toekomstplannen
voor het Isla-terrein. Mij dunkt dat Shell daar zelf om staat te springen.
Op zijn website staat te lezen dat Shell anderen graag op het belang van duurzaamheid
en milieubewustheid wijst. Graag wil ik dan ook dat er onderzoek wordt gedaan
naar de civielrechtelijke aansprakelijkheid voor de toegebrachte milieuschade
door de Isla-raffinaderij. Ik zou zeggen: voorwaarts! Uiteraard steun ik het
amendement van mevrouw Ortega-Martijn, want ik zou het goed vinden als aan
die kwestie aandacht werd besteed.
 
 
 De heer Remkes meldt zich aan de interruptiemicrofoon.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Nou, dat is altijd een feest!
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb met stijgende verbazing naar het betoog van mevrouw Van Gent geluisterd.
Aan de ene kant betuigt zij haar steun voor het proces van verdere verzelfstandiging
van het land. Daarin kan ik mij vinden. Aan de andere kant, druipt als het
ware van haar betoog af dat zij er eigenlijk nog iets over te zeggen wil hebben.
Daaruit spreekt een geweldige tegenstelling. Misschien kan mevrouw Van Gent
daar nog enige toelichting op geven.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Als het gaat om de BES-eilanden, hebben wij natuurlijk een directe relatie,
maar daarover spreekt de heer Remkes vanavond niet. Hij heeft het meer over
Curaçao, Sint Maarten en een beetje over Aruba misschien. Dat is mij
niet helemaal duidelijk. Zolang er sprake is van een koninkrijksverband, is
het geven en nemen. Ik vind het heel plezierig dat daarvan sprake is en wil
dat zo houden. In de nieuwe verhoudingen zal dat ook het geval zijn. De heer
Remkes heeft de onderwerpen euthanasie, abortus en het homohuwelijk genoemd.
Voor hem zijn dat principiële kwesties. Ik vind dat we niet selectief
moeten winkelen binnen het Koninkrijk en wil graag goede afspraken maken over
talloze zaken. In Nederland accepteren wij niet dat mensen ziek worden van
de viezigheid van een "gore" raffinaderij. Dat moeten wij dus ook niet accepteren
in de rest van het Koninkrijk. Wat is het probleem van de heer Remkes? Ik
zie het niet.
 
 
 De heer Remkes legt het nog een keer uit.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Mevrouw Van Gent weet natuurlijk ook wel dat de situatie in de BES, gezien
de voorstellen die op tafel liggen, anders is. Die voorstellen wijken af van
de staatkundige voorstellen die aan de orde zijn voor Curaçao en Sint
Maarten. Daar gaat de beweging in de richting van verdere autonomie. Mevrouw
Van Gent spreekt hier over de inhoud en ik constateer dat er sprake is van
iets tegenstrijdigs. Graag wil ik ook weten wat de opvatting van de staatssecretaris
daarover is. De legitieme basis om over de inhoud te praten, hun autonome
bestuursbevoegdheden, zal in de toekomst minder stevig zijn dan nu het geval
is.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat zal wel zo zijn, maar ik heb helder aangegeven dat de bevolking er
beter van wordt. Het is niet de eerste keer dat ik dat doe. Ook op het punt
van de duurzaamheid zullen zaken verbeteren. Over en weer kunnen wij best
aangeven welke zaken daarbij van belang zijn. De GroenLinks-fractie wil in
ieder geval niet dat er dingen over de schutting worden gegooid
onder de noemer dat wij onze handjes ervan af trekken omdat het niet ons probleem
is. Ik houd die handjes liever aan de tralies, aan de Isla-raffinaderij of
aan het bed ten behoeve van de ouderen en anderen. Ik zie wat dat betreft
geen enkel probleem.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Voorzitter. Komend jaar staat voor de staatssecretaris in het teken van één
datum. Die datum is al vaak genoemd, namelijk 10-10-'10. Maar wij zouden D66
niet zijn als wij niet over die horizon heen wilden kijken. Met vier autonome
landen die elk hun eigen weg willen gaan, wordt het lastiger om elkaar te
vinden. Hoe zorgen wij ervoor dat wij blijven samenwerken? Wat ons betreft
hoeven wij het huidige Statuut niet te sparen. Als het niet meer adequaat
is, kunnen we daaraan een moderne invulling geven met betere checks en balances
van het bestuur en de volksvertegenwoordiging. Welke stappen mogen wij van
dit kabinet verwachten die tot doel hebben, gezamenlijk tot zo'n nieuwe toekomstvisie
te komen? Welke inspanningen mogen wij verwachten, naast het organiseren van
symposia en hoe gaat het kabinet de Kamer daarbij betrekken? Ik vraag dit
ook, omdat ik tijdens de reis naar Suriname met de fractievoorzitters bemerkte
dat wij na de afbouw van de ontwikkelingsgelden nog helemaal niet weten wat
wij verder willen. Nu wij de komende jaren al deze bestuurlijke zaken gaan
doen, vind ik het heel belangrijk om te weten wat de visie wordt en hoe de
staatssecretaris deze tot stand gaat brengen, buiten de symposia die zij wil
organiseren.
 Voor het zover is, moeten wij de snelheid in het hervormingsproces houden.
Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat wij 2010 ook echt gaan halen? De
laatste verkiezingen in het land Nederlandse Antillen kunnen leiden tot een
landsregering met een andere samenstelling. Hoe kan deze uitslag het proces
beïnvloeden? Hoe gaat de staatssecretaris ermee om?
 Mijn fractie wil zich houden aan de afspraken die zijn gemaakt na het
referendum in 2004. Afspraak is afspraak. Hoe gaat de staatssecretaris om
met het door Bonaire voorgenomen referendum?
 De staatssecretaris toetst of Curaçao en Sint Maarten werkelijk
klaar zijn voor de autonome status. Maar wat gebeurt er als de eilanden straks
niet klaar zijn? Wie komt er dan in actie? Op welke wijze gebeurt dit? Met
andere woorden: is er ook een plan B?
 Ook na de ontmanteling van het land Nederlandse Antillen kunnen wij niet
op onze lauweren rusten. Het Statuut geeft ons de mogelijkheid om een volwassen
relatie binnen ons Koninkrijk op te bouwen. Aan de kwaliteit van het bestuur
op de eilanden valt nog steeds heel veel te verbeteren. Dat heeft in dit debat
centraal gestaan. De bevolking van de eilanden wil dat een einde wordt gemaakt
aan de corruptie. De Antillianen hebben recht op een goede rechtshandhaving.
Ik stel daarom voor om in de nieuwe landen een bestuurskrachtmeting uit te
voeren. Na een nulmeting kan daarmee structureel de voortgang worden gemeten.
Zo houdt Nederland de vinger aan de pols in het belang van de inwoners. Graag
verneem ik hierop een reactie van de staatssecretaris.
 Goed bestuur houdt ook aandacht voor volksgezondheid en milieu in. Hebben
de alarmerende berichten over het storten van afval en gevaarlijke stoffen
door een cruiseschip ook de staatssecretaris bereikt? Welke mogelijkheid ziet
zij om deze misstanden samen met Bonaire tegen te gaan?
 Hoe staat het met het onderzoek van de staatssecretaris naar de gevolgen
van de Isla-raffinaderij voor gezondheid en milieu? Kan zij Curaçao
helpen bij het ontwikkelen van alternatieve plannen voor de economie en werkgelegenheid
als Isla niet aan de normen voldoet?
 De jeugdwerkloosheid op Curaçao loopt op tot 26%. En dat
terwijl minister Van der Laan onlangs vaststelde dat het met de jeugdwerkloosheid
onder Antilliaanse jongeren in Nederland juist beter gaat. Kan de staatssecretaris
misschien Nederlandse best practices uitwisselen?
 De sociale vormingsplicht werpt inmiddels zijn vruchten af. Wat gaat de
staatssecretaris doen om de streefwaarde van 14% te halen?
 De leerplicht op Aruba bleef in juni onbesproken. Wanneer gaat de staatssecretaris
hierover met Aruba in gesprek?
 Hoe staat het met het kindertehuis I Can op Sint Maarten?
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Voorzitter. Volgend jaar zouden de Nederlandse Antillen verleden tijd
moeten zijn. Een gezonde financiële basis en goede bestuurskracht zijn
dan meer dan ooit nodig. Met de complexe operatie waarbij een dertigtal nieuwe
wetten ontstaan, zijn wij er niet. Op het niveau van de uitvoering zijn er
ook nog grote problemen. Bonaire laat zich kritisch uit over de uitwerking
van de afspraken en Sint Maarten krijgt een zeer negatief oordeel. Nog heel
wat werk aan de winkel dus!
 De SGP-fractie stelt vast dat naarmate meer duidelijkheid wordt gegeven
over de constitutionele positionering van de BES-eilanden, de discussie over
de grondwettigheid ervan toeneemt. Ik doel natuurlijk op de inmiddels ingediende
wijziging van het Statuut. Daarin is een beperkt kapstokartikel opgenomen,
waarin de basis wordt gegeven voor specifieke maatregelen en regels voor Bonaire,
Sint Eustatius en Saba. Maar loopt de zaak hiermee constitutioneel rond? Hierbij
zijn stevige twijfels aan de orde of alle spitsvondigheden wel deugen.
 Wij achten het wenselijk – laat ik dat vooropstellen, in lijn met
hetgeen de heer Remkes daarover zei – dat snelle herziening van de Grondwet
plaatsvindt, waarbij de drie BES-eilanden een expliciete constitutionele positie
krijgen. Deze moet niet pas in of na 2020 duidelijk worden. Zolang die grondwettelijke
verankering niet haar beslag heeft gekregen, moet de interim-situatie ook
in overeenstemming met de Grondwet zijn. Ik noem de meest springende punten
die nu al vanuit de staatsrechtelijke wereld bij ons onder de aandacht zijn
gebracht; andere belangrijke punten zijn hier vanavond al genoemd. Het eerste
betreft het kiezen voor de Eerste Kamer door de eilandsraden in plaats van
provincies. Dit lijkt toch echt op gespannen voet met artikel 55 van de Grondwet
te staan. Het tweede is het punt van het indirect niet-Nederlanders laten
meestemmen voor de Eerste Kamer via de stemming voor de eilandsraden.
 Hoe zit het overigens met de verhouding tussen Grondwet en Statuut? Mocht
achteraf strijdigheid van de Grondwet met het Statuut optreden, heeft artikel
142 van de Grondwet een noodprocedure, waarbij via een gewone
wet een aanpassing van de Grondwet aan het Statuut kan plaatsvinden. Maar
het kan toch niet de bedoeling zijn om die grondwettelijke achterdeur te gebruiken?
Als het Statuut in strijd is met de Grondwet, zou voor het Statuut een procedure
in twee lezingen nodig zijn. Wil de staatssecretaris nader op die verhouding
en op de spanningen die mogelijk tussen beide zouden kunnen optreden, ingaan?
 In het blad RegelMaat werd het omzetten van de eilandsverordening een
"Antilliaanse verordening in feestverpakking" genoemd. Omdat bij wet allerlei
lagere regels worden omgezet, zijn regering en Staten-Generaal gezamenlijk
verantwoordelijk. De desbetreffende minister ondertekent het besluit niet.
Hoe is de ministeriële verantwoordelijkheid dan precies geregeld?
 Er bevinden zich de nodige ongedocumenteerden, personen met een illegale
verblijfsstatus, op de Antillen. Een goed georganiseerde vreemdelingenketen
is noodzakelijk, zo wordt algemeen onderkend. Dan kan het niet gebeuren dat
illegalen op een van de BES-eilanden vóór de transitie een verblijfsvergunning
krijgen en daarna naar Nederland doortrekken. Een dergelijke pardonregeling
is ongewenst. Hoe wordt in de praktijk voorkomen dat dit gaat plaatsvinden?
 Wat betreft de factoren die op de BES-eilanden andere regels rechtvaardigen,
zijn allerlei mogelijke verschillen genoemd, onder meer sociale verschillen.
Welke ruimte is er om ook verschil te maken op belangrijke onderwerpen als
abortus, euthanasie, homohuwelijk en bordelen, waarover eveneens belangrijke
verschillen van inzicht kunnen bestaan? Juist hiervoor is onzes inziens ook
een autonome keus verdedigbaar.
 Ik zie dat ik nog tijd heb voor één laatste opmerking, voorzitter.
De ministers zijn in de toekomst verantwoordelijk om effectief toezicht te
houden inzake veiligheid en corruptiebestrijding. Toetreding tot Nederland
maakt verplaatsing van criminaliteit naar het Europese deel in feite ook eenvoudiger.
Om dat te voorkomen moeten er dan ook stevige waarborgen komen.
 
 
 Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van de inbreng van de Kamer in
de eerste termijn. Om de staatssecretaris in staat te stellen haar antwoord
voor te bereiden, schors ik de vergadering.
 
 
 De vergadering wordt van 23.57 uur tot 0.20 uur geschorst.
 
 
 Ik attendeer de Kamer erop dat het inmiddels na twaalven is. Ik wil niet
direct beginnen met het verbieden van interrupties, maar ik wil u wel ontmoedigen
en u vragen om alleen aan het eind van een blokje te interrumperen.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Voorzitter. Vanwege het tijdstip zal ik de inleidingen achterwege laten.
Ik begin met het blokje staatkunde. Daarna kom ik op de BES-eilanden, waarin
ik start met het zelfbeschikkingsrecht. Vervolgens komt er een klein blokje
met economische onderwerpen. Dan behandel ik het Brooks Towerprotocol. Daarna
ga ik in op een aantal losse punten om vervolgens af te sluiten met Aruba
en een visie op het Koninkrijk. 
 Eind 2010 moeten de afspraken voor een hervorming van de staatkundige
structuur op de Nederlandse Antillen zijn uitgevoerd. Ik realiseer mij dat
dat een ambitieuze opgave is waar wij gezamenlijk het komende jaar voor staan.
Die ambitie staat niet op zichzelf, zij komt direct voort uit de opgave die
het kabinet zichzelf heeft gegeven om binnen deze regeerperiode tot een nieuwe
toekomstbestendige staatkundige structuur in het Koninkrijk te komen. Deze
nieuwe structuur is de wens van de eilanden zelf. Ik heb de afgelopen drie
jaar met Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius, Saba en het
land Nederlandse Antillen rond de tafel gezeten om deze structuur vorm te
geven. Het komend jaar kan de afronding hiervan plaatsvinden als gevolg van
het feit dat wij een heel eind zijn gekomen. Een heel groot gedeelte van de
wetgeving die noodzakelijk is om Bonaire, Saba en Sint Eustatius de nieuwe
status van openbaar lichaam binnen het Nederlands staatsbestel te laten verkrijgen,
ligt inmiddels in de Kamer. In het afgelopen jaar hebben wij rijksbreed de
drie vestigingen van het Regionaal Service Centrum gevuld. Onlangs heb ik
met Saba en Sint Eustatius afspraken gemaakt over de taken die het Rijk straks
zal gaan uitvoeren en over de taken die beter op lokaal niveau kunnen blijven.
 Bonaire maakt een pas op de plaats met de wens voor een referendum. Die
keus staat Bonaire vrij. Ik heb daarbij wel aangegeven dat wij voortdurend
bezig zijn geweest met de uitwerking van de afspraken die wij eerder met Bonaire
hebben gemaakt en die daar breed worden gesteund. Bonaire kan uiteraard kiezen
voor een andere invulling, maar dat past dan niet binnen het staatkundig kader
dat wij nu aan het vormgeven zijn: zelfstandig binnen het Koninkrijk of als
openbaar lichaam onderdeel van Nederland. Over de verschillende rijkswetten
die voortvloeien uit de slotverklaring komen wij binnenkort te spreken. Daarmee
is aan Nederlandse zijde alles in gang gezet om definitief de laatste fase
in te gaan van dit staatkundig proces.
 2010 is het jaar van de overgang. Zo hebben wij het in de beleidsbegroting
ook genoemd. Het is het jaar van de overgang naar de nieuwe staatkundige structuur
in het Koninkrijk der Nederlanden. Met mijn collega-bestuurders heb ik afgesproken
dat het op 10 oktober 2010 moet kunnen gebeuren, mij overigens niet realiserend
dat dat een zondag is. Maar goed, daar kunnen wij altijd nog eens naar kijken.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Het kan in een kerk.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Het kan in een kerk; dat vind ik ook. Het einde van het land moet er dan
zijn. Daar zijn wij het allemaal over eens, zo benadruk ik nog maar eens.
Voortdurend zijn wij het hierover in de Kamer eens geweest. Die dubbele laag
moet eruit. Zelfs de heer Brinkman was het op dat punt steeds met mij eens.
De wetgeving moet klaar zijn. Dat zijn de consensusrijkswetten, de BES-wetgeving,
de staatsregelingen en de organieke wetten.
 De toetsing moet hebben plaatsgevonden op de afgesproken criteria van
de slotverklaring. Daarover heeft de heer Van Zwol een brief aan de eilanden
gestuurd. Over de wijze van toetsing heeft het presidium van de VRTC onlangs
vergaderd. Er ligt nu een voorstel voor voor de politieke stuurgroep van 9 december
aanstaande. Zodra die stuurgroep is gehouden, zal ik de Kamer daarover informeren.
Helder is altijd geweest dat er een rondetafelconferentie is
die de definitieve ingangsdatum bepaalt. Waarom dan toch die datum? In de
geest van de motie-Van Bochove moeten wij voldoende zekerheid hebben met de
afgesproken AMvB. Wat ons betreft staat de inhoud voorop. Dat is een mix van
samenwerken en een goede verantwoordelijkheidsverdeling bij de nieuw te vormen
landen. Op Koninkrijksniveau kunnen wij ingrijpen via bestuurders, maar ook
via de rijksministerraad. Artikel 43 blijft natuurlijk altijd achter de hand.
Het Statuut bestaat. Wij kunnen het gebruiken. De regering oordeelt dat dit
conform de slotverklaring voldoende waarborgen geeft. Aan de verbeteringen
van de politie zal ook op Sint Maarten vanaf 1 januari gewerkt worden.
 Ik wijs op het momentum in zo'n proces. Dat is niet iets wat de Kamer
moet onderschatten. De feitelijke ontmanteling van het land is gewoon aan
de orde. Verscheidene fracties hebben dat voortdurend aangehaald. De ontmanteling
gaat zover dat er feitelijk vanuit het land niets meer te verwachten is. Het
land heeft geen toekomst. Wij doen het uiteindelijk voor de bevolking. Ik
denk dat er voldoende garanties zijn om die datum af te spreken.
 Er is gevraagd naar de motie van de heer Van Bochove over Sint Maarten.
De noodzakelijke verbeteringen in de rechtshandhavingsketen voeren wij nog
steeds uit. Sint Maarten wordt alleen een zelfstandig land als het voldoet
aan de overeengekomen criteria. Hierbij is het op orde zijn van de rechtshandhaving
en rechtspleging een zeer belangrijk onderdeel. Het gaat erom dat men het
zelfstandig kan doen.
 Door de heer Leerdam is gevraagd naar de samenwerking tussen Rotterdam-Rijnmond
en de Antilliaanse politiekorpsen. In de slotverklaring van 2 november
2006 is onder C20 opgenomen dat de politieorganisaties van Curaçao
en Sint Maarten sterk verbeterd moeten worden voordat de nieuwe staatkundige
structuur in werking treedt. Door het korps Rotterdam-Rijnmond is een grote
investering gepleegd in het opstellen van de inrichtingsplannen van de korpsen
Curaçao, Sint Maarten en de BES-eilanden. Ik betreur het dat de spanning
die blijkt uit de brief van de vakbond aan de minister-president van de Antillen,
zoveel aandacht heeft gekregen, omdat deze ontstaan is ondanks de goede en
heldere afspraken die over de investering van Rotterdam-Rijnmond zijn gemaakt.
Overigens worden de afspraken met Sint Maarten en de BES-eilanden gewoon uitgevoerd.
Alleen op Curaçao speelt het punt nadrukkelijk. Ik ben hierover in
gesprek met de minister van Justitie van de Nederlandse Antillen. Wij proberen
het gezamenlijk vlot te trekken. Wij zijn het erover eens dat het zonder de
grote investering van Rotterdam-Rijnmond op Curaçao heel moeilijk wordt.
Uiteraard is het wel zo dat het ontvangende korps er letterlijk en figuurlijk
voor open moet staan. Als je er niet voor openstaat, kan er geen sprake zijn
van verbetering. Professionele experts uit Nederland leveren een bijdrage
aan het functioneren van het korps. Dit moet allemaal vanaf 1 januari,
dus ver voor het toetsingsmoment, in werkelijkheid bewezen worden. Bij de
toetsing wordt niet alleen naar het papier gekeken, maar ook naar de praktijk,
zeker op de cruciale onderwerpen.
 De heer Remkes vroeg naar de analyses van het criminaliteitsbeeld. Ik
wil die wel opvragen en aan de Kamer doen toekomen.
 Ik kom op de consensusrijkswetten. Hoe zit het met die wetten nadat ze
zijn ingevoerd? Na invoering moeten die wetten natuurlijk conform hun inhoud
worden uitgevoerd. In de onderhandelingen over de consensusrijkswetten die
ter uitvoering van de afspraken in de slotverklaring zijn gemaakt, is overeengekomen
dat het niet mogelijk is om de regeling eenzijdig op te zeggen. Dat kan absoluut
niet. Mocht dat beeld bestaan, dan zeg ik dat dat nooit de afspraak is geweest.
Het kan nooit eenzijdig worden opgezegd. Dat geldt ongeacht de uitkomsten
van de evaluatie. Er is een evaluatietermijn afgesproken, maar het kan nooit
zo zijn dat een consensusrijkswet eenzijdig wordt opgezegd. De landen zullen
overeenstemming moeten bereiken over de gevolgen die zij verbinden aan de
uitkomsten van de evaluatie.
 Hoe kijk ik naar de positie rondom 10 oktober? Op het moment van
transitie wordt kortweg de huidige staatkundige constellatie van het land
Nederlandse Antillen opgeheven en vervangen door de twee nieuwe landen: Curaçao
en Sint Maarten en de status van openbaar lichaam van Nederland voor de BES-eilanden,
allemaal met de waarborgen die ik heb geschetst.
 Dan de Grondwet en het Statuut. Artikel 1 van het Statuut is niet in strijd
met de Grondwet. Het in het Statuut regelen van de nieuwe status van de BES-eilanden
is niet helemaal de goede plek, want het wordt Nederlands. Het zou dus eigenlijk
in de Grondwet moeten. Met de heer Remkes ben ik het eens dat het advies van
de Raad van State belangrijk is. Dat kan de nodige kou uit de lucht halen
op Bonaire. Ik ben bereid om nog eens serieus naar dit punt te kijken en de
grondwetswijziging eventueel versneld ter hand te nemen.
 Ik kom op de BES-eilanden. De heer Van Bochove redeneerde vanuit het zelfbeschikkingsrecht.
De Nederlandse Antillen hebben in 1954 vrijwillig ingestemd met het Statuut
en gekozen voor een gelijkwaardige positie binnen het Koninkrijk. Wat het
volkenrecht betreft was de dekolonisatie volgens sommigen daarmee voltooid.
Dat zou betekenen dat de internationale regels over dekolonisatie vanaf dat
moment niet meer van toepassing waren op de Nederlandse Antillen. Hier wordt
echter verschillend over gedacht. Nederland heeft nooit ontkend dat de eilanden
het recht hebben om voor een andere toekomst te kiezen. Die toekomst kan ook
buiten het Koninkrijk liggen. Als men echter kiest voor een andere status
binnen het Koninkrijk, dan moeten de andere delen van het Koninkrijk daar
wel mee instemmen. Zo zit het in elkaar. Op de rondetafelconferentie van 1981
is door alle betrokken partijen binnen het Koninkrijk, waaronder Nederland,
ingestemd met het toekennen van het zelfbeschikkingsrecht aan de eilandgebieden
van de Nederlandse Antillen afzonderlijk. Nederland heeft hierbij toen de
kanttekening geplaatst dat het land het recht heeft mee te beslissen over
zijn verhouding tot de eilanden die de voorkeur geven aan het behouden van
staatsrechtelijke banden met Nederland. Er zijn rechtsgeleerden die menen
dat dit beschouwd kan worden als een staatsrechtelijk zelfbeschikkingsrecht.
 Mijn verklaring in het algemeen overleg heb ik gedaan vanuit de gedachte
dat Bonaire, gezien de kleinschaligheid, nu niet in aanmerking kan komen voor
de status van land binnen het Koninkrijk. Ook heeft de bevolking van Bonaire
deze optie in het referendum van 2004 verworpen. Indien de bevolking van Bonaire
toch geen onderdeel wil worden van het land Nederland, staat er naar mijn
idee maar één andere optie open, namelijk onafhankelijkheid.
Meer smaken in het Koninkrijk kennen wij niet en willen wij ook niet. Dat
hoort er dan ook bij. Ik ben blij met de steun die de Kamer in brede zin geeft.
 De evaluatie na vijf jaar die voorzien is in de WolBES gaat ervan uit
dat de BES-eilanden onderdeel van Nederland blijven. Zo is het opgeschreven
in de wet. Wij kunnen daar met elkaar over spreken. Het is de vraag of de
uitwerking ervan aanpassing behoeft. De evaluatie gaat niet zover dat de eilanden
dan een andere staatkundige positie buiten Nederland binnen het Koninkrijk
kunnen krijgen. Bij de behandeling van de wet hoor ik wel wat de Kamer er
verder van vindt. Het is dus een heel duidelijke lijn: er is niets mis met
zelfbeschikkingsrecht, maar wel met instemming voor delen van wat Nederland
daarover te zeggen heeft.
 Wat gaat de regering doen als Bonaire kiest voor een vrije associatie?
Ik heb mijn kanttekeningen op dit punt al geplaatst in het algemeen overleg.
Ik vraag mij af of die keuze voorgelegd moet worden. De keuze voor vrije associatie
is heel onduidelijk. Door Bonaire is de keuze tot nu toe niet ingevuld. Ik
zou op dit moment eigenlijk niet weten wat men er precies mee bedoelt. Daarnaast
kent Nederland binnen het staatsbestel de vrije associatie niet. Het moet
dus buiten het Nederlands staatsbestel gezocht worden. Een alternatief model
uitwerken zal niet mogelijk zijn voor de verwachte transitiedatum. Bonaire
plaatst zich daarmee dus buiten het huidige proces. Ik wil niet speculeren
over de uitkomst. Als men goed kijkt naar de feiten en naar wat er gebeurt,
ga ik ervan uit dat wij op Bonaire de gemaakte afspraken zullen voltooien
en dat wij tot een goede afronding van het proces zullen komen. Totdat Bonaire
zelf weer aangeeft te willen meedoen in het proces, heb ik een aantal grote
punten, bijvoorbeeld omtrent de schuldsanering, stopgezet. Immers, wij hebben
een compleet pakket met elkaar afgesproken.
 De heer Van Raak heeft gevraagd naar het internationale onderzoek naar
witwaspraktijken op Bonaire. Is strafrechtelijke vervolging te verwachten?
Ik kan de Kamer geen mededelingen doen over het lopende onderzoek. Het onderzoek
vindt plaats onder de verantwoordelijkheid en in opdracht van het Openbaar
Ministerie van de Nederlandse Antillen. In principe is het een strafrechtelijk
onderzoek waaruit strafrechtelijke vervolging kan volgen. Dat moeten wij gewoon
afwachten.
 De heer Van Raak vroeg ook om een lijst van bedrijven die thans actief
zijn in de e-zones van Bonaire. Die vraag heeft hij eerder schriftelijk gesteld
en die is door de minister van Financiën van het land beantwoord. Dat
antwoord heb ik de Kamer in april 2008 toegezonden. De minister gaf destijds
aan dat de toegelaten bedrijven in de e-zones van Bonaire Cargill NV (goederen)
en Telbo NV (diensten) waren. De Kamer heeft alle gelegenheid om bij de fiscale
wetgeving en de belastingwet inzake de BES-eilanden met de staatssecretaris
van Financiën hierover van gedachten te wisselen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik heb die lijst niet ontvangen. Ik vraag het vandaag, omdat ik die lijst
nodig heb in verband met de voorbereiding van de wetsbehandeling. Ik vraag
de staatssecretaris om ons de lijst gewoon even te sturen.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Wat ik nu weet, is dat het deze twee bedrijven zijn. Dat is wat de minister
van het land Nederlandse Antillen mij heeft doorgegeven. Ik wil dat best nog
een keer op schrift zetten.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Kijk het nog even na, want volgens mij zijn het er meer. Ik ben blij dat
er een brief over komt.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Er komt een brief naar de Kamer.
 De heer Remkes vroeg wat rijksbreed de kosten en de opbrengsten van de
BES-eilanden zijn. Op dit moment kan ik de structurele kosten en opbrengsten
nog niet exact geven. Dat wordt duidelijk in de begroting voor 2011. Wel wordt
er op dit moment met de eilandgebieden gesproken over de financiële verhoudingen
na de transitiedatum. Vanuit het takenpakket moeten wij met elkaar praten
over de financiële verhoudingen. Dat takenpakket is dus het uitgangspunt.
Wat de inkomsten betreft wordt door de Nederlandse Belastingdienst hard gewerkt
aan het op orde brengen van de belastinginning op de BES-eilanden.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Bij de behandeling van de wetgeving zal de Kamer enige nadere duidelijkheid
moeten hebben over de staat van kosten en de staat van baten. Dat doen wij
in zijn algemeenheid bij besluitvorming in de Kamer. Ik vraag de staatssecretaris
niet om het met deskundige zekerheid aan te geven, maar volgens mij is het
wel mogelijk om er een nadere indicatie aan te geven voor het wetgevingsproces
van half januari.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik kan wel een duiding geven van waarmee wij werken. Er is een bepaalde
raming gemaakt, er zijn aannames gedaan. Vorig jaar hebben wij daarover ook
gesproken bij de behandeling van de begroting. Nogmaals, exact kunnen wij
het nog niet berekenen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Daarbij is waarschijnlijk ook van belang het thema waarover de staatssecretaris
nu wil beginnen, namelijk het voorzieningenniveau. Het wetgevingsoverleg van
half januari zou vergemakkelijkt worden als de staatssecretaris voor dat moment
een geactualiseerde raming aan de Kamer overlegt.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik kan bekijken of dat mogelijk is. Het is op heel korte termijn, maar
ik zal bekijken of het mogelijk is.
 De heer Remkes vroeg naar de sociale zekerheid en de zorg op de BES-eilanden.
Waar koerst het kabinet op? Hij vroeg dat ook in relatie tot het voorkomen
van illegale immigratiestromen. Het uitgangspunt bij de hoogte van het minimumloon
en de sociale uitkeringen is de huidige hoogte. Over de exacte hoogte van
de uitkeringen zijn op 3 november jongstleden afspraken gemaakt door
minister Donner met Saba en Sint Eustatius. De Kamer is hierover geïnformeerd.
De Kamer heeft de volledige besluitenlijst inclusief de taakverdeling. Afgesproken
is onder andere om de pensioenleeftijd te verhogen naar 65. Het minimumloon
van Saba en Sint Eustatius wordt gelijkgetrokken met het niveau van Bonaire.
Daar is het minimumloon iets hoger. Er zullen met de eilanden nog afspraken
worden gemaakt over de precieze hoogte van de uitkering als een percentage
van het minimumloon. Daar is op dit moment nog geen afspraak over gemaakt. Nogmaals, het uitgangspunt is de huidige hoogte van de uitkeringen.
 Er komt een zorgverzekering voor de BES-eilanden. De premies hiervoor
zullen integraal worden geïnd via de fiscale heffing in het kader van
de loonbelasting. De verwachting is dat de kwaliteit van de zorg en de faciliteiten
op de eilanden daarmee kunnen worden verbeterd. Ook daar moeten nog definitieve
afspraken over worden gemaakt.
 Mevrouw Ortega heeft vragen gesteld over rijksambtenaren op de BES-eilanden.
De rechtspositie voor het overheidspersoneel op de BES-eilanden loopt mee
in de wet- en regelgeving in verband met de totstandkoming van de drie openbare
lichamen. Dat is de zogenaamde ABES- en IBES-wet- en -regelgeving. Dit gebeurt
door de bestaande rechtspositionele regelingen voor het land en het eilandpersoneel
van de Nederlandse Antillen zo veel mogelijk beleidsarm om te zetten in Nederlandse
wet- en regelgeving. Nu is al duidelijk dat die wet- en regelgeving op termijn
nog eens integraal zal worden herzien.
 Mevrouw Ortega vroeg ook naar de kwaliteit en de bezetting van de overheidsdiensten
op de BES-eilanden, mede in het kader van de institutionele versterking van
de bestuurskracht. Wij hebben daar best al veel aan gedaan. Wij hebben geïnvesteerd
in financiële ambtenaren, in ondersteuning, in pakketten, etc. Voor de
kwaliteit van de overheidsdiensten is men in eerste instantie natuurlijk zelf
verantwoordelijk. In Nederland zijn de gemeentebesturen ook zelf verantwoordelijk.
Wij proberen van alles te stimuleren, bijvoorbeeld via die institutionele
bestuurskracht. Wij leveren capaciteit, ook voor twinningrelaties. Daarnaast
heeft Nederland voor de BES-eilanden middelen voor 2009 en 2010 ter beschikking
gesteld om verbeteringen binnen de eilandorganisatie door te voeren. Met name
het financiële beheer had onze aandacht. Het is bekend dat wij daarop
zijn gekomen naar aanleiding van datgene wat het Cft heeft bekeken. De begroting
bleek in eerste instantie een soort schoenendoosadministratie te zijn. Bij
de opzet hoorden training, financiële pakketten en automatisering, etc.
Daarnaast wordt er ook naar het sociaal vangnet gekeken. Er zijn ook extra
middelen ter beschikking gesteld voor de ondersteuning en begeleiding bij
de invoering van de WolBES en de FinBES. Men moet ook anders gaan werken.
Als het allemaal aangenomen wordt, moet men in een dualistisch systeem gaan
werken, net zoals in Nederland in de gemeenteraden. Ik vind dat goed, maar
daarop moet nu al geanticipeerd worden. Verder hebben wij de kabinetten van
de gezaghebbers versterkt. Tot slot subsidieer ik een programma gemeentelijke
samenwerking met de Nederlandse Antillen via de VNG, waar goed gebruik van
wordt gemaakt.
 Welke cruciale stappen moeten door de BES worden gezet? Dat is vooral
de vaststelling van de wetgeving. Die is cruciaal om de overgang mogelijk
te maken. De Kamer moet daar ook een bijdrage aan leveren.
 In 2011 zullen de verkiezingen voor het Nederlandse parlement plaatsvinden.
Kan ik de Kamer verzekeren dat de BES-eilanden kunnen deelnemen aan deze verkiezingen?
Dat kan als het voorstel tot wijziging van de Kieswet wordt aanvaard en per
10 oktober in werking kan treden. De Nederlanders op de BES-eilanden
zullen dan bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2011 kunnen stemmen. 
 De heer Pechtold vroeg naar een bestuurskrachtmeting. Ik vind dat een
goed idee. In reactie op mevrouw Ortega heb ik net uitgelegd hoe wij werken
aan de versterking van de organisaties op de BES-eilanden. Als je nu een bestuurskrachtonderzoek
houdt, zou dat niet zoveel teweegbrengen. Wij hebben een nulmeting gedaan
om een ijkpunt te creëren aan de hand waarvan na de transitie de stand
van het bestuur kan worden afgemeten. Dan kun je na een jaar of twee jaar
wel degelijk een bestuurskrachtonderzoek houden. Overigens vind ik het altijd
goed als Nederlandse gemeenten bestuurskrachtmetingen doen. Immers, het is
belangrijk om eens in de zoveel tijd naar jezelf te kijken.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Zou de staatssecretaris een keer een opzet van zo'n bestuurskrachtmeting
naar de Kamer willen sturen? Als wij het als werkmodel gaan gebruiken, is
het belangrijk dat wij goed weten wat wij eraan hebben.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Voor de Nederlandse gemeenten ben ik bezig met een kader voor de bestuurskrachtonderzoeken.
Misschien kan ik dat aangrijpen om te bekijken hoe wij het instrument voor
deze drie specifieke gemeenten, die net weer iets anders zijn dan de Nederlandse
gemeenten, kunnen aanpassen. Ik ga dat niet meteen doen, maar halverwege volgend
jaar moet het kunnen.
 De heer Pechtold heeft een vraag gesteld over het storten van afval van
een cruiseschip. Nederland en Bonaire zijn op de hoogte van de problemen die
de lozingen van het cruiseschip Freewinds veroorzaken. Mede naar aanleiding
van de meest recente lozing zijn wij in onderling overleg. Het is echt een
voordeel dat wij nu ook kwartiermakers hebben in het RSC. Wij moeten bezien
hoe wij het probleem zo snel mogelijk kunnen oplossen. Dat is echt anders
dan in het verleden. Ik herinner mij vragen van mevrouw Van Gent over lozingen.
Wij hebben nu veel sneller zicht op problemen en wij kunnen sneller mensen
inzetten.
 Tot zover mijn opmerkingen over de BES-eilanden. Ik hoop van harte dat
wij de wetgeving zo snel mogelijk in de Kamer kunnen afronden. Dat geeft duidelijkheid
voor iedereen. De eilanden vragen dat terecht van ons.
 Er is een aantal vragen met een economische achtergrond gesteld. Mevrouw
Ortega vroeg naar de gezamenlijke centrale bank. Inderdaad is afgesproken
dat Sint Maarten en Curaçao samen een monetair stelsel zullen krijgen
met één centrale bank. Eind vorig jaar zijn tussen Curaçao
en Sint Maarten afspraken daarover gemaakt. Voor de uitwerking in implementatieplannen
is begin november een gezamenlijke commissie opgericht. Deze is in november
al twee keer bijeen geweest. In maart zal de commissie haar rapport uitbrengen.
Wat dan nog rest, is de implementatie zelf. Het is uiteraard de bedoeling
dat dit vervolgens voor 10 oktober 2010 is afgerond. Immers, het is een
onderdeel van de slotverklaring van 2 november 2006. Dit moet klaar zijn
op 10 oktober 2010 omdat het een van de afgesproken voorwaarden is.
 De heer Van Raak vroeg om een overzicht van alle regelingen en toelagen
van oud-politici. Ik meen dat hij daar ook schriftelijke vragen over heeft
gesteld. Een dezer dagen, weken, zullen de antwoorden komen.
 De heer Van Raak heeft ook gevraagd naar de schuldsanering en de belastinginkomsten.
Kan de staatssecretaris ervoor zorgen dat eerst de inkomsten
op orde zijn voordat de schulden worden gesaneerd? Dat is nooit een voorwaarde
geweest voor de schuldsanering. Wij hebben heel nadrukkelijke afspraken gemaakt
over de schuldsanering. Er waren verschillende voorwaarden: financieel toezicht,
regels voor corporate governance, geen vriendjespolitiek, sluitende begrotingen,
etc. Al die dingen zijn geregeld. Vanzelfsprekend ben ik het ermee eens dat
iedere belastingplichtige moet betalen. Het kan niet zo zijn dat belastingplichtigen
alleen een heffing opgelegd krijgen en dat er niet wordt geïnd. Daar
zijn wij het helemaal over eens. Nogmaals, dit was geen voorwaarde voor de
schuldsanering. Met behulp van de gelden voor institutionele versterking van
de bestuurskracht versterken wij momenteel de belastingdienst op Sint Maarten,
hetgeen van groot belang is.
 Mevrouw Ortega heeft een vraag gesteld naar een streefwaarde voor de jeugdwerkloosheid.
Zowel in het SEI als in het samenwerkingsprogramma onderwijs en jongeren is
daling van de jeugdwerkloosheid als een van de doelstellingen opgenomen. Toen
het SEI in 2008 werd vastgesteld, waren de economische vooruitzichten voor
Curaçao nog gunstig. Dat verklaart de ambitieuze doelstelling die wij
indertijd hebben opgenomen. Er wordt gesproken van een daling met 10%
ten opzichte van de 24,2% in 2007. De afspraak voor het samenwerkingsprogramma
is dat begin 2010 in het kader van de ontwikkeling van het monitoringsinstrument
door Curaçao en Sint Maarten streefwaarden worden geformuleerd op elk
van de zeven doelstellingen. Daling van de jeugdwerkloosheid is er daar een
van. Gezien de huidige economische omstandigheden lijkt het mij realistisch
dat het samenwerkingsprogramma voor 2010 tot en met 2012 ten opzichte van
de doelstelling van het SEI wordt bijgesteld, want het doel is niet realistisch.
Er worden dus wel degelijk streefwaarden afgesproken en daar wordt ook beleid
op gevoerd.
 Ik kom op het Brooks Tower Akkoord en de rijkswet personenverkeer. Ik
heb goede notie genomen van de opmerking van de heer Remkes dat toegang tot
Nederland van degenen die in dit kader een vergunning krijgen, voorkomen moet
worden. Op grond van de Brooks Towerregeling kunnen illegale vreemdelingen
alleen een tijdelijke vergunning krijgen op en alleen voor het eiland waarvan
zij kunnen aantonen dat zij er de afgelopen jaren hebben verbleven. Op grond
van deze vergunning is toegang tot Nederland niet mogelijk. Ik zeg dat heel
nadrukkelijk. De handhaving van deze regeling is een van mijn zorgpunten.
Ik ben voornemens om met de Antilliaanse regering tijdens of en marge van
de politieke stuurgroep op 9 december afspraken te maken om de risico's
van de toegang tot Nederland te minimaliseren. Het moet niet mogelijk zijn
op grond van de regeling, maar ik wil het ook echt minimaliseren. Ik wil dus
ook over de handhaving van de regeling afspraken maken.
 De heren Remkes en Van Bochove gingen ook in op de rijkswet personenverkeer.
Die wet zal er komen en zal het personenverkeer binnen het Koninkrijk regelen
tussen de landen onderling en dus ook met de BES-eilanden. Het is een kabinetsprioriteit.
Mijn collega van Justitie, eerstverantwoordelijke voor deze wet, consulteert
de eilanden op dit moment. Het is een prioriteit die is opgenomen in het regeerakkoord.
 De heer Van Bochove vroeg naar Aruba. Het is inderdaad zo dat Aruba overweegt
om net als de Nederlandse Antillen een regeling te treffen waarbij illegalen
een aanvraag kunnen doen voor een verblijfsvergunning. Het betreft nog slechts
een voornemen waarvan de contouren nog niet zijn uitgekristalliseerd. Ik heb
er met de nieuwe bewindspersonen over gesproken. Uit de eerste signalen maak
ik op dat sprake is van een zeer beperkte regeling. Over het aantal illegalen
op Aruba zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar. De regering heeft ook
in mijn richting laten weten dat een eventuele pardonregeling bedoeld is om
beter inzicht te krijgen in het aantal illegalen op Aruba. Als er een regeling
op Aruba komt, dan zal er ook hier voor gezorgd moeten worden dat de doorreis
naar Nederland niet zonder meer mogelijk is. Dan moet dat net zo worden afgesproken
als in de regeling op de Antillen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 De staatssecretaris zegt dat de rijkswet personenverkeer prioriteit heeft.
Hoe duidt zij dat precies in relatie tot mededelingen in de media, kennelijk
ook afkomstig van de regering van de Nederlandse Antillen, dat die rijkswet
in ieder geval niet voor 10 oktober 2010 de Kamer zal bereiken?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik heb daar kennis van genomen. Er ligt een concept waarover een consultatieronde
plaatsvindt. Wij zijn voornemens om het wél voor deze datum naar de
Kamer te krijgen. Onze inzet is om dat gewoon volgend jaar zijn gang te laten
hebben.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Deelt de staatssecretaris de visie van de CDA-fractie dat het eigenlijk
gewenst is dat de rijkswet gewoon is aangenomen op 10 oktober 2010?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Het is geen onderdeel van het staatkundig traject. Ik deel niet de visie
dat het noodzakelijk zou zijn, want zo is het niet afgesproken. Maar het is
wel belangrijk dat de rijkswet personenverkeer er komt, alleen al om het reizen
beter te reguleren. Er is bekeken hoe in de Europese Unie wordt gereisd. Dat
er ook elementen van terugkeer in zitten, hebt u ongetwijfeld allemaal gehoord
en gelezen. Ik vind het van belang dat die regeling er volgend jaar komt.
Maar ik denk dat het belangrijker is dat die uw Kamer bereikt dan dat die
is aangenomen. Overigens, als de regeling uw Kamer bereikt, gaat u zelf over
de procedure.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Zaken kunnen formeel niks met elkaar te maken hebben, maar je kunt de
politieke koppeling wel maken. Mijn advies aan de staatssecretaris zou zijn
om dat te doen, maar mijn vraag gaat over de Brooks Towerregeling. Zij zegt:
ik ben van plan dit aan de orde stellen, eventueel in de marge van een stuurgroepvergadering;
ik zal dat ook opnemen met Aruba. Ik hoor wat verschillende bewoordingen van
de kant van de staatssecretaris. Ik zou het op prijs stellen om de toezegging
te krijgen dat de Kamer van die nadere afspraken op de hoogte wordt gebracht.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Dat zal ik doen. Wij maken de agenda altijd gezamenlijk. Het is al volgende
week. Ik deel met u de zorg, met name over de handhaving. Ik heb u uitgelegd
hoe het formeel in elkaar zit, maar het lijkt mij goed dat ik u daarvan op
de hoogte stel.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ik had een duidelijke stellingname over Brooks Tower. Ik heb de staatssecretaris
gevraagd hoe zij staat tegenover de werkgevers die illegale arbeidskrachten
in dienst nemen. Zij heeft er nog niets over gezegd. Ik wil graag weten wat
zij daarvan vindt.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Een werkgever mag natuurlijk geen illegale arbeidskrachten in dienst nemen,
maar dat moet op de eilanden zelf worden gehandhaafd. Daar hoort ook uitzettingsbeleid
bij et cetera. Het zijn allemaal onderdelen die ook zijn genoemd door de Kamer.
Wij gaan er hier in Nederland wel over, maar daar niet. Daarom is het voor
ons belangrijk om goede afspraken te maken in het kader van de regeling. Dat
is ook mijn inzet, omdat ik deel wat door de Kamer is ingebracht. Met name
het handhavings­aspect is belangrijk. Dat hebben wij in het verleden ook
gezien. Ik vond het belangrijk dat de heer Van Bochove dit zo nadrukkelijk
naar voren bracht.
 De heer Van Raak, mevrouw Van Gent en de heer Pechtold hebben gesproken
over de Isla. Ik deel de zorg over de problematiek van de Isla; ik nam en
neem die heel serieus. Iedere keer als ik op Curaçao ben, heb ik ook
een afspraak gepland met de verantwoordelijke gedeputeerde. Ik heb u er de
laatste keer uitgebreider over geïnformeerd. Ik merk dat niet alleen
aandacht, maar ook druk daar werkt om uiteindelijk tot iets te komen. Je ziet
dat er veel verbeteringen zijn gekomen in de afgelopen tijd: het meten is
gerealiseerd, de handhaving kan worden gerealiseerd et cetera. Wij hebben
de Milieudienst Rijnmond, een van de beste op dit terrein in de wereld –
iemand kan er ook andere opvattingen over hebben, maar het zijn wel heel specialistische
mensen op dit terrein – ter ondersteuning beschikbaar gesteld, ook om
de juridische kant te bekijken. Gezien de schaal en omvang van het eiland,
is het bestuur wel degelijk te klein om goed naar de juridische kant te kijken.
Op beide punten hebben wij steun aangeboden.
 Daarnaast hebben wij in het Sociaal Economisch Initiatief afspraken gemaakt
over de Isla. In dat onderdeel is de langetermijnvisie opgenomen met daarin
de optie van sluiting. Economische alternatieven met de werkgelegenheidsgevolgen
worden in dit verband onderzocht. Die visie moet medio 2010 klaar zijn. Dat
heeft het bestuur mij er laatstelijk over gezegd. Dit is van belang voor het
langetermijnperspectief. Ik vind het zelf een grote stap dat nu ook de mogelijkheid
van sluiting in dit onderdeel zit.
 Ik kom bij de belangstelling van anderen. De Kamer heeft vanavond verschillende
partijen genoemd. Inderdaad hebben veel partijen belangstelling getoond voor
de Isla, wel vijftien verschillende bedrijven in vijf jaar, maar het is iedere
keer weer de vraag hoe serieus die belangstelling is. De huidige eigenaar
is op dit moment wel degelijk nog serieus geïnteresseerd in het bedrijf.
Ik kan er op dit moment niet meer over zeggen dan dat er geen echt serieuze
belangstelling is gebleken in de afgelopen tijd en dat er aan die scenario's
wordt gewerkt. De mogelijkheid van verplaatsing van de Isla zit ook in het
langetermijnscenario.
 Mevrouw Van Gent heeft gevraagd om een civielrechtelijk onderzoek om na
te gaan wie verantwoordelijk is voor de vervuiling. Dat is op zichzelf een
autonome verantwoordelijkheid voor Curaçao of voor de Nederlandse Antillen.
Indien Curaçao tot een dergelijk onderzoek zou willen overgaan en aan
Nederland een verzoek daartoe zou doen, zou Nederland wel degelijk juridische
expertise ter beschikking kunnen stellen, zoals wij dat hebben gedaan voor
de andere lopende juridische procedures. Gelet op de gesprekken die ik daarover
heb, acht ik de kans op concrete uitkomsten van zo'n onderzoek gering. Maar
als dat verzoek wordt gedaan – de verantwoordelijkheid ligt bij het
land – zijn wij bereid die expertise te leveren.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik concludeer dat de staatssecretaris inschat dat de belangstelling van
Arevensa niet serieus is.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ja.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat is goed om te weten, helaas misschien. PDVSA vindt de raffinaderij
belangrijk en wil ook best investeren, maar het is een huurhuis. Is het mogelijk
om er een koophuis van te maken? Wat is de visie van de staatssecretaris daarop
in het kader van de bezitsverhoudingen? PDVSA wil natuurlijk best investeren
in de uitstoot en ook wel in de vervuiling, maar niet in de vervuiling door
Shell. Ziet de staatssecretaris hier nog een rol voor Nederland weggelegd?
Want dat kan het bestuur van Curaçao never nooit niet betalen.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Er is altijd gezegd dat er enorme investeringen nodig zouden zijn om bijvoorbeeld
in het kader van de uitstoot iets te doen. Uit de uitspraken die de afgelopen
jaren zijn gedaan, blijkt dat er wel degelijk een behoorlijke investering
nodig is om die uitstoot te verminderen, maar dat het voor PDVSA best betaalbaar
is, ook in de huurconstructie. Of PDVSA zo graag investeert, is maar de vraag.
Daarover worden de gesprekken gevoerd. Ik heb er zo mijn twijfels bij, gelet
op wat er gebeurt. Daarom vind ik het belangrijk dat het element van meten
en handhaven nu echt aan de orde is en dat er een andere verordening komt,
waarmee ook de mensen van Milieudienst Rijnmond helpen, die beter handhaafbaar
is. Daardoor zet je er nog meer druk op. Ik denk dat, wanneer je helpt dat
proces in gang te zetten – ik ken de voorbeelden in Nederland ook –
er meer gebeurt dan PDVSA intrinsiek wil. Ik zou zelf eerst dit probleem willen
oplossen voordat ik verder terug kijk, ook naar Shell. Dat lijkt mij op dit
moment belangrijker, ook voor de bevolking. Alles wat in de lucht zweeft is
het gevaarlijkst voor de volksgezondheid. De grond is voor een deel afgedekt;
dat is veel minder gevaarlijk.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik heb twee vragen. Is de staatssecretaris bereid om met Koninklijke Shell
te praten over het nemen van haar maatschappelijke verantwoordelijkheid ten
aanzien van de Isla-raffinaderij?
 De visie met het alternatief voor de raffinaderij wordt verwacht medio
2010. Ik wil graag weten hoe het daarmee staat, want er wordt al langer over
gesproken. Wordt de vinger aan de pols gehouden dat die visie er dan ook echt
ligt, niet een of andere fluttige notitie, maar een stuk waar wij iets mee
kunnen? Hoe wordt dat in de gaten gehouden?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Wij hebben voortgangsgesprekken over het Sociaal Economisch Initiatief
en ook op dit punt. Wij hebben zelf het bestuurscollege van
Curaçao vorig jaar erop gewezen dat wij deze afspraken hebben en dat
het wel degelijk wat moet betekenen. Wij hebben er destijds in de rijksministerraad
over gesproken. Het is voor ons een van de toetspunten. Wij hebben altijd
nog een stok achter de deur. Mevrouw Ortega haalde aan dat geld van het Sociaal
Economisch Initiatief nog niet was besteed. Wij kunnen dat stopzetten en dat
gebeurt ook, als het niet fundamenteel genoeg is. Zo zit het Sociaal Economisch
Initiatief in elkaar. Wij volgen dat wel degelijk en wij spreken de bestuurders
daarop aan. Ik kan u op dit moment niet meer zeggen dan ik net heb gedaan.
Het lijkt mij belangrijker dat wij eerst dit probleem aanpakken dan, als het
aan de orde zou zijn – dat is een verantwoordelijkheid van het eiland
en het land Nederlandse Antillen zelf – naar de voorgangers te kijken.
Mocht er te zijner tijd bijvoorbeeld juridische hulp bij nodig zijn, dan ben
ik altijd bereid die te leveren. De acute problematiek lijkt mij op dit moment
echter belangrijker.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik ben ook voor die juridische ondersteuning, maar mijn vraag was er eigenlijk
op gericht dat het heel goed mogelijk is dat de Nederlandse regering of een
delegatie daarvan met Koninklijke Shell en wellicht met anderen – ik
noem deze nu bij naam en toenaam – het gesprek aan te gaan of zij hun
maatschappelijke verantwoordelijkheid kunnen nemen, zodat het wellicht helemaal
niet tot juridische procedures hoeft te komen. Wil de staatssecretaris zo'n
gesprek aangaan met Shell?
 Mijn tweede vraag betreft het alternatief. Ik zou het toch prettig vinden,
als wij er tussentijds meer inhoudelijk over geïnformeerd kunnen worden
hoe dat loopt. Ik ben bang dat wij medio 2010 iets zien en denken: zijn wij
hier wel voldoende mee opgeschoten?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik kan er nu niet meer over zeggen dan ik heb gedaan, want ik weet zelf
ook niet precies hoe dat eruitziet. Ik agendeer dit steeds bij ieder bezoek
aan Curaçao. Bij het volgende bezoek wil ik dit onderwerp zeker ook
weer agenderen en specifiek op dit punt vragen hoe het zit en hoe de voortgang
is. Iedere keer na zo'n bezoek informeer ik de Kamer er ook over wat in die
gesprekken aan de orde is geweest. Als er inderdaad iets over te zeggen is,
zal ik u daarover informeren.
 Ik heb wel gehoord dat u Shell genoemd hebt. Het is in eerste instantie
een verantwoordelijkheid van het land Nederlandse Antillen en Nederland zelf
om tot een oplossing van de problematiek te komen. Ik ben best al ver gegaan
in het aanbieden van hulp en het zetten van druk. Ik vind dat het in eerste
instantie vanuit het land zelf moet gebeuren. Wij komen er ongetwijfeld weer
met elkaar over te spreken.
 Ik heb nog een aantal losse punten. De heer Van Raak sprak over meer mogelijkheden
voor verbetering zoals de Bon Futuro-aanpak. Aanstaande zaterdag gaan de mensen
die moeten schoonvegen weer naar Curaçao. Ik zie inderdaad wel meer
mogelijkheden voor die twinningmodellen. Dit zijn allemaal mensen die met
Antillianen zelf iets doen, zodat er uiteindelijk een vorm van kadervorming
optreedt. Wij hebben dat met Atraco en de politie op Curaçao heel succesvol
gedaan. Dat doen wij nu voor een deel ook op Sint Maarten. Het lijkt mij heel
goed om dat ook te doen met bijvoorbeeld de grenscontroleteams. Nederland
kan dat echter niet afdwingen. Wij moeten dat altijd gezamenlijk afspreken,
maar ik zie er heel goede mogelijkheden in en ook goede resultaten. Dat zien
de burgers ook; het is voor hen ook belangrijk.
 Ik kom bij het amendement van de leden Ortega, Leerdam en Van Bochove
op stuk nr. 6 om budget voor een bepaald doel vast te zetten. U vraagt zich
af of de zorg voor de jeugd door deze specifieke stichting voldoende is gewaarborgd.
Twee jaar geleden is door het amendement van de heer Remkes geld beschikbaar
gesteld voor kindertehuizen in brede zin. Het gaat om een behoorlijk bedrag.
Ik vraag mij af of het niet mogelijk zou zijn om het iets te verbreden, zoals
de vorige keer bij het amendement van de heer Remkes is gedaan. U zou er nog
eens over moeten nadenken, want u haalt nu een heel specifiek voorbeeld naar
voren. Ik heb u toen een rapportage gestuurd wat er met dat geld is gebeurd.
Met die € 500.000 zijn heel veel kindertehuizen bediend. Ik vraag
mij gewoon af – ik wil het meer in vragende zin voorleggen – waarom
het nu voor deze ene stichting is, alvorens ik dat nader beoordeel. Ik hoor
dat graag nader toegelicht door de indieners.
 De heer Pechtold vraagt altijd naar "I Can"; dat is ook een kindertehuis.
 
 
 De heer Brinkman heeft een vraag over het vorige punt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Het sluit ook aan bij het volgende punt van de heer Pechtold over het
kindertehuis op Sint Maarten. Bent u niet bang, voorzitter ... Althans, is
de staatssecretaris niet bang – de voorzitter is niet bang; dat weet
ik – dat, als wij dit soort dingen blijven doen en het geld gaan oormerken
voor een bepaald doel, het een bepaalde traditie gaat worden zo vlak voor
de kerst? Ik houd er een beetje een naar gevoel van over. Moeten wij dat überhaupt
doen? Daarnaast zou ik graag van de staatssecretaris duidelijkheid willen
hebben over de toelichting. Daarin staat specifiek dat die stichting al sinds
jaar en dag kennelijk heel goed functioneert – hartstikke goed, hulde –
en dat dit daarom beloond moet worden met een subsidie. Dat is volgens mij
precies de omgekeerde wereld. Als men goed functioneert zonder subsidie, zou
ik zeggen: houd dat lekker overeind, houd je handen ervan af en laat lekker
de boel de boel.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik ben het in zijn algemeenheid met u eens dat, als een stichting goed
functioneert zonder subsidie, je dat ook zo moet houden. Overigens weet u
dat ik ook niet zo bang ben. Ik ben het op onderdelen wel vaker met u eens,
maar in zijn algemeenheid is het zo. Ik heb de toelichting van mevrouw Ortega
zo begrepen dat er geen geld is voor het gebouw en dat dit de reden is voor
deze verschuiving. Ik vraag haar om nog eens toe te lichten waarom het zo
specifiek voor deze ene stichting is, gerelateerd aan de omvang van het bedrag.
In zijn algemeenheid worden de prioriteiten in overleg bepaald voor de besteding
van de samenwerkingsgelden. Wij hebben een kader daarvoor, want het is Nederlands
ontwikkelingsgeld. Binnen dat kader worden afspraken gemaakt met Curaçao,
Sint Maarten et cetera. Nederland bemoeit zich er niet verder mee dan met
de prioritering.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik begrijp dat de staatssecretaris het met mij eens is
dat wij er geen gewoonte van moeten maken om dat zo voor de kerstdagen met
elkaar te regelen. Daar ben ik blij om.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 De heer Brinkman heeft mij dat niet horen zeggen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Maar ik versta de woorden zoals de staatssecretaris ze zegt en ik geef
daar een duiding aan. Dit is mijn duiding. Als zij in haar beantwoording aangeeft
dat zij dat niet heeft gezegd en dat zij het anders bedoelt, hoor ik dat graag.
Zou zij in ieder geval kunnen ingaan op het feit dat dit kennelijk een traditie
aan het worden is? Wat vindt zij daarvan? Moeten wij dat überhaupt op
die manier doen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Het staat de Kamer geheel en al vrij om amendementen in te dienen en het
staat mij geheel en al vrij om die te beoordelen. Ik had nog een specifieke
vraag aan mevrouw Ortega als eerste indiener om mij te verduidelijken waarom
het zo specifiek om dit onderdeel gaat.
 De heer Pechtold vraagt jaarlijks naar I Can. Ik heb u recentelijk de
eindrapportage over de kindertehuizen gestuurd naar aanleiding van het amendement
van de heer Remkes. I Can heeft een bedrag van 164.033 Antilliaanse gulden
ontvangen voor het maken van een groentetuin, huishuur, salarissen van het
personeel, schoolbenodigdheden en cursussen voor het personeel. Er is heel
veel verbeterd vergeleken met een aantal jaren geleden.
 Ik kom bij Aruba. Er is gevraagd naar de nieuwe regering op Aruba, de
samenwerking met de nieuwe regering en de onderlinge verhoudingen. De eerste
gesprekken die wij met de nieuwe Arubaanse regering hebben gevoerd, zijn heel
positief en constructief verlopen. Ik ben zelf naar de beëdiging geweest
en heb meteen de eerste werkdag daarna – men werkte daar ook op zaterdag –
met de nieuwe regering gesproken. Wat mij betreft, is er een voor de toekomst
hoopvolle houding ten opzichte van Nederland en het Koninkrijk. Op het moment
van indiening van het rijkswetsvoorstel gemeenschappelijk hof kon met de vorige
regering van Aruba geen overeenstemming worden bereikt over de consensusrijkswet.
Aanpassing was nodig, omdat het land Nederlandse Antillen werd opgeheven.
Met name voor Aruba was de vestigingszetel van het hof het discussiepunt.
Wij hebben daarvoor de waarborgfunctie ingezet. De Kamer heeft wel eens gezegd
dat die nooit werd gebruikt, maar die is hier gebruikt: deugdelijkheid van
bestuur. Dat is gedaan op artikel 43, tweede lid, en niet op artikel 38. De
Arubaanse regering heeft inmiddels laten weten toch in te kunnen stemmen met
de rijkswet gemeenschappelijk hof. Bij nota van wijziging zal de grondslag
voor Aruba gewijzigd worden in artikel 38, tweede lid. Daarmee is veel weggewerkt
van de problematiek die in de afgelopen tijd aan de orde was.
 Bijna alle leden hebben gevraagd naar het onderzoek naar de staat van
bestuur Aruba. Ik dacht dat ik de door mij met Aruba overeengekomen onderzoeksopdracht
eerder deze week aan uw Kamer had verzonden, maar het is mogelijk dat u die
nog niet hebt gezien. Wij hebben inderdaad afspraken gemaakt met Aruba. Het
klopt dat er een strafrechtelijk vooronderzoek gaat plaatsvinden. Het Arubaanse
Openbaar Ministerie voert dit onderzoek uit. De wetenschappelijke onderzoekers
kunnen de resultaten van dat onderzoek benutten om meer inzicht in het systeem
te krijgen, zodat de zwakheden gedetecteerd en aangepakt kunnen worden. Zoals
u bekend is, streven Aruba en Nederland ernaar het rapport in oktober 2010
af te ronden. De heer Van Bochove vroeg specifiek of ik kon toezeggen dat
het voor 1 oktober aangeboden kon worden. Ik wil proberen om het daarop
te sturen. Wij zullen het zo spoedig mogelijk na die afronding aan uw Kamer
aanbieden. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het WODC.
 De heer Brinkman vroeg naar een uitbreiding naar Curaçao en Bonaire.
Ik heb al eens eerder gezegd dat ik dat niet opportuun acht. Voor deze twee
eilanden is het overigens aan het Antilliaanse Openbaar Ministerie om een
strafrechtelijk onderzoek te doen. In het kader van de toetsing van het staatkundige
proces wordt het bestuurlijk apparaat al getoetst en beoordeeld. Wij kunnen
er bij de RTC over spreken.
 Ik heb nog een punt over Aruba, te weten de leerplicht ...
 
 
 Ik denk dat de heer Remkes een vraag heeft.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 ... en dan is Aruba helemaal klaar.
 
 
 De staatssecretaris rondt haar betoog over Aruba af.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik maak er geen betogen van, maar ik probeer de vragen zoveel mogelijk
te beantwoorden.
 Ik heb inmiddels met de nieuwe minister van Onderwijs van Aruba over de
leerplicht gesproken en ik heb de Kamer hierover geïnformeerd in mijn
brief van 18 november jongstleden over mijn werkbezoek aan Aruba en Curaçao.
Net als uw Kamer vind ik het een belangrijk onderwerp.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb twee vragen. Ik heb de opdracht met veel belangstelling gelezen.
Ik heb ook geconstateerd dat er op enkele punten wel bijzondere tekstexegese
nodig is. Met name een passage viel mij op over de meest recente geschiedenis.
Ik dacht: heeft dat ook een politieke duiding? Ik vermoed het wel. Ik wil
graag een expliciete bevestiging van de staatssecretaris of het inderdaad
nadrukkelijk de intentie is dat ook andere instituten ingeschakeld kunnen
worden door, via of langs welke weg ook naast het WODC.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik zou het zo willen zeggen: door het WODC. Het WODC doet het onderzoek,
maar andere instituten kunnen wel degelijk ingeschakeld worden. De heer Remkes
heeft daarvoor een suggestie gedaan. Wij hebben bijvoorbeeld ook het Bureau
Integriteit ingeschakeld, want wij willen het integriteits­aspect heel
nadrukkelijk bekijken. Andere instituten kunnen wel degelijk worden betrokken
bij dit onderzoek. Ook het strafrechtelijk vooronderzoek maakt onderdeel uit
van het traject. Er wordt op dit moment ook een accountantsonderzoek uitgevoerd
op Aruba en ook dat kan door het WODC bij zijn onderzoek worden betrokken.
Ik zou het liefst met het WODC als "hoofdaannemer" werken en die andere partijen
er eventueel bij laten betrekken.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Akkoord. Het eindresultaat zal beoordeeld worden.
 Mijn tweede vraag had betrekking op de betere betrekkingen tussen Nederland
en Aruba. Heeft dat inmiddels al geleid tot betaling van de bijdrage 2008
in het kader van de kustwacht? Ik las met belangstelling dat het allemaal
nog niet betaald was. Aruba heeft op dat punt in de afgelopen jaren verschijnselen
vertoond van notoire wanbetaling. Ik hoor graag van de staatssecretaris of
dat nu ook afgelopen is.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik moet op dit onderdeel het antwoord even schuldig blijven. Ik zal kijken
of ik dat voor de tweede termijn kan geven ...
 
 
 Dat houdt de Kamer tegoed.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Anders houdt de Kamer dat tegoed. Uit de gesprekken met de minister van
Financiën blijkt overigens dat de financiële situatie van Aruba
zorgelijker is dan de voorganger van de nieuwe minister van Financiën
heeft laten weten. Aruba heeft op dit moment wel degelijk een behoorlijke
financiële problematiek.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De nieuwe regering van Aruba kan een stuk aardiger zijn, maar wij moeten
wel zakelijk blijven.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Absoluut.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Even over dat corruptieonderzoek. Ik krijg toch het gevoel dat het wat
meer is afgezwakt dan wij in het begin van de staatssecretaris hebben gehoord,
maar dat daargelaten. Ik wil een pleidooi houden voor het uitbreiden van het
onderzoek naar in ieder geval Bonaire. Bonaire wordt meer een onderdeel van
Nederland, ben ik bang. Maar dat neemt niet weg dat wij nog effectiever toekomstige
zaken, maar ook zaken uit het verleden, moeten uitsluiten. Er hangen op Bonaire
een heleboel corruptiezaken ergens in de lucht. Die blijven een rol spelen,
voornamelijk in de vastgoedsector. De staatssecretaris weet precies wat ik
bedoel. Het lijkt mij zeer verstandig, ook voor de toekomst, om al die verhalen
op hun merites te beoordelen en in dat onderzoek te betrekken, zodat wij daarmee
kunnen afrekenen; afrekenen in die zin dat zaken die zijn gebeurd en die strafrechtelijk
niet kunnen, aangepakt moeten worden en dat daarmee ook voor de toekomst wordt
afgerekend.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Op dit moment loopt er een strafrechtelijk onderzoek waarbij ook een aantal
van de door de heer Pechtold ... door de heer Brinkman aangehaalde vermeende
gevallen betrokken zijn.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Een mooie verspreking!
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Daarover gaan wij een andere keer met elkaar in gesprek. Volgens mij moet
dat onderzoek gewoon zijn loop hebben. Overigens ben ik iets minder somber
dan de heer Brinkman over Bonaire. Wij moeten overal corruptie bestrijden
en daarop beleid voeren. Wij hebben een aantal beleidsmaatregelen genomen.
Het komt dichter bij ons. Zo kunnen wij er veel meer aan doen. Er komt een
goed politiekorps op de BES-eilanden te staan en er is een goed functionerend
OM, dus ik ben er veel minder somber over. Wij hebben alle gerommel met grond
onmogelijk gemaakt, doordat er een voorbereidingsbesluit ligt op het hele
eilandgebied van Bonaire. Er kan niet meer met grond gerommeld worden en er
wordt op dit moment gewerkt aan de bestemmingsplannen.
 
 
 Nog een keer de heer Brinkman.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De staatssecretaris kijkt met name naar de toekomst. Prima, dat is goed.
Maar wij moeten juist dat verleden ook afsluiten. Wij moeten die verhalen
niet eeuwenlang in de lucht laten hangen. Mag ik het zo begrijpen dat de staatssecretaris
voorstelt om het strafrechtelijk onderzoek af te wachten en dat, mochten daar
nog praktijken uitkomen die nader onderzocht moeten worden, wij bijvoorbeeld
het WODC daarop kunnen zetten?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik denk dat het in zijn algemeenheid goed is om lopend strafrechtelijk
onderzoek gewoon af te wachten. Tel uw zegeningen.
 Ik heb nog een onderwerp vergeten, te weten de vragen van, in dit geval
wel, de heer Pechtold en mevrouw Ortega over de visie op het Koninkrijk. De
heer Remkes heeft er ook over gesproken. Ik vind het inderdaad, net als de
heer Pechtold, mevrouw Ortega en al diegenen die dat hebben gezegd, van belang
om verder te kijken dan 10-10-2010. Daarom heb ik het proces gestart om te
komen tot die visie op het Koninkrijk. Ik ben vandaag de hele middag aanwezig
geweest bij het tweede symposium over waarden en belangen. De heer Van Beek
is inmiddels vertrokken, gezien het late tijdstip; hij was ook aanwezig. Er
was een grote opkomst; er waren150 mensen met goede ideeën die heel open
en zonder taboes met elkaar hebben gesproken. Zes weken geleden hebben wij
een studentendebat gehouden. Volgend jaar gaan wij symposia op de Antillen
en Aruba houden. Tegelijkertijd wordt er aan een essaybundel gewerkt. Het
ware beter geweest als je zo'n discussie had gevoerd aan het begin van het
staatkundig traject; dat ben ik gelijk met iedereen eens. Maar nu wij eenmaal
met het staatkundig traject bezig zijn, lijkt het mij goed om even verder
te kijken naar wat ons bindt in het Koninkrijk en daarop een gezamenlijke
visie te ontwikkelen. Daarnaast werk ik, zoals de heer Van Bochove zei, aan
de notitie over de waarborgfunctie. Dat lijkt mij ook van belang.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ik had nog een vraag gesteld over de afkickkliniek. Als het goed is, zou
de staatssecretaris daar nog even op ingaan.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Volgens mij vroeg u – anders moet ik mijn aantekeningen erbij pakken –
of die kliniek opengesteld kon worden. Er worden inderdaad gesprekken over
gevoerd voor zover ik weet, maar het is een particulier initiatief. In zijn
algemeenheid is het van belang dat er op de Antillen aandacht aan verslavingszorg
wordt besteed. Dat gebeurt ook via de samenwerkingsmiddelen. Ik zal nog eens
onder de aandacht brengen dat een breder publiek daarvan gebruik kan maken.
 
 
 Dank u wel. Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van de beantwoording
van de staatssecretaris in eerste termijn. Ik stel voor, het debat vannacht
af te ronden en de sprekerslijst weer ter hand te nemen. Ik geef voor de tweede
termijn het eerste het woord aan de heer Van Raak.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De staatssecretaris is op veel punten goed bezig: Bon Futuro, Isla, handhaven
met hulp van Rijnmond, twinnen; fantastisch, de staatssecretaris gaat er nog
meer mee experimenteren. Dat is allemaal goed. Ook het onderzoek op Aruba
naar de staat van het bestuur is goed. Wij hebben het nog niet gehad over
de bestrijding van asbest op de BES-eilanden. Als er goed nieuws te melden
is, houden wij ons aanbevolen. Op deze manier kunnen wij misschien het vertrouwen
van de bevolking winnen.
 Er blijft nog wel een groot probleem: de inkomsten. Ik ga met haar de
discussie aan over het douane-entrepot. Ik vind het een ordinaire truc: de
speciale economische zones worden douane-entrepots. Stuur nog even een brief,
vraag ik aan de staatssecretaris, welke bedrijven precies in de economische
zone op Bonaire zitten. Volgens mij heeft de regering gewoon gekeken: wat
zijn dat voor bedrijven; het zijn allemaal overslagbedrijven, dus wij doen
een douane-entrepot. Als wij landen willen met een toekomst, zal er ook geld
binnen moeten komen en zullen ook internationale bedrijven hun bijdrage moeten
leveren. Dat lijkt mij heel logisch. Ik vind het heel opmerkelijk dat er zoveel
weerstand is op de eilanden. Het neoliberale denken is daar wel erg doorgeslagen,
als je grote multinationals die gebruikmaken van je eiland niet eens wilt
laten meebetalen.
 Ik heb een tijd geleden al vragen gesteld over Sint Maarten en de vergoedingen
van politici. Ik heb er nog niets over gehoord. Ik wil mede namens de heer
Remkes de volgende motie daarover indienen.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat een oud-minister van Sint Maarten, die een eenvoudig
baantje kreeg in Nederland, via allerlei dubieuze vergoedingen een inkomen
van ongeveer € 12.500 per maand opstrijkt;
 verzoekt de regering, de Kamer een overzicht te sturen van alle vergelijkbare
speciale regelingen die op Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Saba en
Statia voor oud-politici zijn getroffen,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raak en Remkes. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 7(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik begrijp dat u het specifiek hebt over die ene minister, die ongelofelijk
aan het graaien was hier in Nederland met een mooi baantje. Ik maak al tweeënhalf
jaar een punt van de pensioenstapelingen. Behelst deze motie ook het stapelen
van pensioenen? Doelt u daar ook op? Volgens mij is de staatssecretaris daar
al een tijdje mee bezig.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Alle bijzondere regelingen, soortgelijke bijzondere regelingen, dus ook
pensioenen; alles waarvan wij allemaal zeggen: dat is wel heel bijzonder.
Ik weet niet wat dat precies is. Als ik het wist, hoefde ik het niet te vragen.
Daarom moet ik het zo vaag formuleren. Maar van harte!
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording. Wat turvend
ben ik tegengekomen dat zij heel veel van mijn vragen heeft beantwoord.
 Ik vind het belangrijk dat wij aan het begin van het traject van staatkundige
veranderingen met heel andere situaties over de rijkswet personenverkeer kunnen
beschikken en die kunnen toepassen. Dat is de reden waarom ik er nogmaals
bij de staatssecretaris op aandring.
 Op het punt van de verbeteringen in de vreemdelingenketen en het tegengaan
van mensensmokkel alsmede het aanpakken van de zogenoemde "belanghebbenden"
bij die illegalen, heeft de staatssecretaris mij niet geantwoord. Zij heeft
dat evenmin gedaan op het punt dat de Nederlandse regering moet voorkomen
dat de BES-eilanden opstapeilanden worden voor de toestroom van anderen, met
name van Curaçao, Aruba en Sint Maarten.
 Wij hebben in dit debat ook gesproken over de staatkundige verhoudingen
en veranderingen daarbinnen. Dat geeft aanleiding tot het indienen van een
motie, die ik mede mag indienen namens de collega's Schinkelshoek, Leerdam,
Remkes, Pechtold, Van Gent, Van der Staaij en Van Raak.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat er afspraken bestaan tussen de partners binnen het Koninkrijk
der Nederlanden over herstructurering van de Nederlandse Antillen, afspraken
die bij herhaling zijn bevestigd en in onderling overleg worden uitgewerkt;
 constaterende dat het eilandgebied Bonaire voornemens is om een referendum
te houden over de voortgang van het staatkundig proces, waarbij ook andere
varianten dan de afgesproken – als openbaar lichaam onderdeel van het
land Nederland binnen het Koninkrijk – voorliggen;
 van mening dat het de Nederlandse Antillen of onderdelen ervan vrij staat
om, in het kader van de uitoefening van het zelfbeschikkingsrecht, te kiezen
voor een staatkundige toekomst buiten het Koninkrijk;Van Bochove
 van mening dat de (toekomstige) inrichting van het Koninkrijk
der Nederlanden alle onderdelen gelijkelijk treft;
 van oordeel dat afspraken tussen Koninkrijkspartners niet eenzijdig kunnen
worden gewijzigd;
 verzoekt de regering om niet van de afspraken over de staatkundige toekomst
van de Nederlandse Antillen af te wijken dan na vooraf de Kamer te hebben
geconsulteerd,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bochove, Schinkelshoek, Leerdam,
Remkes, Pechtold, Van Gent, Van der Staaij en Van Raak.
 Zij krijgt nr. 8(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik heb een tweede motie, die te maken heeft met de discussie die wij hebben
gevoerd over de ongedocumenteerden. De staatssecretaris heeft er het een en
ander over gezegd, ook over haar positie en de onderhandelingen. Het lijkt
toch goed om op dat punt een uitspraak van de Kamer aan de regering mee te
geven. De motie is meeondertekend door de leden Leerdam, Remkes, Ortega-Martijn,
Pechtold, Van der Staaij en Van Raak.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat op de Nederlandse Antillen en Aruba regelingen worden
getroffen om ongedocumenteerde illegale vreemdelingen in aanmerking te laten
komen voor een verblijfsvergunning;
 van oordeel dat illegaal verblijf en facilitering daarvan krachtig moeten
worden bestreden en niet moeten worden beloond met een verblijfsvergunning;
 overwegende dat met de Nederlandse Antillen en Aruba in het kader van
het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen en het National Security Plan Aruba
2008-2012 afspraken zijn gemaakt over noodzakelijke verbetering van de vreemdelingenketen;
 verzoekt de regering, in het kader van deze veiligheidsplannen besprekingen
te voeren over de intensivering van de bestrijding van illegaal verblijf en
de uitzetting van illegalen, de controle op de uitvoering van de getroffen
regelingen en de gevolgen die deze legaliseringsoperaties voor Nederland kunnen
hebben,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bochove, Leerdam, Remkes,
Ortega-Martijn, Pechtold, Van der Staaij en Van Raak.
 Zij krijgt nr. 9(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris zeer danken voor de beantwoording,
en eraan toevoegen "wordt in een aantal opzichten in wetgevingstechnische
zin vervolgd". Het is ook op dat wetgevingstechnische vervolg dat ik toch
een opmerking wil maken, want de positie van de Kamer kan op twee manieren
in het gedrang komen. In de eerste plaats in de relatie naar het implementatieproces:
wij moeten niet voor een werkelijkheid geplaatst worden die de positie van
de wetgever in gevaar kan brengen. Ik moet zeggen dat ik toch wel met enig
gevoel van opgewondenheid in dat opzicht naar een aantal brieven van het kabinet
heb gekeken, als het gaat om de voortgang van het wetgevingsproces. Dat is
eigenlijk al begonnen met de brief van 30 maart van de minister-president,
waarin staat: de BES-wetsvoorstellen moeten voor medio mei zijn ingediend,
en moeten voor het zomerreces parlementair zijn afgehandeld. Wij hebben zeer
onlangs een wetgevingsprogramma voor 2009/2010 gekregen, ook met betrekking
tot wetsvoorstellen die nog helemaal niet zijn ingediend. Ook daar staat:
voor het Kerstreces afronden. Ik begrijp het gevoel van urgentie, maar geef
de Kamer niet het gevoel dat zij op een rare manier onder druk wordt gezet.
Dat komt de geloofwaardigheid van het kabinet bij de presentatie van dit soort
lijstjes niet ten goede. Dat is een opmerking, voorzitter, die mij van het
hart moest.
 Dan nog even een puntje uit de beantwoording, dat betrekking heeft op
de motie van de heer Van Bochove van vorig jaar. De staatssecretaris zegt:
we zijn bezig om die uit te voeren. Maar dat is natuurlijk maar zeer ten dele
het geval. In de schriftelijke beantwoording is namelijk ook de volgende passage
terug te vinden: inclusief verbeterplannen die kunnen dienen als plannen van
aanpak voor de periode na de transitie. Zij zullen doorlopen tot en met 2012,
wat betrekking heeft op het KPA. Met andere woorden – daarvoor is die
AMvB bedoeld – er wordt nog een daarop volgend traject open gehouden.
Daar zit precies de spanning. Op dat punt dien ik mijn eerste motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 gelet op de volgende passage in de Slotverklaring van 2 november
2006: "Voordat de nieuwe structuur in werking treedt zal de politieorganisatie
sterk verbeterd moeten worden";
 overwegende dat een effectieve politiezorg een van de belangrijkste voorwaarden
is voor het kunnen functioneren als zelfstandig land binnen het Koninkrijk;
 verzoekt de regering, de datum van 10-10-2010 te verschuiven indien de
"sterke verbetering van de politieorganisatie" nog niet dan wel onvoldoende
daadwerkelijk is gerealiseerd en dit ook mee te delen in de eerstvolgende
vergadering van de politieke stuurgroep,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Remkes, Van Raak
en Van der Staaij. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 10(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Mijn tweede motie luidt als volgt, mede namens de collega's Pechtold,
Van Raak, Van der Staaij, Leerdam en Van Bochove.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat een effectieve politieorganisatie in de Nederlandse Antillen
en Aruba nodig is, mede uit een oogpunt van adequate opsporing van internationaal
georganiseerde criminaliteit;
 voorts overwegende dat de thans voorliggende voorstellen daar nog onvoldoende
in voorzien;
 van oordeel dat in ieder geval het RST nieuwe stijl vooralsnog een permanente
rol dient te spelen als belangrijk onderdeel van de zogenaamde "gemeenschappelijke
voorziening";
 verzoekt de regering, het overleg daarover te heropenen en daarop aangepaste
wettelijke voorstellen aan de Kamer aan te bieden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Remkes, Pechtold, Van Raak, Van
der Staaij, Leerdam en Van Bochove.
 Zij krijgt nr. 11(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Een motie van aanmoediging en mentale steun, dus.
 Mijn derde en laatste motie luidt als volgt.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat herziening van de Grondwet noodzakelijk is in verband
met de omvorming van Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot openbare lichamen
als onderdeel van Nederland in de zin van artikel 134 van de Grondwet;
 voorts overwegende dat een uit grondwettelijk oogpunt discutabele situatie
uitsluitend acceptabel is in een zo beperkt mogelijke overgangsperiode;
 verzoekt de regering, nog in deze kabinetsperiode op korte termijn een
ter zake dienend voorstel tot herziening van de Grondwet bij de Tweede Kamer
in te dienen,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Remkes, Van Raak, Pechtold en
Van der Staaij. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 12(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ook dit is een motie van steun en aanmoediging.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Voorzitter. Wij danken de staatssecretaris voor haar uitvoerige beantwoording
van vragen die zijn gesteld, zeker ook voor het feit dat zij is ingegaan op
de visie van het Koninkrijk, en alles wat zij daar onderneemt, zeker in dit
kabinet. Tegelijkertijd wil ik met de heren Van Raak en de heer Remkes een
effectieve belastinginning op Sint Maarten, nu nog niet van toepassing, ondersteunen.
Wij hebben daarvoor verschillende keren de aandacht gevraagd, onder andere
via moties. Wij dringen er bij de staatssecretaris op aan dat zij de vinger
aan de pols houdt. De balans tussen arm en rijk moet op een goede manier gestalte
krijgen. Ook danken wij de staatssecretaris voor het ingaan op de vragen die
ik heb gesteld over de meningsverschillen over Rotterdam-Rijnmond en Brooks
Tower. Maar over het Plan Samenwerking Nederlandse Antillen (PSNA) heb ik
een motie, omdat naar ons gevoel de opening van een luxe afkickkliniek, een
prima zaak, wel moet worden geëvalueerd.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat Nederland in het belang van de lokale bevolking samenwerkt
met de Nederlandse Antillen om onder meer de bestuurskracht, de rechtsorde,
de economie en het onderwijs te versterken;
 constaterende dat het inmiddels beëindigde Plan Samenwerking Nederlandse
Antillen (PSNA), wat gericht was op het stimuleren van de Antilliaanse economie,
tot voor kort onderdeel uitmaakte van het samenwerkingsbeleid;
 van mening dat de Kamer inzicht moet hebben in de mate waarin het PSNA
heeft geleid tot duurzame economische ontwikkeling en de groei van werkgelegenheid
en in welke mate de lokale bevolking hiervan het gebied van welzijn en welvaart
geprofiteerd heeft;
 verzoekt de regering, de Kamer voor 1 juli 2010 een overzicht te
sturen van de projecten die gefinancierd zijn in het kader van het PSNA;
 verzoekt de regering tevens om te onderzoeken in hoeverre het PSNA heeft
geleid tot duurzame ontwikkeling en de groei van werkgelegenheid en in welke
mate de lokale bevolking hier op het gebied van welzijn en welvaart van geprofiteerd
heeft en de Kamer hier voor 1 juli 2010 over te informeren,Leerdam
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Leerdam, Van Raak, Ortega-Martijn,
Van Gent, Van Bochove, Remkes, Pechtold en Van der Staaij.
 Zij krijgt nr. 13(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Het allerbelangrijkste punt blijft toch wel dat generaal pardon
dat eraan zit te komen. Dat gaat de Nederlandse Staat ontzettend veel geld
en troubles kosten. De staatssecretaris heeft aangegeven dat zij bereid is,
erover na te denken de risico's van het doorreizen te minimaliseren. Ik was
er niet, maar ik heb het wel gehoord. Daarnaast zal zij het een en ander bespreken
met de Antillianen. Ik weet wel tot hoever dat gaat. De Antillianen hebben
al duidelijk aangegeven dat zij met dit plan doorgaan, want dat is het enige
wat ik van hen te horen krijg. Ik wil dit niet minimaliseren, ik wil dit compleet
uitsluiten. Er komt geen illegaal meer dit land in vanuit de Antillen! Er
zijn twee mogelijkheden: of we krijgen een staatje van al die mensen die zij
administreren en registreren, zodat wij de mensen kunnen uitsluiten om in
de toekomst een Nederlands paspoort te geven, of als zij een Nederlands paspoort
krijgen, gaan bij ons de grenzen dicht en komt er geen Antilliaan meer binnen.
Ik wil de volgende motie indienen.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat de Antillen hebben aangekondigd dat ze illegalen willen
registreren en hun vervolgens voor de duur van één jaar een
tijdelijke verblijfsvergunning willen verstrekken;
 constaterende dat deze illegalen telkens deze tijdelijke verblijfsvergunning
voor de duur van één jaar kunnen verlengen;
 constaterende dat na een periode tussen de drie en vijf jaar deze illegalen
toch een paspoort kunnen aanvragen;
 van mening dat hier dus sprake is van een generaal pardon op termijn;
 verzoekt de regering, onder druk van de afspraken in artikel 43, lid 1,
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, de Antillen te dwingen,
deze pardonregeling op termijn niet in te voeren en anders desnoods deze geregistreerde
illegalen nimmer een paspoort te verstrekken of anderszins op termijn te overwegen,
de grenzen te sluiten voor Antillianen,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 14(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Ik heb nog een motie over Bonaire. Zoals bekend ben ik voor
uitbreiding van het corruptieonderzoek. Ik wil dat strafrechtelijk onderzoek
niet afwachten. Het gaat ook over de hele vastgoedsector, en ik ben er niet
gerust op dat dat alleen vanuit het onderzoek van het OM komt. Vandaar de
volgende motie.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat de corruptie onder bestuurders op de Antillen en Aruba
onverminderd aan de orde van de dag is in de verschillende bestuurslagen en
andere sectoren op de eilanden;
 overwegende dat de specifieke situatie op Bonaire reden geeft tot grote
zorg en mede in het licht van de staatkundige verhoudingen waarbij het eiland
deel gaat uitmaken van het land Nederland, alle feiten met betrekking tot
corruptie en het ontbreken van integriteit boven tafel moeten komen;
 verzoekt de regering, een daadkrachtig corruptieonderzoek in te stellen
op Bonaire, waarbij het openbaar bestuur en de vastgoedsector op de eilanden
grondig worden doorgelicht,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 15(32123 IV).
 
 
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik heb nog een heel korte motie.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat het staatkundige hervormingsproces en met name de integratie
van Bonaire in het Nederlandse staatsbestel in een impasse verkeren;
 overwegende dat deze staatkundige veranderingen binnen het Koninkrijk
een breed draagvlak onder de bevolking op alle eilanden moeten hebben;
 verzoekt de regering, eerst de uitslag van het referendum op Bonaire af
te wachten voordat zij verder gaat met het staatkundige hervormingsproces,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 16(32123 IV).
 
 
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris danken voor de beantwoording van
al mijn vragen. Hartstikke goed! Zij heeft ook een vraag aan mij gesteld,
waarop ik graag antwoord wil geven. Ik heb het afgelopen zomerreces geheel
besteed aan een werkbezoek aan de Antillen. Daarbij ben ik ertegenaan gelopen
dat het SEI op een heel onevenwichtige manier wordt verdeeld over de verschillende
beleidsgebieden. Het jeugdbeleid was heel erg onderbelicht. Economische projecten
kregen 79 mln. Vervolgens werd ik geconfronteerd met fund raising voor Casa
Cuna, een project dat ik heel goed ken, want het is een van de eerste kinderopvangplaatsen
op Curaçao. Ze beschikken over heel goede, professionele medewerkers,
die heel betrouwbaar en stabiel zijn. Daarom hebben ze het 60 jaar lang kunnen
redden met donaties. Maar ze zijn toe aan een nieuw gebouw, omdat het huidige
gebouw niet meer voldoet aan de bouwtechnische eisen. Een nieuw gebouw zal
2,7 mln. gaan kosten. Dat hebben ze opgedeeld in een aantal fasen. De eerste
fase is het hoofdgebouw, wat ongeveer 1,2 mln. kost. Op basis daarvan dacht
ik: er is sprake van onderbesteding. Misschien is het mogelijk om een deel
van die onderbesteding te besteden aan het hoofdgebouw van Casa Cuna. Waarom?
Jongeren worden op het moment dat ze uit school komen opgevangen met een warme
maaltijd. Ook worden ze deskundig begeleid bij het maken van huiswerk. Het
dient de samenleving dat die kinderen van de straat zijn. Daarom heb ik gekozen
voor dit project. Het ging mij niet om het geld, maar om het project, en toen
ben ik gaan kijken naar het geld. Ik heb heel snel contacten gehad over het
toekennen van subsidie, waarbij ik heb aangedrongen op een brief van de Federatie
dat geen sprake is van een structurele overheidssubsidie.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris danken voor haar antwoorden. Maar
aangezien we in de randen van de nachten verkeren en ik nog maar twee minuten
spreektijd heb, zal ik het verder niet spannend maken. Ik kondig drie moties
aan die ik, om de spanning niet al te groot te maken voor iedereen, meteen
zal voorlezen.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat de door de Isla-raffinaderij veroorzaakte gevolgen voor
mens en milieu nu al jarenlang aanhouden;
 overwegende dat het scenario opdoemt dat de sanering van het Isla-terrein
uiteindelijk ten laste komt van publieke middelen, zeker als het Venezolaanse
staatsbedrijf PDVSA zijn belang in de Isla afstoot;
 overwegende dat onvoldoende blijkt dat Shell en de opeenvolgende eigenaren
van de raffinaderij hun verantwoordelijkheid nemen voor de veroorzaakte milieuschade;
 verzoekt de regering om in overleg met de lokale autoriteiten te onderzoeken
welke civielrechtelijke mogelijkheden bestaan om de kosten die verbonden zijn
aan het saneren van de veroorzaakte milieuschade te verhalen op de opeenvolgende
eigenaren van de Isla-raffinaderij en daartoe indien mogelijk snel over te
gaan,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Leerdam, Van Bochove,
Van Raak, Pechtold, Ortega-Martijn en Van der Staaij.
 Zij krijgt nr. 17(32123 IV).
 
 
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat binnen de toekomstige gewijzigde staatkundige verhoudingen
gestreefd moet worden naar gelijke behandeling van alle burgers en dat discriminatie
op welke grond dan ook wordt uitgesloten;
 overwegende dat hieruit voortvloeit dat binnen het gehele Koninkrijk der
Nederlanden het burgerlijk huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht moet
openstaan;
 verzoekt de regering, te verzekeren dat uiterlijk per 10-10-2010 van de
nieuwe staatkundige verhoudingen ook personen van hetzelfde geslacht waar
dan ook binnen het Koninkrijk der Nederlanden rechtsgeldig in het huwelijk
kunnen treden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent en Remkes. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 18(32123 IV).
 
 
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat de demografische ontwikkelingen op de eilanden van de
Nederlandse Antillen er op de lange termijn toe leiden dat de Antilliaanse
bevolking vergrijst;
 overwegende dat niet blijkt dat nu al op die ontwikkelingen wordt geanticipeerd,
waardoor te vrezen valt dat uiteindelijk ouderen niet zelfstandig meer in
hun bestaan zullen kunnen voorzien en, bij gebrek aan een sociaal vangnet,
aan hun lot zullen worden overgelaten;Van Gent
 verzoekt de regering, te bevorderen dat de afzonderlijke eilanden komen
met een op Antilliaanse ouderen gericht beleid, waarin ingezet
wordt op een aan Nederland vergelijkbare kwaliteit van leven, huisvestings-
en medische voorzieningen en naar plaatselijke maatstaven aanvaardbare financiële
ondersteuning waardoor armoede, een sociaal isolement en tekortschietende
huisvesting onder ouden van dagen voorkomen worden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Leerdam en Van Bochove.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 19(32123 IV).
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 2.04 uur tot 2.10 uur geschorst.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Voorzitter. Ik zal weinig vragen beantwoorden, maar snel met de moties
beginnen. Wel kan ik een antwoord geven op een vraag van de heer Remkes over
de Kustwachtbijdragen. De bijdrage voor 2008 is nog niet binnen, maar daar
wordt hard aan getrokken. Ik heb er het volste vertrouwen in dat Aruba gaat
betalen. Voor 2003 was Aruba inderdaad een notoire wanbetaler, maar de toenmalige
minister van BZK, ongetwijfeld bekend, heeft heel goede afspraken gemaakt
met Aruba. Sindsdien wordt er eigenlijk keurig betaald. Ik heb er het volste
vertrouwen in dat dat nu ook weer goed komt.
 De heer Van Bochove sprak over de Rijkswet personenverkeer. Ik zal dit
punt opnemen met de collega van Justitie, de eerstverantwoordelijke daarvoor.
Ik begrijp wat hij zegt. Verder begrijp ik het punt van de heer Remkes over
de brieven van de kant van het kabinet aan de Kamer. Zelf heb ik bijna twaalf
jaar in de Kamer vertoefd, en ik weet hoe dat soms kan overkomen. De heer
Remkes kan ervan op aan dat ik er nooit een misverstand over heb laten bestaan
dat er voor de Kamers voldoende tijd moet zijn om de wetgeving te behandelen.
Verder is er het recht van amendement, wat betekent dat er ruimte moet zijn
voor de Kamer. Ik zal in voorkomende gevallen daarop letten. Wel ben ik blij
dat het gevoel van urgentie wordt begrepen. De manier van communiceren wordt
door de heer Remkes aan de orde gesteld. Ik neem daar goede nota van. Verder
neem ik kennis van wat de heer Leerdam naar voren heeft gebracht over de belastinginning.
Dat delen wij.
 Ik kom toe aan de moties, te beginnen met die op stuk nr. 7, van de heren
Van Raak en Remkes. Ik denk dat de motie op zich overbodig is. De gestelde
vragen worden beantwoord. Ik heb inderdaad ook informatie aangevraagd over
de andere regelingen, welke informatie ik naar de Kamer zal sturen. Hoewel
ik de motie overbodig vind, heb ik er geen overwegende bezwaren tegen, omdat
ik al doe wat daarin wordt gevraagd.
 Ik kom toe aan de motie op stuk nr. 8, met als eerste indiener de heer
Van Bochove, waarin de regering wordt verzocht om niet van de afspraken over
de staatkundige toekomst van de Nederlandse Antillen af te wijken dan na vooraf
de Kamer te hebben geconsulteerd. Ik begrijp wat daar staat. In mijn inbreng
in eerste termijn heb ik aangegeven hoe ik daarin zit. Ik laat over deze motie
het oordeel aan de Kamer. 
 De motie op stuk nr. 9 gaat over de handhavingskant van de veiligheidsplannen.
Ik heb daarover in mijn termijn al gezegd dat ik de zorgen van de heer Van
Bochove c.s. deel. Ook over deze motie laat ik het oordeel aan de Kamer.
 Wat de motie op stuk nr. 10, met als eerste ondertekenaar de heer Remkes
betreft, zal het geen verrassing zijn dat ik deze motie ernstig wil ontraden.
Ik zie wel degelijk dat we de waarborgen ook anders kunnen realiseren, wat
ik in mijn eerste termijn ook heb aangegeven. Ik doel met name op het eiland
Sint Maarten. Nogmaals, ik wil deze motie ernstig ontraden, omdat zij voor
het proces dat ik voor komend jaar voor ogen heb destructief zou zijn.
 De motie op stuk nr. 11 gaat over een effectieve politieorganisatie, en
het RST nieuwe stijl. Ik heb de Kamer laten weten dat in de laatste politieke
stuurgroep is besloten het RST tot en met twee jaar na de nieuwe wetgeving
te handhaven. Volgende week hebben wij nog een politieke stuurgroep waarin
wij uitgebreid over de politie praten, en we hebben er nog een paar voor ogen.
Wij zijn in gesprek over de politiekant, in het kader van de consensusrijkswet.
Ik deel de zorg over de grensoverschrijdende criminaliteit en de invulling
van de gemeenschappelijke voorzieningen. Wij zullen de Kamer nog antwoord
geven op vragen over de consensusrijkswet. Gegeven het feit dat we nog in
gesprek zijn, en ik echt niet heb opgegeven dat we een adequate opsporing
binnen wat is vastgesteld kunnen regelen, wil ik de indieners ernstig vragen
deze motie aan te houden, totdat ik de Kamer daarover verder heb geïnformeerd.
Anders zou het het proces totaal doorkruisen, terwijl de Kamer nog de volledige
mogelijkheid heeft om op dit punt terug te komen. De Kamer heeft het recht
van amendering. Als de Kamer amendeert, moeten wij daarover overleg voeren
met de overzijde, omdat het consensusrijkswet heet. Dit is niet het goede
moment. De Kamer weet hoe kritisch ik op dit punt ben. Tegen de inhoud heb
ik niet veel, maar het is niet het goede moment om deze motie nu aan te nemen.
Dat zou een verkeerd signaal zijn.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 De omstandigheden die de staatssecretaris aanvoert, hebben mij er juist
toe gebracht – en ik neem aan ook de mede-indieners – om deze
motie in te dienen. Dit is nog geen amendement, die fase komt nog. Ik weet
ook dat een amendement in dit kader een veel zwaarder instrument is. Dat is
precies de reden waarom het mij nu verstandig leek, dit politieke signaal
te geven. Wat daar vervolgens uitkomt, is weer opnieuw ter beoordeling van
de wetgever. Ik onderken de intenties van de staatssecretaris, en de motie
is bedoeld om in de richting van de lieve vrienden aan de overzijde het signaal
te geven dat de Kamer de staatssecretaris breed steunt.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 In het dictum van uw motie staat: "verzoekt de regering het overleg daarover
te heropenen ... ". Ik ben nog in overleg in de politieke stuurgroep, omdat
wij die gemeenschappelijke voorziening niet goed genoeg ingevuld vinden. Daarom
hebben wij de vorige keer in de politieke stuurgroep het RST tijdelijk verlengd,
wat wij aan de Kamer hebben doen toekomen. Verder staat in het dictum "...
en daarop aangepaste wettelijke voorstellen aan de Kamer aan te bieden." Als
we de GVP wel invullen, moet dan de wet worden gewijzigd? Waarschijnlijk
niet. Ik kan de steun in de rug gebruiken, maar het dictum is niet zo geformuleerd
dat ik dat als steun in de rug ervaar. Ik probeer te zoeken naar een oplossing.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb goed naar de wet gekeken. Als je dit echt wilt verankeren, moet
de wet wel worden aangepast. Maar ik probeer weer soepel mee te denken. Het
wijzigingsvoorstel zou dan luiden: "het overleg daarover voort te zetten en
daarop zo nodig aangepaste wettelijke voorstellen aan de Kamer aan te bieden".
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Daar zou ik minder bezwaar tegen hebben. Als ik op pad gestuurd met de
oorspronkelijke motie, wordt het ingewikkeld om het overleg voort te zetten.
U hebt mijn commentaar gehoord. Het liefst zou ik hebben dat u de motie nog
even aanhoudt, omdat ik in gesprek ben. Maar als het gaat om het voortzetten
van dat overleg en daarop zo nodig aangepaste wettelijke voorstellen aan de
Kamer aan te bieden, kan ik daar wel mee leven en beschouw ik het als ondersteuning
van de kant van de Kamer.
 
 
 Ik constateer dan dat van de motie waar de naam van de heer Remkes als
eerste onder staat, die op stuk nr. 11, het dictum komt te luiden: "verzoekt
de regering het overleg daarover voort te zetten en daarop zo nodig aangepaste
wettelijke voorstellen aan de Kamer aan te bieden". De heer Remkes knikt.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik beschouw dit als ondersteuning van het beleid, en laat het oordeel
aan de Kamer.
 
 
 De motie-Remkes c.s. (32123-IV, nr. 11) is in die zin gewijzigd dat zij
thans luidt:
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat een effectieve politieorganisatie in de Nederlandse Antillen
en Aruba nodig is, mede uit een oogpunt van adequate opsporing van internationaal
georganiseerde criminaliteit;
 voorts overwegende dat de thans voorliggende voorstellen daar nog onvoldoende
in voorzien;
 van oordeel dat in ieder geval het RST (Recherche Samenwerkings Team)
nieuwe stijl vooralsnog een permanente rol dient te spelen als belangrijk
onderdeel van de zogenaamde "gemeenschappelijke voorziening";
 verzoekt de regering, het overleg daarover voort te zetten en daarop zo
nodig aangepaste wettelijke voorstellen aan de Kamer aan te bieden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 Zij krijgt nr. 20 (32123-IV).
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik kom toe aan de motie op stuk nr. 12, met als eerste indiener de heer
Remkes, die gaat over de Grondwet. Ik heb al gezegd dat ik wel goed begreep
wat hij zei over het advies van de Raad van State. Ik heb al toegezegd dat
ik dat serieus zal oppakken. Ik weet niet of het nodig is om er dan een motie
over in te dienen, maar ik heb geen overwegende bezwaren tegen de tekst van
de motie zoals ze nu luidt.
 De motie op stuk nr. 13 gaat over het PSNA. In principe zeg ik tegen de
heer Leerdam, de eerste indiener van de motie, dat er een evaluatie van het
PSNA is gemaakt. Die projecten worden geëvalueerd. Ik heb er geen bezwaar
tegen dat de Kamer die evaluatie krijgt, met een beoordeling. Ik weet niet
precies of daarin ook is te zien hoe het staat met de effecten op de duurzame
ontwikkeling en de groei van de werkgelegenheid, en of we dat zo exact moeten
aangeven. Er is wel te zien wat het effect van de evaluatie is geweest. Ik
wil het oordeel over deze motie aan de Kamer laten. Ik zal dan bij de evaluatie
een soort beleidsbrief schrijven.
 De motie op stuk nr. 14 van het lid Brinkman wil ik ontraden, omdat wat
daarin wordt gevraagd in tegenspraak is met wat ik daarover heb gezegd. Dat
zal voor de heer Brinkman geen verrassing zijn. Ik begreep dat hij elders
had meegeluisterd.
 Ook de motie op stuk nr.15 van de heer Brinkman over het corruptieonderzoek
op Bonaire moet ik ontraden. Ik vind echt dat het ordentelijk is om eerst
het strafrechtelijk onderzoek dat daar loopt, gewoon af te wachten. Ik heb
er wel vertrouwen in dat we op Bonaire iets goeds aan het bouwen zijn. We
hebben goede regels en er staat straks daar een goede politieorganisatie.
 De motie op stuk nr. 16 van de heer Brinkman gaat over het staatkundige
hervormingsproces op Bonaire. Gevraagd wordt om eerst de uitslag van het referendum
af te wachten. Het zal geen verrassing zijn voor de Kamer dat ik ook deze
motie wil ontraden. Wij gaan gewoon voort op de gang van het staatkundige
hervormingsproces. Bonaire weet dat, want zij zijn steeds als toehoorder aanwezig,
zelfs in deze situatie, bij alle afspraken die we maken, ook onlangs bij die
over de taken van Saba en Sint Eustatius.
 Over de motie op stuk nr. 17, met mevrouw Van Gent als eerste ondertekenaar,
laat ik het oordeel aan de Kamer. In mijn antwoord aan mevrouw Van Gent heb
ik al aangegeven dat ik het wel als mogelijkheid zie om te ondersteunen. Ik
zal kijken hoe we dat kunnen afspreken.
 De motie op stuk nr. 18 gaat over gelijke behandeling van burgers, en
het openstellen van het burgerlijk huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht.
Ik zou die motie willen ontraden. We hebben met elkaar afgesproken dat we
een aantal dingen meteen invoeren, en een aantal dingen later invoeren. Ik
heb overigens kennis genomen van de inbreng van de heer Remkes in de aanloop
naar de wetgeving. Daar komen we ongetwijfeld nog over te spreken. Dit behoorde
niet tot de prioriteiten. Overigens staat het haaks op de wensen van de bevolking.
Het lijkt me goed om in eerste instantie gewoon te werken in de richting van
de wens van de bevolking en de afgesproken prioriteiten. Die motie wil ik
daarom ontraden.Bijleveld-Schouten
 Wat in de motie op stuk nr. 19 wordt gevraagd, is een typische verantwoordelijkheid
van de eilanden. Ik wil het gesprek daarover wel aangaan met de afzonderlijke
eilanden. Overigens is ouderenbeleid wel een prioriteit van de verschillende
eilanden. Ik merkte dat laatstelijkweer met het eilandbestuur
van Saba toen het ging om de ouderdomspensioenen en de pensioengerechtigde
leeftijd. Zij vinden het heel intrinsiek belangrijk om te werken aan een goed
ondersteunend ouderenbeleid. Wat deze motie betreft, wil ik het oordeel aan
de Kamer laten.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Ik dank de staatssecretaris voor de verstrekte inlichtingen. Wij zullen
aanstaande dinsdag stemmen over de moties. Over het wetsvoorstel en het amendement
zal bij de totaalstemmingen over de rijksbegroting worden gestemd.
 
 
 Sluiting 2.29 uur