Behandeling van het wetsvoorstel Regelen inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken) (24023)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 84-89

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-10-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 3, pagina 84-89

08-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24023Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (disndag 8 oktober 1996)Pagina 89-90
Behandeling van het wetsvoorstel Regelen inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken) (24023)Pagina 84-89
Presentie en opening (dinsdag 8 oktober 1996)Pagina 79-79
de behandeling van:het voorstel van rijkswet Wijziging van de rijkswet van 15 april 1994 tot wijziging van de wet van 4 april 1892, houdende instelling van de Orde van Oranje-Nassau, en van de wet van 29 september 1815, houdende instelling van de Orde van de Nederlandse Leeuw, alsmede instelling van het Kapittel voor de civiele orden, met betrekking tot het vervallen van de algemene adviestaak van het Kapittel (24579, R1563).Pagina 81-84
Herdenking overlijden jhr. mr. Emile van Lennep (Minister van Staat)Pagina 79-81
Behandeling van de wetsvoorstellen: Instelling van een vast college van advies van het Rijk op het terrein van het landelijk gebied (Wet op de raad voor het landelijk gebied) (24642) en Instelling van de Raad voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Wet op de VROM-raad) (24673)Pagina 81-81

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regelen
inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken)
(24023).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Wij lieten reeds bij de schriftelijke voorbereiding van onze
positieve grondhouding blijken ten opzichte van deze wet, die de regels met
betrekking tot vertrouwensfuncties en de daarmee verband houdende veiligheidsonderzoeken
bijeenbrengt. Dat is een goede zaak. Dat wij toch prijs stellen op plenaire
behandeling en het voorstel niet als hamerstuk afdoen, is omdat wij niet in
alle opzichten tevreden zijn met de antwoorden op de door ons gestelde vragen.
Ik herhaal daarom een drietal vragen.Op de vraag wie nu "Onze Minister" in de zin van deze wet is, als het
om vertrouwensfuncties bij de lagere overheden gaat, antwoordden de bewindslieden
dat daarvoor het beleidsterrein waartoe de functie behoort, bepalend is en
dat bij gemengde functies het beleidsterrein waarop de functie in overwegende
mate wordt uitgeoefend, bepalend is. De formulering van het antwoord doet
vermoeden dat het mogelijk is dat niet in alle gevallen van meet af duidelijk
is wie Onze Minister is. Toch is die duidelijkheid gewenst, omdat Onze Minister
het initiatief tot het aanwijzen van vertrouwensfuncties moet nemen. Dat is
niet de werkgever, want die verstrekt alleen desgevraagd de nodige informatie
aan Onze Minister en kan dus rustig afwachten tot een verzoek tot het verstrekken
van informatie op hem afkomt. Hoe denkt men op dit punt onduidelijkheden,
misverstanden en hiaten te voorkomen?De minister van Binnenlandse Zaken c.q. Defensie is, conform artikel 3,
lid 1, wel medeverantwoordelijk voor de aanwijzing van vertrouwensfuncties,
maar krijgt blijkens artikel 3, lid 2, van de werkgever niet de informatie
die nodig is om die aanwijzing te beoordelen. Vertrouwt de minister van Binnenlandse
Zaken hier op het oordeel van de BVD, die deze informatie weer wel krijgt? Blijkens artikel 9 is het alleen de minister van Binnenlandse Zaken c.q.
Defensie die bevoegd is, een hernieuwd veiligheidsonderzoek te doen instellen
onder andere indien hem blijkt van feiten of omstandigheden die zulks rechtvaardigen.
Hoe komt de minister van Binnenlandse Zaken c.q. Defensie aan de informatie
omtrent die feiten of omstandigheden? Blijkens het antwoord op de door ons
gestelde vraag hierover leunt de minister van Binnenlandse Zaken daarbij sterk
op de regelmatige contacten van de BVD met de betrokken organisatie. Ligt
het niet voor de hand dat Onze Minister en in het bijzonder de werkgever eerder
of vollediger van die feiten of omstandigheden op de hoogte kunnen zijn dan
de BVD en de minister? Met die informatie hoeft die werkgever eigener beweging
niets te doen. Waarom geldt voor hen – werkgever en Onze Minister –
geen verplichting om die informatie onverwijld door te geven aan de BVD of
de minister? De veiligheid of andere gewichtige belangen van de Staat kunnen
toch in het geding zijn?Voorzitter! Wij betreuren het dat door amendering van artikel 8, lid 2,
onbedoeld een slordigheid in de tekst is geslopen, zoals de bewindslieden
in hun schriftelijke antwoorden impliciet ook erkennen.Ik zie de antwoorden op onze vragen met belangstelling tegemoet.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Zoals al in algemene zin verwoord in het voorlopig
verslag van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges
van Staat, wil ook GroenLinks de regeling van vertrouwensfuncties en de daarmee
verband houdende veiligheidsonderzoeken in één wet onderbrengen.
Het gaat om een wet die ook betrekking heeft op vertrouwensfuncties in de
particuliere sector, voorzover die de veiligheid en andere gewichtige belangen
van de Staat raken. In mijn fractie leven er echter nog wel wat vragen over
de uitvoering van deze wet.Volgens artikel 3 wijst Onze Minister, dan wel het bevoegd gezag van een
hoger college van staat functies aan als vertrouwensfuncties. Dat zijn functies
die de mogelijkheid bieden om de veiligheid of andere gewichtige belangen
van de Staat te schaden. Dat klinkt logisch, en iedere burger denkt dan aan
spionage en terrorisme. Maar volgens het jaarverslag 1995 van de BVD blijken
er in 1995 tegen de 50.000 vertrouwensfuncties te bestaan. Is dat niet erg
veel? Waar zitten al die vertrouwensfuncties? Ik kan er zelf wel een paar
honderd bedenken, maar dan houdt het ook wel op. Hoe wordt zo'n volzin uit
de wet nou ingevuld? Wat zijn de verfijningen op grond waarvan een functie
als vertrouwensfunctie wordt bestempeld? Kan de minister daar iets over vertellen?
Wordt wel kritisch genoeg beoordeeld of een functie per se een vertrouwensfunctie
moet zijn? Er lijkt sprake te zijn van een autonome groei. Mijn fractie is
van mening dat er heel wat van het aantal van 48.900 en nog wat af kan. Werk
zoeken voor de BVD is niet het uitgangspunt, hoewel het daar soms wel op lijkt.
De Registratiekamer zou de BVD willen laten onderzoeken of nieuwkomers bij
de politie voldoende betrouwbaar zijn voor gevoelige functies. "Gevoelige
functies", dus niet eens vertrouwensfuncties. De voorzitter van de Nederlandse
politiebond heeft dit plan al lachwekkend en onzinnig genoemd. Wil de minister
zeggen wat hij van zo'n voorstel vindt?Laten wij in 's hemelsnaam zuinig omspringen met het begrip "vertrouwensfunctie",
want een veiligheidsonderzoek dat naar iemand wordt ingesteld is toch op zijn
zachtst gezegd een minder prettige ervaring. Dat bleek ook uit het televisieprogramma
dat is gemaakt over de mensen achter de politiek in de Tweede Kamer. Wordt
in vertrouwensfuncties nog steeds het onderscheid gemaakt in a-, b- en c-niveau?
Als dat zo is, wat zijn dan daarvoor de onderscheidende criteria? En is er
ergens een register in te zien waarin die vertrouwensfuncties zijn opgetekend?Uit hetzelfde jaarverslag van de BVD valt te halen dat er in 1995 16.800
veiligheidsonderzoeken zijn verricht en dat naar aanleiding van zo'n onderzoek
251 mensen een baan niet hebben gekregen. In termen van de wet die wij nu
behandelen, betekent dit 251 weigeringen van een verklaring van geen bezwaar.
Dat zijn 251 negatieve adviezen. Er lopen toch geen honderden terroristen
en spionnen in Nederland rond? Om een beter inzicht te krijgen in de redenen
van het niet afgeven van een verklaring van geen bezwaar is het noodzakelijk
dat deze weigeringen worden uitgesplitst. Het is noodzakelijk dat enerzijds
duidelijk wordt op welk soort functies deze weigeringen betrekking hebben
en dat anderzijds duidelijk is op grond van welke antecedenten dat is gebeurd.
Dat zou in het eerstvolgende jaarverslag al zijn beslag kunnen krijgen. Ik
hoor graag de reactie van de minister hierop.Volgens de artikelen 4 en 5 gebeurt het aanmelden bij het hoofd van de
BVD van een persoon die een vertrouwensfunctie wil vervullen pas na schriftelijke
instemming van betrokkene. De BVD kan dus pas na die instemming een veiligheidsonderzoek
starten. Ik ga ervan uit dat de werkgever die schriftelijke instemming van
betrokkene vraagt. Kan de minister dat bevestigen?Mijn fractie vraagt zich af of schriftelijke instemming voor alle functies
geldt, ongeacht het niveau van de functie. In het verleden kwam het namelijk
nogal eens voor dat bij het laagste screeningsniveau, waarbij louter administratief
wordt getoetst, de betrokkene niet op de hoogte was van de screening, dus
zeker geen schriftelijke instemming had gegeven. Kan dat vanaf het in werking
treden van deze wet niet meer voorkomen?Wat is de procedure bij die functies die net geen of net niet meer een
vertrouwensfunctie zijn, maar die als zogenaamde "gevoelige functies" worden
gekenschetst? Als bij zo'n functie toch een veiligheidsonderzoek door de BVD
wordt uitgevoerd – dat wordt volgens de wet niet vereist, maar de minister
weet ook wel dat dit gebeurd is – wie neemt dan het initiatief tot zo'n
onderzoek? Kan dat behalve de minister of het bevoegd gezag van een hoog college
van staat ook de BVD zijn? Wordt dan schriftelijke instemming vereist? Dat
moet toch op z'n minst aan betrokkene worden verteld? Gebeurt dat ook?Bij sollicitaties naar vertrouwensfuncties en bij het veranderen van een
functie in een vertrouwensfunctie is de schriftelijke instemming van betrokkene
voor een veiligheidsonderzoek in de wet vastgelegd. Maar hoe wordt dit zorgvuldigheidscriterium
toegepast bij herhalingsonderzoeken?Uit een oogpunt van zorgvuldigheid lijkt het merkwaardig dat volgens
artikel 9 bij het instellen van een hernieuwd onderzoek geen schriftelijke
instemming van betrokkene is vereist. Er is in dat artikel zelfs geen sprake
van het op de hoogte stellen van betrokkene. Het kan dus voorkomen dat iemand
volkomen onkundig is van een dergelijk onderzoek. Dat is des te merkwaardiger,
omdat een herhalingsonderzoek geen vanzelfsprekende zaak is. Een herhalingsonderzoek
is namelijk niet structureel.Bij een vertrouwensfunctie wordt iedere vijf jaar opnieuw gekeken of de
aanwijzing gehandhaafd moet blijven. Dat is dus structureel. Maar of een veiligheidsonderzoek
moet worden herhaald, is volgens artikel 9 ter beoordeling van de minister
van Binnenlandse Zaken, afhankelijk van omstandigheden. Het is toch veel chiquer
als minstens aan betrokkene bekend wordt gemaakt dat er een herhalingsonderzoek
moet komen? Kan de minister hierover uitleg geven?In artikel 7 wordt aangegeven welke gegevens het veiligheidsonderzoek
moet opleveren. Heel in het kort zijn dat gegevens betreffende: 1. justitiële inlichtingen;2. activiteiten die de veiligheid
van de Staat kunnen schaden;3. betrokkenheid bij organisaties die
een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde;4. overige persoonlijke gedragingen en omstandigheden.Kan de minister bij elk van deze vier punten een voorbeeld geven, op grond
waarvan een verklaring van geen bezwaar voor het vervullen van de functie
kan worden geweigerd? Ik ga ervan uit en verwacht van de minister dat hij
zich er niet al te gemakkelijk van af maakt. Hij moet toch aannemelijk kunnen
maken dat vorig jaar 251 mensen op basis van een veiligheidsonderzoek niet
in aanmerking kwamen voor een vertrouwensfunctie?Het punt "justitieel" lijkt mij het gemakkelijkst te beantwoorden, maar
misschien denkt de minister daar iets anders over.Deed de BVD trouwens vorig jaar ook al onderzoek naar justitiële
zaken? Ik dacht dat dit een zaak voor de politie was. Of is dat al een uitbreiding
van het BVD-takenpakket?De voorzitter:Ik schors de vergadering voor een kwartier om de minister de gelegenheid
te geven zijn antwoord voor te bereiden.De vergadering wordt van 14.25 uur tot 14.40 uur geschorst.Minister Dijkstal:Mijnheer de voorzitter! Ik ken de heer Van Dijk als een scherpzinnig man
en hij heeft mij vandaag weer niet teleurgesteld, want hij heeft heel precies
gekeken naar de punten die hij genoemd heeft. Ik stel dat natuurlijk zeer
op prijs, maar ik kom zelf niet tot veel betere antwoorden dan ik hem in de
stukken al gegeven heb. Dat hangt samen met mijn overtuiging dat je op een
gegeven moment ook moet kunnen vertrouwen op de praktijk zoals die zal werken.
Dat suggereerde hij overigens ook.Ik neem even de eerste twee punten als voorbeeld. Hij zegt: als zich ergens
bij een van de medeoverheden de mogelijkheid van een vertrouwensfunctie voordoet
en een veiligheidsonderzoek geboden is, dan is het niet 100% zeker dat volstrekt
helder is welke minister daarvoor aangesproken zou moeten worden. Natuurlijk
is dat duidelijk als het zich overwegend op een bepaald beleidsterrein voordoet.
Is het een mix, dan kun je er nog een keuze uit maken. Maar misschien is het
soms ook wel eens onduidelijk, aldus de heer Van Dijk.Ik sluit dat niet uit, maar ik denk dat het zeer zelden voorkomt. Wij
kunnen erop vertrouwen dat allen die er straks verder mee moeten werken, in
de eerste plaats door goede voorlichting weten dat zij daar bij grote aarzelingen
zelf ook een keuze in kunnen maken. Van daaruit komt er vanzelf wel een proces
op gang waardoor je hoort of je de juiste minister had. Wat echter belangrijker
is: er is natuurlijk altijd een minister van Binnenlandse Zaken, de ondertekenaar
van dit wetsvoorstel, die dan ook de helpende hand kan bieden in het op zoek
gaan naar de minister die het aangaat. Bovendien is vaak juist de BVD, die
de signalerende functie heeft, ook degene die een handje kan helpen en kan
zeggen welke minister voor een bepaald terrein "Onze Minister" is. Ik geloof
dus dat het op deze manier in de praktijk wel goed kan en zal lopen.Datzelfde geldt ook voor artikel 3, lid 2. De heer Van Dijk vroeg: vertrouwt
de minister erop dat de BVD c.q. de MID degenen zullen zijn die zorgdragen
voor het verstrekken van de inlichtingen? Die verwachting hebben wij inderdaad.Een derde punt was de wenselijkheid dat de werkgever of de minister op
wiens beleidsterrein de vertrouwensfunctionaris werkzaam is, verplicht wordt
om de minister van Binnenlandse Zaken, als daar althans aanleiding toe bestaat,
te vragen een herhaalonderzoek in te stellen. De achtergrond van die vraag
was dat zij toch vaak eerder dan de minister van Binnenlandse Zaken op de
hoogte zullen zijn van gedragingen van betrokkenen die aanleiding tot zo'n
herhaalonderzoek zouden kunnen vormen.Dat is op zichzelf waar, maar niet vergeten moet worden dat de BVD een
regelmatig contact onderhoudt met al die organisaties waar die vertrouwensfuncties
zijn aangewezen. Ik kom daar straks vanzelf op terug als ik inga op de vragen
van mevrouw Schoondergang over die organisaties. De BVD ziet het als zijn
normale werk om die contacten te onderhouden. Tijdens zo'n contact wordt vaak
door de BVD bezien of er ten aanzien van bepaalde functionarissen aanleiding
bestaat om een herhaalonderzoek in te stellen. Het is om die reden niet nodig
de werkgever of de betrokken vakminister te verplichten om de minister van
Binnenlandse Zaken te vragen een herhaalonderzoek in te stellen. Zo'n verplichting
zou niets aan de bestaande praktijk toevoegen.Samenvattend op de drie punten die heer Van Dijk naar voren gebracht heeft,
kiezen wij voor de praktische benadering daarvan, omdat wij geloven dat die
toereikend is en dat er geen nadere formele regeling in de wet noodzakelijk
is. Dat zou dan immers de consequentie van de woorden van de heer Van Dijk
zijn.Voorzitter! Mevrouw Schoondergang heeft heel veel vragen gesteld over
alles wat te maken heeft met de vertrouwensfuncties en hoe wij daarmee omgaan.
Zij heeft overigens gezegd dat het wetsvoorstel zelf voor haar zeker aanvaardbaar
is, omdat daarmee wordt geprobeerd om een bestaande praktijk nog beter te
regelen dan vroeger het geval was. Veel vragen die zij stelde, kan ik mij
zeer goed voorstellen. Ik vind het ook van belang dat wij goed
van elkaar weten wat wij doen, waarom wij het doen en hoe dat in de praktijk
uitpakt. Ik ben echter niet in staat om nu op al die vragen afdoende antwoord
te geven. Mevrouw Schoondergang vermoedde dat ik mij er dan misschien makkelijk
af zou maken, maar dat ben ik niet van plan. Ik heb tijdens de schorsing even
bij haar gepeild of zij met de gedachte zou kunnen leven dat ik op een aantal
punten, op de hoofdlijn, nu wel iets zeg, maar dat ik voor de nauwkeuriger
beantwoording de schriftelijke vorm kies. Dan kan ik de zaak zorgvuldig in
kaart brengen. Het resultaat daarvan zal ik deze Kamer natuurlijk doen toekomen.
Tegen die achtergrond zal ik nu een paar hoofdpunten beantwoorden, maar zal
ik een paar vragen laten zitten voor een nadere schriftelijke beantwoording.De eerste reeks vragen van mevrouw Schoondergang heeft betrekking op de
omvang van het aantal vertrouwensfuncties. In globale zin kan ik daarover
het volgende vertellen. Het getal van 50.000 functies klopt en heeft betrekking
op functies bij de overheid en het bedrijfsleven; dat getal geldt dus voor
het hele terrein. Bij de overheid gaat het om minder dan 5% van de functies,
in het bedrijfsleven hangt het van de aard van het bedrijf af. Laat ik een
paar voorbeelden noemen. Bij elektriciteitsbedrijven zijn vertrouwensfuncties
traditioneel, tot op de dag van vandaag. Vroeger gold dat ook voor de PTT,
nu de KPN. Een belangrijke leverancier van vertrouwensfuncties is Schiphol,
namelijk voor al degenen die op het zogenaamde beveiligde gebied werkzaam
zijn. Op Schiphol is er in geografische en fysieke zin een beveiligd gebied.
De functies van al degenen die daarbinnen werken, worden als vertrouwensfuncties
bestempeld.Mevrouw Schoondergang maakte één vergissing. Het is niet
zo dat de BVD de vertrouwensfuncties als een interessant werkobject ziet in
de zin dat de BVD overal loopt te zoeken en aan te wijzen welke functies vertrouwensfuncties
zijn. Misschien is die neiging er wel; dat zou de BVD trouwens sieren, want
zo blijft de BVD lekker aan het werk. Het is echter nadrukkelijk de verantwoordelijkheid
van de bewindslieden, van de betreffende minister. De vertrouwensfuncties
worden onder ministeriële verantwoordelijkheid vastgesteld. Het is een
politiek-bestuurlijke afweging van de minister van Justitie, van de minister
van Economische Zaken of van welke minister dan ook. Dat misverstand mag dus
niet blijven bestaan.Ik heb er inderdaad kennis van genomen dat de Registratiekamer iets gezegd
heeft over het aanmerken van een politiefunctie als een vertrouwensfunctie
en over het feit dat ook daar dus veiligheidsonderzoeken zouden moeten plaatsvinden.
Ik weet niet of dat in die omvang moet. Op dit moment vindt ambtelijk overleg
plaats tussen het ministerie van Binnenlandse Zaken en medewerkers van de
politieorganisaties over de suggestie van de Registratiekamer. Ik zal daar
ook verder over nadenken. Je kunt je natuurlijk wel iets voorstellen bij wat
wij de heel gevoelige functies zouden kunnen noemen, zoals functies bij de
Regionale inlichtingendienst of de CID-functies. Dat is, met alle respect,
net een slag anders dan een surveillant-B bij de politie. Ik kan mij dus voorstellen
dat wij daar na nadere studie een onderscheid in maken en het misschien toch
wenselijk achten om dit type onderzoeken van toepassing te verklaren. Zoals
gezegd: wij studeren daar nog op en ik ben daar dus nog niet uit.Mevrouw Schoondergang heeft gezegd dat wij voorzichtig moeten zijn met
het begrip "vertrouwensfuncties", omdat zo'n veiligheidsonderzoek dat naar
je wordt ingesteld – op z'n zachtst gezegd – een minder prettige
ervaring is. Daar ben ik het zeer mee oneens. Ik zie absoluut niet in waarom
dat een minder prettige ervaring is. Ja, wel als je iets op je kerfstok hebt,
maar dat is juist de bedoeling van zo'n onderzoek. De vertrouwensfuncties
zijn van een zodanige gevoeligheid en van een zodanig belang dat ik wil nagaan
of degene die zo'n functie vervult, "schoon" is. Ik kan mij niet voorstellen
dat iemand die belangstelling voor zo'n functie heeft, niet begrijpt dat je
daar "schoon" voor moet zijn. Als je dat begrijpt, heb je er ook geen enkel
bezwaar tegen dat jouw antecedenten worden gelicht en dat die worden nagegaan.
Ik vind het dus onjuist om te veronderstellen dat dit een onprettige ervaring
is. Het is bijna zo dat je, als je het onprettig vindt, vermoedelijk iets
op je kerfstok hebt. Dat mag ik misschien niet zo zeggen, want er zullen ook
wel mensen bij zijn die dit vanuit een bepaalde emotionaliteit of vanuit welke
overweging dan ook niet prettig vinden. Ik neem die woorden dus maar weer
terug, voordat zij tot een misverstand leiden. Ik vind het echter onjuist
om te veronderstellen dat dit in vele gevallen als onprettig wordt ervaren.Wordt er een onderscheid gemaakt tussen a-, b- en c-niveaus? Het antwoord
op die vraag is ja. Ik zal schriftelijk nog eens aangeven wat de kenmerken
van die niveaus zijn.Is er een register in te zien waarin de vertrouwensfuncties zijn opgetekend?
Het antwoord is nee. Wat vertrouwensfuncties zijn wordt verondersteld ook
vertrouwelijk van aard te zijn. Ik zie er trouwens absoluut het belang niet
van in om een openbaar register te maken waarin vertrouwensfuncties zijn aangeduid,
mits de positie van de werknemer die solliciteert of een functie gaat uitoefenen
maar met de nodige waarborgen is omringd, opdat de werknemer niet op een onjuiste
manier kan worden behandeld; daar kom ik nog op terug. Het nut van een openbaar
register zie ik dus niet in en ik vind zo'n register zelfs onwenselijk.Mevrouw Schoondergang heeft in de stukken gelezen dat 251 mensen een baan
niet hebben gekregen. Dat is het cijfer van 1995 op basis van 16.800 veiligheidsonderzoeken.
Zij vroeg waar 'm dat voornamelijk in zit. Er lopen toch geen honderden terroristen
en spionnen in Nederland rond, zei zij, en ik kan haar geruststellen; dat
is inderdaad niet zo. Er loopt wel eens een enkele terrorist of spion rond,
maar het neemt niet die omvang aan. Hier gaat het meestal om mensen die justitiële
antecedenten hebben die belemmerend zijn voor het vervullen van de betreffende
functie.Zij heeft verder een paar vragen gesteld om er meer inzicht in te krijgen
op welke soorten functies de weigeringen betrekking hebben en op grond van
welke antecedenten dat is gebeurd. Zij stelde voor dat in het volgende jaarverslag
dat inzicht zal worden verschaft. Ik stel voor om het niet in het volgende
jaarverslag te doen maar gewoon in het stuk dat ik over de vertrouwensfuncties
zal maken. Daarin zal ik iets zorgvuldiger dan waar ik nu toe in staat ben
ingaan op die vragen. Mevrouw Schoondergang vraagt voorts of de werkgever degene is die de schriftelijke
instemming van de betrokkene vraagt. Ja, dat is zo. Het gebeurt aan de hand
van de staat van inlichtingen. Er moeten door de aankomende werknemer inlichtingen
verstrekt worden en daarin is de vraag opgenomen of hij instemt met het veiligheidsonderzoek.
Het is de werkgever die hem de staat van inlichtingen voorlegt en vraagt of
hij die wil invullen.Worden functies die geen of niet meer een vertrouwensfunctie zijn, aangeduid
met een wat vagere noemer zoals "gevoelige functie" en kan dat aanleiding
zijn tot het instellen van een veiligheidsonderzoek? Zo vroeg mevrouw Schoondergang.
Het antwoord is nee. Als het om een vertrouwensfunctie gaat vindt het veiligheidsonderzoek
op die titel plaats; is het geen vertrouwensfunctie, dan vindt er geen onderzoek
plaats. Althans, het kan wel vanuit een heel andere invalshoek gebeuren, maar
niet meer in relatie tot de betreffende functie.Dan is de vraag gesteld of bij herhalingsonderzoeken wederom schriftelijke
instemming wordt gevraagd. Ik wil graag beginnen met te zeggen dat ik vind
dat mevrouw Schoondergang in al haar vragen wel heel eenzijdig vanuit de werknemer
redeneert. Wij moeten niet vergeten dat er ook nog een ander belang is, ons
gemeenschappelijke belang. Daar doen wij het immers allemaal voor: gewichtige
belangen van de Staat of woorden van die strekking. Maar goed. In de praktijk
is het zo dat iemand die een schriftelijke toestemming heeft gegeven tot het
houden van een veiligheidsonderzoek, daarmee ook impliciet toestemming heeft
gegeven tot het herhalingsonderzoek, als dat noodzakelijk wordt geacht. Maar
in de praktijk worden herhalingsonderzoeken zo openlijk gedaan dat degene
die het betreft kan zeggen: Ik merk nu dat ik in de belangstelling sta en
dat er op een open manier verder onderzoek naar mij wordt gedaan, maar ik
wil dat niet meer. Hij kan er dus zijn consequenties aan verbinden.Het is wel denkbaar dat er in het geheim onderzoek naar iemand wordt gedaan,
maar dat geldt voor elk van ons. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de politie
iets op het spoor is en voorzichtig onderzoekt of mijnheer Jansen of mevrouw
Pietersen iets gedaan heeft wat in strijd is met de wet. Dat is dus niet gerelateerd
aan de functie, maar dan start het onderzoek op grond van een andere titel
en op een ander moment. Zoals bekend verzamelt de BVD inlichtingen en daarbij
kan hij ergens op stuiten dat interessant is en van belang kan zijn. Op die
manier kan de dienst proberen nadere informatie te verzamelen. Dat is het
normale werk, dat geen relatie heeft met de veiligheidsonderzoeken en de vertrouwensfuncties
waar wij het vandaag over hebben.Voorzitter! Mevrouw Schoondergang heeft gevraagd of ik enkele voorbeelden
kan geven om een inzicht te geven in de vraag hoe het in de praktijk gaat
met die vier categorieën van gegevens: justitiële inlichtingen,
activiteiten die de veiligheid van de Staat kunnen schaden, betrokkenheid
bij organisaties die een gevaar vormen voor de democratische rechtsorde en
overige persoonlijke gedragingen en omstandigheden. Het lijkt mij niet zorgvuldig,
als ik thans een antwoord ga bedenken. Ik wil dit graag goed formuleren. Ik
wil trachten een zo instructief mogelijk inzicht te geven in de vraag hoe
hiermee in de praktijk wordt omgegaan. Overigens vindt onderzoek naar justitiële
zaken al sinds 1969 plaats. Daarmee is niets nieuws aan de hand.Voorzitter! Ik besef dat ik hiermee niet helemaal recht heb gedaan aan
hetgeen mevrouw Schoondergang naar voren heeft gebracht. Ik heb op hoofdlijnen
geantwoord. Voor het overige zal ik daarop schriftelijk terugkomen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De minister noemde het een misverstand, dat ik
dacht, dat de BVD zelf werk zou zoeken. Ik heb gezegd dat werk zoeken voor
de BVD niet het uitgangspunt is. Ik snap natuurlijk best dat het een politiek-bestuurlijke
afweging is. Dat misverstand is dus nu uit de wereld geholpen.Ik ben blij dat de minister heeft toegezegd, dat hij op een aantal vragen
schriftelijk antwoord zal geven.Voorzitter! Ik ben het oneens met de minister, dat een veiligheidsonderzoek
een prettige ervaring is. Het zou alleen aan de orde zijn, als je iets op
je kerfstok hebt. Ik formuleer het heel voorzichtig. Dat is gewoon niet waar.
De minister heeft waarschijnlijk die televisie-uitzending ook gezien over
het functioneren in de Tweede Kamer. Er wordt nogal in je privéomstandigheden
geroerd. De meeste mensen vinden dat niet prettig, ook al hebben zij niets
op hun kerfstok. Ik pleit ervoor hiermee voorzichtig en prudent om te gaan.Voorzitter! Terzake van het register had ik het antwoord van de minister
verwacht: er is geen register. Ik ben het niet eens met de minister dat het
niet zichtbaar kan worden gemaakt omdat het vertrouwelijk is. Natuurlijk gaat
het om vertrouwensfuncties, maar dat hoeft toch niet in het geheim te blijven?
Het mag toch best door de buitenwereld gekend worden?De minister heeft toegezegd, dat in het antwoord een uitsplitsing van
de weigeringen zal worden gegeven. Ik dank de minister voor die toezegging.
Ik zou dat graag structureel gemaakt willen zien. Het moet telkens in het
jaarverslag van de BVD aan de orde komen.Voorzitter! Ik ben blij om te horen, dat terzake van gevoelige functies
geen veiligheidsonderzoek door de BVD aan de orde is.Wat het herhalingsonderzoek betreft, merk ik op dat ik de Handelingen
van de Tweede Kamer er nauwkeurig op nagelezen heb. Daarin is dit nogal aan
de orde geweest. De minister herhaalt, dat je door het bezetten van zo'n vertrouwensfunctie
impliciet toestemming geeft voor herhalingsonderzoeken. Ik meen dat dit een
onjuiste veronderstelling is. Je zou er dan van uit moeten gaan, dat op ieder
door de minister gewenst moment – eens per vijf jaar of indien de minister
dat noodzakelijk acht – een herhalingsonderzoek kan worden gehouden.
Is het te veel gevraagd – bij schriftelijke toestemming kan ik mij nog
iets voorstellen – dat aan betrokkene gemeld wordt dat sprake is van
een herhalingsonderzoek? Het is wel afhankelijk van de omstandigheden. Zo
staat het in de wet. Er verandert dus iets. Het is dan niet meer dan netjes
om dat te vertellen aan de betrokkene.Voorts ben ik blij met de toezegging naar aanleiding van mijn laatste
vraag dat wij zo instructief mogelijk inzicht krijgen in de hele procedure.Minister Dijkstal:Voorzitter! Excuses voor het misverstand dat ik nu gecreëerd heb,
zo meen ik, door voor de BVD te bepalen of er werk moet komen. Ik meen wel
dat dit misverstand hiermee is rechtgezet.Ik heb de bewuste tv-uitzending niet gezien. Als dat wel het geval was
geweest, had ik misschien een ander antwoord gegeven. Ik weet dat niet. Het
gaat om de vraag of het al dan geen prettige ervaring is. Je moet oppassen
om de eigen ervaringen als maatstaf te nemen. Ik ben evenwel officier bij
de verkeersleiding van de luchtmacht geweest. Ik was toen nog dienstplichtig
ook, dus ik was zelf helemaal niet zo enthousiast. De overheid had echter
bepaald dat ik dat moest doen, toen nog 23 maanden. Ik herinner mij heel goed
dat men in het begin moest kijken wat voor vlees men in de kuip had. Ik werd
toen van binnen naar buiten gekeerd en weer terug, plus antecedenten en alles
wat daaraan verbonden is. Ik heb daarvan absoluut niet het beeld van een onprettige
ervaring. Integendeel. Ik vond het geruststellend dat het kennelijk goed genoeg
was. Hoe kan je daar nu bezwaar tegen hebben?Natuurlijk kan ik mij met een beetje fantasie ook wel wat anders voorstellen.
Maar laten wij niet doen alsof bij de 50.000 veiligheidsonderzoeken naar vertrouwensfuncties
de betrokkenen dat een onprettige ervaring hebben gevonden. Daar geloof ik
dus absoluut niets van. Toch sluit ik niet uit dat het soms wel een onprettige
ervaring is.Laten wij het erover eens zijn dat dergelijke onderzoeken noodzakelijk
zijn bij vertrouwensfuncties. Dan is het van belang dat wij zeker weten dat
mensen dat werk naar behoren kunnen doen.Mevrouw Schoondergang vindt het een beetje gek dat wij geen lijst openbaar
maken van alle vertrouwensfuncties. Ik heb daar overigens geen enkel probleem
mee, als het gaat om de wat globalere aanduiding. Ik heb dat ook al gedaan
met mijn opmerking dat er vertrouwensfuncties zijn in het beveiligde gebied
van Schiphol, de elektriciteitsbedrijven en de KPN. Hiermee geef ik ook een
beetje aan hoe het in elkaar zit. Je hoeft niet zo verschrikkelijk slim te
zijn om een beetje door te hebben om welke functies het gaat.Ik herhaal dat ik daar geen bezwaar tegen heb, maar ik kan mij wel voorstellen
dat er geen belang mee gediend is om heel specifieke vertrouwensfuncties in
een openbaar register op te nemen. Misschien is dan de volgende optie Postbus
51. Waarom ook dat niet? Ik kan mij voorstellen dat daartegen bezwaar bestaat.
Alles afwegend, meen ik dat een globale aanduiding vooralsnog voldoende is.Mevrouw Schoondergang heeft gevraagd of er meer inzicht kan worden verschaft
in het weigeren in relatie tot functies en relevante antecedenten. Zij wil
graag dat dit een wat meer structureel karakter krijgt. Ik wil daar echter
nog even over nadenken, omdat ik niet weet wat ik ermee overhoop haal, als
het gaat om de samenstelling van het jaarverslag. Ik ga nog schriftelijk in
op deze vraag. In ieder geval schetsen wij in eerste instantie een beeld daarvan,
maar ik houd nog even een slag om de arm, als het erom gaat om daar elk jaar
over te rapporteren.Mevrouw Schoondergang zegt terecht dat ik hier het antwoord herhaal dat
ik in de Tweede Kamer heb gegeven op de vraag over de herhalingsonderzoeken.
Je kunt zeggen dat er een zekere consistentie in mijn opstelling zit. Maar
dit hoeft nog niet de juiste opstelling te zijn. Ik begrijp dat mevrouw Schoondergang
daaraan twijfelt.Zij vraagt zich af of het te veel gevraagd is om te melden aan betrokkene
dat je meent een herhalingsonderzoek te moeten instellen. In veel situaties
is dat niet te veel gevraagd. Dat gebeurt mijns inziens ook verder met een
grote openheid. Ik kan mij echter wel situaties voorstellen, waarin ik dat
niet zou willen melden. Dan is het misschien juist goed, als wij dat niet
van tevoren nadrukkelijk bespreken met de betrokkene, bijvoorbeeld omdat er
toch aanwijzingen zijn dat er sprake is van een verhoogd risico. Door het
vroegtijdig melden kan het een bepaald contraproductief effect hebben. Het
is dan ook niet onjuist dat wij in dezen een klein beetje terughoudend zijn.
Ik heb al in eerste termijn gezegd dat in de praktijk de mensen meestal weten
dat er een nader onderzoek wordt ingesteld op grond van een bepaalde ontwikkeling,
bijvoorbeeld dat de functie verandert of "opschaalt" naar een ander niveau.
Ik heb ook niet begrepen dat dit in de praktijk tot grote problemen leidt.Voorts verwijs ik nog naar eerder gedane toezeggingen.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 15.07 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-84-89.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl