Gezamenlijke behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van  Algemene Zaken (III) voor het jaar 1996 (24400 III); Wijziging van hoofdstuk III (Ministerie van Algemene Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24297)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 405-410

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-12-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 12, pagina 405-410

12-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24400 IIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24297Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Gezamenlijke behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1996 (24400 III); Wijziging van hoofdstuk III (Ministerie van Algemene Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24297)Pagina 405-410
Behandeling van enkele punten van de agenda van de JBZ-raad van 23 en 24 november 1995 (23490, EK nr. 90)Pagina 443-460
Lijst van besluiten (dinsdag 12 december 1995)Pagina 478-479
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 12 december 1995)Pagina 479-481
Voortzetting Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 1996 (24400), van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1996 (24400 IXA); Wijziging van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24303); en een aantal andere wetsvoorstellenPagina 460-478
Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24250); Wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24344), en de motie-De Boer c.s. over negatieve inkomensgevolgen van de ecotax (24250, 24344, nr. 40h)Pagina 428-430
12de vergadering; 12 december 1995Pagina 405-405
Voortzetting Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 1996 (24400), van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1996 (24400 IXA); Wijziging van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24303); en een aantal andere wetsvoorstellen op het gebied van belastingenPagina 430-443
Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 1996 (24400), behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1996 (24400 IXA); Wijziging van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24303); en een aantal andere wetsvoorstellenPagina 411-428
Behandeling wetsvoorstel Nieuwe bepalingen voor een tegemoetkoming in de studiekosten (Wet tegemoetkoming studiekosten) (23699); het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (provinciale toets toewijzingscriteria voor woonruimte veilig stellen) (24486); het voorstel van Rijkswet Aanpassing van de Rijksoctrooiwet 1995 in verband met het op 15 april 1994 te Marrakech tot stand gekomen verdrag tot oprichting van de Wereld Handelsorganisatie, met bijlagen 1, 2 en 3, en een aantal andere wetsvoorstellenPagina 405-405

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: 
 
 Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie
van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1996 (24400 III);
 
 
 Wijziging van hoofdstuk III (Ministerie van Algemene
Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994
(slotwet/rekening) (24297).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het woord is aan de heer Wiegel, die zijn maiden-speech zal houden.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! In de Machiavelli-lezing die u op 20 november
hebt uitgesproken, hebt u een aantal behartigenswaardige opmerkingen gemaakt
waarbij ik graag een aantal kanttekeningen wil zetten. U hebt in uw lezing
gezegd dat de overheidscommunicatie zich aan het verengen is tot verkoop van
het beleid. U hebt gesteld dat bij slecht presteren PR-bureaus worden ingeschakeld
en u hebt de stelling geponeerd dat meer communicatieadviseurs niet helpen.
Ik ben het met die stelling eens. Wij zien een verschuiving, wij zien een
verenging, wij zien ook de toenemende tendens om burgers van het gelijk van
de overheid te overtuigen en om voorlichting te gebruiken als beleidsinstrument.
Ik denk dat dit moet worden tegengegaan en dat zeker een versterking van de
controle op een en ander een eerste vereiste is.
 
 De eerste vraag die ik aan de minister-president zou willen stellen is
deze: is de regering bereid, het parlement jaarlijks een overzicht te verschaffen
van de aantallen voorlichtingsactiviteiten, de daarbij betrokken adviseurs,
de aan hen gegeven opdrachten, de resultaten daarvan en de kosten die daarmee
gemoeid zijn? Ik vraag dat vanuit onze principiële opvatting dat verkopen
van het beleid niet in de Nederlandse traditie past.
 
 Hiermee is een kleine stap gemaakt naar het tweede onderwerp waarover
ik vanochtend kort iets wil zeggen, namelijk dat van de politieke assistenten.
Ook die passen, naar onze mening, niet in de Nederlandse traditie. Vroeger
was er zo'n enkeling. De minister-president herinnert zich de heftige discussies
aan de overzijde, toen de toenmalige minister Mansholt zo'n assistent wilde
aantrekken. Een politieke assistent is een rara avis in de politiek. Maar
de vogel wordt steeds minder zeldzaam. Mijn vraag aan de minister-president
is: hoeveel zijn het er inmiddels? Vorig jaar heeft de minister-president
aan de overzijde gezegd dat hij er één heeft en dat de twee
vice-premiers er ieder één hebben. Ik proefde daaruit dat het
de minister-president lief zou zijn geweest als het zich tot die drie zou
beperken. Ik kan mij daar ook heel wat bij voorstellen. Het is overigens nog
de vraag of ook voor de premier en de twee vice-premiers zo'n assistent nodig
is, want het secretariaat van de betrokken minister of van de eigen partij
kan toch ook enige afspraken technisch regelen. De minister-president heeft
daarbij gezegd dat het niet bij die drie assistenten blijft, maar dat er nog
vier andere assistenten zijn, van wie er één parttime werkt.
 
 Wij lezen allen het weekblad Vrij Nederland. Vrij Nederland kwam op 4
november met een heel aardig verhaal, waarin onder andere stond: het record
aan politieke benoemingen is nu al gebroken. Mijn vraag is: welke bewindslieden
hebben zo'n figuur? Hoeveel assistenten lopen er rond? Is het ook zo dat inmiddels
een aantal staatssecretarissen zich een politieke medewerker heeft aangeschaft?
Het lijkt wel alsof het hebben van een politieke assistent inmiddels een soortement
van statussymbool is geworden. Ik denk dat de hamvraag is: wat is nu eigenlijk
de status van deze functionarissen? Ik heb hierover een paar vragen. Waarvoor
wordt zo'n politieke assistent nu precies aangetrokken? Waarvoor is hij nodig?
Wat doet hij? Wat is zijn takenpakket? Wat zijn zijn bevoegdheden? Ik zou
de positie van de politieke assistent enigermate nader willen markeren en
daarop graag een reactie van de minister-president vernemen.
 
 Ik ben het eens met de opmerking die de minister-president in de Tweede
Kamer maakte: zij mogen beslist niet in de sfeer van de voorlichting werkzaam
zijn. Ik onderschrijf die opvatting. Ik denk dat daar ook bij hoort dat deze
functionarissen geen opdrachten in het departement mogen uitzetten en dat
zij voor bewindslieden geen zaken mogen uitzoeken. Daar is de ambtelijke staf
voor. Tevens denk ik dat zij geen beleidsdossiers op ambtelijk niveau mogen
afhandelen. Ik verneem van de minister-president graag een commentaar op en
als het kan een bevestiging van deze stelling. Ik deel overigens het positieve
oordeel dat de minister-president vele keren heeft uitgesproken over de kwaliteit
en de loyaliteit van het Nederlandse ambtenarenkorps.
 
 Maar de kop boven dat verhaal in Vrij Nederland over die politieke assistenten
spreekt boekdelen: de rechterhanden van de macht. De rechterhand van de minister
is de secretaris-generaal en zijn staf. Dat is niet de assistent. Wij zijn
dan ook van mening dat het fenomeen van de politieke assistent door het parlement
goed in de gaten moet worden gehouden. Wij zijn die mening toegedaan vanuit
de opvatting dat ministers hun eigen politieke adviseur moeten zijn, hun eigen
politieke antenne moeten hebben. De ministers Borst, Wijers en Zalm, die overigens
niet uit de politiek afkomstig zijn, zijn daar prima voorbeelden van. Aan
de andere kant van het spectrum staat minister De Boer, die twee adviseurs
heeft. Een van hen is ook nog adviseur van Schiphol. Ik zeg daar niet te veel
over; er is aan de overzijde over gesproken. Je kunt er een vraagteken bij
zetten of het een verstandige keuze is geweest. De voorzitter van de partij
waar de minister-president toe behoort, de heer Rottenberg, heeft in dat verband
gesproken over een "amerikanisering". Hij zei letterlijk: een onontwarbare
kluwen van functionarissen die halverwege de politiek, de ambtenarij en het
zakenleven staan. Ik weet niet of de heer Rottenberg ook over die uitspraak
door de minister-president pastoraal is toegesproken. Ik deel zijn mening
wel.
 
 Ik begrijp natuurlijk heel goed dat vragen over dit onderwerp, zeker omdat
ze in aantal redelijk veelvuldig zijn, wellicht niet in dit korte bestek kunnen
worden beantwoord. Daarom zou ik het op prijs stellen als de minister-president
eens zou willen nadenken over de mogelijkheid om het standpunt van het kabinet
over alle ins en outs van deze functionarissen nog eens schriftelijk vast
te leggen. Er is vast wel een ambtelijke notitie ergens op Algemene Zaken.
Het gaat mij er op dit ogenblik niet om, alle dames – ik weet niet eens
of er dames onder het gezelschap van de politieke assistenten
zijn – en heren nu de nek om te draaien. Ik denk wel dat het belangrijk
is dat wij over dit fenomeen toch een principiële en fundamentele discussie
hebben, hier of aan de overzijde, opdat wij voor de komende kabinetsformatie –
dat is toch het juiste moment – onze mind kunnen opmaken. Zou de minister-president
bereid zijn een toezegging te doen om eens op papier te zetten hoe het kabinet
tegen dit fenomeen aankijkt, wat het kabinet er eigenlijk van vindt en hoe
het in de toekomst zou moeten?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik u goeder gewoonte getrouw als eerste gelukwensen met uw maiden-speech?
Het zal velen verbazen dat u nu pas uw maiden-speech houdt, omdat zij de indruk
hadden dat u al veel langer dan juni jongstleden lid van de Eerste Kamer was.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Ik heb mij er 30 jaar op verheugd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Er is ook zoveel bekend over u, uw kwaliteiten en enkele zwakheden dat
ik niet mijn eigen bijdrage daarbij wil voegen met uitzondering van twee punten:
het kennelijk plezier waarmee u de politiek beoefent als vak, dat het waard
is beoefend te worden en uw interesse in mensen. Daardoor bent u voor sommigen
een geducht politiek tegenstander, maar voor velen een heel plezierig collega.
Ik wens u van harte geluk met deze maiden-speech.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Laat ik allereerst senator Wiegel van harte gelukwensen met
deze maiden-speech. Sommige mensen blijven altijd jong. Bovendien laten sommige
mensen ook een ijzeren consistentie zien gedurende hun politiek functioneren.
Ik was vanochtend al vroeg op mijn werk. Toen ik in de gaten kreeg dat het
vandaag onder andere heel even over overheidsvoorlichting zou gaan, ging er
bij mij een klein lichtje branden. Toen ben ik eens even in de annalen van
bijna 30 jaar geleden gaan bladeren. Daarin zag ik dat op 18 december 1967,
nu bijna 28 jaar geleden, de heer Wiegel een buitengewoon interessante bijdrage
leverde over het onderwerp overheidsvoorlichting. Ik heb toen nog even nagezocht
of dat ook echt de speech was die als zijn maiden-speech gold. Vervolgens
heb ik uit het boek "Hans Wiegel, profiel van een politicus" geconstateerd
dat hij dat inderdaad als zijn maiden-speech beschouwde. De consistentie blijkt
dus ook uit de belangstelling voor dat onderwerp.
 
 Intussen is er in die 30 jaar veel gebeurd. Het karakter en de kwaliteit
van de overheidsvoorlichting zijn niet stil blijven staan, maar het is de
moeite waard om met elkaar te blijven nadenken over de vraag wat de voorlichting
in het kader van een veranderende samenleving en bij een veranderend overheidsbeleid
betekent. De voorzitter van de senaat heeft in november een boeiende Machiavelli-lezing
gehouden, waarin hij enkele gedachten naar voren heeft gebracht die door de
heer Wiegel zijn gememoreerd.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb de indruk dat het wat riskant is om ons
helemaal over te leveren aan de stelling dat het communicatie- en voorlichtingsbeleid
te zeer zou zijn verengd tot de verkoop van het beleid. Het is zeker waar
dat een regering, een bewindspersoon, een departement er belang bij heeft
om niet alleen naar eigen inzicht goede dingen te bedenken, maar ze ook te
bereiken en dat daarvoor een draagvlak ontstaat. Als dat met simpele verkoopmethoden
moet worden bereikt, is er inderdaad sprake van een te vergaande mate van
verschraling. Ik denk dat communicatie vandaag de dag als onderdeel van het
beleid van een moderne overheid ook moet bestaan uit het serieus nemen van
de burger en het betrekken van die burger bij afwegingen die aan de beleidsbepaling
en de beleidsontwikkeling ten grondslag liggen.
 
 In de stukken die bij deze begroting aan de Kamer zijn voorgelegd, is
aangegeven wat de kenmerken van overheidsvoorlichting zijn. Het heeft te maken
met de doelstelling van openbaarheid. Krachtens de in de Grondwet verankerde
verplichting – zie artikel 110 van de Wet openbaarheid van bestuur –
is er een belangrijke opdracht om de openbaarheid te bevorderen. Dan is er
de dienstverlening, het wegwijs maken van de burger en het tijdig informatie
verschaffen aan de burger in een toegankelijke en begrijpelijke vorm. Er is
een component die verband houdt met de noodzaak om een gedachtenwisseling
te voeren met doelgroepen en burgers over een verandering van houding en gedrag
om uitvoering van beleid te realiseren. Er zijn verschillende voorbeelden
van te geven. Er zit ook een public-relations-aspect aan het voorlichtingsbeleid.
 
 Voorzitter! De vraag van de heer Wiegel was – deze algemene behandeling
van deze begroting van AZ is eigenlijk een aanleiding daarvoor – om
een jaarlijks overzicht te verschaffen, naar ik aanneem per departement, van
voorlichtingsactiviteiten, adviseurs die worden ingeschakeld, kosten die met
het geheel zijn gemoeid en resultaten. Ik moet erop wijzen dat ook vandaag
veel informatie over de voorlichting naar de Kamer toe gaat. Er bereiken de
Kamer met een zekere frequentie overzichten van de grotere voorlichtingsactiviteiten
die op bepaalde themata zijn geconcentreerd. Ik heb de begrotingshoofdstukken
er vanochtend niet meer zo snel op kunnen nalezen, maar ik neem aan dat daarin
in een aantal situaties zeker ook voorbeelden te vinden zijn van de voorlichtingsactiviteiten
die binnen departementen worden ontwikkeld. Ik vind het prima om te bevorderen
dat, naast de algemene informatie die door AZ over de algemene voorlichting
wordt gegeven, ook per departement wat fundamenteler en gestructureerder op
het geven van informatie wordt ingegaan. Een goede presentatie van informatie
en een grondige beoordeling van de informatie op haar effecten zijn van belang.
Ik acht zo'n investering in een meer gestructureerde en geïntensiveerde
informatie aan de Kamer bij de verschillende bijlagen van de begrotingshoofdstukken
ook belangrijk om te helpen voorkomen dat misschien te gemakkelijk of te eenzijdig
over het karakter van de voorlichting van vandaag de dag wordt gesproken.
Ik denk dat bij een goede beschouwing kan blijken dat het vermeende inzicht,
dat de overheidscommunicatie vooral dient om het beleid te verkopen, op een
nogal eenzijdige waarneming is gebaseerd. Natuurlijk willen wij ook draagvlak
voor beleid, maar het gaat om veel meer. Het gaat om moderne communicatie
in een moderne samenleving.
 
 Ook bij het onderwerp van de politieke assistenten heb ik wat graafwerk
in het verleden gedaan. Ik kwam ook terecht bij de discussie die indertijd
heeft plaatsgevonden over een benoeming bij oud-minister Mansholt. Ook oud-minister
Wiegel kwam nog even in mijn dossier naar voren toen het ging om vragen van
het kamerlid Stoffelen in 1979 over de aanstelling van de directeur van het
wetenschappelijk bureau van de VVD bij Binnenlandse Zaken. De heer Wiegel
kon toen door een krachtig uitgesproken "neen" goed en overtuigend aangeven
dat hier geen sprake was van een politiek adviseur.
 
 Intussen zijn wij bijna twintig jaar verder en de tijd staat ook in dit
opzicht niet stil. Ik heb, met alle respect voor de gestelde vragen en ook
voor de krantekoppen die in dag- en weekbladen verschijnen, de indruk dat
ook hier af en toe van enige overdrijving sprake is. In de eerste plaats voel
ik mij niet verantwoordelijk voor krantekoppen. Als Vrij Nederland zegt dat
politieke assistenten de rechterhanden van de macht zijn, dan schrijft men
dat maar. Maar vanaf het moment dat dit opgeschreven is, is het nog geen waarheid.
Dat is punt een.
 
 Ten tweede heb ik de indruk dat in deze periode ook iets openlijker met
dit soort benoemingen wordt omgegaan dan lange tijd het geval is geweest.
Er is een lijn, vastgelegd in een stuk dat in 1989 is ontwikkeld en in 1993
een nieuwe retouche heeft gekregen van de SG van Algemene Zaken. Daarbij werd
namens de SG's aan de bewindslieden gezegd: laten wij hier toch prudent mee
omgaan. Als er al sprake zou zijn van het aanstellen van medewerkers met een
bijzondere taak, die natuurlijk altijd onder de verantwoordelijkheid van de
secretaris-generaal zullen ressorteren, dan dient die taak helder te worden
omschreven en te worden beperkt tot het echt nodige.
 
 Bij de start van dit kabinet heb ik de nodige informatie gegeven aan de
Kamer; de heer Wiegel heeft daarnaar verwezen. Ik heb hierover ook bij volgende
gelegenheden voortgangsinformatie aan de Kamer gegeven. Dat is nog niet zo
lang geleden gebeurd naar aanleiding van publiciteit die was ontstaan over
het aanstellingsbeleid bij VROM. Ik heb toen nadere vragen van kamerleden
beantwoord. In de bijlage bij die antwoorden vindt men ook het overzicht van
de departementen, ministers en staatssecretarissen waar op enigerlei wijze
van een politieke assistent sprake zou zijn. De takenpakketten van de desbetreffende
functionarissen kunnen per departement enigszins verschillen, maar voldoen
altijd aan een aantal belangrijke uitgangspunten. De heer Wiegel heeft daarvan
al de belangrijkste genoemd. Zij dienen niet actief werkzaam te zijn in de
voorlichting. Zij dienen ook geen dossiers af te handelen waarvoor het ambtenarenapparaat
als zodanig nodig is. Zij zijn altijd ondergeschikt aan het geheel van het
apparaat waarover de secretaris-generaal de scepter zwaait. Zij mogen niet
namens de minister in het departement opdrachten uitzetten, want daar is een
politieke assistent niet voor. De heer Wiegel zei dat zij ook niets mogen
uitzoeken, maar dat wil ik niet onmiddellijk bevestigen. Er kunnen onderwerpen
zijn, zeker als de grens tussen het functioneren als bewindspersoon en het
functioneren als partijpoliticus in het geding is, waarbij het goed is om
iets door de politieke assistent te laten uitzoeken. Dat is dan geen hoofdtaak
en het komt ook niet in de plaats van wat men overigens aan de ambtelijke
medewerkers vraagt, maar het kan wel iets toevoegen.
 
 Even voor mijzelf sprekend over het bewaken van de grens tussen het functioneren
als minister-president en de activiteiten en verantwoordelijkheden die toch
een wat duidelijker partijpolitiek karakter dragen, merk ik op dat ik daarin
vrij precies ben. Ik ben aan de ene kant vrij precies als het gaat om het
benutten van het totale medewerkerskorps voor het werk dat de minister-president
moet doen. Het ambtenarenkorps in Nederland is van hoge kwaliteit, dwars door
alle departementen heen en ook op AZ. Het is ook bij de ondersteuning van
de minister-president, ongeacht zijn partijpolitieke kleur of voorkeur, objectief
en volledig inzetbaar. Aan de andere kant worden bewindslieden ook met een
zekere regelmaat aangesproken op hun functioneren als partijpoliticus; dat
geldt uiteraard ook voor mijzelf. Ik vind dat er in dat kader grenzen zijn
tot waar je het ambtenarenapparaat moet inschakelen. Om die reden, om die
zuiverheid tot stand te brengen, meen ik dat het van grote betekenis kan zijn
om te zeggen: bij een aantal echt meer partijpolitiek georiënteerde kwesties
schakel ik nu juist niet mijn ambtenaren in. Als bewindspersoon ben ik in
de allereerste plaats gehouden om als zodanig te opereren, ook in het gemeen
overleg met beide Kamers van de Staten-Generaal. Daarvoor en voor alles wat
daarbij komt, heb ik het ambtenarenapparaat tot mijn beschikking. Maar er
zijn kwesties, deelactiviteiten en deelverantwoordelijkheden waarbij ik ook
ondersteuning nodig heb die niet altijd van partij-apparaten kan worden gevraagd,
want dat kan ook aan de grenzen van het oneigenlijke gaan raken. Daarvoor
is het van betekenis dat, met goede interne werkafspraken, een medewerker
beschikbaar is die hierin de nodige ondersteuning kan geven. Dat gebeurt dan
overigens in optimale samenwerking binnen het ambtelijk apparaat.
 
 Ik besef dat ik hiermee geen pakkende of passende definitie heb gegeven
voor "de politieke assistent", dwars door alle departementen heen. Ook om
die reden vind ik de gedachte van de heer Wiegel wel aantrekkelijk om tegen
het einde van de kabinetsperiode – u begrijpt dat het derhalve vandaag
de dag niet mijn hoogste prioriteit heeft – goed met de secretarissen-generaal
na te gaan hoe afspraken zich in de tijd hebben ontwikkeld, hoe in een periode
van vier jaar de ervaringen zijn geweest, welke aandachtspunten zich daarbij
hebben voorgedaan en wat dit betekent voor de gang van zaken in een komende
kabinetsperiode. Uiteraard is er geen enkel bezwaar tegen om, als iets dergelijks
is gesystematiseerd en uitgewerkt, de Kamer daarvan op een bepaalde wijze
in kennis te stellen. Zoals gezegd, het lijkt mij nuttig om aan het einde
van deze kabinetsperiode, waarin wij af en toe op dit punt uit onze rust worden
opgeschrikt door spectaculaire beschrijvingen in sommige bladen, samen met
de hoofdverantwoordelijken in de ambtelijke apparaten, de secretarissen-generaal,
na te gaan wat de ervaringen, ontwikkelingen en aandachtspunten zijn. Wij
kunnen dan ook nog eens goed kijken naar de feitelijke verschillen tussen
toen en nu. Die zijn naar mijn mening niet zo groot. Het beestje wordt nu
alleen wat meer bij de naam genoemd. Voor het overige is het, dacht ik, geen onderwerp dat met heel veel problemen gepaard gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ben de minister-president erkentelijk voor
het antwoord dat hij heeft gegeven en voor de toezeggingen die hij heeft gedaan.
Ik heb nog een paar korte kanttekeningen. Sprekend over het punt van de voorlichting
zou het zo moeten zijn dat de voorlichting over het beleid, zoals dat op het
departement wordt gevoerd en over het dienstverlenende facet waar de minister-president
over heeft gesproken, feitelijk en ambtelijk wordt gegeven door de directies
voorlichting, maar de voorlichting over het bevorderen van een verandering
in houding en gedrag en de public relations door de bewindslieden zelf. Ik
ben de minister overigens erkentelijk voor het feit dat hij heeft toegezegd
dat er per departement een meer gestructureerde informatie komt over de vraagpunten
die ik naar voren heb gebracht.
 
 Mijn tweede opmerking betreft de politieke assistenten. Ik ben de minister-president
erkentelijk dat hij heeft gezegd dat het zinnig is om in de loop van de rit
van dit kabinet nog eens met de secretarissen-generaal na te gaan wat de ervaringen
zijn met dat instituut van de politieke assistent, zodat wij ons voordeel
daarmee kunnen doen voor de komende periode. Ik wil daarom herhalen dat, als
dat beraad er gaat komen, ik het op prijs zou stellen als wij de uitkomst
daarvan publiekelijk te zien en te horen krijgen. Dus tijdig voor de komende
kabinetsformatie horen wij graag de visie van de regering op dit instituut.
 
 Ik heb ook aan de minister gevraagd welke ministers inmiddels zo'n politieke
assistent hebben. Dat is toch voortgeschreden. Er zijn tegenwoordig misschien
minder bewindslieden die er geen hebben, dan bewindslieden die er wel een
hebben. Misschien kan daar nog iets over worden gezegd, wellicht later in
een schriftelijk antwoord. De minister was zo goed om zelf in de Handelingen
na te gaan wat er in het verleden – ik wist niet dat hij vanochtend
zijn tijd daaraan had besteed – op dit terrein is gebeurd. Hij heeft
gereleveerd aan een debatje dat ik als minister met de heer Stoffelen heb
gevoerd over de benoeming in de vacature Brinkman van de heer Van Aartsen.
Misschien is het goed om voor de geschiedenis vast te leggen dat toen die
vacature er kwam en ik wist dat de heer Van Aartsen een van de sollicitanten
was, ik tegen mijn secretaris-generaal heb gezegd: doe die benoeming af, ik
bemoei mij er niet mee, want ik wil geen enkele schijn wekken dat ik partijpolitieke
voorkeuren bij dat soort benoemingen zou laten meewegen. Een beetje gravend
in mijn herinnering, kan ik zeggen dat ik het als minister altijd plezierig
vond als mijn rechterhanden bestonden uit mensen van zeer verschillende politieke
kleur, want daar word je vaak wijzer van dan wanneer je je alleen maar door
je geestverwanten laat informeren. Ik ben de minister-president dus erkentelijk
voor het feit dat hij met zijn collegae nog eens goed na gaat denken over
de werking van dit instituut. Hij kent onze opvatting: wij voelen er eigenlijk
niets voor. Wij vinden dat bewindslieden zichzelf moeten kunnen redden. Als
het partijpolitieke activiteiten betreft, kan ik mij daar voor de minister-president,
die natuurlijk heel veel aan zijn kar heeft hangen, en ook voor de twee vice-premiers
nog iets bij voorstellen, maar voor de andere bewindslieden is dat maar uiterst
beperkt.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Wiegel zegt dat de voorlichting over de
dienstverlening een zaak is van de directies voorlichting en dat als het gaat
om verdergaande kwesties, zoals het creëren van een draagvlak of de verandering
van houding en gedrag van de bevolking of andere belangrijke onderwerpen,
de bewindspersoon die zelf moet geven. Ik stel voorop dat een bewindspersoon
voldoende motiverend moet zijn en voldoende uitstraling moet hebben op bijvoorbeeld
terreinen als congesties, automobiliteit, verandering van patronen, ook bij
het gebruik van het openbaar vervoer, de weg. Wij zien toch allemaal dat Nederland
aan het vollopen is. Tegelijkertijd staat een ambtelijk apparaat aan een minister
ter beschikking om hem of haar te ondersteunen. Ik zie werkelijk niet in waarom
bepaalde ambtelijke medewerkers daar wel een verantwoordelijkheid in zouden
kunnen vervullen en iemand anders niet, omdat hij of zij voorlichtingsmedewerker
is. Ik vind dat ook voorlichtingsmedewerkers in een vroeg stadium, met behoud
van de eigen verantwoordelijkheid en de nauw omschreven positie, bij vormen
van afwegingen rondom de beleidsontwikkeling kunnen zijn betrokken, juist
om te bevorderen dat op het moment dat het echte voorlichten aan de orde komt,
er van een beter gemotiveerd en een beter bij de opvattingen in de samenleving
aansluitend voornemen sprake kan zijn. Ik zal een voorbeeld geven. De afgelopen
tijd is, ook in deze Kamer, veel gedebatteerd over de vraag of er wel voldoende
draagvlak is voor de Betuwelijn. Ik zeg niet dat een voorlichtingsfunctionaris,
in welk stadium van de voorbereiding van plannen inzake de Betuwelijn dan
ook, het feitelijke dagelijkse werk van ambtelijke medewerkers van de minister
van Verkeer en Waterstaat kan of moet overnemen. Een goede voorlichtingsdeskundige
moet echter niet alleen weten hoe hij of zij de boodschap van de minister
kan brengen, maar hij of zij moet ook een redelijk zicht hebben hoe in den
brede, bijvoorbeeld bij andere overheden, bij maatschappelijke organisaties,
bij doelgroepen, het voorgenomen beleid overkomt. Ik zie niets verkeerds in
het inschakelen van voorlichtingsfunctionarissen, met behoud van de eigen
positie, ook bij de beleidsvoorbereiding en -ontwikkeling, als adviseur, die
niet per se van buitenaf hoeft te komen als PR-functionaris, maar van binnenuit
komt.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Daarover hebben wij ook geen verschil van mening. Voorlichten over het
beleid gebeurt door de directie voorlichting, die natuurlijk goed op de hoogte
moet zijn van de wijze waarop dat beleid wordt gevormd. Dat moet echter niet
ontaarden in een verkoop van het beleid. Ik hoor tot degenen die op dat punt
recht in de leer zijn. De PR en de verkoop van het beleid is geen zaak van
de afdelingen voorlichting, dat moeten de bewindslieden zelf doen. Ik neem
aan dat de minister-president het daarmee eens is.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Natuurlijk ben ik het daarmee eens. Wat verstaat de heer Wiegel
echter onder "verkoop van beleid"?
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Diegenen die in de kringen van de overheidsvoorlichting enigszins thuis
zijn, weten dat er tussen de overheidsvoorlichters nogal wat discussie is
geweest over de taak van de directies voorlichting. Sommigen zijn rekkelijk
en sommigen zijn precies in de leer. Ik wil van deze discussie gebruik maken
om te benadrukken dat het precies in de leer zijn en je niet begeven op het
hellende vlak van de verkoop, naar mijn overtuiging voor de directies voorlichting
de meest wijze weg zou zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 De heer Wiegel heeft nog eens gepreciseerd dat precies of recht in de
leer zijn de juist weg is, maar hij heeft geen antwoord gegeven op mijn vraag
wat "verkoop van beleid" is. Ik vind dat namelijk een iets te fluïde
begrip, maar misschien komt dat op een bepaald moment nog wel aan de orde.
Als wij bedoelen te zeggen dat voorlichtingsafdelingen of voorlichtingsfunctionarissen
van departementen zouden worden ingezet of zich laten inzetten voor een al
te gelikte manier om iets te slijten dat eigenlijk bij burgers onvoldoende
draagvlak heeft, dan denk ik dat ik een eindje met de heer Wiegel mee kan
voelen, hoewel ik eraan toevoeg dat ik meen dat dergelijke gladde methodes
heel snel zo doorzichtig zijn dat ze niet veel succes zullen hebben. Maar
dat er van een zorgvuldig omschreven taak en taakafbakening van voorlichtingsfunctionarissen
ten opzichte van andere departementale activiteiten, sprake moet zijn, ben
ik absoluut met hem eens. Ik houd ook staande dat dat zo is. Er is natuurlijk
beweging in het denken over de vraag waar voorlichting begint en waar het
ophoudt en hoe zich dat verhoudt tot het geheel van departementale activiteiten.
Ik zie daar op zichzelf echter geen reden voor zorg in, zoals de heer Wiegel
die uitspreekt. Iets anders is dat ik inderdaad bereid ben om via de Voorlichtingsraad –
dat is de raad waar de directeuren voorlichting van de departementen samen
komen – te bezien hoe in de departementale begrotingen, ook in de bijlagen
en de toelichtingen daarop, meer gestructureerde informatie over het geheel
van voorlichtingsactiviteiten, de aard en de omvang daarvan, kan worden gegeven,
zodat Tweede en Eerste Kamer en iedereen die het overigens aangaat, bij hun
beoordeling van de voorstellen van het kabinet voor een nieuw jaar, zich daarover
een beeld kunnen vormen.
 
 Voorzitter! Ten aanzien van de politieke assistenten heb ik toegezegd,
aan het eind van deze kabinetsperiode aan de secretarissen-generaal te vragen
om de ervaringen van de afgelopen periode te bundelen en aan mij en daarmee
aan de leden van het kabinet aan te bieden. Dit kan een belangrijke bouwsteen,
die ook van betekenis kan zijn voor het voorbereiden van de afspraken in een
nieuwe kabinetsperiode. In het kader van de informatieverstrekking van de
informateur/formateur aan de Kamer kan dit onderdeel uitmaken van het dossier.
Ik zie weinig aanleiding om enkele maanden voor de verkiezingen met aparte
nota's naar beide Kamers te komen, maar ik heb er ook geen enkele behoefte
aan om deze informatie vertrouwelijk te laten blijven. Het kan een afweging
in verband met een nieuwe kabinetsformatie betreffen. Een en ander maakt onderdeel
uit van de verantwoording die door nieuwe formateur en door de nieuw aangetreden
minister-president aan de Kamer wordt gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Ik vraag u, een stapje verder te gaan. De evaluatie wordt straks gemaakt.
Is het niet handig om die bij afloop van de kabinetsperiode te bespreken,
want anders kunnen zaken niet meer worden teruggedraaid. In het kader van
de laatste begroting waar dit kabinet voor verantwoordelijk is, kan de minister-president
bijvoorbeeld als bijlage bij de toelichting op de begroting van Algemene Zaken
de kernpunten van de conclusies met betrekking tot dit instituut opnemen.
Dan kunnen wij het er hier, zo nodig, nog eens over hebben.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dat is een zeer vriendelijke en redelijke vraag, alleen je weet nooit
wanneer het de laatste keer is.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Dan begint u toch nu al!
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dat doe ik niet, want daar gaat een verkeerd signaal van uit.
 
 
 
 
 
 De heer Wiegel (VVD):
 
 Voor mij is het belangrijk dat wij voor de volgende kabinetsformatie de
roerselen in de gedachtengang van de bewindslieden nog eens helder voor ons
hebben.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Daar wil ik nog eens goed over nadenken, maar ik kan nog geen toezeggingen
ter zake doen. Het is goed om enige ervaring op te doen. Tegen het eind van
de rit zullen de inzichten en de ervaringen gebundeld worden. Daarbij wordt
ook het antwoord op de vraag betrokken die ik in eerste instantie retorisch
naar voren heb gebracht. Het heet soms anders, maar de verschillen tussen
toen en nu zijn minder groot dan ze lijken.
 
 Ik ben het geheel met de heer Wiegel eens dat de minister-president niet
verweten kan worden dat er sprake is van een eenzijdige politieke samenstelling
van de ambtelijke leiding van AZ. Van sommigen weet ik de politieke overtuiging
niet eens en wil ik die ook niet weten. Wellicht weten zij het zelf niet eens.
Hoe het ook zij, het zou vertekenend werken als na deze korte gedachtenwisseling
de indruk zou ontstaan dat bewindslieden zich omgeven met politieke adviseurs
van eigen kleur en daarmee een stempel op het functioneren van departementen
drukken. Dat beeld past, ondanks sommige publikaties, volstrekt niet bij de
werkelijkheid. Voor bepaalde deelactiviteiten is een medewerker op het departement
die voor dergelijke werkzaamheden beschikbaar is, nuttig, praktisch en gemakkelijk,
maar het is niet meer dan een klein druppeltje in een hele stortbui.
 
 Overigens verwijs ik voor de feitelijke informatie naar de laatste antwoorden
op vragen van de Tweede Kamer. Ik wil voor alle zekerheid nog eens nagaan
of er in het laatste overzicht aan de Tweede Kamer nog wijzigingen zijn gekomen.
Als het nodig is, zal ik additionele informatie geven.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-12-405-410.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl