Behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdhulpver- lening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen) (26016)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 74-90

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-11-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 3, pagina 74-90

31-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26016Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van zes voorstellen van de commissie voor de VerzoekschriftenPagina 73-73
Presentie en opening (dinsdag 31 oktober 2000)Pagina 73-73
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdhulpver- lening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen) (26016)Pagina 74-90
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 31 oktober 2000)Pagina 90-93
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet identificatie bij financiële dienstverlening 1993 (27001); - Intrekking van de Radio-Omroep-Zender-Wet 1935 en enige daarmee verhand houdende wettelijke voorzieningen (27019); - Wijziging van de Wet giraal effectenverkeer (27164); - en vier andere wetsvoorstellen (27247, 27252, 27257, 27109)Pagina 73-74
Lijst van besluiten (dinsdag 31 oktober 2000)Pagina 90-90

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband
houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering
en de Wet op de jeugdhulpver- lening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen) (26016).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Voorzitter! Voor de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen heeft
de CDA-fractie waardering. Nieuwe elementen, zoals het verblijfsplan bij de
opvanginrichtingen, het scholings- en trainingsprogramma en de centrale selectie
spreken mijn fractie aan. Ik heb een aantal vragen die ik rubriceer aan de
hand van de volgende driedeling: 1. de toegang tot de justitiële jeugdinrichting,
2. het verblijf aldaar en 3. het traject nadat de vrijheidsbeneming is beëindigd.Het eerste punt, de toegang tot de inrichting, heeft voornamelijk betrekking
op het capaciteitstekort. Uit het jaarverslag 1999 van de Dienst justitiële
inrichtingen blijkt dat het capaciteitstekort bij de jeugd leidde tot veertig
heenzendingen en tot een wachtlijst waarop gemiddeld 80 tot 100 jongeren staan.
De minister heeft bij de plenaire behandeling in de Tweede Kamer gezegd dat
volgens de in september 1999 uitgebrachte prognose in 2000 sprake zal zijn
van een tekort van ongeveer 185 plaatsen en in 2001 van 205 plaatsen. In de
memorie van antwoord, toch niet zoveel later, bericht de minister de Eerste
Kamer dat "tot voor kort" nog werd uitgegaan van een tekort van 105 plaatsen
eind 2000, terwijl in 2001 een evenwichtssituatie zou zijn bereikt. En hij
vervolgt, dat naar de huidige stand van zaken voor het jaar 2000 een tekort
wordt voorzien van 220 plaatsen, waarna in het jaar 2001 een daling zal plaatsvinden,
en wel naar een tekort van 80 plaatsen. Al deze cijfers op een rij zettend
dringt zich de vraag op of, gelet op al die schommelingen in de prognoses,
iets schort aan de prognoses of minstens de technieken die daarbij worden
gehanteerd. Kan de minister dit toelichten?Dat de capaciteit bij de justitiële inrichtingen met een tekort zou
worden bedreigd, kon overigens al worden afgeleid uit het WODC-rapport Prognose
van de sanctiecapaciteit 1999-2003. Dit rapport meldt dat de capaciteitsbehoefte
bij de justitiële jeugdinrichtingen in de periode 1998 tot en met 2003
naar verwachting fors zal toenemen: voor de opvanginrichtingen is een groei
geraamd van 56%, voor de behandelinrichtingen van maar liefst 62%. Dit zijn
substantiële groeicijfers.De CDA-fractie heeft er nota van genomen dat nieuwbouw plaatsvindt. Althans,
dat heeft de minister de Tweede Kamer gemeld. In de memorie van antwoord wordt
de Eerste Kamer echter bericht dat het niet mogelijk is om op heel korte termijn
verdere uitbreidingen te realiseren. Kan worden gemeld wat nu precies de stand
van zaken is? Tevens hebben wij er nota van genomen dat een deel van de capaciteit
van het gevangeniswezen zal worden benut. Dit laatste is meer een onwenselijke
noodzaak dan een noodzakelijke wens.De beleidsnota voor het gevangeniswezen "Werkzame detentie" meldt dat
uit onderzoek is gebleken dat, samen met de pakkans, de snelheid van afdoening
van een misdrijf en van de executie van de vrijheidsstraf, een groter preventief
effect heeft ten aanzien van de criminaliteit dan bijvoorbeeld de lengte van
de straf. Ik kan mij voorstellen dat een soortgelijke stelling ook opgaat
voor civielrechtelijk te plaatsen jeugdigen. Van minstens even groot belang
als het wegwerken van de wachtlijst is dan ook het tijdig inspelen op voorziene
capaciteitstekorten. Kan de minister verklaren waarom de capaciteitsplanning
tekort is geschoten en welke maatregelen hij neemt om in de toekomst wel tijdig
en adequaat te kunnen reageren?Tot dergelijke maatregelen dwingt in ieder geval artikel 2, derde lid,
van het voorliggende wetsvoorstel, dat bepaalt dat de tenuitvoerlegging van
vrijheidsstraffen of vrijheidsbenemende maatregelen plaats vindt zo spoedig
mogelijk na de oplegging van de straf of maatregel. Daartoe is, naast capaciteitsplanning,
capaciteitsbenutting een instrument. Wat het laatste betreft is in het wetsvoorstel
voorzien in een systeem van centrale selectie en plaatstoewijzing, waarmee
een adequate en zo spoedig mogelijke realisering van de tenuitvoerlegging
wordt beoogd. Mijn fractie heeft op dit punt twee vragen.De eerste betreft de beslissingsbevoegdheid van de selectiefunctionaris.
Als er zwaarwegende argumenten zijn bij de directeur van de beoogde inrichting
tot plaatsing van de jeugdige, wordt de plaatsing volgens de nota naar aanleiding
van het verslag onder leiding van de selectiefunctionaris besproken in een
selectieadviescommissie waarin ook de inrichtingen zijn vertegenwoordigd.
De CDA-fractie heeft de minister gevraagd hoe de in het wetsvoorstel neergelegde
eigenstandige beslissingsbevoegdheid van de selectiefunctionaris moet worden
bezien als de meerderheid van deze selectiecommissie een andere zienswijze
heeft dan de selectiefunctionaris. In antwoord daarop heeft de minister gezegd
in de nota naar aanleiding van het verslag dat hij alleen maar de huidige
gang van zaken heeft beschreven. Bij het opstellen van de voorziene ministeriële
regeling over plaatsing en overplaatsing zou, aldus de minister, worden bezien
in hoeverre deze praktijk gecontinueerd moet worden. Wat bedoelt de minister
hier nu mee te zeggen? Volgens het wetsvoorstel heeft de selectiefunctionaris
een eigenstandige bevoegdheid, naar ik meen krachtens artikel 16. Daarmee
is een beslissingsbevoegdheid van de selectieadviescommissie als zodanig toch
niet te rijmen? Het lijkt me óf het een óf het ander te zijn.Mijn tweede vraag betreft de criteria voor plaatsing. Tot mijn tevredenheid
heeft de minister op vragen van mijn fractie over de positie van ouders van
de jeugdigen geantwoord dat aan de wens die zij regelmatig uiten, namelijk
dat hun kind in de regio wordt geplaatst, zoveel mogelijk wordt tegemoet gekomen.
De minister is terecht tevens van mening dat jeugdigen daar geplaatst dienen
worden waar de behandelmethodiek of het pedagogische klimaat voor de betrokkene
het meest adequaat lijken. Door het middel van centrale plaatsing komt daar
nu nog een complicerende factor bij, namelijk die van optimale capaciteitsbenutting. Kan de minister aangeven of, en zo ja welke, criteria door de selectiefunctionaris
worden toegepast teneinde een evenwicht te vinden tussen enerzijds een adequate
capaciteitsbenutting en anderzijds die plaatsing waarmee de betrokken jeugdige
met het oog op terugkeer in de maatschappij het meest is gediend?Voorzitter! Mijn tweede vraag die ik in het begin stelde, betreft het
verblijf in de inrichting. De introductie van het verblijfsplan bij de opvanginrichtingen
lijkt mijn fractie een stap op de goede weg naar voorbereiding op terugkeer
in een samenleving waarin de jeugdige zich opgenomen kan voelen. In dat kader
wil ik met name met de minister van gedachten wisselen over het scholings-
en trainingsprogramma.Op de eerste plaats vraag ik aandacht voor een juridisch punt. Deelname
aan het scholings- en trainingsprogramma is een alternatieve vorm van tenuitvoerlegging
van een door de rechter bepaalde vrijheidsstraf. De Raad van State stelde
in zijn advies dat het juist die vorm zonder directe zeggenschap van de rechter
is, die de vraag doet rijzen of niet overeenkomstig artikel 4, tweede lid,
van de Penitentiaire beginselenwet, in het wetsvoorstel zélf in ieder
geval minimale voorwaarden voor toelating tot een dergelijk programma moeten
worden opgenomen. De minister heeft dit advies niet gevolgd. Hij achtte de
ontwikkelingen nog pril, vond dat in het algemeen de tenuitvoerlegging van
straffen en maatregelen voor de jeugdige in een zo min mogelijk beperkende
omgeving dient te geschieden en stelde voorts dat, als in het kader van de
verdere ontwikkeling van het scholings- en trainingsprogramma zou blijken
dat er behoefte is om beperkende kaders te stellen, deze worden opgenomen
in de algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van artikel 3 van het
wetsvoorstel. Nu lijkt mij dat het de Raad van State ten principale niet ging
om die behoefte om beperkende kaders te stellen. Het scholings- en trainingsprogramma
wordt buiten de muren van de justitiële jeugdinrichting uitgevoerd, bijvoorbeeld
thuis of in een instelling op het terrein van de jeugdhulpverlening. Het verblijf
buiten in plaats van binnen de muren van de inrichting is een substantiële
wijziging in de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf of maatregel, waarvoor
de wet het kader moet bieden. Een nadere toelichting van de minister is dus
op zijn plaats. Daar komt bij, dat niet valt in te zien waarom de kaders voor
de penitentiaire programma's op grond van de Penitentiaire beginselenwet wel
in de formele wet zijn opgenomen en de kaders voor de scholings- en trainingsprogramma's
op grond van het voorliggende wetsvoorstel niet. Graag een reactie van de
minister. Daarbij kan hij dan tevens betrekken de vraag waarom de vereiste
bereidheid van de jeugdige om aan een scholings- en trainingsprogramma deel
te nemen niet ook expliciet in het wetsvoorstel is opgenomen. Per slot van
rekening verhindert dit toestemmingsvereiste mogelijke spanning of strijd
met het Europese Verdrag voor de rechten van de mens. De minister heeft weliswaar
verklaard dat de eis van bereidheid van de jeugdige om aan het programma deel
te nemen, zal worden opgenomen in de maatregel van bestuur, maar gelet op
het gewicht van deze eis lijkt de wet daartoe meer aangewezen. Kan de minister
overigens aangeven of de algemene maatregel van bestuur, die de Staten-Generaal
al in de zomer toegezonden had moeten zijn, al gereed is? Kan hij nadere mededelingen
doen over de inhoud daarvan?Voorzitter! Met het noemen van de Penitentiaire beginselenwet ben ik bij
een tweede aandachtspunt. Wat betreft de vorm en opzet van de wettelijke mogelijkheid
van tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen
buiten de inrichting is aansluiting gezocht bij de ontwikkelingen in het gevangeniswezen,
die hun neerslag hebben gevonden in het begrip penitentiair programma uit
de artikelen 2 en 4 van de Penitentiaire beginselenwet. Nu meldt het jaarverslag
1999 van de Dienst Justitiële Inrichtingen dat deze penitentiaire programma's,
bedoeld om de terugkeer naar de samenleving soepeler te laten verlopen via
werk en scholingscursussen, in 1999 zwak startten. In dat jaar hebben in plaats
van de voorziene 368 slechts 188 personen deelgenomen aan deze cursussen.
Hoeveel personen verwacht de minister als deelnemers aan het scholings- en
trainingsprogramma en op grond waarvan? Kan deze inschatting aan de voorzichtige
kant worden genoemd gelet op de inboeking van het effect op de capaciteit?
Is wat betreft de capaciteit rekening gehouden met de mogelijkheid dat, evenals
bij de penitentiaire programma's, minder jeugdigen dan verwacht aan het programma
deelnemen? In hoeverre is rekening gehouden met de problemen die zich bij
de penitentiaire programma's hebben voorgedaan en zich ook bij het voorliggende
wetsvoorstel kunnen manifesteren? In de nota naar aanleiding van het verslag
zei de minister dat het de bedoeling is dat de scholings- en trainingsprogramma's "onverwijld"
kunnen worden toegepast zodra het voorstel van wet is aangenomen. Is de stand
van zaken thans zo dat aan de voorwaarden voor een succesvolle start is voldaan?Een derde aandachtspunt bij de scholings- en trainingsprogramma's betreft
het onderscheid tussen deze programma's en die welke onder een andere juridische
vlag zijn geplaatst. Zo stelt de minister terecht dat het verschil tussen
deze scholings- en trainingsprogramma's enerzijds en bijvoorbeeld taakstraffen
anderzijds is dat deze laatste door de rechter worden opgelegd. Toegang tot
het scholings- en trainingsprogramma wordt in beginsel tevens van belang geacht
voor de jeugdige die voorlopig is gehecht. Ik heb overigens ook begrepen dat
de toepassing van Individuele Trajectbegeleiding wordt uitgewerkt in het kader
van het scholings- en trainingsprogramma en dat Individuele Trajectbegeleiding
ook in het kader van de voorlopige hechtenis als oplossing wordt gedacht.
Gelet op hetgeen de minister voorstaat in de nota "Sancties en perspectief"
is wat de minister beoogt met het verschil tussen de vlaggen, de juridische
titels, mij duidelijk, maar niet het verschil tussen de schepen die deze vlaggen
voeren. Kan de minister daarom verduidelijken wat – los van de juridische
context – het verschil in de praktijk is tussen de activiteiten die
plaatsvinden in het kader van het scholings- en trainingsprogramma en die
welke plaatsvinden in het kader van bijvoorbeeld een leer- of werkstraf?Mijn vierde aandachtpunt betreft de uitoefening van het gezag bij deelname
aan het scholings- en trainingsprogramma. De jeugdige verblijft dan immers
in een andere instelling op het terrein van de jeugdhulpverlening
of thuis. Mij is uit de stukken niet duidelijk gebleken wie dan welke verantwoordelijkheden
en bevoegdheden heeft. Wat houdt bijvoorbeeld de algemene verantwoordelijkheid
van de directeur van de justitiële jeugdinrichting voor het scholings-
en trainingsprogramma concreet in? Wat als de leiding van de hulpverleningsinstelling
waar de jeugdige verblijft in het kader van het scholings- en trainingsprogramma
deelname aan het programma wil beëindigen en de directeur van de justitiële
inrichting daarover een andere opvatting heeft, of omgekeerd?Tot slot nog een korte vraag over het verblijf in de jeugdinrichting.
Het aantal islamitische jeugdigen in de justitiële jeugdinrichtingen
neemt toe, terwijl thans ongeveer de helft van de jeugdigen in de inrichtingen
al van allochtone afkomst is. In tegenstelling tot vertegenwoordigers van
de traditionele geloofsovertuigingen zijn imams en pandits echter niet in
dienst van de jeugdinrichting. Kan de minister dit verklaren?Voorzitter! Het laatste punt van mijn driedeling heeft betrekking op het
traject na afloop van de vrijheidsbeneming. Tijdens de plenaire behandeling
in de Tweede Kamer zei de minister dat het recidivepercentage onder jongeren
die uit de behandelinrichtingen komen 30 tot 35 is. Het beeld is echter veel
pessimistischer. In de WODC-studie "Recidive na verblijf in een jeugdbehandelingsinstelling",
werd geconcludeerd dat ruim de helft – 57% – van de jongeren die
in een justitiële behandelinrichting hebben gezeten binnen drie jaar
weer vervalt in crimineel gedrag. Na vijf jaar is dat zelfs opgelopen tot
65%. Het gaat daarbij om algemene recidive, hetgeen betekent dat alle contacten
met justitie zijn meegeteld. Veel belangrijker dan de duur van het verblijf
in een justitiële behandelinrichting en het soort regime bleek het verleden
van de jongere te zijn. Is deze al eerder met justitie in aanraking geweest
en is het aantal eerdere contacten omvangrijk, dan is de kans op recidive
groot. Ook geldt, dat hoe jonger men is bij de eerste uithuisplaatsing, hoe
hoger de kans is op terugval. Een van de onderzoekers stelde in de Justitiekrant
van 7 juli 2000: "Gelet op de resultaten kunnen de pijlen beter gericht worden
op het voorkomen van problemen die leiden tot vroegtijdige criminaliteit dan
op het 'genezen' van problemen die ten grondslag liggen aan latere criminaliteit."
Het voert te ver in het kader van behandeling van het onderhavige wetsvoorstel
hierop dieper in te gaan, maar mijn fractie wil niet nalaten deze uitspraak
van harte te onderstrepen. De betrokken onderzoeker stelde tevens: "Er is
weinig bekend op het gebied van recidiverende jongeren, terwijl het om een
voor Justitie belangrijke doelgroep gaat." Ik heb begrepen dat er een stap
is gezet tot vervolgonderzoek waarbij recidivemetingen zodanig worden verricht,
dat de factoren die van invloed zijn op het voorkomen van recidive beter kunnen
worden ingeschat. Het heeft mij wat verbaasd dat dit type vervolgonderzoek
niet al langer in gang is gezet. Kan de minister dit nader toelichten en aangeven
wat nu concreet gaat gebeuren? Is door het WODC al een recidivemonitor opgezet?Een ander WODC-onderzoek betrof de effectiviteit van sanctieprogram- ma's.
Uit dat literatuuronderzoek bleek onder meer, dat uiteindelijk per programma
gekeken moet worden voor welke individuele daders het effect kan hebben. Dit
houdt mede in dat er – aldus het rapport – indivi- duele selectie
en toewijzing aan programma's moet zijn. Daarvoor zijn criteria nodig. Een
van de con- clusies luidt dan dat meer literatuuronderzoek nodig is om hierin
enig inzicht te verkrijgen. Is de minister het met dit laatste eens en zo
ja, kan hij concreet aangeven welke maatregelen hij hiertoe wil treffen? Als
de conclusie juist is dat thans onvoldoende inzicht bestaat in de criteria
die gehanteerd moeten worden om maatwerk te leveren bij sanctieprogramma's,
wat betekent dit dan voor de scholings- en trainingsprogramma's? Welke criteria
zullen daarbij worden gehanteerd en op basis waarvan?Voorzitter! De CDA-fractie heeft zich erover verbaasd dat in de stukken
nergens aandacht werd besteed – niet expliciet althans – aan de
positie van de ouders van de jeugdige. Ik ben dan ook verheugd dat de minister
in antwoord op mijn vragen heeft verduidelijkt dat zij een rol spelen zowel
bij de plaatsing en de overplaatsing als bij het verblijfs- en behandelplan.
De minister heeft immers terecht aangegeven dat de ouders als regel onderdeel
uitmaken van het sociale netwerk van de jeugdige en dat zij na ommekomst van
de straf of maatregel dus een belangrijke rol spelen in het resocialisatietraject.
Uit de stukken bleek dat het niet uitgesloten is dat een scholings- en trainingsprogramma
kan worden vervolgd nadat de periode van vrijheidsbeneming is verstreken.
Kan de minister aangeven of en zo ja, op welke wijze zowel de jeugdige als
diens ouders daarbij worden begeleid?In de memorie van antwoord deelde de minister mee, ernaar te streven om
eind september over de onderzoeksresultaten te beschikken in het kader van
uitvoering van de motie op stuk nummer 13, handelend over de wenselijkheid
van verschillende regimes voor civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatsten.
Ik heb begrepen dat deze resultaten zojuist beschikbaar zijn gesteld, maar
ze zijn mij nog niet geworden. Kan de minister hierover mededeling doen?In de memorie van antwoord heeft de minister tevens aangegeven dat voor
alle personeelsfuncties in justitiële inrichtingen geldt dat bij gelijke
geschiktheid de voorkeur uitgaat naar een lid van een minderheidsgroepering.
Indien deze algemene regel niet nader onderbouwd is met onder andere cijfers
over achterstandssituaties, sluit ik niet uit dat dit voorkeursbeleid op gespannen
voet staat of mogelijk zelfs in strijd is met de wetgeving gelijke behandeling.
Ik zou de minister willen vragen, kennis te nemen van de jurisprudentie van
de Commissie Gelijke Behandeling op dit punt en dit te betrekken bij de werving
en selectie.Voorzitter! Wij wachten de antwoorden van de minister met belangstelling
af.De heer Rosenthal (VVD):Mijnheer de voorzitter! Allereerst dank aan de minister voor de beantwoording
van onze vragen bij de schriftelijke voorbereiding. Daarbij hebben wij al
aangegeven dat de VVD-fractie positief staat tegenover dit wetsvoorstel. In
vergelijking met de twee andere beginselenwetten gaat het hierbij om een wetsvoorstel
met een sterke nadruk op de therapeutische doelstelling voor jeugdige crimine len. Dit spreekt ons aan. Achteraf bezien zou er misschien best iets
te zeggen zijn voor de suggestie uit een van de fracties in de Tweede Kamer,
eens te bekijken waarom er drie beginselenwetten zouden moeten zijn in plaats
van alles onder te brengen in één ware beginselenwet. Het zij
genoteerd.De minister is het er gelukkig mee eens dat spoedige tenuitvoerlegging
van vrijheidsstraffen of van vrijheidsbenemende maatregelen vanzelfsprekend
zou moeten zijn, juist als het om jongeren gaat. Wij hebben er goede nota
van genomen dat het verwoorden van dit vanzelfsprekende punt ook voor de minister
extra onderstreept, hoezeer de regering zich hieraan verplicht weet. Dit betekent
dat vooral in deze sfeer wachtlijsten uit den boze zijn. De praktijk leert
echter anders. Vooral bij jongeren die civielrechtelijk worden aangepakt,
maar toch ook in het strafrechtelijke traject wil het met snelle plaatsing
niet altijd lukken. Er is hierbij nogal wat te doen over de vraag of centrale
plaatsing hiervoor wel in alle opzichten echt bevorderlijk werkt. Mevrouw
Timmerman heeft hierover ook al een vraag gesteld.Dan de bekende kwestie van de goede voornemens en de uitwerking in de
praktijk. Als ergens geldt dat die uitwerking boter bij de vis moet leveren,
dat die snel en effectief moet zijn, dan is het wel in de sfeer van de jeugdcriminaliteit.
De praktijk blijkt op een aantal punten hardleers te zijn; onze fractie maakt
zich hierover wel enige zorgen.De belangrijkste pijler van het wetsvoorstel zijn de scholings- en trainingsprogramma's.
Daarmee moeten jeugdige gedetineerden weer op het goede pad terechtkomen.
Eén van de harde indicaties voor de effectiviteit van dit soort programma's
is natuurlijk het terugdringen van de recidive. Nu hebben sommige inrichtingen
en behandelinrichtingen al langere tijd zulke scholings- en trainingsprogramma's.
Tot nu toe lijkt het erop dat het effect niet altijd zo sterk is geweest.
Wij kunnen over de cijfers twisten, maar op bepaalde locaties blijken de recidivepercentages
na de behandeling toch bijzonder hoog te blijven.Er is gerefereerd aan recent onderzoek. Voor de civielrechtelijk geplaatsten
is het percentage 57 en voor de strafrechtelijk geplaatsten 71. Dit roept
toch vragen op. Vanwaar het optimisme dat het zal gaan lukken? Misschien kan
de minister een tipje van de sluier oplichten?De fractie van de VVD wil ook het punt van de personeelstekorten bij de
justitiële jeugdinrichtingen aankaarten. De uitvoering van die scholings-
en trainingsprogramma's en dus ook de eventuele scheiding, waarover veel wordt
gepraat, tussen civielrechtelijk en strafrechtelijk gedetineerden vergt uiteraard
het nodige aan opleidings- en personeelscapaciteit. Daarbij is er ook de druk
op het personeel vanwege de individuele trajectbegeleiding, die terecht sterk
in opkomst is. Wij hebben geconstateerd dat daarbij ook in een aantal van
die jeugdinrichtingen geldt dat het ziekteverzuim bijzonder hoog is. Voor
vrouwelijk executief personeel ligt het nu al rond de 15%. Misschien speelt
dit breder in de samenleving, maar voor deze categorie van personeel is dat
toch bijzonder jammer. Kan de minister in dit verband nog eens verduidelijken
hoe het capaciteitstekort bij de jeugdinrichtingen nu in elkaar zit?Wat dat betreft heb ik een vraag die in het verlengde daarvan ligt en
die het punt betreft dat door mevrouw Timmerman aan de orde is gesteld. Er
wordt veel gepraat over fysieke capaciteit in de gebouwen. Er is veel aandacht
voor celcapaciteit en de ombouw van de gevangeniscapaciteit voor jeugdplaatsen.
Als wij het hebben over "jeugdinrichtingsplaatsen" is daarin dan ook begrepen
de daarbij benodigde scholings- en trainingscapaciteit? Het gaat dus om meer
dan vierkante meters. Daarachter zit de vraag hoe de personeelstekorten in
de jeugdinrichtingen worden weggewerkt. Wat dat betreft is er ook bij onze
fractie belangstelling voor het punt, ook aan de hand van de uitvoering van
de motie-Duijkers, over de samenplaatsing van civielrechtelijk en strafrechtelijk
geplaatsten. De minister zegt dat zaken misschien wenselijk zouden zijn, maar
of het mogelijk is, is iets anders. In het licht van de personeelstekorten
roept dit de nodige vragen op.Een ander punt dat de fractie van de VVD aan de orde zou willen stellen
is de aard van het werk in de jeugdinrichtingen zelf. Uit de praktijk bereiken
ons veel geluiden dat veel jeugdig gedetineerden zich zelf verwonderen over
de naar hun oordeel overzorgzame bejegening die hen in de jeugdinrichting
ten deel valt. Op dat punt kijkt de VVD-fractie inderdaad met grote belangstelling
naar projecten als het Glenn Mills-project, een doordacht concept dat uitbreiding
en navolging verdient. Bij de behandeling in de Tweede Kamer is daar fors
over gepraat. Ik verwijs ook naar de motie-Eurlings/Niederer. Kan de minister
op dit punt zicht geven op eventuele uitbreiding van die capaciteit?Volgens eigen zeggen hebben allochtone jongeren meer baat bij de strakke
aanpak waaraan zij vanuit de eigen cultuur gewend zijn. Ik zeg er met nadruk
bij dat dit een mededeling is die ons uit die kring zelf bereikt. Beter nog:
zij zijn in hun eigen cultuur gewend dat zij, nadat zij zich aan crimineel
gedrag schuldig hebben gemaakt, de gevolgen ervan moeten ondervinden. In het
verlengde hiervan bereikt ons het geluid dat het in jeugdinrichtingen waarin
veel Marokkaanse jongeren zitten, heel goed uitpakt als een deel van het personeel
dezelfde culturele achtergrond heeft. In de rijksinrichtingen blijkt 10% van
het personeel allochtoon te zijn, van wie circa een vijfde deel Marokkaans.
Verder weten wij dat in sommige jeugdinrichtingen het aandeel van de Marokkaanse
gedetineerden boven de 50% uitkomt, op sommige plaatsen zelfs boven de 70%.
Hiertussen ligt een gapend gat: 70% Marokkaanse gedetineerden in sommige jeugdinrichtingen,
gemiddeld 2% van het personeel met een achtergrond uit dezelfde culturele
hoek. Zijn hiervoor geen extra inspanningen nodig?Ten slotte kom ik bij een vraag die wij in de schriftelijke inbreng hebben
gesteld, over de problemen bij het vaststellen van de identiteit bij jeugdigen.
De minister heeft hierop geantwoord dat zulke situaties hem niet bekend zijn.
Wij konden echter constateren dat het tijdens de behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer wel degelijk aan de orde is geweest dat meer dan eens een
jongere een inrichting binnenkomt aan wiens opgegeven identiteit sterk getwijfeld
wordt. Dit is ook een probleem in het kader van de druk op de opnamecapaciteit.
De scholings- en trainingsprogramma's zijn zo wel beschikbaar voor degenen
voor wie zij niet bedoeld zijn, terwijl degenen voor wie zij
wel bedoeld zijn, er niet aan toekomen. Wij persisteren dan ook bij onze vraag
om de identiteit van jeugdigen wat strakker te bevestigen. Wat denkt de minister
hieraan te doen?Wij wachten de antwoorden van de minister op onze vragen met belangstelling
af.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter! Als sluitstuk van de justitiële beginselenwetten is na
de TBS-sector en het gevangeniswezen deze regelgeving voor de opname van jeugdigen
een onmisbaar onderdeel. In grote lijnen is door velen instemming met dit
voorstel geuit; dit geldt ook voor de fractie van de Partij van de Arbeid.
Wel heb ik nog enkele indringende vragen en aandachtspunten, mede met het
oog op de uitvoerbaarheid van deze regelgeving, allereerst de maatschappelijke
context van dit wetsvoorstel.De ontwikkeling van de criminaliteit in Nederland en de wijze waarop opsporing
en afhandeling plaatsvinden, laten zich illustreren door de explosieve groei
van het aantal gedetineerden die uit de statistieken naar voren komt. Over
een periode van twintig jaar is het aantal gedetineerden bijna verviervoudigd.
Was Nederland in 1980 nog hekkensluiter in Europees verband met 23 op de 100.000
inwoners, in 1997 komt Nederland, helaas, net boven het Europese gemiddelde
uit met 87 op de 100.000. Gewelddadige criminaliteit komt op steeds jeugdiger
leeftijd voor. Ten opzichte van 1994 is het aantal jongens dat een gewelddelict
pleegt, met bijna 50% toegenomen. Het totale recidivecijfer onder jongeren
ligt volgens mijn bronnen tussen 70 en 80%. Het aantal gerealiseerde en geprognosticeerde
plaatsen in de jeugdinstellingen laat dan ook eveneens een forse groei zien;
mevrouw Timmerman verwees daar al naar. Problemen met criminaliteit en overlast
van een deel van de jeugdige etnische minderheden staan als beleidsthema hoog
op de strategische agenda van Justitie. Dat allochtone jongeren hoog scoren,
hangt onzes inziens grotendeels samen met gebrekkige integratie, vaak in combinatie
met hoge schooluitval en werkloosheid. Daar waar die schooluitval en werkloosheid
leiden tot crimineel gedrag, wordt dat weer een extra belemmering voor integratie.Bij het bestraffen van crimineel gedrag van jongeren is de opvoedkundige
waarde van de straf dan ook van groot belang. Allochtone jongeren vragen een
specifiek op hun cultuur afgestemde aanpak. Dit komt onder meer tot uitdrukking
in het Grote-Stedenproject CRIEM en de individuele trajectbegeleiding (ITB)
met speciale aandacht voor de Marokkaanse en Antilliaanse gemeenschappen en
daarbinnen voor de groep jongeren.Voorzitter! Wat is de positie van de justitiële jeugdinstellingen
hierbij? Kan de minister aangeven of en op welke wijze de justitiële
jeugdinrichtingen bij dit soort grootstedelijke, integrale processen betrokken
zij? Meer specifiek is onze vraag hoe de sturing en afstemming van ontwikkelingen
in op allochtone groepen toegesneden pedagogische en psychiatrische methoden
en technieken plaatsvinden. Is er, gelet op de populatie van jeugdigen in
de inrichtingen, wel voldoende specifieke aandacht voor het ontwikkelen van
op andere culturen ingestelde instrumenten ten behoeve van de tenuitvoerlegging?
Dit, mede gelet op de in de beginselenwet gestelde normen.In de memorie van antwoord stelt de minister naar aanleiding van onze
vragen, dat er geen verschillen zijn tussen Rijks- en particuliere inrichtingen
qua opdracht, in inhoudelijk en bedrijfsmatig opzicht. Wel hebben afzonderlijke
inrichtingen ieder een eigen cultuur, maar die verschillen lopen niet langs
de maatlat van de formele structuur, aldus de minister.Voorzitter! Uiteraard zijn er allerlei verschillen in het dagelijkse,
praktische functioneren van de zeventien jeugdinrichtingen. Waar het ons om
gaat, zijn de hoofdzaken en of deze binnen de wettelijke kaders blijven. Daarom
verkrijgen wij graag nadere informatie van de minister over deze onderlinge
verschillen en wel tegen de achtergrond van het volgende.Centraal staat voor ons de vraag naar de mate waarin het kernproduct van
justitiële inrichtingen te bepalen en te sturen is met behulp van regelgeving
en beleid. De overheid zal toch ten minste niet alleen basisnormen moeten
aangeven, maar deze ook moeten handhaven, met betrekking tot hetgeen waar
de behandeling van jongeren in inrichtingen aan moet voldoen? De verdienste
van dit wetsvoorstel lijkt ons nu juist het aanreiken van duidelijke kaders
voor de tenuitvoerlegging, te weten de formele en de materiële rechtspositie.
Deze wet is dus te beschouwen als een soort catalogus van rechten en plichten,
met inbegrip van een nadere aanduiding wanneer en hoe op (grond)rechten inbreuk
kan worden gemaakt.Als concreet voorbeeld nemen wij de regels over de bewegingsvrijheid en
de bepaling van minimale aantallen uren per dag voor gemeenschappelijke activiteiten.
Spiegelbeeld hiervan zijn de maximale aantallen uren per dag die de jongens
of jongeren in afzondering op de eigen kamer moeten doorbrengen. Artikel 22
van het wetsvoorstel bepaalt dat door de week minimaal 12 uur per dag jongeren
in de groep deelnemen aan gemeenschappelijke activiteiten.Laat ons kijken naar een actuele praktijksituatie, zoals beschreven in
de media. Het zaterdagse bijvoegsel van NRC Handelsblad van 13 mei 2000 bevat
een artikel van Mariël Croon met de titel: "Jong Leven, Lang Branden,
het leven achter de poort van jeugdinrichting 't Nieuwe Lloyd". Ik noem enkele
in dat artikel beschreven knelpunten. Een structureel hoog ziekteverzuim –
de heer Rosenthal verwees er ook al naar – leidt ertoe dat de jongens
lang (te lang volgens de normen in deze wet?) "achter de deur" gaan. Dit wordt
"branden" genoemd: gevangen zitten. Die week, aldus het artikel, al voor de
zoveelste keer om 17.00 uur met boterhammen op cel. Uitgaande van reveil om
8.00 uur zijn dat 15 in plaats van 12 uren. Er is anoniem gemor onder de groepsleiders
over de sfeer, de werkdruk en het gebrek aan mogelijkheden om met de jongens
aan de slag te gaan. Gedetineerden zitten relatief lang vast zonder regulier
onderwijs te kunnen volgen, hetgeen niet bijdraagt aan de terugkeer in de
samenleving. De beschrijving van de sfeer in de inrichting en de onderlinge
beïnvloeding tussen de gedetineerden laat weinig overeind van de pedagogische
doelstellingen. Na de laatste avondrondes begint het leven op de cellen. Harde
muziek, jongens beroepen elkaar en geven spullen door. Wellicht ook drugs,
want de controle op gesmokkelde waar schijnt niet waterdicht
te zijn. Hier lijkt maar één doel gediend: te weten de beveiliging
van de maatschappij. Voor de individuele jongere zal op deze manier weinig
positiefs te bereiken zijn, eerder het tegendeel.Wij willen onmiddellijk aannemen, dat kennelijk dit ook weer niet zo'n
uitzonderlijke situatie is, gemeten naar het uitblijven van heftige reacties.
Is de minister met deze gang van zaken bekend en wat is zijn mening daarover?
Hoe zit het met de verschillen tussen de inrichtingen en zijn de in de wet
gestelde normen handhaafbaar? Kan de minister aangeven hoe de discrepantie
tussen doelen en normen in de wet enerzijds en de behandelpraktijk van jongeren
in de instellingen anderzijds is te overbruggen? Welke rol is voor de Inspectie
Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming, dan wel het College van advies voor
justitiële kinderbescherming weggelegd en wat komt daar in de praktijk
van terecht? Dit brengt ons op de vraag of er in het huidige bestel sprake
is van een optimale taakverdeling tussen de verschillende onderdelen, zoals
centraal DJI en decentraal de verschillende inrichtingen. De inspanningen
van het agentschap, de Dienst Justitiële instellingen, hebben geleid
tot een masterplan, dat in overleg met de leiding van de rijks- en particuliere
instellingen tot stand is gekomen. Een mooi resultaat, zeker als dat door
het gezamenlijke in plaats van het vroegere gescheiden overleg meer bekendheid
en samenwerking over en weer tussen de inrichtingen oplevert. Maar in hoeverre
leiden verbeteringen als productcriteria gekoppeld aan de financiering en
initiatieven tot samenwerking in de keten tot voldoende transparantie met
betrekking tot het regime in de instellingen? Kortom: is er wel voldoende
bekendheid over die verschillen voor een adequate sturing en bewaking van
primaire processen op de wettelijke kaders en randvoorwaarden?Om te beginnen wijs ik op de plaatsing conform de artikelen 16 t/m 19
van het wetsvoorstel. Ook mevrouw Timmerman vroeg daar al naar en onze vragen
sluiten daarop aan. Kan de minister aangeven of de door ons als positief aangemerkte
centrale plaatsing gebeurt op meer criteria dan de regionale nabijheid van
woonplaats en instelling? Is er voldoende informatie om de individuele karakteristieken
van een individuele jeugdige goed te laten aansluiten op het specifieke aanbod
van de individuele instelling? Wat is overigens de visie van de minister op
het toekomstperspectief van de inrichtingen? Is splitsing en specialisatie
denkbaar van de psychiatrische versus de pedagogische aanpak? En behoort specialisatie
behalve in categorieën als zeden- en zwakbegaafd/psychisch gestoord ook
met betrekking tot zware delicten tot de mogelijkheden? In hoeverre is privatisering
van rijksinstellingen denkbaar als kans voor verbeteringen vanwege de toegevoegde
waarde van Raden van Toezicht naast het bestuur op afstand vanuit Den Haag?In de memorie van antwoord geeft de minister aan naar verwachting eind
september de informatie over verschillen in aard en ernst van de problematiek
tussen strafrechtelijk (PIJ) en civielrechtelijk geplaatsten (OTS) beschikbaar
te krijgen. Kan de minister ons informeren over de laatste stand van zaken.
De fractie van GroenLinks heeft vragen gesteld over het deel van het personeel
in de instellingen dat van allochtone afkomst is. Ook de heer Rosenthal ging
daarop in. Het valt ons op, dat bij het onderdeel Justitie van de rapportage
Integratiebeleid etnische minderheden 2000 van de minister voor GSI van 19
september uitgebreid wordt ingegaan op allerlei onderdelen van een inventariserend
onderzoek naar de mate van interculturalisering bij de verschillende justitiële
instellingen. De justitiële jeugdinrichtingen staan daar niet bij. Dat
verbaast ons, gelet op de aard van de problematiek. Lopen deze instellingen
zo niet het risico buiten de boot te vallen bij het ontwikkelen van beleid
en voorzieningen? Gezien de kernfunctie van de jeugdinstellingen en de samenstelling
van de populatie komt het ons voor, dat aandacht voor cultuurverschillen essentieel
is. Dat geldt voor de samenstelling van de personeelsformatie, maar toch evenzeer
voor behandelmethoden en werkwijzen bij de verzorging? Zet een onvoldoende
op allochtone jongeren toegesneden aanpak de slaagkans niet te zeer onder
druk met een navenant effect op afbreukrisico's en op de kans binnen de normen
van deze beginselenwet te blijven?Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat de justitiële jeugdinstellingen
naar de opvattingen van de PvdA-fractie een zeer essentiële maatschappelijke
functie vervullen. Zij moeten doelgroepen behandelen, die terecht zijn gekomen
bij het eindstation van de keten aan voorzieningen voor bergafwaartse ontwikkeltrajecten
van twaalf- tot achttienjarigen. Gezien de ernst van de problematiek is het
dan ook toe te juichen, dat er inzichtelijke regelgeving tot stand komt met
duidelijke bepalingen voor de formele en materiële aspecten van de rechtspositie
van bewoners alsmede voor de voorlichting daarover. De voortgang in de ontwikkelingen
bij de DJI en de geluiden over de opstelling van de instellingen wekken positieve
verwachtingen. Toch zijn er ons inziens ook punten van grote zorg en aandacht,
gelet op het tot dusverre gerealiseerde tempo van de verbeteringen gemeten
naar het tempo waarin maatschappelijke ontwikkelingen zich voltrekken.Ik geef in dit verband een voorbeeld uit de actualiteit. Het Tweede-Kamerlid
van de SP de heer de Wit stelde schriftelijke vragen over mogelijke discriminatie
bij het eventueel strenger straffen van allochtone jongeren vanwege vermeende
samenhang tussen milde straffen en aanmoediging tot crimineel gedrag. Collega
Rosenthal verwoordde het anders, maar onze opmerkingen komen inhoudelijk bij
elkaar in de buurt. Onze minister van BZK heeft op 17 oktober geantwoord dat
zo'n samenhang slechts in beperkte mate lijkt te bestaan en dat de strafmaat
conform de wet wordt opgelegd. Uiteraard! Toch is dit illustratief voor wat
er in de publieke meningsvorming gaande is.Toenemende multiculturalisering van onze samenleving krijgt naar de overtuiging
van de Partij van de Arbeid-fractie op tal van terreinen ten onrechte te weinig
aandacht en inspanning, alle ophef over het multiculturele drama ten spijt.
Als daar toenemende criminaliteit én criminalisering van jongeren en
vooral allochtone jongeren bijkomt, zet dat de onderhavige sector onder bijzonder
grote druk. Zowel in inhoudelijk als organisatorisch opzicht verdienen de
primaire kernfuncties van justitiële inrichtingen dan ook alle mogelijke
aandacht. Dat betreft zowel op de allochtone en autochtone jongeren toegesneden methoden, technieken en voorzieningen voor de behandeling enerzijds
als een ordelijke en veilige leefomgeving bij het verblijf anderzijds. Aan
de leiding en de werkers stelt dit hoge eisen, bovendien ook aan toeleveranciers
en aanverwante instellingen.Voor het kunnen waarmaken van de in deze beginselenwet geschetste kaders
zal de DJI onder de politieke leiding van de minister van Justitie sturing
en invulling moeten geven aan het verbeteren en transparant maken van de gang
van zaken binnen de inrichtingen. Daarvoor is ons inziens een extra inspanning
voor het ontwikkelen van eigentijds, professioneel, strategisch en operationeel
management onontbeerlijk. Maar is als cruciale factor daarbij niet nog veel
meer extra aandacht en inspanning nodig voor het tot zijn recht laten komen
van de multiculturele factor bij de behandeling en verzorging van jeugdigen
in justitiële instellingen?Graag horen wij hieromtrent de opvattingen en voornemens van de minister
van Justitie.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Voorzitter! Ik ben de laatste spreker in de rij en nu is er natuurlijk
al veel door anderen gezegd. Ik zal een aantal opmerkingen herhalen, maar
herhaling is een prima didactisch principe. Bovendien maakt herhaling straks
de beantwoording van de minister eenvoudiger. Hij kan dan een aantal vragen
gemakkelijker samenvoegen.Voorzitter! Dit wetsvoorstel gaat over een inrichtingssector met een specifieke
populatie, namelijk jeugdigen: 1684 jeugdigen volgens de cijfers van mei 2000,
verblijvend in 19 inrichtingen. Zojuist hoorde ik overigens dat het om 17
inrichtingen gaat en misschien kan de minister de stand van zaken weergeven.
Het is juist dat op dit karakter van deze doelgroep de voorgestelde wettelijke
maatregelen zijn toegespitst. De onderliggende gedachte is, dat aan jeugdigen
nog iets te verberen valt, wat betekent dat de nadruk ligt op opvoeding, behandeling,
voorbereiding op terugkeer in de maatschappij en – daarover is hier
nauwelijks gerept – een goede nazorg. Aan die nazorg lijkt het nog wel
eens te ontbreken. Vanwege de jonge leeftijd van de groep regelt het wetsvoorstel
dan ook onder meer de deelname aan scholings- en trainingsprogramma's. De
vraag dient echter gesteld te worden of verblijf in een justitiële jeugdinrichting
het gewenste positieve effect heeft op jeugdigen. Ik heb dan ook net als anderen
met grote belangstelling de WODC-studie gelezen over recidive na verblijf
in een justitiële behandelinrichting, die wij kort geleden van de minister
mochten ontvangen. Daar word je niet bepaald optimistisch van. Immers, uit
het onderzoek blijkt dat binnen drie jaar na het verblijf meer dan de helft
van de onderzochte groep weer in de fout gaat, de meesten kort na vertrek
uit de inrichting. "Als het gaat om preventie van verdere criminaliteit, dan
kunnen we in elk geval ten aanzien van de recidivisten in de groep stellen
dat de interventies die in de loop van de tijd zijn gepleegd, niet afdoende
hebben geholpen. Ook het verblijf in de behandelinrichting bood kennelijk
onvoldoende soelaas.", zo luidt de slotconclusie van het onderzoeksrapport.Waar je ook niet vrolijk van wordt, is de opmerking in de slotconclusie
dat duidelijk is dat, als men zich richt op het voorkomen van recidive, men
over het succes van deze interventie geen al te hoog gespannen verwachtingen
moet hebben. "Wanneer iemand in een behandelinrichting wordt geplaatst, is
er in het leven van de jongere vaak al veel fout gegaan. Het is niet reëel
te veronderstellen dat dit in alle gevallen met een verblijf in een justitiële
inrichting kan worden rechtgezet.", zo stellen de onderzoekers. Uit de analyses
van het onderzoek blijkt dat een strafrechtelijk verleden en een lage leeftijd
waarop men voor het eerst uit huis geplaatst is, de belangrijkste voorspellers
zijn van latere recidive. Daarom wil ik evenals mevrouw Timmerman-Buck met
nadruk de conclusie van het rapport onderschrijven dat men de pijlen beter
kan richten op het voorkomen van problemen die leiden tot vroegtijdige criminaliteit
dan op het genezen van problemen die ten grondslag lijken te liggen aan de
latere criminaliteit. Ik ben natuurlijk benieuwd naar de reactie van de minister
op deze conclusie van voornoemd onderzoek. Hopelijk biedt de preventieve aanpak
van criminaliteit in relatie tot integratie van etnische minderheden, de zogenaamde
CRIEM-aanpak van allochtone jongeren, enig soelaas. Bij gebleken positieve
effecten kan een dergelijke aanpak wellicht ook goed op autochtone jongeren
gericht worden. Ook het project Marokkaanse vaders, dat gisteren terecht de
Roethofprijs kreeg, is een goed voorbeeld van preventieve aanpak.Behalve het hoge recidivepercentage spelen er nog meer problemen in deze
sector. De sprekers voor mij hebben die al genoemd. Ik denk ook aan de forse
stijging van het aantal strafrechtelijk geplaatste en te plaatsen jongeren,
het grote capaciteitstekort van 220 plaatsen, de lange wachtlijsten –
voor de behandelinrichtingen 166 wachtenden en voor de opvanginrichtingen
vele wachtenden voor crisisplaatsing – en het hoge ziekteverzuim onder
het personeel. Je gaat je afvragen hoe het zover heeft kunnen komen. Komt
dat door slecht beleid, gebaseerd op verkeerde prognoses? De minister zegt
het maar.Eveneens zorgelijk oogt het aandeel allochtone jeugdigen in de justitiële
jeugdinrichtingen, namelijk 55% waarvan jongeren van Marokkaanse afkomst ruim
een derde uitmaken. Ik zeg met nadruk "oogt", omdat het noemen van de etniciteit
van deze jongeren wellicht voedsel biedt voor verkeerde conclusies van verkeerd
denkende burgers. Zeker, criminaliteit onder bepaalde groepen migranten, ook
onder de tweede generatie, is een probleem. Het is echter niet nieuw dat criminaliteit
meer voorkomt onder mensen die in een slechte sociaal-economische positie
zitten. Dat geldt eerder voor allochtone dan voor autochtone burgers. Mevrouw
Tan heeft hier ook op gewezen en daar nog een aantal andere oorzaken van genoemd.Voorzitter! Ik heb een lange inleiding gehouden om deze belangrijke beginselenwet
in een wat breder en actueel maatschappelijk kader te plaatsen. Ik heb dat
echter ook gedaan, omdat wij ons zorgen maken over de uitvoerbaarheid van
de voorgestelde maatregelen. Op zichzelf vormen die een verbetering en daarom
hebben zij ook onze steun. Maar het zijn overbelaste werkers in een sector
met grote problemen, die met de uitvoering van deze voorstellen belast worden.
Het wetsvoorstel zelf biedt een aantal verbeteringen op het punt van: - de formele en materiële rechtsposi tie van minderjarigen
in de jeugdinrichting, met name wat betreft vernieuwing van de beklagregeling;- de regeling van de zorgplicht van de directeur van de inrichting;- deelname aan scholings- en trainingsprogramma's voor de jeugdigen;- de verplichting dat er naast een behandelplan ook een verblijfsplan
dient te zijn;- de scheiding tussen ordemaatregelen en disciplinaire
straffen.De Tweede Kamer heeft hieraan uitgebreide discussies gewijd die ik hier
niet zal overdoen. Aan de kritiek op de gezamenlijke detentie van strafrechtelijk
en civielrechtelijk geplaatsten is tegemoetgekomen door de aangenomen motie
van het Tweede-Kamerlid Duijkers, waarin gevraagd wordt naar een onderzoek
om aan deze situatie het hoofd te bieden en binnen een halfjaar aan de Kamer
te rapporteren. Het halfjaar is om en ik had mijn vraag, of dit al was gebeurd,
al klaarliggen. Maar de minister is mij gelukkig voor geweest door ons daarover
vorige week een brief met het onderzoek en zijn conclusies te doen toekomen.
Hiervoor dank. De minister komt daarin tot de conclusie dat hij onvoldoende
aanleiding ziet, de groepen naar verschillende verblijfstitel te splitsen.
Wij zijn daar nog niet van overtuigd. Niet helder is geworden of er sprake
is van zogenaamd crimineel besmettingsgevaar. De strafrechtelijke groep pleegde
gewelds- en zedendelicten en ernstige vermogensdelicten. De civielrechtelijke
groep pleegde lichtere delicten. De vraag is dan of bij gezamenlijk verblijf
effecten op toekomstig gedrag van de ene groep naar de andere groep optreden.
Dat kunnen overigens zowel positieve effecten, bijvoorbeeld richting strafrechtelijke
groep, als negatieve effecten zijn, richting civielrechtelijke groep. Nader
onderzoek is daaromtrent nodig. Is de minister bereid een dergelijk onderzoek,
daarop toegespitst, binnen het aangekondigde vervolgonderzoek te laten doen?Overigens achten wij de pedagogische motieven voor splitsing zwaarder
wegen dan de door de minister aangedragen financiële en organisatorische
argumenten tegen splitsing. De minister is bang dat door splitsing zijn nagestreefde
schaalvergroting in gevaar komt en dat er te kleine groepen ontstaan. Dat
lijken ons nu juist positieve effecten. De verbazing, die ik ook had over
onderbrenging van alleenstaande minderjarigen in vreemdelingenbewaring –
de zogenoemde AMA's – in justitiële jeugdinrichtingen, is verminderd.
De minister heeft in de Tweede Kamer aangegeven dat dit weinig voorkomt en
dat het om strafrechtelijk en civielrechtelijk geplaatsten gaat die strafbare
feiten pleegden of gedragsproblemen hebben. Hoewel het geen "gewone" AMA's
betreft ga ik ervan uit dat zij vanwege hun vaak traumatisch verleden een
speciaal op hen afgestemde behandeling krijgen.Voorzitter! Deze wet is van gelijke toepassing op zowel de negen particuliere
inrichtingen en hun besturen als op de rijksinrichtingen die onder de minister
vallen. Toch blijven tussen beide categorieën verschillen bestaan, omdat
de rijksoverheid geen nadere regels aan bestuur en beheer van de particuliere
inrichtingen kan stellen. Bovendien ontlenen particuliere inrichtingen hun
gelden naast overheidssubsidie aan particuliere fondsen. Leidt dat niet tot
onwenselijke verschillen met rijksinrichtingen, bijvoorbeeld wat de kwaliteit
van de taakuitvoering betreft? De minister gaat ervan uit dat particuliere
en rijksinrichtingen in ieder geval naast elkaar blijven bestaan. Toch was
de minister het met de Tweede-Kamerfractie van de PvdA eens dat detentie uitvoeren
een overheidstaak is. Is daarmee dan niet meteen een onderscheid naar taak
gemaakt tussen particuliere en rijksinrichting? Kan de minister dit nader
toelichten?Ten slotte nog een vraag en een enkele opmerking. Is het juist dat psychiatrisch
gestoorde jeugdigen, die in aantal toenemen, ten onrechte in jeugdinrichtingen
verblijven, omdat geen plaats te vinden is in psychiatrische ziekenhuizen.
Overigens zijn wij blij met de onomwonden opvatting van de minister dat geweldgebruik
als disciplinaire straf te allen tijde verboden blijft. Dat geldt ook voor
artikel 42, waarin de uitzondering is geformuleerd dat de geplaatste jongeren
vrijelijk met onder meer Eerste-Kamerleden mogen corresponderen en telefoneren.
Ik ben benieuwd naar de post en de telefonades.Voorzitter! Hiermee sluit ik mijn betoog in eerste termijn af en ik wacht
met belangstelling de antwoorden van de minister af.Minister Korthals:De Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen is de laatste van drie
beginselenwetten voor justitiële inrichtingen. De eerste was de Beginselenwet
verpleging terbeschikkinggestelden, die op 1 oktober 1997 in werking trad;
de tweede beginselenwet is die voor het gevangeniswezen, de Penitentiaire
beginselenwet. Deze wet is op 1 januari 1999 in werking getreden. Vandaag
bespreken we dan de derde en tevens laatste beginselenwet, die voor de justitiële
jeugdinrichtingen. De drie beginselenwetten zijn qua systematiek sterk op
elkaar afgestemd. In de inhoud en uitwerking van de regels komt evenwel het
specifieke van elke sector naar voren. Zo ligt in de Beginselenwet verpleging
terbeschikkinggestelden de nadruk op de verpleging en behandeling. In de Penitentiaire
beginselenwet ligt het accent meer op de handhaving van orde en veiligheid
in de inrichting. In de BJJ komen de specifieke aspecten van de opvang en
behandeling van jeugdigen aan de orde. De opvoeding staat in de wet centraal.Voorzitter! Speciaal voor de jeugdinrichtingen is dat in deze inrichtingen
zowel jeugdigen worden geplaatst die door de strafrechter tot een vrijheidsstraf
of strafrechtelijke maatregel zijn veroordeeld, als dat daarin jeugdigen worden
opgenomen voor wie een civielrechtelijke kinderbeschermingsmaatregel is bevolen.
Hierover zijn door de leden vragen gesteld.Naar aanleiding van de motie van mevrouw Duijkers, ingediend in de Tweede
Kamer is hiernaar ook een onderzoek verricht. De resultaten hiervan zijn onlangs
ook aan de Eerste Kamer toegezonden, zodat ook dit onderzoek onderdeel van
de behandeling kan uitmaken. Veel van de onderwerpen die in de BJJ aan de
orde komen, vereisen nadere uitwerking in een AMvB of ministeriële regeling
en de AMvB zal in de loop van november in de Staatscourant worden gepubliceerd
in het kader van een voorhangprocedure. Helaas is het mij niet meer gelukt
om dat nog voor de behandeling in deze Kamer te doen, maar ik kan deze Kamer
op vragen die gesteld zijn over onderwerpen die in de AMvB staan,
wel vast wat informatie geven over de inhoud van de nadere regels.Bijna alle sprekers hebben gesproken over de stand van zaken met betrekking
tot de uitbreidingen van de jeugdinrichtingen. Er wordt veel capaciteit vanuit
het gevangeniswezen omgebouwd voor de jeugd. Ik denk hierbij aan inrichtingen
in Vught, Veenhuizen, Overmaze en Maashegge. Deze inrichtingen voldoen aan
alle eisen van justitiële jeugdinrichtingen. Omdat er een overschot is
aan capaciteit in het gewone gevangeniswezen wordt zoveel mogelijk getracht
om deze capaciteit voor de justitiële jeugdinrichtingen aan te wenden.
Daarnaast is er nieuwbouw in Lelystad en Den Helder.Al deze inspanningen laten overigens onverlet dat er op dit moment voor
eind 2001 nog een tekort is voorzien. We zullen bekijken in hoeverre dat tekort
naar aanleiding van de nieuwe prognoses nog zal bestaan. Het is belangrijk
om in dit verband iets te zeggen over die prognoses. Veelal wordt gezegd dat
de prognoses redelijk slecht geweest zijn. Dat is waar. In het verleden bleven
de prognoses veelal onder wat er in werkelijkheid plaatsvond, terwijl er nu
een overschot is. We hebben het idee dat het systeem om de prognoses te verrichten
aanzienlijk is verbeterd, maar dit systeem zal nooit een exact beeld geven
van wat er nodig is. Het is inherent aan prognoses dat zij nooit een exact
beeld zullen geven. Er is altijd een afwijkingspercentage. Dit is echter beperkt.
De prognoses van de laatste jaren hebben telkens een groei in de behoefte
laten zien.De capaciteit is ook fors uitgebreid. De komende jaren zal de capaciteit
nog steeds toenemen. In hoeverre dit toereikend is, zal blijken als begin
2001 de prognoses worden geactualiseerd. Voorzover ik een en ander thans kan
beoordelen is er voor sommige categorieën jeugdigen een afvlakking van
de groei in de behoefte. Het is misschien aardig te zeggen dat de enorme druk
op de wachtlijsten, misschien tijdelijk, wat afvlakt.Voorzitter! Een STP kan niet worden gevolgd na de periode van vrijheidsbeneming.
Een STP is namelijk een vorm van tenuitvoerlegging van de straf of maatregel
en valt daarmee per definitie binnen die periode. Waarom worden de minimale
eisen van het STP dan niet in de wet opgenomen? Naar mijn oordeel zijn de
ontwikkelingen rond het STP nog zo vers dat het nog niet mogelijk en zelfs
ook niet wenselijk is, de kaders al op wettelijk niveau te geven. Wettelijke
instemming met de scholings- en trainingsprogramma's is ook niet nodig, gelet
op het EVRM. Het gaat immers om een wijze van tenuitvoerlegging van een reeds
door de rechter opgelegde straf of maatregel.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Voorzitter! Dat laatste ben ik met de minister eens. Kan hij toelichten
waarom de kaders met minimale voorwaarden voor toelating tot programma's wel
in de Penitentiaire beginselenwet, de wet in formele zin, zijn neergelegd?
Waarom is er een onderscheid tussen enerzijds de Penitentiaire beginselenwet
en anderzijds het onderhavige wetsvoorstel?Minister Korthals:De reden is voornamelijk dat er minder ervaring mee is opgedaan. Wij zijn
druk aan het experimenteren en laten verschillende mogelijkheden de revue
passeren. Daarom lijkt het ons in dit stadium niet verstandig de criteria
al precies in de wet vast te leggen.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Dat met de penitentiaire beginselenprogramma's meer ervaring is opgedaan,
wil ik graag geloven. Ik zie dat ook wel als een argument. De Raad van State
heeft echter eenzelfde opmerking als ik gemaakt. Het lijkt mij dat ik mij
daarmee in tamelijk goed gezelschap bevind. Het is inderdaad een alternatieve
vorm van tenuitvoerlegging. Er is echter een substantieel verschil tussen
vrijheidsbeneming in de zin van een vrijheidsstraf of een maatregel die door
de rechter is opgelegd, dan wel de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf
doordat het scholings- en trainingsprogramma zich geheel buiten de muren van
de inrichting afspeelt. Ik zie dus wel in dat alles zich afspeelt binnen de
duur van de opgelegde straf of maatregel, maar ik herhaal toch mijn vraag.Minister Korthals:Ik begrijp dat. Ik heb aangegeven dat wij er voorlopig voor voelen, de
criteria in een algemene maatregel van bestuur vast te leggen om in deze fase
precies na te gaan wat wij daarmee kunnen doen. Ik sluit niet uit dat, wanneer
daarover meer duidelijkheid ontstaat, criteria daarover in de wet worden vastgelegd.Voorzitter! Mevrouw Timmerman heeft ook nog gevraagd wat de algemene verantwoordelijkheid
van de directeur bij het STP inhoudt. De directeur is de eindverantwoordelijke
voor de uitvoering van het STP. Hij moet ervoor zorgdragen dat het programma
goed loopt en beslissingen nemen wanneer er problemen zijn. De STP's kunnen
bij inwerkingtreding van de wet direct van start, want in de jaarplannen van
de inrichtingen voor 2001 zijn zij al opgenomen. De inrichtingen treffen derhalve
de nodige voorbereidingen.Mevrouw Timmerman heeft gevraagd naar het verschil in de praktijk tussen
STP en taakstrafactiviteiten. Het STP is een onderdeel van een door de rechter
opgelegde vrijheidsstraf of maatregel. De taakstraf is een zelfstandige hoofdstraf.
De activiteiten in het kader van een STP en in het kader van een taakstraf
kunnen overeenstemmen. Zij worden namelijk afgestemd op de individuele jongere.
Er wordt echt maatwerk geleverd.Hoeveel personen zullen aan een STP kunnen deelnemen en in hoeverre is
er rekening gehouden met de ervaring bij de penitentiaire programma's? In
de taakstelling voor 2001 is uitgegaan van 124 plaatsen. Gegeven de ervaringen
bij de PP's zal nog eens kritisch worden bezien in hoeverre dit haalbaar blijkt.
Anders dan bij de penitentiaire programma's in het gevangeniswezen is de doelgroep
van jeugdigen die in aanmerking komt voor een STP-programma veel uitgebreider.
PIJ'ers die aan het einde van hun strafmaatregel zijn, afgezien van contra-indicaties,
OTS'ers en voogdijpupillen voor het aflopen van de machtiging tot uithuisplaatsing
en veroordeelden tot een jeugddetentie komen namelijk in principe voor dergelijke
programma's in aanmerking.Mevrouw Timmerman vroeg mij om toch al een tipje van de sluier op te lichten
van wat er in de algemene maatregel van bestuur komt. Laat ik het heel globaal
zeggen. Die zal binnenkort worden voorgehangen. In de AMvB worden regels gesteld
voor STP, verblijfs- en behandelplan, onderwijs, geestelijke verzorging, aanwijzing
particuliere inrichtingen, medisch klachtrecht en kwaliteit. De opstelling
van de AMvB heeft enige vertraging opgelopen, maar zoals gezegd, zal die in
november in de Staatscourant worden gepubliceerd.De heer Rosenthal vroeg naar het effect van het STP-programma op de recidive.
De huidige experimenten zijn zeer bescheiden van opzet. Zij vinden uitsluitend
in de opvanginrichting Den Hey-Acker plaats. Dat betekent dat nog niet kan
worden voldaan aan het uitvoeren van het programma in de eigen regio van de
jeugdigen. Evaluaties met jeugdigen, ouders en begeleiders wijzen uit dat
er toch positieve ervaringen zijn, zodat ik wel enigszins optimistisch ben,
maar ik moet toegeven dat de uitkomsten in een beginstadium positiever zijn
dan na verloop van tijd. Hetzelfde hebben wij ook bij de taakstraffen kunnen
constateren.Waarom, zo vraagt mevrouw Timmerman, zijn imams en pandits niet in dienst
van jeugdinrichtingen. Dat komt omdat de vertegenwoordigers van deze geloven
geen officiële zendende instantie hebben die een voordracht kan doen,
zoals dat wel bij de traditionele geloofsovertuigingen het geval is. Imams
en pandits worden evenwel op contractbasis ingehuurd. Zij hebben dan binnen
de inrichtingen dezelfde positie als geestelijke verzorgers die in dienst
zijn van de inrichting.Naar de eigenstandige bevoegdheid van de selectiefunctionaris is ook gevraagd.
De selectieadviescommissie geeft in problematische gevallen een advies, maar
de selectiefunctionaris neemt dan, mede gelet op dit advies, een beslissing.
In het merendeel van de gevallen neemt de selectiefunctionaris zelfs alleen
een beslissing.Welke criteria past de selectiefunctionaris toe? Dit is een vraag die
mevrouw Tan heeft gesteld, maar die ook door verschillende andere sprekers
aan de orde is gesteld. Ik kan de criteria niet limitatief opsommen, maar
deze criteria zijn onder andere: de zorg die de jeugdige nodig heeft, de hulpverlening
die de inrichting kan bieden, het advies van de rechter, de regio van herkomst –
dit punt hebben de sprekers zelf ook allen genoemd – en eventuele wachtlijsten.
Ten aanzien van deze aspecten neemt de selectiefunctionaris uiteindelijk zijn
plaatsingsbeslissing.Wat gaat er, zo vroeg mevrouw Timmerman, concreet gebeuren naar aanleiding
van het WODC-rapport over recidive. De recidive onder afgestraften of onder
degenen die na een opgelegde maatregel uitbehandeld zijn, zal door het WODC
voor alle gedetineerden gemonitord gaan worden. Ik verwacht dan ook een beter
inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de recidive op langere termijn.
Dan zal ik ook nog reageren op een vraag van de heer Van Schijndel. Ik verwacht
dat de scholings- en trainingsprogramma's en de intensivering van de nazorg
zullen bijdragen aan een daling van de recidive.Bevordert de centrale plaatsing wel een snellere plaatsing? Ja, want voorheen
werd er met jeugdigen direct bij jeugdinrichtingen geleurd. Nu is er centraal
een goed overzicht van de beschikbare plaatsen. Plaatsing kan dus veel efficiënter
geschieden en daarmee ook sneller. Kan de minister ons informeren over het
onderzoek naar de splitsing van de strafrechtelijke en civielrechtelijke jongeren,
de uitvoering van de motie-Duijkers? Terecht is eraan herinnerd dat ik u hierover
bij brief van 13 oktober jongstleden heb geïnformeerd en in eerste instantie
verwijs ik daar dan ook naar. Ik ben daarin uitvoerig ingegaan op deze kwestie
en kort samengevat komt het erop neer dat van oudsher de JJI's het sluitstuk
vormen voor de civielrechtelijke opvang. Als het reguliere veld van de jeugdhulpverlening
geen mogelijkheden meer biedt voor de jeugdigen is opname in een JJI mogelijk.
In de praktijk levert de samenplaatsing van strafrechtelijke en civielrechtelijke
jeugdigen geen probleem op. Vaak hebben zij dezelfde problematiek en is het
min of meer toevallig via welke titel zijn in een justitiële jeugdinrichting
terecht zijn gekomen. Vanuit de optiek van een goede capaciteitsbeheersing
en mijn streven naar regionalisering is het op dit moment niet doenlijk om
beide groepen te scheiden. Ik kom dan ook tot de conclusie dat scheiding van
beide groepen op dit moment nodig noch wenselijk is. Zoals ik in de brief
al heb aangegeven, wil ik wel dat dit aspect nadrukkelijk wordt betrokken
bij de evaluatie van de beginselenwet over een aantal jaren.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Voorzitter! Ik wijs nogmaals op het aspect van het besmettingsgevaar dat
toch nog onvoldoende is onderzocht. Ik laat maar even in het midden of dat
nu positief op de ene of de andere groep werkt, maar het kan twee kanten uitwerken.
Ik zou graag zien dat daarnaar eens onderzoek werd gedaan, want dat is vaak
het argument. Het is toch gebruikelijk in Nederland om mensen met precies
dezelfde problemen bij elkaar te zetten, maar wordt het dan niet alleen maar
erger?Minister Korthals:Voorzitter! Het uitgangspunt is dat besmettingsgevaar niet mogelijk is
omdat de twee groepen toch zo ongeveer hetzelfde verleden hebben en het min
of meer toevallig of de een via de strafrechtelijke titel binnen is gekomen
en de ander via de civielrechtelijke. Aangezien ook ik het wat te gemakkelijk
vind om daarmee te volstaan, ben ik van mening dat daarnaar inderdaad nader
onderzoek moet worden gedaan. Als waar is wat ik nu zeg dat beide groepen
gelet op de thans bekende gegevens zo'n beetje dezelfde achtergrond en verleden
hebben en dezelfde daden hebben gedaan, dan kun je in feite toch niet van
besmettingsgevaar spreken.Mevrouw Tan (PvdA):Ik wil mij graag aansluiten bij hetgeen de heer Van Schijndel al in zijn
eerste termijn heeft gezegd over de afweging tussen inhoudelijk-kwalitatieve
of bedrijfsmatige prioriteiten. Ik kan mij best voorstellen dat de minister
zegt dat het in de huidige situatie moeilijk is om daaraan te voldoen, gelet
op de beschikbare plaatsen, en je moet snel plaatsen, zeker als het gaat om
jongeren. Ik kan mij daar dus wel iets bij voorstellen, maar voor de langere
termijn vind ik de inhoudelijke kant toch van belang. Als ik in de gauwigheid
naar het rapport kijk, dan maak ik daaruit dat de verschillen met name in
de ouderencategorie wat minder zijn en groter in de jongerencategorie en dat
zijn natuurlijk wel heel kwetsbare groepen. Dat zou er toch toe kunnen leiden
dat misschien op niet al te lange termijn nader onderzoek gewenst is met eventueel
daaraan te verbinden maatregelen.Voorzitter: JaarsmaMinister Korthals:Mevrouw de voorzitter! Met dat laatste ben ik het wel eens. Wij weten
er op dit moment inderdaad nog niet genoeg van. Vandaar dat het ook bij de evaluatie zal worden betrokken. Ik sluit dan ook niet uit dat er op
termijn wel degelijk een lijn zal komen om die twee groepen wel te gaan scheiden,
maar op dit moment is dat alleen al vanwege de capaciteit onmogelijk.Voorzitter! De heer Rosenthal vroeg of er nog extra inspanningen worden
gepleegd om de culturele achtergrond van het personeel gelijk te trekken aan
die van de gedetineerden. Er geldt algemeen overheidsbeleid voor de voorkeursbehandeling
van allochtonen. Ik denk dat dit beleid voldoende mogelijkheden biedt om tot
een goede mix van het personeel te komen om de multiculturele populatie van
de jeugdinrichtingen tegemoet te treden. Terecht is gewezen op de goede resultaten
die worden geboekt in een gevangenis waarin veel Marokkanen verblijven en
veel mensen van Marokkaanse afkomst voor de bejegening worden ingeschakeld.De heer Rosenthal (VVD):Ik heb naar voren gebracht dat met name het percentage Marokkaanse personeelsleden
mij wel bijzonder laag voorkwam. Ik heb daarover een vraag gesteld, omdat
uit de stukken een ietwat laconieke oriëntatie van de minister spreekt.
Ik vind het een probleem dat in bepaalde jeugdinrichtingen meer dan de helft
van de gedetineerden en slechts 2% van het personeel van Marokkaanse afkomst
is, althans als men onderkent dat de multiculturele achtergrond van de gedetineerden
een regime vergt dat bij hun verwachtingspatroon met betrekking tot beloningen
en straffen past.Minister Korthals:Voorzitter! De heer Rosenthal haalt er nu wel een ander punt bij, namelijk
of het regime ook zou moeten veranderen. Zo ver ben ik nog niet. Ik vind dat
in onze samenleving mensen met verschillende achtergronden toch op dezelfde
manier moeten worden benaderd. Dit neemt niet weg dat het voor het begrip
van de gedetineerden heel goed kan zijn als zij worden bejegend door mensen
met dezelfde afkomst, maar dan wel onder hetzelfde regime.Overigens ben ik voornemens mijn best te doen om meer mensen uit de genoemde
bevolkingsgroepen aan te trekken, maar dit valt niet altijd mee. Mevrouw Timmerman
heeft er voor gewaarschuwd dat wij met een dergelijke werkwijze in strijd
kunnen komen met het EVRM-verdrag. Ik ben daarvoor niet zo bang. Wanneer zich
in gelijke situaties mogelijkheden voordoen, denk ik dat er best mensen uit
minderheidsgroeperingen mogen worden aangenomen. Ik stel echter voorop dat
de kwaliteit van de mensen voorop moet staan.De identiteit van de jeugdigen die in de inrichting worden opgenomen,
kan naar mijn oordeel goed worden vastgesteld. Als mij echter dingen zijn
ontgaan, hoor ik dat graag van de heer Rosenthal.Er is gevraagd naar de sturing en afstemming van de ontwikkeling van op
allochtonen toegesneden pedagogische en psychiatrische methoden en technieken.
Is er wel voldoende specifieke aandacht voor deze populatie jeugdigen in de
inrichtingen, heeft mevrouw Tan gevraagd. Er is sprake van één
justitiële inrichting die is ingericht voor jeugdigen met psychiatrische
problemen, namelijk de Hartelborgt. Verder hebben alle justitiële jeugdinrichtingen
een generale taakstelling: de opvang en behandeling van alle justitiële
jongeren, allochtoon of autochtoon. Na binnenkomst in de jeugdinrichtingen
wordt er voor iedere jongere een individueel verblijfs- of behandelplan opgesteld
waarin de behoeften en wensen van de betreffende jongere als uitgangspunt
worden gehanteerd. Daarbij wordt dan uiteraard ook rekening gehouden met de
allochtone achtergrond van de betrokkene.Wat is mijn visie op de toekomst van de inrichtingen? Bij deze vraag zijn
zaken als specialisatie en privatisering genoemd. Bij de huidige inrichtingen
wordt op een enkele uitzondering na generale opvang en begeleiding geboden.
Een uitzondering wordt gevormd door de specialisaties in licht verstandelijk
gehandicapten, seksuele delinquenten en psychisch gestoorden. Terwijl in de
afgelopen jaren het accent heeft gelegen op kwantitatieve vergroting van de
capaciteit, zal in de komende jaren onderzocht worden in hoeverre vraag en
aanbod ook in kwalitatieve zin beter op elkaar afgestemd kunnen worden.Projecten in het kader van het grotestedenbeleid, CRIEM en individuele
trajectbegeleiding, zijn er voor een belangrijk deel op gericht, te voorkomen
dat jongeren in jeugdinrichtingen terechtkomen. Indien jongeren alsnog daarin
terechtkomen, zoeken inrichtingen contact met de lokale netwerken met het
oog op reïntegratie van die jongeren.De Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming ziet toe op een goede
kwaliteit van de jeugdinrichtingen in meer algemene zin, het College van advies
voor de justitiële kinderbescherming ziet toe op de bejegening van de
jeugdigen in de inrichtingen en het heeft een taak als beroepsrechter bij
individuele klachten. In het kader van de instellingswet van de Raad voor
strafrechtstoepassing en jeugdbescherming worden die taken weergegeven. Beide
organisaties zullen hun werkzaamheden goed op elkaar afstemmen.Mevrouw Tan heeft nog gevraagd of de taakverdeling tussen de centrale
DJI en de decentrale inrichtingen wel optimaal is en of er bij het hoofdkantoor
voldoende bekendheid is met lokale verschillen, met het oog op adequate sturing
en bewaking primaire processen. Laat ik zeggen dat ik denk dat hierin nog
verbetering gebracht kan worden. Men is hiermee op het ogenblik nog hard bezig.
Het is natuurlijk inderdaad van belang dat er geen misverstanden optreden
en dat men over en weer kennis heeft van wat er bij de andere organisatie
leeft. In het Reglement justitiële jeugdinrichting worden bepalingen
opgenomen in verband met de sturing en de kwaliteit van de inrichtingen. Dit
wordt geëffectueerd door middel van de planning- en controlcyclus. Daarnaast
zijn de Commissie van toezicht, het College van advies voor de justitiële
kinderbescherming en de Inspectie voor de Jeugdhulpverle- ning belast met
het toezicht. Op deze manier proberen wij de zaak in goede banen te leiden,
maar nog- maals, er is nog wel enige verbetering mogelijk.Mevrouw Tan wil van mij ook nog nadere informatie over de verschillen
tussen jeugdinrichtingen tegen de achtergrond van het handhaven van de meer
algemene normen die in de beginselenwet worden gesteld. Zij verwijst hierbij
onder andere naar een artikel in de NRC over de actuele praktijk, waarin wordt
geschetst dat door het hoge ziekteverzuim jongeren langer achter de deur worden
geplaatst dan in dit wetsvoorstel wordt toegelaten. De algemene normen uit
de beginselenwet gelden voor alle jeugdinrich- tingen. Verschillen
tussen inrichtingen kunnen wel tot uiting komen in "de behandelfilosofie".
Het klopt dat sommige inrichtingen een hoog ziekteverzuim kennen, hoger dan
andere. In overleg met de bonden wordt thans onderzocht, hoe dit percentage
omlaag zou kunnen worden gebracht. De normen uit de beginselenwet blijven
daarbij natuurlijk wel het uitgangspunt. Ik wijs er overigens op dat het hoge
ziekteverzuim geen kwestie van de laatste jaren is; het is in deze branche
in het algemeen steeds hoog geweest. Het gaat om een bijzonder moeilijke,
zware taak. Dit heeft te maken met de bejegening van het personeel door de
jeugdigen en dergelijke. Het valt derhalve ook niet mee om die taak naar volle
tevredenheid te verrichten. Dat geeft ongetwijfeld ook meer spanning bij de
mensen die het aangaat. Dat zou wel eens een reden kunnen zijn dat het ziekteverzuim
wat hoger is. Wij moeten er echter alles aan doen om dat terug te brengen.Mevrouw Tan heeft gesteld dat de jeugdinrichtingen niet voorkomen in het
Integratiebeleid etnische minderheden 2000. Zijn de jeugdinrichtingen wel
voldoende toegerust, zo vroeg zij vervolgens, om op de specifieke noden van
de allochtone jeugdigen in te gaan? Het verblijf en de behandeling van een
jeugdige in een justitiële jeugdinrichting vindt plaats, zo herhaal ik
nog maar, ongeacht de herkomst van de jeugdige. Voor iedere jeugdige wordt
een verblijfs- en behandelplan opgesteld dat is toegespitst op het individuele
geval. Dat betekent ook dat rekening wordt gehouden met de levensovertuiging
en de godsdienstige gezindheid van de jongere en zijn, zo herhaal ik nogmaals,
allochtone achtergrond.Mevrouw Tan (PvdA):In het onderdeel justitie van de rapportage integratiebeleid ging het
over multiculturalisering van justitiële instellingen. In die paragraaf
werd verwezen naar een onderzoek naar multiculturalisering bij verschillende
justitiële instellingen, niet zijnde justitiële jeugdinrichtingen.
Daaruit kwam mijn vraag voort. Er werd namelijk aangegeven dat die inventarisatie
wordt gevolgd door beleidsontwikkeling. Mijn zorg is dat binnen justitie,
waar de aandacht gericht wordt op specifieke organisaties, de JJI er niet
bij zit en buiten de boot zal vallen bij de multiculturalisering.Minister Korthals:Voorzover mij bekend zit de JJI daar wel degelijk bij. Ik zal nog eens
nagaan hoe dit in de praktijk verloopt. Wat dat betreft is het geweldig nuttig
om zo nu en dan werkbezoeken af te leggen. Dan hoor en zie je namelijk vrij
veel. Gelukkig ben ik echter ook veel in de Kamer aan de overzijde, waardoor
de mogelijkheden daartoe ook wel weer beperkt worden.De heer Van Schijndel heeft aandacht gevraagd voor de stijging van het
aantal te plaatsen jongeren, de lange wachtlijsten en het hoge ziekteverzuim.
Hij zou graag een reactie van mij horen op die ontwikkelingen. Hij vroeg of
dit komt door een slecht beleid en verkeerde prognoses. Zoals uit het onderzoek
van het bureau Van Dijk&Van Zomeren en partners blijkt, is in het kader
van de motie-Duijkers gebleken dat de afgelopen jaren sprake is van een verzwaring
van de populatie. Dat is het eerste wat wij moeten vaststellen. Dit vloeit
voort uit de beginselen van de jeugdhulpverlening om jeugdigen zo kort mogelijk,
zo dicht mogelijk bij huis en in de lichtst mogelijke vorm te helpen. Plaatsing
in een justitiële inrichting is daarbij dan ultimum remedium. Ook de
criminaliteit onder de jeugdigen – helaas moeten wij dat vaststellen –
is verzwaard. De prognoses worden evenwel voortdurend geactualiseerd en de
capaciteit is fors gegroeid. Voor de komende jaren verwijs ik naar de nieuwe
prognose, die klaar zal zijn aan het begin van het volgend jaar. Op basis
daarvan zal ik ongetwijfeld in elk geval aan de overkant over deze ontwikkelingen
komen te spreken.De heer Van Schijndel vroeg ook mijn reactie op het WODC-rapport over
recidive na verblijf in een behandelinrichting. Het WODC heeft geconstateerd
dat van de jeugdigen die behandeld zijn in een behandelinrichting, meer dan
50% binnen drie jaar na ontslag uit de inrichting recidiveert. 25% van de
gevallen leidt tot een onvoorwaardelijke vrijheidsbenemende straf of maatregel
door de strafrechter. Deze aantallen lijken op het eerste gezicht aan de hoge
kant. Ik verwacht echter dat door het STP, dat wij gaan instellen, en de intensivering
van de nazorg, wat een belangrijk onderdeel van het beleid zal zijn, de recidive
verder zal dalen. Niettemin erken ik dat de recidive hoog is en voorlopig
hoog zal blijven.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Ook dat is weer interventie op een laat moment in het leven van de jeugdigen.
Eigenlijk moet je veel vroeger ingrijpen en voorkomen dat zij de eerste keer
de fout ingaan. Vroege uithuisplaatsingen blijken voor jeugdigen uiteindelijk
verkeerd uit te pakken; dat vond ik interessant van het rapport. Wat u nu
zegt, moet natuurlijk gebeuren en zal hopelijk zoden aan de dijk zetten, maar
eigenlijk gaat het om heel vroegtijdige preventie.Minister Korthals:Dat is dan ook de reden dat wij, ook Justitie, ongelooflijk hard bezig
te zijn om meer aan preventie te doen. Ik denk aan STOP, aan HALT, de bureaus
voor jeugdzorg, het cliëntvolgsysteem om jongeren in een zo vroeg mogelijk
stadium te kunnen volgen en uiteindelijk zo snel mogelijk adequate maatregelen
te nemen. Ik ben het ermee eens dat het al heel ver met iemand is gedaan als
hij eenmaal in een justitiële jeugdinrichting terechtkomt. Het hele beleid
is erop gericht, jongeren in een vroeger stadium te aan te pakken en maatregelen
tegen hen te nemen opdat zoveel mogelijk wordt verhinderd dat zij in een justitiële
jeugdinrichting komen. Als zij eenmaal daarin terechtkomen, zijn zij vaak
al dermate crimineel of hebben zij zulke andere problemen dat het niet verwonderlijk
is dat zij vrij snel recidiveren. Ik mag dit eigenlijk niet zeggen, want ik
moet optimistisch blijven denken.Is het juist dat psychiatrisch gestoorde jeugdigen, die in aantal toenemen,
ten onrechte in jeugdinrichtingen verblijven wegens plaatsgebrek in de GGZ,
zo vroeg de heer Van Schijndel. Dit is ten dele juist. Een probleem is het
plaatsen binnen de GGZ van jeugdigen met een agressieprobleem. Daar Justitie
beschikt over meer middelen en mogelijkheden om met deze agressieve populatie
om te gaan, komt deze groep eerder in een JJI terecht. Ook doorplaatsing vanuit
een JJI naar de GGZ als er geen juridische titel voor langer verblijf in een
JJI is, levert soms problemen op. Er is dan ook sprake van incidenteel te
lang verblijf in een JJI. Overigens zijn er op het ogenblik over
de hele linie afspraken, ook van gewone penitentiaire inrichtingen en TBS-klinieken,
met de GGZ over betere samenwerking en afstemming voor degenen die in een
gevangenis of jeugdinrichting zitten, en de mogelijkheden om door te stromen
naar de GGZ. Hiervoor zijn in de laatste begroting in voor het begin redelijk
ruime mate middelen uitgetrokken. Dit is dus beleid dat in gang gezet is.
Wij moeten er niet van het ene op het andere moment wonderen van verwachten,
maar ik denk dat het goed beleid is en dat het op termijn gunstig zal werken.Tot slot vroeg de heer Van Schijndel naar het onderscheid tussen rijksinrichtingen
en particuliere inrichtingen. Hij constateerde dat de minister geen regels
kan stellen aan het bestuur en het beheer van particuliere inrichtingen, en
dat er dus wel degelijk een verschil is. In het beheer van de JJI's brengt
dit wetsvoorstel overigens geen wijziging. Het is dus eigenlijk een probleem
dat en marge opkomt; er waren vandaag meer problemen en marge. Het onderscheid
tussen particuliere inrichtingen en rijksinrichtingen blijft bestaan. Tussen
het bestuur van een particuliere inrichting en de minister van Justitie bestaat
een subsidieverhouding. De minister van Justitie is eindverantwoordelijke
voor de kwaliteit van de JJI's. Instrumenten voor de sturing van de kwaliteit
en het beheer zijn planning en control, departementaal toezicht, kaderstellende
regelgeving en een onafhankelijke inspectie. Het loopt dus niet helemaal parallel,
maar ik heb ruime mogelijkheden om te bezien wat daar allemaal gebeurt.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Er is een roep om privatisering van gevangenissen in het algemeen. De
directeur van de Bijlmerbajes heeft onlangs gezegd dat van de justitiële
jeugdinrichtingen de helft al in private handen is en dat ook de gewone gevangenissen
eigenlijk die kant op moeten. Dat is een roep die de minister niet onbekend
zal zijn. Zelf heeft hij gezegd in de Tweede Kamer – dat vond ik interessant –
dat hij detentie eigenlijk niet iets vindt voor een private inrichting. Immers,
dat zou eigenlijk onder zijn verantwoordelijkheid moeten gebeuren, want dat
is uitvoering van een straf. Welnu, een deel van die jongeren zit alleen hun
detentie uit binnen de jeugdinrichtingen. Je maakt derhalve een onderscheid
en dan mogen die private inrichtingen eigenlijk geen mensen hebben die daar
hun detentie uitzitten. Er is aldus wel degelijk een onderscheid in taak.Minister Korthals:Laat ik er duidelijk over zijn. Het heeft een tijdlang enorme opgang gedaan
om het gevangeniswezen te privatiseren. Ik ben daar op zich geen voorstander
van. Het neemt niet weg dat bepaalde taken binnen het gevangeniswezen wel
degelijk geprivatiseerd kunnen worden. Als dat goedkoper en sneller kan, zie
ik geen bezwaar om het te doen. Wat we bij de jeugdinrichtingen hebben, is
dat er van oudsher altijd een onderscheid geweest is tussen de rijksinrichtingen
en de particuliere inrichtingen. Het lijkt mij weinig zin te hebben mij er
nu te veel op te concentreren om dat allemaal in één hand samen
te voegen, want er is dan net zoveel voor te zeggen om de rijksinrichtingen
particulier te laten zijn, als om de particuliere inrichtingen rijksinrichtingen
te laten zijn. Laten we heel redelijk zijn: het loopt wat dat betreft niet
zo uiteen tussen de rijksinrichtingen en de particuliere inrichtingen. Ik
heb zelf op een gegeven moment gedacht dat men in de particuliere inrichtingen
meer betaald zou krijgen, maar het tegendeel bleek het geval te zijn. Wellicht
is daar nog wat aan te doen.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Ik weet dat dit punt een beetje buiten het wetsontwerp valt, voorzitter,
maar er is in de Tweede Kamer ook over gepraat en daarom permitteer ik me
dit. Mensen die in detentie zijn en alleen hun straf uitzitten, mogen toch
niet in een particuliere justitiële jeugdinrichting zitten? De minister
zegt toch met zoveel woorden dat zij eigenlijk in de rijksinrichtingen thuishoren,
omdat het het uitzitten van een straf is?Minister Korthals:Nee, ik dacht dat het in de praktijk wel degelijk zo was, dat jeugdigen
die in detentie zitten, in een particuliere inrichting kunnen zitten.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Maar dat is toch onwenselijk?Minister Korthals:Dat vraag ik me af. Waar het om gaat, is dat er behoorlijk toezicht is
en dat je je verantwoordelijkheid voor die detentie kunt nemen. Ik heb wel
eens eerder gezegd waarom ik in zijn uiterste vorm niet voor privatisering
van de gevangenis ben. Een beetje crimineel zou dan namelijk uiteindelijk
kunnen zeggen: ik ga naar mijn eigen gevangenis!Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor de antwoorden die hij
gegeven heeft op de vragen van mijn fractie. Er resteren nog een paar puntjes.Bij interruptie heb ik al laten merken het niet eens te blijven met de
minister over de vraag of het kader met de minimale voorwaarden voor deelname
aan een scholings- en trainingsprogramma nu in een AMvB of in de wet in formele
zin moet worden opgenomen. Ik heb begrepen dat de minister niet uitsluit,
dat het te zijner tijd nog gebeurt. Ik hoop dus dat hij snel bij zinnen komt,
als ik dit zo mag zeggen.Een tweede punt betreft de activiteiten die worden verricht onder de juridische
vlag van taakstraf enerzijds en scholings- en trainingsprogramma anderzijds.
Daarvan heeft de minister gezegd dat de activiteiten kunnen overeenstemmen.
Ik heb slechts één vraag. Begrijp ik het nu goed dat de minister
vindt dat, terwijl de activiteiten hetzelfde zijn en er onder een verschillende
juridische vlag wordt gevaren, dit geheel strookt met wat wordt beoogd in
de nota "Sancties in perspectief"?Het volgende punt betreft – ik blijf dit niet helder vinden –
de uitoefening van het gezag tijdens het scholings- en trainingsprogramma.
De minister heeft herhaald, als ik hem goed heb beluisterd, dat er uiteindelijk
een algemene verantwoordelijkheid blijft bij de directeur van de justitiële
jeugdinrichting. Mag ik onder "algemene verantwoordelijkheid" de woorden "uiteindelijke
beslissingsbevoegdheid" verstaan?De minister heeft in antwoord op vragen gesteld, dat met de scholings-
en trainingsprogramma's in beperkte mate geëxperimenteerd is. Dat versterkt
mijn vraag naar de basis op grond waarvan de minister meent, dat deze de scholings-
en trainingsprogramma's inderdaad het beoogde effect hebben.De minister heeft destijds naar aanleiding van de motie met betrekking
tot de scheiding van strafrechtelijk en civielrechtelijk geplaatsten gezegd,
dat de uitvoering van de motie wordt uitgesteld. Ik zou graag bevestigd willen
zien, dat er hier geen sprake van afstel is. Kennelijk moet er nog een vervolgonderzoek
plaatsvinden. In dat kader sprak de minister ook over een evaluatie van het
wetsvoorstel over enkele jaren. Is daarbij een specifieke termijn te noemen?Voorzitter! In antwoord op vragen van collega Rosenthal heeft de minister
gezegd, dat gewaakt moet worden tegen eventuele strijd met het EVRM als het
gaat om het voorkeursbeleid voor minderheden. Misschien koppelt de minister
mij sinds het wetsvoorstel inzake de taakstraffen te veel aan het EVRM. Het
EVRM is hier niet in het geding. Ik kan hem geruststellen. Wel is de wetgeving
inzake de gelijke behandeling in het geding en daar horen wij ons evenzeer
aan te houden. Mijn laatste vraag – die ik niet beantwoord heb gekregen –
was niet of de minister daar beducht voor was maar of hij ook op grond van
de jurisprudentie terzake wilde nagaan of het voorkeursbeleid van Justitie
op dit punt wel te rijmen is met deze wetgeving.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van de
vragen van de VVD-fractie, maar ik wil nog aandacht besteden aan twee punten.Het eerste punt betreft de identiteit van jeugdigen, waaraan nog wel eens
getwijfeld zou worden. De minister riposteert, dat dit hem niet bekend is.
Hij houdt dat staande en ongetwijfeld verwijst hij daarbij ook naar excursies
in het land waarop hem dat gebleken is. Op één excursie naar
één inrichting heb ik echter wel te horen gekregen, dat dit
probleem speelt. Misschien kan de minister toch nog eens her en der in het
land navragen hoe dit ervoor staat.Het tweede punt betreft het thema dat door collega Timmerman wederom aan
de orde wordt gesteld, en wel de multiculturaliteit. De minister had het er
al over, dat er soms wat in de marge van het thema wordt gedelibereerd maar
het herinnert mij aan zijn toezegging tijdens de laatste begrotingsbehandeling
van Justitie om het WODC een versneld onderzoek te laten doen naar de multiculturaliteit
ten aanzien van strafrechtspleging. Misschien zou dit onderwerp, dat daar
toch dicht tegenaan zit, ook in dat versnelde onderzoek van het WODC kunnen
worden meegenomen.Mevrouw Tan (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitgebreide beantwoording.
Met instemming hebben wij gehoord, dat hij inderdaad aandacht heeft voor verbeteringen
in de bedrijfsvoering en de sturing. Hij noemt daarbij de reglementering en
de planning- en controlcyclus. Onze vraag is of vanuit DJI richting inrichtingen
oog is voor wat meer eigentijdse samenwer- kingsrelaties. Daarbij zou het
dan niet alleen moeten gaan om het bovenaf controleren en sturen, maar ook
om samenwerking, meer in faciliterende zin. Het gaat er daar- naast om om
de cultuur in de organisatie te bevorderen. Centraal kan richting decentraal
faciliterend functioneren.Dan kom ik toch weer bij de multiculturele component. De minister heeft
gewezen op het structurele ziekteverzuim in deze sector. Wij kunnen ons daarbij
natuurlijk van alles voorstellen. Ik wijs er echter op, dat er ook verschillen
zijn. Het nut van werkbezoeken heeft zich in dit verband voor mij bewezen.
Ik ben bijvoorbeeld in de Kolkemate in Zutphen geweest. Ik heb gezien dat
die instelling zich gelukkig prijst wat het ziekteverzuim betreft. Dat valt
daar nogal mee. Het ziekteverzuim is dus heel erg afhankelijk van het management
en de tools die ter beschikking staan. Het kan ook helpen dat bij een multiculturele
populatie het personeel daarop is afgestemd. Het werk gaat dan wat soepeler.
Ik meen dat in de verhouding tussen centraal en decentraal extra aandacht
hiervoor op haar plaats zou kunnen zijn.Voorzitter! De minister zegt dat er contacten zijn tussen de JJI-sector
en lokale, grootstedelijke projecten als CRIEM. Die contacten worden gelegd
als sprake is van reïntegratie. Mijn vraag was echter gericht op het
stadium daarvoor. Bij de grootstedelijke projecten heeft men positieve en
negatieve bevindingen die te maken hebben met culturele componenten en methoden.
Ik meende dat wellicht de JJI-sector daarmee haar voordeel zou kunnen doen.Aangegeven is wat de rol van de inspectie is. Is het denkbaar dat modernere
vormen van met elkaar samenwerken, zoals visitatierondes, vanwege het positieve
effect ervan tot de mogelijkheden behoren?Ten slotte sluit ik mij aan bij de woorden van mevrouw Timmerman. Met
genoegen heb ik de minister horen zeggen, dat hij zeker de mogelijkheid niet
uitsluit, dat in de toekomst OTS en PIJ gescheiden worden, vooral als het
om de opname van jongeren gaat. Met mevrouw Timmerman vraag ik naar de termijn
waarop we nadere besluitvorming hierover tegemoet kunnen zien.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording,
die wij overigens van hem gewend zijn.Ik wil nog iets zeggen over het inschatten van de capaciteit. Ik begrijp
dat zoiets lastig is. Ik wijs er echter op, dat zeer grote tekorten waren
ontstaan. Nu zegt de minister dat altijd een marge wordt aangehouden, maar
tijdens de behandeling in de Tweede Kamer zei de minister dat er in 2000 een
tekort van 185 plaatsen zouden zijn. In de memorie van antwoord zegt hij op
onze vragen dat in 2000 een tekort van 220 plaatsen wordt voorzien. Dat is
een verschil van 35 plaatsen in korte tijd. Dan ga je twijfelen en vraag je
je af of de cijfers wel op de juiste manier worden vastgesteld. Kunnen die
met het oog op de planning niet wat nauwkeuriger worden bepaald? De minister
gaat gevangenissen verbouwen, maar het vooruitzicht is onduidelijk. Straks
is er misschien weer een tekort aan gewone gevangenissen. Het is dus allemaal
niet zo eenvoudig. Je zult bovendien personeel moeten omscholen, want de mensen
die nu elders werken zullen zich in toekomst misschien specifiek met jeugdigen
moeten bezighouden. Maar goed, het is een weg die je voorlopig zou kunnen
gaan, maar het geschetste toekomst beeld komt toch enigszins
wankel over.Voorzitter! Dan wil ik nog iets zeggen over de scheiding tussen civielrechtelijk
geplaatsten en strafrechtelijk geplaatsten. Ik vind dat de minister te veel
kiest voor de pragmatische benadering: het is efficiënter deze categorieën
bij elkaar te plaatsen. Ik zie nu dat hij "nee" schudt. Gelukkig! De minister
voerde organisatorische redenen aan. Hij zei namelijk: als wij die groepen
uit elkaar gaan halen, krijgen wij veel te kleine inrichtingen, dan kunnen
wij niet een volledig pakket aanbieden enz. Ik meen echter: hoe kleinschaliger
hoe beter. Je zou mensen met bepaalde specialismen in meerdere kleine inrichtingen
regionaal kunnen inzetten. Dat hoeft dus niet echt een probleem te zijn, terwijl
de minister dit wel aanvoert als een argument tegen de splitsing. Ik meen
juist dat de pedagogische argumenten de doorslag zouden moeten geven en niet
de organisatorische en financiële.De discussie die de heer Rosenthal heeft aangehaald, is een heel interessante.
Als ik hem goed begrijp, pleit hij voor een verschillend regime naar etniciteit.
Ik vind dat nogal vergaand. Over gelijke behandeling gesproken! Als ik hem
niet goed begrepen heb, moet hij het zeggen. Ik heb evenwel begrepen dat hij
zegt dat bepaalde allochtonen een ander soort aanpak nodig hebben dan autochtonen,
omdat zij niet anders gewend zijn vanuit hun milieu.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter! Misschien mag ik dit even verduidelijken. Het gaat
erom dat wij zo effectief mogelijk proberen bezig te zijn binnen de grenzen
die ons wettelijk regime stelt. Daar ligt natuurlijk altijd ruimte. Er is
hier al op gewezen dat tot tevredenheid van ons allen in Nederland niet wordt
gedaan aan een bepaald soort straffen of strafregime. Dan nog blijft er echter
de nodige ruimte, ook binnen een regime in een strafinrichting of een justitiële
jeugdinrichting. Ons hebben geluiden bereikt dat mensen die zelf ervaring
hebben opgedaan in de jeugdinrichtingen, vinden dat nogal eens de neiging
bestaat om jongeren op te voeden als kasplantjes. Welnu, het geldt voor alle
jeugdigen dat dit niet goed is.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Mag ik u even onderbreken? Als u wilt kijken naar de individuele aanpak
die bij het individu past, dan is dat wat anders dan dat u kijkt naar de etnische
achtergrond om op basis daarvan een bepaald regime of een bepaalde aanpak
te bepalen. Dat gaat mij te ver.De heer Rosenthal (VVD):Als blijkt dat in een bepaalde jeugdinrichting een groot aantal mensen
zit voor wie een individuele aanpak vanuit een bepaalde culturele achtergrond
heel goed zou zijn, dan lijkt het mij verstandig om daarnaar te handelen.
Zo kan ook worden gewerkt aan een grotere effectiviteit van de maatregelen.
En daar richt het wetsvoorstel zich op. Daarbij behoef je niet onmiddellijk
terecht te komen in de grote vragen die u hier op tafel legt.De heer Van Schijndel (Groen- Links):U brengt het nu wat genuanceerder. Ik zal nog eens precies nalezen wat
u gezegd hebt, want ik vind het op zichzelf interessant. Wij moeten dat debat
zeker nog een keer voeren, ook als het over de strafmaat gaat. Daarbij is
het namelijk ook de vraag of het naar etniciteit moet of niet. Wij denken
dat dit niet moet gebeuren. Maar goed, daarover kunnen wij van mening verschillen
met de VVD.Ik denk dat mevrouw Timmerman-Buck er gelijk in heeft dat er ingevolge
de Algemene wet gelijke behandeling wel degelijk sprake moet zijn van achterstand
van bepaalde groepen op de arbeidsmarkt, voordat je een voorkeursbeleid mag
toepassen voor desbetreffende groepen. Je mag helaas niet kijken naar de doelgroep.
Je kunt dus geen voorkeursbeleid toepassen, omdat je een bepaalde doelgroep
wilt bedienen. Bij de evaluatie van die wet zal dit zeker aan de orde komen.
Ik stel mij voor dat de minister hier dan de nodige aandacht aan zal besteden.Minister Korthals:Voorzitter! Mevrouw Timmerman heeft nog een keer gevraagd of de criteria
nu bij wet dan wel bij AMvB moeten worden geregeld. Ik heb aangegeven, bereid
te zijn om na de evaluatie tot zinnen te komen. Daar zijn wij het over eens.
Ik kan mij voorstellen dat deze criteria dermate belangrijk zijn dat zij eigenlijk
een plaats in de wet verdienen. Zolang echter onduidelijk is hoe de criteria
er precies uit moeten zien, is het volgens mij beter om dit voorlopig bij
AMvB te doen.Mevrouw Timmerman vroeg of het feit dat de activiteiten als taakstraf
en als STP kunnen plaatsvinden wel strookt met de beleidsnota "Sancties in
perspectief". Ook in de nota "Sancties in perspectief" zijn "taakstrafachtige"
activiteiten onder verschillende titels mogelijk, zoals penitentiaire programma's.
In die zin is er geen verschil tussen de beginselenwet en de nota "Sancties
in perspectief". Overigens wil ik er wel op wijzen dat de nota "Sancties in
perspectief" zich primair richt op volwassenen. In hoeverre de voorstellen
ook op jeugdigen van toepassing zullen moeten zijn, zal nog nader worden bezien.Voorzitter! Met betrekking tot de uitoefening van het gezag bij het STP
heeft mevrouw Timmerman zelf al het antwoord gegeven. De uiteindelijke beslissing
ligt bij de directeur.Vervolgens heeft zij gevraagd of de scholings- en trainingsprogramma's
effect zullen hebben. De experimenten zijn weliswaar beperkt, maar de eerste
ervaringen zijn redelijk positief. Mijn geloof daarin is mede gebaseerd op
de algemene goede ervaringen die met detentiefaseringsmaatregelen zijn opgedaan.
Verder betreft het nieuw beleid dat inderdaad uiteindelijk zijn waarde nog
moet bewijzen.Zowel mevrouw Tan als mevrouw Timmerman vroegen naar de termijn van de
evaluatie van de beginselenwet. Die evaluatie zal plaatsvinden eind 2003,
begin 2004. Ik had mevrouw Timmerman ten aanzien van het meer aantrekken van
allochtoon personeel verkeerd begrepen. Het ging niet om strijdigheid met
het EVRM, maar om strijd met de wetgeving inzake gelijke behandeling. Ik zal
nagaan of daar sprake van is.De heer Rosenthal sprak over de identiteit van jeugdigen, waaraan nog
wel eens getwijfeld wordt. Hij heeft dit geconstateerd naar aanleiding van
één excursie in het land. Hij heeft die ene keer meer bemerkt
dan ik tijdens de vele andere excursies die ik gemaakt heb. Wellicht is hij
een oplettender toeschouwer dan ik. Ik zal in ieder geval nagaan of dit in
de praktijk problemen geeft. Verschillende sprekers hebben gesproken over de multiculturaliteit. Ik
heb op het ogenblik niet paraat in hoeverre het WODC al bezig is met het onderzoek
naar multiculturaliteit bij de strafrechtspleging. Ik zal dat nagaan en proberen
daar een zekere voorrang aan te geven. Het program- ma van het WODC is echter
dermate veelomvattend en druk, dat het vaak moeilijk is daar op korte termijn
iets tussen te plaatsen. En als het niet echt vreselijk noodzakelijk is, wil
ik mij daar niet mee bemoeien, gezien de onafhankelijkheid van het WODC.Mevrouw Tan vroeg of de DJI oog heeft voor eigentijdse samenwer- kingsrelaties
op inrichtingsniveau. Inrichtingen krijgen alle ruimte en worden door het
hoofdkantoor DJI gestimuleerd om samenwerkingsverbanden aan te gaan met partners
in de regio. Er wordt gestreefd naar zo goed mogelijke zorg voor de jeugdigen.
Als de inzet van personeel van allochtone afkomst daar een bijdrage aan kan
leveren, ben ik uiteraard bereid daarvoor mijn best te doen. Een beperkende
factor is op het ogenblik echt wel de arbeidsmarkt.Verder vroeg mevrouw Tan of er modernere vormen van toezicht zouden komen
en of de nieuwe technieken daarbij kunnen worden aangewend. Zij noemde in
dit verband de visitatie. Ik zal met de inspectie van de jeugdhulpverlening
contact opnemen om daar aandacht voor te vragen.Voorzitter: Korthals AltesMinister Korthals:Voorzitter! De heer Van Schijndel stelde mij een vraag op het punt van
civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatsten. Ik zat "neen" te schudden
toen hij aan het woord was, maar ik moet hem toch wel een beetje gelijk geven.
Het heeft op het ogenblik inderdaad praktische bezwaren. Ik heb erop gewezen
dat de groepen waar het om gaat in de praktijk dezelfde zijn, zodat het in
die zin niet zo noodzakelijk is. We zullen het echter blijven bekijken en
op termijn wellicht een lijn inzetten om die twee te gaan scheiden.Voorzitter! Tot slot de capaciteit. Ik heb die cijfers niet paraat. Er
staat mij 185 voor de geest, maar in de memorie van antwoord bij dit stuk
wordt kennelijk over 220 gesproken. Ik weet niet wat eerder was. Ik denk 220.
In het Masterplan wordt in ieder geval gesproken over 185. Ik heb erbij gezegd
dat ik een zekere hoop heb dat het tekort in 2001 vanwege de afvlakking in
het aanbod zal zijn ingelopen, maar dat zich in de jaren erna wel weer eens
nieuwe problemen zouden kunnen voordoen.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Ik richt hierbij het woord tot u allen, medeleden, maar in het bijzonder
tot ons medelid de heer Hirsch Ballin, die vandaag zijn laatste vergadering
in deze Kamer aanwezig is, als duidelijk blijk van zijn plichtsbesef op de
laatste kalenderdag van oktober, voordat hij op 1 november zijn nieuwe functie
als lid van de Raad van State zal aanvaarden.De heer Hirsch Ballin is in ons midden gekomen bij de verkiezing van de
Kamer die op 13 juni 1995 voor het eerst bijeenkwam. Hij voerde reeds na 14
dagen het woord over het onderwerp "Wetsvoorstel wijziging van de algemene
bestuurswet en andere wetten in verband met de afschaffing van de verplichtingen
om advies te vragen over algemene beleidsvoornemens van de rijksoverheid,
waaronder regelgeving en het stellen van een dwingende termijn aan advisering".
Onder deze zeer lange benaming gaat schuil – dat was ook het belangrijke
onderdeel van de toespraak die de heer Hirsch Ballin toen hield – dat
de verplichte adviesaanvraag aan de SER kwam te vervallen. De heer Hirsch
Ballin zette daar een paar kritische kanttekeningen naast het standpunt dat
in de Tweede Kamer door de VVD-fractie was ingenomen. Daarmee verloochende
hij dus niet dat hij, voordat hij Eerste-Kamerlid werd, deel had uitgemaakt
van een kabinet waar de VVD toen eens een keer niet in zat.De heer Hirsch Ballin heeft nadien in deze Kamer vele malen het woord
gevoerd, maar de speech waar ik het zonet over had was zijn maidenspeech,
een maidenspeech met een zekere betrekkelijkheid. Niet dat ik zijn reputatie
in dat opzicht ook maar enigszins in twijfel zou willen trekken, maar hij
had al een groot aantal toespraken in deze Kamer gehouden in zijn kwaliteit
van minister van Justitie. Ook als minister van Justitie heeft hij een keer
voor de eerste maal het woord gevoerd. Dat ging over de Invoeringswet zevende
gedeelte van het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Nadat hij op 7 november 1989 zijn
ambt had aanvaard, sprak hij deze maidenspeech als minister uit op 28 december
van dat jaar. Dat was de goede oude tijd, dat de Kamer nog gewoon tussen Kerstmis
en Nieuwjaar bijeenkwam om ervoor te zorgen dat de nodige wetgeving tijdig
het Staatsblad bereikte voor de eerste januari.Aan die ijver gaat deze Kamer op dit ogenblik niet meer ten onder. Zij
bespreekt op dit ogenblik de vraag of de discussies niet wat levendiger kunnen
worden. Vroeger was dat het geval. Als ik terugdenk aan de tijd waarin de
heer Hirsch Ballin minister van Justitie was, herinner ik mij nog zo'n lange
nachtelijke vergadering. Dat was wel vlak voor Kerstmis, namelijk in de vroege
ochtend van 23 december 1993, toen na een zeer langdurig debat de vergadering
uiteindelijk om 4.33 uur werd gesloten, nadat een wijziging van de Vreemdelingenwet
was aanvaard. Het was een levendige vergadering waarin het echt over politieke
zaken ging en toen het eenmaal tot een derde termijn was gekomen, kon iedereen
alleen nog maar van punten spreken. Iedereen probeerde ook nog punten te scoren.
Ik denk niet dat de heer Hirsch Ballin aan deze vergadering met het meeste
plezier terugdenkt. Politiek-spannend was zij wel.Een ander buitengewoon span- nend moment in die tijd was een debat waarin
ook de christen-demo- cratische senator Wagemakers een belangrijke rol speelde.
Dat debat ging over de Wet bodemsanering. De minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ging daarin een buitengewoon juridisch
experiment aan door te trachten, het oude leerstuk van de onrechtmatige daad
op een interes- sante manier te wijzigen met behulp van de wet. Ik geloof
niet dat de Hoge Raad daar uiteindelijk van onder de indruk is geraakt. Maar
de Kamer vond voor een deel dat dit voorkomen moest worden en dacht: als het
niet lukt bij de minister die het voorstelt, moeten wij er maar eens met de
minister van Justitie over praten. Deze was wel wijzer en liet het onderwerp
door zijn staats- secretaris behandelen! Dat heeft overigens
de juridische carrière van deze staatssecretaris niet geschaad, want
hij is eerst de minister opge- volgd en hem vervolgens voorgegaan naar de
Raad van State.Daarmee ben ik bij het onderwerp dat nu aanbreekt. Na een volle termijn
in deze Kamer en ruim een jaar in de tweede zittingsperiode is het moment
gekomen waarop de heer Hirsch Ballin onze Kamer gaat verlaten. Gelukkig is
het voor ons mogelijk geweest – ik zie dat als een voorrecht –
dat moment even uit te stellen. De Raad van State, en dat verwondert mij niet,
had hem graag eerder zien komen. Maar deze Kamer had besloten, de heer Hirsch
Ballin mede te belasten met de opstelling in Brussel van een Handvest van
de grondrechten van de Europese Unie. De nationale volksvertegenwoordigingen
mochten daar elk twee afgevaardigden heen zenden. De Tweede Kamer had een
afgevaardigde en de Eerste Kamer had een afgevaardigde in de persoon van de
heer Hirsch Ballin. Ik had het voorrecht van nabij te kunnen gadeslaan op
welke voortreffelijke wijze de heer Hirsch Ballin aldaar deze Kamer heeft
vertegenwoordigd en hoe hij in de gesprekken die werden gevoerd bij de totstandkoming
en totstandbrenging van dat Handvest een belangrijke bijdrage heeft geleverd,
zowel juridisch als politiek verantwoord.Juridisch en politiek verantwoord waren ook zijn bijdragen – en
zij waren niet gering – in de bijzondere commissie JBZ. Hoe die commissie
beter kan worden bijgestaan, wordt op dit ogenblik in het College van senioren
besproken. Het is jammer dat de heer Hirsch Ballin niet meer zal kunnen meemaken
hoe het wellicht in de toekomst nog beter gestructureerd kan zijn. Maar ik
kan wel verklaren dat deze Kamer hem bijzonder dankbaar mag zijn dat hij ook
in die commissie zijn bijdrage heeft geleverd.Ik memoreer dit daarom, omdat het vele andere dat de heer Hirsch Ballin
heeft gedaan meestal schriftelijk is vastgelegd, hetzij in Handelingen, hetzij
in gepubliceerde artikelen in het Nederlands Juristenblad en andere wetenschappelijke
tijdschriften. Van de kennis die daaruit blijkt, zal in den vervolge de Raad
van State kunnen profiteren. Wij wensen de heer Hirsch Ballin in die toekomstige
functie bijzonder veel succes. Ik citeer de laatste woorden van mijn voorganger,
die hij sprak op het ogenblik dat de heer Hirsch Ballin zijn maidenspeech
had uitgesproken: In ernst, van harte gefeliciteerd!(Applaus)Sluiting 15.55 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-74-90.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl