Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet en de Algemene nabestaandenwet in verband met aanpassing aan de invoering van een kwalificatieplicht in de Leerplichtwet 1969 en het aanbrengen van een aantal vereenvoudigingen in de Algemene Kinderbijslagwet alsmede enkele andere aanpassingen van die wet (31890)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 16
 
 
 
 Invoering kwalificatieplicht
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet en de Algemene
nabestaandenwet in verband met aanpassing aan de invoering van een kwalificatieplicht
in de Leerplichtwet 1969 en het aanbrengen van een aantal vereenvoudigingen
in de Algemene Kinderbijslagwet alsmede enkele andere aanpassingen van die
wet (31890).
 
 (Zie vergadering van 19 januari 2010.)
 
 
 
 Mevrouw
 Linthorst
 PvdA
 
 Voorzitter. Vorige week is de behandeling van dit wetsvoorstel geschorst,
omdat wij er behoefte aan hadden om nog eens te bezien of de waarborgen voor
de benadeelde ouder voldoende zijn afgedekt. Er is een derde termijn aangevraagd.
Wij hebben begrepen dat de minister bereid is, ons nadere informatie te verschaffen.
Ik stel daarom voor dat de Kamer met haar derde termijn wacht tot de minister
in de gelegenheid is geweest om dit te doen.
 
 
 Als de minister bereid is om op dit verzoek in te gaan, is het woord nu
aan hem.
 
 
 De beraadslaging wordt heropend.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voorzitter. Ik voldoe vanzelfsprekend graag aan het verzoek van de Kamer.
Vorige week is het debat geëindigd in de tweede termijn met een dispuut
over de vraag of er meer comfort te bieden is voor de procedure in bezwaar.
Het gaat dan om de conclusie van de Sociale Verzekeringsbank, in reactie op
een signaal van de leerplichtambtenaar, dat er geen recht op kinderbijslag
bestaat en het besluit op die grond om tijdelijk de uitkering van de kinderbijslag
stop te zetten. Ik had sterk de indruk, en dit werd ook door een aantal woordvoerders
verwoord, dat men behoefte heeft aan een handreiking in het kader van de procedure
in bezwaar, die zich conform de procedures van de Algemene wet bestuursrecht
beperkt tot een procedurele toets van de SVB op grond van het simpele feit
dat het signaal is afgegeven dat er geen recht is op kinderbijslag. De SVB
stelt dit vast. Ik heb al eerder gezegd dat de SVB, gelet op de gescheiden
domeinen van de Leerplichtwet en Algemene Kinderbijslagwet, niet in staat
is om conform de procedure van de ABW de afweging van de leerplichtambtenaar
te toetsen. De handhaving van de Leerplichtwet is immers exclusief opgedragen
aan de leerplichtambtenaar die daarvoor verantwoording schuldig is aan de
gemeente.
 In het debat hebben wij wat exercities gedaan. Ik heb geprobeerd een handreiking
te doen en ik heb die ook aangekondigd. In dit kader heb ik nagedacht over
de vraag of wij meer stevigheid kunnen geven aan de rechtsbescherming van
de ouders die op basis van het signaal van de leerplichtambtenaar dreigen
de kinderbijslag te verliezen, zij het tijdelijk. Verder benadruk ik dat zij
de eersten zijn die daarin verandering kunnen brengen door mee te werken met
de leerplichtambtenaar en te bevorderen dat hun kind weer naar school gaat.
 Niettemin heeft een aantal leden de vraag gesteld of die rechtsbescherming
wel voldoende stevig is en voldoende is geregeld. De handreiking aan de Kamer
kan worden gezocht in een andere positionering van de spijbelrechter aan het
einde van de procedure, maar dan is er sprake van beroep en is er al een heel
traject gevolgd. Een andere mogelijkheid is een mededeling aan de gemeente
van de beslissing in bezwaar door de SVB. Ik proefde bij verschillende woordvoerders
dat men dat wel mogelijk acht, maar het toch uiteindelijk meer zoekt in een
inhoudelijke toets op de afweging van de leerplichtambtenaar.
 In dit kader heb ik samen met mijn ambtenaren gezocht naar een mogelijkheid
om, met behoud van de uitgangspunten van de domeinen, de Algemene wet bestuursrecht
en de procedures, de huidige positie van de SVB te handhaven maar er wel een
meer inhoudelijke toets in te brengen dan alleen de procedurele toets in bezwaar.
Ik denk dat dat kan door – dat is ook de handreiking die ik graag aan
de Kamer doe met het oog op de derde termijn en de finale afweging van het
wetsvoorstel tot wijziging van de AKW ter aanpassing aan de Leerplichtwet –
de SVB te verzoeken om een onafhankelijke adviescommissie in te stellen. Die
commissie kan in gevallen van bezwaar, zodra iemand bezwaar maakt, de inhoudelijke
toets doen die de SVB zelf niet kan doen, en daarin kan ook de deskundigheid
op het gebied van de Leerplichtwet georganiseerd worden. Ik stel mij zo voor
dat als er bezwaar wordt ingediend, de commissie dat in handen krijgt en in
staat en in de gelegenheid is om zowel de leerplichtambtenaar als de betreffende
ouders te horen. Vervolgens kan die commissie de afweging maken of de leerplichtambtenaar,
gegeven alle omstandigheden, in redelijkheid tot de beslissing van het signaal
aan de SVB is gekomen. Dat kan aan de hand van een gesprek. Naar mijn mening
kan zo'n commissie verschillende voordelen hebben. Allereerst kan zij een
objectieve en inhoudelijke heroverweging doen van de melding van de leerplichtambtenaar.
Verder kan zij bijdragen aan een verdere uniformering van het verkeer tussen
de leerplichtambtenaar en zijn domein en de uitvoeringspraktijk van de SVB
op grond van de leerplichtmeldingen.
 Met deze constructie kunnen wij meer organiserende stevigheid geven aan
de rechtsbescherming van ouders. Ik stel mij zo voor dat het advies gegeven
wordt aan de SVB. De SVB blijft de bij wet verantwoordelijk gemaakte instelling
voor de organisatie en uitvoering van de Kinderbijslagwet en moet dus vervolgens
het besluit nemen. De SVB moet vaststellen of het recht al dan niet aanwezig
is. Bij dit soort procedures is evenwel gebruikelijk dat adviezen van een
adviescommissie worden overgenomen. Als de SVB in uitzonderlijke omstandigheden
afwijkt van het advies van de commissie, dan moet deze in de beslissing gemotiveerd
aangeven waarom daarvan wordt afgeweken. Mijn taxatie is dat dat alleen in
uitzonderlijke gevallen gebeurt.
 Technisch gesproken, in de procedure, vraag ik de SVB om een adviescommissie
in te stellen ex artikel 3.5 van de AWB die de SVB in bezwaar adviseert over
die meldingen. Ik heb overigens wat navraag gedaan en begrepen dat de SVB
daarmee zonder meer kan instemmen. Dat kan geregeld worden bij ministeriële
regeling en hoeft dus niet geregeld te worden in het wetsvoorstel. Dat kan
volgend op de stemming over dit wetsvoorstel worden geregeld bij ministeriële
regeling. Ik stel mij een en ander langs die lijnen voor. Ik heb al toegezegd
dat ik na een jaar de ervaringen met dit instrument in de gereedschapskist
van de leerplichtambtenaar in relatie tot de SVB zal evalueren en een verslag
daarvan aan uw Kamer zal doen toekomen. Vanzelfsprekend ben ik graag bereid
om dan de ervaring met zo'n onafhankelijke commissie van deskundigen daarin
mee te nemen. Dit is wat ik voorafgaand aan de derde termijn die door uw Kamer
is gevraagd, meegeef.
 
 
 Ik dank de minister voor zijn aanvullende opmerkingen. Ik nodig de leden
die het woord wensen te voeren, graag uit om in derde termijn te reageren.
Het woord is aan mevrouw Ten Horn.
 
 
 
 Mevrouw
 Ten Horn
 SP
 
 Voorzitter. Ik maak graag van de mogelijkheid van de derde termijn gebruik.
Mijn fractie is de afgelopen weken uitgekomen op de drie belangrijkste punten.
Ik ben blij te horen dat de minister op het eerste van die drie punten nu,
als ik het goed beluister, een oplossing biedt. Het eerste punt was het risico
van willekeur in de uitvoering van het wetsvoorstel in combinatie met het
ontbreken van een inhoudelijke toets. Stopzetting van kinderbijslag en wezenuitkering
is afhankelijk van de beoordeling en melding van verzuim door individuele
leerplichtambtenaren en het beleid van de gemeente. Ik beluister nu dat de
minister een commissie instelt – heb ik overigens goed begrepen dat
het een landelijke commissie betreft? – bij de SVB, die indien er bezwaar
is gemaakt tegen een melding, deze melding beoordeelt. Het risico van willekeur
in de uitvoering wordt daarmee aanzienlijk beperkt. De kans op uniformering
van beleid wordt ermee vergroot.
 Ik kom op de andere twee punten. Stopzetting van de wezenuitkering is
een niet-proportionele maatregel. Voor mijn fractie weegt dit erg zwaar. Vanaf
het eerste verslag heeft mijn fractie aangegeven het niet-proportioneel te
vinden dat het inkomen voor bestaanszekerheid van een wees door deze maatregel
wordt weggenomen. Het is ook niet in proportie, in vergelijking met de kinderbijslag,
dat de uitkering voor een wees wordt ingehouden. Daarmee ontstaat rechtsongelijkheid
tussen 16- en 17-jarigen onderling, uitgerekend ten nadele van jongeren die
toch al in extra problemen zitten. Dat betrokkene eventueel in speciale gevallen
om bijstand van de gemeente kan vragen, doet daar niets aan af. De leden van
mijn fractie hebben zich verwonderd over het gebrek aan empathie met deze
doelgroep van de zijde van het ministerie, zowel in de memorie van antwoord
als het plenaire debat tot nu toe. Ik vraag de minister of dezelfde procedure
van de onafhankelijke commissie ook voor de wezenuitkering geldt. Als dat
het geval is, dan vraag ik de minister of de onafhankelijke commissie de proportionaliteit
van de maatregel kan toetsen.
 Ik kom op het derde punt: de reparatie van onbedoelde gevolgen. Mijn fractie
is van mening dat eerst reparatie dient plaats te vinden alvorens het wetsvoorstel
in werking treedt opdat een alleenstaande ouder niet ook gekort wordt op de
bijstandsuitkering ten gevolge van de stopzetting van de kinderbijslag vanwege
het schoolverzuimende kind. Kan de minister garanderen dat de alleenstaande
ouder niet dubbel gepakt wordt?
 Het verheugt mijn fractie dat de minister jaarlijkse rapportage over de
werking van de wet heeft toegezegd. Zij gaat ervan uit dat in deze rapportage
verslag wordt gedaan van het volgende: het aantal meldingen door de leerplichtambtenaren
aan de SVB, het aantal ingetrokken meldingen, het aantal bezwaren en het aantal
keren beroep alsmede de uitkomsten hiervan. Ook verwacht mijn fractie dat
eventuele verschillen in deze gegevens naar leeftijd, inkomenspositie en gemeenten
worden weergegeven. Voor de beoordeling van het effect van deze wet is van
belang dat ook wordt gerapporteerd over het aantal positieve gevolgen –
hersteld geregeld schoolbezoek – alsmede het aantal onbedoelde, negatieve
of averechtse gevolgen.
 Mijn fractie onderstreept nogmaals dat zij het doel van het wetsvoorstel
onderschrijft maar niet gelooft in de repressieve aanpak van schooluitval.
De toegevoegde waarde van dit nieuwe instrument voor leerplichtambtenaren
is naar onze mening nihil en kan zelfs negatief uitpakken.
 Het wetsvoorstel betreft een technische aanpassing aan de veranderingen
in de Leerplichtwet. De gekozen aanpassing in het wetsvoorstel is bekend en
naar onze mening niet technisch maar politiek van aard. De aanpassing had
ook gedaan kunnen worden in de vorm van een gelijke behandeling met betrekking
tot het recht van kinderbijslag voor alle leerplichtigen en voor fulltime
onderwijs- en praktijkvolgende kwalificatieplichtigen.
 Gegeven wat ons vanavond aan nieuws in de hele opzet van de uitvoering
van dit wetsvoorstel door de minister is aangereikt – de commissie is
daarin essentieel – kom ik de komende week graag met mijn fractie tot
een afweging van de vraag of wij dit wetsvoorstel het voordeel van de twijfel
geven.
 
 
 
 De heer
 Laurier
 GroenLinks
 
 Voorzitter. De kern waar wij over praten, is het instrument van het niet
meer toekennen van de kinderbijslag dan wel een wezenuitkering bij 16- en
17-jarige kinderen met problematisch gedrag, waarbij het feit dat dit gedrag
niet ophoudt ook nog verwijtbaar wordt geacht aan de ouders. Dat is de categorie
waar wij met name over praten.
 Volgens mijn fractie heeft de minister in zijn vorige termijn een aantal
belangrijke dingen toegezegd. Hij heeft gezegd dat er geen consequenties zullen
zijn op vlakken ernaast, bijvoorbeeld op het gebied van de schuldsanering.
Om maar even de puntjes op de i te zetten: dat betekent dus dat bijvoorbeeld
bij dreigende uitzetting uit de schuldhulpsanering als gevolg van het feit
dat men of de aflossingscapaciteit niet heeft, of dat men dreigt onder het
normbedrag te vallen, de minister zegt: dan mag die maatregel – hij
had het over het niet meer toekennen van de kinderbijslag dan wel wezenuitkering –
niet worden uitgevoerd. Dat is een belangrijk criterium.
 Het tweede element is de reparatie van de koppeling van de eenoudertoeslag
in de bijstand aan het hebben van het recht op kinderbijslag. De minister
heeft gezegd dat daar reparatie van komt. Ik ga ervan uit dat indien dit type
schade bij mensen dreigt voor te komen, de wet niet tot uitvoering komt tot
de reparatie heeft plaatsgevonden, dan wel dat maatregelen niet genomen mogen
worden tot de reparatie heeft plaatsgevonden. Het moet van tweeën één
zijn.
 Dan kom ik op de beroepsprocedure. Ik stel het bijzonder op prijs dat
de minister gezocht heeft naar een mogelijkheid om aan de bezwaren van de
Kamer tegemoet te komen. Ik vind dat een belangrijke geste van
de minister. Hij heeft ook al het een en ander gesondeerd en hij heeft gezegd
dat hij dat kan regelen in een ministeriële regeling. Het gaat om een
adviescommissie bij de SVB. Het is overigens wel belangrijk dat hij via die
adviescommissie probeert het bestuursrechtelijke en het strafrechtelijke proces –
want die twee systemen zitten erin – aan elkaar te koppelen. Ik moet
dat eerlijk gezegd nog wegen en ik zal ook in mijn fractie nog moeten wegen
of dit voldoende tegemoet komt aan onze bezwaren.
 Mijn fractie blijft bezwaar hebben tegen het feit dat er een dubbele sanctie
kan worden opgelegd, zowel intrekking van de kinderbijslag als ook een proces-verbaal.
De vraag is of daarmee niet een situatie ontstaat van dubbel straffen. Ten
slotte heeft mijn fractie ook vragen bij de effectiviteit van de maatregel
om daadwerkelijk het probleem aan te pakken.
 Op twee punten zagen we dus positieve ontwikkelingen. Op twee andere punten
blijven we twijfelen en ik zou graag de gelegenheid hebben om met mijn fractie
een definitief oordeel te bepalen, zodat ik om stemming volgende week vraag.
 
 
 
 Mevrouw
 Linthorst
 PvdA
 
 Voorzitter. Mijn fractie is de minister buitengewoon erkentelijk –
ik leg de nadruk op "buitengewoon" – voor het feit dat hij deze vergaande
toezegging heeft gedaan en zich ook buitengewoon soepel heeft opgesteld tegenover
deze Kamer. Ik denk dat daarmee een gezamenlijk doel wordt bereikt: wij willen
allen dat kinderen die niet naar school gaan, toch onder enige druk of enige
drang, zoals het tegenwoordig heet, weer naar school gaan, terwijl de ouder
die onmachtig is of de ouder die wel zijn best doet, maar daar niet in slaagt –
ook een soort van onmacht, natuurlijk – niet onevenredig gestraft wordt.
Alle lof voor de inzet van de minister.
 Wij gaan ervan uit dat, als de maatregel betrekking heeft op de stopzetting
van de kinderbijslag of de intrekking van het wezengeld, ook de bezwaarprocedure
bij de adviescommissie voor beide categorieën geldt. We hebben er het
volste vertrouwen in dat zo'n adviescommissie, die volledig mag toetsen, ook
tot een afgewogen oordeel zal komen.
 Ten aanzien van de reparatie voor de inkomens van alleenstaande ouders
heeft de minister expliciet in de vorige termijn al gezegd dat SZW heeft toegezegd
dat die reparatie er komt. Wij kunnen ons niet anders voorstellen dan dat
een uitspraak van de minister in deze Kamer er ook toe zal leiden dat in ieder
geval de effecten van die maatregel niet geëffectueerd zullen worden,
zolang die reparatie er nog niet is.
 In antwoord op de heer Laurier zeg ik: een van de problemen van mijn fractie
was dat een bezwaarprocedure bedoeld is om de bulk van de beroepsprocedures
af te vangen, om niet nodeloos zware beroepsprocedures te krijgen. Deze adviescommissie
zal het gros afvangen, maar wij hebben het toch goed begrepen dat voor een
ouder of een wees die het niet eens is met de beslissing van de SVB, dan alsnog
aan het eind van de rit de gang naar de bestuursrechter openstaat? Ik zie
de minister knikken. Dan zijn wij volkomen tevreden en zal mijn fractie uit
volle overtuiging voor dit wetsvoorstel stemmen.
 
 
 
 Mevrouw
 Dupuis
 VVD
 
 Voorzitter. Heel kort. De VVD-fractie heeft in tweede termijn ook gevraagd
om een zekere toets aan het besluit van de leerplichtambtenaar om de SVB te
waarschuwen dat de kinderbijslag gestopt zou moeten worden. Met het gebaar
dat de minister nu gemaakt heeft, is wat ons betreft aan het verzoek om een
toets geheel voldaan en we hebben geen bezwaren meer tegen dit wetsvoorstel.
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voorzitter. Ik dank de woordvoerders voor hun inbreng in derde termijn.
Ik loop gemakshalve de woordvoerders kort langs wat betreft de laatste punten
die er nog zijn genoemd. Ik realiseer mij dat er soms sprake was van een herhaling
van een aantal overwegingen die uiteindelijk voor de fractie doorslaggevend
zullen zijn. Die zal ik niet opnieuw allemaal langslopen, want dat heb ik
vorige week al uitgebreid gedaan. Waar ik nog meen enige toevoeging te kunnen
doen, zal ik dat echter niet nalaten met het oog op de finale afweging. Het
zou mij een lief ding waard zijn als er voor dit wetsvoorstel, dat als doelstelling
heeft om met de aanpassing van de Leerplichtwet schoolverzuim tegen te gaan
en te bevorderen dat jongeren een startkwalificatie halen, brede steun in
de Kamer zou kunnen komen. Daar lever ik in deze laatste termijn graag een
laatste inspanning voor.
 Mevrouw Ten Horn heeft namens haar fractie nog de drie punten benadrukt
die voor haar van belang zijn. Dat was het punt van, in haar terminologie,
"de willekeur". Ik ga niet herhalen wat ik daar vorige week over heb gezegd
wat betreft de discretionaire bevoegdheid van leerplichtambtenaren om zelf
een afweging te maken over wat wijsheid is in de gegeven omstandigheden. Ik
zou daar zelf het woord "willekeur" niet voor kiezen. Ik begrijp echter wel
wat mevrouw Ten Horn bedoelt, namelijk dat daar elementen in mee kunnen spelen
die je liever niet ziet. Dat is voor mij niet de motivering om met het voorstel
te komen, de vrees voor willekeur. Ik heb goed naar de Kamer geluisterd en
ik begrijp dat er meer behoefte is aan rechtsbescherming. Mevrouw Ten Horn
maakte in dat verband een opmerking over de commissie. Dat is één
commissie die onder de SVB hangt, dus een landelijke commissie.
 Mevrouw Ten Horn heeft nog een opmerking gemaakt over de proportionaliteit
waar het gaat om de wezenuitkering. Ik vind het jammer dat zij in dat verband
spreekt van "gebrek aan empathie met die doelgroep bij de minister". Ik herken
mij daar niet in. Zij zegt nu dat zij het ministerie bedoelde, maar ik beschouw
mij als representant van het programmaministerie voor Jeugd en Gezin. Ik herken
dat niet echt. Ik vind het ook jammer en ik denk niet dat het nodig is. Mijn
empathie ligt juist bij die jongens en meisjes, ook in die moeilijke situatie.
Er is voorzien in mogelijke uitzonderingen. Wij vinden het toch belangrijk
dat deze jongeren, als het even kan, naar school gaan. Ook als zij wees zijn,
staan zij er met een startkwalificatie immers beter voor in het leven dan
zonder. Wij houden rekening met de bijzondere situatie waarin deze jongeren
verkeren door de mogelijkheid van bijstand dan wel bijzondere ondersteuning
in het kader van de gemeentelijke ondersteuning. Ik heb daar
vorige week het een en ander over gezegd. Ik hoop dat zij van mij wil aannemen
dat de empathie met juist deze doelgroep er wel degelijk is. Ik wil hen echter
wel naar school hebben om een startkwalificatie te halen. Daar kan dit een
proportioneel instrument in zijn, onder omstandigheden.
 Mevrouw Ten Horn heeft nog gevraagd of hier dezelfde procedure voor geldt.
Dat ligt voor de hand. Als wij de kinderbijslag inhouden op basis van bevindingen,
kan dat ook deze doelgroep raken. Wat mij betreft kan het ook deel uitmaken
van de toetsing. Als er bezwaar wordt aangetekend voor deze categorie, zou
ik niet weten waarom er geen gebruik zou kunnen worden gemaakt van deze commissie
die de SVB adviseert. Ik hoopt dat dit nog een tegemoetkoming in haar richting
is die dienstig kan zijn. Wordt ook de proportionaliteit getoetst? Als de
adviescommissie de hele overweging nog eens tegen het licht houdt, hoort daar
ook de vraag rond proportionaliteit bij. Het antwoord is dus ja.
 Ook heeft mevrouw Ten Horn gesproken over de reparatie. Mevrouw Linthorst
heeft volgens mij terecht gezegd dat de reparatie die ik de Kamer heb gemeld,
is toegezegd door de bewindslieden van SZW. De reparatie betreft een onbedoeld
effect, een doorwerking op de bijstand en de toeslagen. Voor het overige is
er geen doorwerking op de inkomenspositie. Daarom kunnen gemeenten er ook
op anticiperen. De zekerheid die zij wil hebben dat er geen nadelige gevolgen
voor het inkomen zijn, kan ik geven. Het zou zeer onlogisch zijn om de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel te laten wachten tot die reparatie er is. Dat zou ook
betekenen dat wij ondertussen de 16- en 17-jarigen niet kunnen toetsen aan
de AKW. Het oude systeem, het klokurencriterium, werkt immers niet en het
nieuwe mag dan nog niet worden gebruikt. Bovendien zouden dan die 3000 ouders
moeten wachten op de kinderbijslag die zij nu wel zouden kunnen krijgen. Ik
zou de Kamer zeer adviseren die weg niet in te gaan. De reparatie vergt namelijk
een wetstraject, wat tijd kost. Dan duurt het nog een flinke tijd voor dit
wetsvoorstel in werking treedt. Ik zou de Kamer ernstig in overweging geven
om die weg niet op te gaan, zeker omdat het niet nodig is omdat de gemeenten
kunnen anticiperen.
 
 
 
 De heer
 Laurier
 GroenLinks
 
 Daar raakt u een interessant punt, minister. U hebt er natuurlijk gelijk
in dat die reparatie een tijd kan duren en dat het zonde zou zijn om het wetsvoorstel
op te houden vanwege de voordelen die het voor andere categorieën heeft.
Het is mij echter net iets te zwak om te zeggen dat gemeenten daarop kunnen
anticiperen. In de gemeentelijke bijstandsuitvoering worden ook nog wel eens
vergissingen gemaakt en worden sommige dingen wel eens al te letterlijk genomen.
Er zijn ook wat andere belangen in het geding, zoals financiële belangen
van de gemeente. Ik wil graag van u horen dat zolang die reparatie niet heeft
plaatsgevonden, het besluit niet mag worden genomen om de kinderbijslag van
de betrokkene in te trekken.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Dat zijn twee verschillende dingen. Ik kom nog terug op het punt van het
al dan niet intrekken van de kinderbijslag bij schuldsanering, dat u hebt
genoemd. Hier gaat het over iets anders, namelijk het mogelijke, onvoorziene
effect op de bijstandshoogte. De Kamer heeft daar al eerder naar gevraagd.
Ik heb schriftelijk al laten weten dat dit onvoorziene effect hersteld gaat
worden. Dit effect doet zich overigens alleen voor bij de bijstand en de toeslagen.
Dat gaan wij herstellen. Dat betekent dat gemeenten bij het vaststellen van
de bijstand er al rekening mee houden dat deze maatregel daar niet op doorwerkt.
Dat is het anticiperen. Dat betekent dat dit wetsvoorstel geen negatieve inkomensgevolgen
zal hebben, behalve als er wordt besloten tot het intrekken van de kinderbijslag.
Dat is echter het voorziene effect. Ik heb de garantie al gegeven dat er geen
andere onvoorziene inkomensgevolgen zijn. Dat was de vraag van mevrouw Ten
Horn en die heb ik hiermee beantwoord.
 Mevrouw Ten Horn heeft een aantal gegevens genoemd die zij wil terugzien
in het verslag dat ik over een jaar zal geven. Ik heb geen enkele reden om
de Kamer de feitelijke gegevens rondom bezwaar en beroep waar ik over beschik
via de SVB, niet te geven. Of dat ook betekent dat ik de Kamer kan informeren
over de mate waarin jeugdigen door deze maatregel weer naar school gaan, is
een andere vraag. Dat is het domein van de leerplichtambtenaren; het zit in
hun dossiers. Zoals bekend beschik ik daar niet over. Dat ligt bij de gemeente.
Alle informatie die samenhangt met deze maatregel, waar ik over kan beschikken
en die ik de Kamer kan geven, zal ik haar graag geven. Ik wacht met buitengewone
belangstelling de afweging van de fractie van de SP af. Het zou mij buitengewoon
veel deugd doen als zij dit wetsvoorstel zou kunnen steunen vanwege het, volgens
mij, gedeelde belang om de jongeren zo veel mogelijk weer naar school zien
te krijgen.
 De heer Laurier heeft twee punten genoteerd waar hij blij mee was. Ik
bevestig nog een keer dat er geen negatieve gevolgen zullen zijn bij schuldsanering.
Daar heb ik voor de zekerheid nog eens expliciet naar gevraagd. Er kan geen
beslag worden gelegd op de kinderbijslag. Daarnaast is de vraag – ik
had het idee dat hij daarop doelde – of een leerplichtambtenaar zal
besluiten tot het afgeven van een signaal aan de SVB als een gezin verschrikkelijk
in de schulden zit, zodat het ook nog een keer de kinderbijslag kwijtraakt.
Dat was de strekking van zijn betoog. Daarvoor geldt dezelfde afweging die
de leerplichtambtenaar nu al moet maken. Als hij nu een proces-verbaal op
zou maken voor een gezin met een schuldenproblematiek, zou dat kunnen leiden
tot het opleggen van een boete. Ook dan is het onder de Leerplichtwet de bevoegdheid
en de verantwoordelijkheid van de leerplichtambtenaar om af te wegen of dat
het gezin verder helpt. Ook hier geldt dat als hij toch zegt – ik kan
het me nauwelijks voorstellen – dat in dat gezin het intrekken van de
kinderbijslag gaat helpen, de bezwaarprocedure van toepassing is. De adviescommissie
kan dan ook die afweging maken en de proportionaliteit ervan toetsen. Het
lijkt mij dat de toezegging die ik heb gedaan, daar een adequaat antwoord
op zou kunnen zijn.
 
 
 
 De heer
 Laurier
 GroenLinks
 
 Ik wil het echt heel helder hebben. Dat betekent dus dat als deze wet
wordt aangenomen en die adviescommissie er komt, zij op het moment dat zij
constateert dat bijvoorbeeld een gemeente in het kader van de bijstandsuitvoering
de eenoudertoeslag niet toekent omdat er een maatregel is opgelegd vanuit
de leerplichtambtenaar, kan zeggen dat in dit geval de korting
niet mag worden uitgevoerd. Wij zijn die kaders van die commissie aan het
invullen. Als er op een gegeven moment toch een maatregel wordt opgelegd aan
een gezin waarin sprake is van problematische schulden waardoor de situatie
verergert, zal de inhoudelijke toets van de commissie ertoe leiden dat zij
stelt dat die maatregel niet mag worden opgelegd en zal zij dit ook aan de
SVB adviseren.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 De heer Laurier moet niet overvragen. Het is niet de adviescommissie die
uiteindelijk zegt: het mag nu niet gebeuren. Daar wil ik heel precies in zijn.
Ik heb deze stap gezet, omdat ik voelde dat de Kamer behoefte had aan meer
houvast bij de inhoudelijke toets van de afweging van de leerplichtambtenaar.
Ook de adviescommissie neemt de verantwoordelijkheid van de leerplichtambtenaar
om de Leerplichtwet te handhaven niet over. Door het tussenschuiven van een
adviescommissie – dit comfort heb ik de Kamer willen geven – zorgen
wij er wel voor dat ten aanzien van het bezwaar al een inhoudelijke hertoetsing
kan plaatsvinden waarin de proportionaliteit en de redelijkheid van de beslissing
van de leerplichtambtenaar kunnen meewegen. Vervolgens brengt de commissie
advies uit aan de SVB. Het besluit om al dan niet over te gaan tot intrekking
van de kinderbijslag, blijft liggen bij de SVB; dat heb ik in alle helderheid
aangegeven. Wat de casus van de heer Laurier betreft, probeer ik mij voor
te stellen dat een leerplichtambtenaar bij een gezin dat ernstig in de schulden
zit, tot de overtuiging komt dat het zou helpen om de kinderbijslag in te
trekken. Dat lijkt mij niet het eerste waar je aan denkt om een kind in die
situatie weer naar school te krijgen. Als er dan bezwaar wordt aangetekend,
komt de adviescommissie vervolgens ook nog tot de conclusie dat het een heel
redelijke en billijke overweging is geweest en kan de SVB besluiten om de
kinderbijslag in te trekken. Wij moeten de verschillende verantwoordelijkheden
in dezen wel scherp benoemen.
 Mij dunkt dat hiermee voldoende waarborgen in het systeem zijn ingebouwd.
Het besluit – dit was het punt van mevrouw Linthorst en een aantal anderen –
wordt niet overgelaten aan één individuele ambtenaar op lokaal
niveau, zonder dat er verder iemand naar kijkt, totdat het moment van het
beroep bij de rechter is bereikt. Dan ben je al een heel eind weg. Mij dunkt
dat ik niet verder kan gaan in het bieden van comfort op het punt van de heroverweging.
Als wij het aan de adviescommissie geven, moeten wij de leerplichtambtenaar
eruit halen en dat is niet het voorstel van de heer Laurier. Het zou ook niet
mijn voorstel zijn.
 Ik hoop dat ik de heer Laurier voldoende heb kunnen geruststellen op het
punt van de schuldsanering en het functioneren van de adviescommissie in dat
verband.
 Op de reparatie waar de heer Laurier over heeft gesproken, heb ik zojuist
gereageerd. Op het punt van de rechtsbescherming toonde de heer Laurier zich
tevreden met de toezegging die ik gedaan heb. Zijn fractie moet wegen of dit
voldoende is. Ik hoop hem voldoende te hebben aangereikt om de fractie tot
een positieve beoordeling te laten komen. Daarnaast zal de heer Laurier samen
met zijn fractie de effectiviteit van de maatregel willen wegen. Dat recht
kan en wil ik hem uiteraard niet ontzeggen. Mij dunkt dat dit een, in het
samenspel van alle maatregelen omtrent schoolverzuim en het bevorderen van
het behalen van een startkwalificatie, inmiddels met de nodige waarborgen
omgeven instrument is.
 Ik bedank mevrouw Linthorst voor haar dankzegging. Ik waardeer dit. Ik
heb mijn toezegging gedaan met het oog op ons gezamenlijke doel – ik
onderstreep dat nog eens – dat kinderen weer naar school gaan. Ik heb
al iets gezegd over de beoordeling van de commissie. Mevrouw Linthorst zei
hierin het volste vertrouwen te hebben. Ik ben haar daarvoor erkentelijk.
Over een reparatie heb ik al gesproken: gemeenten zullen daarop anticiperen.
 Voorts vraagt mevrouw Linthorst of beroep uiteindelijk mogelijk is. Vanzelfsprekend.
Op het moment dat op bezwaar een beslissing door de SVB is genomen, is de
normale beroepsgang naar de bestuursrechter nog steeds opengesteld.
 Tot slot heeft mevrouw Dupuis haar erkentelijkheid uitgesproken voor het
gebaar, zoals zij dat noemde, van de regering. Zij vond dit voldoende en had
verder geen bezwaar tegen het wetsvoorstel. Ik ben haar daarvoor erkentelijk.
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Een van de woordvoerders heeft gezinspeeld op een besluit volgende week.
Laat ik dit vertalen in de concrete vraag of er stemming gewenst wordt. Dat
blijkt het geval te zijn. In ieder geval de fracties van GroenLinks en de
SP wensen stemming over het wetsvoorstel. Hieruit volgt dat wij volgende week
over dit wetsvoorstel stemmen.
 
 
 Sluiting 19.52 uur