Behandeling van:  - de nota "De toekomst van de Europese Unie: een nieuwe bijdrage aan het debat" (27407, nr. 9);  - de nota "De Staat van de Europese Unie: De Europese agenda 2001-2002 vanuit het Nederlands perspectief" (28005, nr. 1)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 373-395

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-12-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 8, pagina 373-395

26-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28005Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27407Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 26 november 2001)Pagina 395-398
Behandeling van: - de nota "De toekomst van de Europese Unie: een nieuwe bijdrage aan het debat" (27407, nr. 9); - de nota "De Staat van de Europese Unie: De Europese agenda 2001-2002 vanuit het Nederlands perspectief" (28005, nr. 1)Pagina 373-395
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van het Nederlandse muntstelsel i.v.m. de invoering van de chartale euro (Muntwet 2002) (27629); - Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet hoger onderwijs i.v.m. het uitwerken van taalondersteuning en het vastleggen van de eisen om taalondersteuning van allochtone leerlingen te geven (27682); - en 6 andere wetsvoorstellenPagina 341-341
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Regels tot vaststelling van een structuur voor de uitvoering van taken met betrekking tot de arbeidsvoorziening en sociale verzekeringswetten (Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen) (27588); - Invoering van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Invoeringswet Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen) (27665); - en een ander wetsvoorstel (27678)Pagina 342-373
Presentie en opening (maandag 26 november 2001)Pagina 341-341
Lijst van besluiten (maandag 26 november 2001)Pagina 395-395

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:de nota "De toekomst
van de Europese Unie: een nieuwe bijdrage aan het debat" (27407,
nr. 9);de nota "De Staat van de Europese Unie: De Europese agenda
2001-2002 vanuit het Nederlands perspectief" (28005, nr. 1).De voorzitter:Ik heet de minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken welkom.Zoals ik zojuist al opmerkte is er voor 130 minuten spreektijd aangevraagd.
Dat leidt ons tot over elf uur. Dat is ook de reden waarom ik slechts heel
kort heb geschorst. Ik doe hiermee ook een indirect verzoek aan de woordvoerders
om de door henzelf opgegeven spreektijd te respecteren, zodanig dat wij nog
voor middernacht deze vergadering kunnen beëindigen.De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Gennip (CDA):Voorzitter. Ik zal proberen, mij aan uw dringende oproep te houden. Het
is jammer dat wij niet een compacte dag aan een dergelijk debat kunnen wijden.
Dan hadden wij wel misschien dan het genoegen mogen smaken dat in een komend
dagboek van de minister van Buitenlandse Zaken de Eerste Kamer de aandacht
krijgt die wij hadden gehoopt dat zij had gekregen bij de behandeling van
het FOL-verdrag.Ik begin met de behoefte aan herfundering. "Ik kan de gedachte niet van
mij afzetten, dat alles wat tot dusverre (in Europa) is bereikt het resultaat
is van werk, dat verricht is in een voorbije eeuw en in een gans andere context.
Dit (Europa)project spoelt maar een beetje heen en weer zonder werkelijk nieuwe
impulsen en zonder werkelijke kennis van de huidige situatie. Men zou kunnen
denken, dat dit Europa, dat we aan het bouwen zijn, zich onvoldoende bewust
is van de nieuwe context, waarin het zich ontwikkelt en dat daarom ook een
echte bezinning en analyse van het echte karakter van Europa onmogelijk is."
Deze woorden zijn niet van een euroscepticus of een praktijkvreemde politicoloog,
maar van de president van Tsjechië, Vaclav Havel.De chaos bij de voorbereiding van Nice, het Ierse referendum, maar ook
de cabareteske vertoning van de zelfuitnodiging van onze premier voor het
Londense souper, de dramatisch lage opkomst in nota bene ons eigen land bij
de laatste Europaverkiezingen en bovenal de krantenkoppen over de onzichtbaarheid
van Europa na 11 september zijn de incidenten en anekdotes die de analyse
van deze staatsman en wijsgeer naschetteren.Nee, zegt de staatssecretaris in het Europadebat in de Tweede Kamer –
ik parafraseer – stel je niet aan: het probleem van Europa is niet het
gebrek aan dynamiek, maar het teveel eraan. Inderdaad, dat willen wij hem
toegeven: er gebeurt veel, maar dat gaat dan juist over die agenda van 1949
en 1957, van verzoening, vrijheid en vooral welvaart. Die vraag was: hoe vertalen
we die doelstellingen in een federaal-communautaire structuur. Ook de wake
up call van de Europese prominenten werd als lichtelijk overbodig gekwalificeerd.Wij willen niet zover gaan als mevrouw Van der Laan van D66 die haar bekende
paarse aanhankelijkheid meende te moeten vertalen in een vernietigende kwalificatie
van de Staat van de Unie. Wij hebben kennelijk, om met haar te spreken, een
aantal jaren op een onbewoond eiland gezeten, want wij vinden de Staat van
de Unie wel een buitengewoon boeiend document. Dat wast echter niet weg dat
wij zorgen houden over de vraag van Havel en over de niet te bagatelliseren
Euroflauwte.De Euroflauwte hangt ons inziens allereerst samen met een zekere perspectiefvernauwing
in het laatste decennium op de economische en begrotingstechnische aspecten
van de Unie; buitengewoon belangrijk, maar Europa is meer dan Euroland, veel
meer. En een tweede oorzaak, die ik al eerder hier heb onderstreept is de
verenging van het debat. Ik doel op de voortdurende verenging tot de institutionele
vragen naar competenties, regelgeving, subsidieregimes. Die vragen zijn ook
allemaal belangrijk, maar uiteindelijk alleen in het licht van de centrale,
weinig gestelde vraag: tot wat voor Europese samenleving, maatschappij, cultuur
leiden die politieke en technocratische arrangementen?Tezelfdertijd is er die behoefte aan een herfundering, een nieuwe impuls,
een nieuwe rechtvaardigingsgrond, nu velen vooral het bereikte willen behouden
en nu voor velen Europa overkomt als een verre macht die eigenheid afneemt
en bureaucratie oplegt. Er is een duidelijk nieuw fundament voor Europa en
dat is zijn eigen plaats en identiteit in het dominante globaliseringsproces.
Na 11 september is dat nog eens duidelijk geworden. Deze stelling van bijvoorbeeld
de EVP in haar "Union of Values" wordt nog eens bevestigd door het recente
boek van de Franse Europaminister Moscovici "L'Europe, une puissance de la
Mondialisation". Ik doe de regering en met name de minister en de staatssecretaris
onrecht als ik niet verwijs naar de vele redevoeringen van Tunis tot Edinburgh,
van Georgetown tot Boekarest en Parijs over deze uitdagingen. Hier vindt de
vraag van Havel het begin van een antwoord, maar dat antwoord vraagt moed,
want dat heeft verregaande consequenties voor het debat en de richting van
het Europabeleid. Ik neem aan dat de regering deze analyse deelt en dat zij
wil meewerken aan de verbreding en verdieping van een nationaal debat post-Nice
over de betekenis en de toekomst van Europa, verder dus dan de institutionele
arrangementen.Mijnheer de voorzitter. Mijn tweede onderwerp betreft Europa na 11 september.
In Frankrijk is een merkwaardige ontwikkeling aan de gang. De ex-Gaullisten
lijken een ommezwaai van 180 graden te maken ten opzichte van Europa. De gebeurtenissen
van 11 september hebben voor hen verdergaande consequenties voor hun acceptatie
van Europa dan bijvoorbeeld het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de Koude
Oorlog, de interne markt of de euro hebben gehad. De imperatief van een Europese
aanpak van misdaad- en terrorismebestrijding, van grensbewaking en van een
veel krachtiger extern veiligheidsbeleid, heeft hen bekeerd tot het supranationale
Europa.In ons land missen wij een visie van de regering op de samenhangende consequenties
van de gebeurtenissen op 11 september voor het Europese beleid. Ik kan er
zeker vijf noemen.Ten eerste Europa en de interne veiligheid. Ik noem het veiligheidsbeleid
in het algemeen tegenover de gigantische uitwijkingsmogelijkheden van Europese
criminelen en terroristen. Grenzen zijn voor de laatsten nog steeds beschermingsmuren
en voor de opsporings- en vervolgingsautoriteiten belemmeringen. Hoe gaan
wij de vele voorstellen implementeren en waarom heeft Nederland weinig tot
geen proactief beleid ontwikkeld? Waarom is er geen sprake van positieve beleidsconcurrentie
op het terrein van veiligheid in tegenstelling tot de huidige
situatie, waarin ons land tot de onderste helft van de onveiligheidsladder
in Europa is teruggevallen? Ik mag hierbij verwijzen naar de inbreng van mevrouw
Timmerman tijdens de Algemene Beschouwingen van vorige week. Ooit kenden onze
Europese buren een slecht Nederlands woord, en dat was apartheid. Wie nu de
Europese weekbladen openslaat, komt regelmatig een nieuw Nederlands begrip
tegen: gedogen. En wie Europese steden aandoet als Parijs, Rome of Barcelona,
en daarna Amsterdam, leert nog snel een tweede uitdrukking, zelfs uit de mond
van onze minister-president: verloedering. Heeft dat iets met 11 september
te maken? Nee, want ook zonder die datum was het repareren van kapotte ruiten
al een prioriteit. Ja, omdat verloedering voor velen symbool staat voor een
samenleving die niet bij machte is of wil zijn om echt het product "veiligheid"
af te leveren. En dan is er uiteraard nog de ons land overstijgende vraag
naar tekortschietende middelen en competenties voor Europese instituties die
met opsporing, inlichtingen en recht doen te maken hebben.Ten tweede: Europa en de externe veiligheid. Wat is eigenlijk de waarde
van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in het licht van
de nodige daadkracht na 11 september? Iedere week komen er de meest prachtige
verklaringen over misstanden tot in de verste uithoeken van de wereld, maar
als het erop aan komt, lijkt alleen topoverleg tussen de drie grootmachten
enig effect te sorteren. Waar is, zo vragen wij met velen, waaronder de fractievoorzitter
van de "eigen" PvdA in de Tweede Kamer, Solana gebleven? Waarom is Europa
als Europa onzichtbaar? En wel de Commonwealth, of zelfs Berlijn? Is mijn
kennis van het sociaal democratische jargon nu zo slecht, dat ik de Third
Way op het terrein van het buitenlands beleid vooral moet vertalen als "een
weg van derden" en vooral niet van onszelf, van Europa? De vraag blijft voor
en na, hoe het communautaire element versterkt kan worden, zonder dat de daadkracht
wordt aangetast? Hoe kan de positie van de hoge vertegenwoordiger ingepast
worden in de commissiestructuur? Ik verwijs in dit verband naar de motie-Patijn.
En wat zijn de consequenties van het veelgeprezen Europese veiligheids- en
defensiebeleid? Dat is alleen geloofwaardig als het niet in mindering wordt
gebracht op de klassieke defensie-inspanning binnen NAVO-kader en als niet
heel snel een programma gepresenteerd wordt van de consequenties van het poreus
worden van de grenzen tussen intern en extern veiligheidsbeleid voor de inrichting
van het EVDB. Daarbij zullen wij dus ook moeten inzetten op vergroting van
de capaciteit van politietroepen bij vredesoperaties. Dat wij daarbij ook
van duidelijke medewerking van het Nederlandse politieapparaat kunnen spreken,
is toe te juichen.Een derde aspect van een integrale benadering van Europa na 11 september
betreft de internationale gerechtigheid. Voor mijn fractie is een versterking
van de internationale rechtsorde en haar instituties het belangrijkste antwoord
voor de lange termijn op de gebeurtenissen van 11 september: versterkt inzetten
op multilateralisme en dat ook inbrengen in de dialoog met de Verenigde Staten.
Daarbij gaat het om de vraag hoe Europa zich meer kan inzetten voor de global
governance. Ik verwijs daarbij naar een zeer interessant rapport dat een commissie
onder leiding van de heer Camdessus, met onder anderen de participatie van
de heer Ruding, heeft opgesteld ten behoeve van de Europese Bisschoppenconferentie.Daarbij is het natuurlijk de vraag hoe de leden van de Unie en haar instituties
zowel materieel als op den duur formeel met één stem kunnen
spreken in de multilaterale organen. Ook in ons land, ook bij deze regering,
bespeuren wij soms een zeer selectieve benadering van de relatie Europa-multilaterale
organen. Denk eens aan OS. Europa moet op alle terreinen met één
mond leren spreken. Zo'n geprezen WTO-mandaat is daarbij normatief. Pas dan
bewijzen wij dat het ons om meer dan euroland te doen is, namelijk om Europa.
Ik verwijs naar de klacht van de staatssecretaris zelf over het milieu in
Europa, maar hij weet dat dit op meer terreinen geldt. Daarover heb ik eerder
de staf gebroken.Daarnaast is meer dan ooit een proactief eigen buitenlands beleid van
de Unie nodig. Daarbij wil ik bepaalde accenten aangeven. Laten wij Latijns-Amerika
niet vergeten. Dit continent kan een belangrijke bondgenoot worden, juist
bij het bevorderen van de internationale rechtsorde. Latijns-Amerika zelf
vraagt in deze turbulenties een herijking van de relatie met het zo verwante
Europa. Nederland mag dat belang straks niet overlaten aan het Spaanse voorzitterschap
of aan Portugal. Dan noem ik de Maghreb: de potentiële bron van gigantische
destabilisering. Mijn fractie is overigens tevreden met de diepgaande analyse
terzake in de Staat van de Unie, maar wij hopen wel van harte dat Barcelona
na 11 september overeind blijft. Verder noem ik Israël-Palestina: vrede
als onmisbare voorwaarde voor mondiale stabiliteit. Wat is werkelijk waar
van de stelling dat Europa geen andere rol wordt toegekend dan die van een
potentiële geldschieter en dat het verder haar mond moet houden? Wat
is de betekenis van het citrusconflict van vorige week en wat is de achtergrond
van het Nederlandse minderheidsstandpunt in de Raad? Wij realiseren ons dat
uitspraken in deze gevallen dagwaarde hebben, maar is het tweesporenbeleid
van de Unie – enerzijds de Alleingang van de grote drie inzake de antiterrorismecoalitie
en anderzijds de behandeling van het Midden-Oostenconflict door afzonderlijke
lidstaten of de Trojka – nu wel bevorderlijk voor een krachtige rol
van ook ons continent als vredestichter of vredeafdwinger? Dan noem ik nog
Indonesië. Wat doet ons land om een veel sterkere rol van Europa te bevorderen
in deze grootste moslimstaat ter wereld, die zweeft, of moeten wij zeggen
wankelt, tussen haar potentie voor modernisering en verzoening en de trends
naar intolerantie, burgeroorlog en ontbinding? Dan is er nog de noodzaak van
een versterkte inzet voor de ontwikkelingssamenwerking. Bij de algemene politieke
beschouwingen heeft mijn fractie hiervoor zeer prominent de aandacht gevraagd.
Wij hebben kennisgenomen van de intentie om de optelsom van de hulp op 0,7%
te brengen. Dat is prachtig, maar er liggen vuilnishopen oud papier waarop
dit soort beloften staan gedrukt. Denk maar eens aan de Verklaring van Rio.
Wij vragen dan ook naar het realiteitsgehalte en het tijdschema. Als ik zie
welke kaalslag Rood-Groen in Duitsland, traditioneel de grootste Europese
OS-donor, heeft aangericht ten opzichte van het niveau onder
Kohl, dan is de vraag naar daden meer dan gewettigd. Ik hoef het bij deze
regering niet te onderstrepen, maar het gaat om meer dan geld. Het gaat om
de totale coherentie van het beleid.Dan kom ik op het asiel-, migratie- en integratiebeleid van Europa. Mijn
fractie is er absoluut geen voorstander van dat 11 september aanleiding wordt
om de poorten van Europa (verder) te sluiten. Juist daarom zullen wij de debatten
over asielbeleid, immigratiebeleid en integratie moeten intensiveren, hoe
gevaarlijk het ook is om deze zaken in één adem te noemen. Wij
zullen ze moeten demystificeren – van de irrationaliteiten en verborgen
angsten ontdoen – en verder moeten europeaniseren. Daarbij gaat het
om de voortgang van het gemeenschappelijk asielbeleid, om de intensivering
van het debat over het migratiebeleid en om het onder ogen zien van de realiteit
van de illegaliteit en de consequenties daarvan. Wij zullen moeten vragen
naar de afstemming van het nationale integratiebeleid van de verschillende
landen, met erkenning van het subsidiariteitsbeginsel.Europa als waardegemeenschap. Europa kan waarschijnlijk de belangrijkste
bijdrage aan de veiligheid en vrede in een nieuwe wereldorde leveren door
te bewijzen dat het een alternatief kan bieden op een cultureel en sociaal-economisch
uniform proces van globalisering. Daarmee komt de discussie naar de identiteit
van Europa echter levensgroot op de agenda. Is dat ene model van globalisering
per se onstuitbaar: consumentisme, monetarisering van het bestaan, hard voor
de verliezers, verregaand seculier, weinig ruimte voor lokale gemeenschappen
en culturen? Ik kom daar nog op terug.Is de regering bereid de uitdaging van het dilemma tussen permanente onveiligheid
en dreiging van terrorisme en een duurzame, rechtvaardige en participatoire
wereldorde te vertalen in een samenhangende beleidsvisie die de onmiddellijke
engagementen terzake van de interne en externe veiligheid overschrijdt en
die een basis kan vormen voor een nationaal debat terzake?Ik kom toe aan mijn derde blok, de uitbreiding van Europa. Eindelijk begint
er een reëel perspectief te komen voor een tiental landen om over een,
twee jaar tot de Unie toe te treden en deel te kunnen nemen aan de eerstkomende
Europese verkiezingen. Het is nu 12 jaar na 1989, exact de periode die het
Europese hartgebied nodig had om van Stunde Null in 1945 tot het Verdrag van
Rome te komen. De voortgang die sedert dat moment geboekt is, vooral op het
gebied van het acquis communautaire, werd in de praktijk voor de nieuwe toetreders
een grote last. Vergelijk het maar eens met het tempo van toetreding van Griekenland
indertijd. Is er nog behoefte aan Europees initiatief om op bilaterale wijze
meer steun te verlenen aan de institutionele behoefte die de transitie stelt:
rechtspraktijk, veiligheid, wetgeving of versterking van het Matra-programma
dat in dezen naar ons gevoel zo succesvol is?In deze 12 jaar is bijna alles gezegd wat er over de uitbreiding en de
consequenties daarvan te verzinnen viel. Alles? Ook in dit geval maak ik een
vijftal opmerkingen om de discussie over Europa op een ander, breder en misschien
hoger vlak te plaatsen.Ik noem als eerste de grenzen van Europa. In het meer dan 400 pagina's
tellend rapport over de uitbreiding wijdt de WRR er welgesteld 2 aan de vraag
naar de grenzen van Europa om tot de conclusie te komen dat dit debat niet
te voeren is en bovendien prematuur is. Vervolgens worden de overige pagina's
besteed aan de technische implicaties van de uitbreiding. Dat bedoelen wij
nu met de vertechnisering van het debat over Europa. Dit soort benadering
plus de 80.000 pagina's van het acquis communautaire waaraan de toetreders
moeten voldoen, lijkt voldoende aanleiding voor de verzuchting en de klacht
van de president van Tsjechië.Een antwoord op de vraag naar de grens van Europa hoeft niet mathematisch
te zijn om toch een diepgaand discours uit te lokken. Het gaat om niet minder
dan de geografische, maar ook de historische, de culturele en de belangengrenzen
van ons continent. Het gaat om de concrete vraag naar de Russische federatie
of Turkije, de Kaukazische republieken, de ambities van de Mahgreb of de validiteit
van het totale concept van het avondland. De discussie over de grenzen wordt
onontkoombaar en kan ook vruchtbaar zijn voor het antwoord op de centrale
vraag welk soort Europese samenleving wij willen.Het tweede aspect betreft de consequenties voor degenen die niet worden
toegelaten, de non-possidentes. Hebben wij een verhaal voor de niet-toetreders
of de nog-niet-toetreders? Komt er een nieuw IJzeren Gordijn in Europa, maar
nu van armoede, corruptie, instabiliteit of hebben wij ook perspectieven en
een creatief samenwerkingsaanbod voor die anderen? Met andere woorden: als
ook over twintig jaar de grenzen van de Unie niet dezelfde zijn als het gebied
van degenen die zich tot Europa bekennen, wat is dan ons verhaal?Er is gelukkig de Raad van Europa die een heel belangrijke rol kan spelen,
juist om het ideaal van het totale Europa overeind te houden. Er is de OVSE,
maar het gaat om een samenhangend aanbod vanuit de Unie. Het is de verdienste
van de Staat van de Unie van dit jaar dat daarin getracht wordt, een visie
op de randen van de Unie te ontwikkelen. Dat verdient echter een veel breder
en dieper debat en dat hebben wij gemist, al was het alleen maar omdat die
visie die ontwikkeld wordt wel erg van de sunny side of the street uitgaat.
Ik zou mij ook kunnen voorstellen dat naar analogie van de bekende CIA-scenario's
over de wereld in 2015 ook Europese denktanks zich de vraag stellen naar meer
modaliteiten dan dit zeer rooskleurige. Er is weinig fantasie voor nodig,
daarvoor wat modellen te bedenken.Een derde aspect van de uitbreiding betreft de eigen besluitvaardigheid.
Wij gaan die nieuwe Unie tegemoet, waarin 25 regeringen in een wagen geperst
worden die ooit gebouwd is voor 6 passagiers. Bovendien moet er iedere keer
van stuur gewisseld worden. De route en de snelheid moeten gelijk gehouden
worden aan twee andere wagens: van de Commissie en van het Parlement. Goeie
reis, Europa! Inderdaad, de chaos bij de voorbereiding van Nice, en wat ik
in tegenstelling tot sommige collega's durf te noemen de mislukking van Nice,
zullen ons nog lang achtervolgen. Als die oldtimer uit het Rome van 57 maar
niet langs de weg komt te staan. Het oordeel van de geschiedenis over het
leiderschap over de Unie aan het begin van dit decennium zal dan niet mals
zijn. Een vierde aspect van de uitbreiding betreft de overgangsregelingen en
de landbouw. Wij kunnen er enig begrip voor opbrengen dat op sommige terreinen
zowel voor de nieuwe als naar de oude leden van de Unie overgangsmaatregelen
worden afgesproken, zoals op het terrein van de ongelimiteerde grondaankoop
vanuit andere landen of het volledig vrije verkeer van personen ten behoeve
van de arbeidsmarkt. Enig, als dat de oplossing is om de best voorbereide
aspiranten niet nog langer te laten wachten, maar wij zijn voor duidelijk
zeer beperkte overgangsterreinen en wij zijn voor gelijke behandeling van
alle kwetsbare terreinen. Het kan niet zo zijn dat bijvoorbeeld de arbeidsmarkt
in de Bondsrepubliek wel beschermd wordt, maar de landbouwproductie niet.
Dat lijkt ons een wel heel selectieve benadering.Een laatste aspect is helaas het egoïsme van de laatste toetreders.
De latere toetreders tot de Unie hebben inderdaad een indrukwekkende economische
groei doorgemaakt en zijn in tien à vijftien jaar tijd gelijkwaardig
geworden aan de stichters. Maar die stichters hebben met hun middelen dan
ook niet onaanzienlijk bijgedragen aan die groei. Het is dan ook een zwarte
bladzijde uit de geschiedenis van de eenwording dat juist die late toetreders
zich zo pinnig en volstrekt egoïstisch opstellen ten opzichte van de
jongste kandidaten: van de conditionaliteiten van Spanje tot de afwijzing
van de Ieren tot het compromis in Nice, waarbij nog bijna anderhalf decennium
de structuurfondsen voor de late toetreders werden gegarandeerd. Toegegeven,
de anderen, dus wij, zijn ook geen lieverdjes: van "I want my money back"
tot de nettopositie gedurende zovele jaren van ons land en het opvoeren van
Flevoland als arm ontwikkelingsgebied. Al is een nuancering wel op haar plaats:
de Ierse regering en de kerken aldaar hebben zich geweldig ingespannen om
de egoïstische motivatie van het "nee" van het referendum duidelijk te
maken. Maar toch, een en ander bevestigde opnieuw dat het niet om Europa,
maar om Euroland gaat.Deze week komt mijn partij met een uitgebreid Europarapport. Daarin wordt
voorgesteld om structuurfondsen alleen te bestemmen voor lidstaten die een
duidelijk minder welvaartsniveau hebben dan het gemiddelde en daarbinnen alleen
voor die regio's, die hooguit driekwart van het welvaartsniveau van de Unie
bereiken. Rechtvaardigheid, efficiency – beëindig het rondpompen
van geld! – en het aanzien van de Unie vragen een beslist en, indien
nodig, hard optreden. Wij vragen de regering om haar commentaar en visie op
deze vijf opmerkingen.Ik ben aangekomen bij het debat ná Nice. In Nice is afgesproken –
ook ter voorbereiding van de komende IGC, die dan wel die bus moet laten voorrijden
waarin een dertigtal leden kunnen plaatsnemen – dat er een debat georganiseerd
zou worden, en wel een Europawijd debat over de finaliteit van Europa, over
een grondwetsverdrag, over de inrichting. Wij hebben met waardering kennisgenomen
van de inzet van Buitenlandse Zaken om ook in Nederland dit debat te stimuleren.
Het is absoluut noodzakelijk dat in Nederland, maar ook Uniebreed, en ook
bij de aspiranten, dit debat diep en intens wordt gevoerd. Alleen zo kunnen
we de euro-onverschilligheid en euroflauwte doorbreken, alleen zo kunnen we
adequaat reageren op de klacht van Havel en kunnen we van Europa een project
van de 21ste eeuw maken, alleen zo kunnen we eindelijk inhoud geven
aan het dikwijls vergeten kernbesluit van Maastricht, namelijk de instelling
van een Europees burgerschap. En zo kunnen we, misschien, Europa aan de burgers
teruggeven.Die ambitie vereist namelijk inderdaad een zeer ambitieuze aanpak. Allereerst
de focus: het moet niet alleen en niet primair gaan over de competenties en
grenzen van de Unie. Daar moet het ook over gaan, maar de burgers –
ik herhaal wat ik hier eerder met nadruk heb gezegd – zijn moe om alleen
maar over een Kompetenz-Katalog te spreken, over de bevoegdheden van het Parlement,
de instelling van een Senaat en de wijze waarop we in Nederland onze relatie
met Europa inrichten: een minister zonder portefeuille op BZ, een minister
bij Algemene Zaken, met de prangende vraag hoe die positie zich verhoudt met
de grondwettelijk bescheiden positie van de Nederlandse minister-president,
of alles bij het oude laten. Geen misverstand daarover: ook dat moet worden
besproken, en onze fractie maakt zich zorgen over de automatismen op deze
terreinen. Nog meer zorgen maakt mijn fractie zich over de schijnbare uitholling
van de Commissie, voor middengrote en kleinere landen een rampzalige ontwikkeling.
Verder windt mijn fractie zich met de regering op over de "ganging up" van
de grootste lidstaten. Een andere reden voor zorg voor mijn fractie is de
mate van regelgeving, de bureaucratie en de volstrekte onhanteerbaarheid van
sommige subsidievoorschriften, met name voor de steun aan ontwikkelingslanden
en landen in transitie. Dat laatste geldt zeker voor de samenwerking met ngo's.Het debat over de toekomstige grondwet, de wijze waarop die moet worden
voorbereid, de invulling van het subsidiariteitsbeginsel, de relatie tussen
de Hoven van Straatsburg en Luxemburg en de rol van de nationale parlementen
zijn allemaal van groot belang. Mag ik in deze Kamer nog eens het belang onderstrepen
van de inhoud en de procedure bij het Handvest? Mijn fractie is het op dit
punt geheel eens met de regering. Verder wil ik wijzen op de exemplarische
rol die twee voormalige leden van ons Huis daarbij hebben gespeeld: staatsraad
Hirsch Ballin en minister van Staat Korthals Altes. Moet dit niet een voorbeeld
zijn voor een brede conventie ter voorbereiding van een nieuw constituerend
verdrag?Het debat moet op twee punten zeker worden verbreed. Ik denk daarbij allereerst
aan de participanten – wie doen mee aan het verdrag? – en dan
vooral aan die op het niveau van de lidstaten. De bewindslieden zullen niet
verbaasd zijn dat ik daarbij de politieke partijen, de organisaties van de
burgermaatschappij, de levensbeschouwelijke bewegingen en instellingen in
brede zin noem. Voorop staat voor mij echter de vestiging van een permanent
"partnership" tussen de Unie en dit soort organen op Europees niveau. Alleen
zo komt er dat echte Europese burgerschap.De staatssecretaris weet dat ik mij grote zorgen maak over de beperkte
betekenis van politieke formaties op Europees niveau en het gebrek aan evenwicht
op Europees niveau tussen de betekenis van parlementaire groepen aan de ene
en hun politieke partijen aan de andere kant. Beiden zijn essentieel voor
het goed functioneren van de democratie. Het verheugt mijn fractie dat er
nu eindelijk inhoud lijkt te worden gegeven aan de desbetreffende
bepaling van steun uit het Verdrag van Maastricht. Ik denk dan aan de erkenning
van politieke bewegingen als intermediair tussen de burgers en de Europese
bestuurslaag. Hier ligt immers het echte democratische deficit.Een en ander is echter geen garantie voor de ontwikkeling van die noodzakelijke,
krachtige, onmisbare intermediairs. Wij bevorderen intussen middels het instituut
voor Multi-Party Democracy wereldwijd de meerpartijendemocratie, maar in Brussel
en Straatsburg zou ook wel eens wat meer begrip mogen ontstaan voor de noodzaak
van scheiding tussen parlementaire en partijpolitieke functies. Minister-president
Biedenkopf vroeg bij een recent bezoek aan Nederland terecht om meer aandacht
hiervoor. Deze scheiding gaat veel verder dan het voorziene debat van Nice,
maar de uitnodiging voor participatie in zo'n debat op Europees niveau zou
tevens een stimulans kunnen zijn voor een meer autonome rol van de Europese
partijformaties. Ziet de regering nog mogelijkheden, hier stimulerend op te
treden? In de vele nota's over de toekomst van de Unie die mij de laatste
hebben bereikt, worden die politieke partijen maar een keer vermeld. In de
speech van de staatssecretaris in Edinburgh over het debat na Nice worden
die politieke partijen zelfs niet eenmaal vermeld.Wie het debat wil verbreden en verdiepen van een debat over Euroland naar
een debat over Europa, moet zorgen dat daarbij ook de belangrijke geestelijke
stromingen en de wetenschap worden betrokken. Europa is van het begin af aan
vooral het project geweest van de politiek en van sommige levensbeschouwelijke
stromingen. De Duitse Kerken, de Franse katholieken en protestanten en recentelijk
de Hervormde Kerk in Nederland hebben sedert 1945 op nationaal niveau een
nadrukkelijke bijdrage willen leveren aan het debat over de toekomst van Europa.
Wij kennen verder allemaal de bijdrage van het Vaticaan aan de stichting en
de samenspraak van Europese kerken en van de Europese bisschoppenconferentie.
Ik wil in dit verband zeker verwijzen naar het boek Sober en solidair van
bisschop Van Luijn. Zij hebben allemaal een impuls gegeven aan de ontwikkeling
van de Europese eenheid.Ook vanuit die hoek kunnen dus impulsen worden gegeven aan het debat over
de toekomst van de Unie. Dat werd echter miskend door de voorganger van deze
staatssecretaris die, gevraagd naar de betekenis van de bepaling bij het Verdrag
van Amsterdam inzake kerken en levensbeschouwelijke organisaties, in deze
Kamer opmerkte, dat dat een concessie was geweest aan die landen, waar de
scheiding tussen kerk en staat nog niet zover was gevorderd als in het gelukkige
Nederland. Wie de discussie vorige week in Duitsland heeft gevolgd, heeft
een heel ander geluid kunnen horen. Door de regering-Schröder werd namelijk
gesproken over een creatief "partnership".Vervolgens kom ik op de onderwerpen voor een debat. Wij pleitten al voor
een verbreding van de vraag van het hoe naar het waarheen en het waarom. Vorig
jaar hebben wij een discussietje in dit huis gevoerd over de identiteit van
Europa. De staatssecretaris merkte op, dat die identiteit moeilijk theoretisch
te omschrijven was, maar dat je dat voelde, merkte in relatie met andere werelddelen
en culturen. Azië is niet Europa, zelfs Noord Amerika is dat niet. Ik
heb die gedachte van de staatssecretaris eens doorgetrokken. Met name de analyses
van een aantal recente sociologen en sociaal wijsgeren uit de VS, die de tekorten
in hun eigen samenleving signaleren, brengen ons dichter bij de vraag, wat
voor soort Europese samenleving wij dan eigenlijk wel willen, want daar gaat
het om. En dan kunnen we ook weer terugkomen op die centrale kwestie, die
na Nice en na 11 september de nieuwe fundering voor het Europese eenheidsstreven
zou kunnen zijn: wat is het Europese antwoord op de onvermijdelijkheid van
de globalisering? Robbert Bellah, van Berkeley, is het, die in zijn The Good
Society eigenlijk de onderwerpen voor zo'n debat aandraagt, puur in zijn analyses
van de tekorten van de VS-samenleving en daarmee ook ten dele van de nieuwe
mondiale cultuur.Met andere woorden, hebben wij of kunnen wij opbouwen in Europa: - een eigen herkenbaar sociaal economisch beleid, dat mobiliteit en marktwerking
combineert met solidariteit en protectie;- een onderwijssysteem en
een begrip van de universiteit, dat toerusting voor de markt en specialisatie
combineert met vorming en echte universaliteit;- een integratiebeleid,
dat taalkennis en aanpassing combineert met pluriformiteit en erkenning van
de invloed van andere mens- en wereldbeschouwingen dan de puur seculiere;- een begrip van subsidiariteit, dat niet alleen een staatkundige
ordening inhoudt, maar ook een duidelijke maatschappelijke verantwoordelijkheidsverdeling;- een cultuurbeleid, dat in taal, kunst, media en architectuur aan
de behoefte aan herkenbaarheid, historisch erfgoed, menselijke maat en vertrouwdheid
beantwoordt;- een ondernemingsvorm, die niet alleen de belangen van
de aandeelhouders respecteert, maar ook die van andere belanghebbenden, zoals
de werknemers, de omgeving, het milieu;- een begrip privatisering,
dat niet hoeft samen te vallen met overgave aan de markt, maar ook civilisering
voor de burgers kan betekenen;- een begrip economische auctor dat
niet per se blijft steken in een beursgenoteerde onderneming, maar ook bijvoorbeeld
in coöperatieve vorm van mensen die potentieel concurrenten zijn bondgenoten
maakt;- een levensloopbeleid, dat ruimte biedt voor carrière,
menselijke aandacht en zorgtaken (Misschien is het in dit verband interessant,
dat de identificatie van het denken van Fukuyama met het liberale gedachtegoed,
zoals dat vorige week in deze Kamer gebeurde, wat gerelativeerd wordt. Wie
zijn pleidooien en die van Bellah van de laatste jaren leest, met name in
de Grote Scheuring, over de waarde van het gezin, de noodzaak tijd te maken
voor opvoeding en het belang van ethiek zou hem eerder tot een andere stroming
rekenen; maar ja, niemand is te oud om te leren);- een veiligheidsbeleid,
dat handhaving combineert met preventie, met waardenoverdracht en met compassie;- een externe verantwoordelijkheid en identiteit, die op meer berust
dan het streven naar machtsevenwichten en inzet op een antwoord van recht
en solidariteit op de realiteit van de mondialisering;- een externe
verantwoordelijkheid en identiteit die op meer berust dan het
streven naar machtsevenwichten en waarmee wordt ingezet op een antwoord van
recht en solidariteit op de realiteit van de mondialisering;- een
scheiding van kerk en staat die godsdienstvrijheid combineert met de erkenning
dat een samenleving de bronnen van waarden en normen dient te koesteren;- een begrip van algemeen welzijn dat meer is dan de optelsom van individuele
belangen?Goed, zoals ik al zei, ik heb het niet allemaal zelf verzonnen en het
gevaar is niet denkbeeldig dat wij op die manier in het begrip Europa iets
stoppen van utopie en verloren paradijs. Maar toch, als wij een debat aandurven
over de toekomst van Europa, dan zal het gaan om dit soort onderwerpen: wat
voor soort samenleving is het, waarnaar wij willen streven, wat zijn de kenmerken
van die samenleving, voor mijn part van die cultuur van Europa? Europa, zo
zou ik het willen samenvatten, als een stroming in de geschiedenis, die haar
eigen tradities en waarden respecteert, die weet waar haar wortels liggen,
maar er niet door verstikt wordt, die de tijden, de eigen omgeving ziet als
een uitdaging en niet als een fatum, die menselijke waardigheid verbindt met
meer dan individueel welzijn, namelijk met dat van de gemeenschap, de samenleving,
die open staat voor een dialoog met andersdenkenden en van buiten komenden
en die de eisen van de actualiteit in het licht durft te stellen van de mogelijkheden
en beperkingen van de toekomst.Gelukkig zijn er politieke stromingen die de verbreding van dit debat
in deze zin aanwillen. Onze politieke beweging, de Europese Volkspartij, heeft
in ieder geval een poging gedaan om in haar basisrapport "'Een Unie van waarden"
van begin dit jaar haar bijdrage te leveren aan dat noodzakelijke debat. Maar
wij missen ondanks de indrukwekkende reeks van redevoeringen, van Tunis tot
Clingendael en Georgetown, toch een beetje deze dimensie. De minister had
zich in ieder geval voor de jezuïeten van Washington deze kans niet moeten
laten ontglippen.De heer Van Eekelen (VVD):Voorzitter. Ik laat de stroom van belezenheid van de heer Van Gennip nog
wat op mij inwerken. Overigens weet ik niet of hij met de jezuïeten van
Washington president Bush bedoelt, maar ik wil hem iets anders vragen. Hij
noemt twee, drie keer Europa als een Unie van waarden en hij zegt dat de Europese
volkspartij daarvoor instaat. Het verbaast mij dat hij in één
adem het boek van Moscovici noemt, dat juist over de macht, de puissance van
Europa gaat. Hoe verklaart de heer Van Gennip dit?En wat is het standpunt van het CDA, van de EVP, als het om de grenzen
van Europa gaat? Het is wel heel makkelijk om te zeggen dat wij daarover moeten
praten, maar dan hoor ik wel graag het oordeel van zijn fractie.De heer Van Gennip (CDA):Voorzitter. Over het boek van de Franse minister voor Europese Zaken heb
ik opgemerkt dat daarin zeer nadrukkelijk een relatie met de globalisering
van Europa wordt gelegd. Dat dit gelet op zijn achtergrond niet geheel strookt
met onze opvatting over de Unie van waarden, kan correct zijn, maar door die
directe verbinding plaatst hij het debat over Europa wel in het juiste perspectief.En over de grenzen van Europa heb ik een bepaald oordeel. Ik heb gezegd
dat wij toetreding van de Russische federatie niet mathematisch langs de lat
zullen leggen. Gelet op de geografische, culturele en historische belangen
komen wij niet tot de conclusie dat de Russische federatie kan toetreden,
noch de Maghreb-landen, en zo kan ik nog wel meer landen op de kaart aangeven.
Ik durf de discussie hierover wel aan, maar cultuur is natuurlijk altijd in
ontwikkeling, het is geen gegeven voor de eeuwigheid.Ook op een zondagochtendborrel in mijn café op de grens van Peelland
en Kempenland gaat het over Europa, maar dan over andere kanten van Europese
eenwording. Waarom mogen Argentijnse veehouders hun dieren wel inenten tegen
MKZ en het vlees dan hier goedkoop verkopen, en Nederlandse boeren niet? Waarom
mogen sinds vorige week Poolse prostituees wel en Poolse aspergesteeksters
niet hier aan het werk? Waarom doen wij, in Den Haag, daar niets aan? Dan
weet ik wel dat ik met de Unie van waarden van de heer Van Eekelen niet veel
opschiet. Ook die maatregelen moeten uitgelegd worden in een Europa dat dichtbij
de burger staat. Die burgers hebben hier recht op. Op een andere grens, die
van Centraal- en Oost-Europa heeft ook Havel recht op een antwoord. Wat is
Europa eigenlijk, waar houdt het op en waar gaat het naartoe? Zijn dit niet
de vragen die wij, misschien nog sterker, na Nice aan de burgers van Europa
moeten voorleggen? Een begin van een antwoord, ook van de zijde van de regering,
is iets wat hierbij bijzonder kan helpen. Dit is wat ik gemist heb en waarnaar
wij tijdens dit debat dan ook met een zekere spanning uitzien.De heer Rabbinge (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De fractie van de Partij van de Arbeid wil in
dit debat twee actuele kwesties aan de orde stellen, die een schril licht
werpen op het gebrek aan voortgang binnen de Europese Unie bij het aanpassen
van de structuur van de Europese Unie aan de politieke werkelijkheid van voortgaande
integratie. Ik zal mij dus beperken tot een vrij laag-bij-de-grondse bijdrage,
zeker in vergelijking met het erudiete, eloquente en mooie betoog dat de heer
Van Gennip hiervoor hield.Ik doe deze inbreng gezamenlijk met collega Jurgens, die jammer genoeg
vanavond hier niet kan zijn wegens een bezoek aan de gevangenis La Santé
in Parijs, waar hij spreekt met een Algerijn die volgens het mensenrechtenhof
in Straatsburg geen eerlijk proces heeft gehad. Bij de tweede termijn morgen
is hij er wel.Onze inbreng heeft betrekking op twee punten die voor de zo noodzakelijke
verdere integratie binnen de Europese Unie en voor de samenhang, de cohesie,
binnen de Unie van groot belang zijn en die bij de op handen zijnde grote
uitbreiding grotendeels moeten zijn geregeld om uit de hand lopende problemen
te voorkomen. Het eerste onderwerp is het gemeenschappelijke landbouwbeleid
van de Europese Unie, nog steeds goed voor zo'n 50% van de totale uitgaven
en in feite nog steeds de hoeksteen van de Unie. In het zicht van een mogelijke
uitbreiding van de Europese Unie in Centraal-Europa met landen zoals Polen,
wier nationaal product een hoog percentage landbouw kennen, lijkt het voor
de Europese Unie suïcidaal om in dit dossier niet tijdig
forse beleidswijzigingen door te voeren.Het tweede onderwerp is de samenwerking op het gebied van justitie en
binnenlandse zaken, de zogenaamde derde pijler. Daar is sinds de calamiteiten
van 11 september plotseling een hoog tempo van nieuwe besluitvorming zichtbaar,
gericht op terrorismebestrijding. Dit heeft vanzelfsprekend onze instemming.
Met name gaat het om twee kaderbesluiten in de derde pijler, waarvan het ene
is gericht op harmonisatie van strafrecht voor misdaden gepleegd met het oogmerk
terreur te zaaien, en het andere op invoering van een Europees arrestatiebevel
dat ingrijpt in bestaande verdragen en nationale regels op het gebied van
onderlinge rechtshulp in strafzaken. De inhoud van deze twee kaderbesluiten
is hier voor ons niet aan de orde, omdat dit voorwerp is van overleg met de
ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken in verband met het instemmingsrecht
van de senaat in dit kader. Het gaat meer om de disproportie die bestaat door
de plotselinge bereidheid om de onderlinge samenwerking te bevorderen, zonder
iets te doen aan het gebrek aan institutioneel kader om daarop toezicht te
houden, zowel parlementair als rechterlijk.In het WRR-rapport Naar een Europabrede Unie, dat overigens niet alleen
een technisch rapport is, en in het rapport van 16 oktober 2001 van de Europese
beweging Nederland over de toekomst van de Europese Unie staan zeer vele andere
voorbeelden. Met de twee genoemde voorbeelden wil mijn fractie het probleem
aanroeren dat wordt geschapen door enerzijds een nuttige en noodzakelijke
versnelling van de beleidsintegratie binnen de Europese Unie op grond van
externe oorzaken, zoals de noodzaak van uitbreiding van de Unie en de strijd
tegen terrorisme, en anderzijds het achterblijven van de institutionele structuren
waarbinnen die nieuwe integratie op een democratische en rechtsstatelijke
manier vorm kan krijgen.De uitbreiding van de Europese Unie staat centraal in de beschouwingen
van mijn fractie. Immers, vanuit een duidelijke behoefte aan stabiliteit en
cohesie binnen Europa is de versterking en vergroting van de Europese Unie
essentieel. Daarmee kunnen de brandhaarden die ook binnen Europa potentieel
aanwezig zijn wellicht het beste worden bestreden. Het huidige functioneren
van de Europese Unie wordt evenwel ondermijnd door gebrek aan legitimiteit
van het gevoerde beleid, wat zich uit in tekortschietende daadkracht en handelingsvermogen
van de instellingen van de Europese Unie. Voorts blijken instituties en instrumenten
die indertijd de basis legden voor de successen nu door niet tijdige aanpassing
de belangrijkste belemmeringen te kunnen vormen voor de beoogde beleidsdoelen
op het gebied van samenhang en stabiliteit bij de vergroting van de Europese
Unie.Dat geldt met name voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Bij het
ontstaan van de EEG en de verschillende stappen naar de Europese Unie heeft
het gemeenschappelijk landbouwbeleid altijd een belangrijke rol gespeeld.
De in het Verdrag van Rome van 1957 geformuleerde doelen, te weten voedselzekerheid,
wat vooral werd gezien als zelfvoorziening en waarborgen voor comparatief
inkomen van de landbouwers, werden al aan het begin van de jaren zeventig
gerealiseerd. De instrumenten die daartoe door de Nederlandse commissaris
Mansholt werden ontwikkeld en gehanteerd, te weten markt- en prijsbeleid in
combinatie met structuurbeleid, bleken zeer succesvol. De afwezigheid van
echte negatieve terugkoppelingen, die de uit de hand gelopen groei van de
volumina tot gevolg had, heeft sedertdien tot problemen van overschrijding
van budgetten en overschotten geleid die via marginale aanpassing werden aangepakt.
Complementair aan de succesvolle productieverhoging is immers een beleid gericht
op contractie van cultuurareaal en van vernieuwing en sanering van de sector
nodig. Dat beleid is niet echt goed tot stand gekomen. Wel werd er marginaal
een volumebeleid ontwikkeld. Quota, superheffing, contingenten bij suiker,
regelingen voor wijn en olijfolie; voor vrijwel alle landbouwproducten werden
bouwwerken opgericht die waren bedoeld om na het realiseren van de zelfvoorziening
en exportdoeleinden de volumina en de budgetten te controleren.Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft gedurende de afgelopen decennia
via veel plak- en pleisterwerk wijzigingen ondergaan, doch de wezenlijke problemen
van een landbouwareaal dat in toenemende mate de behoefte overschrijdt werd
niet aangepakt. Integendeel, er werd zelfs aan vastgehouden via prijsbeleid
en andere toeslagen die waren gerelateerd aan het in gebruik houden van die
grond voor de landbouw.De voortgaande productiviteitsstijging per eenheid van arbeid en per hectare
veroorzaakt een situatie waarin met steeds minder boeren en op een steeds
kleiner areaal de wensen van de zich stabiliserende Europese bevolking kunnen
worden vervuld. Ook de wensen op het gebied van milieu en natuur en op sociaal
gebied kunnen beter met een kleiner areaal worden beantwoord. Dat blijkt uit
een analyse, een verkenning van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid
uit 1992, Grond voor keuzen, die toen al de mogelijkheden toonde. In een scenariostudie
werd, uitgaande van in verschillende Europese en nationale nota's vastgelegde
beleidsdoeleinden op verschillende gebieden, zoals minimalisatie van kosten,
een zo laag mogelijke emissie van nitraat, een zo klein mogelijke immissie
van bestrijdingsmiddelen of gewasbeschermingsmiddelen, een zo groot mogelijk
areaal voor natuur, een consolidatie van zoveel mogelijk arbeid in de agrarische
sector en minimaal een Europese ecologische hoofdstructuur, een groot aantal
scenario's ontwikkeld waarin de technische mogelijkheden zo goed mogelijk
werden benut. Dit resulteerde in opties die sterk varieerden, maar alle ver
af lagen van de huidige situatie. Het areaal kon met minimaal 25% en maximaal
50% terug, de bestrijdingsmiddelen met 50% tot 80%, de kosten met 25% tot
50% en de emissie van nitraat met 25% tot 50%. Voorwaar, het waren zeer aanlokkende
perspectieven.Bij de uitbreiding van Europa blijken er nog meer mogelijkheden te zijn.
Sedert 1992 is de productiviteitsontwikkeling in feite doorgegaan. Al degenen
die daarvan getuige zijn geweest, zullen dat beamen. Dat gebeurde niet omdat
de prijzen daartoe dwongen, maar veeleer omdat de teelttechnische en milieutechnische
efficiëntie daarmee werd gediend. Er was als het ware een autonome ontwikkeling
en een bonus op efficiëntie. De studie die als verkenning
was bedoeld blijkt nu, negen jaren later, een voorspellende waarde te hebben
gehad betreffende de productiviteitsontwikkeling. De gevolgen van die productiviteitsontwikkeling
voor de huidige Europese Unie zijn vooral van financiële aard –
budgetten en budgetoverschotten – maar voor de landbouwsector in de
Midden- en Oost-Europese landen kan het zeer bedreigend zijn. De zwak ontwikkelde
landbouwstructuren enerzijds en de potentiële productiecapaciteit anderzijds
zullen bij toepassing van de huidige inefficiënte en onevenwichtige instrumenten
leiden tot ernstige belemmeringen voor de zo noodzakelijke herstructurering
van de landbouwstructuren in de toetredende landen. Het kan de grond- en voedselprijzen
in die landen opdrijven, hun internationale concurrentiepositie doen verslechteren
en de structurele transformatie van het platteland ernstig vertragen. Die
structurele veranderingen blijken al drie decennia in de Europese Unie noodzakelijk,
maar de inertie is zeer groot, net als de tegenstand tegen drastische veranderingen.
Door de ophanden zijnde uitbreiding neemt die noodzaak nog verder toe, maar
niet omdat de land- en tuinbouw in de lidstaten van de huidige Unie op korte
termijn worden bedreigd door de toetredende landen. Veeleer is het omgekeerde
het geval. De bedreiging voor de landbouw van de toetreders door de geringe
concurrentiekracht is groot en wordt nog versterkt door de bescherming- en
inertiebevorderende structuur van de landbouw in de huidige Europa Unie. De
sociale cohesie in de toetredende landen wordt daarmee nog ernstiger bedreigd.Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is een beleidsterrein bij uitstek
waarvoor geldt dat de klassieke strategie om het bestaande, toch al zeer omstreden
acquis krampachtig te behouden via eenzijdige aanpassingen door de toetreders,
de effectiviteit en legitimiteit van de EU als geheel op het spel zal zetten
in de beleidsfase na de toetreding. Hervorming van het GLB-acquis voor de
uitbreiding, in combinatie met eventuele overgangsperioden en financiële
steun is in feite de enig juiste oplossing.Met de regering is mijn fractie van mening dat een nieuwe hervormingsronde
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid als startpunt voor de omvorming van
het traditionele beleid tot een modern landbouwbeleid noodzakelijk is en wel
op zeer korte termijn. Kenmerken daarvan zijn: marktstabilisatie, milieu-
en landschapsbehoud, plattelandsontwikkeling en tijdelijke aanpassingssteun.
Een tijdelijk Europees programma voor aanpassingssteun en maximale benutting
van de modulatiemogelijkheden kan structurele aanpassing bewerkstelligen en
tot de zo noodzakelijke functieverandering, bijvoorbeeld van landbouwgrond
naar bos of natuur, inclusief een Europese ecologische hoofdstructuur leiden.Het via cross compliance instandhouden van niet noodzakelijke landbouwgronden
is in feite ondermijnend voor de dynamiek van verandering. Modulatie kan leiden
tot structurele aanpassing en functieverandering en dat is in het licht van
de verschillende Europese scenario's zeer gewenst.Ongewenst lijkt een communautair plattelandsbeleid, dat immers veel breder
is dan het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zelfs in de meest door de landbouw
bepaalde regio's van de huidige Europese Unie is de bijdrage van de landbouw
aan het bruto regionaal product minder dan 20%. Daarmee wordt gezegd dat voor
een plattelandsbeleid andere economische dragers dan de grondgebonden activiteiten
veel belangrijker zijn en dat is primair een zorg voor de regionale en nationale
overheden. Daarom dient het plattelandsbeleid niet primair te worden ingericht
vanuit de landbouw, maar vanuit het regionaal economisch beleid en is dynamiek
in andere sectoren dan die van de landbouw meer bepalend voor successen of
mislukkingen.De herijking van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de richting van
minder prijsondersteuning, hetgeen ook om redenen van WTO en ontwikkelingssamenwerking
gewenst is, degressieve inkomenssteun (sociaal flankerend beleid via sanering
en soms vernieuwing), prijsstabilisatie alleen in extreme gevallen en geleidelijk
minder handelsprotectie, dient vergezeld te gaan van duidelijke en stevige
randvoorwaarden inzake voedselveiligheid, dierenwelzijn en product- en productiekwaliteit.
Daarmee wordt het traditionele gemeenschappelijk landbouwbeleid vervangen
door een modern landbouwbeleid. Zulk een beleid laat onverlet dat er voor
de communautaire overheid een rol is weggelegd als marktmeester ten behoeve
van prijsstabilisatie. Dat is juist voor de Oost- en Midden-Europese landen,
waar de primaire levensbehoeften nog zo'n 30% van het totale huishoudbudget
opslokken in tegenstelling tot de 13% in de West-Europese landen, van groot
belang.De opvatting van de regering in de Staat van de Europese Unie ten aanzien
van het plattelandsbeleid, waarin voedsel en groen dominant lijken te zijn,
is in feite in strijd met het afnemende belang in economische zin van grondgebonden
activiteiten. Landschappelijk en esthetisch is dit anders, doch het plattelandsbeleid
is niet meer alleen meer een zaak voor de traditionele landbouw. Daarom is
communautair plattelandsbeleid alleen in de voorwaardelijke sfeer en niet
in de uitvoerende sfeer gewenst. Nationaal en regionaal is dat anders, omdat
daar de primaire verantwoordelijkheid ligt voor het brede beleid. Mijn fractie
is daarom benieuwd naar de aangekondigde plattelandsbrief die de opmaat moet
vormen voor de Nederlandse inzet voor het herijken van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid en de kabinetsbrede inzet voor het beleid voor de landelijke
gebieden. Hoewel mijn fractie waardering heeft voor de aanpassingen die tot
2006 zullen plaatsvinden in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, zijn die
zeker niet toereikend en het is om die reden dat mijn fractie graag de beleidsvoornemens
van de regering uiteengezet wil zien om de bepleitte en beleden aanpassing
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid te realiseren.Mijn volgend punt betreft de verdere integratie in de derde pijler. Op
zichzelf zijn kaderbesluiten die pogen die samenwerking in JBZ-zaken te versterken,
zeer welkom. Het kan inderdaad niet zo zijn dat de beleidsintegratie op het
gebied van de eerste pijler voorschrijdt, terwijl de maatregelen die nodig
zijn om bijvoorbeeld de vrijheid van personenverkeer te bevorderen niet worden
begeleid door maatregelen van onder meer justitiële aard die nodig zijn
om dit vrije verkeer in goede banen te houden en sancties te stellen op misbruik, zoals bij mensenhandel. Maar wat wij zien gebeuren is dat
bij JBZ-zaken op grond van objectieve noodzaak daartoe, de samenwerking toeneemt,
zonder dat sprake is van een normaal wetgevingsproces met medebeslissing van
het parlement en zonder dat er een Europees strafhof wordt ingesteld om te
zorgen dat het geharmoniseerde strafrecht ook door de nationale rechters op
dezelfde wijze wordt toegepast.Stel een paar willekeurige Nederlanders, bijvoorbeeld Van A. en B. geheten,
worden op grond van een Europees arrestatiebevel opgespoord, aangehouden en
overgeleverd aan de Griekse autoriteiten die daarom vroegen omdat zij tijdens
hun laatste bezoek aan Corfu hasj bij zich hadden. De Griekse rechter maakt
korte metten met ze. Een beroep op in Nederland geldend gebruik wordt niet
erkend. Waarom kunnen zij zich niet tot een Europese rechter wenden, nu zij
toch op grond van een Europees arrestatiebevel zijn aangehouden? Zijn de ministers
niet van mening dat, als op Europees niveau strafrecht en rechtsmacht wordt
geschapen, ook op dit niveau rechtsbescherming aanwezig zou moeten zijn die
leidt tot eenvormige rechtstoepassing, zoals het Hof in Luxemburg dat voor
de eerste pijler doet? Wat vindt de regering daarom van de instelling van
een Europees strafhof, dat bevoegd zou zijn als beroepsinstantie bij de toepassing
van Europees strafrecht en van nationaal strafrecht dat is gebaseerd op besluiten
tot harmonisatie van strafrecht in de EU-lidstaten?Hetzelfde geldt voor het parlementair toezicht. Op de besluitvorming door
de Raad van ministers wordt in de derde pijler geen toezicht uitgeoefend door
het Europees Parlement in de vorm van co-decisie. Wel hebben de nationale
parlementen toezicht, maar alleen op de inzet van eigen ministers in de JBZ-raad.
Nederland heeft dat geregeld door middel van het instemmingsrecht van de Kamers
bij Nederland bindende besluiten. Sinds kort proberen de nationale parlementen
tezamen met het Europees Parlement een netwerk van parlementariërs op
te bouwen onder de naam Parlopol, om aldus te proberen door onderlinge coördinatie
enig toezicht uit te oefenen. Aan het protocol betreffende de nationale parlementen
in de EU, gevoegd bij het Verdrag van Amsterdam, is nog steeds geen uitvoering
gegeven.Toezicht vanuit het nationale parlement is overigens in lang niet alle
lidstaten het geval. De regering klaagt er regelmatig over dat de betrokken
ministers in de JBZ-raad in hun hemd staan, omdat zij moeten verklaren geen
instemming te hebben verworven van hun parlement en er dus – gezien
de eis tot unanimiteit – geen besluit van de JBZ-raad tot stand kan
komen.In Nederland wordt het parlement gehoord, al gebeurt dat op dit moment
op een gebrekkige wijze. Hoe gebeurt dat namelijk? Enige dagen voor de desbetreffende
zitting van de JBZ-raad komen stapels fotokopieën binnen, bevattende
een agenda waarvan de punten van een korte toelichting zijn voorzien, met
als bijlagen de ontwerpbesluiten. Daarover moet dan, in ons huis zonder verdere
toelichting, aan de overzijde summier toegelicht tijdens een algemeen overleg
van een vaste commissie, door de volksvertegenwoordigers op korte termijn
worden beslist. De kleinste wijzigingen in een mollen-, egels- en kikvorsenwet
krijgen in ons land een openbaar advies van de Raad van State. Zij hebben
vaak een zeer uitvoerige memorie van toelichting en zij zijn voorwerp van
schriftelijk vooroverleg met de regering, meestal over een periode van maanden.
Bij de JBZ-raad worden daarentegen begin december in Brussel besluiten aanvaard
die pas sinds 11 september zijn ontstaan, vele tussentijdse wijzigingen hebben
ondergaan, zonder dat die worden toegelicht, en de Kamers als zodanig alleen
via een zijdeur zonder enig openbaarheid passeren. Daarin worden kaderbesluiten
mogelijk die Nederland verplichten om eraan mee te werken om genoemde heren
Van A. en B. te kunnen laten arresteren op last van het Griekse openbaar ministerie.Het gaat er, nogmaals, niet om of, vroeg of laat, een systeem van strafrecht
en strafvordering moet ontstaan binnen Europa voor grensoverschrijdende vergrijpen.
Mijn fractie acht zo'n systeem een vanzelfsprekende correlaat van de toenemende
Europese integratie. Ook de Amerikanen die het federale systeem hebben uitgevonden,
hebben in de praktijk geleerd dat er federaal strafrecht, federale opsporing
en straftoepassing moeten zijn als federaal recht voor alle burgers geldt.
Dan moet er in de EU ook parlementair en judicieel toezicht daarop zijn op
EU-niveau, zoals in de VS!Het is opvallend dat de gebeurtenissen van 11 september niet hebben geleid
tot versterking van Europol en van Eurojust, terwijl vooral behoefte bestaat
aan operationele bevoegdheden bij opsporing en vervolging voor deze twee Europese
instellingen om de ernstige grensoverschrijdende criminaliteit tegen te gaan.
Thans zijn Europol en Eurojust slechts centra voor het verzamelen en uitwisselen
van gegevens. De aanslagen van 11 september hebben helaas niet geleid tot
voorstellen tot wijzigingen van het Europol-verdrag, maar alleen tot verscherping
van de strafmaat op terrorisme en tot een Europees arrestatiebevel. Het is
duidelijk dat Europol en Eurojust operationele bevoegdheden moeten krijgen,
maar dit kan alleen als op hun handel en wandel parlementair en judicieel
toezicht is. Dat is veel belangrijker dan de maatregelen die nu worden voorgesteld.Op dit terrein is het moeilijk veranderingen op gang te brengen, omdat
politie en justitie worden gerekend tot de kern van de nationale soevereiniteit.
Toch is verdergaande strafrechtelijke samenwerking ondenkbaar als daarvoor
niet een soort Europese FBI wordt geschapen waarop toezicht wordt gehouden
door Europese rechterlijke en parlementaire instanties. Kan de regering deze
redenering delen? Zo ja, is zij met de PvdA-fractie van mening dat weliswaar
politiële en justitiële samenwerking hoge prioriteit hebben, maar
dat hierop door Nederland een rem moet worden gezet als niet eerst dat noodzakelijke
toezicht tot stand is gebracht, en op z'n minst de besluitvorming in de derde
pijler in openbaarheid geschiedt?Hoe denkt de regering over het feit dat de Europese Commissie op 2 oktober
een ontwerpverordening heeft voorgesteld tegen vormen van financiering van
terroristische activiteiten die werd gebaseerd op artikel 308 van het EG-verdrag
en niet op bepalingen van de derde pijler? Hierdoor onttrekt deze verordening
zich aan het parlementair instemmingsrecht van deze Kamer.Na 11 september wordt blijkbaar wel behoefte gevoeld aan allerlei bijzondere maatregelen ter bestrijding van terrorisme, maar niet
aan uitvoerende instituties en evenmin aan bevoegdheden voor het Europees
Parlement en aan een Europees Strafhof die ervoor kunnen zorgen dat op het
ontstaan en op de toepassing van deze maatregelen toezicht wordt uitgeoefend.De PvdA-fractie vraagt zich af of Nederland zich niet fermer en zelfbewuster
moet opstellen om dat toezicht zeker te stellen. Een eerste daad kan het volgende
zijn. Nederland stelt openbaarheid voor van het ontwerp voor een Europees
arrestatiebevel als daarover op 6 en 7 december in de JBZ-raad een politiek
akkoord wordt bereikt. Dan wordt voorgesteld om dit kaderbesluit pas vast
te stellen in een volgende JBZ-raad, bijvoorbeeld twee maanden later, gehoord
de politieke discussie die dan daarover gevoerd is. Tot slot krijgt de regering
pas de instemming van deze Kamer om voor te stemmen als deze procedure is
gevolgd. Acht de regering dit een mogelijk compromis tussen het noodzakelijkerwijs
besloten internationaal overleg en de evenzeer noodzakelijke openbare discussie
over het resultaat daarvan? De PvdA-fractie is zich bewust dat de procedure
in de derde pijler in het verdrag niet zo is geregeld. De voorgestelde werkwijze
komt op z'n minst tegemoet aan het steeds beleden beginsel van openbaarheid
en transparantie van de besluitvorming in de EU.De twee onderwerpen die de PvdA-fractie in dit Europadebat heeft benadrukt
zijn beide van groot belang voor de verdergaande integratie van de Europese
Unie en de zo noodzakelijke bevordering van de cohesie in de vergrote Unie.
Het is om die reden dat de fractie die van de PvdA met belangstelling de antwoorden
van de regering tegemoet ziet.De heer Veling (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Ik spreek vanavond mede namens de fractie van
de SGP.Nederlandse discussies over Europa gaan voornamelijk over tactiek en veel
minder over strategie. Dat geldt zelfs voor de debatten in de Eerste Kamer.
Ik moet echter zeggen dat de bijdrage van collega Van Gennip wel degelijk
een strategische toonzetting had. Ik heb met veel interesse naar hem geluisterd.
Sinds 1990 heb ik heel wat keren deelgenomen aan een debat over het Europees
integratieproces. Ik heb in mijn bijdragen altijd de aandacht voor de groeiende
realiteit van Europa willen combineren met bezinning op de richting waarin
Europa zich ontwikkelt of zich zou moeten ontwikkelen. En ik heb vaak verbaasd
geconstateerd dat er blijkbaar niet zoveel behoefte bestaat aan bezinning
op de doelstellingen van de Europese samenwerking en op de architectuur van
de Europese samenwerkingsorganisaties in relatie tot die doelstellingen. Een
reden daarvoor was naar mijn waarneming altijd dat het Europa-idealisme door
een meerderheid in de Nederlandse politiek altijd zonder brede discussie als
politiek correcte strategische vooronderstelling is aanvaard. En daaruit vloeit
voort dat concrete vragen over de tactiek altijd konden worden beantwoord
vanuit de taxatie in hoeverre de Europese integratie werd gediend.Intussen is de ontwikkeling van de Europese samenwerking volop voortgegaan.
Er zijn nog nauwelijks beleidsterreinen waarop Nederland z'n eigen gang kan
gaan. Professor Van Schendelen had het na de presentatie van de kabinetsplannen
op Prinsjesdag 2001 in NRC Handelsblad over een onterechte show van Haagse
autonomie. Dat is misschien wat overdreven, maar een feit is dat Europa het
verplichtende kader vormt voor het overheidsbeleid in Nederland op heel veel
gebieden. Ik heb daar oog voor en ook onze politieke groeperingen hebben daar
oog voor. Die ontwikkeling is snel gegaan en zal doorgaan. Heel vaak is het
zo dat verdergaande samenwerking het onontkoombare gevolg is van eerdere stappen
op het pad van integratie. Het is een heel speciale motoriek. Voorover buigen
en dan snel naar voren stappen om niet te vallen. Theo Thijssen noemt dit
in zijn boek Kees de jongen de zwembadpas. Maar dit terzijde. Dit mechanisme
vormt een belangrijke motor voor de Europese integratie. Hoe je daarover ook
denkt, de Europese context voor beleid is een gegeven. Dit is uiteraard ook
belangrijk voor het debat over de Europese samenwerking. In veel gevallen
is de vraag óf iets een zaak is van Europa achterhaald en gaat het
meer om de vraag hóe daarmee moet worden omgegaan in Europees verband.Maar dit is natuurlijk geen argument om de strategievraag te laten rusten.
Naar aanleiding van het verdrag van Nice wordt gesproken over institutionele
kwesties. Ik denk dat deze inderdaad urgent zijn, maar dan moeten ze worden
besproken in een breder verband dan dat van de samenstelling van de Europese
Commissie of de weging van stemmen in de Europese Raad. De vraag hoe de vergaande
Europese samenwerking politiek geleid moet worden, strekt veel verder. Ik
wil vanavond deze vraag benaderen vanuit de vraag naar de democratie in Europa.
Ik heb mij daarvoor op meer dan één punt laten inspireren door
het boek dat de Britse historicus en politicoloog Larry Siedentop vorig jaar
publiceerde onder de titel Democracy in Europe. Siedentop analyseert voorwaarden
die de democratie in Europa kunnen bevorderen. Hij grijpt terug op historische
situaties en hij vraagt naar parallellen. Hij besteedt bijvoorbeeld aandacht
aan het debat dat in de jaren 1780 in Noord-Amerika werd gevoerd over een
federale toekomst van de staten die hun banden met de Britse kroon hadden
verbroken. Het succes was het gevolg van een goede balans tussen de gehechtheid
aan lokale autonomie en het gemeenschappelijke besef dat een aantal taken
die het voormalige moederland had vervuld – met name op het terrein
van de buitenlandse politiek en dat van militaire zaken – niet door
de afzonderlijke staten zouden kunnen worden uitgevoerd. Eenzelfde lijn ziet
Siedentop in de analyse die Montesquieu gaf van de kansen voor een democratische
rechtsstaat in verschillende landen in de wereld. In het centralistische Frankrijk
zag hij weinig aanknopingspunten. Wel was hij optimistisch over Engeland,
omdat hij daar zag dat de lokale gemeenschappen onder leiding van de adel
een goed tegenwicht boden tegenover de macht van Londen, waarbij overigens
dezelfde adel betrokken was. Hij ziet dan een balans tussen een sterk federaal
centrum en sterke staten. Die sterke combinatie maakte hem enthousiast over
de Verenigde Staten. Ook zonder een sterke rol van de adel is vrijheid in
een sterke staat mogelijk. De betrokkenheid van de burgers op de eigen lokale
gemeenschap in combinatie met de betrokkenheid op de federatie
maakt Amerika een veelbelovend voorbeeld van scheiding van machten en van
democratie.Europa verkeerde en verkeert in een heel andere positie. Het verhaal is
vaker verteld. Het zal uitmonden in de vraag naar de noodzaak van een democratie
waarbij een sterke betrokkenheid bij de eigen gemeenschap wordt gecombineerd
met een sterke betrokkenheid bij het gezamenlijke. Het verhaal van Europa
is een ander en dat zal op dit punt vaak vragen oproepen. Het voorkomen van
een nieuwe oorlog en de keuze voor een vergemeenschappelijking van het beheer
over (militair) belangrijke productiemiddelen was een drijvende factor bij
de start van het verenigd Europa. De invalshoek is vervolgens heel vaak de
economische geweest. Gezamenlijke buitenlands-politieke belangen waren en
zijn nog heel vaak minder duidelijk. Een herkende identiteit van Europa is
wel als doel gesteld. Dat is heel begrijpelijk, maar het kan nog altijd niet
als vanzelfsprekend motief voor verdere integratie worden beschouwd. De waardegemeenschap
waarover collega Van Gennip spreekt, is natuurlijk een wens, maar ik vraag
mij af in hoeverre die reëel is in het besef van de Europese burger.
Siedentop maakt onderscheid tussen democratie in relatie tot regeringen en
democratie in relatie tot samenlevingen. Een democratische samenleving vraagt
naast betrokkenheid en besluitvorming op het federale niveau ruimte voor lokale
zelfstandigheid.De discussie over de voor een democratisch Europa noodzakelijke balans
tussen sterke nationale gemeenschappen en een Europa dat identificatie oproept,
blijft lastig. Het lijkt erop dat we vaak denken in termen van of-of, bijvoorbeeld
als wordt gepleit voor een versterking van de Europese gezindheid bij de burgers.
Dat zou betekenen dat over de grenzen wordt gekeken en een sterke identificatie
wordt gevoeld met het gezamenlijke van de Europese burgers en dat wat minder
wordt vastgehouden aan de thuisbasis. Dat of-of lijkt mij niet juist. Kunnen
de bewindslieden iets laten horen over de mogelijkheden om de democratie in
Europa te versterken tegen de achtergrond van de analyse van Siedentop? Er zijn drie voor de hand liggende voorbeelden van Europese ontwikkelingen
om de vraag naar de democratie in Europa te concretiseren. De feitelijke introductie
van de euro is een voor de hand liggend voorbeeld. Dat is nu dichtbij. De
discussie over een gemeenschappelijke munt werd indertijd vooral gevoerd in
termen van economische kansen. De discussie daarover in dit huis herinner
ik mij nog heel goed. De wens om door een monetaire unie de politieke integratie
een stimulans te geven tegen de achtergrond van de Duitse eenwording en het
belang van een stabiele Frans-Duitse as speelde op de achtergrond een rol.
Menig analist beschouwde toen de politieke wens als de feitelijk doorslaggevende
factor. Mede daarom was er weinig ruimte voor de afweging van kansen en risico's.
Er was weinig aandacht voor de institutionele en beleidsmatige voorwaarden
waaronder de monetaire unie zou kunnen slagen. Toen de beslissing om de euro
in te voeren in finale zin moest worden bevestigd, ging dat in dit huis bij
hamerslag.Professor Rood concludeerde over de finaliteit van Europa in zijn publicatie
Europa onvoltooid?, dat de Europese Unie "alleen een blijvend succes kan worden
indien aanzienlijk meer invulling wordt gegeven aan het complement van de
economische unie dan tot dusver gebeurt". Hij denkt dan bijvoorbeeld aan de
hantering van de uiteenlopende economische structuur in landen van Europa
en aan de harmonisering op het terrein van de fiscaliteit. Hij betoogt verder
dat "alleen een vorm van overkoepelend gezag, met de mogelijkheid tot bindende
besluitvorming en sanctionerend optreden" noodzakelijk is om daarvoor te zorgen.
Als een democratische, economische en monetaire unie vraagt om een balans
tussen de delen en het geheel, hoe denkt de regering dan dat deze balans in
de toekomst, bijvoorbeeld bij de euro, in de Europese Unie wordt gerealiseerd?Een tweede voor de hand liggend voorbeeld is de aanstaande uitbreiding
van Europese Unie. Het lijkt erop dat deze snel zal gaan. Zoals bekend, staan
wij positief tegenover de toetreding van nieuwe lidstaten. Het is een zegen
dat de tweedeling die zolang in Europa heeft bestaan, wordt overwonnen. Het
is goed dat de landen van de Europese Unie hun verantwoordelijkheid hierin
nemen.De door mij genoemde kwestie van de balans tussen sterke gemeenschappen
en een verplichtende samenwerking roept ook in dit verband vragen op. Tot
welke unie treden de nieuwe partners toe? De visie vanuit de kandidaat-lidstaten
is niet altijd eenduidig. Bestuurders verwachten veel van de deelname van
hun landen aan de ontwikkeling van Europa, zo merk ik. Burgers hopen op een
vergroting van de welvaart. Diezelfde burgers zien soms ook de macht van een
verre Europese zeggenschap als bedreigend. Kunnen de bewindslieden iets zeggen
over de stemming die bestaat onder de bevolking van de verschillende toekomstige
lidstaten? Welke mogelijkheid tot identificatie kan Europa bieden? Is Europa
meer dan een anonieme sfeer van economische bedrijvigheid en als dwingend
juridisch kader?Ik noem nog een derde voorbeeld, namelijk de recentelijk zo belangrijk
geworden versterkte Europese plannen in de strijd tegen het terrorisme. De
ontwikkeling van een hechtere samenwerking op JBZ-terrein is natuurlijk niet
van gisteren, maar de aanslagen in de Verenigde Staten hebben op bepaalde
punten wel tot versterking geleid. Collega Rabbinge had het erover. Is een
Europees opsporingsbevel mogelijk en wenselijk? Kan het zonder Europese autoriteit
die opspoort en vervolgt? De rechtsbescherming is terecht door collega Rabbinge
genoemd. Die discussie is buitengewoon ingewikkeld. Enerzijds is altijd met
reden gezegd dat rechtssystemen bij uitstek behoren tot de soevereiniteit
van staten. Anderzijds dwingen de open binnengrenzen in Europa en de economische
en financiële vervlechting van Europa tot intensieve samenwerking.Wij staan in principe sympathiek tegenover sterke samenwerking, maar de
recente discussies maken duidelijk dat er in deze kwestie wel heel belangrijke
vragen te stellen zijn over de institutionele structuur van Europa. Ik bedoel
die in ruimere zin. De specifieke opzet van de derde pijler lijkt garanties
te bieden voor een goede afweging van nationale belangen en waarden tegen
de belangen en waarden van een bovennationale verplichtende samenwerking.
Hoe is dat in feite? Hoe zien de bewindslieden dat? Zou een
integratie van de JBZ-samenwerking in de eerste pijler de discussie hebben
vergemakkelijkt? Zou dat tot een consensus hebben geleid die uitstijgt boven
het toch moeizame proces dat onder de druk van de omstandigheden nu plaatsvindt?
Ik zou deze vraag ook aan collega Rabbinge kunnen stellen. Blijkbaar is er
een heel riskante partner in Europa, namelijk het Grieks openbaar ministerie.
Zou het risico daarvan verkleind worden als de JBZ-samenwerking was ingebed
in een communautaire structuur?Kortom, op dit terrein is de vraag van Siedentop ook actueel. Hoe is een
democratisch Europa mogelijk? Hij bedoelt daarmee: hoe is de structurele balans
tussen sterke nationale gemeenschappen en een overtuigende gemeenschappelijke
ordening mogelijk?Alle vragen die ik stel, zijn ook vragen aan mijzelf en een uitnodiging
aan de Nederlandse regering, de beleidsmakers en de publieke opinie om oog
te hebben voor de noodzaak, gezien de gevoelens die ook bij de achterban van
mijn partijen leven, voor een gelijk opgaan en een goede balans tussen die
sterke nationale, regionale gemeenschappen en een sterk Europa. De genoemde
voorbeelden geven naar mijn mening aan dat de Europese integratie blijvend
vraagt om strategiediscussies, niet over de obligatie tegenstelling tussen
Euro-idealisten en Eurosceptici, maar ook over het democratisch gehalte van
Europa.Het Europees Parlement zal zonder meer op bepaalde punten versterkt moeten
worden. Ik hecht eraan te zeggen dat ik niet meteen overtuigd ben van de levensvatbaarheid,
de kracht van Europese politieke partijen. In hun feitelijk functioneren geven
zij vaak een sterk nationale diversiteit te zien. De sympathieke gedachte,
ook op Europees niveau een verbinding te leggen met gemeenschappen, bijvoorbeeld
van levensbeschouwelijke oriëntatie, zie ik nog niet een, twee, drie
gerealiseerd. Zij hebben vaak een meer regionaal karakter en een nationale
inbedding zodat zij niet vanzelfsprekend in Europa een rol kunnen vervullen.De heer Van Gennip (CDA):Voorzitter. Gaat de heer Veling niet voorbij aan enkele markante voorbeelden?
Wij zien bijvoorbeeld dat de socialistische groepering in Europa met een boeiend
programma is gekomen op Europees niveau. We zien dat twintig jaar eerder in
de EVP programma's ontstaan die geen optelsom zijn van nationale programma's,
maar zich juist beginnen te kenmerken door een duidelijke eigen identiteit.
Dat zou ik niet willen onderschatten. En als de Nederlandse regering zou voorstellen
om de president van de Commissie door de gehele bevolking van Europa te laten
kiezen, dan veronderstelt zoiets volgens mij bovennationale politieke formaties
en kandidaatstellingen. De heer Veling betwijfelt of de actuele situatie –
die ik overigens laak – voor verbetering vatbaar is, maar hij zal toch
niet ontkennen dat er een duidelijke Europese ngo-beweging aan het ontstaan
is, vergelijkbaar met een ngo op mondiaal niveau.De heer Veling (ChristenUnie):Er zijn zeker bewegingen, maar u zegt terecht dat die zich in een beginsituatie
bevinden. Wellicht is er groei mogelijk. Ik ben daar een absolute voorstander
van. Maar u kunt toch moeilijk ontkennen dat in het Europese Parlement een
groepering als de uwe in veel opzichten geen gezamenlijke politieke ideologie
uitstraalt, maar erg sterk zijn nationale verscheidenheid etaleert. Ik zeg
het zonder bijbedoelingen, maar het lijkt me te optimistisch om te veronderstellen
dat er in verregaande mate sprake is van een Europese partijvorming, ook in
ideologisch opzicht. U kunt moeilijk zeggen dat het mogelijk kiezen van een
Europese voorman kan worden gebaseerd op een reëel bestaand Europees
besef. Het kan een wens zijn, maar ik verwacht vooralsnog meer van een balans
tussen nationale gemeenschappen waarin de democratie floreert, in combinatie
met een beperkte verplichtende betrokkenheid met Europese samenwerking, die
een pendant kan en moet krijgen in een Europese niet-gouvernementele samenwerking.
Ik ben daar niet tegen, maar ik zie daar voorlopig weinig van. Ik vind het
ook niet goed om op dat paard te wedden, als wordt voorbijgegaan aan het belang
van nationale en regionale gemeenschappen.De heer Van Gennip (CDA):Ik ben bang dat u een heel gelukkig mens bent. U moet eens de bijna maandelijkse
discussies binnen onze partijen meemaken, tussen degenen die ons in Brussel
vertegenwoordigen en, wellicht terecht, claimen dat zij het nationale belang
overstijgen, en onze eigen partijen die wel voor het nationale belang opkomen.De heer Veling (ChristenUnie):Ik begrijp dat dit een uitnodiging is? Het lijkt me erg interessant.Voorzitter. Omwille van de tijd zal ik mijn conclusie trekken. De ChristenUnie
en de SGP hebben altijd kritisch de groei van een supranationaal Europa gevolgd.
Zoals gezegd, is de feitelijke verstrengeling van de lidstaten op velerlei
terrein enorm sterk geworden. De noodzaak van een heldere democratische structuur
is daardoor duidelijker dan ooit. Met name heb ik in deze bijdrage betoogd
dat een balans van lokaal en centraal, van nationaal en Europees voor een
doorzichtige Europese Unie van enorm belang is.Toen ik Siedentops analyses en beschouwingen las, bekroop mij het gevoel
dat de ontwikkeling van Europa als een Unie sui generis misschien wel getuigde
van voorzichtigheid, maar daardoor is niet altijd de helderheid bevorderd
van wat we hebben gemaakt. Siedentop presenteert zich niet als een voorstander
van een Europese federatie, althans niet op korte termijn, maar mogelijk wel
op de langere termijn. Hij maakt evenwel duidelijk dat het huidige Europa
iets kan leren van de overwegingen die in vroeger tijd een rol hebben gespeeld
bij de totstandkoming van federatieve samenwerkingsverbanden. Ik ben nieuwsgierig
naar de reactie van de regering op mijn inbreng.De heer Van Eekelen (VVD):Mijnheer de voorzitter. In deze eeuw zit de wereld vol paradoxen en Europa
ook. Wie had voor 11 september kunnen voorzien dat artikel V van het NAVO-verdrag
zou worden ingeroepen wegens een aanval op de Verenigde Staten? Voor die datum
zagen wij dit artikel vooral als een Amerikaanse garantie voor de veiligheid
van Europa. Wie had gedacht dat Duitsland en Frankrijk welhaast zouden bedelen
om mee te mogen doen aan een operatie tegen het terrorisme ver
weg in Afghanistan? En wie had verwacht dat President Poetin anti-Amerikaanse
gevoelens in de Russische publieke opinie zou trotseren en zou bemiddelen
bij de legering van VS-troepen in Oezbekistan? En ten slotte op een heel ander
terrein: wie had verwacht dat Duitsland, vroeger de kampioen van muntstabiliteit,
ooit zou rammelen aan het stabiliteitspact voor de euro? "Tempora mutantur",
maar soms gaat het wel erg snel.Waar staat Europa in deze verandering en heeft de Europese Unie eigenlijk
wel genoeg gedaan om zich aan te passen? Er is zeker veel positiefs te melden.
Het inroepen van artikel V op voorstel van de Europeanen heeft een geweldig
positieve uitwerking gehad op de transatlantische betrekkingen. Evenzo is
de Europese Unie voortvarend geweest bij het opsporen van banktegoeden van
terroristen en het intensiveren van de samenwerking in de derde pijler, die
van justitie en binnenlandse zaken. Daar is al eerder heel wat totstandgekomen,
waar wij nu profijt van hebben.Een dergelijke samenwerking bestaat alleen tussen de lidstaten van de
Europese Unie en die zal met de uitbreiding een steeds groter deel van Europa
bestrijken. De versterking van de buitengrenzen door het Verdrag van Schengen
heeft opnieuw aan actualiteit gewonnen, met alle problemen die daar op zichzelf
aan verbonden zijn. Tegelijkertijd wordt ons strafrecht Europeser, een ontwikkeling
die kort geleden nog niet zo evident was. Uiteraard ligt hier een spanningsveld
tussen vrijheid en veiligheid, maar ik constateer met instemming dat de minister
van Justitie zich volledig bewust is van de noodzaak, het kostbare goed van
onze rechtstaat te behouden. Dat is niet gemakkelijk in een wereldwijde coalitie,
die minder gericht is op democratie versus autoritaire systemen dan op een
gezamenlijke strijd tegen fundamentalisme.Ook hier liggen paradoxen. De VN-verdragen over terrorisme liggen nu,
na enige tijd, voor om plenair behandeld te worden. Dat heeft lang geduurd,
onder meer omdat die verdragen verder gingen dan hetgeen de EU-lidstaten in
de derde pijler al hadden bereikt. Nu het EU-overleg in een stroomversnelling
is gekomen, verdwijnt hopelijk ook die paradox. Een Europees aanhoudingsbevel,
opsporingsteams, uitbreiding van de bevoegdheden van Europol en samenwerking
van de openbaar ministeries hebben de instemming van de VVD-fractie. Daarnaast
wil ik nogmaals wijzen op de noodzaak van een identificatieplicht in de Europese
landen, niet als zaligmakend middel tegen criminaliteit, maar wel om haar
drempelverhogende werking.Het voorbeeld van de heer Rabbinge over de beroemde Griekse rechter die
iemand in Nederland wil veroordelen met een beetje hasj op zak lijkt mij,
eerlijk gezegd, wat overdreven. Als ik goed ben ingelicht, strekt dit arrestatiebevel
zich alleen uit tot misdrijven, waarop een gevangenisstraf van tenminste vier
jaar staat. Verder zal er waarschijnlijk ook nog eens een limitatieve lijst
van toepassing zijn, die nu nog moet worden goedgekeurd. Tegen de heer Veling
zou ik willen zeggen, dat inbedding van JBZ in het communautaire systeem in
ieder geval de democratie zeer zou bevorderen. Dat betekent immers: initiatiefrecht
van de Commissie, co-decisie van het Europees Parlement, het democratische
aspect van Europa bij uitstek; al even belangrijk is de rechtsmacht van het
Hof van Justitie. Dat is toch een duidelijke verbetering van het intergouvernementele
gedoe waar wij het tot nu toe mee hebben moeten stellen.Zie ik het goed, dan is er nog een tweede paradox op dit terrein. De derde
pijler, eigenlijk de jongste loot aan de tempelstructuur van de EU, haalt
de tweede pijler van buitenlands- en veiligheidsbeleid in. Verschillende aspecten
van de derde pijler worden al overgeheveld naar de "communautaire methode".
Ik heb zojuist al gewezen op de stroomversnelling die zich in algemene zin
voordeed. Hoe zien de bewindslieden deze ontwikkeling; is er sprake van een
naar elkaar toegroeien van de drie pijlers?Overigens stemt het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
mij niet vreugdevol. Het is geen succesverhaal. Dit beleid wordt eerder minder
Europees en meer nationaal bepaald. De VVD-fractie heeft het gevoel dat onvoldoende
prioriteiten worden gesteld. Het ontging ons bijvoorbeeld geheel waarom zo
nodig een trojka op het hoogste niveau naar Noord-Korea moest reizen, nu niet
bepaald een signaal van samenwerking met de Verenigde Staten. Er wordt goed
werk gedaan in Macedonië, in nauwe samenwerking met de NAVO. Gelukkig
vullen Solana en Robertson elkaar goed aan, waar mogelijk gesteund door commissaris
Patten, die het voordeel heeft een geldbuidel ter beschikking te hebben voor
civiele aspecten van crisisbeheersing en reconstructie.Wat heeft men in de tweede pijler nu eigenlijk gedaan inzake Afghanistan?
Beoordeling daarvan is nodig om een mening te kunnen vormen over het "zwaan-kleef-aandiner"
in Londen – je zou ook kunnen zeggen: de boom wordt hoe langer hoe dikker –
een vreemde vertoning, waar minister-president Kok als laatste mocht aanschuiven.
De VVD-fractie heeft op zichzelf geen bezwaar tegen bilateraal of trilateraal
overleg. Dat doen wij zelf in de Benelux en dat is zeker nuttig, met name
voor de kleinere landen, die zich bij het buitenlands beleid wat terughoudender
moeten opstellen. Maar grotere groepsvorming moet worden afgewezen. Dan moet
het voorzitterschap worden gevraagd overleg te organiseren binnen het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid. Daar dient uiteraard ook de Europese Commissie
vertegenwoordigd te zijn. Hoe zat dit in het concrete geval van Afghanistan?
Is het waar dat van EU-overleg nauwelijks sprake is, met het kunstmatige argument
dat de NAVO de collectieve defensie heeft ingeroepen en de strijd tegen terrorisme
daarmee buiten het kader van het Europees veiligheids- en defensiebeleid en
de Petersbergtaken was gekomen?Als dat zo zou zijn, is het niet zo verwonderlijk dat de landen die wel
iets concreets wilden doen en bovendien op korte termijn een ontmoeting zouden
hebben met president Bush, apart wilden samenkomen. Bovendien zou, als mijn
veronderstelling juist is, de essentie van de samenwerking van de NAVO met
de EU nader bezien moeten worden. Vóór 11 september dachten
wij dat een collectieve defensieoperatie zou worden uitgevoerd door de NAVO
als geheel en geleid door een NAVO-hoofdkwartier. Dat was in Afghanistan niet
het geval. De Amerikanen hadden de leiding van een coalitie die meer politiek
dan militair was en waarin Washington aangaf wie zou kunnen
bijdragen en zo ja, met wat. De leuze was: u hoeft ons niet te bellen; wij
Amerikanen bellen u wel. Dat betrof slechts enkele landen en maar heel weinig
eenheden die rechtstreeks bij gevechtshandelingen betrokken konden worden.
Het was dus nog niet eens een "coalition of the willing", maar een veel selectievere
coalitie van slechts enkele landen met eenheden die speciaal getraind zijn
voor commando-opdrachten. Sommige hebben die, maar blijkbaar zijn hun aanbiedingen
niet op elkaar afgestemd en zijn ze alleen in relatie met de Verenigde Staten
besproken. Dit moet toch effect hebben op de NAVO, zo lijkt mij, die dan meer
politiek zal worden, maar ook op de Europese Unie, die dan een groter spectrum
aan militaire capaciteiten nodig zal hebben. Wat heeft in dit verband de recente
bijeenkomst van ministers van Defensie opgeleverd? Mijn fractie neemt aan
dat de doelstelling van 50.000 man zo tegen 2003 gehandhaafd blijft, ook al
zal er op materieel gebied meer tijd nodig zijn om ook de zwaarste Petersbergmissies
te kunnen uitvoeren. Wij moeten ons toch zeker niet in zo'n hoek laten manoeuvreren
dat de doelstellingen van Helsinki niet haalbaar zouden zijn zonder de steun
van de Verenigde Staten. Integendeel, de lidstaten hebben een veelvoud van
die 50.000 man onder de wapenen, alleen moeten die 50.000 man, ongeveeréén
legerkorps, niet vergeleken worden met de totale capaciteit van de NAVO, die
uiteraard veel groter is. Het gaat er veeleer om, wat voor soort operaties
de meest waarschijnlijke zijn. Dan kan de planning daarop gericht worden en
dan kan ook beoordeeld worden of de Europese landen voldoende toezeggingen
hebben gedaan. Het lijkt mij dat na de gebeurtenissen op 11 september de Amerikaanse
aanwezigheid in Europa op den duur zal teruglopen. Wij hopen dat er toch een
zekere presentie zal blijven, maar Europa zal zeker meer moeten doen. Daarom
is het ook van groot belang dat Nederland voor dit doel de defensiebegroting
heeft verhoogd.Voorzitter. Wij hebben al eerder duidelijk gemaakt dat de agenda die in
Nice werd opgesteld voor de intergouvernementele conferentie in 2004, voor
ons niet erg bevredigend was en dat de EU intern nog steeds niet gereed is
voor een nieuwe uitbreiding, laat staan voor een grote. Wij zijn sterk vóór
die uitbreiding, vooral wegens de stabiliteit die daardoor in Europa zal worden
bevorderd, meer door toetreding tot de EU dan door toetreding tot de NAVO.
Wij zien ook een "big bang" in het verschiet, met een tiental landen tegelijk,
mits de landbouwproblemen met Polen kunnen worden opgelost. Als die geregeld
zijn – en dat kan alleen kan met een drastische herziening van het Gemeenschappelijk
landbouwbeleid; ik ben het wat dit betreft eens met de heer Rabbinge –
kan die oplossing ook gelden voor de andere kandidaat-landen. Alleen Roemenië
en Bulgarije komen later, naar eigen zeggen zouden die omstreeks 2007 gereed
kunnen zijn voor toetreding.Maar de onderhandelingspositie van de Europese Unie is bij de belangrijke
dossiers van landbouw en structuurfondsen nog steeds niet vastgesteld. Dit
zal pas volgend jaar gebeuren. Is het dan reëel om te denken dat de onderhandelingen
eind volgend jaar kunnen worden afgerond? Dat zijn toch veel belangrijker
vragen dan het stemmental in de Raad of het aantal zetels in het Europees
Parlement? En hoe zal de werkwijze van de Algemene Raad worden aangepast om
de besluitvaardigheid te verhogen? Dat is trouwens een extra probleem bij
het buitenlands beleid, want procedures voor wetgeving met een zekere effectiviteit
die in de loop der jaren in de EU zijn ontwikkeld, zijn zeker niet adequaat
voor de snelle ontwikkelingen bij crisisbeheersing.In beginsel achten wij bij de uitbreiding de kansen groter dan de kosten.
De minister van Economische Zaken heeft dit overtuigend uiteengezet. Maar
de positie van Nederland als grote nettobetaler blijft zorgelijk.De heer Van Gennip (CDA):Misschien laat mijn geheugen mij geheel in de steek. Hoe verhouden de
terechte zorgen die u in de laatste drie, vier minuten hebt geuit over het
nog niet toegerust zijn van de Europese Unie zelf voor de uitbreidingsonderhandelingen,
en uw kritiek op datgene wat er in Nice niet klaargestoomd is, zich met uw
aanvankelijke, zeer positieve uitlatingen over Nice?De heer Van Eekelen (VVD):Wat bedoelt u met "aanvankelijk"? Vorig jaar?De heer Van Gennip (CDA):Ja.De heer Van Eekelen (VVD):Ik heb als voorzitter van de Europese beweging een artikel geschreven
met de kop "Nice is meer dan niets". Ik weet niet of dit nu zo vreselijk positief
is. Ik vind dat Nice op zichzelf niet vreselijk veel voorstelt, behalve misschien
voor de mensenrechten en de waarden, waaraan u zelf veel aandacht hebt besteed.
Deze staan er nu heel duidelijk in, met een conventie op het gebied van de
mensenrechten, de grondrechten. De grootste verdienste van Nice is dat een
aantal restjes van Amsterdam zijn opgelost. Als deze niet waren opgelost,
hadden wij nog jaren in de puree gezeten. In die zin was Nice een noodzakelijke
stap, maar inhoudelijk vind ik Nice niet om over te juichen. Dat heb ik nooit
gevonden.De heer Van Gennip (CDA):Ik ben er blij om of eigenlijk verdrietig om dat wij het op dit punt eens
zijn en dat u er nu voor uitkomt. Ik herinner mij nog levendig de spanning
tussen de appreciatie van de heer Tindemans, die een jaar geleden over Nice
precies hetzelfde zei als u nu zei, en de veel positievere toonzetting die
aan de orde was in uw publieke commentaar.De heer Van Eekelen (VVD):Niet in deze Kamer. Toen wij de vorige keer een Europadebat hielden, was
Nice nog niet getekend. Ik neem aan dat wij over enkele weken over Nice te
spreken komen. Dan kan ik nog eens precies uiteenzetten wat mijn houding is.
Ik denk dat die al voldoende duidelijk was.Ik zei al dat wij de kansen van de uitbreiding groter achten dan de kosten.
Wij steunen het beleid van de regering om de structuurfondsen na 2006 alleen
te richten op de armste landen, dus de nieuwe leden. Dit voorkomt het rondpompen
van geld, maar brengt ons wel in aanvaring met de landen van Zuid-Europa,
die in de nieuwe financiële perspectieven in aanmerking willen blijven
komen voor structurele hulp. Misschien kan er onder het hoofdje plattelandsontwikkeling
iets worden gedaan. Ik vond het interessant wat de heer Rabbinge
hierover heeft gezegd en wijs nog eens op de waarschuwing van de WRR tegen
een volledige overheveling van de inkomenssteun die wij hebben gegeven, naar
plattelandsontwikkeling. Wat je bespaart op het ene potje, moet je dus niet
volledig naar een ander potje ten behoeve van de landbouw overhevelen. Naar
onze mening heeft de landbouwsector zeker geen recht op het ontvangen van
bijna de helft van de Europese-Uniebegroting.De heer Rabbinge (PvdA):Het lijkt mij goed dat ik even verduidelijk dat ik gezegd heb dat het
om reden van cohesie binnen de Europese Unie van belang is, het Europese landbouwbeleid
om te zetten naar een communautair plattelandsbeleid. Dit mag niet impliceren
dat de subsidiestromen zodanig worden verlegd dat daarmee de dynamiek van
functieverandering wordt tegengegaan. Aan de andere kant vind ik het idee
"we want our money back" verwerpelijk. Het gaat erom welke doeleinden je denkt
na te streven en die zijn veel breder dan de landbouwbelangen. De samenhang
die daarmee in Europa kan worden bereikt, is uiterst belangrijk vanwege de
stabiliteit. Dat is een betere invalshoek dan de penningmeesterachtige benaderingswijze
die ik ook vaak beluister, omdat die volgens mij niet in overeenstemming is
met de hogere doelen die je denkt na te streven. Dat is ook de reden waarom
ik in lijn met de WRR zeg dat het van belang is om niet die omzetting naar
communautair beleid te maken die inertie bevordert. Maar de argumentatie daarvoor
is niet zuiver en alleen een financiële. Ik vind dat die financiële
analyse tekortschiet. Op dat punt ben ik het dan ook niet met dergelijke rapporten
eens.De heer Van Eekelen (VVD):Ik kan een heel eind met dat betoog instemmen. Het gaat mij er vooral
om dat het deel landbouw in de begroting relatief vermindert, want anders
is er nooit ruimte voor nieuw beleid.De heer Rabbinge (PvdA):Omdat het niet meer nodig is om die beleidsdoeleinden te realiseren, kun
je zeggen: het kan wel wat zuiniger. Maar het is nog steeds een belangrijke
pijler voor de eenwording van Europa. Zeker bij de uitbreiding van de Europese
Unie is dat gewenst.De heer Van Eekelen (VVD):Dat hangt er maar van af. Als wij helemaal via de inkomenssteun gaan werken,
weet ik niet of het nog zo vreselijk belangrijk is. Iedereen praat al over
nationale medefinanciering van de inkomenssteun, dus het communautaire aspect
zal in ieder geval iets worden teruggedrongen. Of ik dat nou leuk vind of
niet, ik denk dat het onvermijdelijk is.De heer Rabbinge (PvdA):Voorzitter. Ik denk dat het niet alleen wenselijk is, maar dat het ook
leuk is.De voorzitter:Het is jammer dat ik niet aan dit debat mag meedoen.De heer Van Eekelen (VVD):Voorzitter. Ik was nog niet toegekomen aan mijn vraag aan de bewindslieden.
Hoe zien zij nu de ontwikkeling van de positie van Nederland in deze verschillende
scenario's? Het lukt of het lukt niet; wat zijn dan de verschillende gevolgen?
Ik heb het idee dat het tot en met 2006 meevalt. De eerste toetreding komt
zeker later dan 2002, zoals aanvankelijk was voorzien, maar anderzijds zal
een groter aantal landen toetreden. Die moeten geaccommodeerd worden, om in
de taal van Financiën te spreken. Voor 2007 en volgende jaren lopen de
ramingen zeer uiteen. De kosten van de uitbreiding voor de Unie als geheel
variëren dan tussen de 22,5 mld en 43 mld euro tegen 20 mld euro aan
beschikbare middelen. Dientengevolge lopen de kosten dan op met een bedrag
variërend tussen 2,5 mld en 23 mld euro voor de Unie als geheel, hetgeen
voor Nederland extra afdrachten impliceert tussen 0 mld en 1 mld euro per
jaar, uiteraard bovenop de ramingen voor de voorafgaande periode. De minister
van Financiën stelde in zijn brief van 10 september dat het extra bedrag
dat uiteindelijk door Nederland zal moeten worden opgebracht afhangt van het
toekennen van directe inkomenssteun onder het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en de uiteindelijke hoogte van de financiële envelop voor het structuurbeleid.
Voor dat laatste heeft hij reeds initiatieven ontwikkeld; ik denk eerlijk
gezegd niet met zoveel weerklank bij de andere leden, maar daarover hoor ik
ook graag het oordeel van de bewindslieden. Wat is de inzet voor aanpassing
van het landbouwbeleid en hoe ontwikkelt zich onze nettopositie als wij zelf
minder terugkrijgen uit de fondsen? Er wordt minder geld rondgepompt, dus
de omvang van de fondsen is misschien ook minder. Hoe wordt dat uiteindelijk
tegen elkaar afgewogen? Al deze berekeningen zijn gemaakt in een tijd van
hoogconjunctuur en waren toen al genoeg om velen de schrik om het hart te
doen slaan. Hoe zal dat gaan wanneer de economische groei afneemt en wij weer
tot bezuinigingsrondes moeten overgaan?Dat brengt mij tevens op de vraag of Europa voldoende bestand is tegen
zwaar weer. Wij hopen dat de introductie van de euro over ruim een maand Europa
herkenbaarder zal maken en tot verdere integratie zal brengen. Maar tegelijkertijd
zien wij dat het economische beleid in de lidstaten sterk uiteenloopt. De
E van de EMU is nog slecht ingevuld. Reeds eerder noemde ik Duitse wankelmoedigheid
over het Stabiliteitspact. De voorspellingen van de inflatie vallen gelukkig
mee, ook voor Nederland, dat even aan oververhitting leek te lijden. Het zou
wel eens kunnen dat onze lastenverlichting net op tijd komt om een recessie
tegen te gaan, net zoals dat in de VS beter leek uit te komen dan sommigen
vreesden. De euro heeft zeker een geweldig disciplinerend effect gehad op
het financiële beleid van de lidstaten. Door de euro hebben wij eerst
de Aziatische crisis goed doorstaan en daarna 11 september overleefd zonder
monetaire speculaties te ontketenen. Die verworvenheden moeten in ieder geval
behouden blijven.Ik keer terug naar de uitbreiding. De WRR heeft een goed doorwrocht rapport
uitgebracht en de regering heeft er reeds op 9 oktober op gereageerd met een
duidelijke positiekeuze. Dat maakt dit debat een stuk gemakkelijker, want
wij zijn blij met de aanscherping van het regeringsstandpunt. De fractie van
de VVD is ook van mening dat de criteria voor toetreding hard zijn ten aanzien
van het functioneren van de interne markt, de veiligheid van de burger, het
bestuur en recht in de nieuwe lidstaat en de financiën van zowel de EU
als de nieuwe lidstaat. Wij steunen de nadruk op de uitvoering van die nieuwe
wetgeving in de kandidaat-landen. Wij voelen niet voor definitie
van een kernacquis en het aanbieden van overgangstermijnen voor onderwerpen
die daarbuiten vallen. De regering stelt terecht dat wij al een eind op weg
zijn met de onderhandelingen en dat men niet halverwege de spelregels kan
veranderen. Het WRR-rapport is wel nuttig in het aangeven van terreinen waar
misschien overgangstermijnen nodig zijn, vooral wanneer grote investeringen
gedaan moeten worden. Maar dan moeten de kandidaat-landen daar wel zelf om
vragen en moet bepaald kunnen worden wat redelijkerwijze van ieder van hen
kan worden verlangd.Wij hebben ook met instemming kennisgenomen van het standpunt dat geleidelijke
vermindering van de directe inkomenstoeslagen het meest wenselijke instrument
is om de steun aan de landbouwsector te reduceren en tegelijkertijd de Europese
uitgaven beheersbaar te houden. De vraag is alleen: kan dit lukken en wat
heeft de regering gedaan om steun voor dit standpunt te verwerven? Wat is
de betekenis van de afspraken van de WTO in Doha, dat exportsubsidies zullen
worden verminderd? In Brussel hoorde ik dat de meeste lidstaten wezenlijke
aanpassing van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het structuurbeleid
willen uitstellen tot 2006. Dat is buitengewoon onaantrekkelijk, omdat dan
niet alleen de oude leden maar ook de nieuwe een vetorecht hebben.De regering heeft terecht gewezen op de gevaren verbonden aan een ander
voorstel van de WRR, namelijk om een Europees rechtscollege per lidstaat in
te stellen als schakel tussen de nationale rechter en het Europese Hof. Dat
gevaar is inderdaad de ontrafeling van de eenheid van rechtsuitleg, die nu
juist een van de grote verworvenheden van de Europese integratie vertegenwoordigt.
Wij erkennen echter wel het probleem dat zelfs in een land als het onze blijkt
dat de kennis van veel rechters van het Europese recht onvoldoende is. Dat
geldt trouwens niet alleen voor de rechters. Het oprichten van expertisecentra
ligt voor de hand, net zoals dat voor de lagere overheden al in uitvoering
is. Dezer dagen zal daartoe een centrum in Maastricht worden geopend.Eenzelfde probleem van decentralisatie en dientengevolge uiteenlopende
praktijken doet zich voor bij de mededinging, een van de weinige terreinen
waarvoor de Europese Commissie een exclusieve bevoegdheid heeft. Zonder kritiek
te willen leveren op de Nederlandse mededingingsautoriteit, vraag ik mij toch
af of de eenheid van beleid ook hier in gevaar komt. Hoe ziet de regering
dit?De voorzitter:Mijnheer Van Eekelen, ik wijs u erop dat u intussen de door uzelf opgegeven
spreektijd met een derde heeft overschreden.De heer Van Eekelen (VVD):Het spijt mij, voorzitter, maar ik ben natuurlijk wel geïnterrumpeerd.De voorzitter:Daar heb ik rekening mee gehouden.De heer Van Eekelen (VVD):Ik zal mij bekorten.Voorzitter. Ik heb in de Staat van de Unie de Benelux gemist. De Beneluxsamenwerking,
waar velen in deze Kamer zich voor inspannen, heb ik eigenlijk nergens aangetroffen,
ook niet in de begrotingen van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken, behalve
dan het bedrag van 2,9 mln euro, dat tot in de eeuwigheid ongewijzigd hiervoor
wordt uitgetrokken. Verder is er het Beneluxmemorandum. Ik zal daar nu echter
niet verder op ingaan.Over de institutionele aspecten het volgende. Ik ben blij dat het woord
"senaat" in de Staat van de Unie niet meer voorkomt. Ik wil echter herhalen
dat de COSAC voor ons een onvoldoende oplossing is voor betrokkenheid van
nationale parlementen. Een bijeenkomst van voorzitters van commissies past
eigenlijk niet in ons systeem, want zij hebben geen mandaat. Bovendien is
de COSAC te veel afhankelijk van wat het voorzittende land aan informatie
wil verschaffen en niet consensusvormend, zoals wij in de WEU, de Raad van
Europa en de NAVO-assemblee gewend zijn op basis van rapporten en aanbevelingen.Mijn laatste onderwerp betreft Turkije en Cyprus. Als hier niet meer wordt
gedaan, dreigt een fiasco. Toetreding van een verdeeld Cyprus is hoogst onaantrekkelijk
maar wordt steeds waarschijnlijker. De Nederlandse Tweede Kamer heeft zich
daartegen uitgesproken met de kleinst mogelijke meerderheid. Verder schijnen
alle lidstaten zich er echter bij neer te leggen, omdat anders de toelating
van andere kandidaten door een Grieks veto getroffen zou worden. Turkije dreigt
met annexatie van Noord-Cyprus en de belangrijkste partij in Griekenland schijnt
een lichte federatie van de twee delen op Cyprus af te wijzen. Een rampscenario
dreigt dus, waardoor Turkije voor altijd de kans zou verspelen om te kunnen
toetreden, maar wel zal kunnen tegenhouden dat de NAVO en de EU hun betrekkingen
regelen en NAVO-planning en middelen ter beschikking komen. Op dit moment
lijkt de meeste verantwoordelijkheid daarvoor te liggen bij de Turks Cyprioten
onder Denktash, want de Griekse regering Simitis is constructiever dan al
haar voorgangers. Wie in de Unie is bereid zich voor een oplossing in te zetten?Vandaag kreeg ik een interim-advies van de Adviesraad internationale zaken
en het standpunt van de regering over de richtinggevende verklaring die in
Laken moet worden uitgegeven. Ik moet bekennen dat dit niet de meest duidelijke
brief is die ik op dit punt van de regering heb gezien. Het is eigenlijk alleen
een verwijzing naar de 14 inhoudelijke prioriteiten die al op 8 juni waren
uitgewerkt. Ik distilleer hier toch uit dat de regering de agenda voor 2004
breder wil zien dan de punten die in Nice zijn genoemd. Dat verheugd ons.
Op termijn zou in een Europese grondwet een ordenende constitutie kunnen worden
vastgelegd, aldus de brief. Dat is in overeenstemming met wat Chirac en Schröder
onlangs ook hebben verklaard. Maar wat de regering daarbij voor ogen staat,
is toch niet duidelijker geworden. Men wil alle organen van de Unie versterken –
dat lijkt mij moeilijk – en bepleit de communautaire methode. Dat is
prachtig en ik heb daar zelf steun aan betuigd. Een methode is echter alleen
maar een middel om iets te bereiken. Kan de regering nu eens in één
zin zeggen wat zij in Laken wil bereiken? Voor ons, maar ook voor de burger
zou dat een nuttig resultaat van dit debat kunnen zijn.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter. Elk jaar begin ik dit debat met de constatering dat het Europese
huis nog niet op orde is. Het is nog niet af en de verbouwing is volop aan
de gang. Elk jaar constateer ik dat de burger Europa niet zit
zitten. Die afstand lijkt almaar groter te worden. De Europese Unie heeft
een legitimiteitsprobleem zoals dat zo mooi heet. Elk jaar komt ook het onderwerp
van de uitbreiding aan de orde in mijn bijdrage. Dat schept een "natuurlijke"
verplichting. Ik zal er ook dit jaar aandacht aan besteden.Wat gelukkig niet elk jaar op de agenda staat, zijn de gevolgen voor Europa
van de terroristische aanslagen in de VS; het Europa na 11 september. Veiligheid
is hoog op de agenda komen te staan. Dat is goed, maar dit mag niet ten koste
gaan van burgerlijke vrijheden en een zorgvuldige rechtsgang. Belangrijk is
dat er evenwicht komt tussen doeltreffende opsporingsmethoden en beschermde
burgerrechten. Terzijde het volgende. Wat vindt de minister van de wetswijziging
in de VS die het mogelijk maakt om terroristen voor een militaire rechtbank
te berechten? Zo'n proces vindt achter gesloten deuren plaats, hoger beroep
is niet mogelijk en de bewijslast is niet openbaar. Accepteert de EU deze
opstelling van de VS of wordt hier in EU-verband actie op ondernomen? Hoe
verhoudt dit zich met het EVRM? Is dit de nieuwe internationale rechtsorde?Nieuwe politieke initiatieven zijn nodig om de internationale rechtsorde
te versterken. De snelle oprichting van een permanent internationaal strafhof
is daar een belangrijk element van. Hierbij horen ook betere afspraken en
instrumenten om internationaal tussenbeide te komen bij schendingen van mensenrechten.
Een versterking van de Verenigde Naties – onder meer door een grondige
bijsturing van de werking van de Veiligheidsraad – hoort hier ook bij.
Zelfs als de statuten van een permanent internationaal strafhof door voldoende
landen ondertekend zijn, dan nog is het erg moeilijk of zelfs onmogelijk om
de verantwoordelijken voor de aanslagen van 11 september ter verantwoording
te roepen voor zo'n strafhof. Dit type daad is immers niet opgenomen in de
statuten als grond voor een aanklacht. Daarom zou het goed zijn wanneer er
een internationaal ad-hoctribunaal wordt opgericht voor de verantwoordelijken
van de aanslagen op 11 september. Dit is beter dan een Amerikaanse alleingang
om terroristen in de VS te laten berechten door een militaire rechtbank. De
EU zou hier het voortouw kunnen nemen. Wat is de opvatting van de minister
in dezen?Na de aanslagen van 11 september is een aantal ontwikkelingen in de EU
in een stroomversnelling gekomen. Ik heb het dan over de Europese samenwerking
tussen politie en justitie. Het is duidelijk dat er meer samengewerkt moet
worden tussen de inlichtingendiensten en de politie, Europol en Eurojust,
zowel binnen de EU als daarbuiten. Terroristische netwerken moeten zo effectief
mogelijk opgerold worden en samenwerking tussen de verschillende diensten
is daarbij onontbeerlijk.Voor 11 september verliep deze samenwerking stroef. Geen van de lidstaten
voelde de neiging om bepaalde bevoegdheden af te staan. Een begrijpelijke
opstelling want de kwaliteit van de rechtstaat en de bescherming van burgerlijke
vrijheden zijn verworvenheden waar zorgvuldig mee omgesprongen moet worden.
De slakkengang die daarvan het gevolg was, lijkt na 11 september omgezet te
zijn in een sprint voor het olympisch goud. Volgende week moeten de ministers
van justitie het eens worden over 31 antiterroristische maatregelen, waaronder
een Europees arrestatiebevel en een snellere uitlevering.Zo'n Europees arrestatiebevel lijkt mooi, maar hoe kan recht gedaan worden
aan alle nationale verschillen? Moeten straks personen uitgeleverd worden
voor daden die in Nederland niet strafbaar zijn? Hoe staat de regering hier
tegenover?De Tweede Kamer heeft op 30 oktober met minister Korthals gedebatteerd
over de toekomst van de Europese juridische en strafrechtelijke samenwerking.
In dit debat zei de minister dat de executieve bevoegdheden van Europol eraan
komen. Je zou dan verwachten dat dit automatisch betekent dat er gesproken
wordt over de oprichting van een Europees Openbaar Ministerie, want hoe wil
je op Europees niveau het toezicht op een executief Europol anders regelen?
Dit bleek niet het geval. Maar wat dan wel? Mijn vraag aan de minister is
hoe Nederland dat toezicht geregeld zou willen zien. En dan niet in algemene
termen – meer democratische en juridische controle – maar in concreto.
Komt er een Europese magistratuur die toezicht houdt op Europol? Komt er een
einde aan de immuniteit van Europol-ambtenaren, zodat zij als getuigen in
een strafzaak kunnen worden opgeroepen? Krijgt het Europese Parlement medebeslissingsrecht –
in plaats van adviesrecht – over toekomstige mandaats- en bevoegdheidsuitbreidingen
van Europol? Kunnen burgers bij het Hof van Justitie klagen over het optreden
van Europol? Dit zijn zaken die belangrijk zijn, zeker waar het gaat om het
legitimiteitsprobleem dat de EU heeft.Voorzitter. Naar aanleiding van de afkeuring door de Ierse bevolking van
het Verdrag van Nice groeit de bezorgdheid in de Europese hoofdsteden over
de steun bij de Europese burgers voor het project van de EU en voor de uitbreiding
in het bijzonder. Om die situatie te keren zal meer nodig zijn dan een nieuwe
reclamecampagne of de aanstelling van een regeringsfunctionaris. De EU zal
geloofwaardiger worden als zij zich ontwikkelt tot een meer evenwichtig politiek
project. Daartoe moet de EU democratischer worden en op belangrijke beleidsdomeinen
een grotere slagkracht aan de dag leggen.De uitbreiding staat al sinds jaar en dag op de agenda. In de kandidaat-lidstaten
is sprake van een afnemend publiek draagvlak. Mensen zien een lidmaatschap
niet meer zo zitten. De sociale nood is hoog. De noodzakelijk geachte hervormingsmaatregelen
hebben geleid tot werkloosheid en onzekerheid. Hieruit moeten consequenties
getrokken worden. Meer aandacht en geld moet gaan naar de sociale dimensie
van de uitbreiding.Na jarenlang gezeur van de kandidaten om een datum werd er in Nice gezegd
dat de eerste landen in 2004 kunnen toetreden. Eind volgend jaar moeten de
moeizame onderhandelingen met de eerste toetreders zijn afgerond. Daarna komt
de vraag hoe de toetreding in zijn werk zal gaan. Een "big bang", alle landen
ineens erbij of een technische uitbreiding: een land mag toetreden als het
klaar is. Een snelle politieke uitbreiding versus een langzame technische
uitbreiding.Uitbreiding is goed voor de stabiliteit in Europa. Dit is altijd het uitgangspunt
van de regering geweest. Hoe verhoudt dit zich ten opzichte van de Nederlandse
voorkeur om in te zetten op een technische uitbreiding? Dit betekent voor
een aantal landen, nog langer wachten in de wachtkamer. Dreigt
er niet het gevaar, gezien de steeds groter wordende scepsis in de kandidaat
lidstaten, dat de mensen daar zich straks in een referendum uitspreken tegen
het lidmaatschap? De wachttijd in de wachtkamer kan ook te lang zijn.Het moeilijkste deel van de onderhandelingen moet nog komen: de landbouw-
en de structuurfondsen. De landbouwpolitiek wordt volgend jaar, na de Franse
verkiezingen, dus na de zomer, op de agenda gezet. Dit is erg laat. Deze twee
onderwerpen beslaan 80% van de EU-begroting. De commissie denkt dat er voldoende
ruimte is binnen de financiering van de EU om ook nieuwe lidstaten aan het
landbouw- en structuurbeleid te laten deelnemen. Hervormingen van de landbouw
moeten niet alleen drastische vergroening opleveren, maar ook financiële
ruimte voor boeren in de toetredende landen. Ook zij moeten hun bedrijfsvoering
vergroenen. Ziet de regering dat ook zo? Wat is de Nederlandse inzet als het
gaat om hervormingen van het landbouwbeleid en het regionaal beleid?De grote vraag is: waar houdt de uitbreiding op? Waar houden de grenzen
van Europa op? In hun boek "Brussel - Warschau - Kiev" gaan de europarlementariërs
Joost Lagendijk en Jan Marinus Wiersma op zoek naar de grenzen van de Europese
Unie. Zij voorspellen een open unie die via vervagende grenzen overgaat in
de rest van de wereld:"We moeten grenzen niet zien als een pantser, maar als een huid waardoor
geademd kan worden. Hoe beter we daarin slagen, hoe meer het vraagstuk van
de ultieme grenzen van de EU zijn dreigende ondertoon verliest. Het debat
erover kan dan vrijer gevoerd worden, en aan diepgang winnen." De EU-uitbreiding
mag naar onze opvatting niet stoppen bij de grenzen van de Balkan. De EU zal
de komende jaren meer moeten investeren om de Balkan dichter bij Europa te
brengen. Een lidmaatschap van de Balkan kan alleen een optie zijn wanneer
deze landen democratische rechtsstaten worden die de rechten van de minderheden
respecteren en dan niet alleen in woord, maar ook in daad. Door de uitbreiding
krijgt de EU te maken met nieuwe buren. Te vrezen valt dat de EU-landen, door
angst voor terrorisme, grote druk zullen uitoefenen op de kandidaat-lidstaten
om de buitengrenzen op slot te gooien. Controle aan de grenzen is noodzakelijk,
maar het optrekken van een nieuwe muur is contraproductief. Een humaan visumregime
is wenselijk. Neem bijvoorbeeld de Russische enclave Kalingrad. Deze zal na
toetreding van Polen en Litouwen geheel door de EU omsloten zijn. Stel dat
iemand uit Kalingrad naar Nederland wil. Voor een visum voor deze reis moet
die persoon zich bij de Nederlandse ambassade in Warschau of het Nederlands
consulaat in St. Petersburg vervoegen. Binnenkort hebben ze echter eerst nog
een visum voor Litouwen of Polen nodig om überhaupt bij een Nederlandse
diplomatieke post te kunnen komen. En dat twee keer: eerst om een visum aan
te vragen, dan om het visum op te halen. Dat is niet echt uitnodigend. Is
dit humaan?Waar houden volgens de Nederlandse regering de grenzen van de EU op? Hoe
wordt omgegaan met het grensregime tussen de EU en haar nieuwe buren? Wat
is de opstelling van de regering ten aanzien van een humaan visumregime, zeker
na de invoering van een visumplicht door de kandidaat-lidstaten?Het buitenlandbeleid van de EU laat zeer te wensen over. Onderonsjes komen
steeds vaker voor. De nasleep van de aanslagen in de VS hebben duidelijk gemaakt
dat er in de EU niet één Europese stem en niet één
Europees telefoonnummer is. Er is niemand in de EU te vinden die de legitimiteit
en de zichtbaarheid heeft om namens de burgers van Europa te spreken. De tijdelijke
voorzitter van de EU heeft die niet en de voorzitter van de Europese Commissie
en de hoge vertegenwoordiger hebben die evenmin. Dit verzwakt de positie van
de Unie. Het AIV constateert in haar interim-advies dat een niet coherent
Europees optreden risico's inhoudt voor de stabiliteit in de wereld.De politieke actie van de EU op het wereldtoneel moet erop gericht zijn
de VN, en zodoende de internationale rechtsorde, te versterken. Aan individuele
landen binnen en buiten de EU dient duidelijk gemaakt te worden dat een eenzijdig
optreden (politiek en militair) geen uitweg biedt. Intern moet de Unie meer
vormgeven aan een gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidbeleid. Zij moet
nieuwe politieke initiatieven nemen, bijvoorbeeld richting het Midden-Oosten
met speciale aandacht voor het Israëlisch-Palestijns conflict en voor
een politieke samenwerking tussen de betrokken landen gericht op bestrijding
van het terrorisme. Kortom, versterkte economische samenwerking tussen de
EU en het Midden-Oosten op basis van respect voor mensenrechten en het droogleggen
van de financiële stromen van het terrorisme.Er wordt hard gewerkt aan een Europese grondwet. Een volgende stap is
een Europese regering en scheiding van machten. Het Europees parlement moet
volledig medewetgever worden. Dit betekent in mijn optiek dat de hoge vertegenwoordiger
voor het buitenlandbeleid, de heer Solana, ondergebracht moet worden bij de
Europese Commissie. Op die manier wordt een eind gemaakt aan de ondoorzichtige
intergouvernementele constructies die het buitenlands beleid van de EU overwoekeren.
Deze opvatting wordt niet door iedereen gedeeld. Tegenstanders van deze opvatting
voorzien "een loyaliteitsprobleem bij de hoge vertegenwoordiger omdat hij
zijn instructies ontvangt van de Raad van Ministers en dus niet gebonden kan
zijn aan eventuele afwijkende standpunten van zijn collega commissieleden
die in onafhankelijkheid en in het algemeen belang van de gemeenschap opereren".
Is dit ook de opvatting van de regering? Ik mag toch hopen dat iedereen in
het belang van de gemeenschap opereert, ook de hoge vertegenwoordiger. Democratie,
legitimiteit en coherentie zijn zeker in het belang van de gemeenschap. Democratische
verhoudingen betekenen verantwoording afleggen aan gekozen volksvertegenwoordigers.
Ook effectiviteit kan niet zonder legitimiteit.Effectieve conflictpreventie op EU-niveau is broodnodig. Het moet de kern
worden van het buitenlandbeleid van de Unie. De wereld kan zich geen "zwarte
gaten" meer permitteren. Te denken valt aan vergeten gebieden, zoals de situatie
in Algerije waar inmiddels 100.000 mensen zijn vermoord door extremisten.
Een ander kruitvat is de Zuid-Kaukasus. Ook in Afrika zijn gebieden waar conflicten
nog lang niet zijn opgelost. Onder het Zweedse voorzitterschap is een al bestaand gemeenschappelijk standpunt over conflictpreventie in Afrika
herzien met toevoeging van een operationeel accent.De aandacht voor deze gebieden mag niet verslappen. Coherentie is hierbij
het sleutelwoord. Niet alleen coherentie tussen buitenlandse, ontwikkelings-
en defensievraagstukken, maar conflictpreventie als doelstelling moet meegewogen
worden in alle voorstellen. Ook de Commissarissen voor landbouw, milieu of
handel moeten dit aspect in hun overwegingen betrekken.Meer aandacht voor de opbouw van een civiel vredescorps verdient de aandacht,
maar ook een betere samenwerking tussen de EU, de OVSE en de Raad van Europa.
Een structureel kader voor deze samenwerking zou ontwikkeld moeten worden.
Hoe staat het met de voortgang in de opbouw van een capaciteit voor vredesopdrachten?Begin november heeft de EU het wapenembargo tegen Afghanistan gedeeltelijk
opgeheven. Dit besluit werd onder druk van de VS en Engeland genomen en betekent
dat er wapens geleverd kunnen worden aan de Noordelijke Alliantie. De EU heeft
een aantal jaren geleden een duidelijke gedragslijn aangenomen over wapenhandel.
In deze code of conduct staat dat er geen wapens geleverd mogen worden aan
partijen die in een gewapend conflict verwikkeld zijn, evenmin aan partijen
met een negatieve reputatie op het gebied van de mensenrechten en niet aan
partijen die de internationale rechtsorde aan hun laars lappen.De Noordelijke Alliantie is de afgelopen jaren partij geweest in een gewapend
conflict, schendt de mensenrechten en is één van de grootste
opiumproducenten. De ervaring heeft de laatste jaren geleerd dat in deze regio
de vriend van vandaag de vijand van morgen kan zijn. De Taliban zijn een sprekend
voorbeeld daarvan. Het gedeeltelijk opheffen van het wapenembargo heeft een
zeker spanning in zich. Is de Nederlandse regering zich daarvan bewust? Wordt
erover nagedacht hoe daarmee om te gaan in de toekomst? Zijn er voorwaarden
gesteld aan de Noordelijke Alliantie op basis waarvan zij wel wapens kunnen
krijgen?Ik kom te spreken over de toekomst van het stabiliteitspact. De coördinator
van het stabiliteitspact, de heer Hombach, gaat de politiek verlaten. Het
is nu een uitgelezen moment om naar de toekomst van het stabiliteitspact te
kijken. Wat wil de EU, wat wil Nederland met het stabiliteitspact? Wordt het
beschouwd als een succes en kan het in deze vorm doorgaan? Heeft het zijn
waarde zodanig bewezen dat het gestopt kan worden of moet het juist in versterkte
vorm doorgaan? De heren Solana en Patten spreken van een refocus van het stabiliteitspact
of wel van een nauwere aansluiting op het stabilisatie- en associatieproces
en het bevorderen van regionaal ownership.Het bevorderen van regionale samenwerking is essentieel voor de toekomst
van de Balkan, maar wat betekent dit in de praktijk? Hoe staat het met de
financiële bijdragen van de lidstaten? Corruptie en georganiseerde misdaad
zijn een groot probleem in deze regio. Politici uit de regio vragen om een
versterkt stabiliteitspact met extra aandacht voor corruptiebestrijding en
georganiseerde misdaad. Zij pleiten voor het instellen van een nieuwe working
table over deze onderwerpen. Dit maakt het voor hen mogelijk, deze onderwerpen
sterker op de nationale agenda te krijgen.In de Algemene Raad van oktober jl. werd de conclusie getrokken dat de
discussie voortgezet wordt over de toekomst van het stabiliteitspact. Kortom,
ziet de regering een toekomst van dit pact en hoe dan?Het Verdrag van Nice is in deze Kamer nog niet aan de orde geweest. Dat
komt nog. Duidelijk mag zijn dat het resultaat van Nice teleurstellend was.
Nice bracht ons gelukkig wel post-Nice: het debat over een Europese grondwet.
In mijn optiek moet dat debat met de toekomstige lidstaten worden gevoerd.
De voorbereidingen voor het nieuwe verdrag starten volgend jaar waarschijnlijkheid
met het instellen een conventie: een club van nationale en Europarlementariërs
plus regeringsvertegenwoordigers. Er is momenteel een hoop gedoe over de vraag
of kandidaat-lidstaten een volwaardige rol krijgen in de conventie. Ook de
voorzittersrol is nog vacant. Het lijkt me dat wij twee problemen in één
klap zouden oplossen door Bronislaw Geremek tot voorzitter van de conventie
te maken. Ik weet niet of zich in de conventie een kloof zal openbaren tussen
Oost en West, maar als er één persoon is die deze kloof kan
overbruggen dan is het deze Pool wel.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Ik wil een drietal onderwerpen op de schop nemen: het Verdrag
van Nice en de IGC, de reactie van de EU op 11 september en de lessen die
daar mogelijk uit te trekken zijn en de ontwikkelingen in de JBZ-raad.Vorig jaar, in het vlak voor de top van Nice gehouden Europadebat betrok
ik de stelling dat artikel 2 van het protocol van het Verdrag van Amsterdam,
als de voortekenen niet zouden bedriegen en de top van Nice een mager resultaat
te zien zou geven, met voeten zou worden getreden. U begeeft zich in de illegaliteit,
zo hield ik de bewindslieden voor. Het desbetreffende artikel luidt immers:
"Uiterlijk een jaar voordat de EU meer dan twintig leden telt, wordt een conferentie
van vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten bijeengeroepen om de
bepalingen van de verdragen en de werkingen van de instellingen volledig te
herzien". Inmiddels houden velen rekening met de "Big Bang", de toelating
tot de EU van tien nieuwe leden in één keer, en dus met een
uitbreiding van de EU tot in ieder geval meer dan twintig lidstaten. Je kunt
in dit licht weliswaar verschillend over het Verdrag van Nice denken, maar
het is totaal ondenkbaar dat dit verdrag een volledige herziening kan worden
geacht van het institutionele kader van de EU. Ondanks het feit dat wij in
deze Kamer binnenkort nog afzonderlijk zullen spreken over het Verdrag van
Nice, sta ik er nu bij stil om de volgende redenen. Ik acht het gebruikelijke
jargon, als zou met het Verdrag van Nice de EU institutioneel gereed zijn
gemaakt voor de, overigens zeer gewenste, uitbreiding, diep in mijn hart gewoon
leugenachtig. De uitbreiding van zes, lang geleden, naar de mogelijk 25 leden
nu, maakt het immers nog meer dan thans noodzakelijk om de Europese Commissie
als uitvoerende macht te versterken en daartoe overigens in omvang terug te
brengen, om de wetgevende macht in de EU in de regel met gekwalificeerde meerderheidsbesluiten
en in openbaarheid te doen werken en het Europees Parlement mee te laten beslissen
over wetgeving, bijvoor beeld over het landbouwbeleid. Gelukkig
wordt algemeen het risico onderkend dat wij de Gemeenschap naar de knoppen
helpen als wij met structuren uit het midden van de vorige eeuw blijven doorploeteren.
Wat is er anders de logica van om tijdens de top in Laken tot de instelling
van een zogenaamde "conventie" te besluiten, die, in mijn woorden, de opdracht
krijgt om voorstellen te ontwikkelen die de EU onder andere institutioneel
alsnog bij de tijd brengen om daarmee het illegale handelen ten opzichte van
artikel 2 van het protocol van Amsterdam te kunnen beëindigen.Over dit alles nu vier vragen. Achten de bewindslieden het mogelijk dat
het daarheen wordt geleid, dat ratificatie van de uitkomst van de nieuwe IGC
en ratificatie van de eerstvolgende toetredingsverdragen gelijktijdig aan
de onderscheiden parlementen worden aangeboden? Mij dunkt dat, als wij onze
verdragen serieus nemen, die vraag in Laken een rol zou moeten spelen. Voor
mij persoonlijk is die vraag overigens relevant bij het bepalen van mijn uiteindelijke
stemgedrag over het Verdrag van Nice.Hoe verhouden zich de brede agenda van de conventie en de daaropvolgende
ICG tot de bijna expliciete beslissing van het kabinet om zich, in de discussie
van wat in het Europese jargon de "finalité politique" heet, te hebben
bekeerd tot het strategisch opportunisme? Zeker, dat strategisch opportunisme
heeft in het verleden heilzaam gewerkt. Ik denk dan aan de strategie van de
kleine stappen en het procesmatige karakter van de vooruitgang. Het is echter
wel de vraag of daarmee in deze fase van de strijd rond de Europese eenwording
kan worden volstaan. Een helder beeld van wat op de Europese horizon zou moeten
gloren, maakt het mogelijk, invloed uit te oefenen op de agenda van de conventie
en de IGC. Deze invloed kan het kabinet zonder zo'n beeld niet hebben. Dat
zou jammer zijn, want het voordeel van een horizon is dat het bij leven en
welzijn bijna nooit finaal is.Mijn derde vraag betreft de samenstelling van de conventie. Of je nu luistert
naar de "wake-up call" van een aantal oud-politici, kijkt naar de in de Nice
daarover gemaakte afspraken, of de werkgroep van de Europese beweging onder
het co-voorzitterschap van collega Jurgens van nabij volgt, telkens zul je
merken dat bijna iedereen Europese partijvorming voor zeer gewenst houdt.
Sommigen zien daarin de eerste en noodzakelijke stap om op termijn te komen
tot een vorm van verkiezing van de voorzitter van de Europese Commissie. Anderen
bepleiten die Europese partijvorming, omdat dat een absolute randvoorwaarde
is voor de hoogst noodzakelijke politisering van het ontbrekende openbare
debat over Europa. Is het niet zeer voor de hand liggend om in Laken te besluiten
om voor de Europese politieke partijen, voor het beperkte aantal hoofdstromingen
dat er is, plaatsen in die conventie te reserveren? Je slaat dan meerdere
vliegen in één klap in een door velen gewenste richting, al
was het maar omdat de partijen dan een structuur voor consultatie en besluitvorming
moeten creëren en die verderop in het proces vruchten kan afwerpen.Mijn vierde en laatste vraag over dit thema betreft het gehannes met de
Ieren na het verwerpen van het Verdrag van Nice in een referendum. Dat kunnen
zij wel! Aanhoudende geruchten willen doen geloven dat als alle andere veertien
landen van de EU Nice braaf geratificeerd hebben, Ierland op vriendelijke,
indringende en uiteraard niet-officiële wijze gevraagd zal worden om
over het Verdrag van Nice een tweede referendum te houden. Men zal dat doen
in de hoop dat de Ieren alsnog het Verdrag van Nice aanvaarden. Is dat alles
nog wel redelijk te achten, tegen de achtergrond dat het welhaast zeker is
dat Nice door de conventie en daarop volgende IGC nooit echt ten uitvoer zal
worden gelegd? Graag een antwoord op deze vier vragen.Voorzitter. Het is niet mogelijk om met droge ogen vol te houden dat de
Europese Unie gecoördineerd en overtuigend heeft gereageerd op de gebeurtenissen
na 11 september. Kennelijk is het gezamenlijk optrekken in de tweede pijler
in een totaal onverwachte en in eerste instantie hoofdzakelijk militair georiënteerde
situatie niet vanzelfsprekend. Misschien is dat ook wel onvermijdelijk en
inherent aan die tweede pijler. Bij de vraag of bijvoorbeeld Engelse soldaten
moeten worden ingezet, is immers het nationale niveau aan zet. Hoogstens zullen
de overige EU-partners worden geraadpleegd. Spreken, laat staan beslissen
in gemeenschappelijkheid, is dan, wellicht blijvend, een brug te ver.Een en ander heeft de enigszins genante beelden opgeleverd van een wetloop
van Europese hoogwaardigheidsbekleders op het witte huis. Daar waren drie
prijzen te winnen: goud, als je voor een lunch wordt uitgenodigd; zilver,
als je sec wordt ontvangen en brons, als je de toezegging krijgt dat je te
eniger tijd zult worden ontvangen. Er bleek zelfs een poedelprijs te zijn
voor onze minister van Defensie die door een onderminister in het Pentagon
is ontvangen.Het is de Amerikanen niet euvel te duiden dat zij ervoor hebben gekozen
om wel een politieke coalitie te bouwen, maar het militaire optreden, zeker
in eerste instantie, hoofdzakelijk in eigen hand te hebben willen of moeten
houden. Daaruit vloeit wel een probleem voort, tenminste voor de niet militair
betrokken EU-lidstaten. Want als je in politieke zin steun toezegt aan de
VS – steun die als het om oorlog gaat, denk ik, nooit onvoorwaardelijk
kan zijn – is het voor voortgezette politieke steun onontbeerlijk om
de doeltreffendheid en proportionaliteit van de in dit geval door de VS ingezette
militaire middelen ook te kunnen beoordelen. Daarvoor ontbreekt bijna iedere,
laat staan controleerbare, informatie.Ik geef toe dat ik geen oplossing voor dit probleem heb, maar ik ben wel
zeer benieuwd hoe het kabinet in EU-verband met dit dilemma omspringt. Misschien
zullen de drie direct betrokken ministers, de premier, de minister van Buitenlandse
Zaken en die van Defensie, vol moeten, misschien zelfs kunnen, houden dat
zij wel degelijk over de juiste informatie beschikken om steeds opnieuw te
kunnen beoordelen of de steun aan de militaire inzet van de VS gehandhaafd
kan en moet blijven. Maar ik ben zo vrij om dat te betwijfelen en zie zeker
in dat de openbare rapportage daarover zeer minimaal is.Dat brengt mij op een tweede vraagstuk in dit verband. De oorlog winnen,
zo leert de Europese geschiedenis van de vorige eeuw, is iets heel anders
dan de vrede organiseren of de vrede winnen. Voor dat laatste is de economische
macht ten minste zo bepalend als de militaire. Europa vormt geen militaire eenheid, maar steeds meer iets van een economische eenheid. Wordt
in EU-verband een massale EU-inzet voorbereid voor het moment dat met de wederopbouw
van de Afghaanse samenleving kan worden begonnen? En hoe vorderen in dat opzicht
de werkzaamheden in het kader van het Barcelonaproces, dat ziet op de ontwikkeling
van de zuid-, maar in het bijzonder de oostoever van de Middellandse Zee?
Als de hoop op, kan het zijn, gezamenlijke economische ontwikkeling en voorspoed
gloort, ook voor de landen rond Israël, worden enkele relevante randvoorwaarden
ingevuld voor het winnen en handhaven van de vrede.Een niet onlogisch effect van 11 september zou ten slotte kunnen zijn,
dat mede gezien het voorgaande aan de verdere uitbouw van de economische eenheid
en de daarmee samenhangende invloed van de EU met een grotere sense of urgency
wordt gewerkt, bijvoorbeeld door als regel met één stem op te
treden in de internationale gremia: IMF, WTO en OECD. Ook zou, nu 11 september
en Afghanistan nog elke dag het nieuws bepalen, het pleidooi voor een gemeenschappelijke
zetel in de Veiligheidsraad kracht bijgezet kunnen worden. Graag hoor ik een
reactie van de minister van Buitenlandse Zaken.Mijn laatste onderwerp zijn de effecten die 11 september heeft gesorteerd
op de agenda van de zogenaamde JBZ-raad. Hoewel ik mij realiseer dat de bewindslieden
die tijdens dit debat achter de regeringstafel zitten niet de eerst verantwoordelijken
zijn, acht ik het onderwerp van zodanig belang, dat ik daarover ook in dit
debat een enkele opmerking wil maken. Ik begin met een belangrijk element
van procedurele aard.Gelukkig heeft de Eerste Kamer zich na rijp beraad, dat wel, voorzien
van ambtelijke ondersteuning bij het volgen van de opeenvolgende vergaderingen
van de JBZ-raad. Daardoor zijn wij als amateur-politici of misschien beter
semi-profs, een beetje in staat om over de schouders van de ministers van
Justitie en Binnenlandse Zaken mee te kijken naar de duizelingwekkende snelheid
waarmee die raad nu beslissingen neemt over de mate van harmonisatie van het
strafrecht in Europa. Het beeld dat mede daardoor versterkt wordt is, in rond
Hollands gezegd, dat de besluitvorming over belangrijke punten, die onze rechtsorde
direct raken, een onaanvaardbare puinhoop is. Eerst doen dan denken, lijkt
het parool.Over anderhalve week, daags na Sinterklaas, zullen diep ingrijpende beslissingen
genomen worden over onder andere het Europees arrestatiebevel, over het ontwerpkaderbesluit
inzake terrorismebestrijding, over harmonisatie van straffen en over de formele
oprichting van EuroJust, om maar een willekeurig aantal van de voorgenomen
besluiten te noemen. Door de gelukkige omstandigheid dat ik zaterdagochtend
thuis was toen de postauto langs kwam, heb ik de stapel stukken daarover,
die onmogelijk door de gleuf van mijn brievenbus had gekund, in ontvangst
kunnen nemen. En hoewel mijn kennis van de Franse en Engelse taal naar mijn
eigen oordeel in ieder geval redelijk tot goed is, lukt het mij niet om ingewikkelde
en diep in onze rechtsorde ingrijpende juridische teksten en besluiten te
doorgronden als die niet in mijn moerstaal zijn gesteld. Alleen al procedureel
is de wijze van besluitvorming in de derde pijler over zeer relevante, het
Koninkrijk bindende besluiten een aanfluiting voor een zichzelf respecterende
democratie. Hoelang denken de bewindslieden dat deze democratisch riskante
martelgang nog gaat duren vooraleer belangrijke delen die nu nog op de derde
pijler rusten, voor serieuze controle en besluitvorming zullen worden overgedragen
aan de desbetreffende organen?En dan een meer inhoudelijke vraag, een vraag waarop mijns inziens ook
de hier aanwezige bewindslieden die, anders dan de meesten van hun collega's,
wel degelijk geacht mogen worden, in dit dossier goed geïnformeerd te
zijn, een antwoord op zouden moeten kunnen geven. Wat ging er binnen de EU
niet goed bij de uitlevering van personen die van terrorisme werden verdacht,
op grond van de bestaande bilaterale uitleveringsverdragen? Kortom, wat is
eigenlijk het probleem dat nu zo nodig in een vloek en een zucht opgelost
moet worden? Natuurlijk, de abstracte klachten over internationale criminele
netwerken die binnen Europa ongehinderd over de landsgrenzen functioneren
en zaken doen, terwijl politie en justitie vast zitten in procedures die wel
degelijk grenzen kennen, hebben ongetwijfeld een bron van waarheid. Maar nu
wil het geval dat ik noch in de vakliteratuur, noch in de gewone media feiten
ben tegengekomen die het rechtvaardigen om op stel en sprong een paar zo essentiële
beslissingen te nemen Sterker nog, wat ik daarover gelezen heb, doet vermoeden
dat de schrik van de 11de september er zó in zit, dat de nationale
rechtsstelsels tot het uiterste worden opgerekt om tegen de achtergrond van
de stelling "wie niet vóór is, steunt de terroristen" niet de
gramschap van de VS op te wekken. Is het die angst die op de agenda van de
JBZ-raad staat of zijn er serieuze vervolgings- en uitleveringsproblemen die
moeten worden opgelost?En dan een tweede inhoudelijke opmerking. Het kan zijn dat in concreto
minimum- en maximumstraffen zeer wel in te passen zijn in de systematiek van
ons Wetboek van Strafrecht. Is dit niet het geval, zo betoogde de minister
van Justitie en enkele collega's in een debat aan de overzijde, dan is er
nog geen man overboord, want de rechter houdt in Nederland de vrijheid om
in onafhankelijkheid over de concrete strafmaat te besluiten. Dus wordt er
gezegd: waar maak je je druk over? Akkoord gaan met de voorgestelde systematiek
van de minimum/maximumstraf is een gratuit gebaar, het stelt niets voor. En
ondertussen kan logischerwijze het pleidooi voor de minimum/maximumstrafbepaling,
als de zo-even samengevatte redenering op waarheid berust, niet anders uitgelegd
worden dan als een opmaat naar een discussie over de minimumstraf. En de minimumstraf
is in alle toonaarden in strijd met de in Nederland gangbare opvatting over
de wijze waarop de rechterlijke macht de vrijheid behoort te hebben bij rechtsvinding
en het toepasbaar verklaren van straf in concrete gevallen.Ik zou mij op basis van dit alles kunnen voorstellen dat het kabinet aanstaande
vrijdag met passering van de termijn van tien dagen voor het indienen van
stukken bij de ministerraad – de JBZ-raad heeft daar al sinds jaren
lak aan – dat dikke pak stukken voor de JBZ-raad van 6 en 7 december
eerst eens aan een zorgvuldig politiek en juridisch onderzoek onderwerpt en
op de intrinsieke betekenis ervan voor ons rechtsstelsel beoordeelt, alvorens
de minister van Justitie te machtigen om deze aan de Tweede
en Eerste Kamer voor te leggen. Ik sluit niet uit dat een paar leden van het
kabinet het dan net als ik op prijs zouden stellen als er een Nederlandse
vertaling van die teksten beschikbaar was. Graag een reactie van de bewindslieden
hierop.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Dit debat zal morgenmiddag worden hervat, na de stemmingen over de moties,
ingediend bij de algemene politieke beschouwingen.Sluiting 23.38 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-373-395.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl