Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw) (26553)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 38-49

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-11-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 2, pagina 38-49

26-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26553Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 69-72
Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw) (26553)Pagina 38-49
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, enige andere wetboeken en enige wetten (opheffing algemeen bordeelverbod) (25437)Pagina 29-29
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, strekkende tot vervanging van de mogelijkheid van beroep in cassatie door de mogelijkheid van hoger beroep, alsmede het aanbrengen van enige andere wijzigingen (vervanging in Mulderzaken van beroep in cassatie door hoger beroep bij het gerechtshof Leeuwarden) (25927); en een ander wetsvoorstel (26027)Pagina 49-56
Lijst van besluiten (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 69-69
Presentie en opening (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 27-28
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 i.v.m. de invoering van een bijzondere regeling voor beleggingsgoud (26467); - Aanpassing van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aan de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (26470); - en vier andere wetsvoorstellenPagina 29-29
Behandeling van het Voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)Pagina 29-38
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in Zfw) (26553)Pagina 57-69

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel: Uitbreiding
van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen
voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering
is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede
wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw)
(26553).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter! Veertien jaar na de kleine stelselwijziging wordt
nu een wijziging van de Ziekenfondswet voorgesteld ten bate van vooral de
kleine zelfstandigen. Toen, in 1986, moesten de bejaardenverzekering en de
vrijwillige verzekering worden beëindigd. Zij waren bezweken aan een
verzekerdenbestand met een overmaat aan slechte risico's, met als gevolg sterk
stijgende premies. Door risicoselectie werd ook de deelname aan de vereveningskas
opgezegd, waardoor mensen in gelijke omstandigheden zeer uiteenlopende premies
gingen betalen. Voor de bejaarden met lage inkomens werd in 1986 en later
via de initiatiefwet-Van Otterloo en nadien aangebrachte wijzigingen binnen
de Ziekenfondswet alsnog een oplossing gevonden.Natuurlijk wordt met dit wetsvoorstel het karakter van de Ziekenfondswet
als ziektekostenverzekering voor werknemers geweld gedaan. In feite is dit
proces al aan de gang vanaf het moment dat ouderen die reeds in de bejaardenverzekering
of in de vrijwillige verzekering zaten, evenals de uitkeringsgerechtigden
onder de Ziekenfondswet werden gebracht. De wet-Van Otterloo voegde ook een
geheel nieuwe categorie toe toen het WTZ-principe dat een verzekerde bij pensionering
zijn verzekeringsvorm van dat moment behield, weer werd opgegeven. Het ging
nu wel terdege om hun inkomenssituatie. Voor de zelfstandigen werd echter
geen regeling getroffen.Tegen deze achtergrond is de uitbreiding van de ziekenfondsverzekering
tot de kleine zelfstandigen – eveneens een wezenlijk financieel knelpunt –
metterdaad een voor de hand liggende stap. In het regeerakkoord van Paars
II wordt dan ook uitgegaan van deze toegang voor zelfstandigen tot het ziekenfonds
en ook niet-coalitiepartijen hadden deze wens in hun verkiezingsprogramma
opgenomen.Natuurlijk zien voorstanders van een volksverzekering al deze ontwikkelingen
als een stap in de goede richting, maar in zeker zin is dat een gevecht om
des keizers baard en valt dit overigens nog te bezien, gelet op de pijnpunten
die na de nu voorgestelde oplossing nog zullen overblijven. Wat dat betreft,
mijnheer de voorzitter, heb ik andere visioenen bij een al dan niet beperkte
vorm van volksverzekering, bijvoorbeeld in de vorm van een basisverzekering.In ieder geval is één ding duidelijk geworden: de formulering
in het regeerakkoord lijkt meer te slaan op de voorwaarden, de grenzen en
de op te lossen technische problematiek dan op de mogelijkheid van een vrijwillige
keuze. De Ziekenfondswet, die terecht uitgaat van "van rechtswege verzekerd
zijn" om én tot een evenwichtige verdeling van de lasten te kunnen
komen én om het onverzekerd zijn van kwetsbare groepen te voorkomen,
laat dat eenvoudig niet toe. Wij zijn trouwens zeer geschrokken van de laatste
gegevens van het CBS waaruit blijkt dat in 1998 sprake was van 182.000 onverzekerden,
waaronder veel kleine zelfstandigen. Alleen al daarom is dit wetsvoorstel
de moeite waard!De procentuele premie – een premie naar draagkracht, gerelateerd
aan het inkomen in combinatie met de acceptatieplicht – is een groot
goed dat niet in de waagschaal mag worden gesteld. Van de werknemers die onderling
wel solidair waren en zijn, kan toch niet worden gevraagd solidair te zijn
met zelfstandigen als dezen daartoe onderling niet bereid zouden zijn. Bovendien
zou een vrijwillige in casu vrije keuze met een hierbij behorende vrijwillige
verzekering voor uitsluitend zelfstandigen, die dan zou bestaan uit gemiddeld
slechtere risico's en zelfstandigen met relatief zeer lage inkomens, opnieuw
binnen de kortste keren financieel worden opgeblazen. Het alternatief van
VNO/NCW, te weten onderbrenging van de zelfstandigen onder de WTZ met derhalve
een standaardpakketpolis en hierop indien nodig toepassing van een reductieregeling,
moest de CDA-fractie na ampele overweging van de hand wijzen. Het biedt geen
oplossing, omdat dan de zorgverzekeraars deze regeling zouden moeten uitvoeren
en hiervoor over inkomensgegevens zouden moeten beschikken; een niet gewenste
situatie.Er is ook door de jaren heen nog een andere zaak volstrekt duidelijk geworden.
Het gaat in feite niet uitsluitend om het voor of tegen een al dan niet beperkte
volksverzekering zijn, maar om het hierboven uitstijgende doel van een ingrijpende
herziening van de structuur en financiering van de ziektekostenverzekering.
De commissie-Dekker formuleerde dat doel indertijd als volgt: het tot stand
brengen van een doelmatig stelsel, dat voldoende flexibel is om het aanbod
van zorg zonder belemmeringen te laten aansluiten op de behoefte aan zorg
in de samenleving. "Zonder belemmeringen"; het ging en gaat om een toegankelijk,
bereikbaar en betaalbaar stelsel. Dat is een veel breder vraagstuk dan uitsluitend
het verzekeringsstelsel. Twaalf jaar discussie heeft in ieder geval nog steeds
geen adequate oplossing voor het financieringsstelsel kunnen opleveren. Steeds
wijzigende plannen, mede op basis van wisselende politieke standpunten, kregen
onvoldoende maatschappelijke steun. Ook de kleine convergentie, door Paars
I bedoeld om enige rust én een afkoelingsperiode te bewerkstelligen,
als het tot stand brengen van eenzelfde pakket voor ziekenfondsverzekerden
en particulier verzekerden in het tweede compartiment en het geleidelijk naar
elkaar toe groeien van de wijze van premieheffing, heeft bepaald nog geen
voldoende resultaat opgeleverd. Anders zouden wij nu bij een op zichzelf noodzakelijk
wetsvoorstel niet zoveel bezorgde en kritische vragen hebben behoeven te stellen.Terecht is thans onderkend, ook door het kabinet, dat toch niet langer
kan worden gewacht met een fundamentele discussie. Allerwegen worden adviezen
ingewonnen over de vraag of het Nederlandse stelsel op den duur houdbaar blijft,
hoe het zich verdraagt met Europese ontwikkelingen en wat de gewenste mate
van solidariteit moet zijn. In dit kader zijn ook de leden van de CDA-fractie
van oordeel dat de vraag wel moet worden gesteld of dan op dit moment het
voorliggende wetsvoorstel nog gewenst of noodzakelijk is. Echter, de inschatting
van de minister dat het nog wel tot 2005 zal duren eer nieuwe wetgeving zal
zijn afgerond, zo deze er al moet komen, kunnen wij billijken. En dan moet er al niets tegenzitten! Voor een eventueel ingrijpende operatie
is immers draagvlak nodig in de samenleving en dat vergt tijd. Wat dit betreft,
kunnen wij ons ook spiegelen aan het verleden. Kuyper, Talma en Aalberse hebben
zich sterk gemaakt voor een sociale ziektekostenverzekering voor wat wij toen
de loontrekkenden noemden. Behalve de economische crisis van de jaren dertig
vormde de maatschappelijke weerstand, in dit geval van de werkgevers, een
groot obstakel. Hieraan kwam eerst in 1941 een einde zonder dat er sprake
was van een hartelijke instemming. Soortgelijke weerstand, dan van deze en
dan van gene zijde, is ons jaren blijven achtervolgen.Het gaat dan ook niet aan om ons nog jarenlang niets van de breed gesignaleerde
financiële knelpunten voor met name de kleine zelfstandigen aan te trekken.
Het thans aan de orde zijnde wetsvoorstel wil voor de overwegend kleine zelfstandigen –
naar schatting 400.000 oftewel 240.000 plus 160.000 meeverzekerden –
de problemen nu oplossen. Ook de CDA-fractie realiseert zich dat dit voor
andere zelfstandigen minder gunstig kan uitpakken: naar schatting 120.000
oftewel 70.000 plus 50.000 meeverzekerden. Dat is uiteraard mede het gevolg
van de huidige systematiek met de ziekenfondsverzekering en de particuliere
ziektekostenverzekeringen naast elkaar. Binnen de verplichte ziekenfondsverzekering
worden goede en slechte risico's aangetroffen – er is immers sprake
van acceptatieplicht – en er wordt een premie naar draagkracht betaald.
Eenvoudig gezegd, verzekerden met lage inkomens betalen door de inkomensafhankelijke
premie minder; verzekerden met hogere inkomens tot aan een bepaalde loongrens
of de grens van een belastbaar inkomen van ƒ 41.200 betalen meer voor
hun ziekenfondsverzekering. Wij noemen dat de ingebouwde solidariteit, die
eveneens solidariteit van jong voor oud en van gezond voor ziek inhoudt. Het
betekent ook dat zelfstandigen met goede risico's bij het overgaan van de
particuliere naar de verplichte verzekering mogelijk meer moeten betalen.
Dat is dan hun solidariteitsbijdrage ten opzichte van andere zelfstandigen.
Hierop mogen zij worden aangesproken. Een relevante vraag is of
degenen met in de loop der jaren op onderdelen slechter geworden risico's
die zich eerder voor een breder verstrekkingenpakket hebben kunnen verzekeren,
terechte kritiek kunnen leveren. Een aanvullende verzekering voor speciale
zorg, bijvoorbeeld op het gebied van tandheelkunde of fysiotherapie, bij hun
huidige particuliere verzekeraar zit er vermoedelijk niet meer in vanwege
de medische selectie die dan zal worden toegepast. Is dit een reëel probleem?
Wat stelt de minister zich terzake voor? Overigens gaat de CDA-fractie er
vooralsnog van uit dat het tandheelkundig pakket in de ziekenfondsverzekering
sober maar toereikend is en dat fysiotherapeutische behandelingen op medische
indicatie ook binnen de ziekenfondsverzekering kunnen worden verlengd. Het wetsvoorstel kan ook met zich brengen dat zelfstandigen met hun gezinnen
van de verplichte ziekenfondsverzekering naar de particuliere verzekering
zullen moeten overstappen wanneer zij een belastbaar inkomen hebben van meer
dan ƒ 41.200, ook in combinatie van zelfstandige en loontrekkende.
Overigens geldt dit ook voor werknemers bij een overeenkomstige overschrijding
van de loongrens, straks de tijdelijke wijziging van de indexeringsmethodiek.
In ieder geval zal dit voor de zelfstandige geen jaarlijks gebeuren zijn.
Regelmatig pendelen tussen ziekenfonds en de particuliere verzekering wordt
beperkt door de middeling van het inkomen over drie jaar. Ook de CDA-fractie
heeft aanvankelijk haar visie gericht op een nog langere periode, maar zowel
de nadere toelichting in de diverse stukken als in de informatie van MKB-Nederland
en LTO-Nederland – beide organisaties zijn over dit en andere vraagstukken
door de minister geraadpleegd – brengt de CDA-fractie tot het standpunt
dat de nu getroffen voorziening vooreerst voldoende moet worden geacht. Dit
punt moet echter zeker bij de evaluatie worden betrokken. Als er sprake is
van een ongewenst effect, is het noodzakelijk hier eerder op terug te komen.
Hierbij speelt ook dat bij zelfstandigen meer dan bij werknemers het duiventileffect
kan ontstaan. Kan de minister duidelijk aangeven op welke wijze zij hiermee
denkt om te gaan? Voorzitter! De gedwongen uit de ziekenfondsverzekering
vertrekkende zelfstandigen kunnen evenals de werknemers vaak bij dezelfde
ziektekostenverzekeraars – of, zo men wil, elders – terecht. Hier
kan de problematiek van de uitsluiting opduiken omdat er geen sprake is van
een acceptatieplicht. Dit probleem speelt ook bij de werknemers, maar het
gaat steeds om groeperingen die een inkomen hebben dat de loongrens overstijgt
of een hoger inkomen dan het nu voorgestelde belastbaar inkomen. Voor beide
groeperingen resteert dan de standaardpakketpolis met eenzelfde verstrekkingenpakket
als in het ziekenfonds, maar met een in verhouding hoge premie. Dat erkennen
wij. Niettemin zullen de chronische patiënten op dezelfde basis verzekerd
kunnen zijn, ook de gehandicapte kinderen beneden een bepaalde leeftijd –
meestal 18 en soms 27 – die dan slechts de helft van de voor de hoofdverzekerde
verschuldigde premie moeten betalen. Ik krijg dit graag nog een keer klip
en klaar door de minister bevestigd. Kan de minister enig inzicht geven in
de gang van zaken tot dusverre rond de werknemers met deze problemen? Is er
sprake van onoverkomelijke problemen voor chronische patiënten en gehandicapten?
Is deze problematiek in beeld gebracht? Als dit niet nog is gebeurd, moet
dit alsnog gedaan worden. Het is verschrikkelijk jammer dat wij met betrekking
tot belangrijke wetten zoals de WAO en ook de onderhavige nog zo weinig greep
hebben op de materie. Het is de CDA-fractie opgevallen dat er veel
brieven binnenkomen over de medeverzekeringsregeling. Deze regeling is ook
behoorlijk complex. In ieder geval is duidelijk dat bij een zelfstandige eenverdiener
de partner en kinderen zonder meer zijn meeverzekerd. Dat juist deze groep
gebaat zal zijn met de verplichte verzekering spreekt de CDA-fractie zeer
aan. Bij een meewerkende echtgenote, die een feitelijke arbeidsbeloning ontvangt,
zal er bij aanvaarding van dit wetsontwerp een zelfstandig recht op de ziekenfondsverzekering
ontstaan. Ook voor deze categorie is er in dit opzicht geen probleem. Anders
ligt het bij de meewerkende echtgenote die geen arbeidsbeloning krijgt, maar
waar slechts sprake is van een fiscale meewerkaftrek ten gunste van de echtgenoot.
In dit geval is er geen sprake van een eigen recht op ziekenfondsverzekering
voor de meewerkende echtgenote, maar de suggestie – zo
menen wij althans – dat zij dan moeten overstappen naar een particuliere
verzekering, lijkt mij onjuist. Hierover komen vele telefoontjes binnen. Meewerkende
echtgenotes die onder deze categorie vallen, kunnen toch meeliften met hun
echtgenoot mits deze kostwinner is? Dat hebben wij toch goed begrepen?Overigens zit hier wel een klein addertje onder het gras, verband houdende
met de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Wie stelt namelijk vast of de
zelfstandige kostwinner is? Niet de belastingdienst. Deze stelt alleen de
hoogte van het belastbaar inkomen vast en deelt de consequenties hiervan aan
de zelfstandige mee: een verklaring/beschikking, waaruit blijkt dat betrokkene
verzekerd is ingevolge de Ziekenfondswet. Acht de minister het werkelijk binnen
de gestelde tijd haalbaar dat de zorgverzekeraars deze operatie, het vaststellen
van het kostwinnerschap, op verantwoorde wijze kunnen uitvoeren?Zou overigens zowel voor de medeverzekerden als de overige gevallen die
in het jaar 2000 ten onrechte staan ingeschreven, niet met een "hedenbeslissing"
kunnen worden volstaan? Dat wil zeggen: beëindiging van de inschrijving
in de – nabije – toekomst – dus op het moment dat dit door
de verzekeraars wordt geconstateerd en dat hoeft niet 1 januari te zijn –
en zonder schadevergoeding te vorderen wegens onrechtmatige inschrijving.
De situatie kan zo gecompliceerd zijn dat het voorstel niet goed overkomt
bij betrokkenen, ondanks alle voorlichting. Wellicht kan dit een uitweg bieden,
waarbij dan natuurlijk wel moet worden vastgesteld dat er geen sprake is van
"er een loopje mee nemen".Een ander probleem is of de zelfstandigen die niet voldoen aan de voorwaarden
voor de ziekenfondsverzekering, maar op een andere titel nog staan ingeschreven,
zich metterdaad zullen melden voor uitschrijving, zoals zij op grond van de
mededeling van de belastingdienst moeten doen. Dit speelt zeker, omdat nog
niet voorzien is in een uitwisseling van gegevens tussen belastingdienst en
zorgverzekeraars. Dat is trouwens een onmogelijkheid omdat de belastingdienst
niet kan weten bij welke zorgverzekeraar de zelfstandige is verzekerd. Een
pleidooi voor uitwisseling van deze gegevens met alle zorgverzekeraars zal
de minister bovendien van ons ook niet horen. De minister begrijpt wel om
welke redenen. Dit betekent echter wel dat de zorgverzekeraars zich bijzonder
actief zullen moeten betonen via de verplichte wettelijke controles en eventueel
ook via gerichte controles. De wetgever kan nauwelijks verwachten dat een
en ander binnen de nog beschikbare tijd mogelijk zal zijn. Het risico is dan
ook reëel aanwezig dat er na 1 januari 2000 ook uit dien hoofde ziekenfondsverzekerden
zullen zijn die rechtens niet thuishoren in de ziekenfondsverzekering, in
feite dus onverzekerd zijn, maar ook geen standaardpakket- of maatschappijpolis
hebben afgesloten. Wat stelt de minister zich terzake voor?Intussen hebben ons uiteraard ook vele technische vragen bereikt, die
op ongerustheid over de komende situatie zijn gestoeld. Vanzelfsprekend gaat
de CDA-fractie ervan uit dat de voorlichting uiterst zorgvuldig zal plaatsvinden,
opdat uiteindelijk zoveel mogelijk betrokkenen – 100% waterdicht zal
dat niet zijn – exact op de hoogte zijn van wat hen te wachten staat.
Daarmee zijn echter niet alle problemen rond de invoering van deze wet opgelost.
Voor diegenen voor wie het wetsvoorstel een zegen is, omdat zij een aan hun
inkomen gerelateerde premie gaan betalen en derhalve een voor hen veel te
dure verzekering kunnen verlaten, ontstaan er geen problemen, ook niet als
ze nu onverzekerd rondlopen. Zij zullen zich haasten om zich aan te melden.
Omgekeerd zal dit veel minder het geval zijn. Het risico van onverzekerd zijn
van een toenemend aantal kleine zelfstandigen nemen wij met dit voorstel weg;
het is zaak ervoor te zorgen dat niet een omgekeerde beweging op gang komt.
Dat is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat betekent derhalve voor
gerechtvaardigde bezwaren een zo goed mogelijke oplossing zoeken, maar ook
zorgen voor sluitende wetgeving. Daartoe dagen wij de minister met onze vragen
uit.Mijnheer de voorzitter! Het kabinet beschouwt het als een principiële
keuze om niet uit te gaan van de winst uit onderneming als grondslag voor
de verzekeringsplicht, maar van het belastbaar inkomen. Op zich behoeft er
geen bezwaar te bestaan tegen het volgen van de aanbeveling van de commissie-Derksen
om bij alle inkomensafhankelijke regelingen uit te gaan van het belastbaar
inkomen. Hier gaat het echter niet om een inkomensafhankelijke regeling, maar
om een sociaal verzekeringssysteem met een premie naar draagkracht. De premie
is weliswaar gerelateerd aan het inkomen binnen grenzen, maar dat is wel principieel
een geheel andere zaak. Dit verplicht ons eens temeer tot het zo zuiver mogelijk
vaststellen van het belastbaar inkomen in relatie tot het vaststellen van
de inkomensgrens voor de loontrekkenden. Anders wordt er voor deze laatste
categorie een vorm van rechtsongelijkheid geschapen. Ook na de uiteenzetting
van de minister houden wij onze twijfels, mede gelet op de veelheid van reacties.
Bovendien is naar de mening van de CDA-fractie nog steeds onvoldoende ingegaan
op de kritiek van de Raad van State, die het bezwaarlijk acht dat de wettelijke
verzekeringsgrondslag voor zelfstandigen meer zal verschillen met die van
loontrekkenden dan uit de aard der zaak noodzakelijk is. De Raad van State
geeft ook aan waarin dit zit, namelijk dat zelfstandigen meer aftrekposten
in rekening kunnen brengen dan loontrekkenden.In het commentaar op het advies van de Raad van State wordt door het kabinet
op dit laatste argument niet ingegaan, maar wordt slechts het invoeren van
een derde inkomensbegrip – de winst uit onderneming – naast het
vanouds gehanteerde loonbegrip voor werknemers en het belastbaar inkomen voor
bejaarden, als argument voor afwijzing gebruikt. In antwoord op onze desbetreffende
vraag wordt gesteld dat rekening is gehouden met de doorgaans door zelfstandigen
genoten aftrekposten. Kan de minister zich voorstellen dat dit antwoord nog
te veel ruimte laat ook voor de veronderstelling dat er sprake is van ongelijke
behandeling binnen de kring van zelfstandigen zelf, maar ook in vergelijking
met de werknemers? Er kan toch immers sprake zijn van een aanzienlijke bandbreedte?
Daarom nogmaals de vraag om meer concreet in te gaan op de kritiek van de
Raad van State en hierbij ook de zelfstandigenaftrek te betrekken.De CDA-fractie vindt het in dit kader overigens verstandig, dat niet gekozen
is voor premieverhoging uit dezen hoofde, maar voor een verhoging
van de rijksbijdrage uit de algemene kas. Hiermede wordt aangesloten bij een
suggestie van de vakbeweging, maar wordt evenzeer de werkgeversorganisatie
VNO/NCW enige wind uit de zeilen genomen. Dat laat onverlet dat de CDA-fractie
wel de wenkbrauwen heeft gefronst bij het lezen van de volgende zinsnede in
een desbetreffend persbericht van VNO/NCW: "Ongewijzigde invoering van het
wetsvoorstel dwingt werkgevers niet alleen bij te dragen in de ziekenfondspremie
voor hun werknemers, maar tevens in de premielasten van verzekerden met wie
zij geen enkele relatie hebben." Deze stellingname getuigt van weinig begrip
onder ondernemers.De leden van de CDA-fractie hebben ook de onderbouwing voor de compenserende
uitstroom van verzekerde werknemers naar de particuliere verzekering op grond
van de instroom van vele zelfstandigen – anders dan een politiek compromis –
node gemist. In de nota naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer
wordt aanvullend nog opgemerkt dat de markt van ziektekostenverzekeringen
niet is gebaat bij grote schokken. De CDA-fractie vond en vindt dit een gezocht
argument – op mijn vraag hiernaar is niet ingegaan – gelet op
de omvang van de verschuiving. Naar schatting 280.000 verzekerden, inclusief
medeverzekerden, die per saldo instromen en dan ook uitstromen op bijna 10
miljoen verzekerden kan toch nooit als een grote schok worden ervaren? Blijft
over het politiek compromis, maar dat moet dan duidelijk zijn.Hiervoor wordt nu een ingewikkelde operatie opgezet met een tijdelijke
wijziging van de methodiek van de loongrensindexering. Een telmechanisme zal
moeten uitwijzen wanneer het evenwicht weer is bereikt, waarna weer zal worden
overgegaan op de normale loongrensindexering. Hoe bedenkt men het! De minister
verwacht dat dit al weer in het jaar 2001 het geval zal zijn.Het antwoord van de minister over een eventueel lagere premiegrens dan
het belastbaar inkomen van ƒ 41.200 heeft ons vervolgens toch teleurgesteld.
De mogelijkheid om de premiegrens onder de inkomensgrens vast te stellen ligt
toch in de systematiek van de Ziekenfondswet besloten en wordt toch ook steeds
toegepast? Waarom wordt deze mogelijkheid dan ook hier niet toegepast? Zowel
MKB Nederland als LTO Nederland hebben hierop aangedrongen, terwijl ook de
toenmalige Ziekenfondsraad hiervoor aandacht heeft gevraagd. De CDA-fractie
stelt in ieder geval een duidelijke uiteenzetting op dit punt op prijs.In de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer wordt nog
eens nader ingegaan op twee WAZ-categorieën die voorlopig niet onder
de ziekenfondsverzekering zullen worden gebracht. Bij categorie één
behoren dan ook de pedicure, de schoonheidsspecialist of de kapster die een
beperkt aantal uren per week hun praktijk voor eigen rekening uitoefenen.
In de praktijk rijzen hierover toch veel vragen. Voorzover deze groep particulier
verzekerd is, veelal meeverzekerd met de echtgenoot, zal er toch geen sprake
behoeven te zijn van overgang naar de verplichte ziekenfondsverzekering? Ook
in ander opzicht valt dit beslist niet aan te bevelen, omdat hiermee een groep
die verhoudingsgewijs zeer geringe premies betaalt, het volledige verstrekkingenpakket
ter beschikking krijgt. Ik dacht dat wij dat juist gezamenlijk aan het bestrijden
waren. Het zal wel noodzakelijk zijn dat aan deze categorie bijzondere aandacht
wordt gegeven in de voorlichtingscampagne. Is dit tot op heden aan de aandacht
ontsnapt?De minister is aanmerkelijk positiever over de bruikbaarheid van het ondernemersbegrip
uit de WAZ voor de uitvoering van de Ziekenfondswet dan praktijkgeluiden ons
bevestigen. Mogen wij aannemen dat ook deze ontwikkelingen nauwlettend zullen
worden gevolgd? In ieder geval mag de CDA-fractie er toch wel van uitgaan
dat bij het komende belastingplan in het blijkbaar voldoende uitgekristalliseerde
ondernemersbegrip geen wijziging meer zal worden aangebracht. Over de aansluiting
bestaat nog veel onduidelijkheid, die de minister op z'n minst moet proberen
weg te nemen. In de nieuwe Wet op de inkomstenbelasting 2001 zullen de in
de Ziekenfondswet gehanteerde inkomensbegrippen immers niet meer als zodanig
voorkomen. De minister stelt hiertegenover dat de thans genoemde bedragen
zo zullen worden aangepast dat er geen wijziging optreedt in de groepen verzekerden.
Kan dit metterdaad voor de volle 100%, misschien een enkele uitzondering daargelaten,
worden gegarandeerd? Zal de voorbereiding van het hiervoor separaat noodzakelijke
wetgevingstraject zo tijdig zijn afgerond dat dit metterdaad parallel kan
lopen met de invoering van de nieuwe Wet op de inkomstenbelasting? Dat wordt
her en der sterk betwijfeld, maar daarom scharniert toch juist de noodzaak
van de snelle invoering per 1 januari 2000? Wanneer dat niet rondloopt, is
het toch een voor de hand liggende zaak om het jaar 2001 te nemen en dit soort
problemen tegelijkertijd op te lossen? Alle voorbereidingen kunnen doorgaan.Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie steunt het voornemen om voor zelfstandigen
een oplossing te bewerkstelligen voor de grote financiële knelpunten
inzake hun ziektekosten. Niettemin gaat het om een uitermate complexe materie.
Het is onze plicht om tevens voor hierdoor weer opduikende problemen een oplossing
te vinden. Een al toegezegde evaluatie zal naar onze mening ook gepaard moeten
gaan met tussentijdse aanpassingen waar noodzakelijk. Daarom zijn wij ook
overtuigd geraakt, bijvoorbeeld op een punt, van het nut van de ministeriële
regeling bij deze ingewikkelde problematiek in plaats van vastlegging van
termijnen in de wet zelf.De CDA-fractie gaat ervan uit dat de minister bereid zal zijn tussentijds
alle noodzakelijke informatie ook aan deze Kamer te doen toekomen. Verder
wachten wij vol belangstelling een noodzakelijke, verhelderende beantwoording
op een aantal punten af. Dat is noodzakelijk om tot rechtmatige, uitvoerbare
en handhaafbare wetgeving te komen.In tweede termijn zal de eindafweging volgen.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik zal niet alleen namens de SGP-fractie, maar
ook namens de fractie van RPF en GPV het woord voeren.Het stelsel van ziektekostenverzekering is al jaren toe aan een grondige
herziening. Het compartimentensysteem – een solidaire regeling voor
de onverzekerbare risico's, met daarnaast het ziekenfonds voor
de lagere inkomens en de particuliere verzekering voor de hogere inkomens –
houdt al jaren stand, maar op het stelsel zijn diverse littekens te zien.
In de loop der jaren zijn immers nogal wat reparaties uitgevoerd, soms succesvol
en soms minder succesvol. Naar de mening van onze fracties wordt door al die
diverse ingrepen in het stelsel de zo noodzakelijke brede discussie over het
stelsel alsmaar vooruitgeschoven.In het verleden was er voor minder draagkrachtige zelfstandigen de vrijwillige
ziekenfondsverzekering. Nadat die was afgeschaft en de Wet op de toegang tot
ziektekostenverzekeringen werd ingevoerd, waren de zelfstandigen aangewezen
op particuliere ziektekostenverzekeraars. Voor een aantal van hen bestaat
op grond van de WTZ recht op een standaardpakketpolis. In het regeerakkoord
is afgesproken dat zelfstandigen op basis van onderzoeken en op basis van
het individueel belastbaar inkomen toegang krijgen tot de ziekenfondsverzekering.
Dat is dus weer een reparatie van het stelsel, waarbij bij voorbaat kan worden
ingeschat dat de uitvoering de nodige problemen zal geven; dan formuleren
wij het nog voorzichtig. Als wij het goed zien, wordt de ziekenfondsverzekering
bij aanneming van dit wetsvoorstel omgevormd van een werknemersverzekering
in een volksverzekering. Dat is toch een fundamentele wijziging? Biedt dit
ook perspectieven voor andere categorieën burgers als zij qua inkomen
op de zieken- fondsverzekering zijn aangewezen, maar daar niet in zijn ondergebracht?
Zou de minister hier in haar beantwoording positieve dingen over willen zeggen?Voor het definiëren van de groep zelfstandigen is aansluiting gezocht
bij de kring van verzekerden van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering
zelfstandigen (WAZ). Uit de definitie van de WAZ blijkt dat een zelfstandige
globaal een persoon is die jonger is dan 65 jaar en die winst uit onderneming
geniet. Met die definitie kan de rijksbelastingdienst uit de voeten, omdat
zelfstandigen als zodanig daar bekend zijn, maar kunnen hierover geen misverstanden
ontstaan omdat met betrekking tot ondernemers ook andere definities worden
gehanteerd? Wij vragen de minister om daarop in te gaan. Het is
mogelijk dat een zelfstandige ondernemer naast inkomsten uit een eigen bedrijf
andere inkomsten heeft die een grond voor ziekenfondsverzekering vormen. Dit
kan loon zijn uit een dienstbetrekking of een uitkering. Als wij het goed
hebben begrepen, is bij samenloop met andere verzekeringsgronden doorslaggevend
of de betrokkene al dan niet voldoet aan de voorwaarden voor ziekenfondsverzekering
als zelfstandige ondernemer. Wij vragen ons echter af of een zelfstandig ondernemer
die in verband met loongrensoverschrijding niet ziekenfondsverzekerd is op
grond van een dienstbetrekking, maar wel voldoet aan de voorwaarden voor ziekenfondsverzekering
als zelfstandig ondernemer, kan worden ingeschreven. Omdat nu al uit de in
de maak zijnde informatie blijkt dat daarover misverstanden dreigen te ontstaan,
krijgen wij op die vraag heel graag een helder antwoord van de minister. Voor de ziekenfondsen, al dan niet met een aanvullend pakket voor deze
doelgroep, is het een normale procedure van inschrijving van nieuwe verzekerden,
zij het dat de hoeveelheid aanmeldingen binnen een kort tijdsbestek wel extra
problemen kan geven; dat is echter oplosbaar. Voor de belastingdienst is de
gehele operatie veel omvangrijker. Kan de garantie worden gegeven dat een
en ander geen problemen veroorzaakt die nadelig zijn voor de betrokkenen?Mijnheer de voorzitter! Ik wil nogmaals aandacht vragen voor het probleem
van de sterke inkomensfluctuaties die zich in sommige sectoren voordoen, en
dan vooral in de agrarische sector. De LTO heeft niet voor niets om een middeling
van de inkomens over drie jaar gevraagd. Hieraan wordt tegemoet gekomen. Ik
meen echter aan de hand van de cijfers van het LEI te hebben laten zien dat
in sommige onderdelen van deze sector een dergelijke middeling onvoldoende
soelaas biedt om te voorkomen dat vrij grote aantallen van deze zelfstandigen
van tijd tot tijd worden gedwongen te wisselen van particuliere verzekering
naar ziekenfonds of andersom. Dit met alle gevolgen van dien voor de betrokkenen
en voor de betreffende instellingen. Ik denk dan vooral aan de toch al veel
geplaagde varkens- en pluimveehouderij met in totaal zo'n 10.000 tot 15.000
ondernemers. Deze situatie zal zich voordoen en is ongewenst, zo vinden onze
fracties. De vraag is dan wat er aan dit probleem kan worden gedaan.Wij hebben er in de schriftelijke behandeling op aangedrongen een vijfjaarlijkse
middeling toe te passen. De minister stelt in de nota naar aanleiding van
het verslag dat uit gegevens van de belastingdienst blijkt dat een middeling
over vijf jaar slechts voor een van de vijftien agrarische branches effect
zou hebben. Dat vinden wij een interessante reactie. In de eerste plaats wekt
de minister de indruk dat ongeveer bekend is voor hoeveel agrarische zelfstandigen
het door ons gesignaleerde probleem zich kan voordoen. Is dat inderdaad bekend,
zo vragen wij, en om hoeveel gevallen kan het gaan. In de tweede plaats: mag
ik uit de reactie afleiden dat de minister het door onze fracties gesignaleerde
probleem erkent en dat ze bereid is – als dat er nog veel zijn –
hier op een of andere manier wat aan te doen?Mijnheer de voorzitter! Wij hebben er met instemming kennis van genomen
dat principieel bezwaarden niet verplicht worden tot deelname. Wij wachten
het antwoord van de minister met belangstelling af.Mevrouw Swenker (VVD):Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie acht het op zich een goede zaak
dat een zelfstandige met een laag inkomen zich voor een betaalbare premie
tegen ziektekosten zou kunnen gaan verzekeren. Maar tegelijkertijd moet worden
vastgesteld dat de Ziekenfondswet door deze maatregel steeds meer afglijdt
van zijn oorspronkelijke karakter, te weten een werknemersverzekering. Het
is een lappendeken aan het worden, want een deel van de 65-plussers zit er
al in en nu zal een deel van de zelfstandigen – namelijk alleen diegenen
die onder de WAZ vallen – toegang krijgen. De indruk wordt steeds sterker
dat als er ergens in het ziektekostenstelsel een schrijnende situatie wordt
vastgesteld, de Ziekenfondswet dan maar van toepassing moet worden verklaard
om hieraan een einde te maken. Dit gebeurt dan op redelijke ad-hocbasis en
soms toch tamelijk pragmatisch.Dit klemt temeer omdat de VVD-fractie zich afvraagt of de prijs van deze
overgang naar de Ziekenfondswet voor sommige groepen niet te
hoog is. Het betreft dan letterlijk de prijs die zij betalen. Berekend is –
zo blijkt uit de stukken – dat er toch een vrij grote groep zelfstandigen
is die grote negatieve inkomenseffecten zullen ondervinden, aangezien zij
meer premie zullen moeten afdragen in het kader van de Ziekenfondswet. Uit
de memorie van antwoord blijkt dat het aantal zelfstandigen met een negatief
inkomenseffect ongeveer 65.000 bedraagt van de per saldo 280.000 personen
die onder de werkingssfeer komen van de Ziekenfondswet. Kortom, het gaat om
bijna een kwart van het totaal.Er is nog meer, voorzitter. Sommige groepen lopen het risico dat zij teruggaan
in omvang van het verzekerd pakket. Immers, veel particulier verzekerden hebben
een ziektekostenpolis waarin een veel ruimer pakket aan vergoedingen is vastgelegd
dan in het ziekenfondswetpakket het geval is. In feite hebben zij een polis
waarin veel aanvullende zaken zijn verzekerd. Ik denk hierbij aan tandheelkundige
hulp, fysiotherapie, hulpmiddelen, klassenverzekering in ziekenhuizen enz.
Voor sommige groepen is het zeer ongewis of zij zich bij de overgang naar
het ziekenfonds aanvullend kunnen verzekeren. De ziekenfondsen kennen immers
geen acceptatieplicht voor aanvullende verzekeringen en mogen deze weigeren
c.q. selectie toepassen. Het is dan ook niet uitgesloten dat sommigen een
zodanig medisch verleden hebben – men denke aan een chronische ziekte –
dat zij geen toegang tot aanvullende verzekering krijgen terwijl ze wél
meer kosten hebben. Indien zorgverzekeraars niet ruimhartig deze groep zelfstandigen
toelaten tot aanvullende verzekeringen, zullen er in de toekomst groepen zijn
die én meer premie gaan betalen én met een kleiner pakket te
maken krijgen zodat zij meer zaken zelf moeten gaan betalen.Stel nu eens dat het de desbetreffende ondernemer goed gaat zodat zijn
belastinginkomen na enige tijd weer boven de ziekenfondsgrens komt. In dat
geval zal hij zich weer particulier moeten gaan verzekeren. Mijn fractie vraagt
zich af of deze verzekerde dan weer een passende particuliere verzekering
tegen een gangbare premie kan krijgen. Veel ziektekostenverzekeraars hanteren
de regel dat zij werknemers bij loongrensoverstijging accepteren, maar zij
zijn daartoe niet verplicht. Sterker nog, mij is van een aantal zelfstandigen
bekend dat zij inmiddels van hun particuliere verzekeraar te horen hebben
gekregen dat zij alleen op dezelfde condities als verzekerde worden geaccepteerd
wanneer zij niet weggaan. Wat bedoel ik hiermee? Zij moeten hun polis aanhouden
tegen een zogeheten sluimerpremie van 25%. Die sluimerpremie betaalt men dus
terwijl men niets krijgt. Betrokkenen hebben mij verteld, dit te zullen doen
als zij verplicht onder de werkingssfeer van het ziekenfonds komen, dit alleen
om te voorkomen dat, wanneer zij in een latere fase weer naar de particuliere
markt terug moeten gaan, zij een WTZ-polis aangeboden krijgen. Een dergelijke
polis is vergelijkbaar met het ziekenfondspakket – dat wil zeggen dat
er geen aanvullende vergoedingen zijn – terwijl de premie overeenkomt
met zo ongeveer de hoogste premie op de particuliere markt, tegen ƒ
300 per persoon per maand. Kortom, dan komt men van de regen in de drup terwijl
betrokkene geen vrije keuze heeft gehad.Voorzitter! De fractie van de VVD vraagt zich af of betrokkenen toch niet
bij de eerste toegang tot de ziekenfondsverzekering eenmaal de keuze hadden
moeten kunnen maken om particulier verzekerd te blijven. Kiezen zij voor het
ziekenfonds, dan dienen zij de spelregels te accepteren die bij de Ziekenfondswet
gelden. Kiezen zij ervoor, particulier verzekerd te blijven, dan is dat blijvend
zolang zij zelfstandig werkzaam zijn.Tijdens de schriftelijke behandeling is al verwezen naar de 65-plussers.
De minister stelde naar aanleiding daarvan dat het accepteren van eenzelfde
regeling voor 65-minners, bijvoorbeeld de groep waarover ik zojuist sprak,
een systeemwijziging zou inhouden. Als argument voert de minister aan dat
voor 65-plussers indertijd een uitzondering is gemaakt omdat zij niet tot
de oorspronkelijke doelgroep van de Ziekenfondswet behoorden. Voorts zou,
volgens de minister, bij vrije keuze zelfselectie optreden, in die zin dat
alleen slechte risico's zouden overgaan, waardoor de solidariteit in het geding
zou komen; hierdoor zou het fundament van de ziekenfondsverzekering worden
weggehaald.Voorzitter! Naar de mening van mijn fractie komt de solidariteit bij deze
regeling helemaal niet in de knel. Enerzijds betreft het hier een aparte doelgroep
en een apart te beoordelen situatie, te weten de kleine zelfstandige voor
wie de Ziekenfondswet toch nooit bedoeld is geweest. In het kader van deze
wetswijziging zijn separaat door het ministerie de kosten en de premieopbrengsten
berekend om na te gaan of er een budgettair tekort zou ontstaan, met als gevolg
dat een extra rijksbijdrage van 400 mln. nodig zou zijn. Bij een eenmalige
"opting in"-regeling zouden die zelfde berekeningen ook gemaakt kunnen en
moeten worden. Anderzijds is er sprake van een gelijktijdige uitstroom van
werknemers aan de bovenkant van de loongrens door de aanpassing van de index.
Indien er derhalve minder zelfstandigen zouden instromen omdat zij er de voorkeur
aan geven, particulier verzekerd te blijven, dan zou dit tegelijkertijd betekenen
dat er minder werknemers aan de bovenkant behoeven uit te stromen, zodat de
solidariteit volstrekt in stand zou blijven.Maar het zijn ook zelfs niet altijd "de slechte risico's" die overgaan
naar het ziekenfonds. Ik weet dat er mensen zijn met een ongunstig medisch
verleden die zien aankomen dat zij moeten overgaan naar het ziekenfonds, maar
die verwachten dat zij zich, zeker als het nieuwe belastingplan wordt ingevoerd,
na korte tijd weer particulier zullen moeten verzekeren. Zij zien de periode
waarin zij via het ziekenfonds verzekerd zijn, eigenlijk meer als een intermezzo
met veel risico's en onzekerheden nadien. En dus blijven zij die "sluimerpremies"
betalen.Ook de verwijzing naar de vrijwillige verzekering, die in het midden van
de jaren tachtig is opgeheven, gaat naar onze mening niet op, omdat die nu
juist bedoeld was voor de zelfstandigen. De huidige Ziekenfondswet vindt zijn
draagkracht in de werknemers die erin deelnemen.Kortom, mijnheer de voorzitter, de fractie van de VVD is niet overtuigd
door het argument van de minister dat een eenmalige opting in ten koste zou
gaan van zaken als solidariteit en zelfselectie, ofte wel dat
het fundament van de Ziekenfondswet zou worden aangetast. Wij vernemen dan
ook graag een reactie van de minister op de door ons aangevoerde argumenten.
Het moge ook duidelijk zijn dat onze fractie haar dringend verzoekt, zelfstandigen
bij de invoering van deze wet éénmaal de vrijheid te geven om
te besluiten, particulier verzekerd te blijven.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De minister zal ongetwijfeld nog op de opmerkingen
van mevrouw Swenker reageren, maar ik vroeg mij wel af, wat er nu eenmalig
aan die keuzevrijheid is, omdat er ieder jaar opnieuw zelfstandige ondernemers
bij kunnen komen.Ik begin met een heel optimistisch, positief betoog, waarna ik helaas
op een aantal problemen kom. Het opnemen van kleine zelfstandigen in het ziekenfonds
heeft in principe de volle steun van mijn fractie, want er is geen enkele
goede reden te bedenken om al degenen die beschikken over een bescheiden inkomen,
niet in een collectieve, solidaire regeling te beschermen tegen de kosten
van ziekte. Mevrouw Van Leeuwen wees al op Talma, Kuyper en Aalberse, ik zou
ook nog willen wijzen op Treub en ik verwijs ook nog naar het rapport van
de commissie-Van Rijn uit 1945, die in navolging van de staatscommissie-Van
Bruggen een dergelijke uitbreiding al adviseerde. Toen al werd er echter op
gewezen dat personen die voor eigen rekening werken, veelal door de aard van
die werkzaamheden een ongeregeld inkomen hebben, wat een verzeke- ringsplicht
binnen de sociale zeker- heid bemoeilijkt.Vanuit deze invalshoek verheugt het onze fractie dat het kabinet meent,
nu zo ver te zijn met een oplossing voor dit probleem dat een dergelijke uitbreiding
vorm kan krijgen, want het toenemende aantal onverzekerden in onze samenleving
is natuurlijk ook ons een zorg. Als dit wetsvoorstel ertoe zal leiden dat
dit probleem werkelijk verkleind wordt, is dat in ieder geval heel goed. De
toezegging van de minister dat zij nu zal gaan werken aan een verdere uitbreiding,
namelijk het ook in het ziekenfonds onderbrengen van de beroepsbeoefenaren,
vinden wij ook positief. Ik wijs ook op vrouwen met alleen alimentatie en
op de mensen onder de 65 jaar met een periodieke uitkering krachtens de Wet
uitkering burgeroorlogsslachtoffers, die tot mijn verbazing ook wel eens onverzekerd
zijn. Deze mensen zou ik onder voorwaarden ook in het ziekenfonds willen zien,
en deze wet valt zelfs rechtstreeks onder deze minister.Ook heel positief vinden wij het dat het kabinet de kosten van het ziekenfonds
niet heeft afgewenteld op de bestaande groep ziekenfondsverzekerden, wat een
soort solidariteit in beperkte kring zou zijn, maar ze heeft omgeslagen over
de gehele bevolking door vanuit de algemene middelen een bijdrage in de ziekenfondskas
te storten. Maar... Er komt nu inderdaad een "maar". Anders had ik niet meer
spreektijd nodig gehad en mijn betoog kunnen afronden met de opmerking dat
mijn fractie dit wetsvoorstel met zeer groot genoegen zou ondersteunen. Helaas
zien wij problemen. Ik hoop dan ook werkelijk dat de minister in dit debat
in staat is om mijn fractie te overtuigen van de juistheid om deze wet met
deze uitwerking op dit moment aan te nemen.Onze problemen hebben te maken met zowel de inhoud van de wet als de uitvoering
van de regelgeving. Er is nog maar net twee maanden de tijd om de wet te implementeren!
Ik kom nu te spreken over de problemen en de pijnpunten.Het wetsvoorstel heeft gevolgen voor grote groepen burgers. Zo zullen
ongeveer 400.000 burgers het ziekenfonds in stromen; een kleinere groep zal
reeds op 1 januari aanstaande, dus over ruim twee maanden, het ziekenfonds
moeten verlaten, zonder dat zij dit hebben kunnen voorzien. In de nabije toekomst
(over ruim een jaar) zal de uitstroom uit het ziekenfonds door een andere
indexatie van de loongrens wat groter zijn dan gebruikelijk.Om met dit laatste te beginnen: wij zijn geen liefhebber van het getalsmatig
evenwicht, zoals ik al eerder heb uiteengezet, maar wij hebben er verhoudingsgewijs
niet al te veel moeite mee, gezien de wijze waarop het vorm heeft gekregen.
De indexatie conform het prijsindexcijfer zal gedurende een beperkte periode
een iets grotere uitstroom hebben, maar de grens blijft stijgen. Dat zal dus
geen grote schokeffecten hebben.Onze grotere problemen liggen eigenlijk op drie terreinen.1. Al degenen die nu verplicht verzekerd zijn, maar in een zodanige inkomenspositie
verkeren dat de kans groot is dat zij op korte termijn het ziekenfonds weer
moeten verlaten of als "knipperbol" regelmatig van verzekeringsvorm moeten
wisselen.2. Degenen die op grond van loon of uitkering verplicht verzekerd waren
en dat nog zouden zijn, als zij aanvullende inkomsten van eenzelfde hoogte
zouden genieten uit een andere arbeidsovereenkomst, maar nu, omdat zij dat
inkomen genieten of een deel van hun tijd als zelfstandig ondernemer werken,
geconfronteerd worden met een tweede voorliggende inkomensgrens. Dit zou een
groep betreffen van ongeveer 25.000 die, onder de loongrens vallend, een belastbaar
inkomen genieten boven de ƒ 41.200. 3. Wat meer principieel
hebben wij een probleem met het hanteren van twee inkomensgrenzen voor één
verplichte verzekering, die absoluut ongelijkwaardig zijn en waarmee burgers
in voorkomende gevallen dus gelijktijdig kunnen worden geconfronteerd. Ik ga hier verder op in. Niet iedereen die verplicht verzekerd raakt,
is daarmee even gelukkig. Dat is ook zo voor loontrekkenden. Een gehuwde man
schreef ons dat zijn vrouw met haar bedrijfje slechts ƒ 1000 à ƒ
2000 per jaar verdiende en nu in het ziekenfonds zou moeten, terwijl zij thans
via hem was meeverzekerd in een bedrijvencontract. Als ik het goed begrijp,
zit zijn lieve vrouw met een premie van ruim 7% voor slechts ƒ 150
per jaar in het ziekenfonds! Ik vind het misschien wel goedkoop; ik zie het
probleem dus niet, tenzij het in Nederland niet is toegestaan dat men naast
het ziekenfonds op eigen kosten particulier verzekerd blijft. Ik vraag dit
maar, omdat dit in Amerika expliciet verboden is. Daar mogen verzekeraars
mensen die van rechtswege verzekerd zijn, niet dergelijke contracten aanbieden.
Ik dacht dat men in Nederland dubbel verzekerd mocht zijn, dus naast een ziekenfondsverzekering
een andere verzekering, als men dat maar zelf betaalt. Ik zou het niet adviseren,
maar het blijkt mogelijk te zijn.Wezenlijker achten wij de toekomstige problemen voor mensen die
dit jaar in het ziekenfonds moeten en enige jaren daarna er weer uit, dan
misschien er een keer weer in en vervolgens er weer uit. Zij kunnen dan, zo
is het antwoord, altijd in de standaardpakketpolis terecht. Maar hun huidige
particuliere verzekering kan aanmerkelijk gunstiger zijn. Kan de minister
eraan meewerken dat men in een dergelijke situatie een soort sluimerende privé-polis
kan behouden voor een gereduceerd bedrag, natuurlijk op eigen kosten, opdat
men desgewenst de eventuele extra's van de privé-polis kan behouden,
zoals fysiotherapie, tandheelkunde en wellicht klassenverzekering, hoewel
je daar niets aan hebt, omdat er in de ziekenhuizen niet mee wordt gewerkt,
maar toch? Het bleek mij uit de praktijk dat dergelijke regelingen in het
verleden tot de mogelijkheden behoorden, bijvoorbeeld wanneer een zelfstandige
die op grond van een heel klein baantje in het ziekenfonds moest, zijn particuliere
verzekering wilde voortzetten. Dan kon er een soort contract doorlopen. Als
dat nog kan, zal dat een stuk schelen. Ik vraag dit met enige nadruk, omdat
leden in mijn fractie dit heel belangrijk vinden. Dit speelt ook een rol bij
de uiteindelijke afweging van hun stemgedrag.Voorzitter: BoorsmaMevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Ik kom over de ouderen te spreken. Ik wil graag een heldere
bevestiging dat, zo ik heb begrepen, de referte-eis van het "blijf zitten
waar je zit"-criterium vervalt. Het zou inderdaad wat absurd zijn, als je
op grond van deze wet verplicht bent om op je 63ste het ziekenfonds in te
stappen om er vervolgens vanwege de referte-eis op je 65ste weer uitgeknikkerd
te worden. Je kunt dan immers niet aan de referte-eis voldoen. Vervalt de
referte-eis vanaf zestig jaar of zo?Een ander probleem dat mijn fractie zwaar op de maag ligt, is dat van
de werknemer/uitkeringsgerechtigde die een beperkt aantal uren als zelfstandige
werkzaam is. Het wetsvoorstel besteedt wel aandacht aan zelfstandigen die
een klein baantje bij de groenteboer hebben om goedkoop verzekerd te kunnen
zijn. Ik neem nu het voorbeeld van een WAO'er die tracht weer aan de betaalde
arbeid deel te nemen door als zelfstandige werkzaam te zijn. Vanuit de sociale
zekerheid worden dergelijke initiatieven gestimuleerd. Het inkomen uit eigen
bedrijf is nog zeer beperkt, zelfs onvoldoende voor de bedrijfsvereniging
om tot herschatting over te gaan. Bovendien wordt er in de sociale zekerheid
een andere definitie van zelfstandige gebruikt; dit kan zich dus makkelijk
voordoen. De goede man heeft een huurhuis, zijn echtgenote woont bij hem in,
er zijn geen alimentatieaftrekposten, er is wel enig inkomen uit spaargeld
en het belastbaar inkomen is ƒ 41.200 of wat hoger. Dan moet hij het
ziekenfonds verlaten. Dat wordt een heel dure standaardpakketpolis, want hij
is al WAO'er. Ik ben bang dat dit kan leiden tot een nieuwe situatie van onverzekerd
zijn. Ik vraag mij of af het in voorkomende gevallen direct moeten verlaten
van het ziekenfonds erg behulpzaam is voor de stimulans vanuit de sociale
zekerheid om mensen, al is het maar parttime, als zelfstandige werkzaam te
laten zijn.Eigenlijk vloeien deze problemen voort uit het hanteren van twee ongelijke
inkomensgrenzen. Voor loontrekkenden en uitkeringsgerechtigden speelt uitsluitend
het brutoloon of de bruto-uitkering mee. Inkomen uit vermogen speelt geen
rol en aftrekposten, die ook hun draagkracht beïnvloeden, blijven buiten
beschouwing. Voor iedere op grond van deze wet als zelfstandige verzekerde
geldt een ander inkomensbegrip waarop eerst moet worden getoetst. Niet alleen
het inkomen uit de onderneming speelt een rol, maar ook inkomensbestanddelen
zoals alimentatie, hypotheekrenteaftrek, giften, WAZ-premie en inkomen uit
vermogen. De onderbouwing van de keuze voor het belastbaar inkomen is uiterst
summier. Omdat hiermee de draagkracht het best wordt weergegeven, geldt dit
als criterium voor allerlei inkomensafhankelijke regelingen en subsidies.
Als het de draagkracht beter weergeeft, waarom wordt het dan uitsluitend voor
zelfstandigen gehanteerd? Is het de bedoeling, het belastbaar inkomen op termijn
voor iedereen te hanteren als criterium voor het ziekenfonds?Het hanteren van twee verschillende inkomensbegrippen kan op gespannen
voet staan met het gelijkheidsbeginsel. Een zelfstandige met een behoorlijke
winst en diverse aftrekposten mag in het ziekenfonds; eventueel verhoogt hij
zijn hypotheeklening om in het ziekenfonds te kunnen blijven. Een werknemer
met een inkomen boven de ziekenfondsgrens, maar een veel lager belastbaar
inkomen doordat hij alimentatie betaalt en dergelijke, moet op de particuliere
markt terecht. Wat gebeurt er als een werknemer met een inkomen boven de werknemersloongrens
ook als zelfstandige werkt? Mag hij toch in het ziekenfonds als het belastbaar
inkomen in totaliteit beneden de ƒ 41.200 ligt? Hij krijgt dan van
de belastingdienst een beschikking waarin staat dat hij in het ziekenfonds
moet. Als loontrekkende mag hij er echter niet in. Misschien doet hij het
wel, misschien doet hij het niet en misschien moet hij de beschikking van
de belastingdienst in de prullenmand gooien. Weet de belastingdienst dit dan
ook of gaat die toch premie bij hem heffen?Er is best een goede onderbouwing te geven voor een ander inkomenscriterium,
zeker voor de Ziekenfondswet. Deze wet is immers geen inkomensdervingsregeling
en heeft daarom minder te maken met het verdiende loon. Het gaat om een grens.
De Ziekenfondswet biedt verstrekkingen in natura. Het is daarom bij de verzekering
tegen ziektekosten heel goed mogelijk, voor iedereen het belastbaar inkomen
als criterium te nemen. Hiermee zou de Ziekenfondswet inderdaad gaan afwijken
van de overige sociale zekerheid, waaronder de AWBZ. Een principiëlere
discussie hierover is nodig en het lijkt mij in de rede te liggen, deze discussie
te voeren in samenhang met het nieuwe belastingplan. Conform het belastingplan
zal bijvoorbeeld, zoals dat ook geldt voor de Wet arbeidsongeschiktheid zelfstandigen –
en deze wet is deels op de WAZ gebaseerd – alleen het inkomen uit box
1 in aanmerking worden genomen Het is de bedoeling voor het belastbaar inkomen
van mensen die ook aangemerkt kunnen worden als zelfstandige wellicht het
inkomen uit de andere twee boxen ook mee te tellen. Of misschien alleen uit
box 3, het inkomen uit vermogen? Het blijft wat moeilijk, want thans is de
vermogensbelasting buiten beeld en straks zal de rendementsheffing dus wel
een rol spelen. Fiscalisten roepen, dat dit iets heel verschillends is maar
het is natuurlijk precies hetzelfde, namelijk een verhoging van
de vermogensbelasting met een half procentpunt.Het effect van het belastingplan voor de 21ste eeuw kan dus zijn, dat
niet vanwege een verandering in het inkomen maar vanwege een andere definitie
van het begrip "belastbaar inkomen" opnieuw een groep mensen het ziekenfonds
moet verlaten. Natuurlijk is dat wel op macroniveau op te lossen door gewoon
een verhoging van de inkomensgrens die wij nu hanteren, maar we weten allemaal
dat het op microniveau volstrekt anders uitwerkt, omdat lang niet iedereen
valt onder de rendementsheffing. Het kan dus heel goed zijn, dat we daardoor
dus weer een verschuiving krijgen en het kan natuurlijk ook zijn, dat we na
de invoering van de wet-Van Otterloo – ook zo ontzettend goed bedoeld –
toch wat huiverig geworden zijn door de goede bedoelingen We hebben nu al
zo vaak meegemaakt, dat we na een jaar weer moeten repareren. Is het daarom
wel verstandig om een wet in te voeren, gebaseerd op het begrip "belastbaar
inkomen" wetend, dat "belastbaar inkomen" het volgend jaar een ander begrip
zal zijn? Kan overigens ook de nadere definiëring van het ondernemerschap
nog effect hebben op de kring van verzekerden Ik dacht, dat het met name betrekking
had op diegenen die straks in box 2 worden ondergebracht.Mijnheer de voorzitter! Het inkomensbegrip is al problematisch genoeg
maar ik ben ook ongerust over de effecten van de wijze van inkomensberekening.
Bij deze regeling gaan we uit van het gemiddelde inkomen over de jaren t-5
tot en met t-3. Dat betekent, dat de actuele situatie van betrokkene aanzienlijk
kan afwijken van de berekening. Juist in een relatief rijke periode kun je
in het ziekenfonds moeten omdat je daarvoor een relatief arme periode had.
Als je in het ziekenfonds zit terwijl je gemakkelijk een particuliere verzekering
kan betalen, en je hebt daarna weer een paar slechte jaren als zelfstandige,
dan moet je op basis van je gemiddelde inkomen uit de goede tijd weer naar
de particuliere verzekering. Het naijleffect is door die periode wel vrij
groot. We komen hetzelfde, hoewel iets minder ernstig, tegen bij de informatiebeheergroep
maar die hanteert weer het jaar t-2, terwijl de IHS t-1 hanteert.Het kan dus vervelend uitvallen. Ik vraag mij overigens ook af waarom
een negatief inkomen op nul wordt gezet. Als ik het ene jaar een verlies lijd
van ƒ 30.000 en het volgende jaar een winst van ƒ 30.000 is
mijn gemiddeld inkomen geen ƒ 15.000 maar ƒ 0. Als het gemiddelde
inkomen hoger uitkomt, wordt dat wel verrekend en moet betrokkene bijbetalen.
Zou het dan niet in de rede liggen om alleen voor de premieheffing het inkomen
op nul te zetten – anders zou je geld moeten teruggeven – maar
voor de toetredingsgrens toch meer rekening te houden met de werkelijkheid
als het belastbaar inkomen geacht wordt de werkelijkheid aan te geven?Voorzitter! De bladeren vallen en 1 januari is snel daar. De wet moet
dus binnen twee maanden worden ingevoerd. Is het inderdaad mogelijk voor de
belastingdienst om tijdig alle zelfstandigen en mensen die ook als zelfstandige
kunnen worden aangemerkt te informeren over hun ziekenfondsstatus? Wordt er
ook rekening mee gehouden, dat het openmaken van een blauwe enveloppe altijd
enige bedenktijd vraagt? Zullen mensen die thans niet verwachten uit het ziekenfonds
te moeten zich niet volstrekt overvallen voelen door zo'n wet? In de schriftelijke
voorbereiding en tijdens de behandeling in de Tweede Kamer is toch weinig
of geen aandacht besteed aan de mensen die op 1 januari het ziekenfonds moeten
verlaten, omdat zij als gevolg van een beperkt zelfstandigenbestaan –
ik noem dat wel eens met de tenen in het zelfstandige badwater – toch
als loontrekkende aan dat andere inkomenscriterium moeten voldoen. Ik weet
niet of zij wel begrijpen waarom zij een dergelijk bericht van de belastingdienst
ontvangen en vermoedelijk ontvangen zij ook geen aanslag WAZ-premie, want
die kent een franchise van ƒ 30.000. Het ontvangen van deze aanslag
wordt in de folder genoemd als een hulpmiddel om jezelf te kunnen identificeren
als zelfstandige. Bij de samenlopers die beneden beide inkomensgrenzen vallen,
lijkt mij de verrekening van de dubbele ziekenfondspremie niet gemakkelijk,
maar het zal wel lukken. De voorlichtingsfolders lijken ook meer geschreven
voor uitsluitend zelfstandigen en zelfstandigen met een beperkte dienstbetrekking
dan voor uitkeringsgerechtigden of loontrekkenden met een klein bedrijfje
ernaast of erbij, die zichzelf vooral werknemer of uitkeringsgerechtigde voelen. En als zij nu zo'n brief krijgen van de belastingdienst en deze verdwijnt
in de prullenbak? Hoe vindt daarop controle plaats? Voor de werkgever of de
uitkeringsinstantie is het gewoon nog een werknemer of uitkeringsgerechtigde.
En de belastingdienst weet niet of iemand ziekenfondsverzekerd is, laat staan
bij welk ziekenfonds. Betrokkenen kunnen dus in een volstrekt verkeerde verzekeringsvorm
terechtgekomen zijn, meer of minder expres. Welke consequenties heeft dat
wanneer zich een calamiteit voltrekt? De desbetreffende persoon ligt in het
ziekenhuis en blijkt verkeerd verzekerd te zijn. Krijgt hij dan alleen problemen
vanwege een verkeerd betaalde premie of is hij dan niet meer verzekerd?Voorzitter! Ik neem aan dat de voorlichting ook meertalig zal zijn. Hopelijk
werken er vanwege ons stimulerend beleid vrij veel allochtone mensen als zelfstandig
ondernemer. Wij weten uit andere ervaringen, bijvoorbeeld in de commissie
voor de verzoekschriften, dat ons belastingsysteem niet altijd het meest heldere
is voor mensen die hier wat korter functioneren. Ik hoop dat ik terecht veronderstel
dat ook deze overheidsinformatie straks in meer talen zal uitkomen.Voorzitter! Ik begon positief. Ik wil nogmaals benadrukken dat wij het
belang van deze wet voor een hele groep zelfstandigen met een laag inkomen
absoluut inzien. Voor een hele grote groep kleine zelfstandigen die thans
een heel groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan een dure verzekering, zal
de toegang tot het ziekenfonds een aanzienlijke verbetering ten opzichte van
de huidige situatie betekenen.Wij maken ons zorgen over de effecten voor relatief kleine groepen: namelijk
die zelfstandigen die op grond van grote fluctuaties in hun inkomen regelmatig
van verzeke- ringsvorm zullen moeten wisselen, en de loontrekkenden en uitkeringsgerechtigden
die een klein beetje tot de kring der zelfstandigen behoren, maar toevallig
door bepaalde omstandigheden een belastbaar inkomen hebben dat net boven die
grens ligt. En natuurlijk maken wij ons zorgen over de gevolgen van andere
wetgeving. Wij willen niet dat er weer verzekeringsverhuizing plaatsvindt.Eerlijk gezegd vinden wij het hanteren van twee zo verschillende inkomensbegrippen
voor de toegang tot één wet wel erg moeilijk. Het zou zeer denkbaar
zijn dat wij voor het ziekenfonds voor iedereen een ander inkomensbegrip hanteren,
dat meer rekening houdt met de draagkracht. Dan is de stap naar een basisverzekering
met een nieuw inkomenscriterium voor iedereen met een laag inkomen snel gezet.
Als dan vanuit VVD en CDA gezegd wordt: welk regeerakkoord dan ook, kleine
eigen bijdrage, stukje nominaal, dan is mijn antwoord: deal, dat doen wij,
probleem opgelost! Wellicht dat na de belastingherziening het "belastbaar
inkomen" daarvoor een goede indicator is.Op dit moment hebben wij nog een aantal zorgen. Ik heb die uitgesproken.
Ik hoop dat de minister in staat is om onze fractie ervan te overtuigen, dat
het wijsheid is deze wet nu in te voeren. Wij laten ons graag overtuigen.
Ik wens haar daarbij veel sterkte toe.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Na de verschillende positieve bijdragen, echter met een kritische
toonzetting, kan mijn bijdrage relatief beperkt blijven.Bij het debat over dit wetsvoorstel aan de overzijde van het Binnenhof
is met regelmaat een uitstapje gemaakt naar de voorgenomen herziening van
het stelsel van ziektekostenverzekeringen als zodanig. De drang om dit wetsvoorstel
eigenlijk min of meer onder de vleugels van die stelselherziening te brengen,
was blijkbaar groot. Zo gaf bijvoorbeeld de heer Oudkerk al aan dat er open
discussie moest komen, maar was niet te beroerd om alvast aan te geven waarop
die discussie zou moeten uitkomen.Wat hier ook van zij, de suggestie die hier en daar naar voren is gekomen
om deze reparatie min of meer op te houden en in te passen in het nieuwe stelsel
is op zijn best als rijkelijk optimistisch te kwalificeren en veeleer toch
als naïef aan te merken. Wie geen vreemde is in het Jeruzalem van de
ziektekostenverzekering weet toch dat sleutelen aan dit stelsel buitengewoon
complex is en dat invoering van welke wijziging dan ook op zijn vroegst in
de volgende kabinetsperiode zijn beslag zal kunnen krijgen. Tegen die achtergrond
is de voorliggende reparatie dringend gewenst. Door alle woordvoerders is
naar voren gebracht dat het goed is dat zelfstandigen de voordelen van een
ziekenfondsverzekering deelachtig kunnen worden. Daar komt bij dat mijn fractie
doorgaans warme gevoelens heeft wanneer weer een onderdeel van het regeerakkoord
kan worden gerealiseerd, want dat wil aan deze zijde van het Binnenhof niet
steeds lukken.Van vele kanten is aandacht gevraagd voor de mogelijkheid van vrijwillige
toetreding, eenmalige opting in. Juist nu de discussie van vandaag eigenlijk
gaat over het wegnemen van een apert knelpunt en meer niet, ligt het toch
zeer voor de hand om vast te houden aan de systematiek en de grondslag van
de Ziekenfondswet. Vrijwilligheid is dan niet aan de orde. De ziekenfondsverzekering
is een verzekering van rechtswege. Aan dat uitgangspunt hoeft wat mijn fractie
betreft niet getornd te worden. Alleen op die manier kan het begrip "solidariteit"
in brede zin inhoud krijgen. Dat 65-plussers een eenmalige opt-out hebben
verkregen, vormt voor mijn fractie dan ook eerder de uitzondering die de regel
moet bevestigen dan iets anders, voorzover een vergelijking met die groep
overigens opgaat. De deur openzetten naar vrijwilligheid betekent het begin
van het einde voor de ziekenfondsverzekering, hetgeen mijn fractie vooralsnog
niet voorstaat. De discussies over stelselwijziging hebben wij nog tegoed.In deze Kamer van reflectie heerst op dit moment de stilte voor de storm.
Vanaf 1 november aanstaande gaat een voor Nederlandse begrippen omvangrijke
operatie van start, die al voor de millenniumwisseling zijn beslag zal moeten
krijgen. Voor meer dan 0,5 miljoen mensen wijzigt toch de ziektekostenverzekeringsgrondslag.
Ongeveer 400.000 personen treden toe tot het ziekenfonds, terwijl 120.000
personen daaruit zullen moeten treden. Dat betekent een totale instroom van
280.000, wat een stevige operatie is. Mijn fractie heeft er begrip voor dat
deze operatie nu plaatsvindt, gelijktijdig met de millenniumwisseling. Uitstel
van de invoering tot 1 januari 2001 betekent een ongewenste samenloop met
de invoering van het nieuwe belastingstelsel. Daarmee zouden wij beide operaties
zeer belasten. Bij verder uitstel ligt 1 januari 2002 wel heel ver weg, gezien
de toezegging aan de zelfstandigen om hun toch iets te kunnen bieden. Per
saldo zijn er zeker argumenten om nu tot invoering over te gaan. Niettemin
zijn er van vele kanten zorgen geuit dat de tijdsspanne van twee maanden wel
heel kort is om alles in goede banen te leiden. In het geval van uitvoeringsperikelen
kijkt zeker deze Kamer heel kritisch mee.De minister heeft in de stukken en in het debat aan de overzijde uitvoerig
en naar het gevoelen van mijn fractie overtuigend aangegeven dat het nodige
wordt gedaan om betrokkenen tijdig en adequaat te informeren over hetgeen
eraan zit te komen. Met name het gegeven dat er naar twee kanten een zekere
uitloop mogelijk is, kan waar nodig soelaas bieden. Voor de ziekenfondsverzekering
heeft men nog een periode van 60 dagen nadat de verzekering is ingegaan om
zich aan te melden. Voor de standaardpakketpolis geldt een termijn van vier
maanden nadat de ziekenfondsverzekering ten einde is gekomen. Aan beide kanten
is er dus een uitloop om ervoor te zorgen dat niemand onverzekerd raakt. Daarmee
is uiteraard niet gezegd dat er geen problemen zullen ontstaan. Neem de beschikkingen
van de belastingdienst die begin november uit zullen gaan. Die zullen op dit
moment wel ongeveer klaar zijn, zo moet ik haast aannemen. Op basis van deze
beschikking wordt duidelijk of men al dan niet verplicht verzekerd is op grond
van de gewijzigde Zieken- fondswet. Daar kunnen natuurlijk al de eerste fouten
worden gemaakt. Er zijn voorbeelden te over gegeven. Voordat een onjuiste
beschikking van de belastingdienst is gecorrigeerd, zijn wij wel even verder.
De uitloop zal dan nodig zijn om alles in goede banen te kunnen leiden. Hoe
kijkt de minister aan tegen het vermogen van de belastingdienst om hierin
adequaat en accuraat te kunnen opereren?Ik heb nog een kleine vraag. Welke andere knelpunten behalve de alfahulpen
wil de minister na aanneming van het voorliggende wetsvoorstel nu precies
met voorrang aanpakken? Welke termijn komt daarbij in beeld?
Bij die eventuele vervolgreparatie speelt natuurlijk op enig moment weer de
vraag hoe de samenloop met een eventuele stelselwijziging uitpakt. De minister
heeft toch aangegeven dat zo langzamerhand de adviezen binnenstromen en dat
vanaf medio 2000 het werk echt zal moeten worden gedaan. Als er nog knelpunten
moeten worden aangepakt, is daarbij enige spoed geboden, wil het nog zinvol
zijn.Mijn laatste opmerking betreft de gedeeltelijk arbeidsongeschikte WAO'er
met een bescheiden inkomen van net boven de loongrens, zeg ƒ 41.300.
Mevrouw Ter Veld heeft ook over deze problematiek gesproken. Noch in de stukken,
noch aan de overzijde van het Binnenhof is op dit punt duidelijkheid geboden.
Ik zie met bijzondere belangstelling het antwoord van de minister tegemoet.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie heeft niet deelgenomen aan de schriftelijke
voorbereiding en om die reden zal mijn bijdrage kort zijn. Dit kan ook omdat
voorgaande sprekers meer dan voldoende allerlei specifieke aspecten van deze
wet onder de aandacht hebben gebracht. Veel van hun opmerkingen zijn eigenlijk
ook de onze. In dat opzicht zijn wij zeer nieuwsgierig naar het antwoord van
de minister. Ik heb het idee dat ik blij mag zijn dat ik niet in haar schoenen
sta.In principe staat mijn fractie niet negatief tegenover dit wetsvoorstel.
Het toetreden van zelfstandigen tot het ziekenfonds is eigenlijk een kwestie
van rechtvaardigheid. Waarom zouden zij niet van een collectieve regeling
kunnen profiteren en anderen, alleen omdat zij werknemers zijn, wel? Maar –
dit woord is vanmiddag heel vaak gevallen – na die constatering beginnen
ook meteen de problemen. Niet alle zelfstandigen blijken onder deze wet te
vallen en wat dat betreft, staat het wetsvoorstel op gespannen voet met de
flexibilisering van de arbeidsmarkt. Om de ene groep aan de onderkant het
ziekenfonds in te loodsen, moeten er bovendien aan de bovenkant anderen uit
verdwijnen. De ene onrechtvaardigheid is nog niet gerepareerd of er doemen
al weer nieuwe op. Er wordt nu al aangekondigd dat medio 2000 de nieuwe knelpunten
opgelost zullen worden. De minister heeft de Tweede Kamer laten weten dat
zij welwillend de knelpunten zal bezien en dat zij voor elk probleem afzonderlijk
een oplossing zal vinden. Te vrezen valt dat op deze manier het einde zoek
is. De lidtekens zijn te groot geworden. Er wacht ons een lijdensweg van reparaties.Het gedoe met groepen en inkomensgrenzen bewijst alleen maar dat de minister
principiële oplossingen voor zich uitschuift. Wij zijn aan het knoeien
geslagen met wetgeving om de doodeenvoudige reden dat er een politiek taboe
rust op voorstellen die dit soort problemen in één klap zouden
vermijden, namelijk de introductie van een basisverzekering. Het debat van
vanmiddag laat zich naar onze mening beschouwen als een langdurig pleidooi
voor een basisverzekering. Het is eigenlijk te gek voor woorden dat een afspraak
in een regeerakkoord voor vier jaar de gedachtegang over deugdelijke wetgeving
blokkeert. Uit de vorige kabinetsperiode ligt er nog een uitstekend rapport
van de WRR, dat een prima uitgangspunt is voor nadere discussie. De minister
wil daar niet aan en put zich uit in adviesaanvragen die de discussie op de
lange baan schuiven, in ieder geval tot een volgend kabinet. Het jaartal 2005
is zelfs al gevallen!Voorzitter! Gezien de politieke afspraken in het regeerakkoord is dit
wellicht begrijpelijk, maar het gevolg is wel dat wij ons vanmiddag moeten
buigen over wat ik oneerbiedig "broddelwetgeving" noem, zonder ook maar het
flauwste idee te hebben in welk groter perspectief zij geplaatst moet worden.
Hoe moeten wij deze voorstellen begrijpen als wij ze tegen het licht van de
toekomst houden? Is dit een tijdelijke wet, een opstapje tot een basisverzekering
dat vervalt als een principiële herziening aan de orde is? Of is dit
een wet waar wij in vele gerepareerde varianten nog jaren mee aan de slag
kunnen? Men zal begrijpen dat dit laatste perspectief ons weinig kan boeien.
Daarom vernemen wij graag van de minister wanneer wij concrete initiatieven
mogen verwachten om een meer samenhangende en principiële stelselherziening
voor te bereiden. Voorzover ik weet, verbiedt het regeerakkoord niet om daar
alvast een begin mee te maken. Wij zijn zeer nieuwsgierig naar de reactie
van de minister.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-38-49.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl