Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 4224-4241

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 56, pagina 4224-4241

18-02-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25653Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 4191-4223
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 4224-4241
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 februari 1998 over de opvang van asielzoekersPagina 4264-4286
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 18 febrauri 1998)Pagina 4295-4295
Regeling van werkzaamheden (woensdag 18 februari 1998)Pagina 4223-4224
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Wet financiering volksverzekeringen houdende regels omtrent de maximering van het premiepercentage en de mogelijkheid van verstrekking van rijksbijdragen voor de algemene ouderdomsverzekering, alsmede omtrent de vorming van een Spaarfonds AOW (25699); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1997 (25700); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1998 (25701)Pagina 4241-4263
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid M.B. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout) (23982)Pagina 4286-4295
Presentie en opening (woensdag 18 februari 1998)Pagina 4191-4191

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 91 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen
(25653).De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! In eerste termijn is van de zijde van een aantal leden van
de Kamer, opnieuw en bij herhaling, een aantal overwegingen en argumenten
aangegeven die met betrekking tot herindeling aan de orde zijn, als het gaat
om de beoordeling van voorstellen zoals die hier nu liggen. Gezien het feit
dat we die discussie, over het beleidskader gemeentelijke herindeling, in
de afgelopen jaren met enige regelmaat en zeer uitvoerig hebben gevoerd en
daar gisteren ook nog een aantal elementen weer van hebben besproken, denk
ik dat het, ook omwille van de tijd waar deze Kamer dezer dagen toch al zo'n
gebrek aan heeft, verstandig is om dat gesprek op dit moment maar achterwege
te laten en me te beperken tot de argumenten die van mijn kant en van de kant
van de Kamer naar voren zijn gebracht betreffende het voorstel zoals het hier
ligt, waarbij het dan gaat om de overwegingen voor de combinatie Deventer,
Diepenveen en Bathmen. Langs die lijn zou ik willen proberen daar een aantal
dingen over te zeggen; ik zal ook proberen een aantal vragen te beantwoorden
die er wat dat betreft concreet liggen.Ik wil eerst een algemene opmerking maken over het verschil in beoordeling,
zowel in de Kamer als door de regering gegeven, van de noodzaak en het gewicht
van de bijdrage van Diepenveen en Bathmen en de verschillen daartussen. Ik
ben het eens met al diegenen die hebben aangegeven dat op de kortere termijn
de dwingende noodzaak om Diepenveen toe te voegen aan Deventer zwaarder is
beargumenteerd dan voor Bathmen. Dat lijdt geen twijfel. Dat wordt ook duidelijk
uit de wijze waarop ik dat zelf heb beargumenteerd in de stukken die ik u
heb aangereikt. Ik heb geprobeerd te beoordelen of wij uitgaande van een periode
van 25 jaar voldoende mogelijkheden creëren door uitsluitend Diepenveen
toe te voegen aan Deventer, want de toevoeging van Diepenveen is ook in de
Kamer niet omstreden. Ik heb uiteindelijk de conclusie getrokken dat dit niet
voldoende is. Ik heb ook geconstateerd dat velen in de Kamer er anders over
oordelen. Er lopen nu al afspraken tussen Deventer en Diepenveen over de noodzaak
om op het huidige grondgebied van Diepenveen te bouwen om de woonfuncties
van Deventer te realiseren. Het lijkt mij dan ook vanzelfsprekend dat die
relatie heel dwingend en op korte termijn heel noodzakelijk aanwezig is.Er is door verschillende sprekers gevraagd of dat ook met grenscorrecties
mogelijk is en of een convenant voldoende mogelijkheden biedt. Ik ben van
mening dat grenscorrecties in deze situaties een onvoldoende oplossing bieden.
Een reden is dat wij, zoals de geschiedenis in de verhouding tussen Deventer
en Diepenveen al uitwijst, voortdurend ad hoc iets regelen voor de korte termijn.
Dat belemmert de kwalitatieve afwegingsruimte van een stad om zich te ontwikkelen.
Een andere reden is de integrale samenhang. De twee dichtst bij Deventer gelegen
kernen, Diepenveen en Schalkhaar, worden zodanig integraal onderdeel van het
kernstedelijk gebied dat het mij ook voor de kwalitatieve ontwikkeling van
die kernen beter lijkt om dat uiteindelijk in één geheel te
kunnen beoordelen.Dan resteert de vraag of het buitengebied van Diepenveen noodzakelijkerwijs
moet worden toegevoegd aan Deventer. Je kunt niet staande houden dat er een
dwingende noodzaak is om het buitengebied ten behoeve van Deventer toe te
voegen. Dat is ook niet het argument geweest om te kiezen voor een toevoeging
van Diepenveen in zijn geheel aan Deventer. De overweging is tweeërlei.
De eerste en belangrijkste overweging is geweest dat zo mogelijk gemeenten
bij voorkeur in hun geheel worden samengevoegd en dat er geen hele woonkernen
worden afgesplitst van de gemeente waarvan zij nu deel uitmaken. Een andere
overweging is geweest dat het alternatief eigenlijk niet aantrekkelijker of
beter is en ook niet een zodanig kwalitatieve betere inhoud heeft dat je daaraan
de voorkeur zou moeten geven. Tegen die achtergrond meen ik dat de keuze om
Diepenveen in zijn geheel met Deventer samen te voegen een goede, verantwoorde
en inhoudelijk gewenste keuze is.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! De staatssecretaris gaf net twee argumenten. Je moet niet
splitsen en wat er overblijft is ook niet voldoende. Ik kan mij voorstellen
dat zij die argumenten aanvoert met haar eigen voorstel voor ogen, waarbij
Bathmen ook bij Deventer wordt gevoegd. Nu er met de amendementen een nieuwe
situatie zal ontstaan, is het de vraag of deze overweging nog geldt. Wat is
ertegen om het oostelijk deel van Diepenveen bij Bathmen te voegen?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voor mij geldt als hoofdoverweging dat je gemeenten alleen splitst als
daar een dwingende noodzaak toe bestaat. Er is hier geen enkele dwingende
noodzaak om de gemeente te splitsen. Een alternatieve, theoretisch denkbare
mogelijk heid is niet beter. Dan moet je haar ook niet serieus
in overweging blijven nemen. Ik begrijp heel goed dat de Kamer is nagegaan
of de argumenten in dezelfde mate voor haar gelden. Dat heeft niet geheel
per ongeluk tot de conclusie geleid dat het verstandig is om Diepenveen in
zijn geheel met Deventer samen te voegen.De heer Van den Berg (SGP):Ik denk even aan het resterende gebied van Diepenveen. Uit een oogpunt
van ruimtelijke samenhang, natuur, landschap en agrarische functies kan ik
mij best andere combinaties indenken. Wreekt zich dan niet dat wij zo'n beperkt
kader hebben? Ik noem het alternatief om het overige deel van Diepenveen met
Bathmen en Holten samen te voegen. In ruimtelijk opzicht kan dat een goede
variant zijn, die hier echter niet in discussie kan komen. Dan is het geen
wonder dat de staatssecretaris zegt dat de alternatieven niet aantrekkelijk
zijn. Dat komt omdat wij zo'n beperkt afwegingskader hebben.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Bij het opstellen van het voorstel heb ik natuurlijk de afweging gemaakt
of het verantwoord was om dit als geïsoleerd voorstel bij de Kamer in
te dienen. Ik ben tot de conclusie gekomen dat dat inderdaad verantwoord is.
Bij de vraag of je gemeenten moet splitsen of in hun geheel moet samenvoegen,
heeft de tweede optie voor mij prioriteit. Gemeenten moeten in hun geheel
worden samengevoegd, tenzij er een dwingende noodzaak is om het anders te
doen. Zolang die dwingende noodzaak er niet is, moet je dat niet verder in
overweging nemen. Ik ben tot de conclusie gekomen dat het verantwoord is om
dit voorstel in de huidige vorm bij de Kamer in te dienen.De heer Van den Berg (SGP):Wanneer is er voor de staatssecretaris dan ooit een dwingende reden om
tot splitsing van gemeenten over te gaan? Ik zie hier klemmende redenen. Het
gebied kan geen functie hebben voor het stedelijke gebied. De ruimtelijke
samenhang oriënteert heel duidelijk in een landelijke richting. Die klemmende
redenen zijn er voor de staatssecretaris volgens mij dus kennelijk nooit.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik wil niet zeggen dat ze er nooit zullen zijn, maar ze zullen er niet
zo gauw zijn. In de afgelopen jaren heb ik daarover nauwelijks misverstand
laten bestaan.De heer Rouvoet (RPF):Ik kan de redenering van de staatssecretaris volgen, overigens zonder
dat ik het ermee eens ben. Zij begon haar betoog met de stelling dat er geen
dwingende redenen zijn om Diepenveen niet in zijn geheel aan Deventer toe
te voegen. Diverse sprekers hebben erop gewezen dat er juist vanuit de optiek
van Deventer een aantal argumenten is om juist niet heel Diepenveen erbij
te betrekken. Diepenveen-Oost biedt geen reële oplossing voor de problemen
van Deventer. Het is een relatief duur en minder nuttig stuk grondgebied.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik hoor niet bij degenen die vinden dat het bestuur van een stad alleen
maar over het kernstedelijk gebied kan besturen. Ik vind het heel goed denkbaar
dat onder omstandigheden stedelijke en landelijke gebieden in één
gemeente zijn ondergebracht. Niet dat je dat per se onder alle omstandigheden
moet nastreven, maar als de sociaal-geografische omstandigheden ernaar zijn,
is het een volstrekt reële mogelijkheid. Het kan worden beoordeeld als
een zinvolle bijdrage aan datgene wat er voor dat gebied komt. Ik ben van
oordeel dat de wijze waarop het landelijke gebied van de gemeente Diepenveen
zich kan ontwikkelen, goed kan plaatsvinden onder het bestuur van de gemeente
Deventer, die straks immers ook vertegenwoordigers uit het landelijke gebied
in zijn gelederen kan hebben. Bovendien heeft de gemeente de verantwoordelijkheid
om in haar beleidsoverwegingen de ontwikkeling van het landelijke gebied aan
de orde te stellen en daarin afwegingen te maken. Ik zou niet weten waarom
enigerlei zorg zou moeten worden geformuleerd voor de ontwikkelingsmogelijkheden
en het in stand houden van de landschappelijke kwaliteiten van deze gebieden.
Wat mij betreft is dit een volstrekt reëel punt om nu in deze besluitvorming
te kunnen opnemen.De heer Schutte heeft een opmerking gemaakt over de positie van convenanten.
Ik geloof dat hij en ik het op dat punt volledig eens zijn: convenanten kunnen
een waardevolle bijdrage zijn aan de wijze waarop besturen met elkaar zaken
wensen te ontwikkelen of op te lossen. Maar het kan niet zo zijn dat als het
gaat om de publiekrechtelijke functie die een gemeente heeft te vervullen,
een convenantsafhankelijkheid bestaat van een buurgemeente, zeker niet als
dat over zulke dringende kwesties en belangrijke stedelijke kernfuncties gaat
als het ontwikkelen van woonlocaties voor mensen die nu eenmaal in dat gebied
gehuisvest moeten worden.Mevrouw Assen (CDA):Ik betwijfel geenszins dat een stad goed bestuur kan uitoefenen over het
landelijke gebied. Maar ik heb wel gevraagd wat in dit geval nog de voordelen
voor het landelijke gebied zijn als het bij Deventer komt. Het gaat daarbij
dus om het omgekeerde: niet vanuit de negatieve, maar vanuit de positieve
kant. Ik krijg daar graag een antwoord op.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik weet niet of daar voordelen zullen ontstaan. Het draagvlak van de nieuwe
gemeente is in beleidsmatig en financieel opzicht in ieder geval zodanig groot,
dat je mag aannemen dat een relevante functie in die nieuwe gemeente op een
goede manier door die nieuwe gemeente wordt behandeld.Voorzitter! Het is juist, dat niet zozeer de woonfunctiemogelijkheden
van Bathmen relevant zijn voor Deventer. Die woonfunctie ligt vooral op het
grondgebied van Diepenveen. Bathmen is om twee redenen in de beschouwingen
betrokken In de eerste plaats omdat zich daar inderdaad de mogelijkheid voordoet
van het ontwikkelen van locaties voor bedrijvigheid, en in de tweede plaats
omdat Bathmen als zelfstandige gemeente naar mijn oordeel, en gelukkig ook
naar dat van een meerderheid van deze Kamer, geen langdurige toekomst beschoren
is. Als dat zo is, is ook de vraag aan de orde naar welke kant samenvoeging
vanuit het perspectief van die gemeente gezien het meest voor de hand liggend
is.Voorzitter! Ik heb in de stukken over een tweetal locaties in Bathmen
een aantal opmerkingen gemaakt, om te beginnen over Oxerveld. Daarbij heb
ik mij bezorgd getoond over de mogelijkheden om daar werkgelegenheid
te ontwikkelen in verband met de kwetsbaarheid van het landschap. Desalniettemin
is het bekend dat bij provincie en gemeente dit wel degelijk onderwerp van
gesprek is, waardoor het in de komende jaren aan de orde kan komen. Ik wil
dus ook geen situatie organiseren of creëren waarin de herindelingsgrenzen
als het ware de planologische invullingsruimte bepalen. Maar ook dat hebben
wij eerder in deze Kamer gewisseld.De tweede locatie waarover wij het in de stukken hebben gehad, is de A1.
Daarbij gaat het erom of, aangesloten aan de bebouwing van Bathmen rondom
de A1, op een plek waar mogelijk nog een verkeersknooppunt ontstaat, nog ruimte
zal kunnen worden ontwikkeld om daar bedrijvigheid neer te zetten. Het totale
aantal locaties dat binnen het grondgebied van Deventer en Diepenveen beschikbaar
is of kan komen voor de bedrijvigheid, is zo krap – dat aantal ligt
eigenlijk onder de grens die zou moeten worden gehanteerd bij 25 jaar –
en bovendien is er daar bovenop kwalitatief zo weinig afwegingsruimte, dat
het voor de hand ligt om die samenvoeging na te streven. Ik heb een bepaald
gewicht gegeven aan de cijfers en de kwalitatieve zoekruimtes. Ik begrijp
dat de Kamer die iets minder zwaar heeft gewogen. Ik meen echter dat de argumenten
die ik heb gebruikt, goede argumenten zijn.De heer Hoekema (D66):Kan de staatssecretaris nog nader ingaan op de betekenis van de Kar en
de Posterenk in de berekening die zij heeft gemaakt van de ruimtebehoefte
van Deventer? Kan zij uitleggen wat de discrepantie is tussen de voorzichtigheid
die zij in de stukken aan de dag legt over Bathmen en de opmerking dat het
een serieus alternatief is dat moet worden onderzocht?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat serieuze alternatief had wel iets te maken met het totaal van het
voorstel. Waar heb je in de directe omgeving van het stedelijke gebied van
Deventer namelijk zoekruimte? Die zoekruimte is buitengewoon beperkt. Als
van de zijde van provincie en betrokken gemeenten deze locatie serieus als
mogelijk te bespreken gebied in discussie komt, vind ik dat je dat in je overwegingen
moet betrekken, zeker als het totaal van de mogelijkheden in dit stedelijke
gebied krap zijn; voor de langere termijn, niet voor de korte termijn, want
voor de korte termijn is het best mogelijk om nog een tijdje vooruit te kunnen.
Dit voorstel is in beginsel voor 25 jaar gemaakt. Dan moet je in de beschouwingen
de argumenten wegen die ook rekening houden met die 25 jaar, natuurlijk met
inachtneming van het feit dat cijfers en streekplannen die boven die raming
van 10, 15 jaar uitgaan, een grotere onzekerheidsmarge hebben dan die er liggen
voor de eerste periode. Daar kun je op een gegeven moment een verschillende
waardering aan geven.Alles wat op dit moment bekend is aan cijfers, mogelijkheden en gegevens,
heb ik naar beste weten in de stukken gewisseld. Ik heb daar niet veel aan
toe te voegen.De heer Van den Berg (SGP):Ik heb wat moeite met de redenering ten aanzien van die kwalitatieve zoeklocaties.
U zegt dat als de provincie bepaalde locaties aanwijst, die binnen bereik
moeten kunnen komen. Als wij dat nu al doen, zijn wij echter bezig planologie
te bedrijven via een gemeentelijke herindeling. Dat lijkt mij onjuist. Het
is toch de taak van de provincie om via een streekplanning te bepalen waar
in de toekomst, zeker als het nu nog niet overzien en gekwantificeerd kan
worden, locaties voor regionale bedrijvigheid zouden moeten komen. Daarna
pas is de conclusie gewettigd of al dan niet gemeentelijke herindeling moet
plaatsvinden. U draait de zaak echter om.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik draai de zaak helemaal niet om. Ik ben niet bezig met het bedrijven
van planologie. Integendeel, waar het mij om gaat, is dat voor de nieuwe gemeente
in de toekomst voldoende zoekruimte is, kwantitatief en kwalitatief, voor
de ontwikkeling van de functies waar de stad voor staat. In dit geval hadden
wij het over de werkgelegenheidsfunctie. Dat is het uitgangspunt. Daarmee
bedrijf ik helemaal geen planologie. Ik heb geprobeerd om met gebruikmaking
van de inzichten van het provinciaal bestuur van Overijssel, die de eerstverantwoordelijke
is voor verdere streekplanontwikkeling over de thans lopende streekplanperiode
heen, aan te geven waarom naar mijn oordeel het voorstel van de provincie –
een samenvoeging van Deventer, Diepenveen en Bathmen – in alle opzichten
redelijk is en voldoet aan de criteria die wij daarvoor moeten stellen. Dat
betekent niet dat er dus op Oxerveld gebouwd wordt of aan de A1 bij Bathmen.
Natuurlijk betekent dat het niet, want dat zijn besluiten die in een later
stadium door provincie, voorzover het om de streekplanbevoegdheid gaat, en
gemeenten, voorzover het om de invulling van de mogelijke gebieden gaat, moet
worden aangegeven. Ik wil aan die bevoegdheid niets toe- of afdoen. Ik wil
alleen zorgen dat de stad Deventer de mogelijkheid heeft om dat op eigen grondgebied
in de toekomst te kunnen ontwikkelen, uiteraard binnen de grenzen van het
streekplan, zoals de provincie dat te zijner tijd, mogelijk aangepast, voor
dit gebied zal vaststellen.De heer Van den Berg (SGP):Nu geeft u zelf toe dat het zeer wel mogelijk is dat de invulling van
gebieden die ontstaan na de gemeentelijke herindeling anders zal uitpakken
dan nu is voorzien. Waar zijn wij dan mee bezig?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik heb dit niet zelf verzonnen. Ik baseer mij op opvattingen en inzichten
van het betrokken provinciebestuur.De heer Rouvoet (RPF):In eerste termijn heb ik gerefereerd aan een bepaalde spanning die kan
ontstaan. De staatssecretaris geeft tegenstrijdige signalen. Aan de ene kant
zegt zij dat met een pleidooi van de kant van Bathmen en Gorssel voor een
groene long niet de indruk moet worden gewekt dat een gemeente als Deventer
of een gemeente met een verstedelijkt gebied de belangen van natuur en landschap
minder tot hun recht laten komen. Aan de andere kant merkt de staatssecretaris
in hetzelfde stuk op dat Bathmen een buitengewoon serieus alternatief is voor
bedrijfslocaties is en ook het minimum noodzakelijke alternatief is voor de
behoeften vanuit Deventer. Met deze tegenstrijdige signalen stelt de staatssecretaris
in ieder geval de bevolking van Bathmen niet gerust.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Op de eerste plaats ben ik hier niet om welke bevolking dan ook
gerust te stellen, althans niet specifiek op het punt van de vraag waar wel
of niet gebouwd gaat worden. Daar ga ik namelijk niet over.De heer Rouvoet (RPF):Als u zegt dat wij ons geen zorgen hoeven te maken, omdat ook gemeenten
met een verstedelijkt gebied natuur en landschap tot hun recht kunnen laten
komen, dan is dat in ieder geval geruststellend bedoeld. Maar dan moet u niet
met de ene hand geven wat u vervolgens met de andere hand weer terugneemt.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Maar wij hebben toch altijd te maken met die spanning als provincies,
steden en plattelandsgemeenten keuzes moeten maken als het gaat om bestemmingen
van bepaalde gebieden? Die spanning is toch inherent aan de afwegingsfunctie
die elke gemeente heeft met landschappelijk waardevolle gebieden en dat is
gelukkig in heel veel gemeenten het geval. Je kunt toch niet volstaan met
het ontkennen van die spanning? Het gaat er juist om dat er ruimte is om een
kwalitatieve afweging te maken en tot een uiteindelijke beoordeling te komen.
Ik zie daar absoluut geen tegenstrijdigheid in. Overigens heb ik niet zitten
verzinnen welke locaties in de toekomst voor bebouwing in aanmerking komen.
Ik heb mij gebaseerd op opvattingen die in de hieraan voorafgaande procedure
door gemeenten en de provincie Overijssel zijn aangereikt. Daar heb ik rekening
mee te houden. Ik heb rekening te houden met de beleidsopvattingen en de mogelijke
consequenties op de langere termijn voor de gemeentelijke beleidsinvullingsruimte.
Dat heb ik gedaan in dit voorstel. U kunt zich dan afvragen of die weging
optimaal is gebeurd. U kunt daar anders over oordelen, maar dat staat wat
mij betreft niet ter discussie. Daar kun je over van mening verschillen.De heer Rouvoet (RPF):Dat ben ik met u eens, maar u komt in de nota naar aanleiding van het
verslag tot de conclusie – u kunt zich toch niet alleen maar achter
de provincie verschuilen – dat Bathmen een buitengewoon serieus alternatief
is en vervolgens komt u pas op het voorstel van de provincie uit. Dus u bent
zelfstandig tot die conclusie gekomen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ja, maar ik heb dit niet achter mijn bureau zitten verzinnen. Ik had kennisgenomen
van de opvattingen uit het gebied. Die informatie heb ik gewogen en op grond
daarvan ben ik tot de conclusie gekomen dat dit een serieuze afweging verdient.De voorzitter:Ik zou de Kamer willen verzoeken om de interrupties in deze termijn kort
te houden en tot hoofdlijnen te beperken. Er moet vandaag nog veel meer gebeuren.
De interrupties moeten geen lange betogen zijn. Het moeten feitelijke vragen
zijn. Op die manier kunnen wij meer voortgang bewerkstelligen dan vanmorgen
het geval was.Mevrouw Assen (CDA):Ik ben blij te horen dat de staatssecretaris vindt dat ruimtelijke ordening
geen instrument is van de gemeentelijke herindeling en omgekeerd. Niettemin
is het zoeken naar terreinen om bedrijven te kunnen vestigen een belangrijk
argument voor de herindeling. Ik begrijp in dezen niet goed waarom de staatssecretaris
de Kar zo weinig laat wegen in dit geheel. Ik zou dat zwaarder willen laten
wegen. Het is een ongelooflijk belangrijk terrein, waar Deventer zeer goed
van kan profiteren.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik ben fysiek niet in staat om alle zinnen die ik zou willen
uitspreken, tegelijk uit te spreken. Ik kom dus nog op de Kar. De vraag naar
de Kar is een van de vragen die bijna alle woordvoerders hebben gesteld, maar
ik kan het niet allemaal tegelijk zeggen.De voorzitter:Laten wij proberen eerst een tijdje naar de staatssecretaris te luisteren
en onze vragen desnoods even te bewaren, zodat we enige voortgang kunnen boeken.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Tot zover de argumentatie over het wetsvoorstel, zoals die in de nota
naar aanleiding van het verslag naar mijn oordeel terecht en met goede overwegingen
is gegeven. Ik begrijp dat daar van de kant van de Kamer anders over wordt
gedacht. Eerlijk gezegd heb ik niet veel illusie dat de Kamer nog van iets
anders te overtuigen is. Dat neemt niet weg dat ik vind dat het goed is dat
wat voor mij het zwaarst heeft gewogen daarin aan de orde is gekomen.Stel dat wat hier nu lijkt te gebeuren, namelijk het uit dit wetsvoorstel
halen van Bathmen, inderdaad gebeurt: wat dan daarna? Ik wil daar één
opmerking over maken van procedurele aard. Het lijkt me niet goed daar inhoudelijk
uitgebreid op in te gaan, behalve door op te merken dat door een meerderheid
in de Kamer een gelegenheidscoalitie van Bathmen en Gorssel terecht als zodanig
is gekwalificeerd. Als er een situatie zou ontstaan dat Bathmen buiten dit
wetsvoorstel blijft, heb ik er geen enkel bezwaar tegen dat er een oplossing
aan de Overijsselse kant wordt gezocht. Daar komt bij, als het gaat om de
positie van Deventer, dat Deventer behalve afhankelijk van meerdere buurgemeenten,
in de praktijk ook nog kan worden geconfronteerd met het afhankelijk worden
van meerdere provincies. Dat zijn dan ook nog provincies die er in de afgelopen
tijd blijk van hebben gegeven het niet gemakkelijk ergens over eens te worden.
Dat lijkt mij een buitengewoon ongewenste conditie voor de mogelijkheden die
Deventer heeft. Voorzover Deventer de zaken niet binnen het eigen grondgebied
kan regelen, zal Deventer in ieder geval met de provincie tot overeenstemming
moeten komen over eventuele zaken die zich buiten dat grondgebied kunnen gaan
afspelen. In die zin behoeft er denk ik van mijn kant geen bezwaar te bestaan
tegen de conclusie: "aan de Overijsselse kant houden". Als je überhaupt
in overweging wilt nemen een fusie Bathmen-Gorssel alsnog in de beschouwingen
te betrekken, dien je je heel goed te realiseren dat het dan gewenst is dat
je dat aan de Overijsselse kant plaatst.Voorzitter! Dan de vraag over Bathmen-Holten. Ik denk dat, maar neemt
u mij niet kwalijk dat ik dat even heel precies moet nagaan, als je uiteindelijk
een conclusie trekt dat je Bathmen in een combinatie zou opnemen zoals Overijssel
die heeft voorgesteld in Holten-Rijssen, het niet nodig is om naar hele nieuwe
procedures te gaan. Alle belangrijke elementen van die afweging zijn in het
voortraject al aan de orde geweest. Ik heb zelf het idee dat het niet per
definitie noodzakelijk is, al is dat een beetje afhankelijk van de oplossingsrichting
die je in die situatie wilt, dat je daar nog jaren overheen laat gaan. Ik
zou ook geneigd zijn, als de gegevens zijn zoals ze zijn, te kijken langs
welke lijn je het snelst tot conclusies kunt komen. Het steeds maar boven
de markt hebben hangen van een herindeling, lijkt mij te veel schade aanrichten
voor de betrokken gemeente.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! De staatssecretaris legt zich, tegen de achtergrond van haar
krachtige stellingname in de stukken, wel erg snel neer bij een zich aftekenende
meerderheid. Zij heeft gesproken over een minimaal noodzakelijk antwoord op
de ruimtelijke vraagstukken, om te voorkomen dat je binnen 25 jaar weer in
de problemen zit. Het wordt nu nog beperkter. Wat is de consequentie daarvan?
Laat de staatssecretaris dat over zich heenkomen omdat zij koppen telt, of
doet zij een dringend appèl op de indieners van amendementen om daar
nog eens goed over na te denken? "Minimaal noodzakelijk" slik je toch niet
zomaar in!Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! "Minimaal noodzakelijk" is zo-even door mij toegelicht. Dat
heeft met name te maken met de economische ontwikkelingsmogelijkheden van
het stedelijke gebied van Deventer. Daarom vond en vind ik Bathmen relevant.
Ik heb zowel in de stukken als nu voldoende aangegeven waarom ik meen dat
het beter is om de in het voorstel voorgestelde combinatie te honoreren. Ik
moet echter vaststellen dat niemand in de Kamer voorstander is van de samenvoeging
van Bathmen en Deventer. Als ik mij daar niet bij neerleg, doe ik het naar
de normen van de Kamer niet goed, want zij wil dat ik dat accepteer. Als ik
mij er wel bij neerleg, doe ik het ook niet goed, omdat ik niet lang genoeg
protesteer. Wat wilt u verder van mij horen?De heer Schutte (GPV):Uw conclusie kan ook zijn dat, als u in de stukken krachtige taal gebruikt,
je die met een korreltje zout kunt nemen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik ben altijd geneigd inhoudelijk te argumenteren en dus niet op deze
manier en dan zeker niet met de heer Schutte, want hij is altijd goed in het
initiëren van inhoudelijke debatten. Het lijkt mij dan ook beter om daarmee
door te gaan.Het bedrijventerrein de Kar is door meerdere sprekers aan de orde gesteld.
Men heeft gesteld dat ik dat heb weggeschreven. Het terrein heet inmiddels
Apeldoorn-Oost en dat is niet toevallig. Daarmee wordt beter aangegeven wat
het is, namelijk een bedrijventerrein van Apeldoorn. Ik ben de laatste om
te ontkennen of te bestrijden dat dit terrein voor de bovenlokale werkgelegenheid –
de stedendriehoek – van grote betekenis is. Ik bestrijd op geen enkele
manier de noodzaak en de wenselijkheid van de beschikbaarheid van grond voor
bedrijfsfuncties in dat gebied. Het bedrijventerrein Apeldoorn-Oost kan ook
niet voorzien in de bovenlokale functie van Deventer. Het is dan in lijn met
het beleidskader om te bezien op welke wijze de locaties voor bedrijvigheid
in het stedelijke gebied van Deventer optimaal tot stand gebracht kunnen worden.
Voorzover deze niet binnen het stedelijke gebied beschikbaar zijn, moeten
zij daaraan op een andere wijze toegevoegd worden. Dat heeft dus niets te
maken met het wegschrijven van het bedrijventerrein als zodanig. Deventer
moet, ook voor een deel van de bovenlokale werkgelegenheid in de regio, een
en ander op eigen grond kunnen uitvoeren. Het bedrijventerrein de Kar, Apeldoorn-Oost,
kan niet dezelfde functie vervullen. Ik sluit overigens niet uit dat vanwege
de aldaar beschikbare ruimte en de in Deventer beperkte ruimte het kan voorkomen
dat een bedrijf gemakkelijk een keuze voor Apeldoorn kan maken in plaats van
voor Deventer. Dat neemt echter niet weg dat wij ervoor moeten zorgen dat
Deventer voor de eigen en de bovenlokale functie op eigen grondgebied de bedrijfsfuncties
moet kunnen realiseren.Ik maak enige opmerkingen over Epse-Noord. Ik heb in de stukken uitvoerig
aangegeven hoe de procedure is geweest. Als ik goed ben geïnformeerd,
is de provincie Overijssel bijna toe aan de afronding voorzover het de besluitvorming
in het college betreft. Daarna krijgen wij de reacties van de staten en van
Gelderland. Als het meezit, moet het mogelijk zijn dat ik voor de zomer een
voorstel van de provincie krijg dat in een algemene maatregel van bestuur
kan worden omgezet.Als aannemelijk kan worden gemaakt dat Epse-Noord nodig is voor de bedrijfslocaties
voor de functie van Deventer, zal er een grenscorrectie plaatsvinden. Ik kan
mij ook niet voorstellen dat het niet aannemelijk kan worden gemaakt. Alles
wijst erop dat het volstrekt terecht is dat deze procedure is ingegaan en
dat ze ten gunste van Deventer wordt afgerond.Blijft over de vraag waar de precieze grens wordt gelegd. Ik kan en wil
op dit moment de kaarten niet tekenen. Het is de provincie Overijssel die
de bevoegdheid heeft om mij een voorstel te doen. Ik wil er wel een inhoudelijke
opmerking over maken, die naar ik hoop tegemoetkomt aan enkele opmerkingen
van de Kamer over de wijze waarop die begrenzing in de algemene maatregel
van bestuur vorm moet krijgen. Als je een gebied toevoegt vanuit de expliciete
noodzaak om te kunnen bebouwen, dan is het logisch dat je dat gebied beoordeelt
op zijn bebouwingsmogelijkheden. Ik zou zeggen: inclusief de mogelijkheid
om de milieubegrenzing dan ook onder eigen verantwoordelijkheid en binnen
het eigen grondgebied te regelen. Als wordt gezegd: er behoort een redelijke
afstand te blijven tussen het nieuw te bebouwen bedrijventerrein en de woonkern
Epse en het behoort duidelijk te worden in de wijze waarop de grens van het
gebied wordt neergelegd, vind ik dat een redelijk verzoek. Ik kan mij niet
voorstellen dat Overijssel hiermee geen rekening houdt. Als dat wel het geval
is, dan is dat in ieder voor mij een overweging bij de precieze vormgeving
van de algemene maatregel van bestuur. Ik hoop dat ik hiermee in voldoende
mate recht heb gedaan aan de inhoudelijke noties die van de kant van de Kamer
zijn gegeven. Ik ben overigens nog niet toe aan een eindoordeel wat straks
naar alle waarschijnlijkheid zal eindigen in een algemene maatregel van bestuur
met toevoeging van grondgebieden ten behoeve van bedrijfsontwikkeling aan
Deventer.De heer Hoekema (D66):Speelt de locatie Posterenk bij de staatssecretaris nog een rol?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik wil niet in de plaats treden van de besturen die daarover
een oordeel moeten geven. Ik weet dat het onderwerp van gesprek is. Het is
waar dat de conclusie van invloed kan zijn op wat uiteindelijk beschikbaar
zal zijn. Ik kan mij voorstellen dat de heer Hoekema dat in zijn overwegingen
wil betrekken.Voorzitter! Mevrouw Liemburg heeft gevraagd hoever de procedure is van
de voorstellen die door Overijssel zijn gedaan. Het voorstel inzake de herindeling
Twente is bijna gereed. De vermoedelijke uitkomst van dit debat is voor mij
aanleiding om na te gaan of dit consequenties moet hebben voor het verder
voorbereiden van dit voorstel. Ik kan daarover op dit moment geen eindoordeel
geven. West-Overijssel is wat later in de tijd gepland. Voor beide herindelingsvoorstellen
ga ik ervan uit dat het mogelijk moet zijn om de beoogde herindelingen per
2000 te doen ingaan. Daar zijn de procedures op gericht.Ik weet niet zeker of ik de vraag van mevrouw Liemburg over het onrendabel
buitengebied goed heb begrepen. In algemene zin geldt dat naarmate het draagvlak
van een gemeente ook in financieel opzicht groter is, het goed mogelijk blijft
om ervoor te zorgen dat de nodige investeringen in het buitengebied worden
gerealiseerd. Gelet op de toekomstige financiële positie van de gemeente
Deventer zie ik geen aanleiding om te veronderstellen dat er zodanige ontwikkelingen
zouden zijn dat er zorgen zouden moeten rijzen over dergelijke investeringen.
Dit is een vrij algemene formulering, maar ik hoor in tweede termijn wel of
deze reactie voldoende is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dit antwoord gaat in elk geval in de goede richting. Het verzet van de
bevolking komt vaak ook voort uit de angst dat het gebied waarin men woont
erop achteruitgaat na een herindeling. Bij het toevoegen van een plattelandsgebied
aan een stedelijke gemeente denkt men vaak dat aandacht en middelen ontbreken
om aandacht te geven aan het buitengebied. Het gaat inderdaad om een algemeen
beeld. Hoe zal de financiële ontwikkeling zijn? Is zo'n gebied nu per
definitie beter af bij een plattelandsgemeente dan bij een stedelijke gemeente
wanneer het gaat om investeringen in het buitengebied?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat maakt in principe niet uit. De wijzigingen van de Financiële-verhoudingswet
die onlangs zijn doorgevoerd, gaan immers uit van de kostensoorten die passen
bij de desbetreffende gemeente. Afhankelijk van de kosten die men heeft, wordt
de berekening voor de financiële uitkering opgesteld. In die zin ontstaat
er door gemeentelijke herindeling niet een zodanig verschil in financiële
posities dat daaruit bepaalde risico's voortkomen. Bovendien geven de omvang
van de gemeenten waarover wij het nu hebben en hun financiële posities
geen aanleiding om zorgen te hebben over de mogelijkheden om te komen tot
een kwalitatief goede ontwikkeling en instandhouding van waardevolle zaken
in het landelijke gebied. De wijze waarop uiteindelijk een en ander zijn invulling
krijgt, zal afhankelijk zijn van de wijze waarop het nieuwe gemeentebestuur
handelt. Daaraan liggen plaatselijke keuzen ten grondslag.Overigens, als men met verschillende gemeenten te maken heeft, kunnen
er op allerlei terreinen verschillende regelingen zijn. Zo kunnen er verschillende
subsidieregelingen zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van amateurtoneelverenigingen.
Ook kunnen er verschillen zijn met betrekking tot de leges. Er zullen altijd
stappen worden gezet om tot harmonisatie te komen en altijd zullen er mensen
zijn die daarvan voordeel of nadeel ondervinden. Dat is een onvermijdelijk
gevolg van het feit dat iedereen in de nieuwe gemeente op gelijke wijze wordt
bediend en behandeld. De ervaring leert dat bijna alle herindelingsgemeenten
zorgen voor soepele overgangsregelingen van de oude naar de nieuwe situatie
wanneer blijkt dat mensen er op de een of andere manier op achteruitgaan.
Dat is ter afweging van de nieuwe gemeente zelf.Voorzitter! Gisteren hebben wij uitvoerig gesproken over de kwestie van
de gewijzigde onderwijswetgeving en de mogelijkheid die gemeenten hebben om
splitsing van de eigen gemeente te vragen met het oog op de vaststelling van
gedifferentieerde opheffingsnormen als daartoe aanleiding bestaat. Dat is
een mogelijkheid die elke te herindelen gemeente heeft. Er is dus altijd de
mogelijkheid om deze opheffingsnorm te laten verschillen in het kernstedelijk
gebied en de kleinere kernen. Dat is ook hier het geval.De heer Kamp heeft gevraagd naar de Holterweg als grens. Zijn veronderstelling
dat ik daar verder niet naar gekeken heb, is juist. In mijn voorstel bestond
deze grens niet, dus ik heb er verder niet naar gekeken. Ik ben in het algemeen
van oordeel dat datgene wat te maken heeft met grenscorrecties en precies
grensbeloop, aan de provincies moet worden overgelaten. Ik vind het verstandig
de bestaande grenzen te handhaven als ertoe besloten wordt Bathmen af te halen
van het voorstel dat aan de orde is. Behalve dat een rechte lijn op de kaart
er mooi uitziet, zie ik geen redenen om het per se zo te doen. Ik heb er absoluut
geen eindoordeel over, maar ben ertoe geneigd het aan de provincie over te
laten als er geen redenen zijn om je op het niveau van de wetgever ermee te
bemoeien. Als er in de komende tijd onverhoopt behoefte aan bestaat om er
iets aan te doen, wil ik het aan de provincie overlaten.Mevrouw Assen heeft gevraagd hoe ik aan de gemeenten tegemoetkom wanneer
zij als gevolg van herindeling financieel achteruitgaan. Wij hebben hier met
elkaar de gewenningsbijdrage vastgesteld, een onderwerp dat gisteravond uitgebreid
aan de orde is geweest. Ik zie er geen enkele aanleiding toe iets anders te
doen dat datgene wat wij met elkaar hebben afgesproken. Dit betekent dat de
mogelijkheden en de toepassing van de gewenningsbijdrage hier aan de orde
zijn. Overigens moet de gemeente de beperkte korting die zich op grond van
het Gemeentefonds bij samenvoeging voordoet, via efficiencymaatregelen opvangen.
Ook hierover hebben wij gisteravond vrij intensief met elkaar van gedachten
gewisseld; dit wil ik nu niet herhalen. Het moet de nieuwe gemeente een zorg
zijn zichzelf taakstellend die besparingen op te leggen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Het is hier gebruikelijk de staatssecretaris te danken voor
de beantwoording in eerste ronde. Ik doe dit nu ook en zeg erbij dat het heel
gemeend is. Ik wijs de staatssecretaris er nog op dat zij in eerste termijn
door verscheidene fracties is geprezen voor het door haar
gevoerde herindelingsbeleid. Dit had zij wel even mogen incasseren.Ik kan mij heel goed de wens van mevrouw Nijpels voorstellen om eens even
achterover te gaan zitten en een plan voor het hele land te maken. Als wij
alles opnieuw konden doen, zouden wij het vast anders doen en zeker de fouten
die wij of anderen in het verleden gemaakt hebben, niet weer maken. Zelfs
de PvdA heeft een dergelijk vertrouwen in de maakbaarheid van de samenleving
echter verloren. Wij zitten nu eenmaal met erfenissen uit het verleden. Juist
bij herindeling, waarbij zoveel belangen een rol spelen en zoveel gevoelens
naar boven komen, moet je van geval tot geval de situatie onder ogen zien
en de beste oplossing kiezen. Ik voel dus wel wat voor dat maatpak van de
heer Schutte.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! Ik voel ook voor alle maatpakken die maar denkbaar zijn. Mijn
opmerking is ingegeven door het feit dat we nu met name deze laatste vier
jaar steeds bezig zijn met onderdeeltjes – met maatwerk, zou je kunnen
zeggen – die, wat een heel groot deel van de Kamer betreft, absoluut
geen maatwerk zijn. Het is niet één keer, maar bijna alle keren
voorgekomen dat de gehele oppositie bezwaar had tegen een plan met betrekking
tot gemeentelijke herindeling, ten opzichte van de coalitie. Dat lijkt me
op zichzelf geen goede zaak, hoewel meerderheid meerderheid is. Maar juist
het proces van onderop laten komen en dan zeggen: nu gaan we voor heel Nederland
een plan maken, dat lijkt me nog steeds een veel betere gedachte. Daarin verschillen
mevrouw Liemburg en ik echter van mening. Ik zeg ook niet dat dit zomaar even
in een jaar zal gebeuren.De voorzitter:Mevrouw Nijpels, mag het wat korter? U houdt nu een heel betoog; dat mag
u straks in uw termijn houden.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Die wilde ik graag juist kort houden.De voorzitter:Doet u dit dan ook kort.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Goed, mevrouw de voorzitter. Ik wilde mevrouw Liemburg alleen maar vragen
of zij het een goede zaak vindt dat het herindelingsbeleid dat zij net zo
geprezen heeft, hier in de Kamer niet altijd tot volle tevredenheid van iedereen
is gegaan en dan niet alleen wat betreft een enkel partijtje, maar wat betreft
de gehele oppositie.Mevrouw Liemburg (PvdA):De PvdA streeft er altijd naar om het over alles met iedereen eens te
worden, maar ik moet constateren dat juist een herindelingsprocedure, waarbij
de bevolking zo direct betrokken is, zich zeer goed leent voor het hebben
van meningsverschillen en voor het optimaliseren van de oppositionele rol.
Ik denk dat dit niet is te voorkomen, ook niet als je probeert een plan te
maken voor het hele land. Ik denk trouwens dat overeenstemming daarover nooit
zou worden gevonden, tenminste niet op redelijk korte termijn.Dan kom ik meteen op een tweede les die de PvdA uit het verleden heeft
geleerd, voorzitter. Ik heb er de Handelingen uit 1973 nog eens op nageslagen,
vooral die van de Eerste Kamer, want die waren bij die procedure het meest
interessant. Een opmerking die toen gemaakt is – ik dacht door een van
de christelijke fracties – en die mij erg is bijgebleven, was: als we
één les leren hieruit, dan is het dat procedures niet te lang
moeten duren. Ik wil die opmerking nog eens onderstrepen. Ik denk dat het
het ergste is voor een gebied om al te lang in onzekerheid te blijven. Het
zwaard van Damocles laat u boven Bathmen hangen, zo zei, geloof ik, de heer
Rouvoet bij interruptie aan het adres van de staatssecretaris. Nu, dat zwaard
van Damocles hangt daar, hoe je het ook bekijkt. We hadden ervoor kunnen kiezen
om dat zwaard vandaag los te maken, door te kiezen voor toevoeging van Bathmen
aan Deventer, maar ik heb in eerste instantie ook betoogd dat wij daarvoor,
vanuit het belang van Deventer, de argumenten niet hebben en dat men het in
Bathmen niet wil.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Die verwijzing naar het zwaard van Damocles heb ik niet in
de richting van de staatssecretaris uitgesproken, want die laat helemaal geen
zwaard van Damocles boven Bathmen hangen. De staatssecretaris zegt: Bathmen
moet erbij. Nee, ik heb het aan het adres van mevrouw Liemburg gericht, in
verband met haar amendement. Het is dus nog erger dan mevrouw Liemburg dacht.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat is goed, want ik dacht al... Ik ken de heer Rouvoet als iemand die
altijd goed bij de les is en daarom begreep ik dat verhaal van het zwaard
al helemaal niet. Het klopt dus dat het zwaard van Damocles in deze situatie
min of meer boven Bathmen blijft hangen. Ik heb in eerste instantie betoogd
wat ons ertoe heeft bewogen. Wij kunnen van de kant van Deventer de argumenten
niet sterker maken dan ze zijn en het is de staatssecretaris ook niet gelukt
om dat te doen, ook in tweede instantie niet. Die argumenten zijn nu eenmaal
niet harder en we hebben geconstateerd dat de gemeente Bathmen en de actiegroepen
in Bathmen het andere alternatief niet willen; ik kom zo meteen nog even op
Bathmen-Gorssel terug. De oplossing die het kabinet biedt, is voor het gebied
onaanvaardbaar en we hebben onvoldoende argumenten van onze kant om dan toch
die knoop door te hakken.De heer Rouvoet (RPF):Zwaard van Damocles en knopen doorhakken: nu gaan we gordiaanse knopen
met spreekwoorden teweegbrengen! Er is echter een heel eenvoudige oplossing
voor u, als een van de ondertekenaars van het amendement, om het zwaard van
Damocles uit de lucht te halen, namelijk door alsnog te kiezen voor het andere
amendement, waarbij voor Bathmen in ieder geval die dreigende wolken voorgoed
verdwenen zijn. Dit is een collegiaal advies.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat is helemaal niet zo, want ook het andere amendement biedt geen directe
oplossing voor de situatie van Bathmen. Ik zal daar meteen op doorgaan, want
ik heb niet voor niets teruggegrepen op de Handelingen van 1973, waarin gezegd
werd dat die procedures niet te lang mochten duren. Bij een eventuele samenvoeging
van Bathmen met Gorssel komt nog een heel lange procedure in beeld waarvan
het resultaat niet helemaal helder is. Ook in Gelderland spelen er belangen
die aan de orde moeten komen. Het alternatief Bathmen-Holten is hier aan de
orde geweest. Dat heeft het in het voortraject tot nu toe
niet gehaald. Daarom vind ik dat je niet te optimistisch moet zijn over een
samengaan van Bathmen en Gorssel zonder rekening te houden met de effecten
daarvan. Wij moeten vandaag proberen om zoveel mogelijk helderheid te verschaffen
over de toekomst van Bathmen. In deze situatie zullen wij grenzen moeten stellen
waarbinnen die oplossing moet worden gevonden.Voordat ik de motie indien die wij in dat verband hebben opgesteld, heb
ik er behoefte aan om nog even te wijzen op de discussie over stad en platteland.
Er zijn duidelijke centrumgemeenten met stedelijke allure en er zijn plattelandsgemeenten,
maar er zijn ook stedelijke gemeenten met dorpen binnen de grenzen. De heer
Schutte heeft in eerste instantie, misschien heel toevallig, de gemeente Leeuwarden
genoemd. Dat is een van de C20-gemeenten met een aantal dorpen in het buitengebied.
Ik heb binnen die dorpen nooit van een actie gehoord om losgekoppeld te worden
van de centrumgemeente en toegevoegd te worden aan een plattelandsgemeente.
Misschien zijn die dorpen wel beter af. Het is misschien een onderzoeksopdracht
voor de heer Hendriks om eens te bekijken wat de reden daarvoor is.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Dat is één kant van het verhaal. De andere kant
is de vraag of Leeuwarden niet nog meer dorpen onder zijn beheer moet krijgen.
Daar wordt ook verschillend over gedacht. Het lijkt mij relevant om de lessen
van Deventer ook eens te verplaatsen naar die discussie.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik heb er in eerste termijn al een heel duidelijk antwoord op gegeven.
Bestuurlijke grenzen hebben nauwelijks invloed op het gedrag van mensen. Dat
moet je niet overschatten. Een gemeentebestuur moet zijn taken goed kunnen
verrichten. Het is mogelijk dat je moet constateren dat die grenzen in de
loop der tijd te eng zijn geworden. Dan moet je besluiten tot gemeentelijke
herindeling. Vervolgens moet in een inhoudelijke discussie worden bepaald
waar die grenzen precies komen te liggen. Dat kan van geval tot geval verschillen.
In dit geval is Deventer voor de komende 25 jaar in ieder geval voldoende
geholpen met de toevoeging van het grondgebied van de gemeente Diepenveen.De heer Hendriks:Voorzitter! Ik werd zojuist genoemd met de mededeling dat ik een opdracht
zou kunnen krijgen. Ik aanvaard elke opdracht graag. Maar weet mevrouw Liemburg
wel dat Leeuwarden een totaal ander gebied is dan Salland? Ik krijg de indruk
dat zij alles op alles wil plakken. Dat kan gewoon niet. Salland is Salland,
Bathmen is Bathmen, Gorssel is Gorssel, Deventer is Deventer en Diepenveen
is Diepenveen. Die zijn echt van elkaar te onderscheiden.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik heb juist betoogd dat je de situatie van geval tot geval moet bezien.
Dan blijft het toch interessant dat er wordt betoogd dat een kleine kern zich
nooit gelukkig zal kunnen voelen bij een centrumgemeente, terwijl je in het
land situaties kunt aanwijzen waarin dat al jarenlang het geval en waarin
men ook niet klaagt. Ik pleit ervoor om de betrekkelijkheid van de dingen
te zien en in die context te proberen de beslissingen te nemen waarvoor het
grootste draagvlak aanwezig is. Daar zijn wij vandaag mee bezig. Ik constateer
dat in de Kamer het draagvlak voor toevoeging van Bathmen aan de nieuwe gemeente
ontbreekt.De vraag is dan wat er met Bathmen gebeurt. In eerste termijn is duidelijk
gebleken dat een gemeente van 5000 inwoners een heel kleine gemeente is, zeker
gelet op de ontwikkelingen in Overijssel. Ook de gemeenteraad zelf heeft uitgesproken
dat men te klein is. Wij moeten toch enige duidelijkheid scheppen en niet
allemaal beelden najagen die niet of slechts na heel lange tijd gerealiseerd
kunnen worden. Die heel lange tijd vinden wij niet goed; wij willen dat de
oplossing zo snel mogelijk wordt gevonden. Daarom hebben wij een motie opgesteld,
die ik nu wil indienen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De collegialiteit in Paars, zeker tussen PvdA en D66 is heel
groot, maar ik ben de eerste ondertekenaar van de motie en ik zal haar dus
moeten indienen.Mevrouw Liemburg (PvdA):De heer Hoekema en ik hebben samen een motie opgesteld, die hij zal indienen.
De motie behelst een bevestiging van wat wij in eerste instantie hebben ingebracht.
Ik vind dat wij duidelijkheid moeten scheppen. Bathmen kan niet als zelfstandige
gemeente voortbestaan. De oplossing voor de gemeente zal in Overijssels verband
moeten worden gevonden.De heer Van den Berg (SGP):U bepleit een oplossing binnen Overijssels verband. Sluit u iedere grenswijziging
uit? Is het voor u onbespreekbaar dat Gorssel bij Overijssel wordt gevoegd,
al of niet gecombineerd met Bathmen?Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik heb de criteria genoemd die de PvdA hanteert. Provinciegrenzen zijn
voor ons niet heilig. Een eventueel samengaan van Bathmen en Gorssel heeft
tot de mogelijkheden behoord. Met de staatssecretaris ben ik het eens dat
het toevoegen van die nieuwe gemeente aan Overijssel meer voor de hand had
gelegen dan toevoeging aan Gelderland, vanwege de rare toestand waarin Deventer
dan zou komen te verkeren. Ik heb daar in het verslag vragen over gesteld.
De prijs voor die procedure, een enorme vertraging, vind ik te hoog voor de
bestuurlijke verhoudingen in het gebied. Ik kies voor duidelijkheid. In een
heel vroeg stadium van de procedure hebben beide provincies besloten hun grens
niet ter discussie te stellen. Voor de PvdA is dat een gegeven.De heer Van den Berg (SGP):Daarmee sanctioneert u als wetgever dat provincies mogelijk betere oplossingen
blokkeren.Mevrouw Liemburg (PvdA):Nee, het hoort niet tot onze verantwoordelijkheid om, los van alles wat
gebeurd is, nog eens te vertellen wat wij zelf het mooist hadden gevonden.
Het is voor mij geen uitgemaakte zaak dat dat een verbinding tussen Bathmen
en Gorssel is. Wij houden rekening met gevoerde procedures. Het is niet voor
niets dat burgers vaak klagen over de lange tijd die de overheid neemt om
tot oplossingen te komen. Ik vind dat heel slecht voor de mensen in het gebied.
Het gaat niet alleen om de gevoelens, maar ook om het te voeren beleid. De
PvdA maakt haar eigen afweging, rekening houdend met het traject dat al doorlopen
is. Wij hebben als wetgever de provincie niet voor niets een
adviesbevoegdheid voor voorstellen voor gemeentelijke herindeling gegeven.
Wij kunnen niet net doen alsof die voorstellen er niet zijn.Voorzitter: BukmanDe heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik bedank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Ik zeg
erbij dat ik de beantwoording dit keer wat aan de korte kant vond. Misschien
ligt het aan die korte schorsing. Ik vind het vooral jammer dat de staatssecretaris
niet ingegaan is op de diverse opmerkingen van meer algemene strekking over
haar herindelingsbeleid en op de interruptiedebatten die daarover met de fractie
van het CDA zijn gevoerd. Menselijkerwijs gesproken is dit de laatste herindelingsdiscussie
in deze zittingsperiode van de Tweede Kamer.Op een ander punt vond ik de staatssecretaris ook wat kort, en dat betreft
de argumentatie, zoals oorspronkelijk weergegeven in de stukken en in het
debat, voor de noodzaak dat Bathmen in de ruimtebehoefte van Deventer voor
bedrijvenvestigingen voorziet. Ik heb goed naar haar geluisterd, en blijf
een zekere spanning onderkennen tussen het element van de voorzichtigheid
dat zij noemt in de nota naar aanleiding van het verslag, en het serieuze
alternatief dat Bathmen op de lange termijn zou kunnen zijn. Ik sluit dat
ook niet uit, met name voor Oxerveld, zij het met haken en ogen. Maar de staatssecretaris
werkte in haar betoog de mogelijke bedrijvenlocatie rond de A1 niet al te
zeer uit. Hetzelfde geldt voor het door collega Liemburg en mij genoemde punt
van de Betuweroute, en de afweging als geheel van de diverse locaties. Dat
sterkt mij in het gevoelen dat de functie van Bathmen voor Deventer nog niet
echt hard is gemaakt in de stukken en in het debat van vandaag. De staatssecretaris
heeft zelf zojuist in haar antwoord in eerste termijn aangegeven dat die functie
van een andere orde is dan de functie van Diepenveen voor Deventer. Ik denk
dat dit inhoudelijke argument een reden is om de benadering te kiezen die
de drie Paarse fracties hebben gekozen. Daarbij hebben wij er geen twijfel
over laten bestaan dat Bathmen niet zelfstandig zal kunnen blijven; dat wil
men zelf ook niet. Verder moet in provinciaal Overijssels verband worden gekeken
naar opties voor Bathmen. Dan zijn er inderdaad verschillende opties. Ik ben
heel benieuwd wat de staatssecretaris zal willen doen met het betrekken van
de resultaten van het debat van vandaag bij de indiening bij de Raad van State
van de andere wetsvoorstellen voor Overijssel, wat zoals zijzelf aangaf, binnenkort
zal plaatsvinden. Ik begrijp dat de staatssecretaris vandaag niet stante pede
een uitspraak daarover zal willen doen, maar ik neem aan dat zij dit argument
toch wil betrekken bij een en ander.De suggestie om de eventuele samenvoeging van Bathmen en Gorssel te bezien
in het verband van Overijssel vind ik zeer creatief. Maar gezien de interprovinciale
verhoudingen en het toch wat moeizame overleg op dit punt tussen Gelderland
en Overijssel, denk ik niet dat die optie zeer levensvatbaar zal zijn.De heer Rouvoet heeft, scherpzinnig als hij is, gelijk als hij zegt dat
het Paarse zwaard van Damocles blijft hangen boven Bathmen, in die zin dat
bijna de hele Kamer vindt dat Bathmen niet zelfstandig kan blijven, dat er
een oplossing moet worden gevonden, en dat die oplossing mogelijkerwijs kan
zijn gelegen in het opnieuw bezien, op basis van nieuwe cijfers en ontwikkelingen,
van de koppeling van Bathmen aan Deventer. Tegelijkertijd houd ik staande
dat het amendement van collega Kamp, ondertekend door collega Liemburg en
mijzelf, ook zou kunnen betekenen dat als voor Bathmen een goede andere oplossing
wordt gevonden, Deventer geholpen is doordat de optie Oxerveld meer kans van
slagen krijgt, omdat het hele gebied dan toch qua grootte een zekere potentie
voor bedrijvenvestigingen zou krijgen. Maar ik onderken met de staatssecretaris
dat aan Oxerveld ook maatschappelijk haken en ogen zitten.Voorzitter! Om de besluitvorming van de kant van de Kamer op het punt
van de toekomst van Bathmen vast te leggen, heb ik de eer de Kamer hierover
de volgende motie voor te leggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - de toevoeging van Epse-Noord aan Deventer
in procedure is;- thans niet kan worden vastgesteld of c.q. in welke
mate Bathmen nodig is voor de ruimtebehoefte van Deventer in de komende 25
jaar;- Bathmen niet als zelfstandige gemeente kan blijven bestaan;spreekt als haar mening uit dat Bathmen betrokken moet worden bij een
volgend herindelingsvoorstel in Overijssels verband,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema en Liemburg. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (25653).De heer Hendriks:Voorzitter! Een heel mooie motie! Maar waarom zet u er nu juist op het
einde "in Overijssels verband" in? Haal dat er alsjeblieft uit! Geef de plaatselijke
bevolking de mogelijkheid om ook een beetje over de provinciale grens heen
te kijken. Er zijn er nu 300 aanwezig! Prachtig! Doe dat! Probeer het! Mag
ik uw antwoord?De heer Hoekema (D66):De heer Hendriks zal als inwoner van Goirle misschien wat minder ervaring
hebben met de heiligheid en het statische karakter van provinciegrenzen dan
diegenen die dicht bij zo'n provinciegrens wonen. Ik denk dat wij heel reëel
moeten zijn: Bathmen is Overijssel en zal als het aan ons ligt ook Overijssel
blijven. Die provinciegrens is op dit ogenblik een hinderpaal. Ik hoop dat
ik de heer Hendriks hiermee heb overtuigd.Voorzitter! Ten slotte wil ik nog een opmerking maken over Epse-Noord.
Ik ben zeer bemoedigd door de opmerking van de staatssecretaris dat de procedure
zich in haar beleving positief ontwikkelt. HoekemaGaranties zijn er niet,
maar als wij deze zomer een algemene maatregel van bestuur zouden kunnen krijgen,
zou dat mooi zijn. Natuurlijk moeten de belangen van milieu en landschap voldoende worden gewaarborgd. Ik heb nu geen behoefte om op de millimeter
nauwkeurig die grens tussen Gorssel en Deventer te tekenen, maar wij zullen
daar wel zorgvuldig naar moeten kijken. Die discussie zullen wij nog wel voeren.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording.
De inzet van mijn fractie was, kort samengevat: doe iets aan de acute problemen
van Deventer, maar doe dat niet grootschaliger dan nodig is. Mijn fractie
had daarbij in ogenschouw de motie-Remkes, die wij ook gesteund hebben. Daarin
ging het er met name om de C20-gemeenten, waartoe ook Deventer behoort, voor
een behoorlijke periode de mogelijkheid te bieden woningbouwlocaties en bedrijventerreinen
op eigen grondgebied te ontwikkelen. Ik moet tot de conclusie komen dat deze
motie door verschillende fracties, met name door de VVD, wat ruimer wordt
geïnterpreteerd dan mij destijds voor ogen stond. Het gaat mij om de
vraag waarom in het licht van die motie niet wordt volstaan met grenscorrecties.
Ik begrijp het bezwaar dat er dan voortdurend ad-hocbeleid moet worden gevoerd,
maar ik doel dan op grenscorrecties die Deventer de mogelijkheid geven om
voor die periode waar wij het over hebben, voldoende woningbouw en bedrijventerreinen
te realiseren op eigen gebied. Dat is mijns inziens mogelijk als je uitgaat
van de overdracht van de convenantsgebieden. Dat is echter niet de oplossing
die diverse fractie hier kennelijk voor ogen staat. Ik moet dan ook constateren
dat de motie-Remkes in de praktijk een wat andere functie gaat krijgen dan
destijds werd beoogd. Het was een beperking van het toen vigerende herindelingsbeleid,
nu gaat het meer functioneren als een soort ondersteuning van het herindelingsbeleid.
Dat stond ons destijds echter niet voor ogen.Voor mijn fractie is de vraag waarom de overdracht van convenantsgebieden
niet toereikend is, niet afdoende beantwoord. Ik heb niet bepleit om te volstaan
met alleen convenantsafspraken. Ik ben het inderdaad met de stelling eens
dat deze gemeenten, de C20-gemeenten, op hun eigen gebied over de noodzakelijke
locaties moeten kunnen beschikken. Dat moeten echter wel locaties zijn waarvan
de noodzaak binnen redelijke tijd aantoonbaar aanwezig is. Ik kan dan ook
niet zoveel met mooie termen als kwalitatieve zoekruimte. Ik vind dat een
schitterende term, maar in mijn ogen is het nogal verhullend taalgebruik voor
aanmerkelijk grootschaliger oplossingen dan strikt nodig is. Ik vind het niet
nodig dat een gemeente kwalitatieve zoekruimte heeft, als de staatssecretaris
zelf onderstreept dat het best mogelijk is dat die gebieden helemaal niet
voor die functies nodig zijn. Ik vind dat dus geen verstandig herindelingsbeleid.
Dan zouden wij straks namelijk tot de conclusie kunnen komen dat wij een stuk
landelijk gebied van de gemeente Bathmen aan Deventer hebben overgedragen,
terwijl het absoluut niet noodzakelijk en wenselijk is dat daar in de toekomst
bedrijvenlocaties worden ontwikkeld. Dat is dan een verkeerde beslissing geweest.Voor mij staat dan ook niet als een paal boven water dat de gemeente Diepenveen
niet in enigszins afgeslankte vorm zou kunnen voortbestaan. Dan doet zich
de vraag voor, aangezien de overgrote meerderheid van de Kamer die mening
wel is toegedaan, wat er dan met het landelijke gebied van de gemeente Diepenveen
moet gebeuren. Mijn fractie meent dat serieus overwogen moet worden om de
gemeente Diepenveen niet integraal over te brengen naar Deventer. Hier doet
de klemmende situatie, zoals de staatssecretaris zei, zich voor waarin splitsing
van een gemeente aangewezen kan zijn. Wat heeft het oostelijk landelijke gebied
van de gemeente Diepenveen – ook bekeken tegen de achtergrond van de
ruimtelijke taakstellingen, de functies in groter verband – voor betekenis
voor de stad Deventer? Het gebied rondom Lettele en Okkenbroek bijvoorbeeld
heeft ruimtelijke functies in de agrarische en landschappelijke sfeer. Dan
moet je aansluiting zoeken bij gebieden die ook zo'n taakstelling hebben.
Dat ligt veel meer voor de hand dan het gehele gebied aan Deventer toe te
voegen. Ik begrijp dan ook werkelijk niet waarom de staatssecretaris in dit
geval de splitsing van de gemeente afwijst. Ik ben er in het algemeen ook
zeer terughoudend in en ik volg de benadering van het in principe integraal
overdragen van een gemeente, maar het moet toch mogelijk zijn om keuzes te
maken op grond van ruimtelijke functies en taakstellingen, in lokaal en in
bovenlokaal perspectief. Ik geloof dat hier zeker alle redenen daartoe aanwezig
zijn. Ik vraag daar nogmaals aandacht voor. Dit betekent dat het voorliggende
voorstel op dit punt de instemming van mijn fractie niet zal krijgen.Voorzitter! Dan kom ik bij de gemeente Bathmen. Gelukkig is men het er
in deze Kamer over eens dat Bathmen zeker op dit moment – maar voor
mij mag dat ook op de lange termijn gelden – niet bij Deventer behoeft
te worden gevoegd en ook niet moet worden gevoegd, juist vanwege de grootschaliger
ruimtelijke samenhangen. Ik vind het buitengewoon betreurenswaardig dat het
amendement van de heer Kamp c.s. onduidelijkheid laat bestaan over wat er
op termijn met Bathmen zal gebeuren. Door enkele van de ondertekenaars van
het amendement wordt de mogelijkheid opengehouden om Bathmen alsnog op termijn
bij Deventer te voegen. Dat is, afgezien van het feit dat ik het een buitengewoon
slechte zaak vind als er voor de bevolking onduidelijkheid blijft bestaan,
ook inhoudelijk beslist niet gemotiveerd. Wij zeggen toch allemaal in feite
dat Bathmen voor Deventer geen functie kan hebben. Ik vind het een slechte
zaak als dan de mogelijkheid moet worden openlaten om dat zelfs binnen de
gebruikelijke termijn voor herindelingen toch weer ter discussie te stellen.
Bovendien – dat is ook mijn bezwaar tegen het amendement van de heer
Kamp c.s. – wordt op deze wijze in feite een voorschot genomen op een
toekomstig bedrijventerrein in Oxerveld. Ik vind dit ruimtelijk gezien volstrekt
ongewenst.Voorzitter! Dit betekent dat mijn fractie voorkeur heeft voor het amendement
dat door mevrouw Assen als eerste ondertekenaar is ingediend, zij het dat
ik bij enkele van de medeondertekenaars toch ook nuanceringen aantref in de
zin van de vraag wat er verder met Bathmen moet gebeuren. Mijn fractie zou
het zeer op prijs stellen dat niet alleen Gorssel-Bathmen als een volwaardig
alternatief verder wordt bekeken in een daarvoor aangewezen ruimtelijk kader,
maar dat ook Bathmen-Holten gelijkwaardig wordt bezien. Ik
vind dat zeker, juist met het oog op de regionale schaal, een zeer adequate
oplossing. Ik heb in ieder geval van mevrouw Assen begrepen dat zij dat ook
zo ziet.De voorzitter:Ik wijs u erop dat u ver over de regel heengaat dat de spreektijd in tweede
termijn in beginsel niet meer dan eenderde van de spreektijd in eerste termijn
in beslag neemt. Dat geldt overigens ook voor andere sprekers. Het is natuurlijk
mogelijk dat een onderwerp van zodanige aard is dat daar in beginsel aanleiding
toe bestaat, maar wij moeten wel op de tijd letten omdat er vandaag nog veel
op de agenda staat.De heer Van den Berg (SGP):Wij hebben het vandaag over belangrijke wetgeving.De voorzitter:Dat geldt voor elke spreker bij elk debat.De heer Van den Berg (SGP):Ik zal mij zoveel mogelijk aan uw aanwijzingen houden. Dus ik zal zo langzamerhand
gaan afronden, maar ik wilde deze dingen toch duidelijk gezegd hebben.Voorzitter! Als Bathmen opnieuw in overweging komt, moet naar meer kanten
worden gekeken. Een huidige provinciegrens mag dan ook niet bij voorbaat een
belemmering zijn voor het zoeken naar een serieuze oplossing. Dat is mijn
bezwaar tegen de motie die zojuist is ingediend. Ik begrijp vanuit de verantwoordelijkheid
van de wetgever ook niet dat dit zo benaderd wordt. Ik kan het daar om inhoudelijke
en meer principiële redenen vanuit onze taak als wetgever niet mee eens
zijn. Mijn conclusie is: kijk gelijkwaardig naar Bathmen-Gorssel en Bathmen-Holten.Voorzitter! De trieste conclusie van deze behandeling zal dus, naar ik
moet vrezen, althans wat de Tweede Kamer betreft een einde aan een zelfstandig
Diepenveen zijn. Dat heeft dan toch nog 25 jaar mogen bestaan na de vorige
discussieronde. We hebben overigens nog steeds een Eerste Kamer, dus wie weet
wat er nog kan gebeuren. We hebben het daar gisteren ook al over gehad bij
de Bommelerwaard. Die opmerking is mij niet door iedereen in dank afgenomen.
Ik herhaal mijn opmerking toch nog eens. Het is goed dat wij een tweekamerstelsel
hebben met een Eerste Kamer die ook naar dit type wetsvoorstellen kijkt in
het licht van haar eigen afweging. Dat is alleen maar goed.Voorzitter! Dit is denk ik het laatste herindelingsvoorstel dat discussie
oproept – er ligt nog een voorstel dat denk ik geen discussie geeft –
en met deze staatssecretaris wordt bediscussieerd. Ik heb respect en waardering
voor de wijze waarop de staatssecretaris de debatten gevoerd en haar voorstellen
verdedigd heeft. Zij heeft dat altijd op een zeer open wijze gedaan. Er waren
geen verborgen agenda's. We hebben altijd met open vizier gediscussieerd.
We waren het alleen heel vaak niet eens. Dat we het hier niet eens waren,
is temeer te betreuren omdat dat geleid heeft tot een kaalslag van gemeenten
in de afgelopen jaren. Er zijn een paar honderd gemeenten verdwenen. Ik vind
dat buitengewoon slecht, ook voor een goede relatie tussen burger en bestuur.
Ik zeg altijd: houd meer de waarde van kleinschaliger lokale bestuursstructuren
in de gaten, juist ook vanuit die band tussen burger en bestuur. Ik heb hoop,
hoewel ik niet de illusie heb dat ik daarbij op enige wijze betrokken ben,
dat het nieuwe regeerakkoord dat dit jaar tot stand moet komen, daar in ieder
geval iets meer rekening mee zal houden en dat het herindelingsbeleid in ieder
geval niet ongewijzigd zal worden voortgezet.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Ook ik wil mijn dank uitspreken aan de staatssecretaris voor
haar korte reactie. Haar reactie kon kort zijn, omdat zij tot twee keer toe
uitgebreid al haar argumenten aan ons heeft voorgelegd. Zij heeft gemerkt
dat wij op die argumenten serieus zijn ingegaan. Als vervolgens de conclusie
getrokken moet worden dat haar voorstel in grote lijnen gevolgd wordt maar
dat de Kamer daar op een onderdeel anders over denkt, is het te waarderen
dat zij dat respecteert. De staatssecretaris is door mevrouw Assen de "grote
gemeenteopheffer" genoemd. De VVD-fractie schat dat anders in. Zij is van
mening dat mevrouw Van de Vondervoort consequent heeft gewerkt aan versterking
van de gemeentelijke bestuurslaag. Haar beleid was erop gericht om te zorgen
dat de bestuurslaag die het dichtste bij de burger staat, een zwaar takenpakket
goed zou kunnen behartigen, ook op lange termijn. We vinden dat dat zeer te
prijzen is. De staatssecretaris heeft goed en constructief gebruik gemaakt
van het voorwerk dat door de provincies is gedaan. Wij hebben zeker waardering
voor de rol die de CDA-gedeputeerden daarbij gespeeld hebben.Voorzitter! De uitkomst van de discussie vandaag houdt voor Deventer in
dat er ruimte komt voor de centrumgemeente Deventer. Diepenveen wordt eraan
toegevoegd. Onder voorwaarden wordt Epse-Noord voor een gedeelte daaraan toegevoegd.
Het gebied Oxerveld komt helemaal beschikbaar. De uitkomst houdt daarnaast
in dat het eigen karakter van het landelijke gebied gerespecteerd wordt, met
als gevolg dat bijna de gehele gemeente Bathmen erbuiten blijft en er duidelijke
voorwaarden zijn gesteld voor Epse-Noord.De VVD-fractie waardeert de overeenstemming die met onze coalitiepartners
mogelijk bleek bij dit belangrijke C20-centrumgemeentevoorstel. Het is goed
dat wij samen een maatpak hebben kunnen construeren. Wat ons betreft zullen
wij proberen dit maatpak nog vaker aan te passen.Voorzitter! Nog enkele opmerkingen over de inhoud van het voorstel. De
staatssecretaris heeft het gebied Apeldoorn-Oost, vroeger de Kar, gekenschetst
als een typisch lokaal bedrijventerrein. De VVD-fractie betreurt dat. Het
terrein ligt op een kruispunt van twee grote en belangrijke wegen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat is een misverstand. Dat heb ik niet gedaan.De heer Kamp (VVD):Dat stelt mij dan wat meer gerust. Wij denken dat dit terrein op een kruispunt
van twee grote belangrijke verkeersaders in potentie veel mogelijkheden heeft
voor de gehele regio. Wat minder gewenste planologische ontwikkelingen elders
kunnen voorkomen worden als optimaal van deze mogelijkheden gebruik wordt
gemaakt. Een goede samenwerking van de provinciebesturen in Zwolle en Arnhem
is op dit punt van grote waarde. Ik hoop dat die ook in de nabije toekomst
tot stand komt.Ten aanzien van het gebied Epse-Noord moeten, behalve de door de heer
Hoekema genoemde belangen van natuur en landschap, ook die van de bewoners
van Epse nadrukkelijk in beeld zijn. Ik wil de verschillen van mening met
de staatssecretaris niet groter maken dan nodig. De formulering "zeer ruime
buffer en adequate milieuvoorwaarden" is van haar. Wij kunnen daarmee goed
uit de voeten. De voorwaarden van de VVD-fractie dat de buffer tot de gemeente
Gorssel behoort en dat de invulling ervan met een bosperceel moet passen bij
het dorp Epse, heb ik genoemd. Ik wacht het vervolg van de procedure af om
te bezien of het nodig is om daarover op een bepaald moment duidelijkheid
te scheppen via een Kameruitspraak.De visie van de staatssecretaris op het al dan niet samenlopen van de
grens met de Holterweg onderschrijven wij. Mijn fractie overweegt de motie
van de collega's Hoekema en Liemburg te steunen. Als het amendement dat ik
samen met de collega's Liemburg en Hoekema heb ingediend, wordt aangenomen,
overweegt mijn fractie het wetsvoorstel van de regering te steunen.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ook mijnerzijds dank aan de staatssecretaris voor
haar beantwoording. In tweede termijn kunnen enkele conclusies worden getrokken.
Het voorstel om Deventer samen te voegen met Diepenveen zal het halen, zonder
dat Bathmen daarbij wordt betrokken. Dat heeft onze instemming. Die uitsluiting
zal ongetwijfeld ook betekenis hebben voor het te voeren C20-beleid. Daarbij
is de term "maatwerk" genoemd. Die term zal in de verdere discussie zeker
een rol spelen, al was het maar omdat ook de betrokken gemeenten die wens
zullen aandragen.De discussie over Bathmen is belangrijk. Geconstateerd kan worden dat
de kans dat Bathmen en Gorssel samengaan zeer klein is geworden. Wat mij betreft
hoefde die duidelijkheid nu nog niet geboden te worden. Een en ander had in
de verdere afwegingen betrokken kunnen worden. Een Kamermeerderheid is echter
een andere mening toegedaan.Die duidelijkheid moet ook geboden worden ten aanzien van Deventer. Met
de zojuist ingediende motie wordt een en ander in het ongewisse gelaten. De
overweging van de motie is dat thans niet kan worden vastgesteld of en, zo
ja, in welke mate Bathmen nodig is voor de ruimtebehoefte van Deventer in
de komende 25 jaar. Met een amendering van het wetsvoorstel was daarover een
uitspraak gedaan. Op korte termijn kan duidelijkheid worden verwacht, namelijk
als de staatssecretaris bekendmaakt wat zij zal doen met het wetsvoorstel
inzake Twente. Dat is het enige alternatief dat nog voorligt. Ik heb uit het
antwoord van de staatssecretaris begrepen dat zij serieus aanpassing –
zodat Bathmen daarin alsnog een rol speelt – van het wetsvoorstel inzake
Twente zal bezien. Uit een oogpunt van het bieden van duidelijkheid is dat
zeker een voordeel. De staatssecretaris heeft gezegd dat een nieuwe procedure
niet nodig lijkt. Ik vraag daarop een nadere toelichting. De staatssecretaris
heeft gezegd dat de variant Holten-Rijssen een rol heeft gespeeld in de discussie.
Bathmen was echter al uit het gezichtsveld verdwenen in de discussie over
het voorstel inzake Twente, omdat Bathmen in het voorstel inzake Deventer-Diepenveen
was opgenomen. Ik heb het statenvoorstel over Twente daarop nageslagen en
daarin wordt de relatie Holten-Rijssen en eventuele andere gemeenten binnen
Twente aan de orde gesteld, maar daarbij is Bathmen niet meer aan de orde.
Het is op zijn minst gewenst om, als de staatssecretaris kiest voor opname
in het wetsvoorstel inzake Twente, daarover overleg te voeren met het provinciaal
bestuur en met de daarbij betrokken gemeenten. Ik denk daarbij in eerste instantie
aan Holten. Er mag niet automatisch gedacht worden aan Holten-Rijssen, waaraan
vervolgens Bathmen wordt toegevoegd. Die extra stap wil ik niet zomaar nemen,
temeer daar Rijssen voldoende sterk is om zelfstandig te blijven. Er moet
goed in de richting van Twente worden gedacht, maar men moet niet automatisch
zeggen: och, ook de variant die ik in mijn hoofd heb, is voldoende in het
overleg betrokken geweest. Het lijkt mij dat je dan weer gemakkelijk nieuwe
frustraties oproept.Voorzitter! De staatssecretaris heeft wat kriegel gereageerd op mijn opmerkingen
over het gebruik van inhoudelijke argumenten in een discussie. Ik vind dat
je elkaars woorden en argumenten serieus moet nemen. Ik heb dat in mijn bijdrage
geprobeerd. Als daarbij woorden vallen als "minimaal noodzakelijk", dan is
het mogelijk dat je in de discussie die daarop volgt tot een andere gedachte
komt. Ik vind dat volstrekt legitiem. Als je na de discussie zegt: ik ben
nog steeds van mening dat wat ik heb voorgesteld goed is, maar ja, ik zie
ook wel dat het anders loopt, dan moet je niet vreemd opkijken dat een ander
de conclusie trekt dat vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de ernst van
de bezwaren.Voorzitter! Ik sluit met een algemeen politiek oordeel. Er zijn vele debatten
met de staatssecretaris gevoerd over de bestuurlijke vernieuwing. Het ging
daarbij heel sterk over de inhoud van het beleid. Terugkijkend moet ik constateren
dat er inderdaad wel het een en ander is geoogst, maar dat de oogst kleiner
is dan wij vier jaar geleden hadden gedacht en voor een deel ook vier jaar
geleden verwacht mocht worden. Ik wil dit laatste benadrukken. Ik had graag
gezien dat de vernieuwing van de bestuurlijke organisatie onder dit kabinet
een wat bredere en meer omvattende erfenis had opgeleverd dan nu het geval
is: eigenlijk wat herindelingen. De staatssecretaris zal het met mij eens
zijn dat het niet aan onze fractie heeft gelegen dat die erfenis niet wat
breder is geworden dan nu het geval is.De heer Hendriks:Voorzitter! Ik vind het werk van de staatssecretaris heel moeilijk. Zij
doet het blijkbaar nooit goed. Ook dit wetsvoorstel is behoorlijk geamendeerd
en er is een motie. Ik zal eens goed nadenken over deze motie. Ik had de naam
Overijssel liever weggelaten. In het verenigd Europa zullen wij meer de gemeentelijke
en provinciale grenzen los moeten laten. Bij grensoverschrijding kunnen mooie
huwelijken tot stand worden gebracht. Ik heb de ondertrouwkaart van Bathmen
en Gorssel voorgelezen. Dat is niet niks. Het is in dit parlement nog nooit
voorgekomen. Het ging van onderop. Hadden wij maar een huwelijk kunnen zien.
Maar goed, wat niet is, kan komen, komt tijd, komt raad.Voorzitter! Ik ben van deze discussie wat wijzer geworden. Ik heb het
tweemaal mogen doen. Enkele maanden geleden heb ik als parlementslid met de
staatssecretaris van gedachten gewisseld. Dat heeft wat losgemaakt. Er is
een geweldige belangstelling. Het zijn belanghebbenden bij wie de materie
na aan het hart ligt. De verlovingsringen liggen al klaar. Ik hoop dat wij
voorspoedig uit dit geheel kunnen komen en dat wij kunnen zeggen: Deventer
mag Deventer blijven, Diepenveen Diepenveen, Bathmen Bathmen en Gorssel Gorssel.Mevrouw Assen (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden.
De beantwoording was nogal kort en daar houd ik wel van, maar op één
punt vond ik haar te summier; daarop kom ik straks nog terug.Bezie ik de ruimtelijke knelpunten van Deventer, in het bijzonder in relatie
met de woningbehoefte, dan is mij nog steeds niet duidelijk hoe het met de
terreinen voor woningbouw na 2015 verder moet. De convenanten met Diepenveen
leveren slechts tot dat moment soelaas; na die tijd is er voor dit probleem
geen oplossing. Epse-Noord en Colmschate-Noord zijn de belangrijkste terreinen
waar Deventer in de toekomst bedrijven kan vestigen. Wat betreft de A1 bij
Bathmen heb ik in eerste termijn al aangegeven dat mij de noodzaak daarvan
niet duidelijk is geworden. Verder betreur ik het dat de locatie grote Kar
bij Apeldoorn-Oost nu min of meer door de staatssecretaris als niet terzake
doende wordt behandeld. De staatssecretaris meent dat dit terrein in feite
niet voor Deventer geschikt is en wijst erop dat het een bovenlokale functie
voor Apeldoorn heeft, en dus geen regionale functie. Ook onderstreept zij
dat Deventer een bovenlokaal bedrijventerrein op eigen grond moet hebben.
Voorzitter! Ik wijs erop dat Deventer zélf wel graag op dit terrein
bedrijven zou vestigen. Ik ben wat dit betreft niet overtuigd door de beantwoording
van de staatssecretaris.Het is op het terrein van de financiën dat ik de beantwoording van
de staatssecretaris te summier vind. Zij verwijst naar het gisteren gehouden
debat over de Bommelerwaard. Ik vind dat zij daarmee onrecht doet aan het
vandaag gevoerde debat. Dat debat betreft een andere herindeling en een andere
financiële problematiek terwijl er voor een gedeelte ook andere woordvoerders
zijn aangetreden. Het is jammer dat de staatssecretaris hierop niet duidelijker
is ingegaan, mede gelet op het feit dat er gisteren drie moties zijn ingediend
en zij gisteren een toezegging heeft gedaan inzake een evaluatie van de nieuwe
financieringswetgeving en de gewenningsbijdrage. Ik betreur het dat dit nu
niet wordt herhaald en dat niet wordt aangegeven hoe het wat dit betreft in
déze situatie verder zou moeten.In eerste termijn heb ik mijn argumenten met betrekking tot Bathmen gegeven.
Ook ligt er een amendement dat door ons is opgesteld. Ik ga hierop nu niet
verder in. Over Diepenveen heb ik al gezegd dat het van belang is dat er een
langdurige oplossing komt. Voorkomen moet worden dat er elke tien jaar grenscorrecties
aan de orde komen. Ook heb ik gesteld dat de uitvoering van de convenanten
wel eens zodanig kan verlopen dat in de toekomst Deventer als het ware met
één hand in wurggreep ligt rond de kernen Diepenveen en Schalkhaar.
Dat zou weer nieuwe problemen opleveren; wij zijn daar niet voor. Ook staat
de fractie van het CDA geen splitsing van gemeenten voor. Zou men dat in dit
geval doen, dan komt dat in feite neer op het onthoofden van de gemeente.
De kernen zouden naar Deventer gaan en wat zou resteren, zou een landelijk
gebied zijn, zonder kern. Verder onderstreep ik dat deze gemeente al meer
dan 150 jaar één gemeente is. Er bestaat een grote interne sociale
samenhang en die samenhang is groter dan die met andere gemeenten. Daarom
vinden wij dat deze gemeente in totaliteit bijeen moet worden gehouden. Onze
conclusie is dat Diepenveen in zijn totaliteit bij Deventer moet worden gevoegd.De heer Hoekema (D66):U trekt nu een conclusie en u begon de staatssecretaris te bevragen over
de woningbouwcijfers. Ik krijg steeds de indruk dat u eigenlijk niet meer
achter uw eigen amendement staat om Diepenveen naar Deventer over te hevelen.
U spreekt van wurggrepen, onthoofdingen en dat soort zaken. U vraagt steeds
aan de staatssecretaris u te helpen bij de argumentatie om Diepenveen naar
Deventer over te hevelen. Gelooft u nog in uw eigen amendement?Mevrouw Assen (CDA):Ik heb nu mijn argumenten duidelijk op een rij gezet en kan niet meer
doen dan argumenten geven. Ik heb geen enkele vraag gesteld. Dat u ze niet
als argumenten hoort, is uw zaak.De motie van D66 en de Partij van de Arbeid biedt een mogelijkheid om
later te bekijken wat er met Bathmen moet gebeuren. Voor onze fractie wordt
hiermee te vroeg vastgelegd dat dit binnen de provinciegrenzen van Overijssel
moet blijven. Bovendien heb ik hierbij in gedachten de uitleg van het amendement
zowel door de PvdA als door D66.Mevrouw Liemburg (PvdA):U geeft een verkeerde interpretatie. Ik heb in eerste termijn geen uitleg
gegeven, maar een aantal scenario's geschetst van de positie waarin Bathmen
nu komt te verkeren en de gevolgen hiervan. Ik heb bij die gelegenheid duidelijk
gezegd dat het niet om mijn mening ging, maar dat het op grond van de standpuntbepaling
in Holten zo zou kunnen gaan. De staatssecretaris heeft in haar antwoord duidelijk
een nieuwe opening gegeven en gezegd dat zij het zal heroverwegen ondanks
de besluitvorming die er geweest is. Dit is een nieuwe situatie. U moet niet
mijn mening verwarren met een mogelijk scenario dat ik heb gegeven. De staatssecretaris
heeft hierop een nieuw licht laten schijnen. Binnen Overijssel is alles mogelijk.Mevrouw Assen (CDA):Oké, binnen Overijssel is alles mogelijk. Dan is er ook een mogelijkheid
die de fractie van het CDA niet wenst, namelijk dat Bathmen bij Deventer wordt
gevoegd. Dit laat de motie open. Er is nog een mogelijkheid, die de fractie
van het CDA ook wil onderzoeken, namelijk samenvoeging van Bathmen en Gorssel.
Deze mogelijkheid sluit uw motie echter uit. Derhalve kunnen wij deze motie
niet steunen.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! Je zou kunnen zeggen dat het de staatssecretaris siert dat
zij in haar beantwoording op de lovende woorden over haar
herindelingsbeleid noch op de kritiek op het instabiele C20-beleid en de schijnbaar
onoplosbare kaderwetgebiedproblematiek is ingegaan, maar ik vind het wel jammer.Wij zijn zo voortvarend aan het herindelen geslagen omdat diverse steden
tegen de grenzen van hun mogelijkheden aanliepen en kleinere gemeenten door
grensoverschrijdende problemen moeilijk bestuurbaar dreigden te worden. Wij
hebben hier op zichzelf begrip voor. In de loop van de tijd is ook gebleken
dat provinciegrenzen lelijke obstakels kunnen zijn. Daarom blijf ik er voorstander
van een masterplan te ontwerpen teneinde Nederland op een zeker moment ruimtelijk
en bestuurlijk op orde te brengen.Wij betreuren het dat de staatssecretaris de voordelen van het splitsen
van Diepenveen wat onderbelicht heeft ten opzichte van de nadelen.De motie-Hoekema/Liemburg zal onze steun niet krijgen. Het heilig blijven
verklaren van provinciegrenzen, uitgerekend door de partij van de bestuurlijke
vernieuwing, D66, past niet in het zogenaamde Paarse elan, maar daar lig ik
niet erg wakker van. Het toont echter ook weinig begrip voor toekomstige ontwikkelingen.
Dit leidt er automatisch toe dat wij wel steun geven aan het amendement-Assen
c.s., dat het echter waarschijnlijk niet zal halen.De dreiging voor Bathmen om uiteindelijk toch bij Deventer gevoegd te
worden, blijft bestaan. Diepenveen is niet gelukkig. Deventer had meer gewild.
Ook de staatssecretaris kan niet erg blij zijn met de afloop. Ik vrees dat
ook mijn fractie niet blij zal zijn met het resultaat, maar dit zullen wij
bij de stemmingen wel zien.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Ik heb
er begrip voor dat zij niet alle afwegingen nog eens in volle breedte en lengte
hier heeft neergelegd voorzover zij al gewisseld waren. De ervaring leert
dat zeker bij gemeentelijke herindelingen de standpunten al in een vrij vroeg
stadium tamelijk vastliggen. Hierin ligt overigens een goede reden om alternatieven
al in een vroege fase van het wetgevingsproces via amendering in de discussie
te betrekken, zo zeg ik voor degenen die een kritische noot hierover hadden
willen kraken.Voorzitter! Ik wil het kort houden en met name een aantal opmerkingen
maken over de twee hoofdpunten, Diepenveen en Bathmen. Waar het gaat om Diepenveen,
stel ik vast dat er verschillende legitieme argumenten pro en contra zijn
gewisseld, in de stukken en ook in het debat. Dan denk ik aan de wenselijkheid
van de eventuele splitsing; de geschiktheid van convenanten, zeker voor de
langere duur; een taxatie van de behoefte aan de kant van Deventer aan een
relatief duur stuk grondgebied dat geen bijdrage levert aan de oplossing van
de ruimtelijke problematiek; zorg over de mate waarin aan de belangen van
dat gebied recht kan en zal worden gedaan, als het op grootstedelijk grondgebied
betrokken wordt, en de toereikendheid van grenscorrectie betreffende de convenantsgebieden.
Dergelijke argumenten zijn allemaal legitieme argumenten; het is een kwestie
van weging. Ik stel wat Diepenveen betreft vast dat de afweging van de RPF-fractie
een andere is dan die van de staatssecretaris en dat wat ons betreft een bescheidener
operatie – ik heb de andere twee opties genoemd in mijn eerste termijn –
denkbaar is en de voorkeur geniet.Dan wat betreft Bathmen, voorzitter. Misschien mag ik beginnen met de
opmerking dat het Paarse amendement vooral een doodgeboren mus blijkt te zijn.
Diegenen die al blij waren dat de regeringsfracties Bathmen buiten de herindeling
wilden houden, hebben nu volstrekte duidelijkheid over de donkere wolken aan
de horizon. Het zwaard van Damocles, het zwaard van Deventer misschien wel,
hangt inderdaad boven het hoofd, zoals ook is toegegeven door de woordvoerders.
In ieder geval hebben de regeringsfracties geen enkele boodschap aan de verloving
en hebben zij, anders dan de verloofden zelf, geen enkele fiducie in de hechtheid
en houdbaarheid van die relatie. Een huwelijk van Bathmen en Gorssel is in
dit debat expliciet gestuit en dat gebeurt in ons land niet zo heel vaak.
Ik voeg erbij, voorzitter, als persoonlijke noot, dat dit extra pijnlijk is
voor mijn fractie, die nog recentelijk zelf de staat van verloving heeft bereikt,
zoals u bekend is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Misschien mag ik de heer Rouvoet – ik had het ook iemand
anders kunnen vragen – een vraag stellen over dat voorgenomen huwelijk,
in relatie tot de heiligheid van de provinciegrenzen. Het is de gemeente Gorssel
geweest die uitgesproken heeft het huwelijk wel te willen, maar dan binnen
Gelders verband.De heer Rouvoet (RPF):Ik was nog even bij het begin van uw interruptie, want als u het heeft
over het huwelijk en de heiligheid van provinciegrenzen, ben ik gewend het
andersom te zeggen, door de heiligheid van het huwelijk voorop te stellen.
Ik moest daarom even nadenken, maar ik begrijp uw vraag zeer wel.Voorzitter! Ik heb zelf aangegeven in mijn toelichting waarom ik de route
heb gekozen die ik heb gekozen met mijn fractie, namelijk het voluit en in
overtuiging steunen van het amendement van collega Assen, in die zin dat wat
ons betreft Bathmen buiten deze herindeling moet worden gehouden en dat het
niet bij Deventer gevoegd moet worden. Dat staat voor mij voorop. Daarnaast
zijn er verschillende opties die breed bediscussieerd zijn vandaag. Ik heb
een sterke voorkeur voor Bathmen en Gorssel. Dat is een aparte procedure;
daar kan niemand omheen. Er zal dan bekeken moeten worden wat het realiteitsgehalte
van de verschillende opties is.Met mevrouw Liemburg ben ik van mening dat er in de richting van Holten
ook wel een paar kanttekeningen te maken zijn wat betreft de haalbaarheid.
Ik heb gezegd – dat is een uitgangspunt van mijn fractie; dat leg ik
hier maar neer, en eenieder neme daar kennis van – dat wat mij betreft
de grenzen van de provincie niet als onaantastbaar moeten worden beschouwd.
Dat daar nog het nodige over gesproken moet worden, ligt nogal voor de hand.
Maar ik zie dat probleem kennelijk minder dan mevrouw Liemburg. In ieder geval
brengt het mij niet af van de keuze voor het openhouden, anders dan de drie
Paarse fracties nu hebben aangegeven, van de optie Bathmen-Gorssel. Daarbij
heeft voor mij het draagvlak in de betreffende gemeenten – dat heb ik
met het beeld van verloving en huwelijk nog weer eens aangegeven –
een heel belangrijke rol gespeeld.Voorzitter! Er zijn twee amendementen ingediend in dit debat, betreffende
Bathmen. Daarbij zijn er, samengevat, twee verschillen. In de eerste plaats
betreft dit de positie van Oxerveld. Ik ga dit niet herhalen; we hebben het
uitgebreid bediscussieerd. In de tweede plaats betreft het mijns inziens de
inhoudelijke consistentie en duidelijkheid. Als Bathmen als plattelandsgemeente
geen bijdrage kan en ook niet zou moeten leveren – als het ook niet
wenselijk is om dat te doen – aan de oplossing van de grootstedelijke
problematiek van Deventer, dan is dit ook voor wat betreft de toekomst het
geval.De staatssecretaris heeft zich tamelijk eenvoudig neergelegd bij de wens
van de Tweede Kamer om Bathmen buiten de herindeling te houden, maar een expliciete
voorkeur voor een van beide amendementen heeft zij niet uitgesproken. In het
kader van de voorbereiding heeft zij deugdelijke bezwaren uitgesproken tegen
de keuze voor Oxerveld als toekomstige locatie: Oxerveld is gesitueerd in
een landgoederengordel, waarvan aantasting dreigt; de ecologische en landschappelijke
waarden; de hoge kosten in verband met de problematische ontsluiting via de
A1; het versnipperde karakter; de problematische financiële uitvoerbaarheid.
Dat is nogal een serie. Dan dunkt mij toch, voorzitter, dat de staatssecretaris
dit element van het amendement van de regeringsfracties zeker niet zomaar
zal willen slikken. Graag verkrijg ik nog een reactie op dat punt.Ten slotte kom ik bij de motie die is ingediend. Er staat: thans niet
duidelijk of en in welke mate Bathmen een bijdrage kan leveren. Het woordje
"thans" staat er opnieuw in. Ik leidde daaruit af dat collega Kamp leergeld
heeft betaald en de motie om die reden niet heeft medeondertekend. Uit zijn
interventie is inmiddels gebleken dat het leergeld slechts ten dele is betaald,
omdat hij van plan is om voor die motie te stemmen. Het dictum is wat mijn
fractie betreft te vroeg, te smal en te eenzijdig. Bathmen-Gorssel is helemaal
buiten beeld; de richting is te eenzijdig. Mevrouw Liemburg heeft de indieners
van het amendement-Assen verweten hun opvatting in een te vroeg stadium te
hebben ingebracht. Zij zei zelfs: straks liggen er al amendementen voordat
het wetsvoorstel is ingediend. En warempel, nog diezelfde dag krijgt zij al
meteen gelijk door de indiening van deze motie.De voorzitter:Het woord is aan de staatssecretaris. Ik neem aan dat zij vooral aandacht
zal besteden aan de moties.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik heb de gewoonte om in mijn tweede termijn de nog resterende
vragen te beantwoorden en de moties te behandelen.De Kamer heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de korte beantwoording.
Ik heb er bij de aanvang van mijn eerste termijn iets over gezegd. Voorzover
ik mij dat kan herinneren van een gemeentelijke herindeling, kent de schriftelijke
voorbereiding van dit wetsvoorstel ongeveer het meest gedetailleerde en uitvoerige
verslag dat ik ben tegengekomen in de afgelopen jaren. Ik houd er niet zo
van om alles wat op papier is gewisseld vervolgens te blijven herhalen. Om
die reden heb ik mij zeer beperkt in mijn beantwoording, voor een deel zelfs
expliciet onder verwijzing naar de stukken. U hebt er zelf heel bewust voor
gekozen om in het voortraject zeer uitvoerig informatie te krijgen en argumenten
te wisselen. Ik ben er in de schriftelijke behandeling ook zeer royaal op
ingegaan. In die context is het mogelijk om nu iets beperkter te reageren.
Ik heb dat dan ook om die reden gedaan aan de hand van de meest relevante
en dominante argumenten pro en contra en de afwegingen die aan de orde zijn.Ervan uitgaande dat de conclusie van dit debat zal zijn dat Bathmen niet
wordt betrokken bij de herindeling van Deventer en dat in een motie, die naar
het zich laat aanzien een meerderheid in de Kamer krijgt, wordt gevraagd om
dat te betrekken bij de nog te volgen Overijsselse voorstellen, moeten wij
aannemen dat wij er in de komende tijd nader op terugkomen. Ik ben op dit
moment evenwel niet in staat om de precieze termijn- en procedure-effecten
van die conclusies hier vast te stellen. Ik hoop dat u dit kunt begrijpen.
Natuurlijk zullen wij ernaar kijken. Ik heb met mijn opmerking in eerste termijn
dat er naar mijn mening geen nieuwe procedure nodig is, willen aangeven dat
er naar mijn inschatting geen nieuwe ARHI-procedure nodig is. Dat laat onverlet
dat een eventuele wijziging van omstandigheden na het moment van indiening
van het voorstel van de provincie aanleiding kan geven tot een nader gesprek
met de betrokken gemeentebesturen en de provincie over de vraag hoe moet worden
omgegaan met de dan ontstane omstandigheden. Ik heb niet bedoeld dat er wat
mij betreft geen enkel gesprek meer hoeft plaats te vinden of dat ik niet
bereid ben tot enig gesprek. Ik heb duidelijk willen maken dat de formele
ARHI-procedure naar mijn oordeel niet behoeft te worden overgedaan, als er
wordt gekozen voor invoeging in het voorstel Twente. Dat ligt het meest voor
de hand. Er zal in de komende maanden wel een moment zijn waarop zal blijken
wat de conclusies en consequenties van een en ander zijn. Ik kan er nu niet
meer over zeggen.Ik ben niet opnieuw uitgebreid en gedetailleerd ingegaan op de bedrijvenlocaties.
Ik heb geprobeerd aan te geven welke overwegingen en argumenten mij tot de
conclusies hebben gebracht die in het wetsvoorstel zijn neergelegd. De invulling
en definitieve besluitvorming hierover behoort in mijn optiek straks tot de
bevoegdheid van het provinciebestuur en van de nieuwe gemeente.Er zijn misverstanden ontstaan naar aanleiding van mijn woorden over de
Kar. Ik heb niet gezegd dat de Kar een lokaal bedrijventerrein is. Het is
een bedrijventerrein dat op het grondgebied van één gemeente,
namelijk Apeldoorn, ligt. Daarmee behoort het tot het publieke gebied dat
door de gemeente Apeldoorn in eerste instantie wordt ingevuld. Dat daar vervolgens
een bovenlokale, voor de stedendriehoek relevante werkgelegenheidsontwikkeling
kan plaatsvinden, staat vast. Ik heb op geen enkele manier beoogd dat af te
sluiten. Wij moeten alleen niet de illusie wekken dat het tot de mogelijkheden
van de stad Deventer behoort om daar bevoegdheden te hebben. Als Deventer
en Apeldoorn samen iets overeen willen komen inzake ontwikkelingen op dit
gebied, hebben zij natuurlijk de ruimte. Wij moeten dat niet
als een vooronderstelling laten zweven boven de vraag of er op Deventer grondgebied
voldoende ruimte zal zijn voor de functie van Deventer, die net als die van
Apeldoorn voor een deel bovenlokaal is. Beide steden hebben een centrumpositie
in hun gebied. Door de ligging dicht bij elkaar zijn er vanzelfsprekend raakvlakken
en overlappingen. Ik heb niets willen afdoen aan het feit dat sprake is van
een bedrijventerrein dat zich ook in de verhouding tot de landschappelijke
omgeving laat ontwikkelen.Ik heb goed gehoord wat in de Kamer over Epse-Noord is gezegd en ik wil
daar niets aan afdoen. Ik kan hier echter geen eindoordelen geven, procedureel
noch inhoudelijk. Ik heb duidelijk aangegeven wat het beoordelingskader is
op het moment dat ik het verzoek krijg om een AMvB te maken. Ik ga er eerlijk
gezegd van uit dat het mogelijk is om dit op een goede manier ten gunste van
Deventer af te ronden, rekening houdend met belangen buiten Deventer.De heer Hendriks:Het maken van een AMvB gaat helemaal buiten deze Kamer om. Wij hebben
dus geen mogelijkheid meer om bij te sturen c.q. controle uit te oefenen.
Ik vind het nogal wat.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Wij hebben in dit land de mogelijkheid geopend dat de regering AMvB's
maakt. Met de randvoorwaarden is er geen reden om daar zorgen over te uiten.Mevrouw Assen is teruggekomen op de financiële kant van de zaak.
Wat de basis van de financiële mogelijkheden van de nieuw te vormen gemeente
Deventer betreft, is er naar mijn mening geen enkele reden tot zorg over de
toekomstige financiële positie van deze gemeente. Het is aannemelijk
gemaakt dat sprake zal zijn van een financieel gezonde gemeente, die in staat
is om de taken waarvoor zij verantwoordelijk is op een goede manier uit te
voeren.Bij de behandeling van de Financiële-verhoudingswet hebben wij met
het amendement-Van der Hoeven een nieuwe regeling vastgesteld voor de overgangsproblematiek
en overgangskosten die gepaard gaan met gemeentelijke herindeling. Ik heb
daarover gisteren een aantal toezeggingen gedaan, maar niet de toezegging –
ik wil dat hier duidelijk stellen – dat er andere financiële mogelijkheden
dan de huidige gewenningsbijdrage zijn. Er moet hier dus niet de suggestie
blijven hangen dat er andere financiële ruimte is, zij het met uitzondering
van het feit dat de gewenningsbijdrage die nu gestaffeld is in vijf eenheden,
anders gestaffeld zou kunnen worden, waardoor de bijdrage in het eerste jaar
hoger is dan in latere jaren. Die toezegging heb ik wel gedaan, zodat zij
op deze situatie van toepassing zal zijn als dat wordt geëffectueerd.
In die zin is het helder dat wij op deze manier met deze situatie omgaan.De heer Rouvoet heeft gevraagd of ik een voorkeur voor één
van beide amendementen wil uitspreken. Het is altijd moeilijk om een voorkeur
uit te spreken voor iets wat je eigenlijk niet wilt. Desalniettemin heb ik
er in eerste termijn wel iets over gezegd. Dat heeft echter niet zozeer te
maken met een voorkeur voor een amendement, als wel met een aantal noties
die in het algemeen bij grenscorrecties en herindelingen aan de orde zijn.
Stukken grond die als een eenheid kunnen worden beschouwd – dat geldt
voor Oxerveld als het gaat om het deel van de gemeente Deventer en dat van
de gemeente Bathmen – kunnen beter onder één gemeentelijk
bestuur worden gebracht. Los van de vraag of op het Bathmener deel van Oxerveld
wordt gebouwd, is het onder één bestuur brengen van het gebied
naar mijn mening, uit algemene overwegingen over de beste manier van ordening
van het grondgebied van een gemeente, te prefereren boven andere mogelijkheden.De heer Rouvoet (RPF):Uit de toelichting op het amendement van de indieners is wel gebleken
dat Oxerveld in ieder geval op langere termijn in beeld moet komen als bedrijventerreinenlocatie.
De staatssecretaris heeft daartegen in de schriftelijke voorbereiding echter
nogal wat argumenten opgesomd. Het enige positieve wat zij weet te melden,
is dat het net als andere locaties ook aan de A1 ligt, en dan volgt een waslijst
van bezwaren. Juist omdat het perspectief in het amendement wel geboden wordt,
kunt u toch niet over die hele waslijst van bezwaren heenstappen?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat hebben wij nu al een aantal keren gewisseld. De vraag hoe een gebied
wordt gebruikt dat in geografisch opzicht als één gebied moet
worden beschouwd – soms zijn dat gemeenten, maar soms ook stukjes daarvan –
staat er los van dat er bij eenhoofdig beheer meer kans bestaat op een integrale
ontwikkeling ervan. De vraag of er op termijn gebruik zal worden gemaakt van
de grond om te bebouwen voor bedrijvigheid, moet de nieuwe gemeente, voorzover
nodig in verband met streekplannen en milieuplannen in overleg met de provincie,
zelf beoordelen.De heer Rouvoet (RPF):Maar dan moet toch tot een afweging van verschillende desiderata worden
gekomen. U hebt over Diepenveen aangegeven dat bij voorkeur de hele gemeente
moet worden heringedeeld, en geen delen daarvan. U zet dat nu af tegen de
wenselijkheid om het bedrijventerrein één geheel te laten zijn.
Dat wordt toch een veel te smalle argumentatie?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Maar mijn argumentatie was breder dan u lief was. Wat er op die grond
gebeurt, is niet relevant. Voor gebieden die als één geheel
beheerd of bestuurd moeten worden, is het geboden, uit een oogpunt van maximalisering
van het beheer van die gebieden, dat dit vanuit één gemeente
gebeurt. Vanuit die invalshoek is het een voordeel als gebieden, ongeacht
hun functies, onder één gemeentelijk beheer of bestuur worden
gebracht. Tegen die achtergrond is het amendement wel logisch; het past in
ieder geval bij beleidsuitgangspunten die ik hanteer. Dat staat los van de
vraag wat daar uiteindelijk gebeurt, want daar gaan anderen over. Ik wil niet
voortdurend in een positie zijn dat je alleen maar iets mag vinden van grenzen
van gemeenten als voor de komende 25 jaar precies vastligt wat daar gebeurt.
In bestaand stedelijk gebied kunnen wij ook niet van elk stukje grond zeggen
wat daar de komende jaren gebeurt. Toch vinden wij, omdat het deel uitmaakt
van bestaand stedelijk gebied, dat zo'n stad daar zelf over moet kunnen besluiten.
Dat geldt ook voor dit soort zaken. Daar kun je anders over denken, maar in
die zin is dat aan de orde. Als het gaat om splitsing van gemeenten,
gaat het volgens mij altijd om het afsplitsen van woonkernen van een bestaande
gemeente. Daar heb ik nooit grenscorrecties bij betrokken, die eigenlijk altijd
het karakter hebben van een wijziging van onlogisch grensbeloop of van het
toevoegen van gerichte en gedefinieerde bouwlocaties. In die zin denk ik dat
hier absoluut geen sprake is van het splitsen van een gemeente, maar van een
grenscorrectie. Wij moeten dan ook niet spreken over het splitsen van gemeenten.
Er wonen bovendien buitengewoon weinig mensen in dat gebied. Het gaat inderdaad
gewoon om grond.De heer Van den Berg (SGP):Er zit op zijn zachtst gezegd enige spanning tussen wat de staatssecretaris
enige tijd geleden met veel klem zei, namelijk dat bijvoorbeeld ten aanzien
van de gemeente Diepenveen niet moest worden gedacht aan splitsing, en hetgeen
zij nu zegt, namelijk dat zij een deel van de gemeente, dat nu een integrerend
onderdeel van de gemeente Bathmen uitmaakt, naar een andere gemeente overhevelt.
Waar blijft nu haar visie over een gemeente die alleen als geheel naar de
ene of de andere kant kan?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het feit dat het nu deel uitmaakt van de gemeente Bathmen, wil nog niet
zeggen dat het een integrerend deel voor de ontwikkelingsmogelijkheden voor
Bathmen is en blijft. Dat is de kern van de zaak. Dat betekent inderdaad dat
er een zekere onzekerheid is over wat uiteindelijk de toekomstige invulling
zal worden. Dat moet je buiten beschouwing laten en het gebied bekijken in
zijn beheers- en bestuursmogelijkheden. Tegen die achtergrond vind ik dit
een logische stap. Dat laat onverlet dat ik van beide amendementen niet echt
gecharmeerd ben, maar daar hebben wij in dit debat voldoende over gesproken.Voorzitter! Met mijn beantwoording in eerste termijn en de relatie die
ik heb gelegd met de Overijsselse kant, heb ik voldoende gezegd over de ingediende
motie. Het spreekt vanzelf dat ik, in het licht van de totale argumentatie
bij het voorstel, het oordeel daarover aan de Kamer overlaat.Ik wil afronden met een enkele opmerking over een aantal algemene noties
die te maken hebben met gemeentelijk herindelingsbeleid. Ik zal dat heel kort
doen. Wij hebben in de afgelopen jaren als het gaat om de ontwikkeling van
de bestuurlijke organisatie, zeer weloverwogen hier de keuze gemaakt, zowel
de regering als de Tweede Kamer, om er zorg voor te dragen dat het gemeentebestuur
als het bestuur dat het dichtst bij de bevolking staat, zoveel als mogelijk
publieke taken, overheidstaken uit kan voeren en daarvoor zo is ingericht
dat aan de voorwaarden is voldaan om dat kwalitatief zo goed mogelijk te doen.
Tegen die achtergrond zijn in de afgelopen jaren verschillende maatregelen
genomen. Er zijn decentralisatiemaatregelen genomen en er zijn allerlei activiteiten
geweest om kwaliteitsontwikkeling bij gemeenten te stimuleren. Een van de
maatregelen die ook behulpzaam is bij die doelstelling, kwaliteit en de mogelijkheden
van het bestuur van een gemeente vergroten, is het gemeentelijk herindelingsbeleid.
Dat is nooit een doel op zich geweest, maar het is altijd gebeurd in het kader
van het versterken van de mogelijkheden van het lokale bestuur.Er zijn twee soorten omstandigheden waarbij dringend de discussie over
de vraag of de schaal van de gemeente voldoet, aan de orde is. Dat zijn omstandigheden
die gekenmerkt worden door een hoge mate van verstedelijking en door het feit
dat de grenzen van het stedelijke gebied feitelijk anders zijn of worden dan
de grenzen van de gemeente, waardoor je om die reden zorgt dat het stedelijke
gebied onder één gemeentelijk bestuur komt. In het landelijke
gebied is het vaak zo dat de schaal van de gemeente het niet mogelijk maakt
om op langere termijn voldoende gedifferentieerde kwaliteit in de gemeentelijke
organisatie, zowel bestuurlijk als ambtelijk, te hebben om de taken waarvoor
men staat ook zoveel mogelijk zelfstandig te kunnen uitvoeren. Als wij vinden
dat autonome gemeenten met voldoende kwaliteit in dit land moeten blijven
bestaan, moeten wij in ieder geval ervoor zorgen dat ook kleine gemeenten
die ruimte hebben. Wat dat betreft zijn vele en ook goede stappen gezet in
de afgelopen periode. Natuurlijk gebeurde dat op allerlei momenten, in gesprek
tussen regering en Kamer, met de mogelijkheid van aanpassing van voorstellen.
Maar het is toch heel normaal in het overleg tussen regering en parlement
dat er amendementen worden ingediend op voorstellen die voorliggen. Dat gebeurt
bij vrijwel alle wetten die het parlement passeren, tenzij het routinewetten
zijn. Wetten die ergens over gaan, worden bijna altijd op onderdelen geamendeerd.
Dat behoort bij het normale verkeer tussen regering en parlement. Ik meen
dat de resultaten die wij de afgelopen jaren bij de nieuw te vormen gemeenten
hebben gerealiseerd, gezien mogen worden. Ik ben er ook absoluut van overtuigd
dat de ontwikkelingsmogelijkheden van die gemeenten de komende jaren zullen
toenemen en dat burgers de winst van die nieuwe kwaliteit zullen ervaren.
Ik hoop en verwacht dat het ook hier het geval zal zijn.Voorzitter! Hier wil ik het bij laten.De heer Hendriks:Voorzitter! Dank u dat ik nog de gelegenheid krijg om de staatssecretaris
een vraag te stellen, want de staatssecretaris houdt ons nogal wat voor. Het
gaat hier om het overhevelen van de overheidstaak naar de gemeenten. Via een
herverdeling van grondgebied moet die taak versterkt worden op gemeentelijk
niveau. Weet de staatssecretaris dat dit bijvoorbeeld bij Tilburg juist averechts
werkt en dat er per jaar 2,5 mln. minder uit het Gemeentefonds ter beschikking
wordt gesteld. Dat staat Deventer misschien ook wel te wachten. Heeft de staatssecretaris
daar onderzoek naar laten doen, zodat die nieuwe gemeente er niet op achteruitgaan?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik heb niet alleen de illusie, maar ook de zekerheid dat ik
redelijk goed weet wat ik de afgelopen jaren heb gedaan. Ik geloof dat ik
ook weet wat de effecten zijn voor de betrokken gemeenten waar verandering
van de gemeentegrenzen tot stand worden gebracht. Dat gaat soms met gevolgen
gepaard die niet in alle opzichten positief zijn, maar die wel in alle opzichten
overwegend positief zijn. Ik kon op die herindelingen terugzien met het gevoel
dat zij goed waren verlopen.De heer Hendriks:Deze staatssecretaris is lid van een Paars college dat bekendstaat
om de reparatiewetgeving. Kan zij, nu deze wetgeving op het punt staat om
kracht van wet te krijgen, ons garanderen dat Deventer er in de toekomst niet
financieel op achteruitgaat? Op deze belangrijke vraag krijg ik graag een
consistent antwoord.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik kan niets garanderen, want de toekomstige financiële positie is
niet alleen afhankelijk van de stand van zaken van vandaag, maar ook van een
reeks van beleidsbeslissingen, zowel landelijk als plaatselijk in de komende
jaren. Ik ga ervan uit dat als wij hier met elkaar vinden dat gemeentebesturen
ook financieel voldoende armslag moeten hebben, wij dat tussen regering en
parlement de komende jaren zullen blijven waarmaken. Ik heb er alle vertrouwen
in dat de kwaliteit van de nieuwe gemeente zo zal zijn dat zij voor haar eigen
zaken kan zorgen en dat zij ervoor kan zorgen dat burgers op een goede manier,
in een goede afweging van financiële en inhoudelijke belangen, kunnen
zien dat er een gemeentebestuur is dat er voor hen is.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, zo mogelijk, morgen te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-4224-4241.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl