Behandeling van de brief van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over kostenbeheersing in de zorgsector (24124)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4893-4917

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 82, pagina 4893-4917

31-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24124Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 31 mei 1995)Pagina 4844-4845
Behandeling van de brief van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over kostenbeheersing in de zorgsector (24124)Pagina 4893-4917
82ste vergadering; 31 mei 1995Pagina 4843-4844
Behandeling van de brief van de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie inzake de situatie in Bosnië (22181, nr. 97)Pagina 4868-4893
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 21 maart 1994 te Noordwijk tot stand gekomen verdragen tussen het Koninkrijk der Nederlanden en, respectievelijk, de Volksrepubliek Benin, het Koninkrijk Bhutan en de Republiek Costa Rica inzake duurzame ontwikkeling (23949)Pagina 4845-4868
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 31 mei 1995)Pagina 4917-4917

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 de brief van de minister
en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over kostenbeheersing
in de zorgsector (24124).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Negen maanden na het wat vlugge regeerakkoord lijkt de koers
inzake de gezondheidszorg uitgezet, althans "lijkt". "Gezond en wel" heet
de nota met de algemene beleidslijnen, die overigens niet afwijken van het
al langer lopende zorgbeleid. Maar de te forse financiële taakstelling
van de deelnota Zorg in het regeerakkoord geeft meer te denken en te doen
dan de op zichzelf te waarderen meer immateriële voornemens. De voorzichtige,
stapsgewijze aanpak krijgt in het veld een redelijke ontvangst, een signaal
dat voorlopig nog telt. De Kamer gaat in een afzonderlijk overleg nog op de
algemene nota in. Ik volsta daarom nu met een globaal oordeel over de nota
Gezond en wel.
 
 Welnu, waardering past voor de analyse, het algemene kader en doelstellingen
zoals het verlengen van de gezonde levensverwachting, ook al worden daardoor
de latere zorgtaken verzwaard, het voorkomen van vermijdbare sterfte door
nog betere preventie en door verandering van schadelijke leefgewoonten, ook
al sluit het krappe subsidiebeleid daar niet op aan, en ten slotte de verhoging
van de kwaliteit van leven, vooral voor ouderen, gehandicapten en chronisch
zieken, die intussen wel met steeds hogere lasten worden geconfronteerd. En
daarmee ben ik bij het geld aanbeland. Dat staat vanavond voorop in het debat.
 
 Zoals ik al zei, roepen de financiële randvoorwaarden meer discussie
op als gevolg van de veel te hoge ombuigingstaakstelling. De juridische en
bestuurlijke aspecten zullen nog heel wat hoofdbrekens kosten. De haalbaarheid
van een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling is twijfelachtig, nog afgezien
van het feit dat de contouren van een nieuw stelsel onzichtbaar zijn. Misschien
kan concrete wetgeving duidelijkheid scheppen. Maar het is de vraag of die
wetgeving er komt. Ik kom daar op terug.
 
 Marktwerking wordt niet langer meer met hoofdletters geschreven. Daarom
plaats ik op voorhand namens de CDA-fractie kritische vraagtekens bij het
vasthouden aan de 1,3%-norm voor de stijging van de som van volume en kosten,
ook bij het ontbreken van een stellingname in een spanningsveld tussen overheid
en markt en bij de compartimentering van een financieringsstructuur, die op
zichzelf nuttig en nodig is. Maar wanneer schotten worden hersteld of gehandhaafd
die de zorgvernieuwing belemmeren, wordt het anders.
 
 Van fundamenteel belang is overigens de nieuwe lijn van minister Zalm,
een normering van uitgaven in plaats van een collectieve-lastenbenadering.
De vaststelling of een ombuiging een bezuiniging is of niet, heeft natuurlijk
gevolgen voor het nieuwe Financieel overzicht zorg. Erkennen de bewindslieden
dat dit vraagstuk bestaat en, zo ja, welke consequenties heeft dat dan?
 
 Het begrip van de CDA-fractie voor de stap-voor-stapbenadering neemt de
zorg voor en over het te verwachten resultaat niet weg. De kans bestaat dat
de partijen in het veld, die nauwelijks belang hebben bij een verandering,
de pas op de plaats te lang laten duren. Convergentie klinkt mooi, maar zegt
weinig zolang niet vaststaat wie met wat convergeert en waar en wanneer. Kennelijk
is dat drie-compartimentenmodel geen doel op zichzelf, maar een onbedoeld
gevolg van de maatregelen. Daardoor blijven vorm, inhoud en tempo van een
stelselwijziging volstrekt ongewis. Mag ik aannemen dat dit debat hierin meer
duidelijkheid schept? Of wordt de verdeeldheid in de coalitie bevestigd, zoals
ook valt op te maken uit persberichten in Trouw, De Gelderlander en andere
kranten?
 
 De financiële en bestuurlijke randvoorwaarden zijn uitgewerkt in
de nota Zorg in het regeerakkoord. Maar deze nota bestaat in feite uit twee
documenten, namelijk de brief over de kostenbeheersing in de zorgsector met
het regeringsstandpunt over de task force en het bestuurlijke en wetgevende
programma zorgsector 1995-1998, dat zich vooral richt op het verzekeringsstelsel
en op het convergentietraject, de vertaling in de tijd als het ware. De uitvoering
van het ambitieuze programma hangt af van een politiek draagvlak. Terzijde
merk ik op dat het ook van Brussel afhangt. Dit laatste klemt voor de Wet
geneesmiddelenprijzen. Ik kom hier nog op terug.
 
 Ik hoor graag van de bewindslieden waarom niet gekozen voor één
integrale benadering in plaats van voor die drie nota's plus datgene wat wij
nog apart krijgen. De samenhang wordt trouwens ook belemmerd, nu het regeringsstandpunt
over Welschen inzake de voorzieningen voor ouderen uitblijft, voorlopig tot
het zomerreces. Wij hebben echter al eerder aankondigingen de mist zien ingaan.
Het regeerakkoord lijkt mij op dit punt onhaalbaar. Ik verwijs naar het antwoord
op de schriftelijke vragen 50, 51 en 52. Het lijkt mij toch dat klare taal
geboden is bij dit debat, ook wegens de in het veld gewekte verwachtingen.
 
 De analyse van het zorgstelsel in de brief over volumebeleid en kostenbeheersing
is wel goed, maar niet nieuw. Het verbrokkelde verzekerings- en financieringssysteem
en de complexe wet- en regelgeving maken naast andere factoren kostenbeheersing
tot een moeilijke opgave. Het beleid sluit echter niet aan op die fraaie analyse.
Het no-regret-beleid met zijn "geen onomkeerbare", dus omkeerbare, stappen
maakt koers en einddoel dubieus. Ook het volumebeleid vergt duidelijkheid
over de omvorming van het stelsel. Met Dekker, Dees en Simons is immers boeiend
leergeld betaald. Ik houd ook staande dat een politiek en maatschappelijk
draagvlak essentieel is, zeker wanneer kennelijk alleen de overheid belang
heeft bij veranderingen en anderen dus niet of minder. 
 
 Evenwicht en doelmatigheid zijn de trefwoorden bij de beheersing van het
volume en de beperking van de kosten. Terecht worden alle partijen in het
veld aangesproken op hun gedeelde verantwoordelijkheid. Opvallend zijn de
verschillen tussen de leveranciers veraf – zie de ambitieuze taakstelling
voor genees- en hulpmiddelen – en de aanbieders dicht bij huis, die
minder hard worden aangepakt, bijvoorbeeld de specialisten. Verzekeraars en
verzekerden lijken het gelag te betalen. Hoewel, wanneer stapeling van de
gevolgen van pakketverkleining, eigen risico's en eigen bijdragen niet wordt
voorkomen, zullen de verzekerden de ombuigingen veel sterker voelen dan de
nu vrijwel verenigde verzekeraars. Verzekeraarsbudgettering kan op zichzelf
geen kwaad, maar geldt dat dan ook voor het afschaffen van budgettering aan
de andere kant, bij de instellingen? Waarom wordt een effectief instrument
losgelaten?
 
 Het vertrouwen in de verzekeraars is trouwens wel erg groot. Zijn de problemen
de wereld uit met het budgetteren van de verzekeraars? Horen de zorgvernieuwingsfondsen
echt daar thuis? De nominale premie komt niet ter sprake, evenmin als mededinging,
concurrentie, monopolievorming en samenwerking in de regio. Bestaan de ziekenfondsen
eigenlijk nog wel? Of hebben wij vandaag al alleen nog maar commerciële
verzekeraars met in- of aangebouwde verbindingskantoren? Hoe wordt voorkomen
dat verzekeraars zich richten op verhoging van omzet en rendement en meer
geïnteresseerd zijn in aantallen premiebetalers dan in beheersing van
de zorgmarkt? Wat doet het kabinet als de nominale premie steeds hoger wordt
en de afwenteling van risico's doorgaat; zie de WTZ en de AWBZ? Kortom, hoe
kunnen monopolies worden voorkomen?
 
 Laat er geen twijfel over zijn dat ook het CDA kiest voor beheersing van
kosten en volume om verantwoorde zorgverlening te waarborgen, zij het dat
het een aanzienlijk kleinere taakstelling heeft ingeboekt. Met de in het regeerakkoord
voorziene maatregelen heeft de CDA-fractie weinig moeite, maar dan heb ik
het over het regeerakkoord en niet over wat er daarna is gekomen. Ik noem
de financieringsverschuiving via pakketverkleining en de invoering van een
eigen risico. Dat strookt met hetgeen eerder door het CDA is bepleit. Ik noem
de ombuigingen via volumebeperkende maatregelen en matiging van de prijsontwikkeling.
Dat pakt weliswaar hoger uit, 1200 mln., dan wij voorzagen, 800 mln., maar
op zichzelf is dat beleid nog wel te rechtvaardigen. Ik noem ook de intensivering
voor bejaardenoorden en werkgelegenheid, wat 200 mln. gaat kosten. Dat is
begrijpelijk, hoewel het CDA met dat bedrag de thuiszorg had willen stimuleren.
Wij stemmen dus in met die lijn in het regeerakkoord. Ik moet wel zeggen dat
de haalbaarheid van de maatregelen tamelijk twijfelachtig is. Wat doet het
kabinet als blijkt dat de verwachtingen te hooggespannen zijn? Op welke termijn
komt de norm van 1,3% groei opnieuw in discussie: binnenkort al of veel later
wanneer het te laat is?
 
 Beleidsmaatregelen ter vergroting van de doelmatigheid hebben vanzelfsprekend
mijn instemming. Het is echter ongewis of daarvan alle heil mag worden verwacht,
zoals collega Oudkerk blijkens Trouw doet, zeker wanneer het kabinet terughoudend
blijft. Resultaat mag pas later worden verwacht, zelfs na spoedige implementatie.
Dat erkent het kabinet overigens ook. Ik noem de aanbevelingen van de commissie-Biesheuvel.
Worden er dit jaar echt spijkers met koppen geslagen of moet weer worden gevreesd
voor een veredelde uitschuifoperatie?
 
 Gemengde, zo geen negatieve gevoelens, passen vooral bij de aanvullende
maatregelen die op korte termijn soelaas moeten bieden. Dat zijn de maatregelen
die na het ontwerpen van het regeerakkoord zijn bedacht. Mijn kritiek spitst
zich toe op de buitensporig hoge taakstelling in de sector genees- en hulpmiddelen:
900 mln., te bereiken in 1997. Waaraan ontleent het kabinet zijn optimisme
over de haalbaarheid daarvan, nog afgezien van het belang van geneesmiddelen
voor substitutie? Ook wijs ik op de beheersing van de curatieve uitgaven via
de verplichte eigen risico's. Mag ik uit het plan van D66 en uit de reacties
in de kranten van vandaag opmaken dat de coalitie daarover sterk verdeeld
is? Wat vindt het kabinet daarvan? De instemming met de beleidslijn neemt
de zorg over de opbrengst niet weg, omdat nog steeds concrete acties uitblijven
of worden weggeschoven.
 
 De omvang van de aanvullende maatregelen, een kleine 800 mln. in 1996,
oplopend tot maar liefst bijna 1300 mln. in 1998, zal leiden tot een cumulatie
van negatieve effecten, waarvan de gebruikers van de voorzieningen de dupe
worden. De stapeling van de eigen bijdragen, die chronisch zieken en zwakke
groepen treft, moet worden voorkomen. Hetzelfde geldt voor ad-hoc-beleid.
 
 Over ad-hoc-beleid gesproken, de beoogde verwijdering van de pil uit het
pakket met een voorziene opbrengst van ruim 60 mln. gaat niet door. Dat is
een verstandige correctie. De criteria van Dunning, noodzakelijke zorg, werkzaamheid,
doelmatigheid en eigen verantwoordelijkheid, leken een kapstok, maar zijn
dat niet, omdat werkzaamheid en doelmatigheid ook tot een ander oordeel hadden
kunnen leiden. De onzekerheid van het kabinet bleek al uit de gestelde voorwaarden.
De prijs moest lager uitvallen dan ƒ 8 per maand, de drogist moest
de pil kunnen leveren – waarom trouwens geen andere middelen? –
en de maatregel moest omkeerbaar zijn, met het risico van zigzagbeleid. Welnu,
die omkeerbaarheid is nu al werkelijkheid. Hoewel de CDA-fractie van oordeel
is dat de pil met de andere geneesmiddelen via een systematische aanpak in
een aanvullende verzekering zouden kunnen worden ondergebracht, maar dan via
een algemeen beleid – ik kom daar straks op terug – was een incidentele
aanpak onverstandig. Dat punt is gecorrigeerd, maar het geeft wel de indruk
van een zigzagbeleid.
 
 Het vraagteken bij de pil is dus weg. Andere of soortgelijke vraagtekens
passen bij enkele andere thema's.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 De heer Lansink zegt aan de ene kant dat hij blij is dat het zo is gegaan.
Hij gaat akkoord met het feit dat de pil er niet uitgaat. Wat is dan aan de
andere kant de zin van de kwalificatie zigzagbeleid? De maatregel is door
het kabinet gepresenteerd onder condities. Aan die condities kon niet worden
gedaan. Punt!
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb gelezen dat de heer Van Boxtel het zelf ook een beetje raar vond
dat zo'n maatregel, die toch doordacht leek, vlak vóór het debat
wordt teruggedraaid. Als het alleen om de condities gaat, dan staat ons nog
wat te wachten. Als de prijsverlaging hier al geen soelaas
kan bieden, wat moeten wij dan denken van die 700 mln.? Ik kom dadelijk op
het stelsel terug. Dan ziet men wel waar de CDA-fractie naar streeft.
 
 Een ander voorstel dat riekt naar zigzagbeleid betreft het voorstel over
de pakketverkleining fysiotherapie. Vanavond heb ik in Het Parool gelezen –
ik heb dat bericht dus maar uit één krant; dat geef ik toe –
dat er weer een andere lijn op dat punt wordt gevolgd. Dat wordt eigenlijk
tijdens het debat kenbaar gemaakt. Dat is raar. Mijn vraag hierover is overigens
of een consultatiesysteem met een vergoeding van de eerste zes behandelingen
denkbaar is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik heb Het Parool nog niet gelezen. Wat behelst dat voorstel?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het voorstel komt erop neer dat chronisch zieken volledig worden ontzien
waar het gaat om de fysiotherapie. Dan ontstaat daar dus een grens. Ik vraag
de minister of dat klopt. In Het Parool staat verder dat de minister morgen
kenbaar maakt dat zij het beleid op dat punt gaat bijstellen. Ik vraag hoe
dat precies zit.
 
 Een ander punt betreft de decentralisatie van het ziekenvervoer. Houdt
dat een budgettair-neutrale overdracht naar de gemeente in of gaat het toch
om een ombuiging? Ook wijs ik op de positie van de tandheelkundige voorzieningen.
Na de pakketverkleining is toch nog sprake van een eigen risico op de in het
pakket resterende zorg. Wat dat betreft is als het ware sprake van een dubbele
aanpak.
 
 Daarmee kom ik op de kwestie van de stelselwijziging. Die term doet al
sinds 1974 opgeld. Staatssecretaris Hendriks loste het startschot voor een
nooit afgemaakte race, ondanks het werk van opvolgers, zoals mevrouw Veder-Smit,
mevrouw Gardeniers en de heren Van der Reijden, Dees en Simons. Vergeet ook
externe adviseurs als de heren Dekker, Dunning, Bruins Slot en anderen niet.
De adviesraden deden hun eigen duit in het lege zakje. Het wiel is vaker uitgevonden
dan aan het draaien gebracht. De discussie is tijdloos, omdat alleen de overheid
belang schijnt te hebben bij verandering. Zorgvernieuwing is algemeen aanvaard,
maar stelselwijziging betekent aantasting van machtsposities, ook in het politieke
vlak. Zolang de politiek dus verdeeld blijft over inhoud en vorm van de stelselwijziging,
kunnen wij het wel vergeten. Daarom heb ik een tussenvraag, ook aan de bewindslieden:
zijn de verschillen tussen de PvdA, de VVD en D66 over de eigen verantwoordelijkheid
en de toelaatbaarheid van inkomenspolitiek nu weg of spelen ze weer op? Dat
mag de samenleving toch wel weten? De persberichten duiden in ieder geval
op het tegendeel. Na negen maanden moeten koers, doel en tempo van de stelselwijziging
toch duidelijk zijn.
 
 Waarom staat trouwens de convergentiewet weer op losse schroeven? Is het
regeerakkoord nu al achterhaald? Ik dring aan op het uitbrengen van een convergentiewet,
volgens het model dat al eerder in het regeerakkoord naar voren is gebracht.
Dat model, met die drie compartimenten, komt overeen met de visie die het
CDA in 1993 heeft ontwikkeld toen de basisverzekering om uiteenlopende redenen
niet mogelijk bleek. Het eerste compartiment is dat van de klassieke AWBZ
voor onverzekerbare risico's en langdurige zorg. De vraag is wel of de vernieuwde
AWBZ toch weer wordt verruimd, bijvoorbeeld door onvoldoende scheiding aan
te brengen tussen wonen en zorg. Dan is er het compartiment van de curatieve
zorg, de huisarts, het ziekenhuis en de specialist, waarin voorlopig de Ziekenfondswet,
de publiekrechtelijke verzekeringen, zoals IZA, en particuliere markt naast
elkaar functioneren. Ten slotte is er natuurlijk het compartiment van de aanvullende
verzekering, feitelijk een schadeverzekering, waarin de vrijheid overigens
minder groot is, wanneer acceptatieplicht en tarievenbeleid overeind blijven.
Wij hebben dus geen bezwaar tegen de desbetreffende passages in het regeerakkoord.
Dat was op dit punt een heel verstandig stuk. Wie nu kennis neemt van de uitspraken
van de coalitiepartners moet echter het ergste vrezen voor de voortgang van
de stelselwijziging, als er al sprake is van enige voortgang.
 
 Gemengde gevoelens passen ook bij de integrale zorgvernieuwingsfondsen.
Meer formules moeten denkbaar zijn, inclusief bonus/malus-benaderingen en
vooral cliëntgebonden budgetten. Ik doe een dringend beroep op het kabinet
om haast te maken met de invoering van die cliëntgebonden budgetten.
 
 Over de zorgvernieuwingsfondsen valt natuurlijk meer te zeggen. De kritische
benadering van de gezamenlijke koepels uit de hoek van de geestelijke gezondheidszorg
vergt aandacht, evenals het terechte commentaar van de provincies, van het
IPO. Ik wijs ook op de kostenontwikkeling in de ambulante geestelijke gezondheidszorg
in relatie tot de nog steeds twijfelachtige positie van de vrij gevestigde
psychotherapeuten. Daar moet zo langzamerhand toch wat aan gedaan worden.
Hoe ziet het kabinet het gebruik van zorgvernieuwingsfondsen door verzekeraars
in de onderhandelingen met de aanbieders? Hoe staat het met de democratische
controle? De macht van de verbindingskantoren kan wel erg groot worden, ook
gelet op de omvang van de fondsen. Het is uiteraard begrijpelijk dat de verzekeraars
hun positie gebruiken, maar met de WTZ is toch voldoende leergeld betaald?
Mijn stelling is dus dat een evenwichtige benadering gewenst is, ook voor
de aanbieders, die zich gesteld zien voor bezuinigingen, kortingen en produktiviteitsaanslagen.
Het is mogelijk om in lijn met de wensen van de koepels en het IPO bij zorgfondsconstructies
het alleenvertoningsrecht van verzekeraars te voorkomen. Aan verzekeraars
zouden concrete voorstellen gevraagd moeten worden inzake de regionale aanpak
door elkaar beconcurrerende verzekeraars. Wat te denken van een systeem met
concessies? Natuurlijk is dat de keerzijde van de mededinging, maar het zou
toch een gedachte kunnen zijn? Innovatie en samenwerking bij aanbieders kan
ook via financiering van de aanbieders tot stand komen. Trouwens een produktiviteitskorting
bij beheerskosten van de fondsen, van de AWBZ zou niet bestaan.
 
 Lezing van de stap-voor-stapvoorstellen op het terrein van de stelselwijziging
brengt ook enkele andere zorgpunten aan het licht: zoals nieuwe schotten in
de AWBZ, wanneer in dezelfde wet aanspraak en subsidies moeten worden geregeld.
Maar ook enkele andere aspecten, zoals de verschuiving van onnodige zorg of
overgangssectoren naar de AWBZ, de handhaving van strakke aanbodregulering,
terwijl de intramurale sector terecht meer deregulering claimt. Ik noem de
 substitutie in de verkeerde richting, die niet via een indicatiestelling
te voorkomen is en ik wijs op verschillen tussen medisch objectieve en sociaal-psychologische
argumenten. Ten slotte noem ik de financiële opzet van de nieuwe AWBZ,
met het dubieuze punt van de dubbele solidariteit, wanneer naast de volledige
inkomensafhankelijke premie inkomensafhankelijke eigen bijdragen zouden worden
gevraagd.
 
 Wat betreft het tweede compartiment, de curatieve sector, zit de angel
in de ambitie van de overheid om deze uitgaven te willen beheersen terwijl
een groot deel particulier verzekerd is. De Ziekenfondswet en IZA zijn evenmin
vergelijkbaar. Sturing van de particuliere markt is moeilijk en solidaire
en zo laag mogelijke premiestelling is niet de eerste prioriteit van verzekeraars,
die bij dwang risico's afschuiven op de overheid, kijk maar naar de WTZ. Het
kabinet lost dit probleem niet op. Integendeel, mededinging wordt aangemoedigd,
maar tegelijk tegengewerkt via bandbreedtes, acceptatieplicht,verevening en
bureaucratie, zie de interpretatie van de Europese richtlijn over het aanbestedingsbeleid.
 
 Bij de ziekenfondsen is sprake van een vergelijkbaar probleem. De overheid
stelt de procentuele premie vast en de nominale premie is "ventiel". Hierover
is eerder een opmerking gemaakt. Waar en wanneer beheerst wie wat? Budgettering
van verzekeraars lijkt mij nuttig, maar dat is tegelijk een wankele basis
voor kostenbeheersing. Daarom moet de conclusie luiden dat dubbele budgettering
voorlopig onontkoombaar blijft.
 
 De convergentie. Dat woord wordt met de mond beleden, maar niet waargemaakt.
Modernisering van de ziekenfondsen blijft evenzeer uit als premieconvergentie.
De gratis meeverzekerde huisgenote en de voor weinig geld meeverzekerde partner
met een kleine bijverdienste blijven ongemoeid, terwijl ouderen het gelag
betalen. Een verdere nominalisering van de ziekenfondspremie lijkt onontkoombaar,
maar dat is dan tegelijk en onterecht het einde van een solidaire premieheffing
in de curatieve zorg. Daarom wil ik een idee naar voren brengen dat wellicht
ook de verschillen binnen de coalitie kan overbruggen. Het lijkt mij, dat
het van belang is om toch te werken aan een convergentiewet zoals die bedoeld
is in het CDA-verkiezingsprogramma. Anderen hebben dit idee overigens in het
regeerakkoord opgenomen. Tegelijkertijd zou gewerkt moeten worden aan een
harde modernisering van de Ziekenfondswet met een betrekkelijk hoog eigen
risico en aan een nieuw stelsel met een aan het inkomen gerelateerde eigen
bijdrage aan de voet. Bij het uitblijven van een inkomenstoets via de belastingen
vervalt uiteraard de grens.
 
 Ik bepleit die lijn nog eens om een draagvlak te vinden en om de eensgezindheid
in de coalitie te bevorderen.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik dank de heer Lansink ervoor dat hij de eensgezindheid in de coalitie
wil bevorderen. Wat bedoelt hij met een betrekkelijk hoog eigen risico? Kan
hij ook een getal noemen?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Eerlijk gezegd, vind ik ƒ 200 een beetje aan de lage kant. Dat
kun je echter alleen maar anders doen als je ook de normering aanbrengt waarover
wij eerder in verkiezingsdebatten gesproken hebben. Toen was de PvdA er nog
voor.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Mag ik de heer Lansink toch vragen een getal te noemen bij de hoogte van
een dergelijk risico?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat wil ik best doen. Dat bedrag zal liggen tussen de ƒ 200 en ƒ
500, maar dan moet de door mij genoemde normering wel worden aangebracht.
Tot hoever men daarbij kan gaan, hangt af van het inkomen. Ik heb de indruk
dat de heer Oudkerk de discussie over de eigen risico's volledig wegschuift
en wegloopt voor het regeerakkoord.
 
 Het mooie is dat ik zijn collega nu "nee" zie knikken, maar hem heb ik
niet aangesproken. Hij heeft een heel ander idee gelanceerd dat helemaal onhaalbaar
is, maar dat is wel vaker het geval bij D66.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik wilde de heer Lansink vragen waar de verschillen ongeveer liggen. Bedoelt
de heer Lansink dat het eigen risico voor alle verzekerden moet gelden, dus
ook voor degenen met de laagste inkomens?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ja, maar de drie elementen heb ik niet voor niks genoemd. Als wij snel
kunnen overgaan tot een aan het inkomen gekoppelde eigen bijdrage aan de voet,
1%, 1,2% of 1,5% van het inkomen – daarover heeft D66 zelf wel eens
gesproken – dan overstijgen wij de discussie die nu almaar wordt gevoerd
zonder dat daar iets uit komt. Ik moet het betoog van de heer Boxtel natuurlijk
nog horen, maar hij heeft al het een en ander in de media kenbaar gemaakt.
Ik ken dat verschijnsel. Ik maak daaruit op, dat hij een lijn volgt die verschilt
van de afspraak in het regeerakkoord. Daar mag ik toch wel een waarschuwende
vinger bij leggen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Vanzelfsprekend. Ik kom nog aan de beurt. Dat heeft de heer Lansink goed
begrepen. Nu begrijp ik echter – maar misschien is dat verkeerd –
dat dit een IZA-achtige variant is die het CDA in het verleden al vaker heeft
voorgesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Jazeker.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet gaan afronden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat zal ik doen.
 
 Het kabinet houdt terecht vast aan de invoering van een verplicht eigen
risico. De omvang van ƒ 200 per polis, en dus niet per hoofd, is echt
aan de magere kant. Dat geldt zeker wanneer de opschoning van het pakket,
waarmee mijn fractie overigens instemt, onvoldoende oplevert. Het kabinet
gaat echter voorbij aan de inkomensgevolgen van de maatregel, vandaar de IZA-achtige
benadering. Vroeger was dat een hard punt van de Partij van de Arbeid. Voorts
gaat het voorbij aan de fiscalisering van de AWBZ en de Ziekenfondswet via
de hogere rijksbijdrage. Dat is een punt van de VVD. Ik vraag het kabinet
duidelijkheid over de fiscalisering, maar ook over de eigen risico's.
 
 In mijn tweede termijn zal ik op de WTZ terugkomen. Ik rond af.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daar heeft nu nog maar een paar seconde voor.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik wil nog eventueel in te dienen moties aankondigen. Ik zou jammer vinden,
 als dat deel zou helemaal zou vervallen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet zich wel aan de tijd houden, dus u moet nu afronden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik zal mij aan de tijd houden.
 
 Ik heb dus waardering voor de analyses. Ik heb forse kritiek op de verwachting
dat met 1,3% groei de voorzieningen op peil blijven en op het onverantwoorde
ombuigings- en beheersingsprogramma. Ik meen dat nu keuzen over Welschen moeten
worden gemaakt. Daarover moet de regering een standpunt innemen. Ik meen ook
dat een convergentiewet nodig is waarin solidariteit met lage middeninkomens
wordt gehandhaafd. Daarvoor is een structurele verplichte eigen bijdrage aan
de voet nodig via een systeem met een inkomensgenormeerd maximum. In elk geval
dient een stapeling van eigen bijdragen te worden tegengegaan zolang niet
is voorzien in een samenhangend stelsel van ziektekostenverzekering dat verantwoord
en solidair is. Hierin zitten een paar dingen die wellicht een uitspraak van
de Kamer rechtvaardigen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Het paarse kabinet heeft zichzelf een taakstelling opgelegd
om ongeveer 18 mld. te bezuinigen en dat is voorwaar geen sinecure. In de
hoop weer volop werk te scheppen moeten alle departementen bezuinigen, maar
het ministerie van Volksgezondheid vormt hierop een uitzondering. Minister
Borst mag meer uitgeven, maar niet evenveel als de zorg groeit. In deze kabinetsperiode
is het maar 1,3% en om dat te halen moet er ongeveer 3 mld. worden omgebogen.
D66 weet zich gebonden aan deze inspanning. Wat ons betreft verdienen de minister
en haar ambtenaren in ieder geval een pluim, want de zware taakstelling is
door het rapport van de task force en de nota Zorg in het regeerakkoord op
een vrij evenwichtige en krachtdadige manier opgepakt. Maar de financiering
van de AWBZ, de Ziekenfondswet en de standaardpakketpolis drukken zwaar op
onze loonstrookjes. D66 wil duidelijk stellen dat wij de toegang tot en het
niveau van de gezondheidszorg op het goede peil willen houden. Gezondheid
is voor velen prioriteit nummer één en voor ons de leidraad
om de toegang tot en de betaalbaarheid van de zorg te garanderen. Markt waar
markt kan en sociaal waar sociaal moet. Geen ongelimiteerde overgave aan marktwerking,
geen overdreven overheidsbemoeienis, maar wel garanties voor degenen de zorg
hard nodig hebben en die moeilijk kunnen betalen. Introductie van enige marktwerking
is goed om de aanbieders en verzekeraars op scherp te houden en hen te dwingen
in meer concurrerende verhoudingen het beste produkt voor de beste prijs te
laten realiseren. Maar voor D66 is marktwerking geen doel op zich en zeker
niet in de gezondheidszorg. Daar is dit beleidsterrein te precair voor. Volksgezondheid
is een beleidsterrein waarop ook onderlinge solidariteit tot uiting moet blijven
komen. Dat is niet eenvoudig in een tijd, waarin steeds meer mensen vinden –
ik denk hierbij aan het net gepubliceerde NSS-onderzoek – dat er grenzen
moeten zijn aan de kosten van de zorg. Het hoog houden van de solidariteitsvlag
in de gezondheidszorg zal een sterke vaandelzwaaier vergen.
 
 Voorzitter! Ik maak nu even een grapje om iets serieus te introduceren.
Sam komt bij Moos in het ziekenhuis en vraagt: waarvoor lig je hier? Moos
zegt: voor ƒ 500. En Sam zegt dan: ja, maar wat heb je? Moos zegt: ƒ
300. Waarop Sam zegt: ja, maar wat mankeer je dan? Nou, zegt Moos, ƒ
200. Ik kom nu te spreken over het eigen risico van ƒ 200. Het sociale
gezicht van dit kabinet komt in de gezondheidszorg vooral aan de orde bij
het voornemen om een eigen risico van ƒ 200 voor alle verzekerden in
te voeren. Het is een maatregel die ons best zwaar op de maag ligt, zeker
indien door vriend en vijand in de gezondheidszorg wordt bestreden, dat de
invoering van het verplicht eigen risico nauwelijks een remmend effect zal
hebben, maar wel forse koopkrachteffecten, met name voor oudere chronisch
zieken. De maatregel is in de kern gewoon een financieringsverschuiving. Prima,
maar dan in onze optiek ook rechtvaardig. Vandaar dat D66 een alternatief
heeft uitgewerkt dat de mensen met een beperkt inkomen onder het minimumloon
wil ontzien. Het kabinet is inmiddels op de hoogte van het alternatief. Ik
verzoek u, voorzitter, dit voorstel alsnog als noot in de Handelingen op te
nemen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wijs erop dat het niet de bedoeling is dat voorstellen via een noot
algehele publikatie krijgen. Het zal hier gebeuren, maar het kan geen gewoonte
worden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Het gaat om het beknopte voorstel.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik maak deze opmerking, want anders krijgen wij een wijze van publiceren
waarvoor de Handelingen niet bedoeld zijn.
 
 Ik neem aan, dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.
 
 
 
 
 
 (De noot is opgenomen aan het einde van deze weekeditie.) 1
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter!...
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik spreek waardering uit voor de creativiteit en de inzet waarmee een
alternatief is ontwikkeld, dat de meesten in deze zaal en op de publieke tribune
al kennen. D66 wil de groepen met een inkomen lager dan ƒ 30.000 ontzien
bij het betalen van een eigen bijdrage. Is hiermee onlosmakelijk verbonden,
dat in de komende kabinetsperiode 800.000 mensen uit het ziekenfonds moeten
verdwijnen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ja. Het is een voorzichtige aanname. Wij hebben een intensieve poging
gedaan om te achterhalen om hoeveel mensen het zou gaan. Mensen met een inkomen
onder de ƒ 30.000 geen eigen bijdrage of een eigen risico. Binnen de
groep tussen de ƒ 30.000 en de loongrens van het ziekenfonds een IZA-achtig
systeem, waarover ook de heer Lansink sprak. De loongrens wordt een paar jaar
bevroren, als gevolg waarvan een aantal mensen versneld naar de particuliere
verzekeringsmarkt gaan. Waarom willen wij dit versnellen? Het is toch vrij
essentieel om dat hier te zeggen. Het alternatief dat wij hebben geprobeerd
uit te rekenen, past exact binnen de taakstelling van het regeerakkoord, en
daar hebben wij voor getekend. Wij hebben ons gecommiteerd aan die 18 mld.
en daar willen wij ook niet van weglopen. Tegelijk blijkt dat er effecten
op de koopkracht zijn van minimaal ƒ 120 per gezin, vooral voor
een groep die dat uiterst moeilijk kan opbrengen. Daarom achten wij het uitwerken
van een alternatief binnen de taakstelling in het regeerakkoord niet meer
dan rechtvaardig.
 
 Ik verzoek het kabinet dit alternatief serieus te bekijken en ons te informeren
over de haalbaarheid, de kosten en de implementatiemogelijkheden. Ik verzoek
het kabinet voorts om, als het alternatief haalbaar blijkt, na te gaan of
bijvoorbeeld bevriezing van de loongrens voor het ziekenfonds dit jaar al
kan worden geëffectueerd. Hoe verlopen overigens de gesprekken tussen
de minister en de staatssecretaris van Financiën over de activering van
de buitengewone-lastenaftrek?
 
 Indien het verplicht eigen risico van ƒ 200 toch zou moeten worden
ingevoerd, betekent dit dat de verzekerden hun preventieve tandartscontroles
zelf moeten gaan betalen, terwijl dit onderdeel juist in het ziekenfondspakket
zouden blijven. Ziet de minister hier ook een probleem?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Hoe verhoudt zich het alternatief van D66 voor het eigen risico met de
convergentieplannen, dus met het juist naar elkaar toegroeien van ziekenfondsverzekerden
en particulier verzekerden? Ik krijg de indruk dat zij juist uit elkaar worden
getrokken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat hoeft in onze ogen helemaal niet zo te zijn. Wij zijn gebonden aan
een afspraak voor vier jaar en die omvat dat er kleine stappen worden gezet.
Nu blijkt dat het botweg invoeren van een verplicht eigen risico van ƒ
200 voor iedereen problemen oplevert voor een bepaalde groep mensen. Voorts
bestrijden allerlei deskundigen dat er een remmend effect van uitgaat, terwijl
dat de onderliggende argumentatie was. Dan moet dus worden gezocht naar een
andere vormgeving.
 
 Misschien zal de nadere uitwerking door het departement uitwijzen dat
een IZA-achtig systeem goed kan werken in het segment ziekenfonds waarover
wij het hebben. Dan valt te overwegen om het op termijn van toepassing te
verklaren op de particuliere markt, maar het kan ook zijn dat een systeem
van bandbreedten daar beter werkt. Dat hoeft dus niet strijdig te zijn met
het doel van de basisverzekering, die iedereen wil.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Begrijp ik goed dat uw fractie eerst in de sfeer van de ziekenfondsen
een inkomensafhankelijke eigen bijdrage wil invoeren en vervolgens pas, dus
op termijn, voor de particulieren?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ja. De verzekeraars hebben zich bereid verklaard om het verplichte eigen
risico in het particuliere segment daadwerkelijk in te voeren. Daar is mijn
fractie natuurlijk van uitgegaan. Dat aanbod lag er en dat hebben wij bekeken.
In het kabinet leeft het idee om te gaan werken aan het systeem van premiebandbreedte.
Daar zit al een inkomenselement in. Een IZA-achtig systeem met een eigen bijdrage
met een maximumpercentage van het inkomen, zit daar niet zo ver vandaan. Hoe
het technisch precies moet worden geregeld, weet ik niet en daarom wacht ik
graag de reactie op het voorstel van mijn fractie af. Ik heb geen 3000 ambtenaren
tot mijn beschikking om het tot achter de komma uit te werken. Misschien zijn
het er wat minder, maar ook die heb ik niet tot mijn beschikking.
 
 Ik heb geprobeerd een inhoudelijk onderbouwd verhaal te presenteren, dat
financieel naar mijn mening redelijk klopt. Daarin zijn veronderstellingen
opgenomen, omdat over bijvoorbeeld de uitstroom uit het ziekenfonds geen harde
gegevens beschikbaar zijn. Het ministerie, de Ziekenfondsraad en het CPB hebben
die gegevens niet, dus die uitstroom moet bij benadering worden bepaald. Het
resultaat van een preciezere uitwerking moet worden afgewacht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Wij hebben zeer lang nagedacht over het eigen risico. Welke feiten kunt
u melden die u doen besluiten om er na negen maanden afstand van te nemen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Mevrouw Kamp heeft het alternatief gelezen. Sinds het verschijnen van
het plan voor een eigen risico hebben vriend en vijand in de zorg, niet alleen
aanbieders maar ook adviseurs, gesteld dat het in wezen een heel rare maatregel
is; eigenlijk is het niets anders dan een gewone financieringsverschuiving.
Het volume-effect zal nauwelijks optreden. Vervolgens werd gevraagd of de
maatregel moest worden ingevoerd zoals was aangegeven. Of waren er onderdelen
in de zorg die zouden moeten worden uitgesloten? Ja, riep iedereen, de huisarts
moeten wij uitsluiten want drempelloze toegang tot de zorg is erg belangrijk.
Voorzitter! Daarmee is de financiële rekensom van het regeerakkoord –
financieringsverschuiving 900 mln. en volume-opbrengst 100 mln. – al
voor een groot gedeelte aangetast. Die bedragen veranderen hierdoor wezenlijk.
Er is bovendien over heel wat andere zaken gediscussieerd. Ik heb het allemaal
op een rij gezet; men kan het zo nalezen. Daarnaast heb ik al het voorbeeld
gegeven van de tandarts.
 
 Bovendien is duidelijk dat een en ander koopkrachteffecten oplevert voor
de mensen die het ons inziens eigenlijk niet kunnen opbrengen. Zelfs met inachtneming
van de afgesproken koopkrachtreparatiemaatregelen, waaronder het verminderen
van de AWBZ-nominale premie, treden er forse koopkrachteffecten op. Ik voeg
hieraan toe dat het nog maar de vraag is of de genoemde ƒ 80 het volle
bedrag zal zijn; immers, een gedeelte is dit jaar al gedenominaliseerd. Alleen
de mensen die in een heel jaar niet naar de dokter gaan en dus het eigen risico
niet volmaken maar wèl de teruggave van de nominale premie AWBZ incasseren,
hebben een voordeeltje, maar om hoeveel mensen gaat het hierbij? Ik spreek
vooral over de groep ouderen en chronisch zieken waarvan wij weten dat zij
zéker veel naar de dokter gaan en dat zij gewoon toegang tot de zorg
moeten hebben.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Zijn dat andere feiten dan die negen maanden geleden aan de orde waren?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Wat ik essentieel vind – ik meen dat dit ook binnen de coalitieverhoudingen
zou moeten gelden – is dat een taakstelling wordt afgesproken die inhoudt
dat er voor 18 mld. wordt omgebogen. Dat is geen geringe inspanning; dat doet
bij grote groepen pijn. Wat het zorgdossier betreft spreken wij over een problematiek
die mijns inziens wezenlijk anders is dan in andere vergelijkbare sectoren.
Ik vind dat wij met betrekking tot de mensen die wij hard
raken, óók op allerlei andere manieren, het lef moeten hebben
om te zeggen: wij moeten de ruimte hebben om na te denken of dit op een àndere
manier vorm kan worden gegeven. Ik heb daartoe een poging gedaan en wacht
nu graag de reactie van het kabinet af waar het gaat om consequenties, mogelijkheden,
implementatieproblemen enz. Als uit die reactie blijkt dat ons alternatief
niet deugt of moeilijk uitvoerbaar is, zijn wij gehouden aan de afgesproken
maatregel. Echter, die maatregel zou pas worden ingevoerd per 1 januari 1997.
Wij hebben dus nog anderhalf jaar de tijd. Het zou toch raar zijn om te zeggen
dat wij nu eenmaal in augustus 1994 iets hebben afgesproken en dat wij daarom
maar moeten ophouden met nadenken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Ik heb er waardering voor dat u naar een oplossing zoekt maar volgens
mij doet u ook zèlf aan verschuiving. Immers, de mensen met een zeer
kleine beurs, van minder dan ƒ 30.000, worden wel ontzien maar het
probleem wordt verschoven naar de mensen met de wat minder kleine beurs, van ƒ
30.000 tot ƒ 58.000. De mensen met de grote beurs worden ontzien.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat is niet waar. Het is de bedoeling dat de mensen met een inkomen van ƒ
30.000 tot ƒ 58.950 een eigen bijdrage betalen van 1% van het onzuiver
inkomen, dus ƒ 300 voor iemand die ƒ 30.000 verdient en ƒ
580 voor iemand die aan de top van het ziekenfonds zit. Degenen die naar de
particuliere verzekering gaan, hebben een bepaald eigen risico maar betalen
daarnaast een veel hogere premie. Ik heb het berekend en ben tot de conclusie
gekomen dat de verschillen tussen degenen die in de top van het ziekenfonds
zitten en degenen die precies over de rand in de particuliere sector terechtkomen,
minimaal zijn. Optisch lijkt het erop alsof de hoge ziekenfondsverzekerde ƒ
580 moet gaan betalen terwijl iemand die in de particuliere sector valt maar ƒ
200 eigen risico zou hebben maar in feite gaat het om ƒ 200 plus een
veel hogere premie.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb nog een vraag over dit punt dat overigens de coalitie
verdeeld houdt, zodat ik mij daar eigenlijk buiten moet houden...
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Nee hoor; u mag zich er ook mee bemoeien.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ja, om de zaak te overbruggen, om er iets moois van te maken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat doen we onderling wel!
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Mijn conclusie is dat u hiermee toch de problemen legt bij de mensen met
een middeninkomen. Dat is een politieke conclusie. Maar goed, dat is uw zaak.
 
 Als het alleen om de financiële taakstelling bij de opstelling van
het regeerakkoord, 18 mld., zou zijn gegaan, laat het daar dan bij. Maar er
is een hele discussie geweest. Niet voor niets is door de VVD het punt van
de eigen risico's en de eigen verantwoordelijkheid ingebracht. Dat is altijd
een thema geweest. Doe daar iets mee! Maar vier weken voor een debat komt
u ineens met iets heel anders. U loopt er voor weg! Het zou veel beter zijn,
te kijken of u iets kon vinden dat aansluit bij hetgeen D66 vroeger heeft
gedaan. Bij de behandeling van de wet-Van Otterloo bijvoorbeeld bleek een
ophoging nodig. Uw voorgangers hebben daar geen bezwaar tegen gemaakt. Het
voorstel dat nu komt is een heel onlogische gedachte. Politiek gezien is het
een heel merkwaardige move.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat kunt u dan vinden, maar ik herhaal nog maar eens wat ik heb gezegd.
De gezondheidszorg is een precair beleidsterrein. Wij vinden dat iedereen
daar wanneer nodig op een goede, gemakkelijke manier gebruik van moet kunnen
maken. Wij moeten geen barrières opwerpen. U zegt dat ƒ 200,
niet veel lijkt. Voor iemand onder het minimumloon is ƒ 200 veel geld.
Dat komt dan naast een heleboel andere dingen.
 
 Ik wil graag enige differentiatie. Mijn lijn is dan om iets meer lasten
te leggen bij de mensen die het wat breder hebben, om te waarborgen dat wij
voor de andere groep de toegang maximaal houden. Dàt is de instelling.
Er kunnen in het verleden wel allerlei dingen aan de orde zijn geweest, maar
ik wil graag een reactie van het kabinet. Als ik hoor dat ik het hartstikke
leuk heb geprobeerd, maar dat er allerlei problemen met mijn voorstel zijn,
zal ik mijn ongelijk moeten bekennen. Dat moment is er nog niet. Niemand kan
dan de fractie van D66 ontslaan van de vrijheid om te blijven nadenken hoe
je eruit kunt komen.
 
 D66 wil markeren dat de in het verzekeringsstelsel ingeslagen koers historisch
is. De heer Lansink sprak daar al over. Het kabinet tracht de verzekeraars
zonder wettelijke regeling mee te krijgen, in een gefaseerde aanpak, waarbij
diezelfde verzekeraars meer macht gaan krijgen. Het is niet de bedoeling dat
dit gebeurt in het gedeelte AWBZ, maar wel in het gedeelte medisch noodzakelijke
of curatieve zorg en in het aanvullende pakket. Voorzichtigheid is hier geboden,
omdat D66 wil voorkomen, dat de commerciële belangen van de verzekeraars
licht de zorginhoudelijke verantwoordelijkheid kunnen verdringen. Wordt de
collectieve verzorgingsstaat een geïndividualiseerde verzekeringsstaat,
zo hoor je wel eens vragen.
 
 Recente affaires rond de thuiszorg en de kunst- en hulpmiddelen, waarbij
enkele verzekeraars een directe betrokkenheid lijken te hebben, werken nu
niet bepaald bemoedigend voor de gedachte dat de verzekeraars altijd het beste
met ons voor hebben.
 
 Hoe moeten de ontwikkelingen in de ziektekostenverzekering worden geplaatst
in het licht van de grote convergentie? Volgens de heer Wiegel, in BVG-berichten
van april 1995, is de grote convergentie al lang aan de gang. Dat is overigens
ook mijn ervaring. Ik citeer: "zoals de samenwerking van onze branche-organisatie
met het Verbond van verzekeraars in Nederland een illustratie is van verdergaande
convergentie over de oude stelsels heen, waarbij het gaat om één
geheel van zorgverzekering, verzuimverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering."
Dit lijkt verdraaid veel op het clubscenario uit de STG-studie. Bovendien
zijn veel grote verzekeraars weer veelal gefuseerd met de grote banken, die
op hun beurt weer de instellingen financieren.
 
 Kan de minister nog eens aangeven waar de grenzen van de toenemende marktmacht
van de verzekeraars in de zorg naar haar mening dienen te liggen en welke
sturingsinstrumenten absoluut nodig zijn en blijven om de
overheidsverantwoordelijkheid voor de goed toegankelijke en betaalbare zorg,
ook op de langere termijn, waar te maken? Op welke wijze is de positie van
de verzekerde in de nieuwe machtsverhoudingen zeker te stellen? Veel zorgverzekeraars
hebben hun oude bestuursstructuur verlaten en daarmee de invloed van verzekerden
ver naar de achtergrond verschoven. Onze stelling in dit dossier is, dat wij
moeten oppassen niet te veel in de roes van de marktwerking te raken. Eenmaal
verslaafd is afkicken moeilijk. Bovendien kunnen er dan slachtoffers vallen.
 
 Graag ontvangt de fractie van D66 op korte termijn van het kabinet een
samenhangende notitie over de ontwikkelingen, de condities en de randvoorwaarden
op de departementaal gescheiden, maar in de praktijk samenhangende beleidsterreinen
van de grote convergentie.
 
 Gezien de zorg van mijn fractie over de WAO-herkeuringen vraag ik expliciet
hoe het heeft gestaan met de bemoeienis van de minister, wellicht achter de
schermen, bij de medische aspecten van de herkeuringsproblematiek.
 
 Mijnheer de voorzitter! Is het voornemen om de Wet tarieven gezondheidszorg
voor de aanvullende verzekering af te bouwen niet een al te gemakkelijke kwestie?
Op welke terreinen zou de wet voorlopig wel van toepassing moeten blijven?
Wat is de mening van de minister over het aanbod van de zorgverzekeraars in
een brief van 5 april, om bij pakketoverheveling de acceptatieplicht wel voor
de eerste keer zonder risicoselectie te laten plaatsvinden, maar bij een tweede
keer niet? En hoe verhoudt die opstelling zich tot de belofte van premier
Kok, die onlangs in een rede stelde dat verzekerden gemakkelijk moeten kunnen
wisselen van verzekeraar?
 
 D66 zou graag alle onrechtvaardigheden zoveel mogelijk uit het ziekenfondssysteem
laten verdwijnen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mensen met inkomsten uit
lijfrente of vermogen. Kan de minister toezeggen dat er in het verlengde van
de wet-Van Otterloo een onderzoek wordt verricht naar wie nu wel en wie niet
in het ziekenfonds thuishoren? En wat vindt de minister ervan dat de kleine
zelfstandige met een beperkt inkomen niet in het ziekenfonds terecht kan,
maar wel een forse premie moet betalen? Wat zijn de beleidsvoornemens die
tot doel hebben, die onrechtvaardigheden te laten verdwijnen? En is het ministerie
bereid om te onderzoeken, of het in de Ziekenfondswet gehanteerde begrippenkader,
bijvoorbeeld het begrip "loon", nog wel adequaat is?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Het ziekenfonds is een werknemersverzekering, dus een voorziening die
gerelateerd is aan werk, niet aan inkomen. Maar u houdt er dus een pleidooi
voor dat de ziekenfondsen moeten bekijken of hun verzekerden een lijfrente
of iets dergelijks hebben?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Het is niet nieuw, want voordat ik in dit huis kwam, is hier de wet-Van
Otterloo aangenomen, die ook gericht is op een werknemersverzekering en die
soortgelijke effecten heeft. Het gaat erom dat wij elke dag stapels brieven
krijgen van mensen die zich afvragen hoe dit kan. Die brieven zult u ook wel
krijgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Wij hebben ons tot het laatste moment tegen die wet verzet. Uw fractie
was er enthousiast vóór.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat vind ik wel erg gemakkelijk, want uw fractie heeft uiteindelijk ook
gewoon voor die wet gestemd; de aanloop is niet interessant.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Mijn fractie heeft daarbij een stemverklaring gegeven, waarbij het amendement
van het CDA en de PvdA met een horizonbepaling maatgevend was. Over anderhalf
jaar is de termijn verstreken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Daarom verzoek ik de regering ook, de zaak mede in het licht van die evaluatie
op dit soort aspecten te bezien.
 
 In dit verband wil ik nog apart aandacht schenken aan de WTZ. Het kabinet
heeft het voornemen, de toegang tot de pooling voor nieuwe gevallen af te
sluiten. Welke consequenties heeft dat? En is het niet verstandig om ingevolge
het streven om verzekeraars risico's niet meer te kunnen laten afwentelen
de normuitkering voor verzekeraars zodanig te maken dat zij ouderen als gewone
verzekerden laten participeren? Wil de minister op deze suggestie ingaan?
En kan deze systematiek samengaan met de voorgestelde systematiek van de premiebandbreedte?
Het lijkt ons een transparanter model dan het model waarbij men volgens de
suggestie van het kabinet weer met een vereveningssysteem zou gaan werken.
 
 D66 kan in grote lijnen instemmen met de compartimentering, maar het wil
ook waken voor te rigide schotten. De verlangde "transmuralisering" mag niet
stuklopen op het onderscheid tussen AWBZ en basisverzekering. Het zorgvernieuwingsfonds
in de AWBZ zal de nodige flexibiliteit moeten kunnen garanderen, maar wij
vragen de minister en de staatssecretaris ook oog te houden voor de aansluiting
tussen verpleeghuis, ziekenhuis en thuiszorg. En in dit verband vernemen wij
graag een reactie op het artikel van de heer Simons van ZAO in de Volkskrant
van 11 april van dit jaar. Daarin pleit hij voor overheveling van de kortdurende
zorg naar het basispakket, waarbij hij doelt op een zorgtermijn van een jaar.
Dit zou in zijn ogen de substitutie krachtig bevorderen. Onafhankelijke indicatiestelling
vinden wij ook hierbij van belang. Is de minister bereid, het advies te volgen
van de Nationale raad voor de volksgezondheid en het College van ziekenhuisvoorzieningen
om een tijdelijk stimuleringsfonds voor transmurale somatische zorg in te
stellen, ook om te bevorderen dat zorgprotocollen sneller tot stand komen?
En hoe oordeelt de minister over de suggestie van prof. Roscam Abbing dat
protocollaire geneeskunde de defensieve geneeskunde moet tegengaan en gepast
gebruik moet bevorderen?
 
 Ik ga nog even in het kort op een paar andere punten in, zoals de commissie-Biesheuvel.
Op welke wijze en in welk tempo werkt het departement op het ogenblik los
van de lopende experimenten aan het regelen van de goodwillproblematiek?
 
 Kunnen de bewindslieden uitleggen hoe het staat met de voorgenomen overheveling
van de WBO? Wat zijn de vorderingen met de plannen en op welke wijze zal straks
de dekking worden gewaarborgd? Zal er een vermogenstoets in de
overgehevelde WBO worden ingevoerd of niet?
 
 In dit verband vragen wij het kabinet, ook eens zijn licht te laten schijnen
op de betaalbaarheid van de AWBZ op langere termijn. Met de toenemende vergrijzing
zal het beroep op de AWBZ in de komende decennia alleen maar toenemen. Willen
wij tegelijkertijd de premiedruk onder controle houden – ik maak maar
eens een vergelijking met de discussie over de AOW – dan zullen wij
ook voor de AWBZ moeten anticiperen op de ontwikkelingen of op de grenzen
aan de groei.
 
 D66 mist in het gepresenteerde stuk een nadere invulling van de totstandkoming
van de regiovisie. Het risico dat verzekeraars, patiëntenorganisaties,
aanbieders en lagere overheden tijdens de opstelling ervan blijven touwtrekken
over de vraag wie nu de regisseursrol heeft, kan niet de bedoeling zijn. D66
vindt dat de provincie of het regiobestuur de platformrol wettelijk toebedeeld
moet krijgen en dat een regioplan ook door de staten moet worden vastgesteld.
Dat is een democratisch orgaan. In een tijd van functionele decentralisatie
en toenemende marktwerking is het vastleggen van die rol zo ongeveer het minimum.
D66 hoort graag de zienswijze van het kabinet. Afhankelijk van het antwoord
zullen wij ons erover beraden of wij er een kameruitspraak over vragen.
 
 Overigens, waarom krijgt het IPO een brief van het kabinet over dit onderwerp
gedateerd 30 mei, die slechts in afschrift aan de Kamer is gezonden? Wij weten
nog niet precies hoe het kabinet het wil vorm geven.
 
 D66 acht de voorgenomen overheveling van onderdelen van de AWBZ naar de
basisverzekering een goede zaak. In haar brief van 22 mei aan de Tweede Kamer
herhaalt de minister echter de stelling dat met aanzienlijke premieverschillen
rekening moet worden gehouden. D66 vertrouwt erop dat de minister in haar
overleg met minister Zalm zal weten te bewerkstelligen dat koopkrachteffecten
tot een minimum worden beperkt. Hieraan vooraf gaat haar overleg met de zorgverzekeraars.
Wat is de inzet van de minister in de besprekingen met de branche-organisatie?
Het is en blijft merkwaardig dat, terwijl de eerdere overheveling van de verstrekkingen
van de Ziekenfondswet naar de AWBZ niet met een premiedaling gepaard kon gaan,
de terugheveling naar alle waarschijnlijk wel met een forse premiestijging
gepaard gaat.
 
 Hulde aan de bewindslieden voor de voortvarende aanpak op het punt van
de geneesmiddelen. Een prijzenwet zien wij als een mes op de keel. Het is
goed dat de prijzen meer in harmonie worden gebracht met die in ons omringende
landen. Het doel heiligt misschien wel de middelen, hoewel het instrument
wat archaïsch overkomt. Ik vraag de minister wel welke problemen er door
een prijzenwet kunnen ontstaan met bureaucratische rompslomp en juridische
procedures van fabrikanten. Misschien droom ik, maar stel dat de industrie
en de apothekers een alternatief op tafel leggen dat structureel hetzelfde
bedrag oplevert als wij met een prijzenwet beogen. Is de minister er dan toe
bereid, dat te honoreren? Ik heb zo'n voorstel nog niet gezien, maar vraag
het haar toch.
 
 Over de pil wil D66 slechts kwijt dat het de minister volgt.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Bent u nu voor of tegen een prijzenwet?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik ben ervoor. Ik vind het ontzettend goed dat die prijzenwet nu in concept
zo goed als klaar is. Wel wil ik wat nadere informatie krijgen over de mogelijke
bureaucratie. Het zal immers lastig zijn om zo'n prijzenwet uit te voeren
en te handhaven. Een prijzenwet moet in mijn optiek eindig zijn. Die handhaaf
je niet tot in lengte van dagen, want daarvoor is het instrument een beetje
te archaïsch. Een prijzenwet is alleen niet nodig als er voorstellen
komen die structureel net zoveel besparingen opleveren als een prijzenwet.
Ik noem dit hypothetische geval en nodig hiermee misschien mensen ertoe uit
om dit bedrag op tafel te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Wanneer moet dat bekend zijn?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Wij hebben binnen zes weken een algemeen overleg over het hele geneesmiddelenpakket.
Ik zou het plezierig vinden, tegen die tijd te weten hoe de vlag ervoor staat.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik geef u een advies: lees nog eens na wat er allemaal met het omni-partijenakkoord
is gebeurd en wat het heeft opgebracht. Verder stel ik vast dat u niet tegen
de indiening van een prijzenwet bent.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Nee, op dit moment zeker niet.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 U haalt wel een steentje weg.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Nee, u wilt die indruk wekken. Ik haal geen enkele steen weg. Ik ben keihard
voor die prijzenwet. Hiervoor geldt echter, zoals zo vaak, de lijn die beide
bewindslieden ook voor de wet op de convergentie volgen. Zij willen eerst
gaan praten. Als blijkt dat zij in gemeen overleg met de partijen waarmee
zij zaken moeten doen, kunnen bereiken wat er moet gebeuren, is de wet misschien
niet nodig. Als blijkt dat het niet geëffectueerd kan worden, is de wet
wel nodig. Zo is het ook met de prijzenwet.
 
 Op welke wijze willen de bewindslieden de decentralisatie van het ambulancevervoer
vorm geven? Wordt er gedecentraliseerd naar gemeenten of naar provincies?
Kunnen zij eens uitleggen waarom zij hebben afgezien van de in het regeerakkoord
afgesproken decentralisatie van de kapitaallasten? Mijn fractie is nog steeds
niet helemaal overtuigd van de keuze om hiervan af te zien. Onze gedachte
was dat de infrastructuur door de overheid en het gebruik door de verzekeraars
zou worden betaald. Nu geven wij het ambulancevervoer in één
keer weg, terwijl wij door decentralisatie van de kapitaallasten daarmee jaarlijks
beleid hadden kunnen voeren. Dat kunnen wij nu niet meer. Graag krijg ik hierop
een reactie.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u gaan afronden?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik wilde afronden met de volgende woorden. Ik wacht de antwoorden op de
gestelde vragen graag af en zeg in navolging van de heer Anton Geesink in
een gezondheidsreclamespotje: dames, let op uw zaak.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Van mijn kant geen moppen. Op
de eerste plaats heb ik daar geen tijd voor, want mij zijn slechts vijf minuten
gegund, waar ik er ook makkelijk twintig zou kunnen vullen. Maar de belangrijkste
reden is, dat er geen reden voor is: dus maar meteen met de deur in huis.
 
 Van de tandheelkundige maatregel worden de negatieve effecten steeds duidelijker.
Een groot aantal mensen heeft zich niet verzekerd en alsnog verzekeren wordt
steeds moeilijker vanwege de risicoselectie. Vanuit ouderenbonden komen verontrustende
berichten hierover. Mijn vraag aan de minister is wat zij van die berichten
vindt.
 
 Terwijl de eerste evaluatie van de tandzorgmaatregel nog moet komen, staan
ons reeds nieuwe pakketverkleiningen te wachten, waarbij de minister, gelukkig,
soms op tijd tot bezinning komt, zoals bij de pil en bij de oorspronkelijke
plannen met de fysiotherapie. Nieuwe voorstellen rond de fysiotherapie wachten
wij af, maar ik kan nu reeds zeggen dat wij besparingen slechts dan zullen
accepteren, wanneer het gaat om bezuinigingen op evident overbodige zorg.
 
 Wij hebben ernstige bedenkingen bij de plannen om een groot aantal geneesmiddelen
uit het pakket te verwijderen. Wij denken daar inhoudelijke argumenten voor
te hebben. Nadat het advies van de Ziekenfondsraad binnen is, willen wij daar
graag met de minister over spreken.
 
 De invoering van een eigen risico wordt verdedigd door het kabinet met
een verwijzing naar de gewenste grotere verantwoordelijkheid voor de gebruiker.
Het idee is dat meer eigen verantwoordelijkheid de zorgvraag zal remmen. Of
dat ook zal gelden voor de zorgbehoefte, betwijfelen wij ernstig. Immers,
er is geen relatie, naar ons idee. Inmiddels wordt door velen en zelfs ook
door de minister, nota bene, betwijfeld of de vraag ook werkelijk zal afnemen
door de maatregel. De ingeboekte besparing van 100 mln. zal in ieder geval
bij lange na niet worden gehaald en dat terwijl de invoering circa 150 mln.
zal kosten, zoals de VB-groep, naar ik heb gelezen, in 1993 berekende. Bovendien,
hebben wij niet al de ellende gezien met het specialistengeeltje en de medicijnenknaak?
 
 Voor ons is het duidelijk: dit voorstel betekent niet meer dan een doodgewone
kostenverschuiving – ik hoorde dit zojuist ook uit de mond van de woordvoerder
van D66 – en wordt door de SP-fractie verworpen. Hulde, hulde, mijnheer
de voorzitter, aan de fractie van D66 en natuurlijk ook aan de PvdA-fractie,
die de stoute schoenen hebben aangetrokken en de moed nu hebben de VVD te
weerspreken; nee, sterker zelfs: die de moed hebben het paarse regeerakkoord
te weerspreken.
 
 Ik ben het wel met mevrouw Kamp eens dat je je kunt afvragen wat de nieuwe
feiten zijn. Immers, datgene dat nu aan kritiek gebracht wordt op die maatregel,
had ook bedacht kunnen worden in het voorjaar van vorig jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Ik wijs er nogmaals op dat de maatregel vorig jaar is afgesproken.
Op het moment dat die maatregel, die tussen de partijen binnenskamers is afgesproken,
publiek werd, is door een heleboel instanties naar voren gebracht dat het
volume-effect geen zoden aan de dijk zal zetten, respectievelijk dat die 100
mln. geen remmend effect zal hebben.
 
 In de loop der tijd zijn er een aantal nieuwe dingen gebeurd. De invoeringsdatum
is verschoven van 1 januari 1996 naar 1 januari 1997. Breed werd ineens in
de discussie gehoord dat de huisarts er niet onder zou moeten vallen. Bij
mij is het zo gegaan dat op het moment dat dit soort bezwaren cumuleren, dit
voor mij wel nieuwe feiten zijn, waarbij je je op een gegeven moment moet
afvragen: doen wij wel het goede? Ik vind het dan zo merkwaardig dat de heer
Marijnissen het beeld wil bevestigen, alsof zich geen nieuwe feiten hebben
voorgedaan, want die doen zich wel voor. Als nu de ene partij zegt dat zij
de nieuwe feiten graag ter zijde wil laten liggen, vind ik dit prima. Dat
kan ook...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik er even tussen komen voor wat betreft het karakter van de interruptie:
deze moet kort en bondig zijn en kan geen herhaling zijn van een reeds gehouden
termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is mijn stellige indruk dat alles wat nu hier
te berde wordt gebracht als rechtvaardiging voor de ommezwaai, toch eigenlijk
zaken zijn die volgens mij door de D66-fractie ook reeds vorig jaar bedacht
hadden kunnen zijn.
 
 Dat dit niet is gebeurd, mijnheer Van Boxtel, alla. Wij hadden het bedacht;
u niet. Maar mag ik u een wedervraag stellen: is het nu zo, nu er veel protesten
loskomen met betrekking tot de tandzorgmaatregel, dat u bereid bent die terug
te trekken? Het gaat om nieuwe feiten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Ik zal kort reageren. Wij hebben ten aanzien van de maatregel
afgesproken, dat wij een evaluatie houden. Daar ben ik onlangs met de heer
Marijnissen voor de radio over in debat geweest. Ik wacht die evaluatie af
en dan kunnen wij inhoudelijk bezien wat de effecten zijn voor de mensen.
Dan kunnen wij erover praten. Wij hebben die maatregel genomen en hij is geëffectueerd,
onder de conditie van een evaluatie.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 U houdt de mogelijkheid open, dat u de maatregelen kunt intrekken!
 
 Mijnheer de voorzitter! Hoewel met deze maatregelen de collectieve kosten
beheerst moeten worden, worden de werkelijke kosten voor de burger hoger.
De kosten van aanvullende verzekeringen in de tandzorg zijn het dubbele van
wat collectief wordt bespaard. Volgens prof. Truin verdienen zorgverzekeraars
maar liefst 120 mln. aan de aanvullende tandverzekeringen. Steeds vaker wordt
de inkomensafhankelijke solidaire premie ingeruild voor een nominale bijdrage
en nominale premies komen het hardst aan bij – wie weet het niet –
de mensen met een laag inkomen. Worden de lasten te hoog, dan zullen groepen
mensen mogelijk afzien van inderdaad ook noodzakelijke zorg. Dat lijkt mij
iets wat voor een minister van Volksgezondheid onaanvaardbaar is.
 
 Mijnheer de voorzitter! Het opdelen van een verzekering in drie compartimenten
vinden wij een verkeerde weg, zeker als het gaat om het op gang brengen van
een verdere liberalisering en onder het motto van minder overheid en meer
markt een verschuiving plaatsvindt van verantwoordelijkheid naar het derde
compartiment, de vrije markt van aanvullende verzekeringen evenals door verschuiving
van de verantwoordelijkheid naar de verzekeraars in het tweede compartiment.
Overigens heeft de KNMG in dit verband al ernstig aangedrongen op
toezicht voor gegarandeerde kwaliteit. Ook zij zien de bui hangen.
 
 Kort en goed, de SP heeft er geen enkel vertrouwen in, dat de beoogde
marktwerking zal leiden tot een betere kostenbeheersing. Evenals de FNV vrezen
wij bovendien, dat de toegankelijkheid van de zorg in gevaar zal komen. De
zorgverzekeraars – en zeker de particuliere – zijn uit op omzetvergroting
en hogere winsten. Ook zorgaanbieders zijn dus gebaat bij zoveel mogelijk
zorg, zo zou je kunnen bedenken. Zorgverzekeraar Ziekenfonds Amsterdam en
omgeving waarschuwde reeds tegen het doorschieten van de markt, waarin dingen
verkocht worden die het leuk doen maar waarin bezuinigd wordt op vormen van
zorg die het in die markt niet zo goed doen. Ik noem als voorbeeld de ouderenzorg.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij vinden de 1,3% absoluut niet reëel, omdat
de groei het afgelopen jaar 2,3% was.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Na het plan-Dekker en het plan-Simons komt nu
het plan-Borst in beeld. Een borstbeeld dus. Dit allemaal in het kader van
een schier onmogelijke opgave om de kosten in de zorgsector te beheersen.
120.000 beroepsbeoefenaren in 1960 en bijna een half miljoen nu. In 1963 bedroegen
de kosten ƒ 200 per hoofd van de bevolking en 25 jaar later ruim ƒ
2000 meer. Deze cijfers spreken voor zichzelf. Er moet dus wat gebeuren.
 
 Mijnheer de voorzitter! Tegen de stringente scheiding tussen de drie financieringscompartimenten
zal de RPF-fractie zich vooralsnog niet verzetten, hoewel zij aarzelingen
heeft. Verdringingseffecten zullen namelijk moeilijk te voorkomen zijn. Als
de kosten van het tweede compartiment uit de hand lopen, zullen met behulp
met de trechter van Dunning zaken uit het tweede compartiment worden overgeheveld
naar het derde compartiment, dat van de aanvullende verzekering.
 
 Een deel van de zorg wordt voor de lagere-inkomensgroepen – bijvoorbeeld
de ouderen – onbetaalbaar en daarmee onbereikbaar. Het ontbreken van
een acceptatieplicht voor aanvullende verzekeringen versterkt onze aarzeling
op dat punt. Daarbij dreigt het gevaar, dat verzekeraars zullen trachten risico
en kosten in het tweede compartiment af te wentelen naar de AWBZ. Kan de minister
ons op dat punt geruststellen? Kan de splitsing tussen compartimenten gestalte
krijgen op basis van heldere criteria terwijl het gevaar van afwenteling naar
het risicoloze derde compartiment wordt voorkomen? De RPF-fractie stelt zich
op het standpunt dat ook voor aanvullende pakketten een acceptatieplicht dient
te zijn voor ziektekostenverzekeraars.
 
 Het streven om de doelgroei van 2,7% naar 1,3% om te buigen stelt alle
partijen voor een zeer zware opgave, zeker gelet op de gemiddelde volumegroei
van circa 2% de laatste twintig jaar. Als uit de uitwerkingsbrief blijkt dat
alleen al door demografische ontwikkelingen een jaarlijkse groei van 1,3%
nodig is, los van alle andere groeibepalende factoren, geeft dat toch reden
tot danige ongerustheid. Ik denk dan bijvoorbeeld met name aan de geestelijke
gezondheidszorg. Het gebruik van zorginstellingen is bijvoorbeeld op het punt
van de psychiatrische deeltijdbehandeling in ruim vijf jaar tijd verdubbeld.
 
 In dat kader is het dan ook relevant een opmerking te plaatsen over de
aan de orde zijnde problematiek in relatie tot het totale kabinetsbeleid.
Kunnen wij ons een dogmatische benadering rondom die doelstelling van 1,3%
veroorloven? Ik denk dan aan de door het kabinetsbeleid bevorderde dynamisering
van de samenleving en de daarvan niet los te maken groei van het aantal mensen
met psychiatrische problemen, een spectaculaire stijging van het aantal dak-
en thuislozen, waaronder veel mensen met psychiatrische problemen. Maar ik
denk ook aan de gevolgen van het uiteenvallen van de sociale verbanden, de
grotestadsproblematiek en de migrantenproblematiek.
 
 De druk zal in een versneld tempo toenemen, zo meen ik te kunnen constateren
op grond van scenariostudies van de GGZ, welke in opdracht van de regering
zijn gemaakt. Dit leidt ertoe dat een scherpere keuze tussen de toenemende
technologische mogelijkheden en het medisch kunnen enerzijds en de in omvang
toenemende zorgsector anderzijds gemaakt zal moeten worden. Hoe verleidelijk
is het om een keuze voor het spectaculaire te maken en de druk op de zorgsector
daarmee te vergroten. De minister geeft aan te streven naar evenwichtigheid.
Komt deze evenwichtigheid niet in gevaar als wij niet duidelijker durven kiezen
dan in de nota van de minister en de staatssecretaris wordt gedaan?
 
 Welke financiële consequenties heeft overigens de invoering van de
nieuwe Arbeidstijdenwet?
 
 De invulling van het verplichte basispakket geeft opnieuw aanleiding tot
discussie. Het gaat daarbij om een balans tussen verantwoordelijkheid en onderlinge
solidariteit. Tot veel ophef heeft het besluit tot het verwijderen van de
anti-conceptiepil uit het verplichte pakket geleid. Ook andere sprekers wezen
daar al op. De minister maakte zich sterk voor deze beslissing, totdat zij
vorige week op het genomen besluit terugkwam. "Jojo-beleid" of "zigzagbeleid"
werd het door collega's genoemd. De jongste brief van de minister bracht op
dit punt immers geen nieuwe argumenten naar voren. De RPF-fractie betreurt
deze omwenteling.
 
 In de nota wordt gerept van meer verantwoordelijkheid. De RPF-fractie
deelt het standpunt dat bij de verzekerden een kostenbewust gedrag bevorderd
moet worden en dat vermeden moet worden dat onnodige zorg wordt ingeroepen.
Het blijft onduidelijk of het eigen risico aan de voet dit doel dichterbij
brengt. Hoewel wij liever een vrijwillig dan een verplicht eigen risico zagen,
hadden wij op voorhand geen onoverkomelijke bezwaren tegen een eigen risico.
Maar, zo vraag ik aan het kabinet, waarom is de mogelijkheid van een vrijwillig
eigen risico niet onderzocht? En wat te denken van bijvoorbeeld een no-claim-systeem?
 
 Het uitvoeren van een eigen risico in de Ziekenfondswet leidt hoe dan
ook tot veel administratieve kosten, namelijk 100 mln. tot 150 mln., die de
verzekerde ook weer moet bekostigen. Omdat eigen risico's kunnen leiden tot
onverantwoorde vraaguitval en ongewenste substitutie van zorgvraag, dient
de invoering van een eigen risico pas in overweging te worden genomen aan
het einde van het traject, als de doelmatigheid en de kostenbewustwording
aantoonbaar worden vergroot.
 
 Overigens wordt door de invoering van een eigen risico de vraag
naar zorg op onderdelen wel minder, maar zeker niet doelmatiger. De minister
staat welwillend ten aanzien van een IZA-achtig systeem in plaatst van de
invoering van een eigen risico. Waarom toch niet gekozen voor de invoering
van zo'n eigen risico?
 
 Ik ga afronden. De RPF-fractie had een nader kabinetsvoorstel verwacht
om de wet-Van Otterloo zo spoedig mogelijk te evalueren en om op basis van
deze evaluatie te komen tot reparatiewetgeving in verband met de uitstroom
van 65-plussers naar het ziekenfonds. Ik duid hierbij op de in de Eerste Kamer
unaniem aanvaarde motie-Schuurman. De minister wacht echter eerst het advies
van de Ziekenfondsraad ter zake af. Kunnen wij dan nog voor 1996 tot reparatiewetgeving
komen?
 
 Gelet op de tijd, wilde ik het hier maar bij laten.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! In 1986 werd de commissie-Dekker ingesteld met
als opdracht in hoofdlijnen te adviseren over de mogelijkheden tot beheersing
van de volume-ontwikkeling, tot verdere herziening van het stelsel van ziektekostenverzekeringen
en tot deregulering. Nu, negen jaar later, moeten we constateren dat de problemen
van toen grotendeels de problemen van vandaag zijn. Geen wonder dat de regering
nu kiest voor een pragmatische stap-voor-stapbenadering. Stelseldiscussies
kosten niet alleen tijd, ze leggen ook gemakkelijk politieke tegenstellingen
bloot. En die zijn er op dit terrein binnen deze coalitie toch al ruimschoots.
 
 Toch moet de vraag worden gesteld vanuit welke politieke visie het kabinet
tot zijn voorstellen is gekomen en welke langere-termijndoelstellingen het
heeft. Op bladzijde 2 van de nota is sprake van een no-regret-beleid, op grond
waarvan in deze kabinetsperiode geen onomkeerbare stappen worden gezet die
gewenste ontwikkelingen in de periode daarna blokkeren. Daaruit zou kunnen
worden afgeleid dat dit kabinet zich als taak heeft gesteld op de winkel te
passen om daarna de boedel in goede staat te kunnen overdragen aan een volgend
kabinet, dat dan echt beleid zal kunnen voeren. Is dat inderdaad de bedoeling?
 
 Een voordeel van zo'n no-regret-beleid is dat je niet zo snel echt bezwaar
zult hebben tegen concrete maatregelen, gegeven het feit dat er nu eenmaal
maatregelen gericht op kostenbeheersing moeten worden genomen. De keerzijde
is echter dat voorstellen net zo snel weer kunnen worden ingeslikt als ze
worden gedaan. De voorstellen ten aanzien van de anti-conceptiepil zijn vanuit
de coalitie niet zonder reden als een vorm van jojo-beleid bestempeld. Dat
krijg je als je niet op een principiële, maar op een pragmatische manier
omgaat met de samenstelling van een wettelijk verzekeringspakket voor ziektekosten.
De pil heeft in verreweg de meeste gevallen niets met ziekte te maken en behoort
om die reden niet thuis in een wettelijk ziektekostenverzekering.
 
 De minister doet nogal luchthartig over de budgettaire gevolgen. De trechter
van Dunning is toch wijd genoeg; daar zit nog genoeg in dat gevoeglijk uit
het wettelijk verzekerde pakket kan verdwijnen. Denkt de minister daarbij
met name aan de voorstellen van de commissie-Dekker op dit punt? Die commissie
noemde onder meer kosmetische plastische chirurgie, in-vitrofertilisatie,
zwangerschapsafbreking en sterilisatie. Denkt de minister ook niet dat zij
het pakket nogal zal moeten opschonen om voldoende compensatie te vinden voor
de dreigende uitgavenoverschrijding in 1995 van 0,4 mld.?
 
 Een echt pragmatisch voorstel is dat voor een eigen risico van ƒ
200. Het is een budgettaire maatregel, beleidsarm, maar wel veel minder bezwaarlijk
dan een pakket van eigen bijdragen dat nu al tot schrijnende situaties leidt.
De Kamer heeft daarvoor al vaak de aandacht gevraagd. Ik sta uiteraard open
voor alternatieven, maar ze moeten wel reëel zijn en geen belemmeringen
opwerpen op weg naar wat verhullend heet een IZA-achtig verzekeringsstelsel.
Hoe concreet streeft het kabinet naar zo'n stelsel? Lukt dat nog in deze eeuw?
 
 Het opvoeren van doelmatiger werken in de zorgsector zie ik niet als een
alternatief, maar als een vooropgesteld doel. Dat moet gewoon gebeuren, bezuinigingstaakstelling
of niet. Wij weten echter ook dat wat op papier doelmatig lijkt niet zomaar
een, twee, drie ook werkelijkheid is.
 
 In de kabinetsplannen nemen begrippen zoals marktwerking en eigen verantwoordelijkheid
een grote plaats in. Ik heb daar geen bezwaar tegen, mits er voldoende waarborgen
bestaan voor een genormeerde marktwerking. Beleidsmatig zijn de marktpartijen
niet gelijkwaardig. Uiteindelijk gaat het erom dat de gebruiker, cliënt
of patiënt, de zorg krijgt welke hij nodig heeft. Persoonsgebonden budgetten
passen daarin prima. Het aanbod van zorg zal moeten passen bij de behoefte
aan zorg, ook kwalitatief. Bij dat laatste behoort de beschikbaarheid van
zorg op godsdienstige grondslag. Verzekeraars spelen in het geheel een onmisbare,
maar wel een afgeleide rol. Aan deze uitgangspunten zal ik komende voorstellen
toetsen. Ik denk hierbij speciaal aan de wettelijke randvoorwaarden voor marktwerking.
De regering noemt hierbij hoofdzakelijk het anti-kartelbeleid, maar zal dat
voldoende zijn? Zullen de rechten van de gebruikers niet ook anderszins wettelijk
moeten worden gewaarborgd?
 
 Of de bezuinigingstaakstelling voor de korte termijn zal worden gerealiseerd,
staat of valt met de effectuering van de prijsmaatregelen inzake genees- en
hulpmiddelen. Ik ben geen bewonderaar van wettelijke prijsmaatregelen, maar
de industrie zal wel met keiharde garanties moeten komen om hieraan nog te
ontkomen. Dit probleem is allang overjarig. Zo'n prijzenwet moet dan uiteraard
wel werken. Een zorgvuldige parlementaire behandeling zal nodig zijn. Wanneer
kunnen wij het voorstel tegemoetzien?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Voorzitter! Uitermate ambitieus; dat waren de woorden van de minister
zelf bij het schetsen van de hoofdlijnen van haar beleid voor de komende jaren.
Laat er geen misverstand over zijn dat mijn fractie die ambities in hoge mate
waardeert. Zij wil de bewindslieden dan ook complimenteren met de heldere
nota's die zij de Kamer nu voorleggen. Over het doel dat daarbij bereikt moet
worden – kostenbeheersing, maar laten wij toch ook niet vergeten een
op termijn toegankelijke en betaalbare zorg – zijn mijn fractie en de
bewindslieden het eens. Wij verschillen her en der van mening over de middelen
 waarmee wij beide doelen op korte en lange termijn willen
bereiken. Daarover wil ik in dit debat graag glashelder zijn, zonder overigens
ook maar een moment voor de taakstelling van het regeerakkoord weg te lopen.
 
 Kleine stapjes, no regret; het is een lelijke term, maar het staat er.
De minister volgt met haar plannen het broze compromis van het regeerakkoord
naar de geest en niet altijd naar de letter. Dat hoeft ook niet per se, maar
juist dan moet je oppassen dat de burger geen regret, geen spijt zal krijgen.
In sommige gevallen zal de persoonlijke-lastendruk – dat is iets anders
dan collectieve-lastendruk – van de burger onevenredig stijgen. Het
kabinet doet in deze nota – dat kan ook niet anders – slechts
uitspraken over de collectieve-lastendruk, niet over de individuele. De verantwoordelijkheid
van het kabinet betreft echter ook dat individu. Een eigen verantwoordelijkheid
is prima als je gezond bent, maar als je op zorg bent aangewezen, dan doet
die term onzinnig aan. Decollectivisering en verschuiving van lasten, zoals
de invoering van het eigen risico, zijn geen doelen op zichzelf. De invoering
van het eigen risico zou een doel op zichzelf kunnen zijn, als het werkelijk
de zorgvraag zou helpen afremmen, maar inmiddels weet bijna iedereen beter.
Dat heb ik ook de minister horen zeggen. Het remt de zorgvraag niet. Daarmee
is het eigen risico voor ons hooguit een middel, zoals ook alle andere door
de minister voorgestelde maatregelen, die voortvloeien uit het regeerakkoord,
middelen zijn om de zorg uiteindelijk betaalbaar te houden. Wij debatteren
over die middelen. Wij wisselen argumenten. Dat kan dan leiden tot heroverweging.
Dat ook de minister blijkbaar de durf heeft om op voorgestelde maatregelen
terug te komen, zoals zij vorige week met de pil deed, dat valt om reden van
argumenten te waarderen. Wie weet verdient dat op andere terreinen ook navolging.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik vond het de moeite niet waard om alle kranteknipsels te bewaren, maar
daar heb ik nu spijt van. Ik meen namelijk dat de heer Oudkerk vorige week
heeft gezegd dat hij het merkwaardig vond dat die maatregel eerst werd verdedigd,
terwijl de minister er vervolgens op terugkwam. Dat beleid vindt hij nu prima!
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik was, ook ruim vóór mijn politieke carrière –
dat is geen geheim – voorstander van het verwijderen van de pil uit
het pakket. Vorige week heb ik gezegd dat deze redenen, deze argumenten, wellicht
ook eerder bekend hadden kunnen zijn. Bij mij waren ze echter ook niet bekend.
Ik had ook de overtuiging dat de pil een stuk goedkoper zou kunnen worden
en dat je die dus bij de drogist kon neerleggen. Ik was wat verbaasd over
het feit dat dit niet kon, maar ik neem aan dat de argumenten van de minister
juist zijn. Om die reden vind ik de heroverweging van zo'n voorgestelde maatregel
zeer fair. Dat weet ik te waarderen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Is het niet zo, dat de heer Oudkerk deze beschouwing nodig heeft om de
afwijking door zijn fractie van het regeerakkoord te rechtvaardigen? Het gaat
daarbij overigens niet om de pil, want die kwestie kwam later. De heer Oudkerk
had het zojuist over de letter en de geest van het regeerakkoord, maar het
artikel in Trouw van vandaag lezende, constateer ik dat de heer Oudkerk aardig
afstand neemt van die eigen risico's. Dat is ook een vorm van heroverweging,
maar volgens mij past dat niet als je net een politieke afspraak heb gemaakt
met de andere partijen, met name met de VVD. Je kunt dan niet zomaar weglopen.
Daarom vind ik dat de heer Oudkerk wat soepel spreekt over heroverwegen.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Dat is niet de reden geweest, mijnheer Lansink. Wij hebben met zijn allen
afgesproken dat wij 18 mld. zullen bezuinigen. Voor die taakstelling loop
ik niet weg. Ik zei zojuist al dat wij kunnen debatteren over de middelen
om dat bedrag te bereiken. Ik neem aan dat het ook de bedoeling is dat in
de Tweede Kamer over die argumenten wordt gedebatteerd. Daarom heb ik het
eigen risico een middel genoemd en geen doel op zichzelf. Mijn wedervraag
is of de heer Lansink het eigen risico wel als doel ziet. Dan is duidelijk
wat de CDA-fractie van het eigen risico vindt.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het eigen risico is een middel in een samenhangend geheel om mensen tot
eigen verantwoordelijkheid te brengen. Ik heb overigens jaar na jaar dezelfde
beschouwing over die kwestie gehouden. Het gaat mij erom dat de PvdA met de
VVD en D66 afspraken heeft gemaakt over een zeer aangelegen punt, dat al jaren
in discussie is. Het was inderdaad een moeilijk punt voor de PvdA-fractie,
maar zij heeft daar "ja" tegen gezegd. Bij de eerste de beste gelegenheid
loopt de heer Oudkerk echter weg voor zijn verantwoordelijkheid. Als dat ook
geldt voor de taakstelling die volgend jaar aan de orde komt, dan zullen wij
nog wat beleven, nog los van de haalbaarheid van de voorstellen.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik kan de heer Lansink geruststellen. Wat betreft de taakstelling is dat
niet het geval. Ik blijf volhouden dat het zinnig is – daarvoor is het
parlement ook bedoeld – om te debatteren over de middelen. Dat zal dan
ook met voortschrijdend inzicht moeten gebeuren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 De voorstellen van het vorige kabinet over de eigen betalingen zijn door
staatssecretaris Simons met verve verdedigd. Die voorstellen hielden ook een
verplicht eigen risico van ƒ 200 in.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Toen was het nog vrijwillig. Ook wat dit betreft ben ik van mening dat
het om voortschrijdend inzicht gaat. Laten wij het maar even op een rijtje
zetten: 150 mln. aan administratiekosten, het feit dat de consumptiebeperking
waarschijnlijk geen 100 mln. oplevert, mogelijk zelfs nog minder, alhoewel
dat bedrag wel is opgenomen, en tal van andere argumenten nopen ons er nu
toe om onze mening van destijds over het eigen risico te herzien. Ik denk
dat het geen schande is, als je de zaken nog eens goed naast elkaar zet –
dat heeft D66 blijkbaar ook gedaan – dat je tot andere afwegingen komt,
zonder weg te lopen voor de taakstelling.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Welke feiten deden u na negen maanden van mening veranderen?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Onder andere die 150 mln. die het invoeren van het eigen risico zou kosten.
Dat betekent dat als het 100 mln. zou opleveren, wat niet eens zeker is, er
nog 50 mln. over blijft. Als de consumptiebeperking echter
nog geen 100 mln. zou opleveren, zou je met een maatregel beginnen die allerlei
administratieve ellende geeft, maar die uiteindelijk 150 mln. kost en niets
oplevert. Dat lijkt mij niet een zinnige maatregel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Waar maakt u uit op dat het 150 mln. aan administratiekosten met zich
mee brengt en wat de volumegroei zal zijn? Welke regeringsfractie heeft bij
de doorrekening van het regeerakkoord over het punt van die 100 mln. volume-effecten
kanttekeningen geplaatst?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Wij hadden oorspronkelijk het idee dat de huisarts, althans alle vormen
van zorg, onder het eigen risico zouden vallen. Omdat ook in het regeerakkoord –
dat de VVD mede heeft ondertekend – staat dat de huisarts poortwachter
moet zijn, is het een goed idee om de huisarts zorginhoudelijk niet onder
dat eigen risico te laten vallen en daarom blijf ik bij de argumenten die
ik al genoemd heb.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Ik wil er graag in aanvulling op wijzen...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Neen, u heeft uw termijn gehad. Ik begrijp best dat u nog wat wilt zeggen,
maar u heeft ook nog een tweede termijn. Mijnheer Oudkerk, u kunt uw betoog
vervolgen.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Voorzitter! De PvdA-fractie heeft bij de begrotingsbehandeling van verleden
jaar drie hoofdlijnen geschetst. Daar zetten wij de voorgestelde maatregelen
tegen af. Die meetlatten herhaal ik hier graag, zeker op een avond waar het
over het geld gaat.
 
 Ten eerste is evenwichtigheid van de te treffen maatregelen gewenst. Daarover
verschillen wij niet van mening met de minister. Maar daarbij geldt voor ons
nog altijd: eerst de sector een flink eind op orde en dan pas de burger opnieuw
belasten.
 
 Ten tweede moet een verzekeringsstelsel alsmede wet- en regelgeving de
toegang tot en met name de samenhang in zorg vergemakkelijken en de betaalbaarheid
in stand houden, geen afwenteling van kosten stimuleren en zeker geen tweedeling
aanscherpen, zeker niet tussen ziekenfonds en particulier of delen van die
groepen.
 
 Ten derde moet er evenwichtigheid in pakketopschoning zijn: geen ad hoc
pakketversoberingen meer, maar een integrale herbezinning op het te vergoeden
pakket.
 
 Eerst de sector een eind op orde, dan de burger. Het klinkt zo simpel,
maar het is juist de weg met de meeste weerstanden. Eigen betalingen lijken
een stuk simpeler in te voeren. Toch moeten wij voor de moeilijke weg kiezen.
Daar zijn argumenten voor en cijfers. En die stroken niet met de zinsnede
op bladzijde 7 van de nota van de minister dat van maatregelen die de doelmatigheid
moeten bevorderen in de periode tot en met 1998 geen belangrijke financiële
opbrengsten kunnen worden verwacht. Dat kan wèl; het kan soms zelfs
zonder nadere maatregelen. Soms moet je als overheid een duwtje geven, faciliteren.
 
 Over de farmaceutische sector het volgende. Wij wachten op het wetsvoorstel
dat de prijzen van geneesmiddelen maximeert per 1 januari 1996. Geen enkel
misverstand: de PvdA staat achter die prijzenwet; de prijzen moeten en kunnen
omlaag. Maar de prijzenwet is ook maar een middel. Wat een misverstand is,
is dat hiermee de lucht – marges tot 50%, kortingen, bonussen –
wel uit het systeem zou gaan. Wij hebben laten doorrekenen dat de gemiddelde
korting die een apotheker bedingt 11% is. Bij een gemiddelde inkoop van ruim
2 mln. is dat nog altijd ruim ƒ 220.000. Maal 1500 apothekers is dat
330 mln. Dat is exclusief stimulansregelingen en een tientje per aflevering.
Als de minister deze kortingslucht uit het systeem wil halen, is een prijzenwet
alleen onvoldoende: de marges verminderen, maar de lucht blijft. En die lucht
wordt weer meer zodra meer generiek zal worden voorgeschreven en afgeleverd,
zoals, overigens terecht, in de planning ligt, want de korting op generieke
produkten is zo'n 25% tot 30%, in plaats van die 11%. De apotheker declareert
de lijstprijs via de AWBZ, maar geen enkele apotheker koopt netto in tegen
de lijstprijs. Wij hebben het nu over geld dat de burger toebehoort. Over
niks anders. De PvdA staat derhalve voor een integraal geneesmiddelenbeleid
en vraagt de minister de toezegging nog voor deze zomer – wij hebben
daar een algemeen overleg voor gepland – haar meer-sporenbeleid te concretiseren
en juist dit soort zaken met spoed aan te pakken. Ik overweg daarover een
kameruitspraak te vragen. Worden, zoals overigens is toegezegd bij de begrotingsbehandeling,
de kortingen en bonussen in de receptvergoeding verdisconteerd? Is de minister
bereid om uit te zoeken of de geschatte besparing van zo'n 100 mln. –
wij weten het niet zeker – op wel voorgeschreven maar niet gebruikte
medicatie reëel is? Is zij tevens bereid uit te zoeken of door middel
van het invoeren van een soort statiegeld voorverpakte en niet gebruikte geneesmiddelen
voor hergebruik in aanmerking kunnen komen? Kwaliteit staat daarbij natuurlijk
wel voorop.
 
 Dan ga ik in op de kunst- en hulpmiddelensector. Wij juichen scherpe budgettering
bij kunst- en hulpmiddelen toe, maar wij vragen ons af hoe het nu eigenlijk
echt zit in deze sector. Gezien het feit dat een toezichthoudend orgaan, de
Ziekenfondsraad, niet bij machte bleek om mogelijke dubieuze financieel-administratieve
constructies te controleren tot en met de leveranciers, weten wij dat dus
niet precies. Een onderzoek moet zich in feite uitstrekken tot en met de leveranciers.
Verhalen in wandelgangen – laten wij daar geen doekjes om winden –
hoort een ieder. Dat is niet goed. Diezelfde verhalen horen wij ook over de
geneesmiddelensector en de thuiszorg, ook al is de boodschap van de Ziekenfondsraad
nog zo geruststellend. De Ziekenfondsraad is als toezichthoudend orgaan te
beperkt in zijn mogelijkheden, dat toezicht echt waar te maken. Het oordeel
van de minister in dezen is cruciaal – het gaat weer om geld –
en dat geldt zeker als het gaat om de vraag wie welke controlebevoegdheid
heeft of krijgt, maar ook kan waarmaken en om de vraag welke wet- en regelgeving
eventueel moet worden aangescherpt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 De heer Oudkerk constateert dat de Ziekenfondsraad te weinig mogelijkheden
heeft. Pleit hij dan voor uitbreiding van de taken van de Ziekenfondsraad
of wil hij dit op een andere manier gestalte geven?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik heb geen voorkeur voor uitbreiding van de taken van
de Ziekenfondsraad. Het lijkt mij dat je dat in een breder kader moet plaatsen.
Over de taken van de Ziekenfondsraad – controle, uitvoering, advisering –
kun je beter praten in een debat over het functioneren van adviesorganen.
Ik pleit er in ieder geval voor dat op een of andere wijze bij de leveranciers
kan worden gecontroleerd. Ik meen dat de Ziekenfondsraad dat niet kan doen.
 
 Voorzitter! Kernpunt blijft voor ons de vraag of een volksverzekering
kan worden uitgevoerd door een instantie die daarbij direct commercieel belang
heeft. Wij praten immers nog steeds over het premiegeld van de burgers.
 
 Het oordeel over de modernisering van de curatieve sector en de modernisering
van de ouderenzorg schorten wij op. Wij moeten wel, want in de brief van de
minister staat onvoldoende om een afgerond politiek oordeel te geven, maar
voldoende om ons zorgen te maken. De AWBZ-financiering, waar de ouderenzorg
uit betaald zal worden, lijkt verstarring en instellingsgebonden zorg alleen
maar te versterken. Het lijkt erop dat de cliëntgebonden budgetten, zorgvernieuwingsfondsen,
de smeerolie voor de flexibiliteit in de zorg moeten worden. Dat lijkt ons
wat mager. Zorg op maat en samenhang zijn immers gebaat bij een regiovisie.
Een strikte scheiding tussen beide compartimenten – AWBZ, Ziekenfondswet
en particulier – is daarbij qua zorgsamenhang naar onze mening te kunstmatig.
Zo'n regiovisie, opgesteld door vier partijen op "care" en "cure", zou onzes
inziens vanuit Den Haag gefaciliteerd moeten worden. De status van zo'n regiovisie
kan niet al te vrijblijvend zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik wil een vraag stellen over een zin die de heer Oudkerk enkele seconden
geleden heeft uitgesproken. Hij zei dat de fractie van de PvdA haar oordeel
over de modernisering van de Ziekenfondswet en de AWBZ opschort.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Nee, niet over de modernisering van de Ziekenfondswet. Ik sprak over de
curatieve sector, dus over de plannen die voortvloeien uit het rapport-Biesheuvel
en de ideeën van de heer Welschen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat houdt dus in, dat de heer Oudkerk geen groen licht geeft voor hetgeen
er nu staat.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Op dit moment is mijn fractie van mening dat zij geen oordeel kan vormen
omdat nog niet bekend is hoe een en ander wordt geregeld. Wij hebben echter
ook begrepen dat in ieder geval voor de zomer het standpunt over de organisatie
en de financiering van de ouderenzorg aan de Kamer kenbaar wordt gemaakt.
Wat ons betreft, mag het standpunt over het rapport-Biesheuvel dan ook bekend
zijn. Opschorten lijkt mij zinniger dan op dit moment allerlei uitspraken
doen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Tot het zomerreces hebben wij nog twee of drie weken.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Vier.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nee, dat lijkt mij niet. Ik bedoelde te zeggen dat wij die tijd dan nog
hebben om erover te debatteren. Dan hebben wij binnen drie weken een uitspraak
over Welschen nodig en in feite ook over Biesheuvel. Ik deel die opvatting,
maar wij zullen horen of dat lukt.
 
 Het is mogelijk dat mij iets is ontgaan, maar ik moet mij een beetje baseren
op het gesprek dat de heer Oudkerk met Trouw heeft gevoerd. De heer Oudkerk
laat daarbij een stellingname over het plan van D66 in het midden. Voor de
helderheid van het debat lijkt het mij ook nodig dat de heer Oudkerk nu aangeeft
of hij iets ziet in de suggestie van D66, te meer nu zij bij wijze van uitzondering
als noot aan de Handelingen is toegevoegd. Heeft hij daarover wel een mening,
of schort hij ook zijn oordeel daarover op?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik schort dat oordeel een aantal minuten op, want ik kom er zo direct
op terug.
 
 Voorzitter! Wij vragen het kabinet met spoed een standpunt in te nemen
over de goodwillproblematiek van de specialisten en over een maatschappelijk
aanvaardbaar honoreringsniveau voor specialisten.
 
 In het kader van de verzekeraarsbudgettering en het stimuleren van marktwerking
vraagt de PvdA de minister de mogelijkheden van "yard-stick competition" tussen
vergelijkbare verzekeraars te onderzoeken. Dat wordt in Engeland met succes
gedaan.
 
 Ik kom thans over de reserves te spreken. Als buffer om risico te voorkomen
zijn ze nodig. De Ziekenfondsraad heeft vastgesteld dat in de ZFW en AWBZ
zo'n 1,2 mld. aan reserves is opgebouwd. Dit is exclusief de WTZ (600 mln.)
en de particuliere verzekeringen. De PvdA stelt voor deze reserves in de ZFW
een transparante rol te laten spelen bij de jaarlijkse beoordeling van de
budgettering van zorgverzekeraars en ook de particuliere verzekeraars tot
transparantie te bewegen. Tevens dient goed gekeken te worden naar de forfaitaire
vergoeding voor administratiekosten die in de omslagregeling WTZ kan worden
doorberekend. In zijn algemeenheid wil de PvdA vastgesteld zien welke criteria
gehanteerd moeten worden bij opbouw van reserves in de ZFW. Wij staan daarin
niet alleen: Rinnooy Kan van het VNO heeft zich onlangs in een interview ook
zeer kritisch over de opgebouwde reserves uitgelaten. Ik overweeg op dit punt
een kameruitspraak te vragen.
 
 Ten slotte de verspillingen in de sector. VNO geeft in een heldere nota
aan dat er vele verspillingen en ondoelmatigheden in de zorg plaatsvinden.
Daarbij gaat het niet om de werkers zelf; die leveren hoge kwaliteit. Maar
het gaat om het systeem waarin zij werken. Hoe waardeert de minister de geschatte
besparingen van het VNO daar waar het bijvoorbeeld gaat om ondoelmatigheden
in ziekenhuizen of onnodig en gedecentraliseerd laboratoriumonderzoek? Mag
ik de ondoelmatigheden met wat voorbeelden toelichten? In het Maaslandziekenhuis
Sittard-Geleen werd gedurende een jaar geregistreerd of beroertepatiënten
wel op het goede bed terechtkwamen. Tevens gebeurde dat in Rotterdam. 20%
van de patiënten lag onterecht te lang op een ziekenhuisbed. Een ziekenhuisbed
kost ruim ƒ 750 en een bed in een verzorgingstehuis of thuis met thuiszorg
nog niet de helft. Stel: je zou dit percentage toepassen op heel Nederland.
Het komt dan neer op 250.000 onnodige verpleegdagen in algemene ziekenhuizen.
Het gaat dan om een bedrag van 187,5 mln. Lees het jaarverslag 1994 van ZAO-zorgverzekeringen, een grote verzekeraar met zeer hoge-risicopatiënten.
Zij laat zien dat door regionale regie en samenwerking nu al – het afgelopen
jaar dus – aanmerkelijke kostenbeheersing is bereikt op de verpleeghuiszorg,
thuiszorg, ziekenhuiszorg en geneesmiddelen. Dit brengt ZAO tot de volgende
conclusie. "Burgers mogen niet belast worden met eigen bijdragen en eigen
risico's, voordat de gezondheidszorg zo efficiënt en dus goedkoop mogelijk
georganiseerd is". Het is niet de PvdA die dit zegt, maar een grote zorgverzekeraar.
Het logenstraft de woorden in de nota dat nu nog geen belangrijke financiële
opbrengsten te verwachten zijn.
 
 De minister heeft in een recent interview gezegd: "Je moet met de genade
meewerken. Kijken welke kant partijen zelf opgaan en dat kun je vervolgens
zelf versterken." De PvdA vraagt haar met klem met de goede genade mee te
werken. Nu de minister zo voortvarend met de zorgverzekeraars aan tafel zit
om te praten over de convergentie, vraag ik haar of zij bereid is met Zorgverzekeraars
Nederland en zorgaanbieders nog dit jaar te overleggen of en, zo ja, hoe kostenreducties
à la ZAO – we praten dan over een goed functionerend systeem
van managed care op microniveau – in andere regio's te bewerkstelligen
zijn. Is de minister bereid incentives te zetten op verdere protocollering
van dit soort zaken?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik heb alle waardering voor het voorbeeld, maar ik mis in de benadering
structureel de overheid. Mijn ervaring in het Amsterdamse is, dat ook daar
de rol van gemeentebesturen en provincie in nauwe samenhang met ZAO en de
aanbieders gestalte krijgt. Ik wil graag de bevestiging horen, dat ook de
overheid een rol speelt.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik neem de suggestie graag over.
 
 Ik wil helder zijn in de richting van collega Lansink. Volgens ons is
de 900 mln. financieringsverschuiving – het gaat om verlaging van de
collectieve-lastendruk – via andere wegen te bereiken dan via invoering
van een eigen risico. Het is goed, dat de invoering een jaar is uitgesteld.
Dat geeft ruimte aan het kabinet te vragen ieder denkbaar concreet en haalbaar
alternatief voor het eigen risico, ook als dit de sector betreft, naast de
plannen voor het eigen risico te leggen en met de Kamer tot een afweging te
komen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat wij nog geen doelmatigheidsalternatief
hebben zoals D66 dat heeft. De heer Lansink vroeg mij hoe ik het plan van
D66 waardeer. Daar zitten zeer sociale elementen in die ons ten zeerste aanspreken.
Wij hebben met een aantal zaken moeite. Dit is geen hoofdlijnendebat over
het plan van D66. Het is de moeite waard dat het plan door de bewindslieden
wordt bestudeerd. In coalitieverband moet daarover verder worden gesproken.
Ik denk dat het plan een basis is voor verdere overwegingen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ook dat wijkt af van uw eerste reactie toen het plan net was gepubliceerd,
als ik het wel heb. Ik wijs trouwens op een bijdrage van de heer Harrewijn
in Trouw; ik kan het ook niet helpen dat die krant vandaag veel aandacht aan
de zaak besteedt. Daarin wordt gewezen op de minder sociale kanten van het
voorstel van de fractie van D66; die zijn er toch ook. Het verbaast mij dus
dat u er nu soepeler over doet.
 
 Meer principieel is het volgende. U spreekt met z'n drieën in het
regeerakkoord af dat er aan de voet verplichte eigen risico's komen. Aanvankelijk
was het voor 1996 voorzien, maar de VVD moet een veer laten en het wordt verschoven
naar 1997. Nu schuift u beide punten met gemak aan de kant. Mag ik eens vragen:
hoe kijkt u aan tegen de passage in het regeerakkoord over de convergentiewet?
Die staat er niet voor niets in. De convergentiewet houdt de verplichting
in om ziekenfondsen en particuliere verzekeraars naar elkaar toe te laten
groeien. Is die voor de PvdA ook niet meer heilig? Waar bent u nu eigenlijk
mee bezig?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik zal u precies vertellen waar ik mee bezig ben. Wij hebben tot 1 januari
1997 de tijd om te kijken naar goede, haalbare, concrete alternatieven voor
het eigen risico met de bekende taakstelling. Volgens mij moet elk plan met
dat doel worden gelegd naast het eigen risico. Ik wijs nu op het plan van
D66, maar in het najaar zal mijn fractie hopelijk een plan inzake doelmatigheid
en verspilling aanbieden. Mochten die plannen niet deugen, niet haalbaar of
niet te concretiseren zijn, dan zijn wij vanzelfsprekend gehouden aan het
regeerakkoord. Ik wil de desbetreffende passage uit het regeerakkoord wel
voorlezen, maar de heer Lansink kent die ongetwijfeld net zo goed als ik.
De wet op de convergentie schrijft voor dat in dat geval een eigen risico
zal worden ingevoerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 "Wij" hebben afgesproken? "Wij" hebben niets afgesproken. Ja, wij hebben
een verplicht eigen risico met elkaar afgesproken, terwijl er nu een alternatief
voorstel wordt ingebracht. Het kabinet heeft besloten een verplicht eigen
risico in te voeren met ingang van 1 januari 1997.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 De coalitiepartners hebben, zoals u terecht zegt, het regeerakkoord ondertekend.
Ik vind dat het denken niet na augustus 1994 moet stoppen. Het eigen risico
pakt nu eenmaal aan de onderkant onrechtvaardig uit. Daarbij houd ik staande
dat je het niet kunt maken om, terwijl er in de sector geld wordt verspild,
van burgers te verlangen dat zij ƒ 200 eigen risico betalen. Daar spreek
ik ook de fractie van de VVD op aan. Als het in het komende jaar niet lukt
goede, redelijke, haalbare alternatieven uit te werken, dan zij wij gehouden
aan wat in het regeerakkoord staat, namelijk dat de wet op de convergentie
het eigen risico voorschrijft.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Ik wil de heer Oudkerk een vraag stellen over de binding aan het regeerakkoord.
De drie coalitiepartijen hebben een afspraak gemaakt in het regeerakkoord.
Natuurlijk is zoiets altijd voor wijziging vatbaar, maar moet ik begrijpen
dat die afspraak alleen veranderd kan worden als nader overeenstemming wordt
bereikt tussen de drie partners? Of is het mogelijk dat twee van de drie vreemd
gaan met een andere partij?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik sluit mij graag aan bij de woorden die de minister een- en andermaal
gesproken heeft, namelijk: komen de drie coalitiepartners bij mij met een
alternatief voorstel dat haalbaar is, enz. dan ben ik bereid daar serieus
naar te kijken. Voor mij geldt dus: de drie partners te zamen.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Dus in feite heeft elk van de drie het vetorecht als het gaat om afwijking
van het regeerakkoord.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Als u het zo wil zien, hebben alle partners het vetorecht. Ik hoop echter
dat wij als politieke partijen bereid en in staat zijn, niet op die manier
te werken, maar naar elkaars argumenten te luisteren.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Dat het denken na augustus 1994 niet is stopgezet, spreekt mij sterk aan
en geeft mij hoop en moed. Dat denken moet echter uiteindelijk uitkristalliseren
in concrete, werkbare voorstellen. Op dit gebied hebben wij heel wat meegemaakt
en het zat nog wel eens vast op het blijven denken, waardoor men altijd te
laat was om een datum en een doelstelling te halen. Hoeveel tijd gunt u zichzelf?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik zou bijna zeggen: ik beloof u dat ik stop met denken, maar dat lijkt
mij toch niet zo'n goed idee.
 
 Op de vraag hoeveel tijd ik mij gun, wil ik antwoorden: je moet je nooit
op een precies tijdstip vastleggen, maar duidelijk is dat 1 januari 1997 de
absolute deadline is en dat zó lang voor die tijd alternatieve plannen
moeten worden voorgelegd dat het niet mogelijk is dat, als al die plannen
niet haalbaar blijken te zijn, in het kader van de wet op de convergentie
moet worden gesteld: die datum halen wij niet.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Vanavond moet worden vastgesteld dat de drie partijen die
nog steeds de coalitie vormen, volstrekt verdeeld zijn over de wijze waarop
deze zaak moet worden aangepakt. Vervolgens vraag ik de collega's, met respect
voor ieders inbreng, nog eens na te lezen wat in het rapport van de commissie-Willems
staat. Aan die parlementaire onderzoekscommissie hebben wij met z'n allen
deelgenomen. Door middel van dat onderzoek is aangetoond waarom er nooit iets
tot stand kwam, namelijk omdat steeds weer de politieke verschillen de boventoon
gingen voeren. Daar zijn de coalitiepartijen nu weer fors mee bezig.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Het interessante van uw interrupties is dat ze uitsluitend procedureel
van aard zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb ook voorstellen gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 U heeft kritiek op het nadenken over alternatieven maar uw eigen voorstel
impliceert dat een eigen risico wordt neergelegd bij de laagste inkomens.
Vindt u dat nou socialer dan de discussie die wij hier voeren? Het gaat om
de mensen die dit debat volgen en die weten wat dit voor hun portemonnee gaat
betekenen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Dit zie ik als een handige truc om de aandacht af te leiden.
Ik heb aangegeven hoe ons systeem, een IZA-achtige benadering met eigen risico,
aan de voet past. Dat is ook in het stuk van de heer Van Boxtel naar voren
gebracht. Mij gaat het om de politieke geloofwaardigheid van een coalitie
die bij dit debat over de hoofdlijnen met zulke verschillende visies naar
voren komt. Verwijzend naar het verleden, waarbij ik ook mezelf aankijk, herhaal
ik dat wij er nooit uit zijn gekomen doordat wij politiek verdeeld waren over
de aanpak. Nu lag er een aardige opzet in de vorm van de convergentiewet –
de zaken moesten naar elkaar toegroeien, inclusief het eigen risico, door
de VVD ingebracht en door ons ondersteund – en vervolgens komen PvdA
en D66 met verschillende alternatieven. Tel uit je winst, voorzitter. Wie
betalen na een tijdje het gelag? Dat zijn de zieken en de bejaarden die toch
met eigen bijdragen worden geconfronteerd.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Juist niet. Ik zie het als een uitdaging voor het paarse kabinet om te
doorbreken wat in het rapport-Willems is vermeld over de afgelopen twintig
jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Ook ik stel met genoegen vast dat er verdeeldheid is binnen
de coalitie. Zoals het er nu naar uitziet, zitten twee van de drie partijen
op een tamelijk goede lijn, ook al moeten wij nog zien welke alternatieven
er komen. Ik vraag de heer Oudkerk om een reactie op een opmerking die mevrouw
Kamp in allerlei discussies, voor de radio enz., herhaalt. Met die opmerking
maakt zij duidelijk waarom naar haar oordeel dat eigen risico wèl moet.
Zij heeft er een bijna ideologische motivering voor. Dat er alternatieve bezuinigingen
worden aangedragen, is voor haar niet relevant. Zij ziet dit als een middel
om de vraag naar zorg terug te dringen. Voor haar is essentieel dat mensen
leren nadenken voordat ze naar de huisarts gaan. Wat vindt u van deze redenering?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Gelet op mijn eigen andere vak ben ik het met de laatste redenering zeer
eens. Daarover kan geen misverstand bestaan. Verder denk ik dat mevrouw Kamp
en ik van mening verschillen waar het gaat om de vraag of die ƒ 200
eigen risico zorgconsumptie al dan niet remmend uitwerkt. Door bureaus die
dit hebben doorgerekend en die het zouden kunnen weten, heb ik mij laten overtuigen
dat dit niet consumptiebeperkend werkt. De mensen zouden hierdoor dus helemaal
niet denken: nu ga ik maar eens niet naar de dokter. Sterker nog, er zijn
rapporten waarin wordt gesteld dat, als men tegen het plafond van het eigen
risico aankomt, men gemakkelijker van zorg gebruik maakt. Ik weet niet wat
daarvan waar is maar wij moeten hierover aan de hand van argumenten spreken.
Het gaat niet om de vraag wie hier uiteindelijk gelijk heeft maar om de noodzaak,
te voorkomen dat de burger onevenredig zwaar wordt belast. Wij moeten, met
instandhouding van de taakstelling die wij hebben, tot een systeem komen dat
voor alle partijen, inclusief de SP, aanvaardbaar is.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik heb met instemming naar u geluisterd.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Voorzitter! Zorgen heb ik over de betaalbaarheid van de AWBZ op de lange
termijn. Zoveel meer ouderen en langdurig zorgbehoeftigen... Heeft de minister
daar een visie op? Zorgen heb ik ook over de zo strikte scheiding met het
tweede compartiment. Zit de winst voor de zorg en voor de burger niet juist
in het vervlechten van "care" en "cure", zoals bijvoorbeeld bij ZAO-zorgverzekeringen
is gebleken? Waarom wordt de gehele GGZ onder de AWBZ gebracht? Dat lijkt
ons voor bepaalde GGZ-voorzieningen ondoelmatig en onnodig.
 
 Graag steun ik de stelling van collega Van Boxtel, dat nu de medicijnen
worden overgeheveld van AWBZ naar Ziekenfondswet en particulier
systeem de particuliere premies flink zullen stijgen. Ik heb percentages van
20 tot 25 gehoord. Dat is in elk geval meer dan de AWBZ-premies zullen dalen.
Graag krijg ik zeer concreet opheldering van de minister waarom de premies
nu wel zo'n enorm eind omhoog gaan en in 1992, toen de middelen van ziekenfonds
en particuliere verzekering naar de AWBZ werden overgeheveld door Simons,
niet konden dalen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Het antwoord daarop is simpel. In 1992 gingen alleen de geneesmiddelen
eruit, maar nu wordt een pakket van 7 mld. verschoven.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Dat zal een deel van stijgingen en dalingen, de "niet-harmonisatie", verklaren,
maar niet het geheel. Medicijnen zijn naar mijn stellige overtuiging een substantieel
onderdeel, van ongeveer 4 mld. Ik kan er enige miljoenen naast zitten.
 
 Het naar elkaar toe groeien van de wijzen van premieheffing in het tweede
compartiment heeft tot nu toe wat ons betreft het karakter van groeien van
ziekenfonds naar particulier. Dat is nauwelijks convergentie te noemen. Als
wij echte convergentie willen op het gebied van premieheffing, dient niet
alleen de ziekenfondssector eigenlijk verder genormaliseerd te worden, maar
zou officieel ook de particuliere sector, met inkomensafhankelijke premies,
deels moeten gaan werken. Daarvoor is ongetwijfeld wetgeving nodig. Ik heb
begrepen dat de minister dat in ieder geval voorlopig niet wil. Inkomensafhankelijke
premieheffing in de particuliere sector is mijns inziens haalbaar, bijvoorbeeld
met een IZA-achtig systeem van eigen bijdragen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Mag ik even de opvatting van de Partij van de Arbeid over de convergentiewet
weten? Legt u zich erbij neer dat de minister het voorlopig niet wil?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Als alle afspraken die in de convergentiewet geregeld zouden worden, acceptatieplicht
en een heleboel andere zaken, net zo spijkerhard kunnen worden gemaakt als
zij door middel van wetgeving kunnen worden gemaakt, hoor je de PvdA-fractie
niet brommen. Ten aanzien van acceptatieplicht, bandbreedte en een aantal
andere zaken ontstaat echter op dit moment in elk geval de schijn, dat die
op geen enkele andere manier geregeld kunnen worden dan met een convergentiewet.
Ik hoor daar graag het antwoord van de minister morgen op.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat het woord "plicht" in de lijst voorkomt, impliceert al dat je wetgeving
nodig hebt. Het staat ook in het regeerakkoord.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Het staat in het regeerakkoord. Nogmaals, ik had een aantal vragen aan
de minister over de beweging op de verzekeringsmarkt en de brieven van Zorgverzekeraars
Nederland. Ik zal die vragen stellen. Afhankelijk van haar antwoorden kom
ik er in tweede termijn zeker op terug.
 
 Wat is nu de betekenis van het voorstel over bandbreedtes van de minister?
Hoe wordt een en ander afgedwongen? Welke ontsnappingsmechanismen zijn er?
Wordt de standaardpakketpolis op termijn niet juist duurder dan nu, omdat
die in de hoogste bandbreedte terechtkomt? Hoe zit het precies met de acceptatieplicht?
Hoe waardeert de minister de voorstellen van Zorgverzekeraars Nederland in
dezen? Onderkent de minister, dat voor particuliere verzekeraars zorg op termijn
slechts een klein onderdeel zal worden van de totale polis die men zal aanbieden?
Mogelijk zal daarbij niet de zorg, maar de schade gedekt worden. Kostenbeheersing
verdwijnt daarmee uit het zicht.
 
 Wij streven naar een alternatief voor het eigen risico; dat moge inmiddels
duidelijk zijn. Collega Lansink zeg ik dat voor ons al veel eerder gold, dat
als toch tot invoering van het eigen risico moet worden overgegaan dit onlosmakelijk
verbonden is met alle convergentieplannen uit het regeerakkoord, geregeld
bij wet.
 
 
 
 
 Voorzitter: De Graaf
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik kom tot de pakketuitdunning. De PvdA vindt geïsoleerde
discussies over verschuivingen in de financiering – pakketuitdunningen
zijn dat tot nu toe – geen recht doen aan de zo belangrijke keuzeproblematiek
welke zorg in welk compartiment wordt ondergebracht en waarom. Naar aanleiding
van de belevenissen rond de anti-conceptiepil, zoals ik het maar zal noemen,
vraag ik de minister op welke wijze zij met de Kamer denkt te kunnen debatteren
over een integrale herbezinning op het te vergoeden pakket. Is misschien een
systematiek denkbaar om over te gaan tot opschoning van het pakket waarbij
niet de verstrekking zelf, maar de indicatie, het gepaste gebruik, bepalend
is voor de vergoeding? Ik wil in de Kamer gezegd hebben, dat nu al mensen
vanwege de budgetteringsproblematiek in ziekenhuizen een geïndiceerde
behandeling niet krijgen, bijvoorbeeld met taxol. In antwoord op de vragen
van de vier grote fracties in de Kamer wordt deze problematiek in feite door
de minister enigszins ontkend. Bij schaarste aan middelen horen kabinet en
parlement uitspraken te doen over beschikbaarheid bij gelijke indicatie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Is de heer Oudkerk van mening dat een heel zware, samenhangende exercitie
om te komen tot pakketuitdunning ook feitelijk zal leiden, ook in financiële
zin, tot een substantiële pakketuitdunning of is het een enorme exercitie
die maar tot een paar kleine maatregeltjes gaat leiden?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Je moet natuurlijk nooit enorme exercities doen en dan maar een paar kleine
maatregeltjes nemen. Dat zou slecht zijn. Zo'n zware exercitie stel ik mij
er ook niet bij voor. Mij gaat het er meer om of een systematiek denkbaar
is, niet om tot pakketuitdunning te komen, bijvoorbeeld van dè pil,
dè fysiotherapie, dè tandheelkunde, maar meer of met gepast
gebruik van zorg zoals blijkbaar door de nieuwe bezuiniging op fysiotherapie
bij de fysiotherapie mogelijk is. Ik heb Het Parool niet gelezen, dus ik vraag
de minister daarnaar. Met andere woorden, het scheiden van onnodige en niet
nuttige zorg aan de ene kant en noodzakelijke zorg aan de andere kant en het
op die manier bepalen van de mate en de wijze van verzekeren doet mijns inziens
recht aan het principe van eigen verantwoordelijkheid.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Kunt u dan eens aangeven hoe uw voorstel past in een verzekeringssysteem
waarbij men juridisch recht heeft op verstrekkingen?
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik denk dat wij in Europees verband nog wel een stevig robbertje te vechten
hebben. Als ik het verhaal in Het Parool goed begrijp – ik heb het natuurlijk
stiekem wel gelezen, maar ik luister liever naar de voorstellen van de minister –
dan is het niet spijkerhard, maar ook weer niet boterzacht. Er is wel een
zeker grijs gebied als het gaat om wie er wel in aanmerking komt voor vergoeding
en wie niet. Want wat is precies een chronisch zieke patiënt? Daar hebben
wij het bij de begrotingsbehandeling ook al over gehad. Kun je wel een lijst
van chronische ziektes maken? Er is een grijs gebied, dus het is alweer, mea
culpa, niet de makkelijke weg. Ik vind wel dat wij moeten proberen, zo'n systematiek
te bereiken. Het kabinet wil overigens ook die kant uit, getuige de inzet
om de bezuiniging op fysiotherapie conform de wens van de PvdA en andere fracties
van een inhoudelijke opschoning aan de Kamer voor te leggen. Mensen die echt
van fysiotherapie afhankelijk zijn, blijven dan gevrijwaard van eigen bijdragen.
Maar ik wil nog wel van de minister horen hoe een en ander zijn beslag gaat
krijgen, want het gaat om invoering per 1 januari 1996.
 
 Nu ook een deel van de geneesmiddelen op een soortgelijke wijze is opgeschoond,
lijkt de tijd rijp om voor curatieve of preventieve zorg de inhoudelijke opschoning
te verkiezen boven de verstrekkingsgewijze, waarbij inderdaad bekeken zal
worden, hoe dit juridisch allemaal te implementeren is. Alleen op die wijze
wordt juist de persoonlijke-lastendruk voor hen die echt van de zorg afhankelijk
zijn, niet onnodig opgeschroefd. En zo kunnen mensen die best iets kunnen
bijbetalen, de zorg krijgen waar ze blijkbaar soms behoefte aan hebben, maar
die medisch gezien niet altijd even noodzakelijk is.
 
 Samenvattend zijn wij van mening dat de minister op vele fronten op prima
wijze haar zorgvisitekaartje afgeeft. De kritiek is er echter op gericht dat
dit kabinet op de korte termijn de makkelijke weg kiest. Daar hebben wij nu
uitgebreid over gesproken. Mijns inziens is deze weg niet te verdedigen zolang
in het veld bijna dagelijks bewezen wordt dat het anders kan en zolang datzelfde
veld zich kan koesteren in wet- en regelgeving die te veel ruimte laat om
het premiegeld van de burger niet adequaat te besteden.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Na jaren bouwen aan een brede basisverzekering
van rechtswege voor iedere Nederlander is het inzicht doorgebroken dat de
doelstelling van vernieuwing in de gezondheidszorg niet binnen bereik komt.
Het is dan ook positief dat dit kabinet afstand neemt van een grootschalige
stelselwijziging. Het stap voor stap voortbouwen op het bestaande stelsel
biedt vooralsnog de beste kansen om de gezondheidszorg voor de langere termijn
voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden, zij het dat zich ook nu
alweer belemmeringen aftekenen. Ik wijs op de aansluiting tussen de voorgestelde
compartimenten, bijvoorbeeld op het punt van de thuiszorg en de geestelijke
gezondheidszorg als het gaat om het onderscheid tussen kortdurende en langdurende
zorg. Dat brengt mij tot de vraag of met de compartimentering de functiegerichte
benadering weer op de achtergrond raakt en de mogelijke en gewenste substitutie
weer kan worden belemmerd.
 
 De regering heeft zich vastgelegd op een beperking van de groei van de
kosten tot 1,3% per jaar, een ambitieuze doelstelling. Haalbaar of niet, dat
zal moeten blijken. Recente cijfers uit de Voorjaarsnota wijzen uit dat kostenbeheersing
in de zorgsector, op dit moment het lastigste kind in de klas van meester
Zalm, een zeer weerbarstige materie is. Is de overschrijding van 400 mln.
in dit verband geen slecht voorteken? Ik hoop voor de minister dat zij geen
beroep zal hoeven doen op de door haar gekoesterde "ontsnappingsclausule".
Ik ben er namelijk niet zo zeker van dat die ook zal werken.
 
 Op zichzelf vinden wij invoering van een eigen risico van bijvoorbeeld ƒ
200 bruikbaar en wenselijk om de eigen verantwoordelijkheid van burgers te
accentueren. Uit de beantwoording van de vragen wordt duidelijk dat de invoering
daarvan niet automatisch betekent dat verschillende cumulatieve eigen betalingen
vervallen. Daar zien wij wel een knelpunt in; hoe wil de regering hiermee
omgaan?
 
 De minister heeft te kennen gegeven dat zij het alternatief van een IZA-achtig
systeem welwillend wil bejegenen als het door de regeringspartijen wordt gesteund.
Zij doet daarmee toch geen afstand van haar standpunt dat inkomensbeleid niet
moet worden vermengd met gezondheidszorgpolitiek?
 
 De minister is voortvarend te werk gegaan met het geneesmiddelendossier.
In het algemeen steunen wij het beleid op dit punt. Ik ga ervan uit dat de
op gang gebrachte toetsing van het geneesmiddelenpakket als concretisering
van de "UitDunning" snel wordt gevolgd door een systematische doorlichting
van alle aanspraken: de suggesties van de commissie-Dekker, IVF, enkele dingen
bij de plastische chirurgie, sterilisatie en abortus. Welk tijdschema staat
de minister voor ogen?
 
 Minder tevreden is de fractie van de SGP over de beslissing van de minister
om de anti-conceptiepil toch niet uit het ziekenfondspakket te verwijderen.
De stelligheid waarmee de minister eerst de schrapping uit het pakket verdedigde,
sprak onze fractie aan, al had ik forse bedenkingen tegen het voornemen dat
een en ander zou moeten leiden tot vrije verkrijgbaarheid. Over ons standpunt
ten principale kan geen misverstand bestaan: in onze visie is de anti-conceptiepil
geen geneesmiddel dat vergoed zou moeten worden. Zij die hiervan gebruik wensen
te maken, moeten haar gewoon voor eigen rekening nemen. Waarom kan verkrijging
van de pil op recept niet gepaard gaan met eigen betaling?
 
 De regering wil de geneesmiddelen weer overbrengen naar het ziekenfondspakket
en de particuliere verzekeringen. Dat is een logisch gevolg van de voorgestelde
compartimentering. Welke gevolgen zal deze terugheveling hebben voor de particuliere
premies? Wij moeten niet weer de situatie krijgen van enkele jaren terug,
toen tegen de verwachtingen in de premies als gevolg van overheveling naar
de AWBZ niet daalden. Het totale resultaat voor particulier verzekerden zou
namelijk zijn dat zij voor een zigzagwending nog extra moeten betalen. Leg
dat maar eens uit.
 
 Begrijpen wij het goed dat met de nieuwe beleidslijn het zogenaamde dubbel
pakken van gemoedsbezwaarden tegen elke vorm van verzekering,
ontstaan toen de AWBZ-premie omhoog ging omdat de medicijnen, die zij ook
zelf betalen, eronder werden gebracht, waarvoor staatssecretaris Simons een
oplossing heeft beloofd, nu automatisch ten einde geraakt?
 
 Het is jammer dat wij nog geen inzicht hebben in de voornemens voor het
persoonsgebonden budget. Iedereen juicht de komst ervan toe, maar wij moeten
nog afwachten hoe het concreet gestalte krijgt in een aantal sectoren, met
een geschakeerd zorgaanbod, waaronder identiteitsgebonden zorg.
 
 Ongerust ben ik over de ontwikkeling van de zorgvernieuwingsfondsen. Wij
hebben de praktische uitwerking nog af te wachten. Het lijkt er overigens
in het algemeen hoe langer hoe meer op dat niet zozeer de zorgvernieuwing
centraal staat, maar enkel kostenbeheersing en verhoging van de doelmatigheid.
Het meest pregnant is de kritiek op de zorgvernieuwingsfondsen verwoord door
de gezamenlijke GGZ-koepels en de partijen in de gehandicaptenzorg. Onder
andere staat de voeding van de fondsen met een korting van 5% op alle instellingsbudgetten
onder zware kritiek. Kortheidshalve vraag ik de bewindslieden, een nauwkeurige
reactie hierop te geven.
 
 Ik sluit mij aan bij de vragen die gesteld zijn over fysiotherapie en
bij de vraag wanneer het regeringsstandpunt over het rapport van de commissie-Welschen
nu eindelijk verschijnt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! De leidraad in het regeerakkoord, ook voor de paragraaf volksgezondheid,
is het zoeken naar nieuw evenwicht tussen collectieve en individuele verantwoordelijkheid.
De voorgestelde structuurveranderingen in de financiering van de zorg door
het drie-compartimentenstelsel betekenen inhoudelijke veranderingen, verschuivingen
in de premiesfeer en iets meer duidelijkheid over de verantwoordelijkheden.
 
 Nauwkeurig zijn de stappen voor deze regeerperiode vastgelegd onder auspiciën
van het no-regret-beleid. Wij steunen het kabinetsbeleid om de natuurlijke
groei van het volume in de zorg van 2,3% om te buigen naar 1,3%. Opvang van
de vergrijzing en de bevolkingsgroei is dan mogelijk. Het is bekend dat mijn
fractie die volumegroei van 1,3% niet van toepassing acht op het derde compartiment,
de vrijwillige aanvullende verzekering. Op den duur bestaat daarvoor gewoon
consumentensoevereiniteit.
 
 Een dezer dagen pleitte prof. Van Montfoort op een symposium voor meer
private financiering in de reguliere zorg. Hoe ziet de minister dit? Tot nu
toe ging het daarbij steeds weer om budgetkortingen, maar dat moet misschien
wat anders worden in de wet- en regelgeving.
 
 Het is belangrijk dat het resultaat van de publiekscampagne is dat de
Nederlandse bevolking zich veel bewuster is geworden van de kosten in de gezondheidszorg.
Niet alle behandelingen vindt men nog mogelijk of noodzakelijk en men vindt
niet de premie iedere keer maar moet stijgen. Nieuwe ontwikkelingen in de
zorg moeten dan ook worden opgevangen met doelmatigheidsverhoging en keuzen
in de zorg. Ik sluit mij wat dit betreft aan bij collega Oudkerk: met name
de rapporten van VNO en RCO hebben verschillende mogelijkheden aangegeven
waarbij dat kan.
 
 Graag verkrijg ik informatie over de mogelijke overschrijding die al plaatsvindt
en die wij bij de Voorjaarsnota zouden zien. Waarop moet dat dan weer verhaald
worden?
 
 Wij hebben waardering voor de aanpak om, wat betreft de convergentie,
niet direct met wetgeving te beginnen, maar eerst zoveel mogelijk te kijken
hoever met betrokkenen, met de verzekeraars, kan worden gekomen.
 
 Het is jammer dat we nog geen regeringsstandpunten hebben met betrekking
tot het prijsbeleid, het anti-kartelbeleid, het persoonsgebonden budget, commissie-Biesheuvel
en commissie-Welschen. Maar als ik de antwoorden lees, is mijn vraag of het
nu straks ten aanzien van Welschen zo is dat, waar de regeringsverklaring
sprak over het scheiden van wonen en zorg, dit in wezen niet meer gehaald
zal worden.
 
 Lees ik, wat de curesector betreft, de antwoorden goed, dat straks het
kabinet één geïntegreerde verstrekking wil van medisch-specialistische
hulpverlening/ziekenhuishulp? Dit, terwijl het kabinet ook pleit – ik
denk maar even aan het voorbeeld van Kampen – voor zelfstandige poliklinieken.
Hoe krijgen wij daar dan een polikliniek van de grond? Het zou misschien betekenen
dat er uiteindelijk helemaal geen vergoeding meer voor specialistische hulp
komt.
 
 Nu weten sommige mensen inmiddels al, via de brief, wat de aanpak is inzake
de fysiotherapie. Mij heeft die brief niet bereikt. Gaarne verneem ik ook
te dien aanzien met welke nieuwe voorstellen de minister komt, inclusief de
voorstellen over de nieuwe eigen-bijdrageregelingen.
 
 Dat brengt mij op de vraag of het kabinet kan aangeven, of al die maatregelen
ook uiteindelijk in het Staatsblad zullen staan vóór 1 januari
1996. Dit moet overigens wel veel eerder, omdat wij het publiek hierover moeten
voorlichten. Kan dat gehaald worden?
 
 Wat is in dezen het voorlichtingscampagneplan van het kabinet? Ik vraag
dit expliciet, want steeds als ik vraag wat de kosten van de gezondheidszorg
zijn en wat de premie is, krijg ik geen bevredigend antwoord. Zelfs het kabinet
gedraagt zich aldus in antwoord op vraag 2. Als ik naar de draagkracht en
dergelijke vraag, krijg ik altijd alleen maar de antwoorden over de premie
van het ziekenfonds en de premie van de particuliere verzekering, inclusief
de WTZ. Maar wij betalen 8,85%, of 25 mld., aan de AWBZ en in de draagkrachtberekeningen
wordt dit niet meegenomen. Ik vraag aan het kabinet opnieuw een antwoord op
mijn vraag 2: geef nu eens het totale overzicht! Maar dan moet het ook totaal
zijn voor wat betreft alle kosten en ook alle verzekeringen.
 
 Het terugbrengen van de AWBZ naar de oorspronkelijke opzet, een volksverzekering
voor onverzekerbare risico's, voor de langdurige caresector, heeft onze steun.
Je komt dan natuurlijk eerder uit op aanbodfinanciering, met uiteindelijk
via voorzieningen gedefinieerde verstrekkingen, en voorts vernieuwde arrangementen
via zorgvernieuwingfondsen. Daarbij vraag ik expliciet – ook een aantal
collega's vroeg daarnaar – hoe het nu gaat met de implementatie van
vernieuwingen. Die vernieuwingen moeten daar natuurlijk niet eeuwig blijven:
die moeten eruit en in de reguliere zorg.
 
 Bij de indicatiestelling, een heel moeilijk punt, moeten uiteindelijk
de verbindingskantoren een grote rol spelen, een rol die sterk autonoom zal
zijn. Dat brengt mij op de vraag of er wel eens over is nagedacht of wij er
niet voor kunnen zorgen, dat die verbindingskantoren af en
toe bezoek van een visitatiecommissie krijgen, om na te gaan hoe zij werken.
Dat lijkt mij zeer nuttig.
 
 Dit brengt mij op een volgende vraag, waarmee ik aansluit bij mijn collega's.
Bijna betreft het nu alleen de rijksoverheid en de verbindingskantoren, terwijl
wij toch ook de provinciale overheid hadden, die in het kader van de WZV een
planningstaak had, en in het kader van de WBO een planningstaak en een financieringstaak.
Dat verdwijnt dus eigenlijk helemaal uit het beeld. Ik zou graag van het kabinet
vernemen – ik begrijp dat men overleg heeft gehad met het IPO –
hoe men dat verder denkt te doen.
 
 Voorzitter! Wat betreft de opschoning van het pakket merk ik het volgende
op. Wij brengen ongeveer 7 mld. uit de AWBZ over naar het tweede compartiment;
dat steunt mijn fractie. Maar wij hadden ook nog in het regeerakkoord geschreven
dat wij mogelijk meer wilden en dat meer kon, en dat wij een studie wilden
naar de ambulante geestelijke volksgezondheid en de kortdurende thuiszorg.
 
 Het kabinet wijst dit, wat de geestelijke volksgezondheid betreft, totaal
af. Men wil die geïntegreerde verstrekking voor de geestelijke volksgezondheid.
Ik geef in dit verband de volgende cijfers: in 1985 397 mln. en in 1995 651
mln. aan alleen de ambulante geestelijke begeleiding in de RIAGG's; in 1989
340.000 cliënten en in 1993 406.000; in 1989 1,8 mln. zittingen en in
1993 2,3 mln., terwijl de eigen bijdrage nog geen 0,5% van de financiering
bedraagt. Nu, dan moet ik zeggen dat het in therapie zijn voor relatieproblemen
en het nadenken over de zingeving van het leven – dat zijn de vraagstukken
die wij hebben – een gecollectiveerde voorziening is geworden. Voor
mijn fractie staat vast, dat deze niet in de AWBZ horen. Dat laat natuurlijk
onverlet de 60% van de patiënten die langer dan een jaar in psychiatrische
ziekenhuizen zijn opgenomen. Dat zijn de kernvoorzieningen van de geestelijke
volksgezondheid in de AWBZ. Ik wil graag de toezegging dat dit onderzoek er
komt.
 
 Hetzelfde is voor ons van toepassing op de thuiszorg en de knip daarin.
De LTV heeft een toekomstscenario laten zien, waaruit blijkt dat men naar
een branche-organisatie toe wil. Voor de AWBZ hoeft men niet naar een branche-organisatie;
de branche wil dat eigenlijk zelf. Uit het jaarboek 1993 van de Landelijke
vereniging thuiszorg blijkt, dat alle cliënten die behandeld werden door
de wijkverpleging na een jaar niet meer in behandeling waren. De WRR heeft
eens een studie verricht naar de thuiszorg, maar met de zeer interessante
conclusies en wetenschappelijke vergelijkingen is eigenlijk nooit iets gedaan.
De substitutie blijkt heel anders te zijn dan wij allen dachten. Die substitutie
komt er helemaal niet zo spontaan. Collega Marijnissen wees op de Zorgverzekeraar
Amsterdam en ik wil wijzen op de medisch adviseur van het ziekenfonds. Die
ziet namelijk veel meer mogelijkheden tot overbrenging.
 
 Voorzitter! Het regeerakkoord spreekt over het handhaven van de contracteervrijheid
en het invoeren van maximumtarieven. Maar zie ik het nu goed, dat de regering
de contracteerplicht invoert juist bij de revalidatiesector? Waarom? Juist
contracteervrijheid kan ook betekenen, dat besturen van instellingen bijvoorbeeld
in geval van nieuwbouw uiteindelijk op de markt van de financiers proberen
voor een half procentje minder die 25 mln. te lenen. Dat scheelt een slok
op een borrel voor de premie van de verzekerden. Nogmaals, in het regeerakkoord
wilden wij de kapitaallasten voor de infrastructuur scheiden, omdat juist
in het gebruik van de voorzieningen concurrentie mogelijk is. Daarom moest
juist die contracteervrijheid gehandhaafd worden. Kan de minister uitleggen
waarom op deze punten van het regeerakkoord wordt afgeweken?
 
 Voorzitter! Het gaat om 7 mld. uit de AWBZ. Het kabinet moet het natuurlijk
allemaal nog in het najaar beslissen. Voor mijn fractie staat echter vast,
dat die 7 mld. natuurlijk vertaald worden in 7 mld. lagere AWBZ-premies. Ik
zou die toezegging graag krijgen. Anders hebben we natuurlijk niets om tegemoet
te komen aan de verhoogde premie ziekenfonds en de particuliere verzekeringen
 
 Voorzitter! Het kabinet heeft ervoor gekozen om niet dit jaar –
misschien wel het komende jaar – de financiering van de bejaardenoorden
naar de AWBZ over te hevelen. Het besluit is nu echter wel genomen om de rijksbijdrage
van het ziekenfonds te verhogen, terwijl dat geld – volgens het regeerakkoord –
pas op de rijksbegroting vrijkomt als de financiering van de bejaardenoorden
naar de AWBZ worden overgeheveld. Ik kan het niet anders zien dan als een
extra lastenverzwaring. Dat ligt mij zwaar op de maag, gezien het beleid van
lastenverlichting.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Bij de doorrekening van het regeerakkoord door het CPB is
die storting in de ziekenfondskas van 2,7 mld. ook meegenomen. Daar hebben
wij voor getekend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Het is ook geen punt, maar dat zou gelijktijdig gebeuren. Nu blijven de
bejaardenoorden ten laste van de rijksbegroting voor 3 mld., terwijl nog eens
even 2,7 mld. in de ziekenfondskassen wordt gestort. Dat is even een ophoging.
Het is de heer Van Boxtel misschien niet opgevallen, maar het is wel de werkelijkheid.
Hoe verhoudt zich dat met die lastenverlichting? De inkomstenbelasting wordt
verhoogd met 1%. Dat tikt nog zwaarder aan bij die AOW'er met het kleine pluspensioentje.
Komt daar extra compensatie voor in het najaar? Hoe leggen wij overigens aan
de particuliere verzekerde uit, dat zijn premie omhoog gaat terwijl de premie
voor de ziekenfondsverzekerde door de extra rijksbijdrage eigenlijk niet stijgt.
Hoe verhoudt zich dat met de visie van de minister in het blad Onderneming
van het VNO. Dat was een zeer interessant interview, omdat zij daarin zei
inkomenspolitiek niet te vermengen met volksgezondheid. Zij wilde allerlei
reparatie via het fiscale stelsel. Ik omarm dat natuurlijk, want dat is altijd
het uitgangspunt van de VVD. Nu is de minister gelukkig in overleg met de
staatssecretaris van Financiën. Ik neem natuurlijk aan dat dat iets geweldigs
oplevert en dat wij daarvan zullen horen.
 
 In het regeerakkoord is bewust gekozen voor een verplicht eigen risico.
Er is een relatie gelegd met de nominale premie, die zal dalen. Natuurlijk
is de relatie gelegd, want wij kunnen niet alleen aan de aanbieders van de
zorg vragen of zij kostenbewust willen denken. Dat moeten wij ook aan de zorgvragers
vragen. Wij steunen het voorstel dat wij dat eigen risico beter in één
keer kunnen invoeren, dan dat het in stapjes wordt gedaan. Tijdens de regeringsverklaring zei minister Kok: "Verantwoord consumentengedrag
zal worden aangemoedigd door een verplicht eigen risico". En de minister zei
in het beleidsdebat in de Eerste Kamer zelfs dat het, zelfs al zou je dat
eigen risico inkomensafhankelijk maken en uit zou gaan van 1%, ook bij de
laagste-inkomensgroepen al tot dat bedrag van ƒ 200 zou leiden. De
minister heeft in het vragenuurtje gesproken over een koopkrachtnadeel van ƒ
65 per jaar voor de lage inkomens als men de volledige ƒ 200 opsoupeert.
Dat is dus veel minder. Waarom zouden wij de mensen die een zuinig gedrag
vertonen niet eens belonen. Die mensen krijgen natuurlijk koopkrachtvoordeel.
 
 Ik wil hier nog een belangrijk punt aan toevoegen. Juist door deze invoering
van een eigen risico kan een situatie ontstaan dat de hulpvrager minder afhankelijk
wordt van de hulpgever. Want er ontstaat eigenlijk een dialoog. De hulpvrager
kan aan de hulpverlener vragen hem eens uit te leggen waarom deze wel het
ene en niet het andere nodig heeft. Met het invoeren van en eigen risico ontstaat
eigenlijk een onderhandelingssituatie, gebaseerd op de vraag van de zorgvrager:
heb ik daar eigenlijk wel geld voor over? Dat lijkt mij ook een prima zaak.
 
 Dan nog even een reactie op het voorstel van D66. Ik voorspel D66 dat
het veel ingrijpender is dan het ogenschijnlijk lijkt. Er was al eens eerder
een kamerlid, Van Otterloo, die ook zoiets eenvoudigs voorstelde. Zoals ik
al zei, krijgen wij duizenden brieven over dat wetsvoorstel.
 
 Is het mogelijk om in een werknemersverzekering onderscheid te maken tussen
inkomensklassen? Kan dat? In is het mogelijk voor die verschillende inkomensklassen
verschillende regimes te voeren? Zijn dat mensen die minder verdienen dan ƒ
30.000? Daarvan zijn velen niet-kostwinner. Dat is onze mevrouw die voor 10
uur bij de gezinsverzorging gaat werken, die 1,1% werknemerspremie betaalt
en die een volledig ziekenfondspakket vergoed krijgt. Zijn dat mensen die
wij door dat eigen risico niet in te voeren ook nog eens tegemoet moeten komen?
Nee, daar is die inkomensgrens van ƒ 30.000. Op zichzelf hebben wij
best sympathie voor het voorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Heeft mevrouw Kamp het voorstel ook echt goed gelezen? Want
het gaat gekoppeld aan het verzoek aan de regering om ook te bekijken wie
er al dan niet terecht in het ziekenfonds zit en wie er al dan niet terecht
vanuit de particuliere...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Dat is een zeer ingrijpend voorstel, aangezien u dan ingrijpt in de werknemersverzekeringen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat doet de wet-Van Otterloo ook.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Ja, daarom zitten wij ook met de gebakken peren. Daarom zeg ik ook dat
uw voorstel zeer ingrijpend is. Wij zijn met het wetsvoorstel-Van Otterloo
niet langs zeer bevoegde colleges gegaan om advies te vragen. Daarbij ging
het juist om het punt van een ingreep in de werknemersverzekeringen. Sympathie
is er voor het idee van de bevriezing van die loongrens. Leuk, dat hebt u
van ons overgenomen. Want dat had mijn fractie al gezegd bij de regeringsverklaring.
Maar uw voorstel behelst natuurlijk veel meer een totale visie. Uiteindelijk
wilt u naar inkomensafhankelijke premies, het tweede compartiment en nog meer.
 
 Ik dacht dat de minister een veel realistischer kijk op het geheel had.
Want de minister sprak in het blad Onderneming: Premie naar draagkracht is
bij particuliere verzekeringen nog nooit vertoond en zal ook nooit vertoond
worden. Dat staat ook haaks op de visie. In beginsel willen wij naar nominale
kostendekkende premies. Natuurlijk zal mijn fractie niet ontkennen dat in
dat beleid een aantal mensen dat niet kan betalen. Dan moet er reparatie komen
via het fiscale traject.
 
 Ook collega Oudkerk doet voorstellen, liever dan dat hij akkoord gaat
met een verplicht eigen risico. Maar heel veel van zijn voorstellen behelzen
de doelmatigheid. Nou, die hebben wij al nodig. Want, nogmaals, wij zullen
het nog heel moeilijk krijgen om binnen die 1,3% te blijven.
 
 Dus wij steunen het kabinetsbesluit om te komen tot de invoering van een
eigen risico en wij wachten af. Dan is wel de vraag wanneer het wetsvoorstel
komt.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb grote bewondering voor de gedrevenheid waarmee u het kabinet steunt.
Het is toch een hele gewaarwording voor de VVD om dat te kunnen doen, maar
dat moest natuurlijk ook wel. U hoeft zich ook helemaal geen zorgen te maken.
Als de heer Kok zegt dat hij voor een verplicht eigen risico is, dan blijft
dat gewoon.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 U weet ook dat de vakorganisaties en adviescolleges meer voor het verplicht
eigen risico waren.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Natuurlijk. U hebt ook bezwaren tegen allerlei onderzoeken. Wij moeten
ook naar de lange termijn kijken. Ik moet dan ook vragen hoe de VVD tegen
IZA-achtige varianten aankijkt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 U weet dat wij daar geen voorstander van zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Bent u ook mordicus tegen of is er een beetje ruimte voor?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Wij zijn er geen voorstander van. De resultaten van het onderzoek zijn
heel leuk. Die kunnen wij ooit meenemen in de paragraaf van een volgend regeerakkoord.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dan wel? Dan moeten wij ervoor zorgen dat het er snel komt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 De oppositie moet altijd haar best doen om te proberen daarin een wig
te drijven en dat doet u vandaag.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Vandaag is dat niet zo moeilijk. Daarom zei ik al dat ik er bewondering
voor heb dat de VVD vandaag voor het eerst voluit achter het kabinet gaat
staan. Nu is de vraag of men dat ook oppakt, althans de dames achter de tafel.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Voorzitter! Mag ik mevrouw Kamp op de vrouw af vragen of de VVD-fractie
bereid is om in de coalitie naar redelijke, haalbare en concrete alternatieven
te kijken in de loop van de komende periode, die naast de invoering van een
eigen risico te leggen en zo tot een verantwoorde en juiste afweging te komen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 De feiten zijn nog niet veranderd. Ik zie dan ook niet
waarom wij zouden moeten afwijken van het regeerakkoord ten aanzien van de
invoering van het eigen risico. Mijn vraag is ook of het kabinet dit wetsvoorstel
indient. U vraagt naar die andere gegevens. Die hebben wij ook. Dat zien wij
dan wel. Wij werken aan het wetsvoorstel eigen risico.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Versta ik u goed dat u er nog niet toe bent om erover te praten? Laat
u de mogelijkheid wel open?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Ik heb aangegeven dat wij de suggesties die u doet bijna allemaal nodig
hebben in het kader van de doelmatigheid van de zorg voor die 1,3% volumegroei.
De voorstellen van de heer Van Boxtel zijn zeer ingrijpend. Wij zullen er
veel adviezen over nodig hebben. Wij zitten dan ongeveer in 1998, wanneer
alle partijen weer eens leuke verkiezingsprogramma's schrijven.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ook wij zijn over sommige delen van het plan van de fractie van D66 niet
altijd even verheugd, maar ik vraag u nogmaals of u bereid bent om er in de
coalitie over te praten. Je hoeft niet over een totaal plan te praten, maar
er kunnen ook elementen zijn waarover je verder praat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Neen, het is een totaal plan. Het past ook niet in het no-regret-beleid.
De fractie van D66 wil inkomensafhankelijke premies, ook in de particuliere
sfeer. Dat ontkent men niet. Het is een totaal plan. Dat hebben wij niet afgesproken.
Natuurlijk is het goed dat iedereen die er verstand van heeft – dat
krijgen wij natuurlijk ook wel – er zijn zegje over doet en dat het
kabinet dat nog eens aan een aantal mensen in de organisatie vraagt. Het is
echter zo ingrijpend; ik voorspel u dat het ingrijpender is dan het wetsvoorstel-Van
Otterloo. Nogmaals, het materiaal kunnen wij meenemen bij het schrijven van
een volgend verkiezingsprogramma en regeerakkoord.
 
 Dat brengt mij op de vraag waarom het kabinet heeft besloten de huisarts
te vrijwaren. Ik zie wel in dat het wordt gesteund door een aantal fracties.
Zeer interessant is dat prof. Van der Ven, niet iemand uit mijn politieke
geleding, in Intermediair stelt dat nu tussen de 70% en 80% van de bezoekjes
aan de huisarts overbodig is, want het betreft allemaal klachten die vanzelf
wel overgaan. Waarom haalt het kabinet de huisarts eruit? Betekent dit dat
alle andere verstrekkingen, waaronder de tandarts en de geneesmiddelen en
dus ook de pil, onder het eigen risico vallen? Heel veel vrouwen zullen uiteindelijk
het eigen risico opbouwen, niet via de vergoeding, maar via de betaling van
de pil. Misschien was u toch te vroeg om het zo over te brengen en was de
vrouwenbeweging te enthousiast dat het weer vergoed werd.
 
 De standaardpakketpolissen kennen al een eigen risico voor specialistische
hulp. Wordt dat vervangen door een eigen risico aan de voet?
 
 Wat de pil betreft, vind ik dat het bestuurlijk optreden van de minister
geen schoonheidsprijs verdient. Ik zeg dat dan vriendelijk. Uiteindelijk hebben
wij ooit een brief gekregen van staatssecretaris Simons dat het al moeilijk
lag in de EG en dat de pil volgens de richtlijn moest worden voorgeschreven.
In de Eerste Kamer heeft de minister deze maatregel met verve verdedigd, vanuit
emancipatie-overwegingen. Ik hoor dan ook graag of de minister voornemens
is om zich ervoor in te zetten dat die EG-richtlijn wordt veranderd.
 
 Een andere maatregel die het kabinet aankondigt, is een prijzenwet geneesmiddelen,
waarmee de prijzen moeten worden verlaagd met gemiddeld zo'n 20% tot het gemiddelde
prijsniveau van de vier ons omringende landen. Helaas heb ik geen antwoord
gekregen op de vraag welke alternatieven ter zake zijn overwogen – daarvan
is dus gebleken dat die niet werken – alvorens is besloten om met een
prijzenwet te komen. "Zie het maar als een eenmalige klap" zegt de minister
in het interview in het blad Onderneming, waarbij zij niet uitsluit dat de
nog in te dienen wet na een aantal jaren weer kan worden afgeschaft. Overigens
heeft de minister nog meer maatregelen in petto. Binnenkort krijgen wij nog
een debat over het geneesmiddelendossier. Wij realiseren ons heel goed dat
er allerlei complicerende factoren aan de prijsvergelijkingen vastzitten,
maar wij realiseren ons ook dat een prijzenwet negatieve gevolgen kan hebben.
Dat geldt in de eerste plaats voor het investeringsklimaat in Nederland, terwijl
zojuist verschillende departementen, die van VWS, OCW, Buitenlandse Zaken
en Economische Zaken gezamenlijk de stichting New Drug Research hebben opgericht
om investeringen in geneesmiddelen aan te trekken. Met de prijzenwet kunnen
wij dat wel vergeten. Wat betreft de werkgelegenheid is het de vraag of de
bestaande industrie gaat investeren of dat die hier weg gaat.
 
 Een en ander heeft mij ertoe gebracht om samen met de heer Van Winzum,
voorzitter van de bekende commissie criteria geneesmiddelen, een alternatief
plan van aanpak te ontwikkelen. Daarmee willen wij de geplande kostenbesparing
bereiken, maar daarnaast willen wij het investeringsklimaat en de werkgelegenheid
in Nederland overeind houden. Bovendien beogen wij met ons plan – de
prijzenwet is eenmalig; de minister ontkent dat niet – een breder draagvlak
te scheppen voor een geneesmiddelenbeleid op langere termijn. De kern van
ons alternatief betreft een strategisch voorspelbaar geneesmiddelenbeleid.
 
 Voorzitter! U stond de heer Van Boxtel zojuist toe om zijn plan van aanpak
aan de Handelingen toe te voegen. Ook ik zou mijn plan van aanpak graag aan
de Handelingen zien toegevoegd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik neem aan, dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.
 
 
 
 
 
 (De noot is opgenomen aan het eind van deze weekeditie.) 2
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Misschien kan de minister er morgen al op reageren, maar wij krijgen ook
nog een debat over de geneesmiddelen. Wellicht kan zij er dan op terugkomen.
Ik stel op dit punt wel een twee-sporenbeleid voor. Ik kan mij vinden in een
behandeling van de prijzenwet, maar als de minister mijn voorstel omarmt,
dan moet dat ook worden behandeld. Wordt mijn voorstel niets, dan is de prijzenwet
er nog. Is mijn voorstel beter, dan hebben wij de prijzenwet niet nodig.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik vind het heel goed dat het denken niet stilstaat, maar bij de ingediende
voorstellen wordt wel steeds gezegd: als het niets wordt, dan vallen wij terug
op het andere voorstel. Dat geldt voor het voorstel van mevrouw Kamp,
maar ook voor het voorstel van D66.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 In het regeerakkoord staat geen prijzenwet.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat klopt, maar er is wel sprake van hetzelfde mechanisme. Het voorstel
van mevrouw Kamp wordt aan de Handelingen toegevoegd, maar ik ken de inhoud
nog niet. Wat houdt dat twee-sporenbeleid nu precies in? Prijzenwet of iets
anders, of prijzenwet naast iets anders?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Ik wil alle geneesmiddelen op verschillende momenten doorlichten. De minister
wil de prijzen via de prijzenwet in één keer naar beneden halen.
Als mijn voorstel beter is, dan komt dat in plaats van de prijzenwet.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat doorlichten doen wij al via Dunning. Dat is niets nieuws. Tot nu toe
is het niet gelukt om vrijwillige afspraken te maken. Ik wil dus graag weten
hoe mevrouw Kamp aan die 700 mln. komt, want dat is essentieel voor het debat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kamp (VVD):
 
 Dat staat in mijn stappenplan. Ik stel voor dat ik het aan de collega's
uit zal delen.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik wil bezwaar maken tegen het feit dat het wordt toegevoegd aan de Handelingen
terwijl wij in tegenstelling tot het plan van D66, niet op de hoogte zijn
van de inhoud. Wij kunnen er dan ook niet over debatteren. Dat lijkt mij geen
goede zaak.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het kenmerk van dingen die aan de Handelingen worden toegevoegd, is in
het algemeen dat de Kamer daar nog niet van heeft kunnen kennis nemen. Het
stuk wordt toegevoegd, maar u gaat wel ver, mevrouw Kamp, als ik de omvang
daarvan bezie. Dat vermoedde u ook wel, lettend op uw inleidend woord. Zeker
voor iemand die een oude rot in het vak is in deze Kamer, is dat toch wel
kantje boord.
 
 
 
 
 
 De heer Oudkerk (PvdA):
 
 Ik wil toch vragen of mevrouw Kamp het iets uitgebreider wil toelichten,
want ik weet nu echt niet waar het over gaat.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat kan morgen wel binnen de spreektijden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik begin mijn betoog met misschien niet het allerbelangrijkste
onderdeel van de voorstellen van de minister, maar voor vrouwen is dit, ook
emotioneel, van groot belang: de pil. Het doet mij een enorm groot genoegen
dat de minister van het idee is afgestapt de pil uit het ziekenfondspakket
te halen en via de drogist te koop aan te bieden. Met tal van vrouwenorganisaties
heeft mijn fractie zich van begin af aan tegen deze maatregel gekeerd. En
op 24 april al heeft GroenLinks Europarlementariër Nel van Dijk in schriftelijke
vragen aan de Europese Commissie gewezen op de strijdigheid met de Europese
regelgeving. Waarom heeft de minister haar huiswerk niet gedaan alvorens vrouwen
en vrouwenorganisaties onnodig in de gordijnen te jagen? Is zij vooraf niet
nagegaan of er in Europees verband bezwaren zouden kunnen kleven aan haar
voornemen? Had zij er niet eerder achter kunnen komen dat het onmogelijk is,
de prijs omlaag te brengen als de pil via de drogist verstrekt wordt? GroenLinks
waardeert de moed van de minister om op grond van argumenten op een slecht
voornemen terug te komen, maar had liever gezien dat de mogelijkheden en onmogelijkheden
vooraf bestudeerd waren. We horen graag van de minister waarom ze dat niet
gedaan heeft.
 
 De minister stelt tal van maatregelen voor die ertoe moeten leiden de
afspraak in het regeerakkoord, een volumegroei van maximaal 1,3%, te halen.
Dat is nogal wat, zeker als je bedenkt dat de groei de afgelopen twintig jaar
een vol procent meer bedroeg en de vergrijzing de vraag naar gezondheidszorg
alleen maar extra doet toenemen. Ik vraag de minister hoe realistisch haar
plannen zijn. De vergrijzing vergt een toename in kosten. En hoe remt de minister
de technologische ontwikkeling af? Die kosten ook geld. Zij legt haar maatregelen
teveel aan de vraagzijde, de burgers moeten eerst dokken, terwijl zij naar
mijn mening veel meer naar de aanbodzijde moet kijken, bijvoorbeeld naar doelmatigheid
en verspilling in de sector.
 
 In plaats van de keuze voor een ongedeelde basisverzekering voor iedereen,
met inkomensafhankelijke premies, koersen we langzaam maar zeker af op een
kleine, inkomensafhankelijk gefinancierde AWBZ, een uitgedund nominaal gefinancierd
verplicht basispakket en een nominaal gefinancierde aanvullende verzekering.
Van alle kanten wordt het voortbestaan van het solidaire ziekenfonds bedreigd.
Als het aan dit kabinet ligt, komt er een eigen risico van ƒ 200, een
uitdunning van het ziekenfondspakket en dreigt er een inkomensonafhankelijke
premieheffing. Op deze aspecten zal ik achtereenvolgens ingaan.
 
 Het invoeren van een eigen risico in de gezondheidszorg leidt niet automatisch
tot het terugdringen van de kosten. Er is alleen sprake van een verschuiving.
En: mensen die een eigen risico moeten betalen, krijgen eerder met gezondheidsproblemen
te maken dan mensen die dit bedrag niet hoeven te betalen. Tot die conclusies
zijn de Amerikaanse hoogleraar Marmor en zijn Canadese collega Barer gekomen
na onderzoek naar invoering van een eigen risico in verschillende landen.
Zij wezen bij een bezoek aan het ministerie onder meer op een onderzoek in
Pennsylvenia, waarbij bleek dat de deelnemers van de groep die een eigen bijdrage
betaalden vergeleken met de andere groep uiteindelijk slechtere ogen kregen
en een slechtere bloeddruk. Ook het overlijdenspercentage in deze groep was
groter. Kortom: de gezondheid ondervindt schade door de invoering van een
eigen risico. Met name ouderen, gehandicapten en chronisch zieken zullen getroffen
worden door de maatregel. De minister heeft al aangegeven dat de beoogde winst,
die op 100 mln. wordt geschat, ongeveer even groot is als de verwachte administratiekosten.
Het bedrag valt in het niet bij de verwachte verschuiving in financiering
die 900 mln. bedraagt. Ik vraag de minister te reageren op de conclusies van
Marmor en Barer. Ik vraag haar bovendien of zij het, gezien het feit dat het
eigen risico nauwelijks een aantoonbaar effect heeft op de vraag naar zorg,
met GroenLinks erover eens is dat deze maatregel maar beter kan worden ingetrokken.
 
 D66 stelt voor het eigen risico voor mensen met een inkomen tot ƒ
30.000 niet in te voeren. Mijn fractie waardeert het dat D66 erkent dat met
het eigen risico een "in zijn effecten onverantwoorde maatregel wordt ingevoerd".
Ik waardeer het ook dat D66 probeert een alternatief te vinden.
Wij vinden het echter niet verantwoord om het bedrag te verhalen op mensen
met een inkomen tussen de ƒ 30.000 en ƒ 58.000. Ik heb al eerder
gezegd, dat daarmee de pijn wordt verschoven van mensen met een zeer kleine
beurs naar mensen met een kleine beurs, terwijl de mensen met een grote beurs
buiten schot blijven. Op dit punt houd ik een verschil van mening met de heer
Van Boxtel.
 
 D66 stelt daarnaast voor – en daarin staat die fractie niet alleen –
de ziekenfondsgrens te bevriezen. Bevriezing betekent op den duur een verkleining
van het draagvlak van het ziekenfonds. Eruit valt dan de groep aan de bovenkant
van het ziekenfonds, die nu juist de meeste premie betaalt. Het mooie van
het ziekenfonds is nu juist dat sterken en zwakken samen in een systeem zitten
met premie naar draagkracht. En door het verplichte karakter hebben wij in
Nederland niet te maken met grote aantallen onverzekerden, zoals bijvoorbeeld
in de Verenigde Staten het geval is.
 
 Het ziekenfondspakket wordt stap voor stap uitgedund. Het is de vraag
of daarmee de kosten van de gezondheidszorg werkelijk teruggedrongen worden.
Het uit het pakket schrappen van de tandheelkunde levert weliswaar 450 mln.
op, maar wat de burgers betalen aan aanvullende verzekering en eigen bijdragen
is 900 mln. De collectieve lasten dalen dan wel, maar de lasten voor de gezondheidszorg
van de burger verdubbelen. Vindt de minister dit een gezonde ontwikkeling?
 
 Ten slotte ga ik in op de convergentie. Ziekenfonds en particuliere verzekering
moeten naar elkaar toe groeien. Dat is goed, maar dat mag naar de mening van
GroenLinks niet betekenen dat het ziekenfonds met zijn grotendeels inkomensafhankelijke
premie verdwijnt om op te gaan in de systematiek van de particuliere, genominaliseerde
premieheffing. De FNV heeft voorgesteld stapsgewijs toe te werken naar een
systeem dat een inkomensafhankelijke component in zich draagt. Wat vindt de
minister van het voorstel van de FNV en is zij bereid dit in haar overwegingen
te betrekken en te onderzoeken?
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 
 Sluiting 23.20 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-82-4893-4917.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl