Behandeling wetsvoorstel Wijziging van enige wetten op het gebied van de mijnbouw in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de produktie van koolwaterstoffen (PbEG L 164) (24078)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1213-1227

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-03-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 25, pagina 1213-1227

12-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24078Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling wetsvoorstel Wijziging van enige wetten op het gebied van de mijnbouw in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de produktie van koolwaterstoffen (PbEG L 164) (24078)Pagina 1213-1227
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Waterschapswet in verband met een verruiming van de beleidsvrijheid van gemeenten en waterschappen met betrekking tot het kwijtschelden van belastingschulden (24158)Pagina 1209-1213
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 12 maart 1996)Pagina 1228-1228
Behandeling volgende adres van H.H.H. te A., met betrekking tot kwijtschelding van een belastingaanslag (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XI); adres van M.S. te S., met betrekking tot het handelen van de belastingdienst (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XII);adres van E.B.M. te A., met betrekking tot kwijtschelding van een belastingaanslag (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XIII); en een aantal andere adressenPagina 1209-1209
Lijst van besluiten (dinsdag 12 maart 1996)Pagina 1227-1228

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van enige wetten op het gebied van de mijnbouw in verband met de uitvoering
van richtlijn nr. 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik
maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de produktie van
koolwaterstoffen (PbEG L 164) (24078).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De voorbereidingen voor de behandeling van dit
wetsontwerp hebben meer tijd genomen dan aanvankelijk was voorzien. Collegiale
samenwerking, waarvoor ook mijn dank, heeft ertoe geleid dat een aantal zaken
door de minister duidelijker in beeld is gebracht. Thans staan wij voor het
opruimen van de laatste vuiltjes en voor de uiteindelijke afweging. Een geenszins
eenvoudige zaak. Enerzijds de noodzaak om snel tot implementatie van deze
interne marktrichtlijn, te weten de Europese Richtlijn van 30 mei 1994 inzake
de voorwaarden voor het verlenen en gebruik maken van vergunningen voor de
prospectie, de exploitatie en de produktie van koolwaterstoffen in de nationale
wetgeving over te gaan. Immers, de ingebrekestellingsprocedure van artikel
69 van het EG-verdrag is inmiddels ingeleid. Vond de behandeling tot dusverre
onder hoge tijdsdruk plaats – ook de Tweede Kamer klaagde daarover –
langzamerhand is er sprake van een pijnlijke tijdsklem. Anderzijds wast al
het water van de zee niet af, dat er op grond van de uitspraak van het College
van beroep voor het bedrijfsleven en de hierop naar aanleiding van vragen
van de commissie gevolgde brief van de minister van 12 februari jongstleden,
alle aanleiding is het wetsontwerp niet verder af te handelen. Er is op z'n
minst een patsituatie ontstaan, die alleen door een gezamenlijke bereidheid
om eruit te komen nog kan worden doorbroken. Immers, met de beste wil van
de wereld kan niet worden volgehouden dat de uitkomst nu niet een andere is
dan waarop de Tweede Kamer krachtens de beschikbare informatie het wetsontwerp
heeft aanvaard. Hier wreekt zich ook, om de minister te citeren, dat we op
een vrij complex speelveld proberen een regeling op een andere manier vorm
te geven.
 
 De CDA-fractie blijft het dan ook betreuren dat niet van meet af aan is
gekozen voor harmonisatie van de over vier wetten verbrokkelde wetgeving met
gelijktijdige implementatie van de voorliggende richtlijn. De moeilijkheidsgraad
van uitsluitend implementatie in dit viertal wetten is intussen overduidelijk
gebleken. Het is des te meer te betreuren, omdat het huidige wetsontwerp nu
toch duidelijk de simpele vertaling van de richtlijn in de nationale wetgeving
overstijgt. Kennelijk heeft en houdt de minister tot dusverre desondanks een
uitgesproken voorkeur voor onder meer het stellen van zekerheden via de hoofdelijke
aansprakelijkheid. Dit had op z'n minst bij de behandeling van de geharmoniseerde
wetgeving tot een fundamentele discussie moeten leiden. Daar hoort deze discussie
ook thuis. Dan had ook de ontwikkeling binnen de bedrijfstak in de laatste
decennia uitvoerig aan de orde kunnen komen. Terecht leven er over deze ontwikkeling
zorgen. Vandaar ook de inzet van de NOGEPA. Er is sprake van aanhoudend lage
gas- en oliegasprijzen en van een afnemende werkgelegenheid in deze sector.
Kortom, dan is er alle aanleiding ervoor te zorgen, dat de concurrentiepositie
niet onnodig onder druk wordt gezet.
 
 In dit verband wil de CDA-fractie ook wijzen op een uitspraak van de minister
als antwoord op de vraag naar het vertrek van enkele ondernemingen uit Nederland:
"Vertrek is nimmer volledig veroorzaakt door financiële voorwaarden,
die gelden bij opsporing en winning; hooguit heeft dit element in beperkte
mate meegespeeld." Dus toch... Ter gelegenheid van de nieuwe wetgeving had
dan ook kunnen worden afgewogen of er nog aanleiding bestaat voor een afwijkend
regime voor deze bedrijfstak.
 
 Mijnheer de voorzitter! Aangezien de voorgestelde regeling van de hoofdelijke
aansprakelijkheid voor de CDA-fractie veruit de belangrijkste hobbel is, willen
wij hierbij eerst stilstaan. Allereerst de feiten. Van meet af aan –
ook bij de behandeling in de Tweede Kamer – is twijfel gerezen of de
minister met de implementatie van de richtlijn niet verder ging dan was beoogd,
juist bij het vorm en inhoud geven aan deze hoofdelijke aansprakelijkheid.
Dit heeft aan de overzijde geleid tot de meermalen herhaalde toezegging van
de minister dat in het voorliggende wetsvoorstel, in lijn met de aanwijzingen
voor de regelgeving, aanwijzing 337, geen andere regels waren opgenomen dan
voor de implementatie noodzakelijk zijn. Nader toegespitst: dat het voorliggende
wetsontwerp geen wijziging brengt in de financiële voorwaarden, waaronder
mijnbouwactiviteiten plaatsvinden. In de brief van 12 februari jongstleden
wordt nu erkend, dat het wetsvoorstel toch meer regelt dan waartoe de richtlijn
verplicht. Een en ander heeft ook consequenties voor bestaande vergunningen.
Als verklaring wordt gegeven, dat ten aanzien van bonus, cijns en oppervlakterecht
achteraf is gebleken dat het uitgangspunt ten tijde van de voorbereiding van
het wetsvoorstel onjuist is geweest. De minister doet deze constatering op
basis van de uitspraak van het College van beroep voor het bedrijfsleven van
3 januari 1996. Toch is hiermee de kous niet af. Overleg met de bedrijfstak
en andere naspeuringen doen toch de vraag rijzen, waarom dit zo heeft kunnen
gebeuren, waarom er niet eerder een lichtje is gaan branden. Heeft dit van
doen met de moeilijkheidsgraad van dit dossier, of is hier willens en wetens
aan een verkeerde interpretatie vastgehouden, ondanks de bij herhaling gestelde
vragen? De CDA-fractie spreekt dit vermoeden – ik zeg nadrukkelijk een
vermoeden; een dergelijk vermoeden kan beter in een plenair debat aan de orde
worden gesteld – uit op basis van de N7-zaak. In de brief van de landsadvocaat
van 3 februari 1989 aan het ministerie van Economische Zaken wordt het navolgende
geconcludeerd. "Zelfs indien men al nu aan een hoofdelijkheid zou toekomen
in die zin dat de medevergunninghouders ook kunnen worden aangemerkt als schuldenaar
voor het winstaandeel van ..., dan nog is hier geen sprake van een hoofdelijke
verbintenis. Hoofdelijkheid kan alleen voortvloeien uit de wet, gewoonte of
 rechtshandeling. Noch uit wet (het Burgerlijk Wetboek of de
Mijnwet Continentaal plat), rechtshandeling (de verlening of de overdracht
van de vergunning) of gewoonte vloeit in dit geval voort dat hier sprake zou
zijn van een hoofdelijke verbintenis." Dit argument heb ik niet eerder in
de wisseling van de stukken gezien. Het ging er dus in 1989 niet uitsluitend
om, bij het bedrijfsleven bestaande twijfels over de hoofdelijke aansprakelijkheid
weg te nemen, zoals in de brief van 12 februari nu wordt gesteld, nee, de
landsadvocaat had duidelijk te verstaan gegeven, dat het ministerie hiermee
fout zat. En daarom moest worden overgestapt op het systeem van de borgstelling.
De CDA-fractie wil wel aanvaarden, dat de minister zijn voorstel – zonder
van dit feit op de hoogte te zijn geweest – heeft gebaseerd op een onjuist
uitgangspunt, namelijk dat vergunninghouders reeds op grond van de huidige
wet aansprakelijk zijn. Het is ons echter te gemakkelijk, zoals het gerenommeerde
Financieele Dagblad van zaterdag jongstleden stelde, dat het vasthouden van
minister Wijers tegen het zere been van de Eerste Kamer is en dat de fracties
blijkbaar zin hebben op hun strepen te gaan staan. De Eerste Kamer mag dit
gewoonweg niet laten passeren, laat staan dat in feite ook de Tweede Kamer
de gelegenheid behoort te krijgen, zich over deze nieuwe ontwikkeling uit
te laten.
 
 Na hetgeen onzerzijds is verdedigd met betrekking tot de eerbiedigende
werking met betrekking tot verkregen rechten, zal de minister moeten billijken
dat de CDA-fractie zich niet zonder meer bij de brief van 12 februari jongstleden
kan neerleggen. Hierbij kan uiteraard het argument van de administratieve
lasten ook niet zo zwaarwegend zijn, dat alleen hierom zou moeten worden afgestapt
van het systeem van borgstelling. De "omweg" is inderdaad ingewikkelder, maar
desalniettemin voor een korte tijdspanne wel te hanteren.
 
 Mijnheer de voorzitter! Diverse oplossingen hebben wij overwogen, waarbij
verwerping in de uiteindelijke afweging bepaald niet het eerste aan bod komt.
Het belang van de sector speelt hierbij uiteraard een belangrijke rol. Mijn
fractie heeft ook bekeken hoe de nakoming van afdrachten in andere landen
zeker is gesteld. Wat dat betreft, vragen wij ons in gemoede af waarom –
zeker gelet op de moeilijkheden die nu zijn ontstaan – de minister tot
aan de nieuwe wetgeving zich niet heeft aangesloten bij het standpunt van
het Verenigd Koninkrijk, dat een veel immenser continentaal plat heeft dan
Nederland. Ook de in landen als Duitsland, Noorwegen en Denemarken gekozen
zekerstelling voor de nakoming van afdrachten biedt nog enige aanknopingspunten.
Transparantie op vergelijkbare markten in Europese landen noodzaakt de onderlinge
vergelijking – hoe lastig ook – mogelijk te maken.
 
 Mijnheer de voorzitter! Uiteindelijk meent de CDA-fractie dat de koninklijke
weg toch die van de novelle is. Mocht de minister daartoe niet besluiten –
de CDA-fractie heeft geen spoor van bereidheid hiertoe in de eerdergenoemde
brief van 12 februari jongstleden kunnen bespeuren – dan rest er naar
onze overtuiging nog slechts één mogelijkheid: de minister doet
de ondubbelzinnige toezegging, dat de hoofdelijke aansprakelijkheid niet zal
worden toegepast met betrekking tot de bestaande vergunningen als zijnde een
aanscherping van de richtlijn, en evenmin voor nieuwe vergunningen, beide
tot aan de inwerkingtreding van de geharmoniseerde en gemoderniseerde nieuwe
wetgeving die na een fundamentele discussie mogelijk ook nieuwe en betere
perspectieven kan bieden.
 
 Mijnheer de voorzitter! Vervolgens ben ik aan het dromen geslagen. Ik
zeg dit op persoonlijke titel, want dromen is iets heel persoonlijks. Die
toezegging zou waterdicht moeten zijn. Ik had opgeschreven dat een en ander
zo geregeld moest zijn dat de opvolger van de minister daaraan eventueel ook
gebonden zou zijn. Ik weet echter dat dit staatsrechtelijk niet kan. Nu doet
zich de merkwaardige situatie voor dat ook de oppositie moet hopen dat het
kabinet in ieder geval tot 1997 blijft zitten. In mijn droom heb ik, omdat
ik nogal van dichten houd, een rijmpje van Vader Cats daaraan toegevoegd,
namelijk: "wie wijs is draagt de zotte, schoon dat ze met haar spotten". Zo
beleef ik het ook. Men begrijpt dat ik ook in dit huis af en toe tracht iets
van humor in een toch moeilijke discussie te brengen. De minister zal begrijpen
dat het mijn fractie volstrekte ernst is dat hij een harde en duidelijke toezegging
moet doen, waarin deze belofte gedaan wordt. Die belofte moet dan ook kenbaar
gemaakt worden in een brief aan de Tweede Kamer. Ik zeg dit niet alleen en
uitsluitend omdat ik eerder lid van die Kamer ben geweest, maar ook omdat
wij hier in feite geen wetgeving kunnen goedkeuren, waarover de Tweede Kamer
op grond van geheel andere informatie heeft beslist.
 
 Mijnheer de voorzitter! Met betrekking tot de modernisering van het wetgevingsproces
is de minister uiteindelijk naar een concrete stellingname opgeschoven: nog
in 1997 zal het desbetreffende wetsvoorstel de Tweede Kamer bereiken. Het
zal de minister evenwel na de van hem verwachte en hopelijk door hem te honoreren
toezeggingen een grote zorg moeten zijn tot een zo snel mogelijke indiening
te komen. Is versnelling nog mogelijk? Wil de minister toezeggen dat hij hiermee
de grootst mogelijke spoed betracht? Bij dit alles gaat de CDA-fractie ervan
uit, dat op basis van de tweede nota van wijziging voor het winstaandeel reeds
een uitzondering was gemaakt op de hoofdelijke aansprakelijkheid.
 
 Dit brengt ons bij de in de toelichting op deze wijziging geopperde mogelijkheid
van het vragen van zekerheid in de vorm van een bankgarantie. De criteria
zullen in de uitvoeringsbesluiten nog nader worden geformuleerd. Ik neem aan
dat dit niet geldt voor de eerste twee. In die gevallen krijgen wij pas achteraf
inzage in de algemene maatregelen van bestuur. Ik ga ervan uit dat wij over
deze algemene maatregelen van bestuur nog ons zegje kunnen doen, maar op voorhand
mag de minister reeds weten, dat onze eerder geuite bedenkingen in de vorm
van vragen in het verslag nog niet zijn verdwenen.
 
 Zo komt de CDA-fractie bij de algemene maatregelen van bestuur als zodanig.
Allereerst zullen deze zich tot aan de komst van de nieuwe wetgeving, volgens
toezegging – ik herhaal het nog maar eens – dienen te beperken
tot datgene wat in verband met de implementatie van de richtlijn noodzakelijk
is. Het is de minister intussen wel duidelijk geworden hoezeer deze Kamer
ook had gehecht aan de voorwaardelijke delegatie, de voorhangprocedure van
een AMvB. Wegens tijdsdruk zal deze voor de eerste AMvB's achterwege blijven.
Wij hebben ons hierbij maar neer te leggen. De minister zal deze aan
ons toezenden, zodra zij zijn vastgesteld. Zij zullen pas in werking treden
nadat de Kamers in de gelegenheid zijn gesteld om hierop te reageren.
 
 In de nadere memorie van antwoord stelt de minister ook nog dat deze gang
van zaken daarmee sterk lijkt op de voorhangprocedure. De CDA-fractie waagt
dit te betwijfelen. Wij beschouwen deze toezegging slechts als een zoethoudertje.
Immers, het zal toch niet de bedoeling van de minister zijn dat dan alsnog
wijzigingen mogelijk zijn, want uiteindelijk gaat het om het uitoefenen van
wezenlijke invloed op de AMvB's, zeker gelet op datgene wat de minister zich
hierin voorstelt te regelen. Het zal dan immers om uitermate wezenlijke zaken
gaan, zoals de financiële voorschriften die aan vergunningen en concessies
kunnen worden verbonden, maar ook de zekerheidstelling voor het winstaandeel.
Ik ga ervan uit dat de minister de Kamers heel duidelijk maakt, hoe hij dit
ziet.
 
 De CDA-fractie is van oordeel dat deze uitermate belangrijke zaken in
de wet zelf dienen te worden opgenomen. Is het de bedoeling, deze aangelegenheden
in het kader van de modernisering alsnog bij wet te regelen? Het lijkt ons
toe, dat ook in dit opzicht een duidelijke uitspraak van de minister op z'n
plaats is. In de tussentijd gaan wij ervan uit dat de minister ernaar zal
streven, de Kamers bij de komende AMvB's optimaal te betrekken. Valt hierover
in dit stadium nog meer opening te geven? Ik denk bijvoorbeeld aan de uitwerking
van de verschillende criteria.
 
 Mijnheer de voorzitter! Om elk misverstand uit te sluiten, wil ik nog
een enkele opmerking maken over de staatsdeelneming. De heer Ketting zal hierop
ongetwijfeld dieper ingaan. Aanvankelijk hadden wij dit punt niet ingebracht,
maar kennisneming van het rapport "Staatsdeelneming onder de Vergunningenrichtlijn",
ons door NOGEPA onlangs aangereikt, heeft ook bij de CDA-fractie de vraag
doen rijzen of in het systeem van staatsdeelneming door de voorgestelde wijze
van implementatie van de richtlijn geen wijziging optreedt. Deelt de minister
de mening dat het depletiebeleid niet is geregeld in het voorliggende wetsvoorstel
en dat de richtlijn uitsluitend een recht van verzet achteraf toelaat? Bovendien
kan dit recht van verzet slechts voor een zeer beperkt aantal besluiten gelden.
Hoe zit het dan met het huidige blokkaderecht van EBN, dat dan in strijd zou
zijn met de richtlijn?
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil ook nog een enkele opmerking maken over
de bescherming van natuur en milieu, waarvoor de CDA-fractie met vele andere
fracties aandacht heeft gevraagd. In de nadere memorie van antwoord is de
minister uitvoerig op de relatie met natuurbehoud en milieu ingegaan. Met
name in de uiteenzetting over het systeem van richtlijn en de wet heeft de
minister de bij de CDA-fractie levende vragen kort en bondig dusdanig beantwoord,
dat hieruit onder meer mag worden geconcludeerd, dat vergunningen ook kunnen
worden geweigerd bij onvoldoende capaciteit om de milieu- en veiligheidsvoorschriften
na te leven. Hiernaast rechtvaardigen de verplichte milieu-effectrapportage
over "gevoelige gebieden" te zamen met het milieuconvenant ons vertrouwen,
dat metterdaad milieu en veiligheid niet alleen steeds voldoende in the picture
zullen blijven, maar ook goed geregeld zullen worden.
 
 Ten slotte, mijnheer de voorzitter – het is niet mijn specifieke
vakgebied en de heer Zijlstra zal ongetwijfeld dieper ingaan op deze materie –
bepaalt het recente artikel "Natuur treft Wadden harder dan gasboringen" ons
niettemin bij de noodzaak, onze aandacht niet eenzijdig te focussen op de
olie- en gasproducenten.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Bij de implementatie van de Europese richtlijnen
maken bewindslieden graag van de gelegenheid gebruik om meer te regelen dan
waartoe de richtlijn verplicht. In de Tweede Kamer noemde de minister van
Economische Zaken dat "stroomlijnen, als je toch bezig bent". Vervolgens sneuvelden
twee van de stroomlijningsvoorstellen, waarvan één via een nota
van wijziging. Dat was nogal ingrijpend, want met die nota van alweer negen
maanden geleden verviel de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de afdracht
van het winstaandeel. Er is inmiddels een lange periode verstreken met twee
memories van antwoord, twee brieven aan de Eerste Kamer en ook nog een lastige
uitspraak van het College van beroep voor het bedrijfsleven. Mevrouw Van Leeuwen
verwees daar ook al naar. Op de vraag of de indruk juist is dat het wetsvoorstel
meer regelt dan waartoe de richtlijn verplicht, antwoordde de minister: "Het
antwoord daarop moet thans bevestigend luiden."
 
 Voorzitter! Na zo'n voorgeschiedenis is het woordje "thans" ietwat curieus.
Ter verontschuldiging van de minister kan overigens wel worden aangevoerd
dat hij aannam dat de houders van vergunningen al op grond van de huidige
wetgeving hoofdelijk aansprakelijk waren voor de betaling van bonus, cijns
en oppervlakterecht. Dat er tegen zijn bedoeling in – ik ga daarvan
uit – als gevolg van de uitspraak van het college van beroep toch iets
aan het juridische regime verandert, kan hem dan ook niet geheel worden aangerekend.
Nu zet hij met een wettelijk voorschrift het college van beroep buitenspel
en krijgt de hoofdelijke aansprakelijkheid in feite terugwerkende kracht.
Dat is nu tenminste glashelder geworden. Of dat zo maar kan, is echter de
vraag. Mevrouw Van Leeuwen sprak daar ook over. Ik wil dan ook van de minister
weten of hij daadwerkelijk gebruik denkt te maken van de dan ontstane mogelijkheid
om hoofdelijke aansprakelijkheid toe te passen op houders van bestaande vergunningen
als het wetsvoorstel wordt aanvaard. Evenals mevrouw Van Leeuwen zouden wij
daar aanzienlijke moeite mee hebben.
 
 Helder lijkt mij ook de situatie bij het winstaandeel. Daarvoor wordt
geen hoofdelijke aansprakelijkheid gevestigd – de Tweede Kamer stak
daar een stokje voor – en kunnen zekerheden achteraf niet worden geëist.
Ik neem aan dat de heer Ketting nog uitgebreid ingaat op deze aspecten.
 
 Dit alles overziende, kan moeilijk worden ontkend dat de minister bij
het indienen van dit wetsvoorstel meer heeft willen regelen dan waartoe de
betreffende richtlijn verplicht. Dat hoeft niet altijd bezwaar op te leveren,
mits – en dan toegespitst op dit geval – de extra's evenwichtig
worden verdeeld. Nieuwe nadelen zouden niet moeten worden geschapen, noch
voor de houders van vergunningen in financiële zin, noch voor bijvoorbeeld
natuur en milieu. De minister had van de gelegenheid gebruik
kunnen maken om een bepaling in het wetsvoorstel op te nemen die het mogelijk
maakt, een vergunning te weigeren op grond van schade aan natuur en milieu.
De richtlijn verzet zich daar geenszins tegen. Zij schrijft immers niet voor
dat niet meer criteria mogen worden gesteld dan in artikel 5 van de richtlijn
worden genoemd. Deze richtlijnbepaling is een duidelijk voorbeeld van minimumharmonisatie.
Niets staat ons in de weg om ook andere criteria in onze wetgeving op te nemen,
mits niet tussen nationaliteiten wordt gediscrimineerd en mits die criteria
bekend worden gemaakt. Met andere woorden: de opsomming van de criteria in
de richtlijn moet niet als limitatief worden opgevat.
 
 Mijnheer de voorzitter! Als ik het goed zie, kunnen aanvragen voor vergunningen
in het systeem van het wetsvoorstel niet worden geweigerd op grond van schade
aan natuur en milieu. Wel kunnen voorwaarden worden gesteld. Kun je echter
door het stellen van alleen maar voorwaarden bij voorbaat en in alle gevallen
ervoor zorgen dat geen schade en geen risico's optreden voor natuur en milieu?
Naar onze mening mag daar niet van worden uitgegaan. Dagelijks blijkt hoe
groot de onzekerheden zijn en de leemten in onze kennis van natuur en milieu
en dan vooral van het mariene milieu. Ook mogelijke, maar nog niet precies
te definiëren of af te grenzen, schade moet kunnen worden voorkomen.
Daarvoor is naar onze mening een wetsbepaling nodig op grond waarvan een vergunning
kan worden geweigerd als door het stellen van voorwaarden natuur en milieu
niet voldoende kunnen worden beschermd. Helaas vinden wij dat niet in het
wetsvoorstel dat voor ons ligt.
 
 Een ander beleidsgebied dat voor nadere regelgeving in dit wetsvoorstel
in aanmerking had kunnen komen, is dat van de sluiting van bepaalde gebieden
voor prospectie, exploratie en exploitatie. De memorie van antwoord en de
nadere memorie van antwoord blijven daar naar mijn indruk toch onduidelijk
over. Mijn voorlopige slotsom is dan ook dat, althans voor het Nederlandse
territoir, verdere sluiting van gebieden niet mogelijk is. Ik hoor daarover
graag het oordeel van de minister. De enige uitzondering die daarop is gemaakt,
is de sluiting van een deel van de Waddenzee op basis van de PKB-Waddenzee.
Als die PKB in 1999 niet wordt verlengd, staat overigens ook die sluiting
op losse schroeven. Mijn vraag aan de minister is of in dit wetsvoorstel geen
bepaling had kunnen worden opgenomen die sluiting expliciet mogelijk maakt
als de noodzaak daartoe zich aandient. Ook hier vrees ik dat een kans is gemist.
Herkansing dient zich aan bij de aanstaande herziening van de Mijnwet. Kan
de minister toezeggen dat bij de herziening aan beide punten aandacht zal
worden geschonken?
 
 Voorzitter! Ik sluit niet uit dat er geen verbeteringen zullen optreden
voor natuur en milieu met dit wetsvoorstel. Ik meen dat er zelfs verslechteringen
kunnen optreden. Ik refereer aan artikel 8e van het wetsvoorstel, waarin aan
de houder van een vergunning voor een delfstof, die een winbare hoeveelheid
van die delfstof heeft aangetoond, in principe een concessie wordt verleend.
Weigering van die concessie kan alleen worden gerechtvaardigd door wijziging
in technische of financiële mogelijkheden of door de manier waarop de
aanvrager voornemens is, de ontginning te verrichten. Ik kan niet anders dan
concluderen dat aspecten van natuur- en milieubescherming hier geen rol kunnen
spelen. Zij zijn in ieder geval in tegenstelling tot de technische en financiële
beweegredenen niet expliciet genoemd. Bij mijn weten is het standpunt van
bewindslieden op het ministerie van Economische Zaken vanouds dat, als gevolg
van het verlenen van een exploratievergunning, bij de vergunninghouder geen
verwachtingen worden gewekt dat in een latere fase aanspraak kan worden gemaakt
op een concessie. Ik heb de indruk dat dit meer ruimte gaf voor weigering
van een concessie op gronden van natuur en milieu. Kan de minister hierop
reageren en kan hij ook aan dit aspect aandacht schenken bij de aanstaande
herziening van de Mijnwet?
 
 Dat het hierbij niet om louter theoretische bespiegelingen gaat, blijkt
uit het zeer recente geval van de concessie-Terschelling. Op aanraden van
onder meer de provincie Friesland heeft de minister de beslissing om daar
de concessie te verlenen voor twee jaar aangehouden. Die beslissing werd ingegeven
door de omstandigheid dat de resultaten van een bodemdalingsonderzoek pas
over twee jaar bekend zullen zijn. Ik vraag de minister of een beslissing
om de concessieverlening aan te houden op dit soort gronden ook mogelijk zou
zijn geweest onder de nieuwe wetgeving. Zou de concessie ook onder de nieuwe
wet alsnog kunnen worden geweigerd als uit het bodemdalingsonderzoek zeer
ernstige gevolgen te voorschijn zouden komen? Ook daarop hoor ik graag een
antwoord van de minister.
 
 
 
 
 
 De heer Ketting (VVD):
 
 Voorzitter! De fractie van de VVD dankt de minister voor de uitvoerige
beantwoording van de gestelde vragen. Er waren wel veel vragen nodig om duidelijkheid
te krijgen en om te kunnen oordelen over deze wetsaanpassingen. In plaats
van wetten op het gebied van de mijnbouw zijn het naar onze mening bijna wetstechnische
mijnenvelden geworden. Daardoor is de behandeling van het wetsvoorstel langdurig
en complex geworden. Om de efficiency wat te verhogen, is in de Eerste Kamer
de volgende taak- en werkverdeling gemaakt. Dit zal de minister ook gemerkt
hebben. Zo heeft mevrouw Van Leeuwen het beleidsmatige deel voor haar rekening
genomen, de heer Zijlstra het milieudeel en namens de VVD mag ik nog wat kruimels
bij elkaar vegen.
 
 Allereerst iets over de toetsing van de wijze van implementatie van de
richtlijn. Het eerste dat opvalt, is dat de Staat in diverse verschijningsvormen
optreedt: als vergunningverlener, als mede-aandeelhouder en als medebeslisser,
zelfs met het recht van veto. EBN heeft namelijk een blokkaderecht conform
het Koninklijk besluit van 1976. Naar onze mening is dat recht evenwel in
strijd met artikel 6, lid 3, derde alinea, van de richtlijn. In plaats van
een blokkaderecht vooraf in de vorm van een statutair vereist meerderheidsbesluit
bij de te stichten vennootschap waarin EBN moet deelnemen, staat de richtlijn
alleen recht van verzet achteraf toe, alleen aangaande besluiten over depletie
en/of financiële afdrachten aan de Staat. Dit is dus niet de hele waslijst
uit het desbetreffende artikel in het Koninklijk besluit van 1976. Dit geldt
 zeker bij deelnames van EBN van 50% of meer.
 
 Voorts is de Staat belastingheffer en medewinstnemer. Is deze opeenstapeling
van functies in lijn met het beleid inzake marktwerking en deregulering?
 
 Bovendien is de Staat risicomijdend, alsook wat gulzig. De Staat doet
niet mee in het risico van de exploratie. De Staat komt wel naar voren wanneer
er succes is geboekt en er winsten gemaakt worden. Dan neemt de Staat voor
40% deel. De minister zal mij moeten helpen als het gaat over het percentage
van de winst. Het is opmerkelijk dat volgens het Koninklijk besluit van 1976
EBN een deelnamepercentage van 50 heeft. In het Koninklijk besluit uit 1995
daalt dat percentage tot 40. In artikel III van het Koninklijk besluit uit
1976 staat dat het winstpercentage 70 is. Vergis ik mij, als ik zeg dat die
70% in het Koninklijk besluit van 1995 niet is gewijzigd? Het antwoord op
deze vraag is van belang om de volgende reden. Als het percentage van de winstdeelneming
70 is of zelfs in het algemene geval 40 of meer, is dat in strijd met artikel
6, lid 3, van de richtlijn, waarin staat dat de rechten die de Staat op zich
kan nemen in overeenstemming dienen te zijn met de grootte van de deelneming.
En daarvan zou in dit geval geen sprake zijn. Ik hoor gaarne de uiteenzetting
van de minister hierover.
 
 Al met al is het wat verwarrend. Maar ja, dat krijg je, als je zaken in
algemene maatregelen van bestuur wilt regelen die eigenlijk in een wet thuishoren.
 
 Behalve deze winstdeelneming is er een rijtje andere zaken waarbij de
Staat zich aandient. Ik noem de bonussen, de oppervlakterechten, de vergoeding
betonningen en cijns. Voorts kan de Staat de vergunninghouder verplichten
tot investeringen in verkenning en opsporing. Op een bijeenkomst van de Rabobank
in november 1995 heeft de minister van Economische Zaken krachtige uitspraken
gedaan over de noodzaak en de goede gevolgen van het ondernemen. Hoort bij
het winst nemen ook geen risico in deze context, dus niet alleen voor ondernemers,
maar ook voor de Staat? Ook hierbij geldt dat goed voorbeeld goed doet volgen.
 
 Het risico van de Staat wordt nog verder verminderd door zekerheid van
de afdrachten aan de Staat. Om te kunnen beoordelen of dat wel noodzakelijk
is, wil ik graag antwoord hebben op de volgende vragen. Zijn er ooit blijvende
problemen dienaangaande ontstaan? Dit is natuurlijk afgezien van het ene gevalletje
aan het eind van de jaren tachtig dat tijdig is opgelost na enig aandringen
van het ministerie van Economische Zaken.
 
 Zijn er meer instrumenten nodig dan waarover de Staat reeds beschikt?
De Staat beschikt over het volgende rijtje instrumenten. Ten eerste een oordeel
of er al dan niet tot vergunningverlening moet worden overgegaan. Ten tweede
heeft de Staat inzicht en invloed als mede-aandeelhouder. Ten derde: dreiging
met of feitelijke intrekking van de vergunning. Deze bevoegdheid heeft de
minister conform het Koninklijk besluit van 1976. Eventueel staat er zelfs
een oplossing open als preferent-aandeelhouderschap. De VVD is van mening
dat dit meer dan voldoende instrumenten zijn.
 
 De minister wil echter wel zeer op zeker spelen. Over het winstaandeel
gaan de gedachten van de minister uit naar het vragen van een bankgarantie
in plaats van hoofdelijke aansprakelijkheid. De criteria zouden in AMvB's
geformuleerd worden. Dat roept echter weer de volgende vragen op. Worden die
bankgaranties geëist vóór de vergunningverlening? Worden
die ook bij iedereen geëist? Geldt dat alleen voor nieuwe vergunningen?
Geldt dit ook tijdens de vergunningverlening? De minister creëert daarover
onzekerheid. Zo zegt hij in de nadere memorie van antwoord aan de Eerste Kamer
dat ook na de vergunningverlening bij gerezen twijfel of er aan de verplichtingen
voldaan kan worden, zekerheid gevraagd wordt over de betalingen van aan de
Staat verschuldigde bedragen. Als de minister dit ernstig meent, verkeert
hij in strijd met artikel 5 van de richtlijn, waarin staat dat vergunningsvoorwaarden
vooraf bekend dienen te zijn. Die kunnen dus nooit tijdens een vergunning
gewijzigd worden. Bovendien doet de vraag zich voor welke criteria er gehanteerd
moeten worden bij die bankgaranties. Wat is de hoogte? Wie wel en wie niet?
Wanneer wordt een bankgarantie ingetrokken of opgeheven? Hoe zou men daar
in het buitenland mee omgaan? Is dit punt dus echt nodig of wenselijk? De
VVD denkt van niet.
 
 Nu kom ik te spreken over de hoofdelijkheid. Daar gaan wij schijfjesgewijs
op af. De hoofdelijkheid kan slechts gelden voor het oppervlakterecht, de
vergoeding betonningen, bonussen en cijns. Immers, de minister heeft in de
tweede nota van wijziging de hoofdelijke aansprakelijkheid van het winstaandeel
al ingetrokken. Dat klinkt weliswaar genereus, maar hij moest wel. Artikel
6, lid 2, van de richtlijn verbiedt het namelijk. Dit is dus een duidelijke
zaak. Hoofdelijkheid is niet mogelijk voor bestaande vergunningen of bij overdracht
op basis van de huidige wetgeving, gezien de uitspraak van het College van
beroep voor het bedrijfsleven. Aangezien eveneens volgens het College van
beroep voor het bedrijfsleven de bestaande wetgeving deze basis niet verschaft,
is het introduceren van de hoofdelijkheid dus een nieuwe verscherping van
het bestaande beleid. Heeft de minister in de Tweede Kamer niet gezegd dat
hij dit niet beoogt? Dit zou nu dan ook niet mogelijk zijn.
 
 In het buitenland is het ook anders geregeld. Dit is van belang, omdat
de richtlijn met name beoogt het creëren van een level playing field;
geen discriminatie, het vergroten van de mogelijkheden voor een eerlijke concurrentie.
In de Bondsrepubliek wordt geen hoofdelijkheid gevorderd als vorm van zekerheid
voor betaling. Dat komt daar dus niet voor. In Noorwegen wordt hoofdelijkheid
niet toegepast; daar wordt volstaan met een parent company guarantee. In Denemarken
is alleen hoofdelijkheid aan de orde bij milieuschade of opruimingsverplichtingen
en niet bij financiële afdrachten aan de staat. In het Verenigd Koninkrijk
komt dit helemaal niet voor. Dit internationale beeld spreekt dus duidelijke
taal.
 
 Hoe kunnen wij dit oplossen? Deze vraag is al gesteld. Moet de wet "afgestemd"
worden? Dan komen wij echter in problemen. De minister zegt ook terecht dat
de richtlijn geïmplementeerd moet worden, omdat de Staat anders boetes
toevallen. Dat is niet in het belang van de Staat. Dat is ook niet het oogmerk
van de VVD. Het is ook niet in het belang van de bedrijfstak. Deze stelt het
op prijs dat de regelgeving voltooid is, zodat men zeker weet wat de spelregels
zijn voor hun activiteiten. Een novelle zou in dezen het beste
zijn. Maar daarover zou de minister zich eerst moeten uitspreken. Dan rest
de vraag of de minister kan bevestigen dat de hoofdelijkheid inzake het te
betalen winstaandeel niet wordt toegepast, omdat die strijdig is met artikel
6, lid 2, van de richtlijn. Voorts is er de vraag of de hoofdelijkheid bij
bestaande vergunningen over oppervlakterechten, bonussen en cijns niet toegepast
kan worden ingevolge de uitspraak van het College van beroep voor het bedrijfsleven.
En is de hoofdelijkheid voor nieuwe vergunningen eigenlijk niet onnodig en
onwenselijk, aangezien – wij nemen aan dat de minister het daarmee eens
is – hier een aanscherping van het beleid aan de orde is, waar de minister
juist heeft verklaard dat niet te beogen?
 
 Mijn fractie is voorts ongelukkig met de wijze waarop in dit wettelijke
kader AMvB's worden gebruikt, namelijk ter regeling van wezenlijke financiële
en ook niet-financiële criteria bij de vergunningverlening. Waarom, zo
vraagt mijn fractie de minister, zijn deze criteria niet expliciet gemaakt
en in de wet ondergebracht? Er is immers tijd te over voor geweest. Nu is
de invloed van de Tweede en ook de Eerste Kamer op deze wezenlijke criteria
nihil. Er is niet eens in een voorhangprocedure voorzien. Zie de memorie van
toelichting op de wet.
 
 De toezegging van de minister dat AMvB's worden toegezonden voor het van
kracht worden, is naar onze mening een lege huls. De wet is dan reeds goedgekeurd
en aan de inhoud van de AMvB's kan weinig of niets meer worden veranderd.
Naar de mening van de VVD staat een dergelijke wettelijke structuur haaks
op het streven naar verhoging van wetgevingskwaliteit. Het ware beter als
de minister vanaf medio 1994 de tijd had benut om parallel de AMvB's te ontwerpen,
zodat deze ook inhoudelijk tijdig ter kennis van de Staten-Generaal konden
worden gebracht. Kan de minister toezeggen dat in ieder geval, als de andere
mogelijkheden niet kunnen worden benut, de Kamers royaal, large, in staat
worden gesteld om de AMvB's te beoordelen en dat desgewenst aanpassingen mogelijk
zijn? Kan de minister toezeggen dat bij de harmonisering ook deze AMvB's en
zeker de wezenlijke criteria daaruit in de wet worden opgenomen? Kan de minister
toezeggen dat deze harmonisatie in 1997 zal plaatsvinden, zoals de minister
reeds heeft aangegeven in een nadere memorie van antwoord van de Eerste Kamer?
De VVD-fractie behoudt zich haar oordeel voor, tot zij kennis heeft genomen
van de door de minister gegeven antwoorden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb begrepen dat er een taakverdeling is in beleid, milieu, kruimels
en de rest voor de heer Staal die nu het woord krijgt.
 
 
 
 
 
 De heer Staal (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik behoor niet tot het type fijnmazige kruimelveger
die door de heer Ketting, kijkend naar de volgorde van de sprekerslijst, wordt
gesuggereerd. Ik beperk mij graag tot een bondige samenvatting. Ik laat het
graag aan uw fantasie over of dat een tweede termijn helemaal overbodig maakt.
 
 Van implementatiewetgeving zou je verwachten dat die grosso modo als hamerstuk
de Eerste Kamer kan passeren. Die verwachting werd in dit geval al echter
snel de grond ingeboord, om maar een verwijzing naar het onderwerp te plegen.
Er ligt immers nog een belangrijk probleem. Al tijdens de voorbereidende behandeling
bleek dat er niet alleen interpretatieverschillen liggen, maar dat er bovendien
sprake is van meer dan implementatie alleen, vooral als daar ook nog eens
jurisprudentie over verschijnt. Eigenlijk, voorzitter, is de situatie nog
problematischer, als in feite sprake is van een dringende behoefte aan modernisering
van de basiswetgeving, waar deze richtlijn mee te maken heeft. Wat het laatste
betreft hebben wij in de voorbereiding kennis kunnen nemen van het feit dat
ook de minister de mening is toegedaan dat de eigenlijke prioriteit op het
onderwerp is de algehele herziening van die wetgeving. In het kader van dit
debat is het wellicht goed om van de minister te vernemen hoe uitvoering gegeven
wordt aan dat voornemen, aan die prioriteit. Wij delen zijn opvatting dat
het een ingewikkelde wetgeving betreft. Wij vernemen graag hoe het staat met
de uitvoering van de voornemens, zeker in het licht van de beide aspecten
die reeds in de behandeling hier aan de orde kwamen. Van belang daarbij is
ook de vraag over de milieu-aspecten, die door de heer Zijlstra is opgeworpen
en waarvoor commissiebreed in de voorbereiding aandacht is gevraagd.
 
 De wenselijkheid en noodzaak tot stroomlijning van de regelgeving neemt
niet weg dat wij thans van doen hebben met de tijdsdruk op de implementatie
van deze EG-richtlijn. De naderende datum van 1 juli en de dreigende boeteclausules
geven vanzelfsprekend weinig ruimte om de herziening van de mijnwetgeving
af te wachten. Die kans is voorbij, op dit moment althans. Ook dat gegeven
is politieke realiteit. Des te meer is het van belang dat er ten aanzien van
een tweetal punten meer duidelijkheid komt over de vraag hoe de minister daarmee
denkt om te gaan. Mijn fractie beperkt zich wat de plenaire behandeling betreft
tot die twee punten. Dat betreft allereerst de relaties tussen dit wetsvoorstel
en de inhoud van algemene maatregelen van bestuur, waarin voorschriften en
criteria voor de vergunningverlening moeten worden vastgesteld. Het tweede
onderwerp betreft het punt van de hoofdelijke aansprakelijkheid, dat al eerder
is genoemd.
 
 Wat de AMvB's betreft is in de schriftelijke voorbereiding vanuit de commissie
nadrukkelijk gevraagd naar de voorgenomen inhoud van die AMvB's. De minister
heeft ook in de eerdere voorbereiding aangegeven, bereid te zijn om zowel
aan de Tweede Kamer als de Eerste Kamer die voornemens kenbaar te maken. Maar
in de lijn van wat wij zouden mogen verwachten ten aanzien van die prioriteit
voor nieuwe wetgeving, lijkt het in de rede te liggen dat dit punt uitdrukkelijk
wordt meegenomen. Wellicht dat de minister hierover concreet kan zijn in het
licht van de reeds gevraagde toezegging.
 
 Wat de hoofdelijke aansprakelijkheid betreft doet zich de bijzondere situatie
voor dat na behandeling in de Tweede Kamer het College van beroep voor het
bedrijfsleven een uitspraak deed waarbij het ministerie in het ongelijk werd
gesteld. Daarmee zijn wij in feite terug bij de kritiek uit de Tweede Kamer,
die toen echter nog weerlegd werd. De minister concludeerde immers toen, dat
het wetsvoorstel niet meer regelde dan hetgeen reeds gold. In zijn brief van
12 februari jongstleden geeft de minister aan dat na de uitspraak van het
college van beroep dit uitgangspunt onjuist bleek. Dat zo zijnde zou dan ook
bij deze plenaire behandeling zekerheid moeten worden verkregen
over de vraag of het mogelijk is daar ook de bijpassende gevolgen bij af te
spreken.
 
 In dat perspectief ziet mijn fractie dan ook de reeds door de Kamer gevraagde
toezeggingen. Die ruimte is er kennelijk ook, omdat de minister zelf reeds
aangeeft dat de hoofdelijke aansprakelijkheid niet meer is dan een stok achter
de deur, die de Staat de mogelijkheid geeft om te voorkomen dat zij financieel
nadeel leidt indien een medevergunninghouder de afdrachten niet voldoet. Hoewel
ik over mijn eigen opvoeding niet kan beweren dat de stok altijd achter de
deur is gebleven, moet ik toch in een inmiddels volwassen situatie uitgaan
van het uitgangspunt dat dit nu juist de kern, de bedoeling, van die uitdrukking
is, dat de stok wel degelijk achter de deur blijft. Dat is in feite wat deze
Kamer vraagt. Hoewel ik begrijp dat in het algemeen de preventieve werking,
waar de minister ook naar verwijst, wegvalt als je bij voorbaat zegt dat de
straf niet wordt toegepast, menen wij dat in dit geval die toezegging toch
de beste uitweg is in dit debat.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 14.50 uur tot 15.15 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik dank de afgevaardigden voor hun kritische inbreng in eerste
termijn. Ik moet ook zeggen dat ik blij ben, dat wij nu aan de plenaire behandeling
van dit wetsvoorstel toekomen. Ik realiseer mij heel goed dat dit niet het
laatste wetsvoorstel over mijnwetgeving is dat ik hoop te verdedigen. Ik heb
zeer goed begrepen dat dit ook de wens is van deze Kamer, in die mate zelfs
dat wij van een paars kabinet naar een nationaal kabinet kunnen gaan om daar
zekerheid over te creëren.
 
 Voorzitter! Ik ben zeer wel bereid, ook op basis van deze ervaring, om
de hele mijnwetgeving te herzien en er het stof dat er van eeuwen op is neergeslagen,
af te blazen. In die zin is het bureau van het energiebeleid op dit gebied
wel erg vol en onoverzichtelijk geworden en zijn ook de stapels erg hoog.
Als je bureau zo vol en onoverzichtelijk is geworden en er zoveel stof op
ligt, dan moet je de zaak maar eens goed schoonmaken, want dan werk je efficiënter.
Ik ben er diep van overtuigd dat dit nodig is, ook op basis van deze ervaring.
De planning van de herziening is om in 1997 een wetsvoorstel in te dienen,
maar ik kom daar straks nog op terug. Ik zeg u er wel bij: de trein kan pas
goed op gang komen, als de implementatie van de koolwaterstofrichtlijn is
voltooid. Wij moeten nu met het voorliggende wetsvoorstel aan onze Europees
rechtelijke verplichtingen voldoen, anders dreigt er alom onraad, zo zou ik
haast zeggen.
 
 Nu zijn er door de geachte afgevaardigden een aantal hoofdthema's aan
de orde gesteld. Deze hebben eigenlijk te maken met respectievelijk het thema
van de hoofdelijke aansprakelijkheid, met de AMvB's en met een aantal milieu-aspecten.
Ik wilde graag ook in die volgorde de vragen beantwoorden.
 
 Eerst merk ik in algemene zin over de hoofdelijke aansprakelijkheid het
volgende op. Ik heb onlangs nog twee brieven gestuurd over de regeling van
de hoofdelijke aansprakelijkheid in dit wetsvoorstel. Laat ik daar eerst wat
algemene dingen over zeggen; daarna kom ik op het thema van de gevolgen voor
de oude vergunningen.
 
 Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat elke vergunninghouder kan worden
aangesproken op voldoening van de totale bonus, de cijns en het oppervlakterecht.
Ik zeg meteen even in de richting van de heer Ketting dat ik het met hem eens
ben: toen ik voor de eerste keer over deze opsomming van verschijnselen las,
zag ik ook hier de geschiedenis van deze hele wet terug. Daar moeten wij allemaal
maar eens kritisch naar kijken, want alleen dit rijtje zegt op zichzelf al
iets over hetgeen waar wij mee bezig zijn in deze sector. Maar goed, dat is
wat men wettelijk verplicht is te betalen. Al deze afdrachten worden –
laat ik dat er voor de goede orde bij zeggen – meestal netjes betaald.
Wij hebben het over uitzonderingsgevallen en ik hoop en verwacht dat het allemaal
theorie is waar wij het hier over hebben.
 
 Voorzitter! Waarom wil ik een deelnemer in een consortium kunnen aanspreken,
als een andere deelnemer de bonus, de cijns of het oppervlakterecht niet betaalt?
Dat is rechtstreeks vanuit de belangen van de Staat. Als ik de vraag mag omdraaien:
wat, als de hoofdelijke aansprakelijkheid er niet is en de deelnemer weigert
te betalen? De enige sanctie die dan nog bestaat, is intrekking van de vergunning
en dat is voor niemand goed: niet voor de deelnemers, die dan ook allemaal
de winning zouden moeten staken, en ook niet voor de overheid, omdat die gebaat
is bij het feit dat er gewonnen wordt, letterlijk en figuurlijk, zo zou ik
haast zeggen. Om het ultimum remedium van de intrekking te voorkomen, moeten
er garanties zijn dat afdrachten werkelijk betaald worden. Hoofdelijke aansprakelijkheid
dient daartoe en het risico van de niet-betalende deelnemer ligt dan ook waar
het hoort, namelijk bij degenen die met hem in zee gaan – dat heeft
op zichzelf een selecterende werking in hoe samenwerkingscontracten tot stand
komen – en niet bij de overheid, want het zou toch, met alle respect,
een rare positie zijn, als de overheid voor de wanbetalers moet opdraaien.
 
 
 
 
 Voorzitter: Postma
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Voor het winstaandeel geldt de hoofdelijke aansprakelijkheid
niet. In nieuwe vergunningen bestaat wel een voorschrift over de zekerheidstelling.
Dat kan ik alleen gebruiken – ik zeg dit nadrukkelijk – als de
nood aan de man komt. Dat is in gevallen dat er concrete aanwijzingen zijn
bij de minister van Economische Zaken, dat er situaties gaan ontstaan waarbij
afdracht van het winstaandeel in gevaar komt. Alleen in die gevallen zal de
minister daar gebruik van hoeven te maken.
 
 Dit lijkt op zichzelf een verdedigbaar systeem. Ik wil wel bij de herziening
van de mijnwetgeving – ik zeg dit in de richting van de heer Ketting –
nog eens goed en integraal kijken hoe de Staat de inkomsten veilig kan stellen,
want misschien kunnen wij toch ook nog wat leren van ons omringende landen.
 
 Ik kom nu te spreken over de oude vergunningen en daarin past de vraag
van mevrouw Van Leeuwen hoe het toch allemaal zo heeft kunnen komen, dat de
minister de uitvoering van de richtlijn vorm heeft gegeven zoals hij dat heeft
gedaan. Het is mij niet ontgaan, voorzitter, dat er bezwaren bestaan tegen
de toepassing van hoofdelijke aansprakelijkheid op oude vergunningen. De achtergronden
zijn al uitvoerig belicht en daarbij past een antwoord op
de opmerking van mevrouw Van Leeuwen, die zei: je had toch op basis van een
brief van de landsadvocaat uit 1989 al kunnen weten dat die hoofdelijke aansprakelijkheid
niet gold.
 
 Het is toch iets anders, voorzitter. Al bij de totstandkoming van de Mijnwet
continentaal plat, in 1965, zo blijkt uit kamerstukken, werd uitgegaan van
hoofdelijke aansprakelijkheid. In 1989 uitte de landsadvocaat een aantal twijfels
over de zekerheid, dat dit uit de wet voortvloeide. Het was geen stellige
positiebepaling, maar het betrof hetgeen advocaten zo mooi kunnen doen: die
roepen vaak veel twijfels op. In dit geval riepen zij twijfels op over deze
zekerheid.
 
 Daarom ook, voorzitter, is er ná 1989, voor alle zekerheid, voor
de vergunningen die werden verleend, ook een borgstellingsovereenkomst gevraagd,
juist om die onzekerheid uit te zuiveren. Dat was de situatie waar ik mee
te maken had en achteraf moet ik vaststellen, na de uitspraak van het College
van beroep voor het bedrijfsleven, dat in die zin een verkeerde inschatting
is gemaakt door mij. Ik kan niet anders dan dit erkennen, namelijk dat er
in de positie van oude vergunninghouders een verandering is opgetreden als
gevolg van de manier waarop de richtlijn is vormgegeven. Daar kan ik niet
anders van zeggen dan dat dit voortvloeit uit datgene wat het college heeft
gezegd en daar past een minister niets anders dan een mea culpa uit te spreken.
Ik dacht te regelen wat al gold en dat blijkt onjuist te zijn, en nu staan
wij dus waar wij staan. Dat is in feite de situatie. Het is nadrukkelijk niet –
ik zeg dit ook aan het adres van mevrouw Van Leeuwen – de bedoeling
geweest, willens en wetens, om toch nog even iets via de band van deze richtlijn
te regelen. Dat zou niet passen.
 
 Het is een interpretatiekwestie geweest. Daarbij zijn wij in het ongelijk
gesteld en de vraag is nu: hoe gaan wij hier mee om? Een novelle, voorzitter,
zou de zaak aanmerkelijk vertragen en zou zowel verdere risico's ten opzichte
van de Commissie met zich brengen, alsook en met name naar de sector toe consequenties
hebben, in die zin dat wij in de tussentijd verder geen vergunningen kunnen
uitgeven. Dan zou de schade toch wel aanmerkelijk worden.
 
 Ik wil hier daarom nadrukkelijk de andere route kiezen en daar is ook
door een aantal afgevaardigden over gesproken. Als ik het mij goed herinner,
heeft, in de werkverdeling, alleen de heer Zijlstra er niet over gesproken,
maar ik denk dat het ook namens hem is gevraagd: er is om gevraagd door zowel
de heer Ketting en de heer Staal, als mevrouw Van Leeuwen. Ik wil tegen hen
allen zeggen: ik ben bereid geen beroep te doen op deze wetsbepaling, daar
waar het gaat om de oude vergunningen. Dat is, denk ik, wat ik de Kamer moet
toezeggen. Dat zullen wij dus niet doen. Het geldt, om precies te zijn, voor
de oude vergunningen.
 
 Hoofdelijke aansprakelijkheid kan wel worden ingeroepen, als die uit de
vergunningvoorschriften voortvloeit – dus bij de vergunningen vanaf
1989, want daarbij is het opgenomen in de vergunningvereisten. Het is dus
bekend. Daarover heeft op een gegeven moment ook een procedure tot aan de
Raad van State gelopen en daarin heeft de Raad van State de positie van de
Nederlandse Staat gebillijkt. Ik vind dat de consequentie nu ook niet moet
zijn, dat als gevolg van deze richtlijn precies het tegenovergestelde optreedt
van wat wij nu dreigen te doen, namelijk een verslechtering van de positie
van oude vergunninghouders, en dat wij vergunninghouders vanaf 1989 zelfs
iets extra's zouden gunnen. Dat kan ook niet de bedoeling zijn van deze wetgeving.
Ik zeg hier toe, dat wij geen beroep zullen doen op deze wetsbepaling als
het gaat om oude vergunningen. Hiernaar was door de Kamer gevraagd.
 
 Tegelijkertijd zeg ik mevrouw Van Leeuwen graag toe, dat ik de Tweede
Kamer een brief zal sturen om haar hierover te informeren. Ook zeg ik toe,
dat wij snel zullen gaan werken aan een nieuwe mijnwetgeving. Zowel mevrouw
Van Leeuwen als de heer Ketting zeg ik toe, het onderhavige principe nog eens
goed te zullen bekijken. Deze kwestie heeft namelijk zeer veel papier en discussie
gekost. Waarschijnlijk zijn wij op een complexe manier bezig om voor de Staat
de inkomsten veilig te stellen. Ik zeg de heer Ketting toe, dat ik mij goed
op de hoogte zal stellen van de manier waarop in een aantal andere landen
te werk wordt gegaan. Men hoeft in andere landen natuurlijk niet noodzakelijkerwijs
beter te opereren. Ik wil echter met een open mind handelen en ik hoop dat
ik door deze toezegging de zorg die de Kamer had, namelijk dat we met terugwerkende
kracht iets regelden wat ook volgens het college van beroep in redelijkheid
niet geregeld mag worden, heb geëlimineerd.
 
 Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over het thema van de AMvB's.
In beide Kamers bestaat hiervoor grote belangstelling. Ik meen de zakelijke
inhoud van de AMvB's te hebben weergegeven in de nadere memorie van antwoord
aan de Eerste Kamer. Ik heb toegezegd, dat na vaststelling van de AMvB's en
voor inwerkingtreding ervan beide Kamers er een maand aandacht aan kunnen
besteden. Daarbij heb ik erop gewezen, dat deze gang van zaken weinig verschilt
met de gebruikelijke procedure. Wie schetst echter mijn verbazing als ik hoor
dat de geachte afgevaardigde deze handelwijze als een zoethoudertje ziet.
Het is absoluut niet mijn bedoeling met een zoethoudertje te werken. Als ik
zeg dat er weinig verschil is tussen de gebruikelijke en de toegezegde procedure,
moet er ook materieel sprake zijn van dezelfde consequenties. De Eerste en
de Tweede Kamer krijgen in beide gevallen de gelegenheid zich te buigen over
de AMvB's voordat zij in werking treden. Heeft een van de Kamers gegronde
bezwaren, dan zullen wij moeten proberen in goed overleg tot een oplossing
te komen, desnoods door wijziging van de AMvB.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! In artikel 8d staat iets waarop vervolgens een uitzondering
wordt gemaakt, maar de bepaling houdt in, dat beide Kamers kunnen verlangen
dat de AMvB een wettelijke vorm krijgt. Blijft die mogelijkheid aanwezig,
of niet?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik kom over de rolverdeling tussen de wetsteksten en de AMvB's
nu te spreken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Met deze toezeggingen begin ik mij in gemoede
af te vragen waarom de voorhangprocedure niet is gevolgd, gelet ook op de
interruptie van de heer Zijlstra. Met die procedure zou de minister zelfs
nog tijd gewonnen hebben. Met de voorgestelde handelwijze
kunnen wij na vaststelling van de AMvB nog een maand inspreken. Stel nu dat
wij wezenlijke wijzigingen willen aanbrengen. In dat geval wil de minister
aan onze wensen tegemoetkomen. Dat betekent dan: terug naar Af. In het licht
van de woorden van de heer Zijlstra, zeg ik: had dan voor het geheel maar
de normale procedure gevolgd.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik heb geprobeerd het risico van wijzigingen te minimaliseren
door de Kamer via de memorie van antwoord te informeren over de zakelijke
aspecten van deze AMvB. Zoals u weet, past het staatsrechtelijk niet dat ik
de Kamer van tevoren informeer over de letterlijke tekst van een AMvB. Dat
zou op zijn minst onbeleefd zijn tegenover de Koningin. Ik heb dus de goede
verwachting dat wijzigingen niet nodig zullen zijn. Wel doe ik nu een toezegging,
maar het lijkt erop alsof mevrouw Van Leeuwen nooit tevreden is. Nu geef ik
haar volledig haar zin en ik krijg toch het verwijt dat ik beter anders had
kunnen opereren. Ik probeer een situatie te creëren die materieel de
situatie benadert die in andere gevallen zou zijn opgetreden. Dat vroeg zij.
 
 Voorzitter! Door een aantal afgevaardigden is gevraagd: moet er niet meer
in de wet en minder in de AMvB worden bepaald? De hoofdlijnen van het vergunningstelsel
staan in de wet. Dat hoort ook zo. Voor financiële voorschriften en staatsdeelneming
geldt, dat de basis in de wet moet worden geregeld en de uitwerking in de
AMvB, die aan beide Kamers wordt voorgelegd. Die systematiek voldoet, zodat
ook parlementaire betrokkenheid is gegarandeerd. Bij de implementatie van
de richtlijn past niet een fundamentele wijziging van de wetssystematiek.
Tegen de heer Staal, mevrouw Van Leeuwen en de heer Ketting zeg ik, dat ik
wel bereid ben om bij de herziening van de mijnwetgeving nog eens goed aandacht
te besteden aan de systematiek die nu wordt gehanteerd. Daarbij geldt een
aantal overwegingen. Staat er eigenlijk wel genoeg in de wet? Op welke manier
kun je het parlement goed bij de inhoud betrekken? Is de systematiek praktisch
genoeg? Ook tegen degenen die pleiten om meer in de wet te regelen, zeg ik:
het stelsel mag niet te star zijn, want het kan op een gegeven moment nodig
zijn in te spelen op wijzigingen in het mijnbouwklimaat. Daarom moet er sprake
zijn van enige flexibiliteit en het past niet alles primair in de wet te regelen.
De gedachten die in deze Kamer zijn geuit en de vragen die zijn gesteld, wil
ik graag in aanmerking nemen. Ik zal nagaan hoe de geuite ideeën in het
voorstel kunnen worden verwerkt.
 
 
 
 
 
 De heer Ketting (VVD):
 
 Voorzitter! Het gaat niet om starheid. Ik wijs de minister erop, dat ook
een AMvB niet op een achternamiddag wezenlijk kan worden aangepast. Het gaat
er met name om, dat aspirant vergunninghouders tijdig weten waar zij aan toe
zijn en dat het gestelde voor hen voldoende transparant is. Dat is een van
de meer essentiële voorwaarden of criteria van de richtlijn die geïmplementeerd
moet worden: voordat men verplichtingen met betrekking tot een vergunning
aangaat, moet men weten wat de vergunningseisen waaraan men moet voldoen betreffen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat punt is duidelijk, voorzitter. Ik zal nog een keer herhalen wat ik
zojuist ook aan het adres van de heer Ketting zei. Dit soort heldere principes
wil ik graag betrekken bij het maken van een afweging inzake de verdeling
tussen wetsteksten en AMvB's.
 
 Voorzitter! Door de heer Zijlstra is een aantal vragen over de milieudimensie
van deze richtlijn gesteld. Laat ik hierover eerst een aantal algemene opmerkingen
maken. Het wetsvoorstel brengt nauwelijks verandering in de manier waarop
met milieubelangen wordt omgegaan. Er worden diverse instrumenten ingezet
ter bescherming van het milieu, zowel op het land als op het continentaal
plat. Dit gebeurt aan de hand van de mogelijkheid om algemeen geldende milieuregels
te stellen in mijnreglementen en via milieuvoorschriften bij het afgeven van
vergunningen. Voor land is een bijzonder vergunningsvoorschrift van toepassing.
Als sprake is van een locatie in gevoelige gebieden, is een milieu-effectrapport
en de goedkeuring van de minister van Economische Zaken vereist. Een vergunning
op basis van de Wet milieubeheer is nodig voor bovengrondse inrichtingen.
Voor het PKB-gebied Waddenzee worden geen boorvergunningen verleend. Ten slotte:
naast de wetgeving waarover ik heb gesproken, geldt een convenant. Dat convenant
is afgesloten door Economische Zaken, VROM, Verkeer en Waterstaat en de oliemaatschappijen,
verenigd in NOGEPA. Dat convenant bestrijkt alle milieu-aspecten met betrekking
tot het opsporen en winnen op het continentaal plat en binnen het territoir.
Mij lijkt dat hiermee voldoende mogelijkheden en waarborgen aanwezig zijn
om het milieubelang goed te behartigen. De heer Zijlstra stelde, dat een verdere
sluiting mogelijk was geweest. Daartoe bestaat volgens mij echter niet de
noodzaak, gelet op het geheel van instrumenten waarover wij beschikken.
 
 De heer Zijlstra stelde de vraag: kan het afgeven van vergunningen worden
geweigerd vanwege milieu-aspecten? Het antwoord is, dat dit alleen in bepaalde
gevallen mogelijk is. Er zou sprake kunnen zijn van een aanvraag voor een
boorvergunning in het gebied van de PKB-Waddenzee. In het wetsvoorstel staat:
voor dit PKB-gebied worden geen nieuwe boorvergunningen verleend. Er kunnen
ook bijzondere gevallen zijn. De aanvrager kan bijvoorbeeld niet voldoen aan
milieuvoorschriften. Weigering van het afgeven van een vergunning is ook niet
nodig, want de milieubescherming is op een andere wijze geregeld, namelijk
aan de hand van algemene regels en vergunningsvoorschriften. Voor activiteiten
binnen het territoir, gepland in voor het milieu gevoelige gebieden, is een
apart besluit nodig. Dat besluit betreft de locatie waar geboord en gewonnen
gaat worden. Een locatiebesluit maakt een afweging mogelijk ter zake van de
vraag wat op basis van de verplichte MER de beste locatie is. Als het gaat
om het continentaal plat, wordt gelet op de wijze waarop de activiteiten van
het opsporen en winnen worden uitgevoerd. Voor lozingen en emissies geldt
een strikt regime, waarbij volgens het milieuconvenant de afspraak geldt van
een verdere reductie van de emissies.
 
 De heer Zijlstra vroeg meer specifiek of er geen gebieden van boring en
winning moeten worden uitgesloten met het oog op bescherming van het milieu.
Ik beantwoordde die vraag net al in algemene zin. Waar nodig is een gebied gesloten voor boringen. Dat betreft de Waddenzee. Uit een
oogpunt van algemeen milieubeleid en ruimtelijke-ordeningsbeleid zie ik geen
noodzaak om andere gebieden op voorhand uit te sluiten. Door te schuiven met
een geplande locatie of via nadere voorschriften kunnen wij de milieubelangen
ter plekke steeds op een goede manier dienen. Sluiting zou een zeer vergaande
maatregel zijn. Ik heb geen aanwijzing dat zo'n uitsluiting nodig zou zijn.
 
 De heer Zijlstra zegt dat de richtlijn zou toestaan dat milieu als criterium
wordt gehanteerd. Artikel 5 van de richtlijn is echter wel limitatief bedoeld.
Het is een wat eigenaardige discussie, maar dat heeft te maken met de Nederlandse
vertaling van de richtlijn. Het eigenaardige is dat in de Nederlandse tekst
staat dat in elk geval de volgende criteria moeten worden toegepast, terwijl
in alle andere talen staat dat in alle gevallen de volgende criteria gelden.
Er is in de vertaling – zo banaal is het eigenlijk – een fout
gemaakt, waardoor wel degelijk sprake is van een limitatieve opsomming. Hieruit
kan worden afgeleid dat er geen andere criteria mogelijk zijn.
 
 De heer Zijlstra vroeg verder of de concessie Terschelling zou kunnen
worden aangehouden en geweigerd in de context van deze nieuwe wet. Ik moet
zeggen dat de richtlijn dat niet mogelijk maakt, althans alleen maar mogelijk
maakt in bepaalde gevallen, namelijk als er sprake is van een situatie in
het PKB-gebied Waddenzee of als de vergunninghouder niet aan alle milieuvoorschriften
kan voldoen. Ik ben het in die zin niet eens met de heer Zijlstra dat wij
een interpretatie hebben gegeven aan de richtlijn die dit niet mogelijk maakt.
Het is de richtlijn die ons dit oplegt. Daar ontkom ik niet aan. Overigens
heb ik de indruk dat wij via de milieuvoorschriften de zaak wel degelijk in
de hand kunnen houden.
 
 De heer Zijlstra vroeg nog wat wij kunnen doen, als er sprake is van bodemdaling.
De minister kan in de vergunning voorschriften opnemen waardoor de effecten
kunnen worden beperkt. Indien bodemdaling zou leiden tot gevaren voor de veiligheid,
kan de winning wel degelijk worden stopgezet.
 
 Voorzitter! De heer Ketting en mevrouw Van Leeuwen hebben een aantal vragen
gesteld over meer specifieke onderwerpen, waarop ik graag wil ingaan. Hoe
zit het met de tweederde-meerderheidsbeslissingen bij staatsdeelneming in
bepaalde gevallen? Mag ik in de eerste plaats zeggen dat hier geen sprake
is van een nieuwe situatie? Hiervan is ook sprake in de huidige wetgeving.
Het hangt samen met het aandeel van de Staat bij een vergunning. Al in 1967
is een gekwalificeerde meerderheid opgenomen in de AMvB, Koninklijk besluit
1967. In dat Koninklijk besluit staat een staatsaandeel van 40% net als in
het Koninklijk besluit van 1995. Ook in 1995 is een gekwalificeerde meerderheid
opgenomen. Dat was in het Koninklijk besluit van 1976 niet nodig, omdat daar
sprake was van een staatsdeelneming van 50%. Dan heb je vanzelf 50%. Daarmee
kon de staatsdeelneming EBN niet worden overruled. Teneinde staatsbelangen
veilig te stellen is een tweederde meerderheid opgenomen, die alleen geldt
voor een aantal strategische besluiten, zoals het investeringsplan en langlopende
leningen. Ik ben het niet eens met de heer Ketting dat dit in strijd is met
de richtlijn. Het is iets – dat zal hij waarschijnlijk wel herkennen –
wat in het Nederlandse vennootschapsrecht vaker voorkomt en zelfs gebruikelijk
is als het gaat om de bescherming van belangen van minderheidsaandeelhouders.
Wij hebben iets wat er al was ongemoeid gelaten. Het is nodig om te voorkomen
dat de belangen van de Staat en van andere minderheidsaandeelhouders in belangrijke
gevallen zonder meer worden gepasseerd.
 
 De heer Ketting vroeg of er gevallen waren waarin vergunninghouders hun
betalingsverplichtingen in het verleden niet waren nagekomen behalve dat ene
gevalletje, zoals hij dat zo mooi uitdrukte. Dat ene gevalletje ging overigens
wel over een fors bedrag van ruim 2 mln. of zoiets; ik vind dat ook de Staat
op de kleintjes moet letten. Neen, na dat gevalletje is er niks meer gebeurd,
maar dat zou ook kunnen samenhangen met het gegeven dat er vanaf 1989 in de
verleende vergunningen sprake is geweest van hoofdelijke aansprakelijkheid.
Ik hoop dat er sprake is geweest van een preventieve werking.
 
 De heer Ketting had de indruk dat de Staat, slechts 40% zeggenschap hebbende,
toch zou proberen 70% van de winst naar zich toe te harken. Ik denk dat er
een misverstand is. De EBN heeft een deelname van 40%. Van de vergunninghouder
krijgt de Staat vervolgens, zoals altijd het geval is, gemiddeld 70% van de
gemaakte winst. Dat is normale wetgeving. Die 70% betreft de afdracht en niet
de zeggenschap. De zeggenschap en de aandelen in de winsten staan wat dat
betreft los van elkaar. In die zin is er naar onze opvatting geen sprake van
een strijdigheid met de richtlijn.
 
 De heer Ketting heeft gevraagd wanneer de zekerheidstelling zal worden
toegepast. In de nieuwe AMvB's worden zekerheidstellingen geregeld voor de
afdracht van het winstaandeel, indien na vergunningverlening twijfel ontstaat
dat de vergunninghouder aan financiële verplichtingen zal kunnen voldoen.
Dat zal vermoedelijk zelden worden gebruikt. Als op een gegeven moment bij
die vergunninghouder sprake is van een verbetering in zijn positie, kan de
garantie uiteraard weer worden ingetrokken, want dan verdwijnt ook de noodzaak
daartoe.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Opnieuw is gebleken dat de zaak waarover wij vanmiddag
spreken, heel moeilijk toegankelijk is. Het is eigenlijk meer voer voor juristen,
dan dat economen vanuit de economische ontwikkeling zich erover zouden moeten
buigen. Nu ben ik geen van tweeën, dus dat maakt het misschien nog extra
moeilijk. Graag begin ik met een woord van hartelijke dank aan het adres van
de minister voor de open wijze waarop hij op onze vragen is ingegaan.
 
 Uiteraard heeft de CDA-fractie, gelet op de rol die zij hier onder het
huidige kabinet hoort te vervullen, gewezen op de koninklijke weg van de novelle.
Met de minister hebben wij echter heel snel geconstateerd dat daartoe ten
eerste geen bereidheid bij de minister bestaat en dat er ten tweede de noodzaak
is om zo spoedig mogelijk tot implementatie te komen met het oog op de problematiek,
de ingebrekestelling en alles wat er aan de hand is, ook voor de bedrijfstak.
De zeer duidelijke toezegging over de hoofdelijke aansprakelijkheid was bijzonder
noodzakelijk. Ik wil met de minister geen discussie aangaan over de N7-zaak. De minister geeft een interpretatie van de opmerkingen
van de landsadvocaat. Laten wij dit maar even laten rusten. Mij is bekend
dat de bedrijfssector hierop zeker zal teruggrijpen als men over de toekomst
gaat praten. Ik geef de minister het voordeel van de twijfel; ik ben onvoldoende
knap om daarover zo maar even "voor het vaderland weg" een beschouwing te
houden.
 
 Wat voor mij belangrijker is, is het volgende. Wij hebben oude vergunningen
vanaf 1989. Gelet op datgene wat er toen in de stukken is gekomen, heeft de
minister in de vergunningen voorwaarden gesteld. Hij zegt nu dat het voor
die vergunningen niet geldt. Die moeten kunnen doorgaan. Ik ga daarmee akkoord,
maar wil wel de toezegging hebben dat de minister van alle vergunningen waarin
deze bepalingen over hoofdelijke aansprakelijkheid niet staan, zegt dat deze
met terugwerkende kracht niet van toepassing worden verklaard tot aan het
moment dat nieuwe wetgeving van kracht wordt.
 
 Het is mij opgevallen dat de minister niets heeft gezegd over nieuwe vergunningen.
Ook in de Tweede Kamer heeft hierover discussie plaatsgevonden. Op geen enkele
wijze mag er een aanscherping van het beleid komen. In feite moet de minister
ook hierover nog een uitspraak doen.
 
 Ik kom op de algemene maatregelen van bestuur. Ik hoop niet dat de minister
mij verkeerd heeft geduid. Ik was zeer zeker tevreden met zijn toezegging.
Een goed kamerlid behoort zich dan echter in verwondering af te vragen waarom
de minister deze moeilijke weg gekozen heeft. Hij heeft nu een royale toezegging
gedaan. In de memorie van antwoord staat een uitzetting over de algemene maatregelen
van bestuur. Er is een algemeen kader voor aangegeven. De minister weet net
zo goed als ik dat het aankomt op de formele uitwerking. De CDA-fractie zal
in deze zaak niet extra moeilijk gaan doen, maar behoudt zich het recht voor
om niet op voorhand akkoord te gaan, omdat er een kader voor de algemene maatregelen
van bestuur is geschapen.
 
 Ik vind dat de richtlijn beter vandaag dan morgen kan worden geïmplementeerd
in nieuwe wetgeving en ik wil in dit verband iets zeggen over het jaar 1997.
Een jaar is in het licht van mijn dromen natuurlijk erg lang. De minister
heeft al een paar keer gezegd dat de wet in 1997 aan de orde zal komen. Ik
vraag hem of dat betekent dat het wetsvoorstel op 5 januari wordt gepresenteerd
of op 31 december. In het licht van datgene wat de CDA-fractie heeft betoogd,
doe ik een klemmend beroep op de minister, uiterste spoed te betrachten. Hoe
hij het ook wendt of keert, het is niet fraai wat wij hier doen. De juristen
in mijn fractie hadden er nogal wat moeite mee. Ik heb er een humoristische
uitleg aan gegeven, maar het is geen goede zaak dat je akkoord gaat met een
toezegging van de minister die opvolgers niet kan binden. Gelet op de wijze
waarop wij hebben willen meewerken aan een snelle implementatie, reken ik
erop dat de minister alles op alles zet om het nieuwe wetsvoorstel zo spoedig
mogelijk in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ook ik dank de minister voor zijn antwoorden.
Wij zien met meer dan gewone belangstelling een voorstel van een herziene
Mijnwet tegemoet. Wij hopen dat de deadline van volgend jaar gehaald wordt,
als het kan niet al te laat in het jaar. Inderdaad geeft dat de mogelijkheid
om er twee eeuwen stof af te blazen. Al in 1811 werd de franstalige Mijnwet
gepubliceerd in het "bulletin des lois".
 
 De minister heeft een toezegging gedaan over de terugwerkende kracht.
Het probleem dat blijft bestaan is de situatie sinds 1989. Het lijkt hier
niet te gaan om een publiekrechtelijke relatie, maar om bepalingen in de contracten
dan wel in de vergunningverlening. Wat ons betreft is er in dat geval voldaan
aan de toezeggingen. Ik ben zeer benieuwd wat de heer Ketting hierover verder
zal zeggen.
 
 Wat het milieu betreft heeft de minister gezegd dat er nauwelijks een
verandering optreedt ten opzichte van de huidige wetgeving. Zijn antwoord
kende nogal wat omtrekkende bewegingen. Ik stel daarom een aantal zaken nog
eens toegespitst aan de orde.
 
 In eerste termijn heb ik gezegd dat wij het nodig vinden dat er een wetsbepaling
komt op grond waarvan een vergunning kan worden geweigerd als door het stellen
van voorwaarden natuur en milieu niet voldoende kunnen worden beschermd. Ik
zou het zeer op prijs stellen, op die vraag een rechtstreeks antwoord te krijgen.
Wij verlangen het definitieve antwoord niet bij dit wetsvoorstel, want dan
zouden wij nu tegen moeten stemmen. Maar wij vinden wel dat aan dit aspect
veel aandacht moet worden besteed in de Mijnwet die volgend jaar op de rol
komt.
 
 Ik heb gevraagd of het niet goed zou zijn om als laatste middel, evenmin
in dit wetsvoorstel maar in de Mijnwet, een bepaling op te nemen die expliciet
sluiting mogelijk maakt wanneer de noodzaak daartoe zich aandient. Ook daarop
dus graag een antwoord, nu of bij de behandeling van de Mijnwet. Daarbij vraag
ik nu op zijn minst de toezegging dat de minister hier heel serieus naar zal
kijken.
 
 Mijn derde vraag was, of voor bewindslieden van EZ ten opzichte van de
huidige praktijk de mogelijkheden om een concessie te weigeren niet worden
ingeperkt, dus of men daarvoor tot nu toe niet meer ruimte had dan op grond
van de nieuwe wet. Nogmaals, weigering van een concessie kan alleen gerechtvaardigd
worden door wijziging in technische of financiële mogelijkheden, of in
de manier, waarop de aanvrager voornemens is, de ontginning te verrichten.
Tot nu toe kan in het raam van die naar onze indruk ruimere bevoegdheid de
bewindsman van EZ in de fase tussen de vergunningverlening en de concessieverlening
een geheel eigen procedure volgen. Die geheel eigen procedure, met ruime bevoegdheden,
is heel duidelijk naar voren gekomen in het namens de minister naar voren
gebrachte standpunt in augustus 1993, tijdens de procedure voor de Raad van
State inzake de boorvergunning voor Texel. De minister zal mogelijk antwoorden
dat die procedures altijd nog mogelijk blijven, maar ik kan niet anders dan
concluderen dat die procedures alleen maar betrekking kunnen hebben op die
technische of financiële mogelijkheden, of op de manier, waarop de aanvrager
voornemens is de ontginning te verrichten, en dus niet op overwegingen van
natuur en milieu. Het laatste kan alleen maar indirect, wat niet voldoende
is, zeker niet bij een enge uitleg van de technische en financiële mogelijkheden
of de manier, waarop de ontginning verricht wordt. Als ik
gelijk heb in die analyse, betekent dit inderdaad dat de mogelijkheden om
in dat traject van vergunning naar concessie "nee" te zeggen met dit wetsvoorstel
worden ingeperkt, en wij betreuren dat. Ook daar biedt, naar wij hopen, de
Mijnwet mogelijkheden om een en ander recht te trekken.
 
 Over de limitatieve behandeling blijf ik met de minister van mening verschillen.
De minister heeft in de nadere memorie van antwoord het standpunt ingenomen
dat in het wetsvoorstel limitatief moet worden aangegeven, welke criteria
worden gehanteerd bij de verlening van vergunningen. Daarbij verwijst hij –
hij deed dat in zijn antwoord net weer – naar artikel 5, lid 1, van
de richtlijn, waar inderdaad vermeld wordt dat de criteria voor vergunningverlening
worden opgesteld en in het publikatieblad van de EG bekend worden gemaakt.
Ik kan het ermee eens zijn – tot dat punt ga ik met de minister mee –
dat in de mijnwetgeving de criteria, op basis waarvan al dan niet een vergunning
of concessie wordt verleend, limitatief worden opgenomen. Maar de richtlijn
schrijft niet voor dat er niet meer criteria mogen worden genoemd, en daar
scheiden zich onze wegen. In artikel 5, lid 1, staat in de Nederlandse tekst
dat de vergunningen worden verleend op basis van criteria, die in elk geval
betrekking hebben op diverse genoemde punten. Dit kan niet anders gelezen
worden dan dat andere criteria ook kunnen worden gesteld. De minister zegt
nu dat sprake is van een vertaalfout, en dat het in de oorspronkelijke Engelse
en Franse tekst tegengesteld is geformuleerd. Ik heb hier die Engelse en Franse
teksten voor mij. De Engelse tekst zegt: "Authorisations are granted on the
basis of criteria, concerning, in all cases." Ik kan daaraan niets limitatiefs
ontdekken. Naar mijn indruk heeft dat precies dezelfde betekenis als de Nederlandse
tekst. De Franse tekst is nog duidelijker: "Les autorisations sont octroyées
sur la base de critères concernant dans tous les cas." Dat is precies
als in het Nederlands: in elk geval moeten die criteria dat en dat omvatten.
Wij zijn hier dus beland in een linguïstische discussie, waarvan ik de
indruk heb dat de minister het bij het verkeerde eind heeft. Dit is wel degelijk
een kwestie van minimumharmonisatie, waarbij het de betreffende uitvoerders
en wetgevers vrij staat om verder te gaan in de bepaling van de criteria dan
alleen die, welke in de richtlijn worden aangegeven.
 
 Ten slotte kom ik toe aan de concessie Terschelling. Ook daarbij zou ik
prijs stellen op een rechtstreeks antwoord van de minister. Ik vraag hem nogmaals
of een beslissing om de concessieverlening aan te houden op dit soort gronden
ook mogelijk zou zijn geweest onder de nieuwe wetgeving.
 
 Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de minister.
 
 
 
 
 Voorzitter: Tjeenk Willink
 
 
 
 
 
 De heer Ketting (VVD):
 
 Voorzitter! De VVD is de minister erkentelijk voor de open wijze, waarop
hij de materie en onze vragen tegemoet is getreden. Namens mijn fractie kan
ik zeggen dat het nu niet gaat om het gelijk op het laatste juridische puntje,
maar om het naar voren gericht houden van de blik. Wij moeten trachten, op
korte termijn, namelijk in 1997 – ik onderstreep wat de minister daarover
heeft gezegd – deze hele wetgeving op de schop te nemen. Wij zullen
dan nogmaals bij een aantal punten moeten stilstaan.
 
 De fractie van de VVD heeft met genoegen kennis genomen van het standpunt
met betrekking tot de hoofdelijkheid. Bestaande vergunningen blijven buiten
beeld, dus het beginsel van de terugwerkende kracht is niet meer aan de orde.
Onze fractie had ook niet voor ogen om in te grijpen in bestaande, lopende
vergunningen. Zij had, heeft en houdt grote twijfels over de rechtsgrond,
en over de rechtvaardiging uit hoofde van het niet aanscherpen van beleid
met betrekking tot nieuwe vergunningen, ook na 1989. Ik wijs de minister op
dat wat het College van beroep voor het bedrijfsleven dienaangaande heeft
gesteld over zijn brief van 7 april 1987, namelijk dat er geen rechtshandeling
aan de orde is, op basis waarvan hoofdelijke aansprakelijkheid vanwege de
vergunningverlening kan worden geïntroduceerd. In ieder geval overheerst
bij mijn fractie nog steeds twijfel over de correctheid om ook voor nieuwe
vergunningen deze hoofdelijkheid aan te passen.
 
 Waar hebben wij het eigenlijk over? Die hoofdelijkheid zou dan namelijk
alleen nog maar aan de orde kunnen zijn bij relatief gesproken mineure zaken,
zoals vergoeding van betonningen, cijnzen, oppervlakterecht en dergelijke,
en dan nog – de minister heeft dat zelf verklaard – voor een korte
periode. Immers, voor de harmonisering van de wet die volgend jaar reeds plaatsvindt,
heeft de minister de boodschap in deze Kamer goed verstaan dat die hoofdelijkheid
dan niet aan de orde zou moeten zijn. Waarom persisteert de minister dan toch
in zijn houding? Dat kan volgens onze fractie alleen nog de bestaande vergunningen
betreffen, omdat daar het regime ongewijzigd blijft.
 
 Er zijn nog een paar elementen die ik nu ten tonele wil voeren, omdat
die zeker ook de toetsing van onze fractie bij de harmonisering mede zullen
bepalen. Ten eerste is dat, dat hoofdelijkheid iets anders is dan het zeker
stellen van betalingen. Er zijn vele methoden voor. Het is bijvoorbeeld bij
mijnbouwkundige activiteiten usance dat de hoofd-operator zich garant stelt
voor de betalingen van zijn combinatie. Maar dat is iets anders dan iedere
deelnemer van die combinatie hoofdelijk aansprakelijk stellen voor zijn deel.
Dat is een soort maximering vanwege de vergunningverlener van het beschikbaar
houden van financiële middelen uit hoofde van de potentiële hoofdelijke
aansprakelijkheid, die een naar onze mening te groot beslag legt op de financiële
middelen, de kredietwaardigheid of hoe men het ook wil noemen van de maatschappijen
die daarbij betrokken zijn. Hopelijk stelt de minister zich daarin enigszins
bescheiden op.
 
 Wij blijven moeite hebben met die bankgarantie tijdens de rit. Wat zijn
nu precies de criteria op basis waarvan het ministerie van Economische Zaken
kan zeggen dat de ontwikkelingen zodanig zijn dat er een bankgarantie moet
zijn? Dat introduceert naar ons gevoel een subjectieve beoordeling die in
zijn geest strijdig is met datgene wat de richtlijn beoogt, namelijk dat voor
de vergunningverlening de potentiële vergunninghouder weet waar hij aan
toe is en dat hij rechtszekerheid heeft tijdens de activiteiten en dat er
een level playing field is. Wat zijn dan weer de criteria aan de hand waarvan
de minister na een poosje kan zeggen: nu heeft de financiële
positie van het bedrijf zich zodanig ontwikkelt, dat het weer zonder bankgarantie
kan? Wij verwachten dat een soort willekeur zal ontstaan, die ons niet bevalt.
 
 De VVD-fractie is het niet met de minister eens dat er niet meer in de
wet zou moeten komen. Ik heb dat bij interruptie al gezegd. Wij denken dat
juist die aspecten – wij hebben het niet alleen over financiële
aspecten, maar ook over niet-financiële criteria – die van belang
zijn voor de beoordeling van bedrijven om te kunnen beslissen of zij een bepaalde
vergunning willen aanvragen en verplichtingen op zich willen nemen, bij wet
moeten worden vastgesteld en een zekere continuïteit moeten hebben.
 
 Ik heb nog twee punten met betrekking tot de genoemde strijdigheden tussen
de wetgeving en de richtlijn. Het verbaast mij dat de minister hier van mening
blijft verschillen. De richtlijn is kristalhelder. Artikel 6, lid 3, zegt
nu eenmaal dat de rechten die de Staat op zich kan nemen in overeenstemming
dienen te zijn met de mate van deelname. Een discrepantie tussen het percentage
van de deelneming en het percentage van de winstneming uit hoofde van dit
artikel zou door de richtlijn dus in feite niet mogelijk kunnen zijn. Het
lijkt mij toch verstandig als de minister dit op het departement goed laat
uitpluizen, zodat hij volgend jaar, als wij het hier ongetwijfeld weer over
hebben, zeker weet dat hij een correct pad bewandelt. Dat is zeker ook het
geval bij het blokkaderecht. De richtlijn is ook hierin uitermate expliciet.
Ik denk dat er slechts achteraf verzet mogelijk is vanuit de Staat. Dat is
natuurlijk in zijn geest en letter strijdig met een blokkaderecht van EBN
tijdens de besluitvorming over investeringen, strategische beslissingen en
wat dies meer zij. Het is voor mij ook niet gezegd dat de minister het bij
het rechte eind heeft dat het op dit soort investeringsbeslissingen kan slaan,
want in de richtlijn wordt alleen maar gesproken over depletie, dus voorraadvorming
en financiële afdrachten aan de Staat. Het gaat dus niet om het rijtje
dat in het KB 76 onder sub f staat vermeld en wat gewone bedrijfsmatige besluiten
zijn die hierdoor niet worden gedekt.
 
 Beide aspecten zullen zeker volgend jaar nog terugkomen. Ik denk dat als
de minister nu blijk geeft hier iets van geleerd te hebben, nu en zeker voor
de toekomst, mijn fractie de discussie in 1997 met het volste vertrouwen tegemoet
ziet.
 
 
 
 
 
 De heer Staal (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kan kort zijn in deze tweede termijn. Ik dank
de minister voor zijn heldere antwoord. Het mag wel eens gezegd zijn dat in
dit huis vaak langer wordt gedaan om toezeggingen op tafel te krijgen en dat
je soms moet trekken en zelf moet interpreteren voordat je het een toezegging
kunt noemen. Het kwam er nu echter strak en helder uit en mijn fractie neemt
daar gaarne kennis van.
 
 Wat betreft de herziening van de mijnbouwwetgeving en de toezegging voor
1997 het volgende. Ik ben het met mevrouw Van Leeuwen eens dat 1997 365 dagen
telt, maar achter mij in de bankjes werd al geopperd: laat het dan een CDA-oplossing
zijn en laat het wetsvoorstel ergens midden in het jaar komen. Ik meen dat
de heer Hilarides dat opperde. Ik kan mij daarin vinden. Het neemt echter
niet weg dat de verwachtingen helder zijn als het gaat om de tijd –
het moet snel – en om de inhoud van de nieuwe wet. Wij wachten dat af.
Er is in tweede termijn terecht door andere woordvoerders gewezen op verschillende
aspecten. Ik heb daar in eerste termijn ook het een en ander over gezegd.
Aan de andere kant denk ik ook dat helder moet zijn dat nu eerst de minister
aan het woord is en dan eerst nog de Tweede Kamer.
 
 Wat betreft de hoofdelijke aansprakelijkheid denk ik, wat daar ook van
gezegd is, zelfs in de kleine gedachtenwisselingen in de schorsing, dat helder
is – dat heeft de minister gezegd en dat heb ik genoteerd – dat
er geen sprake zal zijn van terugwerkende kracht. Dat was ook het aspect waar
de Tweede Kamer terecht op hamerde, toen wij nog geen kennis hadden genomen
van de uitspraak van het college van beroep. De minister heeft hier herhaald
dat er geen sprake zal zijn van terugwerkende kracht. Daar vaar ik op, inclusief
de toezegging om dat zo snel mogelijk aan de Tweede Kamer kenbaar te maken
dat de minister die opvatting heeft. Daarmee loopt het parlementair rond.
 
 Wat betreft een vergelijking met andere landen heb ik er kennis van genomen
dat dat bij de nieuwe wetgeving wordt meegenomen. Het aspect van de hoofdelijke
aansprakelijkheid moet vanzelfsprekend consequenties hebben voor die nieuwe
wet, maar ik vind dat wij dat maar eens moeten afwachten.
 
 Op het punt van de AMvB's is het helder dat als je een voorhangprocedure
kiest of als je zegt dat je het na vaststelling voorlegt, zodat wij het er
nog over kunnen hebben, wij er nog wat aan kunnen veranderen. Daar ging het
om. Dat is de materiële betekenis van de toezegging en zo interpreteren
wij die ook. Ook dat aspect zal bij de herziening van wetgeving verder aan
de orde moeten komen, inclusief de vraag over de rolverdeling tussen de wet
en de AMvB.
 
 Wij nemen dus gaarne kennis van de toezegging die de minister heeft gedaan
en wij zullen het wetsvoorstel dan ook steunen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de woordvoerders voor hun inbreng in tweede
termijn. Mevrouw Van Leeuwen probeerde nog een keer de discussie over te doen
die wij in het interruptiedebat hebben gevoerd. Ik denk dat het om de conclusie
gaat dat de Eerste Kamer, als zij zorgen zou hebben over de inhoud van die
AMvB, zij die kan uiten en dat dat kan leiden tot een aanpassing. Soms zitten
wij met historische processen die achteraf misschien niet helemaal logisch
zijn, maar dat heeft te maken met inschattingen die je ex ante doet en die
ex post soms wat eigenaardig lijken.
 
 Naar aanleiding van de vraag – dat is toch een centraal element
in dit debat – hoe het met die terugwerkende kracht zit, merk ik op
dat ik heb toegezegd dat er geen terugwerkende kracht zal zijn voor oude vergunningen
waarin geen hoofdelijke aansprakelijkheid is opgenomen. Met andere woorden,
als er vergunningen zijn waar die wel in is opgenomen, is er wel sprake van
terugwerkende kracht.
 
 Ik ben niet van plan om het bestaande beleid in de toekomst te verscherpen,
maar vraag mij nu niet om het bestaande beleid te verzachten, want dat zou
mij echt een stapje te ver gaan in een debat over deze richtlijn.
Daarbij zeg ik dan ook tegen de heer Ketting dat je het argument "waar hebben
wij het nu eigenlijk over?" op twee manieren kunt gebruiken.
 
 Er is gevraagd wanneer die nieuwe Mijnwet er kan zijn. 1997 heeft inderdaad
365 dagen. In de context van de CAO's die mijn collega Dijkstal afsluit, zijn
dat echter niet allemaal werkdagen. Ik vind het dan ook buitengewoon gevaarlijk
om een uitspraak te doen die mogelijkerwijze ten koste zou kunnen gaan van
de kwaliteit van het wetsvoorstel, wat alleen maar weer tot vertraging zou
leiden en misschien tot meer stukkenwisselingen dan noodzakelijk zou zijn
om deze wet voor elkaar te krijgen. Ik zeg u wel toe dat ik goed zal kijken
in de werkbelasting van mijn departement, hoe wij dit zo snel mogelijk kunnen
doen, zodat 1997 ook echt 1997 is. Als dat dan geen CDA-oplossing is, is het
in ieder geval een D66-antwoord.
 
 De vragen van de heer Zijlstra maken weer eens duidelijk dat het voor
een eenvoudig econoom buitengewoon moeilijk is, een aantal van de meer juridische
kwesties achter deze richtlijn goed te beantwoorden. Er zijn best enkele lastige
interpretatievragen.
 
 Een van de vragen was of je bepaalde gebieden sluit of niet. Het systeem
is zo dat als je een bepaald gebied niet sluit, je dat gebied ook niet kunt
sluiten in het kader van deze richtlijn op basis van milieu-argumenten. Je
kunt alleen sluiten op basis van de richtlijn. Meer kan niet.
 
 De heer Zijlstra heeft mij gevraagd of ik in het kader van de nieuwe Mijnwet
in het bijzonder aandacht wil besteden aan die situaties waarbij natuur in
gevaar komt, terwijl die situaties in het kader van deze richtlijn niet goed
kunnen worden aangepakt. Zo heb ik althans zijn vraag begrepen. Ik zal daaraan
bijzondere aandacht besteden in het kader van de nieuwe wet. Wij moeten goed
naar dat punt kijken. Ik zeg hem dat toe.
 
 De heer Zijlstra heeft ook gevraagd, of de minister van Economische Zaken
ingeperkt is in zijn mogelijkheden om concessies te weigeren als gevolg van
de toepassing van deze richtlijn. Voor de heer Zijlstra is dit een belangrijke
vraag omdat de mogelijkheden op dit moment beperkt zijn tot technische en
financiële criteria. Dit zijn inderdaad de twee criteria die je kunt
toepassen. Er zijn geen andere. Natuurlijk kunnen uit hoofde van de milieu-eisen
die wij stellen vergunningen worden geweigerd. Dat heeft te maken met de nadere
eisen die je stelt. Ik heb dat in eerste termijn al gezegd. Ik kan dus niet
op basis van andere criteria concessies weigeren.
 
 Ik vrees dat wij met elkaar in discussie blijven over tekstinterpretatie.
Ook op basis van de Franse en Engelse teksten blijf ik het met hem oneens.
Ik ben geen jurist, maar naar mijn taalgevoel betreft het duidelijk limitatieve
indicaties en is er inderdaad een vertaalfout gemaakt in de Nederlandse tekst.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! Als je in het Frans zegt: "dans tous les cas" betekent dat
in mijn taalgevoel hetzelfde als "de toute façon". In het Nederlands
betekent dat: in elk geval. In het Engels staat er: "in all cases". Dat is
ongeveer hetzelfde als "anyhow". Het is dus duidelijk dat de Nederlandse tekst
spoort met de Franse en de Engelse. Het zou interessant zijn, te horen of
in andere landen van de Europese Unie deze woorden zo zijn opgevat, zoals
de minister denkt en zoals ik dat niet denk. Ik begrijp dat dit nu niet kan.
Als men in andere landen verder is gegaan met de criteria, bewijst dat impliciet
dat ik gelijk heb en de minister ongelijk.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 C.q. dat de richtlijn verkeerd is toegepast.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Wij moeten over dit punt niet al te lang doorpraten, maar wellicht kan
het nog uitgezocht worden.
 
 Ik wil nog even terug naar het eerste punt. De minister zegt dat met milieuwetgeving
eventueel een vergunning kan worden tegengehouden. Het ging mij om het traject
tussen vergunning en concessie. Bij mijn weten is het heel moeilijk om via
de milieuwetgeving de zaak te stoppen. Zijn mogelijkheden zijn dus wel degelijk
ingeperkt. Tot mijn spijt moet ik merken dat de minister het daarmee eens
is. De mogelijkheden om in het traject van vergunning naar concessie verder
te gaan en alomvattender bezig te zijn dan alleen voortvloeit uit de technische
en financiële omstandigheden zijn ingeperkt.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb in eerste termijn ook gezegd dat ik geen aanleiding zie om met
de instrumenten die ik heb, daarover bezorgd te zijn. In die gevallen dat
het nodig is op basis van milieu-overwegingen kunnen wij wel degelijk randvoorwaarden
stellen en wel zodanig dat er geen schade voor het milieu optreedt. Ik zou
bijna zeggen: in all cases en en tout cas zullen wij goed uitzoeken hoe de
richtlijn in de andere landen is uitgewerkt. Wij zullen die uitwerking betrekken
in de opzet van de nieuwe Mijnwet.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Er wordt mij nu iets ingefluisterd wat waarschijnlijk relevant is. Als
de minister gelijk zou hebben, stond er niet "dans tous les cas", maar "en
tout cas".
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heer Zijlstra heeft wat meer steun gekregen, maar ik behoud
mij het recht voor, de tekstdeskundigen daar nog eens goed naar te laten kijken.
Ik wil niet ontkennen dat zijn positie, zij het marginaal, versterkt is geraakt
in deze fase van het debat.
 
 De heer Zijlstra wilde een helder antwoord op de vraag of ik een vergelijkbare
positie zou kunnen kiezen als het geval was in Terschelling. Ik dacht dat
heldere antwoord gegeven te hebben: ik kan dat niet. Het antwoord op zijn
vraag is dus neen.
 
 De heer Ketting heeft ook enkele vragen gesteld. Ik ben diep onder de
indruk van het feit dat iemand die van oorsprong ingenieur is, zo goed geverseerd
kan raken in juridische teksten. Het learning proces waartoe hij mij uitdaagt,
zal verder worden gestimuleerd door het feit dat als een ingenieur dit kan,
een eenvoudig econoom dit ook allemaal moet kunnen snappen. Ik dacht een antwoord
te hebben gegeven op de vraag over de hoofdelijkheidskanten van het debat
dat wij hebben gevoerd. Ik zal dat antwoord niet herhalen, omdat ik daardoor
misschien nieuwe vragen oproep.
 
 De heer Ketting heeft gesproken over de harmonisatie van de wet. Hij heeft
daarop enkele voorschotjes genomen. Ik heb daarvan met belangstelling kennis
genomen. Ik moet vaststellen dat wij op een aantal punten met elkaar van mening
verschillen. Naar mijn vaste overtuiging is het normaal in het Nederlandse
vennootschapsrecht – dat staat geheel los van de toepassing van deze
richtlijn – dat je in een overeenkomst als deze een
minderheidsaandeelhouder een blokkaderecht geeft. Ik ben het ook niet eens
met zijn interpretatie van de 40% en het winstaandeel. Ook als je geen aandeel
hebt in bepaalde situaties, zou je via belastingheffing een aandeel in de
winst hebben. Daaruit komen andere percentages voort. Ik heb kennis genomen
van hetgeen hij heeft gezegd over de aansprakelijkheidskanten en de bankgaranties.
 
 
 
 
 
 De heer Ketting (VVD):
 
 Voorzitter! Ik ben het met de minister eens dat in normale juridische
vennootschappelijke termen iedere verhouding tussen participatie en winstneming
mogelijk is. Waar het hierbij om gaat, is dat kennelijk, althans volgens mijn
interpretatie, de richtlijn hierin duidelijke beperkingen aanbrengt. Dat betekent
dus, voor zover het een deelneming van de Staat betreft, dat wordt expliciet
genoemd in de richtlijn, dat er een duidelijk evenwicht, een pariteit moet
zijn tussen de percentages en de winstneming. Dat is ook wel begrijpelijk
omdat juist uit hoofde van staatsdeelnemingen er natuurlijk behoorlijke verschuivingen
of onzuiverheden in concurrentieverhoudingen aan de orde zijn geweest. Natuurlijk
hebben de Staat en de verschillende lidstaten daarbij een positie ingenomen
die het commercieel acteren van bedrijven goed kan beïnvloeden, zowel
in positieve als in negatieve zin. De richtlijn heeft juist beoogd, dat te
elimineren. Daarom gaat de minister mijns inziens iets te kort door de bocht
door alleen maar over vennootschappelijke verhoudingen te spreken. In dit
geval beoogt de richtlijn, althans volgens mijn interpretatie, juist het acteren
van de Staat aan banden te leggen om te voorkomen dat het level playing field
wordt aangetast.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nogmaals, volgens mij lopen er hier twee dingen door elkaar. Ik hoop trouwens
dat het leren van twee kanten komt. In de eerste plaats is er in de normale
vennootschappelijke verhoudingen sprake van blokkaderecht. Dat wordt niet
beïnvloed door de richtlijn. In de tweede plaats is er de volgende vraag.
Als je een aandeel van 40% in een bepaalde situatie hebt en als je daarnaast
recht hebt op een "winst-take", een vorm van belastingheffing op de rest van
de winst in de zaak, dan staat dat er volgens mij los van. Of er dan sprake
is van een "level playing-field"-situatie, is op zichzelf een interessante
vraag. Ik denk overigens niet dat het de bedoeling is om via de richtlijn
op het laatste punt invloed te hebben. Dan zou je namelijk naar veel meer
andere elementen moeten kijken, zoals de kostensituatie die in de verschillende
landen geldt. Dat kan naar mijn overtuiging nooit de bedoeling zijn geweest
van de richtlijn.
 
 Wij zullen goed kijken naar die punten. Ik verheug mij, met de heer Ketting,
op het debat dat wij hopelijk nog in 1997 en anders zeker tijdens de zittingsduur
van de paarse coalitie met elkaar zullen hebben.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 In tegenstelling tot eerdere aankondigingen wordt de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid niet volgende week behandeld maar begin mei. Dit
omdat voor volgende week de behandeling van de Huurprijzenwet, inclusief stemmingen,
op de agenda staat en anders de vergadering tot diep in de nacht zal voortduren.
De vergadering begint volgende week om 10.00 uur.
 
 
 
 
 
 Sluiting 16.27 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-25-1213-1227.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl