Voortzetting van de behandeling van brieven en rapportages met betrekking tot de vliegramp te Eindhoven (24814)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 6298-6313

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 91, pagina 6298-6313

11-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24814Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het nieuw Burgerlijk Wetboek (24615).Pagina 6313-6314
Regeling van werkzaamheden (woensdag 11 juni 1997)Pagina 6284-6284
Voortzetting van de behandeling van brieven en rapportages met betrekking tot de vliegramp te Eindhoven (24814)Pagina 6298-6313
Presentie en opening (woensdag 11 juni 1997)Pagina 6267-6267
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het nieuw Burgerlijk Wetboek (24615).Pagina 6284-6298
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 11 juni 1997)Pagina 6363-6364
Debat over de gevolgen van het Securitel-arrestPagina 6314-6363
Voortzetting van de behandeling van brieven en rapportages met betrekking tot de vliegramp te Eindhoven (24814)Pagina 6267-6284

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: brieven en rapportages met betrekking tot de vliegramp te Eindhoven (24814).De beraadslaging wordt hervat.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de antwoorden, maar ik zeg er
direct bij dat deze antwoorden deels ontwijkend en deels ontoereikend waren.
De inzet van het debat is de vraag wat er nu precies is misgegaan en hoe wij
dat in de toekomst kunnen voorkomen. Over wat er is misgegaan, is er in dit
debat niet meer duidelijkheid gekomen over al die dingen, die met name in
die 25 minuten een rol hebben gespeeld. Het is de vraag of dat ook zal kunnen
gebeuren. Over het kunnen voorkomen hiervan zijn in allerlei rapporten allerlei
maatregelen aangekondigd. Laten wij hopen dat je daarmee inderdaad dit soort
rampen in de toekomst kunt voorkomen.Ik heb nog een paar vragen, die niet zijn beantwoord. Een daarvan heeft
betrekking op de omvang van de brandweerploegen. Ik heb in eerste termijn
de vraag gesteld of ook na deze ervaring de brandweerploegen na 16.45 uur
beperkt blijven tot zeven man. Van de brandweerlieden hebben we zelfs gehoord
dat er in het weekeinde zes man zijn. Blijft dat zo of niet?Ik heb een voorbeeld genoemd uit "De Peeljager" van maart dit jaar, waaruit
blijkt dat 06-11 – nu 112 – nog steeds gebruikt wordt bij oefeningen
op de vliegbasis Volkel, terwijl er nu juist zoveel kritiek was op het gebruik
van dit nummer. Hoe zit dat?Voorzitter! Op een aantal punten is ontwijkend dan wel ontoereikend geantwoord.
Ik kom weer terug op de kwaliteit van de communicatiemiddelen, waarover in
de antwoorden op de vragen wordt gesteld dat deze kwaliteit niet van invloed
is geweest op deze ramp, ondanks het feit dat de commandant van de brandweer
zegt dat het communicatiesysteem waardeloos was. Ik wil niet zeggen dat de
minister op dat punt ongelijk heeft, maar ik ben zo verbaasd over de stelligheid
waarmee hij dit beweert. Ik heb geprobeerd mij voor te stellen hoe dat gaat
met die crash tenders langs de baan, de communicatie met de centrale en de
communicatie met de toren. Als er sprake is van slechte communicatiemiddelen,
is de kans groot dat een bevel niet goed doorkomt. Dat zou ook wel eens in
dit geval gebeurd kunnen zijn en dan vind ik dat dergelijke stelligheden op
niets gebaseerd zijn. Nogmaals, ik zeg niet dat het wel zo is, maar het omgekeerde
kun je nooit zo stellig beweren.De minister vond dat ik de verkeerde vragen stelde. Nu stellen wij volgens
mij in dit huis eigenlijk nooit de verkeerde vragen, maar wat betreft het
causaal verband tussen het doen of nalaten door de drie militairen en de gevolgen
daarvan had de minister gewoon helderheid moeten verschaffen, ook naar deze
drie mensen toe. Is doordat zij iets hebben gedaan of nagelaten alles zo verlopen
als nu het geval is geweest? Als het antwoord "ja" is, moeten volgens mij
geheel andere maatregelen worden getroffen. Echter, als het antwoord "nee"
is, kunnen de getroffen maatregelen zeer wel passend zijn. Ik begrijp dan
ook niet waarom de minister geen antwoord geeft op deze vraag.Ik heb gevraagd: voldoet het rapport-Glaser aan behoorlijke rechtspositionele
eisen? Ik neem aan dat de minister vindt dat het antwoord hierop "ja" is.
Eigenlijk zou het heel raar zijn als hij dat niet vond. Toch stel ik het zeer
op prijs dat hierover helderheid komt. Ik heb gezegd wat ik van het rapport
vond. Ik heb de minister niet gevraagd inhoudelijk erop in te gaan. Nee, ik
heb gevraagd of het voldeed aan de rechtspositionele eisen. Daarbij denk ik
aan behoorlijke processen-verbaal die ondertekend zijn enzovoorts.Voorzitter! Dan kom ik toe aan mijn laatste punt en dat betreft de verantwoordelijkheidsverdeling
binnen de Koninklijke luchtmacht. Uit de betogen van de bewindslieden begrijp
ik dat zij van mening zijn dat de luchtmachtstaf niet medeverantwoordelijk
is voor datgene wat op 15 juli vorig jaar op de vliegbasis Eindhoven is gebeurd.
Als dat niet zo is, hoor ik dat graag. Hierover wil ik graag helderheid. Men
is medeverantwoordelijk of men is dat niet. Aan de hand van het voorbeeld
van de opleiding van brandweermensen heb ik mijn opvatting aangetoond. De
reactie van de staatssecretaris daarop vond ik heel merkwaardig. Nogmaals,
deze verantwoordelijkheid bestaat of bestaat niet.Tegen de staatssecretaris zeg ik: het is heel merkwaardig dat de commandant
van de vliegbasis verantwoordelijk is voor de opleiding. Centralisten komen
op elke vliegbasis voor en ook nog in verschillende ploegen. Na de ramp heeft
de luchtmachtstaf beslist om een specifiek element als module toe te voegen
aan de opleiding van centralist. Doordat men dit doet, wordt de vraag opgeroepen:
is men voorheen niet tekortgeschoten? Mijn opvatting is dat er op dit cruciale
punt sprake is van medeverantwoordelijkheid van de luchtmachtstaf. Die bepaalt
welke onderdelen de brandweeropleiding moet bevatten.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Is het antwoord op de door de heer Zijlstra gestelde heel
belangrijke vraag niet gelegen in de constatering dat allen hogerop in de
hiërarchie, dus ook de minister en de staatssecretaris van Defensie en
de leiding van de luchtmachtstaf, weliswaar verantwoordelijkheid dragen voor
het doen en laten van de gehele luchtmacht, maar dat niet duidelijk is hoe
zwaar men hun die verantwoordelijkheid moet aanrekenen? Is dat niet zijn toegespitste
vraagstelling?De heer Zijlstra (PvdA):Nee, de toegespitste vraagstelling was: is de luchtmachtstaf medeverantwoordelijk,
ja of nee? Die vraag heb ik gesteld en daarop wil ik graag een helder antwoord.De heer Van den Doel (VVD):Is de luchtmachtstaf verantwoordelijk voor de gevolgen van dit drama?
Daar gaat het om. De luchtmachtstaf heeft natuurlijk verantwoordelijkheid
terzake van de opleiding. Zij moet ervoor zorgen dat er op de basis materieel
is. In dit debat gaat het echter om de vraag: wie is verantwoordelijk voor
de gevolgen van dit drama? Daarmee leg je een andere link.De heer Zijlstra (PvdA):Allereerst moet je de vraag beantwoorden of er sprake is van medeverantwoordelijkheid.
Als die er is, is de volgende vraag: in welke mate is er sprake van medeverantwoordelijkheid?
Bij deze ramp is sprake van cruciale punten. Daarbij denk ik aan de communicatiemiddelen
en aan de opleiding van de centralist. Als daarmee iets niet goed is, is er
sprake van medeverantwoordelijkheid en moet je ook kijken naar het optreden
van functionarissen binnen de luchtmachtstaf. Ik heb in dit verband al een
voorbeeld gegeven. Je praat dan over de directeur operatiën.
Hij heeft een directe relatie met de verschillende vliegbases.Voorzitter! Op dit punt verschillen de bewindslieden en ik van mening.
Wat mij daarbij zo hoog zit, is het beeld dat bij velen, ook bij mij, leeft,
namelijk dat de top buiten schot is gelaten, en dat mensen in de uitvoerende
sfeer tot zondebok zijn verklaard. Dat zit mij dwars, en uit de gesprekken
die ik de laatste weken bij de luchtmacht heb gevoerd, heb ik gemerkt dat
velen in het bedrijf dezelfde gedachte hebben.Ik wil ten slotte de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat op 15 juli 1996 bij de Herculesramp op de vliegbasis
Eindhoven 34 personen om het leven zijn gekomen en 7 personen zwaargewond
zijn geraakt;constaterende, dat de voorbereiding en uitvoering van de rampenbestrijding
ontoereikend zijn geweest;kennisnemend van het onderzoek "Voorbereiding vliegtuigongevallen op de
Nederlandse luchthaventerreinen";verzoekt de regering de nodige maatregelen te nemen, zodat de rampenbestrijding
op de Nederlandse vliegvelden snel kan worden verbeterd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Zijlstra, Van den Doel, Hoekema,
Hillen, Verkerk, Van den Berg, Stellingwerf, Aiking-van Wageningen en Sipkes.Zij krijgt nr. 8 (24814).De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter! De inzet van de VVD-fractie in dit debat was en is om in de
eerste plaats alle vragen die er met betrekking tot de gevolgen van het noodlottig
ongeval nog waren, beantwoord te krijgen. Dat behoort niet alleen tot onze
taak als parlement, maar het is in deze situatie ook van groot belang voor
de nabestaanden en de overlevenden. De kernvraag is, of de redding eerder
had kunnen plaatsvinden. Na alle rapporten die ik heb gelezen, de vele gesprekken
die ik heb gevoerd en het antwoord van de regering in eerste termijn kom ik
niet anders dan tot de conclusie die in het rapport is verwoord: "de on scene
commander en de andere hulpverleners ter plaatse hielden uitsluitend rekening
met de bemanning van vier personen. Hun inzet was hier bewust of onbewust
op gericht. Zij namen aan dat de bemanning zich nog in de cockpit bevond,
en dat hun overlevingskansen gezien de brand ter hoogte van de cockpit nihil
waren."In de zojuist geciteerde tekst uit het onderzoeksrapport wordt gesproken
over de on scene commander en andere hulpverleners. In mijn inbreng in eerste
termijn heb ik gezegd dat de loodzware last wel erg eenzijdig op de schouders
van de on scene commander is gelegd. In de cruciale periode van de ramp, tussen
pakweg vijf over zes en vijf over half zeven, waren ook andere leidinggevenden
op de plaats van de ramp, zoals de officier van dienst, de commandant van
de regionale brandweer, de commandant van de vliegbasis en ook de commandant
van de vliegbasisbrandweer. Zij allen hebben geconstateerd en geaccepteerd
dat de redding niet werd ingezet. Kan de regering ingaan op de brede verantwoordelijkheid
die avond op de plaats van de ramp?De minister van Defensie zei dat de drie ontheven militairen geen zondebokken
zijn. Ik ben dat met hem eens, maar de indruk is natuurlijk wel gewekt. Mag
ik de maatregel die genomen is, zo interpreteren dat ontheffing nodig was,
omdat het vertrouwen in de veiligheid van de vliegbasis Eindhoven door de
ramp zodanig was geschokt, dat een dergelijke maatregel noodzakelijk was om
dat vertrouwen te herstellen?Wat de overige verantwoordelijkheden betreft, blijft mijn fractie van
mening dat er op een aantal punten sprake is van medeverantwoordelijkheid
van de zijde van de luchtmachtstaf. Tegen collega Zijlstra zeg ik dat die
medeverantwoordelijkheid er is als het gaat om opleidingen en de zorg voor
goed materieel, maar er bestaat geen relatie tussen die verantwoordelijkheid
en de noodlottige gevolgen van de ramp op 15 juli.Voorzitter! Ik heb in eerste termijn een vraag gesteld over de risicoklasse-indeling
van vliegtuigen. Ik heb toen vastgesteld dat die gebaseerd is op de lengte
van het toestel en is opgesteld voor burgerluchtvaartterreinen. De luchtmacht
hanteert dezelfde normen voor haar vliegvelden, weliswaar onder een andere
naam, maar men gaat ook af op de lengte van de vliegtuigen. Daar wordt de
sterkte van de brandweerploeg op vastgesteld.Ik heb in eerste termijn gesteld dat er verschil bestaat tussen civiele
en militaire toestellen en de vraag opgeworpen of dezelfde risico-indeling
voor militaire toestellen waarmee passagiers worden vervoerd, wel kan worden
gehanteerd. Ik herhaal die vraag niet voor niets, omdat hij ook is opgeworpen
in het rapport-Glaser door een functionaris van de luchtmachtstaf.Ik dank de staatssecretaris voor zijn toezegging – en daarmee zijn
beslissing – om de Hercules niet langer in te zetten voor regulier passagiersvervoer
zolang de aanbevelingen van de Raad van advies voor luchtvaartongevallen nog
niet zijn uitgevoerd. Dit is in het belang van degenen die met dit vervoer
worden getransporteerd.Voorzitter! Een ander punt betreft de lessen voor de toekomst. In de brieven
die daarover verschenen zijn in de afgelopen weken, wordt een aantal maatregelen
aangekondigd. Mijn fractie gaat er ook van uit dat die maatregelen met voortvarendheid
worden uitgevoerd en dat de controle daarop ook aanwezig is. Ik herhaal hier
mijn verzoek aan de minister van Binnenlandse Zaken om na een halfjaar de
balans op te maken. Immers, er is al bijna een jaar voorbij nadat de ramp
heeft plaatsgevonden.Uit die maatregelen en uit die rapporten kunnen wij afleiden dat door
de ramp alle ogen gericht zijn op de gemeente Eindhoven. Ik heb in eerste
termijn gezegd dat de voorbereiding en de uitvoering van de rampenplannen
niet deugde. Die mening ben ik nog steeds toegedaan. Maar wij weten inmiddels
allemaal dat Eindhoven geen uitzondering is. Dat betekent dat het hele beeld
van de rampenbestrijding in Nederland slecht is. Dat moet
zo snel mogelijk verbeteren.Voorzitter! Een andere les die wij moeten trekken, waar niet veel aandacht
aan besteed is, betreft de cultuurverschillen tussen civiele en militaire
organisaties. In het rapport-Rosenthal wordt daar wat dieper op ingegaan.
Zou de staatssecretaris van Defensie willen overwegen om de synergie tussen
de militaire organisatie en de civiele organisatie te verbeteren door bijvoorbeeld
een uitwisseling of een detachering van mensen van de basis? Ik denk aan mensen
van de brandweerploeg bij de civiele brandweer en omgekeerd.Voorzitter! Ik wil ook een enkel woord wijden aan de cultuur op de basis
zelf. Uit de gesprekken met de mensen op de basis is mij bijgebleven –
en dat is typisch voor een militaire organisatie – dat de bevoegdheden
en verantwoordelijkheden heel strak zijn gedefinieerd. Daar is op zichzelf
niets mis mee, maar ik vind dat bij het personeel een zodanige attitude moet
worden aangekweekt dat alles bij een ramp niet altijd volgens het boekje loopt.
Men moet ook de flexibiliteit hebben om verantwoordelijkheden te durven nemen.
Uit de gesprekken is mij bijgebleven dat de cultuur op de basis is dat men
precies moet doen wat voorgeschreven staat en niet meer. Dat vind ik een verkeerde
attitude, zeker als het gaat om rampenbestrijding en redding.Voorzitter! De minister van Binnenlandse Zaken eindigde zijn antwoord
in eerste termijn met de opvatting van de regering over de uitgangspunten
van bestuurlijk handelen, zoals behoorlijkheid, zorgvuldigheid, rechtvaardigheid
en rechtmatigheid. De grote betrokkenheid van de bewindslieden van Defensie
en de minister-president op de avond van de ramp zelf en op de dagen en weken
daarna, de zeven uitgebrachte rapporten over de oorzaak en de gevolgen van
de ramp, de 148 schriftelijk beantwoorde vragen en ook het antwoord van de
regering in eerste termijn onderstrepen of, anders gezegd, bevestigen naar
de mening van de VVD-fractie de woorden van de minister van Binnenlandse Zaken.
Mijn fractie is van mening dat de rapporten integer zijn opgesteld, dat de
daarin getrokken conclusies hard zijn en dat van geen enkele vooringenomenheid
sprake is.Voorzitter! Deze ramp kent alleen maar verliezers. Ik hoop dat dit debat
en ook het antwoord in tweede termijn van de regering opheldering biedt over
de laatste vragen, zodat niet alleen de Kamer, maar ook de nabestaanden na
vandaag weten met welke feiten zij moeten leven.De heer Rehwinkel (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording.
Namens de regering werd verklaard dat er waardering bestond voor de ingetogen
manier waarop door de Kamer het debat is gevoerd. Ik hoop dat er ook begrip
voor bestaat dat de Kamer de feiten zoveel mogelijk boven tafel wil krijgen.
Soms meenden wij dat te missen. Ik kan de bewindslieden verzekeren, met name
na de gesprekken die wij hebben gevoerd, dat ook op onze schouders de zware
taak rust om te zien wat er is misgegaan en wat voor de toekomst kan worden
geleerd.De staatssecretaris heeft gezegd dat hij de commandant van de luchtmachtbasis
niet heeft bevestigd in zijn keuze om niet naar het beleidscentrum te gaan.
Dat neem ik dan van hem aan. Hij heeft bij het afgelasten van de persconferentie
slechts een advies willen geven en hij heeft geen druk op de loco-burgemeester
uitgeoefend. Kan het in Eindhoven toch niet anders zijn ervaren? Ik heb reeds
een aantal malen geciteerd uit het interne rapport van de gemeente Eindhoven.
Ook de uitspraak van burgemeester Welschen in De Telegraaf van 18 april heb
ik gezien. Het was voor een loco-burgemeester niet eenvoudig met een staatssecretaris
op de rampplek. Ook hebben de bewindslieden nog niet gereageerd op de woorden
die uit de mond van de staatssecretaris zijn opgetekend: "Ben je bedonderd?
De coördinatie blijf hier!". Naar mijn mening kan onduidelijkheid blijven
bestaan over de gezagsverhoudingen bij de aanwezigheid van hoogwaardigheidsbekleders.
Ik verzoek de regering toch om daar nadere aandacht aan te besteden.De staatssecretaris heeft gezegd dat, als hij burgemeester van Eindhoven
was geweest, het rampenplan niet in werking was getreden en er, als gevolg
daarvan, geen gemeentelijk beleidsteam had hoeven te worden geformeerd. De
inwerkingtreding van het rampbestrijdingsplan is echter niet ter vrije beoordeling
van de burgemeester. Instelling van een beleidsteam vloeit automatisch voort
uit het van toepassing zijn van scenario 3. Ik wil de staatssecretaris vragen
of hij vindt dat het rampbestrijdingsplan in Eindhoven op dit punt gewijzigd
zou moeten worden in de zin dat de bevelvoering in handen van de militaire
autoriteiten zou moeten liggen.Het betoog van de minister van Binnenlandse Zaken over de voorbereiding
op de rampenbestrijding in de toekomst was voor ons niet volledig bevredigend.
Wij gaan ervan uit dat binnen een halfjaar, vier jaar na de inwerkingtreding
van de Rampenwet, elke gemeente in Nederland de zaak voor elkaar heeft. Met
name bij vliegvelden zou een strenger oefenregime moeten gelden dan de minister
nu in gedachten heeft. Tweejaarlijkse interdisciplinaire oefeningen zijn gezien
de risico's van ongevallen in onze ogen onvoldoende. Ik dring er bij de minister
zeer sterk op aan jaarlijkse interdisciplinaire oefeningen in overweging te
nemen.Ik kom toe aan het vorige week verschenen Nibra-rapport over de situatie
op Nederlandse vliegvelden in het algemeen. Wat ik ervan begrijp, is dat er
volgens de minister wel in het rapport staat dat met grote passagiersvliegtuigen
niet meer op een aantal vliegvelden zou moeten worden gevlogen, maar dat de
ministers het niet verstandig vonden om die aanbeveling te doen. Voorzitter!
Ik heb het rapport er nog eens op nageslagen en ik citeer: "De huidige regelgeving
laat toe dat vliegtuigen van een hogere brandrisicoklasse landen en opstijgen
dan de vastgestelde brandrisicoklasse van het luchtvaartterrein." Volgens
het rapport zullen tot het jaar 2005 dergelijke uitzonderingen worden toegestaan.
Dat staat op pagina 31 van het rapport. Ik verbaas mij nogal over de opmerking
van de minister dat de aanbeveling dat grote passagierstoestellen niet op
de genoemde regionale vliegvelden zouden moeten landen, niet voldoende is
gebaseerd op de analyse van feiten en conclusies. De conclusie uit het rapport,
namelijk dat Beek en Eelde niet beschikken over voldoende bluscapaciteit voor
grote passagierstoestellen, kan volgens mij tot geen andere aanbeveling
leiden dan dat dergelijke vluchten moeten worden gestaakt. De minister moet
mij zijn standpunt hierover nog maar eens uitleggen. Ik zou de minister ten
slotte willen vragen om het volledige pakket van aanbevelingen van de onderzoekers
alsnog aan de Kamer te doen toekomen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik hecht eraan te melden dat het ook voor mijn fractie niet
de optimale werkwijze is dat ik, na mijn collega's Sipkes en Rosenmöller,
het woord voer in het debat over de Herculesramp. Helaas hadden wij voor een
onverwachte wijziging in het schema van de plenaire zaal geen andere oplossing
dan dat ik als woordvoerder optreed. Uiteraard zal ik de lijn van mijn collega's
voortzetten, onder meer op basis van de antwoorden die door de regering zijn
gegeven en het debat tot nu toe.Voorzitter! Mijn fractie vindt de beantwoording onbevredigend. De kernvraag,
hoe dit allemaal fout heeft kunnen gaan en waarom niet eerder begonnen is
met hulp aan de inzittenden, blijft onbeantwoord. Wij moeten het doen met
uitspraken zoals dat het ondenkbaar is dat functionarissen zo lang niet wisten
dat er passagiers aan boord waren en dat het onwaarschijnlijk lang heeft geduurd
voordat de eerste slachtoffers naar buiten zijn gebracht. Wij weten alleen
zeker dat er ook volgens de minister geen enkel beletsel was om eerder in
te grijpen, maar waarom dat niet is gebeurd, blijft onbeantwoord. Tegenstrijdige
verklaringen, die al door verscheidene collega's zijn gesignaleerd, worden
afgedaan met een verwijzing naar het feit dat dit vaker voorkomt na een ramp.
Voorzitter! Ik kan mij niet voorstellen dat de bewindslieden met deze verklaring
genoegen kunnen nemen.Concrete vragen naar de kwaliteit van bijvoorbeeld de communicatie leiden
volgens de minister af van de kernvraag. En verantwoordelijkheidsvragen worden
afgedaan met verwijzing naar de structuur van Defensie, waarbinnen nu eenmaal
gedelegeerd wordt. Het lijkt erop dat er bij delegatie ook geen bemoeienis
meer is met datgene wat zich afspeelt en dat kan absoluut niet de bedoeling
zijn. Rampenplannen worden volgens de staatssecretaris goed geoefend. In zijn
woorden zijn en waren de mensen goed geoefend. Als dat zo is, had de werking
van het 06-11-nummer toch bekend moeten zijn? Dan had men toch geweten hoe
je bij een vliegtuig moet komen? Dan had men toch van het bestaan van de greppels
geweten? En dan had het toch niet kunnen gebeuren dat niet één
of twee maar een hele reeks van mensen een hele reeks foute beslissingen achter
elkaar heeft genomen? Wat ons betreft blijven er dus nog veel vragen over
dit drama open. Een concrete vraag is de volgende. Bestaan er jaarlijkse inspectierapporten
van de basis, die nader inzicht zouden kunnen geven in de wijze waarop aldaar
is geoefend?Voorzitter! Wij kunnen met welk onderzoek dan ook geen slachtoffers meer
terugbrengen. Het onnoemelijk leed is natuurlijk niet meer te verzachten,
maar wel is het wat ons betreft onze plicht als volksvertegenwoordiging om
de vele vragen die ook de nabestaanden kwellen, trachten te beantwoorden.
In eerste termijn hebben wij dan ook gesteld dat wij voor een parlementair
onderzoek zijn, niet alleen maar om naar verantwoordelijkheid te zoeken, maar
ook om via samenhang van ogenschijnlijk kleine dingen inzicht in het geheel
te verkrijgen. Aan het eind van de middag zullen wij die opvatting, die wij
nog steeds hebben, nader met collega's bezien.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Ook na de eerste
ronde van dit debat blijven veel ongerijmdheden, tegenspraken en vragen over.
De door mij nog moeilijk te beantwoorden vraag is of je die ongerijmdheden
en tegenspraken ooit werkelijk definitief uit de wereld kunt helpen. Wat mij
kwelt is het enorme verschil in visie van de commandant van de militaire brandweer,
de on scene commander en andere deskundigen uit de brandweerwereld. Had je
met zeven mensen werkelijk kunnen redden of had je je moeten beperken tot
blussen? Daarover bestaat een enorm verschil in visie. Ik zou dit nog eens
aan de regering willen voorleggen.Voorzitter! Ik heb aan de minister van Defensie een aantal vragen gesteld
die te maken hebben met het groene rapport van de Raad van advies voor luchtvaartongevallen.
Ik zou daarop graag een antwoord willen hebben. De eerste vraag handelt over
de samenstelling van de raad van advies. Is overwogen om deskundigen van buiten
erbij te halen? Vergelijk het onderzoek naar de Dakotaramp, waar mensen van
buiten de Rijksluchtvaartdienst zijn aangezocht. De tweede vraag betrof de
passagiersbriefing en het evacuatieplan van de Hercules. De derde vraag is
of er wordt geoefend op vogelaanvaring bij de landing, de final touch-down.Voorzitter! Het rapport-Glaser is niet geweldig van kwaliteit. Het is,
zoals collega Zijlstra zei, dun in rechtspositioneel opzicht. Het zal straks
bij de rechter moeten blijken in hoeverre dat stand kan houden. Wij kunnen
daarmee in dit debat weinig doen, gezien het feit dat de procedure loopt.
Er lopen een gerechtelijk vooronderzoek en een beroepsprocedure. Ik ben niet
geweldig onder de indruk van het rapport. Er zijn gewoon te veel mankementen:
geen protocollen, geen ondertekende verslagen van de gesprekken. Ik heb ook
een vraag gesteld over de selectie van de leden van de commissie. Had daarin
niet een deskundige uit de militaire brandweerwereld moeten zitten?Uit de eerste termijn is mij nog niet helemaal duidelijk of de bevoegdheid
om scenario's af te kondigen nu uitsluitend ligt bij de plaatsvervangend commandant
van de basis of de verkeersleider, degene die als eerste een crash ziet aankomen.
Kan daarover geen misverstand bestaan en kan daarmee geen tijd verloren gaan?Voorzitter! De luchtmachtstaf is in eerste termijn ook door mij genoemd.
Collega Zijlstra heeft indringend gesproken over medeverantwoordelijkheid.
Hij sprak niet voor de eerste keer over het schoonvegen van de trap van bovenaf.
In het algemeen vind ik dat een goed beginsel, maar je moet de vraag stellen
of die medeverantwoordelijkheid zich zodanig moet uitstrekken, dat je een
verwijtbare medeverantwoordelijkheid en een concreet verwijtbare nalatigheid
bij de luchtmachtstaf moet constateren. Zover wil ik in dit debat niet gaan
op grond van de informatie en de wisseling van argumenten. Natuurlijk er is
medeverantwoordelijkheid ook van de bewindslieden en de luchtmachtstaf.
De vraag is – en die beantwoord ik thans met nee – of er sprake
is van een verwijtbare nalatigheid. Bij het beeld van de trap schoonvegen
van bovenaf moeten wij bovendien niet vergeten dat ook een kolonel van de
Koninklijke luchtmacht, de commandant van de vliegbasis uit zijn functie is
ontheven. Dat is toch al behoorlijk hoog op die trap.Voorzitter! De brief van minister Dijkstal van 2 juni roept ook nogal
wat vragen op. Ik begrijp heel goed dat de toegezegde verbeteringen niet direct
kunnen worden gerealiseerd. Het zou toch mogelijk moeten zijn op een termijn
van een paar maanden – collega Van den Doel sprak over een halfjaar –
een tussenrapportage aan de Kamer aan te bieden. Er moet dan ook zoveel mogelijk
gerepareerd zijn. Als ik de conclusies van het rapport lees, blijkt dat de
zaken die even worden aangestipt in de brief van minister Dijkstal van 2 juni,
daar duidelijk tot uitdrukking komen. Ik lees op bladzijde 36 van het rapport:
"De voorbereiding op vliegtuigongevallen op militaire luchtvaartterreinen
lijkt lange tijd aan de civielbestuurlijke aandacht ontsnapt. Bestuurlijk
en operationeel verantwoordelijken buiten het militaire terrein zijn zich
vermoedelijk onvoldoende bewust geweest van hun aandeel in en verantwoordelijkheid
bij dit deel van de veiligheidszorg. Daarnaast hebben de militaire verantwoordelijken
op deze vliegvelden de in de militaire regelgeving vereiste intensieve samenwerking
tussen militaire en civiele hulpverleningsdiensten bij grote incidenten nog
niet voldoende geïmplementeerd."Voorzitter! Dit vergt – in de termen van een ander debat, dat vanavond
wordt gevoerd – een grote hersteloperatie, en wel op zo kort mogelijke
termijn. Als ik minister Dijkstal hoor zeggen dat eenmaal per jaar oefenen
wellicht wat veel is en dat sommige oefeningen wel eenmaal per twee jaar kunnen,
vind ik dat de bewijslast aan hem is. Hij heeft er als verantwoordelijke op
dit terrein voor te zorgen en ook de garantie te bieden dat er voldoende wordt
geoefend. Gemeenten zullen hierop moeten worden aangesproken, terwijl de minister
van Defensie bereid dient te zijn om financieel bij te springen wanneer gemeenten
kosten moeten maken die zij niet kunnen dragen; ik meen dat hij dit ook heeft
toegezegd. Dit is ook voor de toekomst een belangrijk punt. In elk geval moet
de garantie worden geboden dat de cultuur van gescheiden organisaties, militair
en civiel, wordt vervangen door een cultuur van samenwerking.Vervolgens richt ik mij op de bestuurlijke afwikkeling op de avond van
15 juli en het algemene punt waarop ik de minister van Binnenlandse Zaken
heb aangesproken, namelijk de aanwezigheid van bewindslieden. Hoezeer die
aanwezigheid ook wordt gewaardeerd, deze kan de uitvoering van rampenplannen
doorkruisen. Door de regering is erop gewezen dat bewindslieden een algemene
politieke verantwoordelijkheid hebben en dat zij die kunnen waarmaken, in
het geval van dergelijke rampen en afwijkingen van rampenplannen, in de Kamer.
Dat mag zo zijn, voorzitter, maar bij mij komt dit wat te veel over als een
vrijbrief om te vaak af te wijken van vastgestelde rampenplannen. Van de minister
van Binnenlandse Zaken verlang ik de toezegging dat ook bewindslieden zich
zoveel mogelijk, waar dat nuttig en nodig is, aan de rampenplannen houden.
Ze mogen die niet onnodig doorkruisen. Ik vond de reactie van de minister
hierop in eerste termijn niet helder genoeg.Voorzitter! In eerste termijn is de staatssecretaris mijns inziens niet
duidelijk genoeg ingegaan op de vraag: hoe kan het gebeuren dat de staatssecretaris
van Defensie daar om 21.00 uur arriveert, terwijl om 18.46 uur scenario 3
werd afgekondigd? Deze afkondiging houdt de vorming van een beleidsteam in.
De coördinatie daarvan vindt in de gemeente plaats, in een daarvoor aangewezen
lokaliteit. Het besef van deze afkondiging was ruim aanwezig, niet alleen
bij de gemeente maar ook bij diverse verantwoordelijken binnen de luchtmacht.
Ook de commandant van de basis was ervan op de hoogte. De bevelhebber van
de luchtstrijdkrachten zou ervan op de hoogte moeten zijn. Dit betekent dan
toch ook dat de staatssecretaris van Defensie ervan op de hoogte had moeten
zijn? Zijn antwoord komt neer op: ik kwam om 21.00 uur aan, ik vroeg waar
wij konden bijspringen en of hulp van psychologen nodig was. Ik vind dit antwoord,
gelet op de praktische benadering – alle hens aan dek, handen uit de
mouwen, voorrang aan humanitaire hulp – begrijpelijk, maar daarmee gaat
men toch voorbij aan de bestuurlijke situatie. Er was een rampenplan in werking
getreden omdat scenario 3 was afgekondigd. Er was een beleidsteam en dus zou
de gemeente de bestuurlijke coördinatie moeten uitvoeren. Tegen die achtergrond
vind ik de reactie van de staatssecretaris – het ging om een catastrofe
en niet om een ramp volgens het rampenplan – onbevredigend. Ik denk
dat hij, met zijn zestienjarige ervaring als burgemeester van Den Helder,
beter had moeten weten. Hij had zich op de hoogte moeten stellen van de bestuurlijke
component van dit drama. Ik zeg het met alle waardering voor zijn optreden.Voorzitter! Nogmaals, ik wens alle nabestaanden in de komende weken veel
sterkte toe nu wij de datum 15 juli naderen. Ten slotte vraag ik de staatssecretaris
om aandacht voor de nazorg ten behoeve van de hulpverleners. Dit belangrijke
punt mag niet aan onze aandacht ontsnappen. Uit gesprekken met hulpverleners
is ons gebleken dat ook zij nog veel te lijden hebben als gevolg van dit drama.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! In een aantal opzichten is beantwoording van vragen in dit
soort kwesties een heel moeilijke, zo al niet onmogelijke opgave, ten eerste
vanwege de emotionele aspecten van de discussie en ten tweede omdat op een
aantal punten erkend moet worden dat niet op alle vragen een antwoord kan
worden gegeven, nu niet en waarschijnlijk in de toekomst ook niet.Een van de discussiepunten vanochtend was de vraag of de communicatieapparatuur
zowel kwalitatief als capacitair voldoende was. Die was voldoende, zo betoogde
de regering. Niet de apparatuur was het probleem, maar de mensen en de communicatiestructuur.
Ik begrijp dat de regering de door de heer Zijlstra gememoreerde uitspraak,
dat de communicatie waardeloos was, ook vanuit die optiek beziet. Heb ik dat
juist?Vreemd blijft dan wel dat zo snel daarna alle communicatieapparatuur is
vervangen. De afschrijftermijn kan toch niet toevallig net om zijn geweest?Vervolgens acht ik de verklaring plausibel dat de basisbrandweer ten gevolge van onjuiste en onvolledige informatie en redenerend vanuit
de aanname dat de bemanning een dergelijke brand in de cockpit niet had kunnen
overleven, tot de conclusie was gekomen dat men, zoals de minister het noemde,
de klus had geklaard. Daarna constateerde men dat de ramp nog veel groter
was dan men ooit voor mogelijk had gehouden, toen dus te laat.Ten aanzien van de personele gevolgen is het een feit dat drie militairen
uit hun functies zijn ontheven. Zij waren aanwijsbaar tekortgeschoten, zo
stelde de minister. Ik kan hem daarin volgen, maar de vraag blijft overeind
of daarmee aan de eis van rechtvaardigheid, rechtmatigheid en zorgvuldigheid
van minister Dijkstal is voldaan. Dat blijft onbevredigend. Ik heb het dan
over de verantwoordelijkheid van de hogere echelons en over de bestuurlijk-politieke
verantwoordelijkheid. Natuurlijk is er een verantwoordelijkheid waar bevoegdheid
is, maar wij moeten daarbij dan wel in acht nemen dat gedelegeerde bevoegdheden
ook bevoegdheden blijven, ongeacht hoever en hoelang er is gedelegeerd.Het zijn geen zondebokken, zo is gezegd, omdat zij op dat moment het noodlot
hadden kunnen doorbreken, zo is ook gezegd. In de concrete en moeilijke situatie
konden en moesten zij concrete maatregelen nemen, maar doet dat af aan de
verantwoordelijkheid van hen die het hele systeem en de hele structuur voor
beveiliging en rampenbestrijding hebben bedacht? Misschien is die verantwoordelijkheid
zo niet groter dan toch gelijkwaardig aan die van hen die in het veld keuzes
moesten maken. De beleidsmakers creëerden toch een structuur en een maatregelenpakket
die tekortschoten en er wellicht toe hebben geleid dat een rampsituatie kon
ontstaan waarin anderen beslissingen moesten nemen en helaas verkeerde beslissingen
hebben genomen.Dit versta ik ook allemaal onder het begrip "geoefendheid". De staatssecretaris
beperkte dit begrip sterk tot de geoefendheid van de basisbrandweer. Ik zie
het dus veel meer als een hele keten van maatregelen en voorwaarden die in
stand worden gehouden en ook regelmatig zullen moeten worden geëvalueerd.Het gevoel van onbevredigdheid wordt bevestigd door het grote aantal maatregelen
dat na de ramp is genomen en moest worden genomen, waardoor er voor de toekomst
betere voorwaarden zijn geschapen. Natuurlijk, die lering moest uit de ramp
worden getrokken. Het is goed dat vanaf nu bijvoorbeeld geen personentransporten
meer plaatsvinden met Herculestoestellen, maar waarom is dat besluit pas bijna
een jaar na dato genomen?De reactie van de minister inzake de berichtgeving in De Telegraaf over
de veiligheid van Nederlandse vliegvelden vond ik in het licht van het ontwerprapport
nogal wat. Het ging, zo zei de minister, om feitelijke gegevens over de algemene
stand van zaken. Dat suggereert dat de onderzoekers met hun aanbevelingen
blijkbaar te ver gingen of zich buiten de onderzoeksopdracht hebben bewogen.
Al zou dat zo zijn, dan blijft toch nog de vraag overeind of het gevaar van
het gesignaleerde niet zodanig groot is, dat met dat gegeven iets gedaan moet
worden door de regering. Wil de regering dat risico willens en wetens lopen
of is er volgens de regering geen sprake van een vergroot, zo niet een onaanvaardbaar
risico? Die mening is naar mijn mening zeer relevant, in het licht van de
permanente zorg die de minister heeft uitgesproken over de oefenbereidheid
van de bestuurders, met andere woorden, over ongeoefendheid.De heer Hillen (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording, waaruit betrokkenheid
en concentratie sprak. Dit debat had voor onze fractie eigenlijk een tweeledig
doel, namelijk in de eerste plaats het zo goed mogelijk dienen van de belangen
van de nabestaanden en in de tweede plaats het in het oog houden van de belangen
van de samenleving, met name voor het vervolg.De belangen van de nabestaanden worden het best gediend door te proberen
maximale duidelijkheid te betrachten. Dit wil niet zeggen dat alles ooit haarfijn
bekend zal worden, maar dat alles wat menselijkerwijs gesproken kenbaar kan
zijn, nu ook kenbaar gemaakt wordt. En ik heb de indruk dat dit is gebeurd,
met name als het gaat om die huiveringwekkende 25 minuten waarin de zaak fout
ging. Minister Voorhoeve heeft nog eens onderstreept dat er naar alle waarschijnlijkheid
en voorzover het na te gaan was, geen eerdere pogingen zijn ondernomen om
bij de slachtoffers te komen en dat dit debat ook niet nodig zou zijn geweest
als dit wel was gebeurd. Ik denk niet dat wij ooit andere kennis zullen verkrijgen
omtrent die huiveringwekkende 25 minuten, en die kennis is verschrikkelijk
genoeg.Een tweede element waarmee de belangen van de nabestaanden maximaal gediend
zijn, is het verzekeren van zo adequaat mogelijke bijstand, het controleren
of die bijstand tot nu toe voldoende verleend is, zowel in persoonlijke als
in materiële zin, en het ervoor zorgen dat die ook in de toekomst verzekerd
is. Het verslag dat wij hiervan tot nu toe hebben gehad, vind ik goed. Ik
denk dat de overheid, en met name Defensie, maximale inspanningen heeft verricht
om de nabestaanden zo goed mogelijk te helpen en te bedienen. De ruimhartige
toezeggingen die vandaag en al eerder zijn gedaan om ook in de toekomst bij
de les te blijven, zowel in financiële als in andere zin, accepteer ik
dankbaar. De Kamer zal blijven controleren of deze toezeggingen gestand zullen
worden gedaan.Voor de samenleving geldt met name de eis van duidelijkheid omtrent de
verantwoordelijkheden. Het gaat erom of de verschillende bestaande plannen
adequaat worden toegepast en het gaat om de vraag in hoeverre wij daar lessen
uit kunnen trekken voor de toekomst. Op dat punt zijn er toch wel erg veel
fouten gemaakt. Overigens moet ik opnieuw constateren – ik meen dat
minister Voorhoeve het ook heeft gezegd – dat de meeste fouten uiteindelijk
geen directe relatie hadden met de omvang van de ramp die zich heeft voltrokken.
Maar niettemin zijn ze gemaakt. Dit wil zeggen dat wij hier lessen uit moeten
trekken en dat wij moeten nagaan hoe de verantwoordelijkheden zijn geregeld.
Er zijn drie mensen uit hun functie gezet omdat zij het meest aantoonbaar
tekort zijn geschoten. Althans, zo is tot nu toe het oordeel. Uiteindelijk
zal waarschijnlijk de ambtenarenrechter er nog over oordelen, maar voor mij
wringt er toch nog iets op dit punt.Ik vind het nog steeds opvallend dat er ook aan de civiele kant fouten
 zijn gemaakt, terwijl daar geen consequenties aan zijn verbonden,
maar aan de kant van Defensie wel. Zorgvuldigheid houdt ook een zo goed mogelijk
evenwicht in, alsmede gelijke behandeling van de mensen die hierbij betrokken
zijn geweest. Zelfs voor de on scene commander geldt dat zijn leven beslissend
veranderd is doordat hij te laat heeft ingegrepen. Uit alle informatie hebben
wij kunnen opmaken dat hij altijd een vakman tot en met is geweest, die nu
uiteraard in zijn carrière is geschaad, maar hier ook gedurende de
rest van zijn leven door zal worden achtervolgd. Natuurlijk heeft iedereen
geprobeerd het naar zijn of haar mening maximaal mogelijke te doen. Er zijn
er drie die zwaarder geoormerkt zijn dan anderen. Ik vraag de bewindslieden
nogmaals om bij de behandeling van degenen die verantwoordelijk worden gesteld,
zo zorgvuldig mogelijk consequenties te blijven trekken. Wordt de trap nu
van onderaf of van bovenaf schoongeveegd? Ach, ik vind een discussie daarover
altijd wat gekunsteld. Ik zeg het de heer Hoekema na: zodra er een kolonel
in het geding is, kun je toch niet meer zeggen dat de top buiten schot blijft?
Ik denk dat Defensie aanvankelijk snel en adequaat gereageerd heeft, ook tegenover
verantwoordelijken. Wij hebben in Den Haag bij tal van andere dossiers toch
wel eens iets anders meegemaakt.Zijn de rampenplannen voor de toekomst adequaat? Er zijn toezeggingen
gedaan op het punt van de geoefendheid. Ik zou zowel de minister van Binnenlandse
Zaken als de bewindslieden van Defensie willen vragen op dat punt halsstarrig,
zeurderig en volhardend te zijn. Het is een onderwerp dat nooit aandacht zal
krijgen in de normale dagelijkse routine, dus er moet extra gewicht aan gegeven
worden. Nu is weer eens gebleken hoe verschrikkelijk belangrijk het is. Rampenplannen
worden pas achteraf spectaculair, als wij gaan bekijken welke fouten er zijn
gemaakt, maar ze behoren vooraf al spectaculair te zijn, omdat het tenslotte
om mensenlevens gaat. Ik zeg dit nog eens met grote nadruk, omdat er bijvoorbeeld
ook over de aanwezigheid van de staatssecretaris is gesproken. Ik ben vol
lof voor zijn inzet, zijn betrokkenheid van stonde af aan en de manier waarop
hij zich met elke vezel op de zaak gestort heeft. Maar het blijft opvallend
dat hij zei dat hij niet wist dat scenario 3 was afgekondigd. En het is natuurlijk
heel gek dat als wij nu tot op de millimeter nameten of iedereen wel z'n best
heeft gedaan, er tot aan de top onduidelijkheid over bestaat. Dit onderstreept
dat er nog eens van boven tot onder met de grootst mogelijke zorgvuldigheid
moet worden doorgegeven wat precies de bedoeling is en hoe de verantwoordelijkheden
zijn verdeeld. En als er fouten gemaakt zijn, moeten wij die met die wijsheid
beoordelen.De minister van Binnenlandse Zaken heeft in verband met zijn bevoegdheden
en verantwoordelijkheid gezegd dat hij de voortgang van de oefenplannen met
grote zorg gadeslaat, maar hij bedoelt waarschijnlijk dat hij daar bezorgd
over is en er tegelijkertijd weinig voor kan zorgen. Ik probeer de taal zo
goed mogelijk te duiden. Zo zei hij ook: er zijn hier en daar onduidelijke
gebieden. Ik volg hem als hij zegt dat dit altijd het geval zal zijn. Toch
wil ik nu uitspreken dat, ingeval achteraf onduidelijkheid blijkt in het toedelen
van verantwoordelijkheden, wij er altijd van uit moeten gaan dat de minister
verantwoordelijk is. Je kunt dan wel een onderscheid maken tussen politieke
verantwoordelijkheid en portefeuilleverantwoordelijkheid, maar het laatste
moet misschien meer politieke verantwoordelijkheid genoemd worden. Ik hecht
eraan op te merken dat op het moment dat wij dergelijke gebeurtenissen moeten
"naschouwen", er in ieder geval geen mogelijkheden zijn om de democratische
controle daarop op de een of andere manier onduidelijk te maken. Hierbij denk
ik aan de rechtszekerheid van de samenleving en de beleving van de betrokkenen.
De verantwoordelijkheid moet dus uiteindelijk altijd bij de minister komen.De heer Verkerk (AOV):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden.In eerste termijn heb ik er al op gewezen dat het AOV uit respect voor
de overledenen, de overlevenden en de nabestaanden na alle rapportages nu
vooral het oog op het heden en de toekomst wil richten. De slachtoffers zijn
niet terug te halen. Degenen die nu leven, verdienen de hoogste aandacht en
de verantwoordelijkheid van eenieder op zijn eigen plek. Daar ligt dus de
verantwoordelijkheid van burger- en militaire "overheid". Daarom waren mijn
vragen ook gericht op de toekomst.Uit de rapportages van het afgelopen jaar kan worden afgeleid dat in de
transportvloot van de luchtmacht de nodige aandacht aan ongevallenpreventie
besteed moet worden. Daarbij hoort oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Daarom
verwacht ik nog een reactie van de staatssecretaris op het volgende. Er zijn
aanwijzingen dat luchtmachtpersoneel, onder wie vliegers en natuurlijk brandweer,
vooral op de vliegbasis Eindhoven onvoldoende kunnen oefenen met de nieuwe
transportvloot. Er is daar te veel burgerluchtverkeer. Gaat de burgerluchtvaart
voor de militaire luchtvaart? Dus moeten vliegers bij oefeningen rekening
houden met bijvoorbeeld de cityhopper, chartertoestellen, een toenemend aantal
reclamevliegtuigjes en particuliere toestelletjes? Hoever gaat en hoelang
duurt de ambitie van de regio Eindhoven met het gedeelte van de burgerluchtvaart
van de vliegbasis? Die vliegbasis heeft een enorm transportsquadron waarop
de Koninklijke luchtmacht overigens terecht trots is. Ik vrees toch dat de
verhoudingen tussen de burgerluchtvaart en de militaire luchtvaart op vliegveld
Eindhoven uit de hand kunnen lopen.Na een ramp komen allereerst de hulpverleningsdiensten in het geweer.
Dat behoren zij welhaast blindelings te doen, geoefend en met goed materieel.
Daarna komen de papieren rampenplannen op grond waarvan men eigenlijk handelt.
Rampenplannen zijn mooi, maar zij zijn zelden volledig, want hoe kun je met
elke ramp rekening houden? Zoals de minister van Defensie vanmorgen heeft
gezegd, gaat het om goed nadenken en alert reageren op een kritiek moment.
Alweer zeg ik: dat kan alleen als er voldoende is geoefend.De minister van Binnenlandse Zaken vindt dat alles nu aardig in gang is
gezet. Juist rampenplannen zijn echter voor de volgende fasen na een ramp,
zoals coördinatie van ziekenhuizen, transport, politie en voorlichting.
Het is vandaag niet meer genoemd, maar men was die avond in Eindhoven zo terneergeslagen
over de catastrofe, dat er aanvankelijk eigenlijk onvoldoende
gedacht is aan de opvang van de nogal internationaal samengestelde pers. Ik
vraag mij dan ook af in hoeverre hiermee in de toekomst rekening wordt gehouden
in de rampenplannen.De minister van Binnenlandse Zaken heeft nog opgemerkt dat recente algemene
rapportage heeft opgeleverd dat hulpverlening aan passagiers minder expliciet
is. Het is hoogst noodzakelijk dat daaraan wordt gewerkt. Dus, bewindslieden
neem uw verantwoordelijkheid. Alleen dan zullen ook anderen, ieder op hun
eigen plek, die verantwoordelijkheid begrijpen en nemen.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Ten eerste ga ik nader in op de vraag naar de
verantwoordelijkheden. Verschillende sprekers, in het bijzonder de heer Zijlstra,
hebben daarover in tweede termijn nadere opmerkingen gemaakt. In ons land
zijn de verantwoordelijkheden gestaffeld opgebouwd. De algemene politieke
verantwoordelijkheid voor het defensiebeleid ligt bij mij. Ook de staatssecretaris
van Defensie maakt daar een belangrijk onderdeel van uit. Binnen het kader
van de ministeriële verantwoordelijkheid hebben de bevelhebbers van de
krijgsmachtdelen bepaalde grotere verantwoordelijkheden. De onderscheiden
verantwoordelijkheden van de luchtmachtstaf en de onderdeelscommandanten zijn
vanochtend al door de staatssecretaris uiteengezet.De heer Zijlstra vroeg of hij een ja- of nee-antwoord kon krijgen op de
vraag of er sprake was van medeverantwoordelijkheid, anders dan de drie personen
waarbij is vastgesteld dat zij niet goed hebben gefunctioneerd op het moment
van de ramp. Ja, in zijn algemeenheid zijn er vele medeverantwoordelijkheden.
Dat is echter iets anders dan het vaststellen van een vorm van nalatigheid
tijdens de ramp zelf. De heer Van den Doel en de heer Hoekema hebben hierover
enkele opmerkingen gemaakt, waar ik mij bij aansluit. In grote lijnen zie
ik het als volgt. De luchtmachtstaf vaardigt richtlijnen en voorschriften
uit, die de commandanten in acht nemen bij het uitvoeren van hun taken. De
luchtmachtstaf verschaft hen daarvoor de personele, materiële en financiële
middelen. Het spitst er zich nu op toe dat de onderdeelscommandanten verantwoordelijk
zijn voor de geoefendheid van hun brandweerpersoneel. Als er zich problemen
voordoen die hun verantwoordelijkheid overstijgen, informeren zij de luchtmachtstaf
daarover en verzoeken zij om steun. Dat er verschillende verantwoordelijkheden
zijn, wordt door ons dus geenszins ontkend. Waar het om gaat, is dat de organisatorische
en structurele factoren, zoals opleiding, oefening en materiële middelen,
in dit geval niet de doorslaggevende factor zijn geweest in het verloop van
de gebeurtenissen op de bewuste maandagavond, onverlet latend het feit dat
op die punten een aantal tekortkomingen zijn geconstateerd. Er is dan ook
besloten tot actie, tot een groot aantal maatregelen om ervoor te zorgen dat
dit soort tekortkomingen zich in de toekomst niet meer voordoet. Er is daarom
ook niet, hoewel de heer Zijlstra dat suggereerde, naar zondebokken gezocht.
De drie van hun functie onthevenen moeten en mogen ook niet als zondebokken
worden aangemerkt. Waarom heb ik een voor de heer Zijlstra onbevredigend antwoord
gegeven op zijn vraag of er een causaal verband is tussen het doen of nalaten
van de betrokken drie en het aantal slachtoffers? Waarom heb ik gezegd dat
dit een vraag is waar ik geen zorgvuldig antwoord op kan geven? Dat is om
de volgende reden. Als ik in de keten van gebeurtenissen die zijn misgegaan,
een direct oorzakelijk verband – daar vroeg de heer Zijlstra naar –
zou leggen tussen het nalaten van de betrokken drie en het aantal slachtoffers,
dan zou ik maar een paar centimeter verwijderd zijn van wat juristen "dood
door schuld" noemen. Ik vind dat het mij niet toekomt om dat vast te stellen.
Dat zou niet zorgvuldig zijn, zeker omdat er nog een juridische procedure
loopt over de ernst van de nalatigheden. Daarom heb ik een antwoord gegeven
dat de heer Zijlstra onbevredigend vond, want hij wilde een ja-nee-antwoord
horen. Hij weet dat het in beleidszaken lang niet altijd mogelijk is een ja-nee-antwoord
te geven.De heer Zijlstra (PvdA):Ik wilde inderdaad dat juridische verband leggen. U doet nu wat ik gevraagd
heb met het antwoord dat er geen causaal verband is.Minister Voorhoeve:Ik heb uw vraag niet beantwoord. Ik heb gezegd dat ik er niet op kon ingaan.
De vraag naar het soort verband is iets waarmee men zich in het gerechtelijk
vooronderzoek zal bezighouden.De heer Zijlstra (PvdA):Ik hoorde u zonet zeggen dat u die relatie niet legt.Minister Voorhoeve:Dat is juist.De heer Zijlstra (PvdA):Dus is het antwoord dat er wat u betreft geen causaal verband bestaat.Minister Voorhoeve:Dat is een andere formulering, die ik niet voor mijn rekening neem. Ik
heb gezegd dat ik dat causale verband niet leg.De heer Zijlstra (PvdA):Dat is precies wat ik wilde horen.Minister Voorhoeve:Wij moeten na rampen niet naar zondebokken zoeken, maar op de eerste plaats
maatregelen nemen om herhaling van een rampspoedige gebeurtenis te voorkomen.
Hiervoor wordt de hele organisatie van hoog tot laag doorgelicht en waar nodig
aangepast. Een groot aantal maatregelen is de Kamer inmiddels bekend.Een van de opleidingsonderdelen die worden aangepast, betreft dat van
de centralist. De heer Zijlstra heeft hierin gelijk. Ik houd op basis van
de rapportages echter staande dat de opleiding van de centralist of een eventueel
gebrek hierin niet van doorslaggevende invloed is geweest op het cruciale
punt op 15 juli, namelijk het tijdsverloop van 25 minuten.Een tweede punt waarop ik wil ingaan, is het huishoudelijk onderzoek dat
door commodore Glaser is uitgevoerd. Hierover zijn nadere vragen gesteld,
in het bijzonder door de heer Hoekema. Het was niet de opdracht aan de heer
Glaser om een breed onderzoek in te stellen en een groot aantal mensen te
horen. Voor zo'n breed onderzoek had Defensie samen met de gemeente Eindhoven
immers al het ministerie van Binnenlandse Zaken ingeschakeld. In dat kader
is een groot aantal mensen gehoord. Ik wijs er overigens op dat de conclusies
van het later uitgebrachte rapport van Binnenlandse Zaken niets afdoen aan de bevindingen in het rapport van de commissie-Glaser.Van de heer Glaser kon, omdat hij pas sinds kort op de luchtmachtstaf
werkte en eerder basiscommandant was geweest, worden verwacht dat hij het
onderzoek met de nodige afstand kon benaderen. Voor de jurist kolonel Bezemer
gold hetzelfde. Ook hij was niet eerder nauw bij de gebeurtenissen in Eindhoven
betrokken geweest. Ik concludeer dat de commissie was toegerust voor de haar
verleende opdracht. Een bredere samenstelling is dan ook niet overwogen, mede
omdat er andere, grotere onderzoeken liepen.De luchtmachtleiding heeft op basis van de bevindingen van de commissie-Glaser
en mede naar aanleiding van de bevindingen van de inspectie brandweerzorg
en rampenbestrijding ertoe besloten de drie betrokken functionarissen uit
hun functie te ontheffen, omdat werd geconstateerd dat zij niet adequaat hadden
opgetreden op de kritieke momenten. Hun is niet verweten schuldig te zijn
aan de gebeurtenissen op maandagavond 15 juli. De vraag of en waaraan zij
schuldig kunnen zijn, is uitsluitend ter beantwoording van het openbaar ministerie.De overweging die richtinggevend is geweest voor de beslissing de drie
betrokken personeelsleden een andere functie te geven, is dat zij de taak
die hun was toevertrouwd en waarvoor zij waren opgeleid, volgens de commissie
niet naar behoren hebben uitgevoerd op de momenten dat het echt ertoe deed.
Het gaat hierbij niet om lagere functionarissen. Vastgesteld hebbende dat
enkele leidinggevenden waren tekortgeschoten op cruciale momenten, restte
de luchtmachtleiding niets anders dan corrigerend op te treden, mede om de
reden die de heer Van den Doel kernachtig weergaf: er moest voor worden gezorgd
dat er vertrouwen blijft bestaan in de basis Eindhoven en de wijze waarop
daar met de verantwoordelijkheden wordt omgegaan.De heer Zijlstra is zowel in eerste als in tweede termijn ingegaan op
de kwaliteit van de communicatiemiddelen, de portofoons en de mobilofoons
van de brandweer op de basis.De heer Zijlstra (PvdA):Ik heb ten aanzien van het vorige punt de vraag gesteld of zo'n rapport
nu voldoet aan de rechtspositionele eisen. Daarmee doel ik niet op een waardeoordeel
over de inhoud, maar denk ik aan de vorm waarin dingen gebeurd zijn, kijkende
ook naar hoe de verslagen eruitzien: geen processen-verbaal en geen ondertekening.
Wat vindt u daarvan?Minister Voorhoeve:Ik heb in eerste termijn gezegd dat, omdat deze zaak nu in een rechterlijke
procedure loopt, ik daar verder geen kwalificaties over wil uitspreken. Er
is door velen geconstateerd dat het beter ware geweest als er ondertekende
verslagen van de verschillende gesprekken zouden zijn geweest; daar sluit
ik mij bij aan. Maar de beantwoording van de vraag of er ernstige fouten van
inhoud en vorm zijn gemaakt in het rapport, laat ik nu verder over aan de
desbetreffende instanties. Ik vind ook dat ik, gezien de stand van de procedure,
mij daar nu niet over moet uitspreken, omdat dit ook weer meteen effect heeft
op de wijze waarop zo'n procedure verder verloopt.Ik sprak zonet, mijnheer de voorzitter, over de kwaliteit van de portofoons
en mobilofoons. De heer Zijlstra refereerde aan de uitlating van de commandant
van de basisbrandweer, die ze waardeloos had genoemd. De verbindingsmiddelen
waar het hier om gaat, naderden het einde van de technische levensduur. Om
die reden was in april 1996 besloten de apparatuur te vervangen door nieuwe
middelen ter waarde van 16 mln. Dat vervangingsprogramma heeft een duur van
twee jaar. In de loop van volgend jaar kan de brandweer dus beschikken over
volledig nieuwe apparatuur. De vervangingstermijn van twee jaar is gekozen,
omdat de oude apparatuur nog grotendeels voldeed; deze is niet zo goed als
de nieuwe apparatuur, maar voldeed nog grotendeels. De middelen werkten niet
optimaal; dat is in de schriftelijke beantwoording ook erkend. Op de plekken
waar het om ging die avond, op en rondom de plaatsen waar de inzet van de
brandweer het meest waarschijnlijk is, werd de inzet van de brandweer overigens
niet door deze apparatuur belemmerd. Daarvan is op 15 juli 1996 niets gebleken.
Daarom zei ik dus dat dit geen cruciale rol had gespeeld.Mijnheer de voorzitter! De heer Rehwinkel heeft in zijn eerste termijn
nog een vraag gesteld die ik niet had beantwoord en dat betrof incidenten
met een F-27 en een C-130. De civiele brandweer is tussen 10 april en 10 juli
1996 achteraf geïnformeerd over een aantal voorvallen, te weten deze
twee. In die periode is een aantal voorzorgslandingen uitgevoerd, waarbij
de civiele instanties, gezien de aard van die voorzorgslandingen, achteraf
zijn geïnformeerd. Inmiddels worden de civiele instanties ook in het
geval van voorzorgslandingen geïnformeerd conform de plannen.De heer Hoekema heeft mij nog gevraagd naar de betrokkenheid van externe
experts bij de onderzoeken en bij de Raad van advies voor luchtvaartongevalen
bij Defensie. Inzake het rapport van het ongeval, zoals opgesteld door de
Belgische en Nederlandse luchtmachten, zijn de relevante NAVO-procedures voor
dergelijke onderzoeken gevolgd en zijn er externe specialisten bij betrokken,
namelijk van Lockheed, Hamilton Standard en Allison. Deze zijn van belang
voor vraagstukken met betrekking tot het vliegtuig, de propeller en de motoren.
De Raad van advies voor luchtvaartongevallen bij Defensie is een inhoudelijk
onafhankelijk orgaan. In deze raad was en is voldoende deskundigheid aanwezig
om het rapport van ongeval, waarbij dus wel externe deskundigen zijn betrokken,
te beoordelen.Mijnheer de voorzitter! Ik zou mede namens de staatssecretaris en mijn
collega van Binnenlandse Zaken een korte reactie willen geven op de motie,
die door de heer Zijlstra mede namens een groot aantal andere Kamerleden is
ingediend. Ik stel vast dat de overwegingen in de motie, de constateringen,
juist zijn en dat wij ons daarbij aansluiten, ook omdat zij blijken uit de
rapportages die ons allemaal hebben bereikt, namelijk dat er een ontoereikende
voorbereiding en uitvoering van rampenbestrijding is geweest. Het dictum van
de motie, waarin de regering wordt verzocht de nodige maatregelen te nemen
zodat de rampenbestrijding op de Nederlandse vliegvelden snel verbeterd kan
worden, is inderdaad onze taak om uit te voeren. Wij zien de motie derhalve
als een belangrijk signaal van het parlement, niet alleen in de richting van
het kabinet maar ook naar anderen, naar de nabestaanden en naar vele andere
betrokkenen. Dat geeft deze motie ook haar meerwaarde. Ik eindig daarom met
de formele constatering, dat de regering het oordeel van de
Kamer daarover afwacht. Wij zullen de motie zeker uitvoeren.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Ik zal mij beperken tot de vragen die aan mij zijn gesteld.
De heer Zijlstra heeft gevraagd of de brandweerploegen van dezelfde omvang
blijven als op dit moment. Inderdaad zullen de brandweerploegen blijven afgestemd
op de brandrisicoklassen. Dat betekent voor de Herculesachtige vliegtuigen
acht en voor de K-DC-10 elf man. Die ploegsamenstelling wordt niet gewijzigd.
Wel heeft de directeur operatiën onlangs besloten de brandweer van Eindhoven
met een aantal functies uit te breiden, omdat er met meer en grotere vliegtuigen
meer vliegbewegingen plaatsvinden op de vliegbasis. De heer Verkerk wees daar
al op.De heer Zijlstra (PvdA):Ik heb begrepen dat er na 17.15 uur zeven mensen bij de vliegbasis zijn
en in het weekeinde zes. Dat blijft zo? Ik vraag dat, omdat brandweermensen
zeggen dat dit absoluut te weinig is. Als de staatssecretaris echter zegt
dat het voldoende is, ga ik daarvan uit.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Dat blijft zo, maar het is de basisbezetting. Ik heb het echter zelf meegemaakt
dat wij zouden uitwijken naar Eindhoven na de officiële sluitingstijd.
Toen is ons gezegd dat wij even moesten wachten, omdat er meer brandweer opgeroepen
moest worden om onze landing op Eindhoven mogelijk te maken. Mocht het zo
zijn dat meer brandweermensen worden gevraagd omdat nadat de lage bezettingsgraad
is ingegaan, zich een vliegtuig meldt, dan worden zij opgeroepen omdat zij
geconsigneerd zijn.De heer Verkerk (AOV):Dat geldt dan ook in het geval van burgervliegtuigen? U hebt de K-DC-10
terecht genoemd. Dat is de belangrijkste.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Dat geldt vooral voor burgervliegtuigen. Het geldt dus voor alle vliegtuigen.De heer Verkerk (AOV):Dus ook bij Boeings 737 enzovoorts, dus bij alles wat zich aanmeldt.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Jawel.De heer Verkerk (AOV):En als een vliegtuig zich onverwacht aanmeldt, hoe gaat het dan?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Dan zal men met het vliegtuig een rondje moeten draaien en moeten wachten
tot de brandweer compleet is.De heer Verkerk (AOV):Er zijn echter wel eens Boeings op Schiphol geland zonder dat zij zich
hadden gemeld. Toch werden zij heel snel doorgelaten. Zoiets kan natuurlijk
in Eindhoven ook gebeuren. Er kan daar bijvoorbeeld een Boeing met vluchtelingen
onverwacht binnenkomen. Hoe moet ik mij dan de gang van zaken voorstellen?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Ik kan mij dat niet voorstellen, mijnheer Verkerk, zeker niet na alles
wat er gebeurd is.Voorzitter! De heer Zijlstra vroeg hoe we datgene moeten duiden wat in
het blad "De Peeljager" is gesteld over het 112-nummer. Hij heeft gevraagd
of de juiste procedures gevolgd worden. Wij hebben onderzocht wat er is geschreven
en wij veronderstellen dat een journalistieke vrijheid met betrekking tot
het aanbieden van het 112-nummer is toegepast. De vliegbasis Volkel beschikt
namelijk al enige jaren over een directe lijn met de regionale alarmcentrale.
Dus dit nummer wordt zeker niet gebruikt.Voorzitter! Met betrekking tot het debat over de centralist wil ik nog
iets rechtzetten. De minister heeft hierover zojuist ook al gesproken. Ik
heb niet willen zeggen dat de commandant van de basis verantwoordelijk is
voor de opleiding. Dit zou men uit mijn betoog hebben kunnen opmaken, maar
dit heb ik helemaal niet gezegd. Natuurlijk zijn anderen verantwoordelijk
voor deze opleiding. Ik heb wel willen zeggen dat de commandant altijd verantwoordelijk
is voor de inzet van zijn personeel op een bepaalde positie. Wij beiden dachten
tijdens het debat in eerste instantie dat de betrokken centralist niet goed
opgeleid was. Wij hebben dat in de schorsing goed nagetrokken. De betrokken
man was opgeleid tot hulpbrandweerman. Hij had de instructie waarin stond
wat hij precies moest doen. In de instructie stond een negental aandachtspunten.
Er was geen aanleiding om te veronderstellen dat hij met die bagage zijn taak
op die plaats niet kon doen. Wat is er echter gebeurd? Dat heb ik aan het
eind van mijn antwoord aan de Kamer in eerste instantie gezegd: hij heeft
tegen de geldende instructies in van de zeer ervaren officier die dienst deed
op de toren, de opdracht gekregen om 06-11 te bellen. Het lag deze keer dus
niet zozeer aan de opleiding, maar meer aan de opdracht die hij heeft gekregen.
Wij hebben daarvan geleerd en wij hebben nu een module toegevoegd aan de opleiding
van brandweermannen, speciaal voor het functioneren in de alarmcentrale, zodat
in het geval iemand een dergelijke opdracht weer krijgt, hij in ieder geval
bij zijn opdrachtgever verifieert of die opdracht wel juist is.De heer Van den Doel heeft gesproken over de mogelijkheid van het bestaan
van verschillende culturen bij de militaire en de civiele brandweer. Ik kan
niet ontkennen dat hier en daar de culturen verschillen. Er vindt echter ook
wel synergie plaats. Een aantal militaire brandweerlieden zijn lid van de
vrijwillige brandweren in de omgeving van Eindhoven. Het is overigens te overwegen
om een zekere uitwisseling tot stand te brengen. Ikzelf heb met de burgemeester
van Eindhoven de mogelijkheid besproken over en weer detachering te doen plaatsvinden.
Dat heeft hier en daar met het oog op verantwoordelijkheden en rechtsposities
nogal wat voeten in de aarde. Op dit moment zijn hierover gesprekken gaande
en ik hoop oprecht dat de uitwisseling kan plaatsvinden.De heer Van den Doel heeft voorts gevraagd of nog sprake is van aanpassing
met betrekking tot de brandrisicoklasse. In eerste instantie is er geen reden
tot aanpassing. Wij vinden dat de brandrisicoklasse in overleg met de mensen
die ons daarover adviseren, goed zijn vastgesteld. Uiteraard wordt een en
ander altijd op bepaalde tijden geëvalueerd, maar op dit moment is daar
geen aanleiding toe.De heer Van den Doel (VVD):Ik heb die vraag gesteld omdat er natuurlijk een directe relatie ligt
tussen de sterkte van de brandweerploeg en de risicoklasse.
Verder heb ik die vraag gesteld, omdat een van de mensen die in het onderzoek-Glaser
is gehoord, iemand van de luchtmachtstaf, in feite zegt dat er wel degelijk
verschil is tussen civiele en militaire vliegtuigen. De brief van de minister
van 2 juni lezend, zie ik dat daarin de eisen voor de burgerluchtvaart worden
beschreven. Ik vraag daarom of nauwgezet kan worden onderzocht of díé
eisen onverkort kunnen worden toegepast op militaire toestellen.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Uiteraard is bij de vaststelling van de brandrisicoklasse rekening gehouden
met deze factor. Nogmaals, op dit moment is er geen reden om die klasse aan
te passen. Nochtans zeg ik de Kamer toe dat dit punt regelmatig wordt geëvalueerd.
Waar veranderingen in het civiele gebeuren optreden, zal dit zeker van invloed
zijn op de militaire vliegtuigen.De heer Rehwinkel vroeg of dit in Eindhoven anders kan zijn ervaren. Natuurlijk
is dat anders ervaren, want anders zouden we deze hele discussie niet hebben.
Uit de grond van mijn hart heb ik gezegd dat ik alles heb gedaan uit zuiver
praktische overwegingen, en vanuit de verantwoordelijkheid die ik op dat moment
voelde voor mijn personeel en de verwanten daarvan. Niet meer en niet minder.
Allerlei woorden die vandaag in een dagblad zijn genoemd, heb ik bij mijn
weten niet gebezigd. Iemand zal ze gehoord hebben, en ik zou het prettig vinden
als iemand mij vertelt wie dat is, zodat ik mij op een behoorlijke wijze kan
excuseren als ik die woorden in het vuur van het werk zou hebben gebruikt.
Ik kan mij dat echter niet voorstellen.De heer Rehwinkel sprak over de rampbestrijdingsplannen, rampenplannen
en scenario's, drie verschillende dingen. Uiteraard zijn de scenario's vastgesteld
door de burgemeester, in overleg met de militairen op de basis, wat natuurlijk
altijd zo moet blijven. In antwoord op een vraag van de heer Hoekema zeg ik
dat ik niet wist dat er een scenario 3 was afgekondigd. Nogmaals, ik vond
dat op dat moment ook niet meer zo relevant. Ik heb zuiver uit praktische
overwegingen contact opgenomen met de gemeente Eindhoven waarbij ik, onder
verwijzing naar verwanten en het grootste gedeelte van de pers, gevraagd heb
of het verstandig was om die persconferentie te houden. Niet meer en niet
minder. Toen is gezegd dat zij met hun voorlichter naar ons toe zouden komen.
Ik heb daar geen probleem in gezien. Als dat er later van wordt gemaakt, wil
ik dat graag uit de wereld hebben, want ik heb in niemands bevoegdheden willen
treden; ik heb dat zuiver en alleen uit praktische overwegingen gedaan.De heer Hoekema (D66):Dit is een punt voor de toekomst, waarop de minister van Binnenlandse
Zaken straks waarschijnlijk nog wel zal ingaan. Ik verbaas mij er echter nog
steeds over dat u noch bij de commandant van de vliegbasis noch bij de bevelhebber
van de luchtstrijdkrachten – die op de hoogte hadden kunnen zijn van
de afkondiging van scenario 3, van de vaststelling van een gemeentelijk beleidsteam
en van de coördinatie bij de gemeente – uw licht heeft opgestoken
over de coördinatie en de bestuurlijke verantwoordelijkheden. Met alle
begrip overigens voor uw inzet op dat ogenblik, die voortreffelijk was.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Ik begrijp precies wat u bedoelt. Zoals ik daarnet al heb gezegd: toen
ik daar kwam, was de bestrijding van de ramp in feite over. De gewonden waren
afgevoerd en de overledenen waren geborgen. Er was dus een fase volstrekt
afgesloten. Op dat moment kwam het niet meer bij mij op dat er nog ergens
een rampbestrijdingsplan of iets dergelijks in uitvoering was. Dat is mij
niet verteld. Als men mij dat zo duidelijk had gezegd, had ik mij vanuit een
zestienjarige ervaring als burgemeester natuurlijk op een andere manier opgesteld.
Natuurlijk moet de gemeente Eindhoven die taak blijven vervullen.Mevrouw Vos heeft gevraagd of er jaarlijkse inspectierapporten bestaan.
Het antwoord is: ja. Ik zeg de Kamer toe dat ik haar jaarlijks op basis van
die rapporten zal informeren over de stand van zaken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Staat er in die rapporten nadere informatie over de oefeningen en mag
de Kamer die rapporten inzien?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Ja, ik kan de Kamer een brief doen toekomen met alle relevante getallen
en alle relevante oefeningen. Het zal een compilatie zijn, want het gaat natuurlijk
niet alleen om Eindhoven, maar ook om alle andere bases, zowel van de marine
als van de luchtmacht. Het lijkt mij gemakkelijker als wij daar één
verhaal van maken. Als dat voor u aanleiding is om de rapporten in te willen
zien, dan is dat altijd mogelijk.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is dus in principe mogelijk om de rapporten in te zien.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Natuurlijk.De heer Van den Doel (VVD):De minister van Binnenlandse Zaken heeft het gehad over verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. In eerste termijn is uitgebreid gesproken over de bevoegdheid
van de burgemeester van de gemeente Eindhoven. Die is duidelijk. Onduidelijk
is nog of de burgemeester van Eindhoven ook de informatie kan krijgen als
het gaat om de veiligheid en de brandbestrijding op de basis zelf. U heeft
nu toegezegd dat de Kamer de inspectierapporten daarover mag inzien. Dan neem
ik aan dat ook de burgemeester van Eindhoven en de burgemeesters van andere
gemeentes waarin militaire vliegbases liggen, uit hoofde van hun verantwoordelijkheid
ingelicht worden over de veiligheidstoestand op de vliegvelden.De voorzitter:Ik onderbreek de vergadering voor het volgende.I would like to welcome the minister of Defense of the Republic of Bulgaria
and his delegation. Unfortunately it's a little bit difficult for you to follow
our discussions, but we appreciate your attendance very much.Staatssecretaris Gmelich Meijling:I will continue in Dutch, your excellency.Voorzitter! In antwoord op de zojuist gestelde vraag van de heer Van den
Doel kan ik zeggen dat die informatie ook naar die gemeentes gaat, anders
kun je niet op een behoorlijke manier plannen maken. Dat gebeurt ook. Ik kan
dat overigens uit eigen ervaring zeggen.De heer Hoekema heeft gesproken over de bevoegdheid voor het vaststellen
van de scenario's. Ik heb in eerste termijn geantwoord dat de plaatsvervangend
commandant daar verantwoordelijk voor is. Maar het is natuurlijk logisch dat
er in eerste instantie door de toren een scenario wordt vastgesteld dat eventueel
later door de plaatsvervangend commandant wordt bevestigd wanneer zich zo'n
situatie voordoet die zichtbaar is vanaf de toren en men op de toren weet
hoeveel mensen er in het vliegtuig zitten. Ook is het mogelijk dat bijvoorbeeld
de commandant van de brandweer het eerst ter plaatse is en de situatie in
ogenschouw neemt, op dat moment initieel een scenario vaststelt dat later
zo snel mogelijk wordt doorgegeven en bevestigd.De heer Hoekema heeft ook gevraagd naar de bestuurlijke component in het
geheel. Ik heb al gezegd dat ik daar een eerste gesprek met de burgemeester
over heb gehad. Dat zal zeker niet het laatste zijn. Wij moeten eerst bezien
hoe wij dat kunnen inpassen.Dan kom ik bij de nazorg voor de hulpverleners. Velen hebben nazorg nodig.
Daar wordt alle aandacht aan besteed die nodig is.De heer Verkerk heeft een vraag gesteld over de opleidingen. In de opleidingen
van de brandweer worden technieken met betrekking tot brandbestrijding in
zijn algemeenheid gedoceerd. Specifieke kennis wordt opgedaan met betrekking
tot verschillende vliegtuigen tijdens trainingen op ter plaatste gestationeerde
vliegtuigen. Ook worden oriënterende bezoeken gebracht aan vliegtuigtypes
die voor de eerste maal het vliegveld aandoen. En er wordt voldoende geoefend
op de verschillende vliegtuigtypes. De heer Verkerk vroeg zich af of er wel
genoeg oefenmogelijkheden zijn, omdat het zo druk is op de basis Eindhoven.
Op Eindhoven zijn ontzettend veel mogelijkheden. Oefenen behoef je immers
niet op een startbaan te doen, waar het inderdaad erg druk is op gezette tijden.
Het kan op een platform of op allerlei andere stukken van het terrein. Dat
gebeurt ook. Van hindering van oefenmogelijkheden door civiel medegebruik
is op dit moment geen sprake. Ik kan de heer Verkerk ook zeggen dat de discussie
over de openstelling van de vliegbasis op dit moment wel gaande is, maar dat
ik verwacht dat de openstellingstijden zoals die nu gelden vooralsnog zeker
worden gehandhaafd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb een vraag voor de staatssecretaris. Er is net een nieuw feit op
het nieuws gemeld. Het heeft betrekking op het aantal mensen die levend uit
het wrak zijn gehaald. Het programma Netwerk zal daar vanavond een uitzending
aan wijden. In dat programma laten zij zien dat tien leden van de ambulancediensten
melden dat er in feite meer mensen levend uit het wrak zijn gehaald en vervoerd
dan uit rapporten van de dienst van de volksgezondheid zou blijken. Verschillende
mensen verklaren dat het in ieder geval meer dan elf mensen zijn die er levend
uit gehaald zijn. Iemand zegt dat het er negentien zijn en een aantal van
deze mensen hebben ook hun verklaring laten vastleggen bij een notaris. Ik
wil een reactie van de staatssecretaris op de verklaring van deze mensen horen.
Bij mij roept dit immers de vraag op of er fouten in het rapport van volksgezondheid
zijn geslopen.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Mij is daar op dit moment niets van bekend. Wij hebben, ook bij monde
van de minister, de Kamer meegedeeld dat alles, maar dan ook alles wat wij
op dit moment weten of konden weten, in de rapporten terug te vinden is. Als
er zoiets in het nieuws komt, zal de betreffende instantie die verantwoordelijk
is voor de samenstelling van het rapport daar zeker op reageren. Ik kan er
op dit moment geen reactie op geven. Het is mij niet bekend. Ik hoor het voor
het eerst.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik doe het volgende verzoek. De minister van Binnenlandse Zaken zal zo
meteen het woord voeren. Ik zou het zeer op prijs stellen als de staatssecretaris
in dat tijdsbestek navraag doet naar hetgeen hier gemeld wordt en de Kamer
hier een nader antwoord op kan geven aan het einde van dit debat.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Kan mevrouw Vos mij zeggen hoe zij aan deze wetenschap komt?Mevrouw Vos (GroenLinks):Op dit moment is op Teletekst een persbericht verschenen dat door het
programma Netwerk is uitgegeven. Ik kan de staatssecretaris dit persbericht
nu aanreiken. Wellicht kan de staatssecretaris daarop navraag doen.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Wij moeten dit heel zorgvuldig nagaan. Het is wat moeilijk en ook onverstandig
om dat in dit debat te doen. Wij zullen het zeker nagaan. Er zullen ook zeker
vragen over worden gesteld. Ik denk niet dat wij het in het kader van dit
debat op een zorgvuldige wijze kunnen onderzoeken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik moet eerlijk zeggen dat ik het op prijs stel als wij in ieder geval
nog iets horen. Wellicht is daar een schorsing voor nodig. Ik wil horen wat
de stappen zijn die het kabinet zal nemen naar aanleiding van de berichten
die in het nieuws zijn verschenen. Wij moeten er misschien nog enige tijd
voor nemen. Ik heb wel behoefte aan enige duidelijkheid.De heer Zijlstra (PvdA):Ik ben tegen een schorsing. Dat betekent dat dit bericht in een paar minuten
na moet worden gegaan. Dat gaat in elk geval ten koste van de zorgvuldigheid.
Ik kan mij voorstellen dat de staatssecretaris toezegt dat hij een brief zal
schrijven naar aanleiding van dit bericht en ook de uitzending die vanavond
zal plaatsvinden.De voorzitter:Het lijkt mij vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid beter om het op deze
manier te doen. Wie zegt dat er over drie kwartier niet een nieuw bericht
opduikt? Wij kunnen dit niet stante pede onderdeel laten uitmaken van de beraadslaging.Minister Dijkstal:Mijnheer de voorzitter! Ik verontschuldig mij voor het feit dat ik iets
later ben binnengekomen. Er waren protocollaire belemmeringen waardoor ik
hier niet exact op tijd kon zijn.De heer Rehwinkel en anderen hebben een paar vragen gesteld over vliegtuigongevallen
op luchtvaartterreinen. De heer Rehwinkel stelde een vraag, verwijzend naar
bladzijde 31 van het betreffende rapport, over de uitzonderingen met de grotere
vliegtuigen die tot het jaar 2005 zijn toegestaan. Wat daar staat, is correct.
Het is voor de situatie in Nederland niet helemaal volledig,
omdat inmiddels de directie van het vliegveld Beek ons op 10 juni heeft bericht
dat bij een vliegbeweging van een toestel van dergelijke grootte ook de bluscapaciteit
wordt opgeschaald naar de grootte van het vliegtuig. Daardoor wordt het risico
op korte termijn dus niet onnodig groter en dat is natuurlijk precies waarom
de heer Rehwinkel hiernaar vroeg. Wat in het rapport verder over dit specifieke
onderwerp staat, geldt onverminderd.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Dat is een beetje merkwaardig, want de minister heeft in eerste
termijn juist zo nadrukkelijk gezegd dat het hier gaat om een feitelijk onderzoek,
en dat suggereert enige nauwkeurigheid. Het verbaast mij dat er nu opeens
weer een nieuw bericht binnenkomt in de trant van: in bepaalde situaties brengen
wij snel even aanpassingen aan.Minister Dijkstal:Ik kan de heer Stellingwerf niet geruststellen; ik moet hem zelfs "ongeruststellen".
Er zal over veel details over de vliegvelden nog informatie komen. Dat volgt
nu juist uit de aard van dit rapport. Het rapport is ingegeven door het vorige
debat en het is een quickscan van de positie van de verschillende vliegvelden.
Het is dus geen nauwkeurig onderzoek naar alle relevante details in "the state
of the art" van elk van die vliegvelden.Ik wil de Kamer een voorstel doen, waarmee ik misschien ook een andere
vraag kan ondervangen. Een gedetailleerde beschrijving van risico's en van
de manier waarop daarop moet worden gereageerd, moet worden vastgelegd in
de rampbestrijdingsplannen. De Kamer heeft uit het rapport geconstateerd dat
zulke plannen niet overal aanwezig zijn en heeft mij verzocht ervoor te zorgen
dat die er op de kortst mogelijke termijn komen. Ik meen dat de Kamer heeft
uitgesproken dat zij binnen een halfjaar hierover zekerheid wil hebben. Dat
zeg ik de Kamer graag toe, want dan kom je toe aan al dit soort details, die
al dan niet geruststellend kunnen zijn.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Dat is toch niet bevredigend. Wij hebben onze vragen in eerste
instantie natuurlijk gesteld naar aanleiding van onthullende en onthutsende
persberichten, volgens welke in de ontwerpaanbevelingen stond te lezen dat
deze vluchten op sommige, met name genoemde vliegvelden onmiddellijk zouden
moeten worden gestaakt. Die ontwerpaanbevelingen mogen wellicht volgens de
minister dan niet relevant zijn, maar in elk geval zijn ze kennelijk ergens
gepubliceerd. Daarover hoeft nu niet tot in finesses te worden gediscussieerd,
maar daarvoor is wel een vervolg op dit debat nodig.Minister Dijkstal:Inderdaad, en daarmee kom ik toe aan het verzoek van de heer Rehwinkel
aan mij, waarop ik graag een toezegging doe. Als ik het goed heb begrepen,
verzoekt de heer Rehwinkel mij om de begrippen, conclusies en aanbevelingen
in het rapport en de brief te ordenen en in een overzicht op te schrijven
wat deze quickscan heeft opgeleverd. Dan zal vanzelf in beeld komen waar wij
tekortschieten en wat er nog meer gedaan zou moeten worden. Dat overzicht
zeg ik de Kamer toe en ik leg een relatie met de rampbestrijdingsplannen die
nog gemaakt moeten worden. Dan moet het beeld compleet zijn.De heer Stellingwerf (RPF):En kunnen wij daarover nog een keer apart discussiëren?Minister Dijkstal:Dat spreekt vanzelf. Met de woordvoerders over de rampenbestrijding is
afgesproken dat wij in een vaste frequentie aan de Kamer zullen rapporteren,
juist om meer dan vroeger het onderwerp te kunnen bespreken. Dat wisten mogelijk
nog niet alle woordvoerders in dit debat. Ik zeg het dus gaarne toe.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter! Daarbij heb ik behoefte aan de volledige aanbevelingen. Ik
neem aan dat wij die zullen ontvangen. Naar ik begrijp, heeft Beek voor een
oplossing gezorgd en blijft alleen Eelde over, waar de bluscapaciteit niet
in orde zou zijn.Minister Dijkstal:Of waar wij dat niet over weten.De heer Rehwinkel (PvdA):Welke conclusie trekt u uit dat feit?Minister Dijkstal:De conclusie dat het toelaatbaar is op grond van de regels, maar dat wij
niet weten of het ook toereikend is naar onze maatstaven. Dat kan ik nu niet
zeggen. Ik zal het nagaan.De heer Rehwinkel (PvdA):Wij hoeven dus geen halfjaar te wachten om een conclusie over Eelde te
kunnen trekken?Minister Dijkstal:Inderdaad. Daarover zal ik eerder mededelingen doen.Voorzitter! In het verlengde hiervan hebben de heren Rehwinkel, Van den
Doel en Hoekema gevraagd of het opstellen van de rampbestrijdingsplannen met
iets grotere voortvarendheid ter hand kan worden genomen. Ik zeg gaarne toe
dat wij dat zullen doen. In verband met het rapporteren over een jaar is verder
gevraagd of niet na een halfjaar een tussenrapportage kan worden verzorgd.
Ook dat zeg ik gaarne aan de Kamer toe.Voorzitter! Verschillende woordvoerders dringen erop aan dat ik mijn invloed
aanwend opdat eenmaal per jaar interdisciplinair wordt geoefend. Dat wil ik
gaarne doen.De heer Verkerk kan ik meedelen dat met de Nederlandse vereniging van
journalisten, naar aanleiding van de pershandling bij het tragische ongeval
bij Eindhoven, overleg plaatsvindt over de wijze waarop in dit soort situaties
de pers op een verantwoorde wijze kan functioneren. Overigens, in een ander
overleg met de Kamer, in samenhang met realitytelevisie en alles wat daarmee
verband houdt, heb ik standpunten van de regering verwoord die ik nu niet
zal herhalen. Het is op zichzelf terecht dat de heer Verkerk aandacht geeft
aan dit element in het totaal.Voorzitter! Ik weet niet goed hoe ik met de woorden van de heer Hillen
moet omgaan. Hij spreekt over zorg, bezorgdheid en oefeningen, maar ik geloof
dat hij mij niet goed heeft verstaan. Ook is het mogelijk dat ik niet duidelijk
ben geweest. Ik heb mijn zorg uitgesproken in algemeen-bestuurlijke zin over
de mate waarin men oefent. Ik heb daaraan toegevoegd dat ik mij meer zorgen
maak over de bestuurderskant dan over de kant van de uitvoerenden, brandweer,
ambulancediensten en politie. Dat is de reden geweest om hieraan extra aandacht
te geven. Ik ben daarbij geholpen door de commissie-Hermans die goed onderbouwd heeft getracht aan te geven waar de gebreken zitten.
Daar ben ik op ingegaan; voor het overige verwijs ik naar het rapport en naar
wat de regering daarover in een ander verband heeft gezegd. De gedane aanbevelingen
zal ik zo goed mogelijk uitvoeren, zoals ik al eerder heb toegezegd. Waar
ik meen dat de bevoegdheden voor de minister niet toereikend zijn, zal overwogen
moeten worden of een aanscherping in de wetgeving noodzakelijk is.De heer Hillen zegt dat een en ander niet alleen intrinsiek maar ook vanwege
de democratische controle van belang is. Dat ben ik zeer met hem eens, maar
vervolgens maakt hij een sprongetje waarover ik wat méér wil
zeggen. Hij stelt dat uiteindelijk de verantwoordelijkheid bij de minister
berust. Voorzitter! Het is mogelijk dat dit wordt bedoeld in de termen die
ik in eerste termijn heb gebruikt: geen directe ministeriële verantwoordelijkheid
omdat er geen bevoegdheid is en dus een meer algemene verantwoordelijkheid
die de Kamer altijd op haar eigen manier kan invullen. Als de heer Hillen
dit bedoelt, ben ik het met hem eens. Ik ben hiermee wat voorzichtig, omdat
de grote waarde van de nieuwe rampenbestrijding in Nederland – het is
een verdienste van het vorige kabinet – is dat men zich niet langer
richt op een centrale regeling. Immers, als dit te centraal wordt geregeld,
met te centrale bevoegdheden en verantwoordelijkheden inclusief verantwoording
ten opzichte van de Kamer, loop je het risico dat men op de andere bestuurlijke
niveaus eerder achteroverleunt. De grote verdienste van de rampenbestrijding
in Nederland is dat de organisatie van onderop wordt opgebouwd. Daarmee is
verklaard dat op het gemeentelijke niveau de eerstverantwoordelijke de burgemeester
is. Hij legt daarvoor verantwoording af tegenover de gemeenteraad. Een soortgelijke
situatie geldt op andere niveaus voor de commissaris van de koningin en voor
de minister. Van wat ik heb gezegd over de algemene politieke verantwoordelijkheid
en de specifieke verantwoordelijkheden, neem ik niets terug. Het is van belang
dat wij mensen op het gemeentelijke en provinciale niveau verantwoordelijk
houden tegenover raden en staten voor wat zij op hun eigen niveau doen.De heer Hillen (CDA):Voorzitter! Ik had twee problemen. Overigens denk ik dat onze meningen
niet zo sterk uiteenlopen. Het eerste probleem was dat u in uw bijdrage stelde
dat er op een aantal punten wellicht nog onduidelijkheden waren. Ik heb daarop
gereageerd met de stelling dat het in die situatie de minister is die deze
onduidelijkheden invult. Op elke onduidelijkheid bent u aanspreekbaar.Daarnaast zie ook ik met betrekking tot de verantwoordelijkheden die gescheiden
trajecten wel, maar dat kan er óók toe leiden dat mensen verschillend
worden beoordeeld. Ik verwijs naar de onderhavige situatie waarin de civiele
mensen misschien op een andere manier worden beoordeeld dan de mensen van
Defensie, terwijl zij toch vergelijkbare verantwoordelijk droegen. Tegen de
achtergrond van rechtsgelijkheid vind ik het van belang dat er uiteindelijk
op de een of andere manier een toets plaatsvindt. Ik kan mij voorstellen dat
ik de minister ook daarop kan aanspreken.Minister Dijkstal:Ik kan mij beide voorstellen, zeker het eerste, maar ook het tweede. Dat
kan te maken hebben met het nader ontwikkelen van nieuw beleid, bijvoorbeeld
voor rechtspositieregelingen. De Kamer heeft daar ook over gesproken. Civiel
en militair kunnen in de onderhavige context verschillend zijn. Is dat wenselijk?
Van daaruit kun je komen tot een zekere stimulering om meer uniformiteit te
krijgen. Zo zijn misschien meer dingen te bedenken. Ik ben het op beide punten
eens met hetgeen de heer Hillen heeft gezegd.De heer Hoekema is, om redenen die ik wel begrijp, teruggekomen op het
risico dat bewindslieden die zich naar de plaats des onheils begeven, formeel
en misschien nog veel meer praktisch interveniëren in bevoegdheden en
verantwoordelijkheden die nu in het kader van de wetgeving inzake rampenbestrijding
zo nadrukkelijk aan anderen zijn toebedeeld. Als zij dat doen, is dat natuurlijk
onjuist. Daar is geen verschil van mening over. De vraag is hoe je voorkomt
dat je door belangstelling te tonen, er naartoe te gaan en er rond te lopen,
bewerkstelligt dat anderen denken dat de minister of de staatssecretaris die
zij zien, wel in hun bevoegdheden zullen gaan treden, of effecten van dien
aard. Dat kun je mijns inziens alleen voorkomen door aan de ene kant telkens
weer helder te maken wie bevoegd en verantwoordelijk is, naar de mate waarin
de ramp zich ontwikkelt. Daar is het oefenen misschien ook goed voor. Aan
de andere kant moeten wij als wij met helikopters naar een gebied met wateroverlast
of wat dan ook vliegen, duidelijk maken dat wij niet komen om bevoegdheden
over te nemen, maar om andere redenen. Dat lijken mij de enige mogelijkheden
om eventuele verwarring op dit punt uit de weg te gaan.De heer Rehwinkel (PvdA):Wat verandert de minister dan concreet? Met alle waardering voor de rol
die hij heeft gespeeld, stel dat de staatssecretaris van Defensie bij een
volgende gelegenheid weer verschijnt. Wat gaat er dan concreet anders dan
in juli vorig jaar in Eindhoven? Op welke manier raakt de staatssecretaris
op zo'n moment op de hoogte van de rol die hij zou kunnen spelen?Minister Dijkstal:In de ideale situatie die wij nu samen aan het creëren zijn, zal
dan anders zijn dat er in het rampbestrijdingsplan geen enkel misverstand
is wie voor wat verantwoordelijk is. Niemand kan op het idee komen dat de
staatssecretaris dat is als hij wordt binnengevlogen. Bovendien is er zo uitgebreid
geoefend, dat men niet schrikt als hij komt, maar hem alleen vraagt even opzij
te gaan. Ten slotte moeten de bewindslieden die die kant op reizen ook laten
weten waarom zij komen.Ik heb iets meer ervaring met de wateroverlast dan met het onderhavige
probleem. Daar speelde echter eenzelfde vraag. Ik geloof dat indien een minister
X of Y ergens naartoe gaat, hij laat weten waarom hij komt, of hij alleen
op de hoogte gebracht wil worden, of hij de opvang wil doen of weet ik veel
wat. Op die manier gaat het anders en beter.De heer Rehwinkel (PvdA):Nu heeft men min of meer gewacht op het verschijnen van de staatssecretaris.
Ik begrijp nu van u dat dit vooral een kwestie van oefening is geweest. Als
in het vervolg bewindslieden verschijnen, zal een onderdeel van het geoefende
en van het plan moeten zijn dat iemand op dat moment de desbetreffende bewindspersoon
op de hoogte stelt van de rol die hij gezien het plan zou kunnen
spelen. Dat hebben wij nu concreet geleerd van wat er toen is misgegaan.Minister Dijkstal:Met het laatste heb ik geen moeite. De eerste zin vind ik wat onnauwkeurig
geformuleerd, in ieder geval niet op dezelfde manier als waarop de heer Hoekema
het probleem aankaartte. Ik wil een beetje voorzichtig zijn met het beschrijven
van wie er op welk moment aankwam. De heer Hoekema heeft, op grond van een
signaal dat hij heeft gehad, meer in algemene zin gezegd dat je zo'n risico
loopt indien bewindslieden of andere functionarissen er naartoe komen.De heer Hoekema (D66):Ik zou de minister erkentelijk zijn als hij mijn uitgangspunt wilde bevestigen.
Dat is dat de gemeente en een militaire organisatie hun rol blijven spelen
volgens de vastgestelde rampenplannen en dat de aanwezigheid van de bewindslieden
aanvullend daarop kan zijn. De uitvoering van de rampenplannen wordt niet
opzijgezet, maar zij spelen een aanvullende rol. Als er wordt afgeweken, gebeurt
dat in onderling overleg tussen gemeente, militaire organisatie en de bewindsman.
Eenieder weet van elkaar wat men doet en hoe de verantwoordelijkheden blijven
liggen.Minister Dijkstal:Dat lijkt mij volkomen juist geformuleerd. Ik ben het ermee eens.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter! Als de minister zegt dat ik wellicht wat onzorgvuldig ben
in mijn formulering, moet ik misschien nog even zeggen waar ik heel concreet
op doel. Dat is dat ons is medegedeeld dat men bij de beslissing om naar het
beleidscentrum te gaan, in afwachting is geweest van de komst van de staatssecretaris,
al kon die daar natuurlijk niets aan doen. Dat zou niet moeten gebeuren, dat
bedoelde ik.Minister Dijkstal:Voorzitter! Dan kan ik nog mededelen dat zelfs het persbericht over een
uitzending die nog moet plaatsvinden, voor ons al aanleiding is om de inspectie
voor de gezondheidszorg en de inspectie brandweerzorg en rampenbestrijding
op te dragen vanavond op het juiste moment naar de televisie te kijken en
een reactie te geven op mogelijke beweringen. Zodra wij die reactie hebben,
zullen wij de Kamer erover informeren.Ten slotte zou ik mijn bijdrage aan dit debat nog met een algemene opmerking
willen afsluiten. De heer Rehwinkel heeft in tweede termijn aangegeven op
welke wijze de Kamerleden in grote zorgvuldigheid hebben geprobeerd hun werk
te doen, ook verwijzend naar de emoties die zij daarbij ondervonden c.q. zelf
hadden, en naar de vele gesprekken die leden van de Kamer met heel veel mensen
hebben gevoerd. Het kabinet beseft dit ten volle en er is ook een parallelliteit.
Ik ben ook lid van de Kamer geweest op momenten waarop wij zeer lastige debatten
met emoties en grote tragiek hebben moeten voeren. Wij weten allemaal hoe
moeilijk zoiets is, en dat geldt ook voor de leden van het kabinet. Het is
ook ons niet in de kouwe kleren gaan zitten. En toch moet uiteindelijk ieder
z'n plicht doen, de Kamer de hare en wij de onze. Wij hebben het gevoelen
dat wij naar eer en geweten gedaan hebben wat wij moesten en konden doen.
Wij zullen verder ook doen wat wij hebben afgesproken. Ik hecht eraan te zeggen
dat ik het gevoelen heb dat het Nederlandse parlement dit in elk geval ook
gedaan heeft.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over de motie te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 16.50 uur tot 17.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-6298-6313.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl