Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200 V), en van de motie-Van Bommel over een adviesaanvraag aan de AVI (31200 V, nr. 21), de motie-Irrgang over een betere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden in internationale instituties (31200 V, nr. 22), de motie-Van Gennip c.s. over een strategisch communicatieplan (31200 V, nr. 23) en een aantal andere moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1600-1619

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 22, pagina 1600-1619

13-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200 VToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31200-VToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 november 2007 over duurzame energieproductie (31239)Pagina 1620-1621
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200 V), en van de motie-Van Bommel over een adviesaanvraag aan de AVI (31200 V, nr. 21), de motie-Irrgang over een betere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden in internationale instituties (31200 V, nr. 22), de motie-Van Gennip c.s. over een strategisch communicatieplan (31200 V, nr. 23) en een aantal andere motiesPagina 1600-1619
Stemming over een motie, ingediend bij het spoeddebat over toegang tot publicaties van de GPD, te weten de motie-Gerkens over een parlementair onderzoek (31200 XV, nr. 7)Pagina 1600-1600
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over de partiële herziening van het Tweede Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (Randstad 380 kV verbinding) (30892, nr. 2) en de partiële herziening van het Tweede Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (BritNedverbinding) (30662, nr. 2), te weten de motie-Van Leeuwen over ondergrondse aanleg van het 380 kV-hoogspanningsnet (30892, nr. 5), de motie-Van Leeuwen over natuurontwikkeling bij de uitwerking van het Randstad 380 kV-tracé (30892, nr. 6) en de motie-Neppérus over het onderscheid tussen bestaande bouw en nieuwbouw ten aanzien van gezondheidsgevaren (30892, nr. 7)Pagina 1590-1590
Presentie en opening (dinsdag 13 november 2007)Pagina 1585-1587
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mijnbouwwet in verband met nieuwe regels omtrent deelneming in de opsporing en winning van koolwaterstoffen door een daartoe aangewezen vennootschap en omtrent andere taken en activiteiten van die vennootschap (31090)Pagina 1621-1624
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 13 november 2007)Pagina 1638-1639
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 13 november 2007)Pagina 1587-1590
Stemmingen over de aangehouden moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2008 (31200 XIII) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2008 (31200 D), te weten de motie-Van der Ham over herschikking van een deel van de Borssele-enveloppe (31200 XIII, nr. 33) en de motie-Van der Ham/Aptroot over een integrale nota Hollandpromotie (31200 XIII, nr. 34)Pagina 1590-1591
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds voor het jaar 2008 (31200 XI), te weten de motie-Poppe over eenduidige criteria voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (31200 XI, nr. 8), de motie-Poppe over de bijdrage van Nederlandse consumptie, productie en handel aan de wereldwijde milieubalans (31200 XI, nr. 9), de motie-Poppe over herintroductie van structurele subsidie voor natuur en milieu-educatieve programma's (31200 XI, nr. 10), de motie-Van Leeuwen/Vermeij over structurele verankering van de rol van het College van Rijksadviseurs (31200 XI, nr. 23) en een aantal andere motiesPagina 1595-1599
Stemming over een motie, ingediend bij het spoeddebat over het ontslagrecht, te weten de motie-Koser Kaya/Nicolaï over het vasthouden aan de afspraken in het coalitieakkoord (29544, nr. 116)Pagina 1599-1599
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over zedelijkheidswetgeving en kinderporno op internet, te weten de motie-Gerkens over invoering van de code of conduct door de reisbranche en luchtvaartmaatschappijen (31200 VI, nr. 16), de motie-Gerkens over het blokkeren van sites met seksueel geweld tegen kinderen (31200 VI, nr. 17), de motie-Gerkens over aansluiting bij de Financial Coalition Against Childpornography (31200 VI, nr. 18), de motie-Gerkens c.s. over een politiemonitor (31200 VI, nr. 19) en een aantal andere motiesPagina 1591-1594
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van richtlijn 2004/83/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchteling of als persoon die anderszins internationale bescherming behoeft, en de inhoud van de verleende bescherming (PbEU L 304) (30925), en over de motie-Fritsma over tijdelijkheid van asielvergunningen (30925, nr. 10) en de motie-Fritsma over toetsing van asielvergunningen op intrekkingsgronden (30925, nr. 11)Pagina 1595-1595
Spoeddebat over de voorgenomen sluiting van een aantal vestigingen van UnileverPagina 1624-1638
Stemmingen over moties, ingediend bij het spoeddebat over het uitvoeren van een motie over drukjacht, te weten de motie-Van Gent over onderzoek naar het bijvoeren van in het wild levende dieren (31200 XIV, nr. 143), de motie-Van Gent over het moeilijker betreedbaar maken van autosnelwegen voor in het wild levende dieren (31200 XIV, nr. 144), de motie-Thieme over onafhankelijk onderzoek naar de effectiviteit van drukjacht (31200 XIV, nr. 145) en een aantal andere motiesPagina 1599-1600
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Deltaplan inburgering, te weten de motie-Fritsma over het intrekken van de verblijfsvergunning van een inburgeringsplichtige die geen inburgeringscursus volgt (31143, nr. 4), de motie-Fritsma over betaling door de vreemdeling van de kosten van inburgering (31143, nr. 5), de motie-Cramer c.s. over de toetsing van de kwaliteit van het inburgeringstraject (31143, nr. 6), de motie-Cramer/Ortega-Martijn over een volgsysteem voor inburgeraars (31143, nr. 7) en de motie-Jansen over een financiële compensatie voor roc's (31143, nr. 8)Pagina 1595-1595
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over recreatiewoningen, te weten de motie-Madlener/Agema over het ongedaan maken van het onderscheid tussen een reguliere woning en een recreatiewoning (31200 XI, nr. 14), de motie-Van Leeuwen over het niet langer verkopen van recreatiewoningen met de optie van permanente bewoning (31200 XI, nr. 15), de motie-Van Leeuwen over een structuurvisie voor recreatieparken (31200 XI, nr. 16) en de motie-Van Leeuwen over recreatieparken en kampeerterreinen (31200 XI, nr. 17)Pagina 1594-1594
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de voorwaarden ervaringsfase LZV's, te weten de motie-Roemer over het zo snel mogelijk afronden van de ervaringsfase (29398, nr. 62), de motie-Roemer over LZV's en kwetsbare verkeersdeelnemers (29398, nr. 63), de motie-Roemer over het scheiden van zware voertuigen van het overige verkeer (29398, nr. 64), de motie-Van Heugten/Roefs over de dwarskrachten van 60 tons ecocombi's op kunstwerken (29398, nr. 65), de motie-Roefs/Van Heugten over het raadplegen door de wegbeheerder van de CROW-advieslijst (29398, nr. 66), de motie-De Krom over het onderzoek naar de effecten van 60 tons ecocombi's (29398, nr. 67)en de motie-Brinkman/Madlener over het maximumtonnage voor LZV's (29398, nr. 68)Pagina 1594-1594
Presentatie en opening (dinsdag 13 november 2007)Pagina 1585-1585

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 247 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200 V),
en van:- de motie-Van Bommel over een adviesaanvraag aan de AVI
(31200 V, nr. 21);- de motie-Irrgang over
een betere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden in internationale instituties
(31200 V, nr. 22);- de motie-Van Gennip c.s.
over een strategisch communicatieplan (31200 V, nr. 23);- de motie-Van Gennip c.s. over versterking van de politieopbouw in Afghanistan
(31200 V, nr. 24);- de motie-Van Gennip c.s.
over contact met mensenrechtenactivisten en de oppositie uit Zimbabwe (31200 V, nr. 25);- de motie-Van Gennip c.s. over
het zo veel mogelijk in openbaarheid voeren van het mensenrechtenbeleid (31200 V, nr. 26);- de motie-Van Gennip c.s. over
de opvang van vluchtelingen uit Irak in de regio (31200 V,
nr. 27);- de motie-Ferrier c.s. over alternatieve agrarische
productie in Uruzgan (31200 V, nr. 28);- de motie-Ferrier c.s. over het tegengaan van seksueel geweld tegen vrouwen
in Congo en Sudan (31200 V, nr. 29);- de motie-Ferrier c.s. over handhaving van het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking
(31200 V, nr. 30);- de motie-Van Baalen c.s.
over het verzoek aan Japan om recht te doen aan troostmeisjes (31200
V, nr. 32);- de motie Van Baalen c.s. over een rondetafelconferentie
over China, de Olympische Spelen en mensenrechten (31200 V,
nr. 33);- de motie-Van Baalen/Van der Staaij over een vervolg
op de Oud-Poelgeestconferentie (31200 V, nr. 34);- de motie-Boekestijn over honorering van ORET-projecten (31200 V,
nr. 35);- de motie-Boekestijn over het nieuwe ORET-programma
(31200 V, nr. 36);- de motie-Van Dam c.s.
over een actieplan voor de mensenrechtenstrategie (31200 V,
nr. 37);- de motie-Van Dam over een mensenrechtenmarathon
(31200 V, nr. 38);- de motie-Gill'ard c.s.
over het terugdringen van moedersterfte (31200 V, nr. 39);- de motie-Gill'ard/Voordewind over een summit over de terugdringing
van moedersterfte (31200 V, nr. 40);- de motie-Gill'ard/Voordewind
over coördinatie van de initiatieven inzake MDG 5 (31200 V,
nr. 41);- de motie-Wilders over het veroordelen van mensenrechtenschendingen
(31200 V, nr. 42);- de motie-Wilders over
uitsluiting van leden van de OIC van een ontwikkelingsrelatie (31200
V, nr. 43);- de motie-Wilders c.s. over verplaatsing
van de Nederlandse ambassade in Israël (31200 V, nr. 44);- de motie-Voordewind c.s. over kinderarbeid (31200
V, nr. 45);- de motie-Voordewind c.s. over een leerplicht
voor ieder kind tot 14 jaar (31200 V, nr. 46);- de motie-Voordewind c.s. over het niet terugsturen van Noord-Koreaanse vluchtelingen
door China (31200 V, nr. 47);- de motie-Voordewind
c.s. over bescherming van religieuze minderheden in Irak (31200,
nr. 49);- de motie-Voordewind c.s. over gebruikmaking van
familiestructuren in het ontwikkelingsbeleid (31200 V, nr.
50);- de motie-Voordewind over een universele rechtsmacht
voor de berechting van internationaal terrorisme (31200 V,
nr. 51);- de gewijzigde motie-Peters over uitbreiding van
het aantal politietrainers (31200 V, nr. 59);- motie-Peters c.s. over het Unifem-Afghanistan programma (31200 V,
nr. 53);- de motie-Pechtold over een notitie over de rol
van abortuswetgeving in het buitenlands beleid (31200 V, nr.
55);- de motie-Pechtold/Van Baalen over het publieke uiten
van zorg tijdens werkbezoeken aan staten waar grondrechten geschonden worden
(31200 V, nr. 56);- de motie-Van der Staaij
c.s. over de opvang van weeskinderen (31200 V, nr. 57);- de motie-Van der Staaij c.s. over de aanpak van kindersekstoerisme (31200 V, nr. 58).(Zie vergadering van 8 november 2007.)De voorzitter:Wij zijn toe aan de dupliek.De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun constructieve inbreng in dit
debat. Het is goed te constateren dat belangrijke zaken als het draagvlak
voor ons buitenlandse beleid, de bevordering van de internationale rechtsorde
en een solide mensenrechtenbeleid de Kamer eveneens aan het hart gaan. Ik
hecht hieraan veel waarde, juist in deze tijd waarin een open en constructieve
rol van Nederland op het internationale podium belangrijker is dan ooit, want
op die manier kan een actief buitenlands beleid worden gevoerd. Dat is cruciaal
voor het veiligstellen van onze banen, onze veiligheid en ons milieu. Ook
na deze begrotingsbehandeling zetten wij uiteraard onze dialoog voort, bijvoorbeeld
over de concrete uitvoering van de mensenrechtenstrategie.Voordat ik overga tot de beantwoording van de openstaande vragen en een
reactie geef op de moties en een drietal amendementen zeg ik iets over de
in Iran gedetineerde Nederlander Al-Mansouri en geef ik antwoord op de vragen
die zijn gerezen naar aanleiding van het rapport van Amnesty International
over detentie in Afghanistan.Tijdens het vragenuurtje heb ik de Kamer toegezegd haar op de hoogte te
houden over Al-Mansouri. Al-Mansouri is jongstleden maandag bezocht door een
Nederlandse vertegenwoordiger. Het bezoek vond plaats in Hawas, een stad in
het zuiden van Iran. Er heeft een gesprek plaatsgevonden van drie kwartier,
in tegenwoordigheid van de Iraanse autoriteiten. Dat Nederland toegang heeft
gekregen tot Al-Mansouri is positief. Wij hebben duidelijk gemaakt dat wij
ervan uitgaan dat Al-Mansouri een eerlijk proces krijgt en dat, zoals eerder
is toegezegd, een Nederlandse vertegenwoordiger bij de verdere rechtsgang
aanwezig kan zijn. Al-Mansouri leek het naar omstandigheden redelijk te maken.
Hij vertelde dat zijn gezondheid in orde was en dat hij regelmatig bezoek
ontving van zijn broer. Hij heeft ook de mogelijkheid van telefonisch contact
met zijn familie in Nederland.Naar aanleiding van de vragen die zijn gerezen over het rapport van Amnesty
International over detentie in Afghanistan merk ik het volgende op. Ik waardeer
het werk van Amnesty International. Amnesty benoemt vraagstukken en zorgpunten
die de regering ook onderkent. Het is een bekend gegeven dat de toestand in
Afghaanse gevangenissen soms erbarmelijk is. Deze problemen hangen samen met
de zeer fragiele juridische keten in Afghanistan. De internationale gemeenschap
helpt de Afghaanse regering daarom de juridische sector op te bouwen. Zo heeft
Nederland afgelopen juli in Rome door middel van een actie van mijn collega
Koenders 15 mln. gecommitteerd voor de versterking van de rule of law. Verbetering
is echter een proces van jaren en niet van maanden. Veel van de aanbevelingen
van Amnesty International kan ik onderschrijven. Ik noem een paar: het belang
om de National Department of Security te hervormen, het bezoek van de VN-gezant
inzake marteling aan Afghanistan, het instellen van een klachtenprocedure,
de ratificatie door Afghanistan van het optionele protocol inzake marteling.
Ik kan echter niet instemmen met de aanbeveling van Amnesty om een moratorium
in te stellen op de overdracht van gevangenen door ISAF aan de Afghaanse autoriteiten.
Juist op dit punt is samen met andere landen veel gebeurd. Het Nederlands-Afghaanse
MoU uit november 2005 regelt de overdracht van gevangenen en geeft garanties
inzake de behandeling conform de internationale standaarden van door ons overgedragen
gevangenen. Nederland heeft in totaal 70 personen gevangen genomen sinds augustus
2006, waarvan er op dit moment nog tien in Afghaanse hechtenis zitten, in
Kabul. De overige zijn vrij gelaten. De tien personen in Kabul worden regelmatig
bezocht door medewerkers van de ambassade, de onafhankelijke Afghaanse mensenrechtencommissie
en het internationale Rode Kruis. Deze mensen maken het naar omstandigheden
redelijk. Voor zover bekend, worden gevangenen van geen enkel land dat meedoet
aan de ISAF-missie gemarteld. Ik heb ook nooit klachten gehoord dat zij niet
bezocht konden worden door het Internationale Rode Kruis of door de onafhankelijke
mensenrechtencommissie. Ook de ambassade is vorige maand nog op bezoek geweest.
Twee van de tien gevangenen bevinden zich overigens in de Pul-i-Charki gevangenis
in Kabul, de overige acht in de NDS-faciliteit in Kabul.Op 16 oktober jongstleden heeft de Afghaanse nationale veiligheidsadviseur
nog eens schriftelijk aan Nederland, Canada, de Verenigde Staten, het Verenigd
Koninkrijk, Denemarken en Noorwegen herbevestigd dat het Internationale Rode
Kruis, de Afghaanse mensenrechtencommissie en de ambassade toegang hebben
tot gevangenen. Ik ben het dan ook niet eens met kritiek op de ondeugdelijkheid
van ons MoU. Het wordt tot dusverre gerespecteerd. Ook de EU-gezant Vendrell,
die ik vanochtend sprak, is het niet eens met die kritiek. Amnesty International
onderkent dit nota bene zelf in zijn rapport: "Het is bemoedigend dat
zowel de Britse als de Nederlandse regering heeft bijgehouden waar gevangenen
die ze hebben overgedragen thans verblijven. Ze hebben ook zelf een vorm van
monitoring kunnen plegen." Ook onderschrijft Amnesty International dat
de procedurele arrangementen in de Britse en de Nederlandse MoU's beter lijken
te functioneren dan die van sommige andere landen.Ik wil nadrukkelijk geen jubelverhalen houden. Het blijft natuurlijk fragiel.
Ik kan echter wel zeggen dat Nederland met Afghanistan een goed MoU heeft
afgesloten en dat de uitvoering van dat MoU zeer zorgvuldig gemonitord wordt.
Wij zijn daarbij continu over detentie in gesprek met de partners en de Afghaanse
regering. In het Nederlandse MoU is ook afgesproken dat de Afghanen geen door
de Nederlandse troepen gevangengenomen personen overdragen aan derde landen
zonder schriftelijke toestemming van de Nederlandse autoriteiten. Ook is afgesproken
dat de doodstraf niet kan worden uitgevoerd ten aanzien van door Nederlandse
troepen gevangengenomen personen. Ook partnerlanden hebben schriftelijke arrangementen
met de Afghaanse overheid.De heer Van Bommel (SP):Ik stel de minister twee vragen naar aanleiding van het rapport van Amnesty.
Amnesty constateert dat met de overdracht van gevangenen door Nederland aan
de Afghaanse overheid, er een Nederlandse verplichting is om te garanderen
dat deze mensen niet het slachtoffer worden van marteling wanneer zij bij
de Afghaanse overheid in detentie zijn. Wordt deze verplichting gehandhaafd?
Wat is de reactie van de minister op de signalering in het rapport dat bij
VN-organisaties klachten zijn binnengekomen? VN-organisaties melden dat wel
degelijk sprake is van marteling van gevangenen die gedetineerd zijn bij de
dienst die ook de Nederlandse gedetineerden bewaakt.Mevrouw Peters (GroenLinks):Wanneer was de laatste keer dat Nederland de gedetineerden heeft bezocht?
De minister heeft terecht opgemerkt dat de NDS hervormd moet worden. Ik neem
aan dat daaraan de veronderstelling ten grondslag ligt dat de huidige NDS-inrichting
niet voldoet aan de internationale standaarden. Waarom heeft de hervorming
nog niet plaatsgevonden? Op welke wet is de NDS gebaseerd? Amnesty International
zegt dat het gaat om een geheime wet. Voldoen geheime wetten aan de internationale
standaarden? Volgens de minister zitten twee gevangenen in de Pul-i-Charki-gevangenis.
Om welke gevangenis gaat het precies, onder wiens regime valt deze gevangenis
en welke wet geldt daar?Minister Verhagen:Op de laatste vraag kom ik straks terug. Nederland erkent nadrukkelijk
dat Afghanistan een soevereine staat is die zelf verantwoordelijkheid moet
dragen voor de rechtshandhaving op zijn grondgebied. Dat moeten wij niet overnemen.
Als het in het kader van ISAF relevant is, moet een en ander in samenspraak
met de Afghanen worden geregeld en ondersteund.Rond de overdracht hebben wij afspraken gemaakt: gevangenen mogen niet
gemarteld worden, er mag tegen gevangenen die wij overdragen geen doodstraf
worden uitgesproken en er dient zekerheid te bestaan rond de toegang van het
Internationale Rode Kruis, de onafhankelijke mensenrechtencommissie en de
Nederlandse ambassade.De Nederlandse ambassade heeft in oktober jongstleden voor het laatst
gevangenen bezocht. Uit de bevindingen van de ambassade en die van degenen
die zijn bezocht, komt naar voren dat er geen enkele aanwijzing is voor martelingen.
Dat is dus conform de afspraken die wij met de Afghaanse overheid hebben gemaakt.
Vendrell heeft mij vanochtend nog gezegd dat men, ook naar aanleiding van
berichten, twee maanden onderzoek heeft gedaan naar de positie. Hij heeft
ook geen enkele aanwijzing en bevestigt dus het verhaal van het Rode Kruis
Nederland. Hij kon geen van de conclusies van Amnesty International op dit
punt onderschrijven. Hij sluit echter niet uit dat er andere gevangenen worden
gemarteld of dat dat elders in Afghanistan gebeurt. Het was dan ook relevant
dat vanochtend ook president Karzai in reactie op het bericht van Amnesty
International duidelijk heeft gesteld dat er niet moet worden gemarteld en
dat er maatregelen worden genomen. Ik kan dus niet zeker zeggen dat er in
Afghanistan niet wordt gemarteld. Dat is één van de redenen
voor ons om te investeren in de opbouw van de rechtstaat. Wij investeren,
ook financieel, vanuit Ontwikkelingssamenstelling in de rule of law. Ik zeg
ook dat verdere verbetering noodzakelijk is. Voor gevangenen die door Nederland
zijn overgedragen gelden niet de conclusies die Amnesty International heeft
getrokken. Ik ben dan ook van mening dat het niet goed zou zijn om het MoU
op te zeggen en geen gevangenen meer over te dragen. Het is belangrijk om
ervoor te zorgen dat de MoU als voorbeeld dient voor anderen. Ons MoU heeft
in de afgelopen periode overigens navolging gekregen in Canada en Noorwegen.De heer Van Bommel (SP):De minister heeft mijn vraag over de verantwoordelijkheid niet beantwoord.
Misschien wilde hij die impliciet beantwoorden. Het zou er
dan op neerkomen dat Nederland genoegen neemt met de overdracht van die gevangenen
en de papieren garantie dat de door Nederland overgedragen gevangenen niet
worden gemarteld. Toch staat die dienst erom bekend dat hij in het verleden
heeft gemarteld. Ons bereiken bovendien nog steeds berichten via de VN-instituties
dat er wordt gemarteld. Het Nederlandse Rode Kruis doet hierover geen mededelingen.
Dat is overigens ook de enige basis waarop die organisatie met de gevangenen
kan spreken. Hoe controleert Nederland, anders dan door een diplomaat te sturen
die met de gevangenen spreekt en hen vraagt of zij toevallig worden gemarteld?
Wat het antwoord op die vraag is, weet ik natuurlijk wel.Minister Verhagen:Dat is geen papieren garantie. Op basis van de bezoeken van de ambassade
en onderzoeken van de onafhankelijke mensenrechtencommissie is geconstateerd
dat het naar omstandigheden goed gaat met de gevangenen. Nederland heeft de
verantwoordelijkheid om erop toe te zien dat ook de Afghaanse regering zich
houdt aan de afspraken die wij met de Afghanen hebben gemaakt.Ik heb wel antwoord gegeven op de vraag van de heer Van Bommel. Ik heb
namelijk gezegd dat Afghanistan in principe een soevereine staat is en dat
die derhalve zelf verantwoordelijk is voor de rechtshandhaving en de vervolging.
Ik ga niet op de stoel van de Afghaanse regering zitten en evenmin op die
van de rechters aldaar. Ik houd de Afghanen wel aan de afspraken die wij met
hen hebben gemaakt. Daarmee bouw ik zekerheden in ten aanzien van behandeling
en straf.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik heb geen antwoord gekregen op mijn tweede vraag, namelijk of de Afghaanse
autoriteit waaraan wordt overgedragen voldoet aan de internationale standaarden.
Hoe kan die daaraan voldoen als de wet waarop die is gebaseerd, geheim is?
Wordt het internationale recht door Nederland niet geschonden als het aan
iets geheimzinnigs overdraagt?Minister Verhagen:Die vraag heb ik ook beantwoord. Ik heb gesteld dat juist ons MoU garanties
levert ten aanzien van de behandeling conform internationale standaarden voor
de door ons overgedragen gevangenen. Ook heb ik gesteld dat er nog het nodige
moet veranderen ten aanzien van de rechtstaat en de omstandigheden. Het is
dus niet voor niets dat wij extra financiële middelen beschikbaar hebben
gesteld, onder andere via minister Koenders. De bedoeling is dat die rechtstaat
meer aan onze wensen gaat beantwoorden dan nu het geval is.Met betrekking tot die gevangenis in Kabul heb ik mevrouw Peters toegezegd,
daarop terug te komen. Een vleugel van deze gevangenis is gerenoveerd met
financiële steun van de VS, en ook trainen de Amerikanen het gevangenispersoneel.
Maar deze vleugel ressorteert gewoon onder het Afghaanse ministerie van defensie
en valt onder het Afghaanse recht. In deze vleugel worden sommige personen
die zijn teruggekeerd uit Guantánamo Bay in hechtenis gehouden voordat
zij in Afghanistan worden berecht. Dit gebeurt dus onder Afghaans recht en
dus niet onder de Military commissions act. Die gedetineerden zijn in afwachting
van een proces. De overige vleugels van de gevangenis vallen onder het Afghaanse
ministerie van justitie. In die vleugels bevinden zich op dit moment de twee
personen die door Nederlandse militairen aan de Afghaanse autoriteiten zijn
overgedragen. Deze twee maken het naar omstandigheden redelijk. Zij worden
door het Rode Kruis en de Afghaanse onafhankelijke mensenrechtencommissie
gevolgd, alsook door de ambassade. Zij vallen onder Afghaans recht.De heer Pechtold sprak over de evaluatie van de operaties ex artikel 100.
Volgens het toetsingskader worden lopende operaties waaraan Nederlandse militairen
deelnemen, jaarlijks vooral vanuit militair-technisch oogpunt geëvalueerd
en na afloop van de Nederlandse inzet wordt een eindevaluatie opgesteld. Daarin
komen naast militaire ook politieke aspecten aan de orde. Ik ben het niet
eens met de heer Pechtold als hij stelt dat besluitvorming over andere operaties
of over politieke steun bij het ontbreken van dergelijke evaluaties niet transparant
zou zijn. Ik noem de kwestie bij haar naam, in plaats van eromheen te draaien,
zoals de heer Pechtold in zijn vragen deed. Het gaat natuurlijk gewoon over
de politieke steun aan Irak, waarover wij nu negen keer hebben gedebatteerd,
voor het laatst in april van dit jaar. Daarbij is naar voren gekomen dat de
regering vond dat er een juridische grondslag is, waarmee de Kamer het in
meerderheid eens is, negen keer. De Kamer had dus in meerderheid geen behoefte
aan een onderzoek of een evaluatie. Ik raad de heer Pechtold daarom aan zijn
verzoek te richten aan zijn collega-Kamerleden. Het parlement heeft overigens
een notitie gekregen met een uitwerking van het begrip "adequaat volkenrechtelijk
mandaat". Inmiddels is daar met de Eerste Kamer over gesproken. Ik neem
aan dat wij daar ook over komen te spreken. Ik ben van mening dat de regering
alle mogelijkheden om haar besluitvorming tegen het licht te houden aan de
Kamer biedt.VerhagenDe heer Van Bommel vroeg mij, terug te komen op de particuliere beveiliging
van diplomatieke vertegenwoordigers en militairen in conflictgebieden. Hij
refereerde daarbij aan de situatie met het Amerikaanse bedrijf Blackwater.
Die situatie is, zo blijkt ook uit de schriftelijke antwoorden, absoluut niet
vergelijkbaar met de Nederlandse inhuur van particuliere beveiligers door
de Nederlandse Staat. Bij de door de Nederlandse overheid ingehuurde
particuliere beveiliging is geen sprake van strafrechtelijke immuniteit, aangezien
zij blijven vallen onder de jurisdictie van de Nederlandse opsporingsinstanties.
Het strafrecht van het gastland is derhalve niet van toepassing, aangezien
voor deze particuliere beveiligers een diplomatieke status geldt, zoals die
waarin het Verdrag van Wenen voorziet.De heer Pechtold wilde nog een reactie van mij op de mogelijke samenwerking
met Georgië in Uruzgan. De Georgische regering heeft aangeboden, een
bijdrage te leveren aan ISAF, en wel in de provincie Uruzgan. Georgië
is lid van Partnership for Peace en van de Euro-Atlantische Partnerschapsraad,
net als landen als Zweden, Finland enzovoorts, landen die allemaal aan ISAF
bijdragen. Als Georgië deelneemt aan de ISAF-operatie in Afghanistan,
zou dit land in alle opzichten zijn gehouden aan de regels van ISAF. Het Georgische
aanbod als zodanig zal uiteraard eerst militair-technisch op zijn merites
moeten worden beoordeeld: welke capaciteiten bieden ze precies aan, past de
bijdrage in onze behoeftestelling enzovoorts. Als dat is uitgezocht, zal het
kabinet een afweging maken, ook tegen het licht van andere aanbiedingen van
andere landen.Voorzitter. Dan ga ik in op een drietal amendementen. Mevrouw Peters en
de heer Van Baalen hebben een amendement ingediend met de strekking de bijdrage
aan het Mensenrechtenfonds te verhogen van 20 naar 30 mln. Ik ontraad de aanneming
van dit amendement om de volgende reden. Het Mensenrechtenfonds is nieuw.
Voor dit soort activiteiten was in het verleden een budget van 10 mln. en
dat heb ik verdubbeld tot 20 mln., omdat ik hier groot belang aan hecht. Ik
wil in 2008 bekijken hoe het loopt. In de meerjarenbegroting staan nog de
oude getallen voor de overige jaren, met een dip in 2009-2010, maar dat is
absoluut niet mijn intentie.Wij gaan zorgvuldig op zoek naar mensenrechtenactiviteiten om te financieren.
Die zijn vaak kleinschalig van aard. Als de ervaringen positief zijn, en daar
hoop ik op, dan bekijk ik eerst of 20 mln. voldoende is voor het lopende jaar.
Daar loop ik niet op vooruit, maar mochten er meer activiteiten zijn die voldoen
aan de criteria, dan zal ik bij de voorjaarsnota of de najaarsnota aanvullende
voorstellen doen, als dat nodig is. Op basis van die ervaringen zal ik daarvoor
meerjarig extra geld vrijmaken bij de volgende begrotingsjaren.Wat ik nu doe, is het verdubbelen, omdat ik er belang aan hecht, en wil
bekijken hoe het loopt. Mochten zich meer activiteiten aandienen, dan ben
ik uiteraard bereid om daar bij de voor- of najaarsnota op terug te komen.
Ik verzoek de Kamer, mij de ruimte te geven om in lijn met deze wens meer
aandacht te schenken aan mensenrechtenactiviteiten in het komende jaar.De heer Van Baalen (VVD):Ik versta het zo dat de minister bereid is de Kamer te informeren over
de verzoeken die gedaan worden, zodat wij kunnen beoordelen of wat meer geld
nodig is. Het is een beoordeling van de minister, maar ook van de Kamer. Wil
hij ons adequaat over die verzoeken informeren?Minister Verhagen:Uiteraard wil ik u daarover adequaat informeren. De Kamer, de Rekenkamer
en onze eigen accountantsdienst stellen ook eisen aan transparantie en goede
besteding van de gelden. Ik houd u uiteraard op de hoogte, ook omdat ik er
belang bij heb om voldoende draagvlak te houden voor volgende jaren voor mensenrechten
die u en ik een warm hart toedragen.Ik ontraad de aanneming van het amendement-Van der Staaij op stuk nr.
17, maar ik herhaal wat ik in eerste termijn opmerkte, namelijk dat wij het
absoluut eens zijn over de doelstellingen. Epafras is een belangrijke partner
voor het ministerie. Het budget daarvoor is de afgelopen jaren sterk gestegen.
Epafras heeft twee weken geleden een subsidieaanvraag ingediend ten bedrage
van € 460.000 voor 2008. Het ministerie zal deze aanvraag welwillend
bekijken. Mocht na evaluatie blijken dat een substantiële verhoging van
het budget nuttig en nodig is, dan zal ik deze welwillend bezien.Het amendement van mevrouw Van Gennip op stuk nr. 31 over het Dutch Visitors
Program beschouw ik als een ondersteuning van mijn beleid. In eerste termijn
heb ik hierover opgemerkt dat wij klein beginnen, met een omvorming en uitbreiding.
In lijn met hetgeen mevrouw Van Gennip stelde, wil ik bekijken of wij meer
concentratie en coördinatie met activiteiten van andere departementen
kunnen krijgen, opdat een maximaal resultaat voor Nederland kan worden behaald.Dan kom ik op de moties. In de motie-Van Bommel op stuk nr. 21 wordt de
regering verzocht, advies te vragen bij de Adviesraad voor Internationale
Vraagstukken over de rol van kernwapens en kernwapenpolitiek van de NAVO ten
behoeve van het nucleaire ontwapeningsbeleid. Ik ontraad de aanneming van
deze motie. De AIV heeft in januari 2006 advies uitgebracht over het nucleaire
non-proliferatieregime. Daarop heeft het kabinet in juni vorig jaar een uitgebreide
reactie gegeven. Ik zie geen nieuwe vragen die een nieuwe adviesaanvraag van
het kabinet aan de AIV zouden rechtvaardigen. Zou de Tweede Kamer bovengenoemd
advies, de kabinetsreactie en de brief over de eerste bijeenkomst ter voorbereiding
van de toetsingsconferentie van het non-proliferatieverdrag in 2010 agenderen
voor overleg, dan zullen wij daarover uiteraard graag inhoudelijk van gedachten
wisselen. Als tijdens die gedachtewisseling nieuwe vragen naar voren komen,
dan kan de regering die uiteraard aan de AIV voorleggen, indien de Kamer dit
wenst. Ik zou wel de logische volgorde der dingen bij de Kamer willen bepleiten.De heer Van Bommel (SP):Ik begrijp de stappen die de minister zou willen zetten. Het eerdere rapport
van de AIV richtte zich echter vooral op kernwapens in het bezit van niet-NPV-staten,
althans, van staten die niet tot de vijf door ons legitiem geachte bezitters
van kernwapens behoren. Mijn verzoek richt zich nu juist mede op de VS, Engeland,
Frankrijk en andere landen die kernwapens bezitten die wij wel legitiem achten.Minister Verhagen:Daarom stel ik onze reactie plus de toetsingsconferentie als zodanig nog
aan de orde. Daarbij kunnen wij in den brede over ontwapening discussiëren.
Ik blijf dus bij mijn ontrading van het aannemen van deze motie.Mevrouw Van Gennip diende de motie op stuk nr. 23 in met het verzoek om
een communicatieplan op te stellen ter vergroting van de kennis over het buitenlands
beleid. Ik zie deze motie als een zeer duidelijke ondersteuning van mijn in
de eerste termijn geuite voornemens over draagvlakversterking van het buitenlands
beleid, zoals wij dit al eerder in de memorie van toelichting
bij de begroting en in de pijlerpresentatie van het kabinetsbeleid hebben
verwoord.In de motie op stuk nr. 25 stelt mevrouw Van Gennip voor om de deelname
van president Mugabe aan de EU-Afrikatop te voorkomen. In het geval dat hij
wel komt, stelt zij voor om mensenrechten prominent op de agenda te zetten.
Ik beschouw deze motie nadrukkelijk als een ondersteuning van het door mij
voorgestane beleid, in die zin dat wij de komst van president Mugabe willen
voorkomen maar deze niet kunnen verhinderen. Dit zou mogelijk inhouden dat
de hele top getorpedeerd zou worden en dat willen wij niet, juist vanwege
het belang dat wij hechten aan een brede relatie vanuit de Europese Unie met
Afrika. Mocht president Mugabe toch komen, dan is het duidelijk dat hij ongewenst
is en zullen wij dit laten blijken. Dit is conform het gemeenschappelijke
standpunt van de Europese Unie. Als Mugabe komt, zal hij expliciet worden
aangesproken op mensenrechten en op democratie in zijn land. Nederland zal
het initiatief nemen om tijdens deze top de mensenrechten in Zimbabwe te bespreken.
Ik kom nu op de kwestie van het uitnodigen van de oppositie. Ik zag mevrouw
Van Gennip al naar voren komen, dus ik dacht: laat ik maar alvast op die vraag
inspelen. Ik vermoedde althans dat het hierover zou gaan, omdat ik dit element
nog niet heb besproken. Ik heb er in eerste termijn al bij stilgestaan dat
het niet evident is dat oppositieleden een uitreisvisum zouden kunnen krijgen.
Ik zal bekijken wat mogelijk is. Ik zal de afweging maken of en marge van
die top zo'n bijeenkomst kan plaatsvinden. Ik zie zelf echter een vrij geringe
kans dat de oppositieleden een uitreisvisum zouden kunnen krijgen, waardoor
een dergelijke bijeenkomst zin zou hebben. Ik zal dit dus wegen, afgezien
van de praktische hindernissen die zich voordoen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik heb een aantal vragen. Allereerst wil ik van deze minister klip en
klaar horen dat er nog steeds een heel zware inzet is om de aanwezigheid van
Mugabe te voorkomen en dat er niet van wordt uitgegaan dat hij toch wel zal
komen en wij dus maar alvast verder moeten kijken.Ten tweede wil ik graag een reactie van de minister op ons verzoek in
de motie om de landen in de regio plenair en bilateraal aan te spreken tijdens
die top. Tot slot moet de minister de uitreisvisa voor oppositieleden dan
maar koppelen aan het inreisvisum voor Mugabe in Europa. Wij willen graag
zien dat daar een gesprek plaatsvindt met oppositieleden en mensenrechtenactivisten
om de situatie in Zimbabwe te bespreken.Minister Verhagen:Ik heb in eerste termijn klip en klaar gesteld dat wij ons verzetten tegen
de komst van Mugabe. Dat zullen wij blijven doen. Ik heb in eerste termijn
ook klip en klaar gesteld dat Nederland zal eisen dat plenair in aanwezigheid
van Mugabe een debat over de mensenrechtensituatie en het vertrappen van de
democratie in Zimbabwe aan de orde zal komen. Ik heb ook gesteld dat ik mijn
best zal doen om te bekijken of en marge ook bijeenkomsten kunnen plaatsvinden
met oppositieleden. Als deze eis onlosmakelijk is, ontraad ik het aannemen
van deze motie. Wij komen de Kamer buitengewoon tegemoet. Ik ben heel helder
in wat ik gezegd heb. Ik ben in de afgelopen maanden heel helder geweest in
onze opstelling tegenover de EU-Afrikatop. Als het uitreisvisum wordt gekoppeld
aan het inreisvisum ontraad ik het aannemen van deze motie.In de motie op stuk nr. 26 verzoekt mevrouw Van Gennip de regering dat
zij, met het oog op het draagvlak van de Nederlandse samenleving, zo veel
mogelijk openlijk en openbaar optreedt in haar internationale mensenrechtenbeleid.
Ik ben het ermee eens dat het van groot belang is om oog te hebben voor de
effectiviteit. Wij moeten in iedere situatie opnieuw bedenken wat wij willen
bereiken en hoe wij dit doel het beste kunnen bereiken.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik wil het nog even hebben over de vorige motie. De minister ging al snel
verder met de volgende motie. Ik denk dat onze inzet duidelijk is. Mugabe
moet niet komen en als hij toch komt, moet hij een heel duidelijk signaal
krijgen. Ik heb van de minister nog niet gehoord wat hij vindt van het aanspreken
van de landen in de regio. Ook merk ik op dat in het dictum van de motie niet
een duidelijke koppeling tussen een uitreis- en een inreisvisum vermeld staat.
Wel verzoeken wij de regering in de motie heel duidelijk en dringend om te
zorgen voor een ontmoeting met de oppositieleiders en de mensenrechtenactivisten.Minister Verhagen:Ik de Kamer gezegd dat de regering al het mogelijke zal doen om een ontmoeting
te realiseren. Mevrouw Van Gennip moet niet het onmogelijke van mij vragen.
Zij kan echter wel een inspanning van mij vragen. Ik zeg toe dat ik deze inspanning
zal leveren. Ik heb enige kanttekeningen geplaatst ten aanzien van het resultaat.Ik zeg toe dat wij andere landen in de regio zullen aanspreken op hun
verantwoordelijkheid, dat met name ligt bij de voorzitter van de Afrikaanse
Unie. De huidige voorzitter van de Afrikaanse Unie is overigens Ghana, dat
niet direct in de regio ligt. Ook een land als Zuid-Afrika, dat in de SADC
een belangrijke rol speelt, zullen wij op zijn verantwoordelijkheid wijzen.Ik zei over de motie op stuk nr. 26 al dat ik in iedere situatie opnieuw
wil bedenken wat wij willen bereiken en hoe wij dat doel het beste kunnen
bereiken. Ik zal dus ook kiezen voor openbaarheid als ik ervan overtuigd ben
dat dit de meest effectieve aanpak is. De motie sluit zich in zijn formulering
mijns inziens aan bij het bestaande beleid.Ik neem met instemming kennis van de motie op stuk nr. 27 van mevrouw
Van Gennip. Deze roept op om binnen de EU te pleiten voor meer en meer gerichte
hulp aan de buurlanden die vluchtelingen opvangen. Ook dit sluit aan bij ons
beleid.De heer Van Baalen diende de motie op stuk nr. 32 in, over de troostmeisjes.
Deze motie sluit mijns inziens zeer nadrukkelijk aan bij het beleid. Ik zal
mij ervoor inzetten om dienovereenkomstig te handelen. In de eerste termijn
heb ik dit ook gezegd. Toen kende ik de motie nog niet.In de motie op stuk nr. 33 verzoekt de heer Van Baalen de regering om
een rondetafelconferentie te organiseren over de Olympische Spelen in China
en de mensenrechten. De Olympische Spelen bieden volgens mij een kans om de
situatie van de mensenrechten in China krachtiger onder de internationale
aandacht te brengen en om op China druk uit te oefenen voor een verdere verbetering
van de mensenrechten. Het is duidelijk dat als er geen Olympische Spelen te
organiseren waren in China de mensenrechtendiscussie over China niet zo intensief
zou zijn. Door de belangstelling voor China is er extra aandacht
voor de mensenrechtensituatie. Het is duidelijk dat de sportwereld niet verantwoordelijk
is voor de aanpak van het mensenrechtenvraagstuk. Wij moeten voorkomen dat
NOC*NSF en de sport geheel worden gepolitiseerd. Ik proefde dat ook in de
inbreng van de heer Van Baalen. Het is overigens wenselijk dat sportorganisaties,
inclusief IOC en NOC*NSF, hun Chinese counterparts wijzen op het belang van
een goed imago van China voor het succes van de spelen. Dat vraagt erom dat
China internationaal en nationaal zijn verantwoordelijkheid neemt. Het is
de taak van de overheid om een coherent en consequent mensenrechtenbeleid
uit te dragen en maximaal gebruik te maken van de omstandigheden waarin ons
mensenrechtenstandpunten naar voren kunnen worden gebracht. Hedenochtend heb
ik met NOC*NSF en met staatssecretaris Bussemaker hierover overlegd. Ik ben
zeker bereid om mee te werken aan de rondetafelconferentie die op korte termijn
zal worden georganiseerd. Er is ook medewerking van NOC*NSF. Vooruitlopende
op de mogelijke aanvaarding van deze motie heb ik dus al wat voorwerk verricht
om haar te kunnen uitvoeren. Ik deel derhalve de overwegingen van deze motie
en zie haar als ondersteuning van het beleid dat ik voorsta.De heer Van Baalen diende verder de motie in op stuk nr. 34 over internationaal
recht en terrorisme. De regering blijft vanuit een kritische, maar constructieve
grondhouding zoeken naar een verdere versterking van de internationaalrechtelijke
respons op het internationale terrorisme. Liever spreek ik niet over lacunes
in het recht, wel van onderdelen die nog kunnen worden versterkt. Dit past
ook in het kader van de Oud-Poelgeestconferentie die ik eerder aankondigde.
Wij willen internationale experts uitnodigen om verder na te denken over de
deelproblemen die in Oud-Poelgeest werden geïdentificeerd. Uiteraard
ben ik uiteindelijk op zoek naar praktische, werkbare aanbevelingen, die volledig
recht doen aan internationale mensenrechtenstandaarden. In de motie van de
heer Van Baalen proef ik dat hij deze discussie een bepaalde kant uit wil
sturen, namelijk die van een nieuwe Geneefse Conventie, maar misschien vinden
we de oplossing sneller in het internationale strafrecht, zoals de heer Voordewind
suggereerde. Laten we dus maar aan het werk gaan, vervolgbijeenkomsten organiseren
en de bevindingen van die conferentie met vooraanstaande experts onbevooroordeeld
tot ons nemen. Met die kanttekeningen beschouw ik de motie als een ondersteuning
van het beleid. Mochten die kanttekeningen niet worden gedeeld, dan moet ik
uiteraard mijn oordeel aanpassen.De heer Van Baalen (VVD):Wij zijn het met de minister eens. Daarom staat er ook: "lacunes,
zo die er zijn". Laat deskundigen hier dus vrij over spreken. De politiek
kan daar dan conclusies uit trekken: eerst de Nederlandse regering die een
vervolg op Oud-Poelgeest organiseert, dan de Kamer. Onze benadering is dus
ook open en wij willen deze discussie zeker niet sturen.De heer Van Dam (PvdA):Maar met die kanttekening van de heer Van Baalen lijkt dit een heel andere
motie te worden. Mijn vraag aan de minister was nu juist of een motie die
uitspreekt dat er een vijfde Conventie van Genève moet komen, een aanvullend
protocol of een separaat verdrag, niet te veel de opvatting van de Amerikanen
ondersteunt dat er een lacune in het internationale recht is en dit aanzienlijk
zou moeten worden aangepast. Zoiets spreekt uit deze motie. Is de minister
het niet met mij eens dat dit een verkeerd signaal zou zijn?De heer Van Baalen (VVD):U moet goed lezen. Er staat "lacunes, zo deze er zijn" en er
staat niet dat het internationale recht moet worden aangepast. Ik geef een
aantal suggesties en er wordt bedoeld dat een aantal deskundigen hiernaar
moet kijken en dat de regering daaruit een conclusie moet trekken; er staat
niet dat ik een vijfde Conventie van Genève wil.De heer Van Dam (PvdA):Voor alle helderheid: mij gaat het om het signaal dat uitgaat van een
dergelijke uitspraak van deze Kamer. Ik zou zoiets een verkeerd signaal vinden.Minister Verhagen:De kanttekeningen die de heer Van Baalen plaatste en de zeer nadrukkelijke
kanttekeningen die ik plaatste, geven aan dat wij niet nu al, bij voorbaat,
positie moeten kiezen en bijvoorbeeld zeggen dat er een vijfde Conventie van
Genève moet komen. Precies daarom zei ik dat ik een probleem met deze
motie zou hebben als de heer Van Baalen de discussie bij voorbaat een bepaalde
kant uit wilde sturen. Welnu, hij trekt dit in. De nadrukkelijke kanttekeningen
bij mijn oordeel zijn ook duidelijk; mochten die niet worden gedeeld, dan
moet ik de motie ontraden. Maar wij allen blijken een voortzetting van de
discussie noodzakelijk te vinden. Voorzien van mijn kanttekeningen zie ik
deze motie als een ondersteuning van mijn beleid. In mijn eerste termijn heb
ik zeer helder gemaakt dat er naar mijn mening geen lacune bestaat en dat
er geen sprake is van een tussencategorie die niet wordt gedekt. Het internationaal
recht staat niet stil; discussies worden voortgezet. Hoe komen wij bijvoorbeeld
tot een universeel juridisch instrumentarium, in de vorm van een ICC of anderszins,
om terroristen wel voor de rechter te brengen? Zo kan worden voorkomen dat
zij incommunicado en zonder eerlijk en openbaar proces in detentie worden
gehouden.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik heb moeite om het antwoord van de minister en zijn overwegingen in
de eerste termijn te rijmen met de strekking van deze motie, zoals ik die
heb begrepen uit de discussies met de heer Van Baalen in de eerste termijn.
De minister wijst op de lacunes en de richting die deze motie daarin neemt.
Wat de minister erover zegt, kan ik niet in overeenstemming brengen met wat
in de motie staat. Hij legt het duidelijk uit, maar dat staat volgens mij
niet in het dictum van deze motie.Minister Verhagen:De heer Van Baalen was heel helder in zijn reactie in mijn richting. De
indiener van de motie gaat over de duiding ervan, zo heb ik in dit huis geleerd.
Als hij met inachtneming van mijn kanttekeningen de motie interpreteert zoals
ik haar interpreteer, dan kan ik niet anders dan zeggen dat ik haar in deze
vorm een ondersteuning van het beleid vind. Derhalve zal ik als de Kamer haar
aanneemt, de motie in deze lijn uitvoeren. De Kamer is uiteraard vrij om te
stemmen, maar mij wordt gevraagd om een oordeel uit te spreken.In zijn motie op stuk nr. 37 vraagt de heer Van Dam om een actieplan waarmee
de mensenrechtenstrategie in beleid wordt vertaald. Ik heb enige moeite met
deze motie. In de mensenrechtenstrategie heb ik geprobeerd om bij ieder onderwerp
zo concreet mogelijk aan te geven wat wij de komende jaren gaan doen. Na elk
hoofdstuk is een strategische inzet geformuleerd waarin die concrete maatregelen
worden opgesomd. In dat licht begrijp ik het verzoek van de heer Van Dam eigenlijk
niet zo goed. Hopelijk is hij het met mij eens dat een sterk mensenrechtenbeleid
niet tot stand komt door het produceren van zo veel mogelijk stukken. Ik kan
natuurlijk een nieuwe nota maken door al die strategische inzetten samen te
voegen en er een lintje door te doen. Wij zullen onze energie zo veel mogelijk
moeten besteden aan de uitvoering, zeker gezien het streven van de Kamer naar
een slankere overheid. Over die uitvoering zal ik jaarlijks rapporteren. Ik
vraag de Kamer dan ook met klem, mij de tijd te geven om de strategie in de
praktijk te brengen en mij daarop af te rekenen; zo zit het leven ook in elkaar.
Gelet op hetgeen in de notitie over de strategie is verwoord, beschouw ik
deze motie als een overbodige exercitie. Het oordeel laat ik over aan de Kamer.De heer Van Dam stelt in zijn motie op stuk nr. 38 voor om een mensenrechtenmarathon
te houden tot aan de Olympische Spelen. In mijn eerste termijn zei ik al:
ik wil geen marathon om de marathon. Ik ben dus tegen een mechanische benadering.
Wij doen het als het moet en effectief is. Met de heer Van Dam vind ik dat
wij van het momentum, de aandacht voor de Olympische Spelen, gebruik moeten
maken om expliciet aandacht te besteden aan de mensenrechtensituatie in China.
Bij zijn bezoek aan China zal de Nederlandse mensenrechtenambassadeur juist
over de genoemde onderwerpen spreken. Bij een marathon om de marathon wordt
een middel tot doel gemaakt en dat wil ik niet. In de motie wordt mij bovendien
nog het onmogelijke gevraagd, het op de Olympische Spelen aanwezig zijn.De voorzitter:Voor een marathon?Minister Verhagen:De marathon eindigt in Beijing.De voorzitter:Dat zouden wij wel toejuichen.Minister Verhagen:Ik weet niet of dat gezond is voor mij. Het beleid van de Nederlandse
regering is dat alleen de staatssecretaris voor Sport en de premier aanwezig
zijn bij de Olympische Spelen. Derhalve is de motie deels onuitvoerbaar en
deels een middel dat tot doel wordt. Als ik de motie zo moet lezen dat wij
de komende periode expliciet aandacht geven aan de mensenrechtensituatie,
beginnende met een rondetafelconferentie, dan laat ik het oordeel uiteraard
over aan de Kamer. Nu zie ik de motie echter toch te zeer als een tot middel
verworden motie en derhalve ontraad ik aanname.De heer Van Dam (PvdA):Het gaat nooit over het middel, dus dat kan ons nooit scheiden. Het gaat
om het doel, namelijk om het komende halfjaar, namelijk de opmaat naar de
Olympische Spelen, te gebruiken om bij herhaling de mensenrechtensituatie
in China en elders in de wereld dankzij China publiekelijk aan de orde te
stellen. De minister herkent zich niet in het beeld van een mensenrechtenmarathon,
wat natuurlijk gewoon een term is voor een campagne van een halfjaar. Als
wij het echter wel eens zijn over dat doel, dan vraag ik de minister om voor
het einde van het jaar op papier te zetten wat hij zelf van plan is om het
komende halfjaar te gaan doen. Wij kunnen het er dan met de Kamer over hebben
of wij dat voldoende publieke aandacht vinden voor de mensenrechten in China
en elders in de wereld dankzij China. Daar zou ik ook tevreden mee zijn.Minister Verhagen:Ik ben blij dat de heer Van Dam tevreden is met publieke aandacht voor
de mensenrechten, ook de mensenrechten in China. Ik heb er echter aarzelingen
bij of ik daar nu weer een notitie of een nota over moet maken voor de komende
periode. Laat ik gewoon aan het werk gaan en zorgen dat wij aandacht schenken
aan de mensenrechtensituatie in China, opdat daar de mensenrechtensituatie
verbeterd wordt. Laten wij gebruik maken van het feit dat er juist omdat de
aandacht op China gericht is vanwege de Olympische Spelen, al meer aandacht
ontstaat voor de mensenrechtensituatie en laten wij daar ook gebruik van maken
om de mensenrechtensituatie in China te verbeteren. Om nu te zeggen welke
activiteiten je iedere maand doet en dat dit publiekelijk moet, gaat wat ver.
Wij vervallen dan weer een beetje in de discussie over Rusland, namelijk of
het al dan niet effectief is als je het publiekelijk doet. De rondetafelconferentie
zal openbaar zijn en dat is buitengewoon publiek.De heer Van Dam (PvdA):Bij China lijkt het mij evident dat publieke aandacht in ieder geval werkt
en ook noodzakelijk is. Ik begrijp best dat bewindspersonen eigenlijk altijd
vragen waarom ze het allemaal moeten opschrijven en moeten bespreken met de
Kamer. Als wij ze lekker hun werk laten doen, komt het immers altijd wel goed.
De Kamer bekijkt dit soort dingen echter meestal van de andere kant. Wij willen
bewindspersonen namelijk ook gewoon kunnen afrekenen op hun daden. Daarvoor
willen wij wel graag zien wat de geplande daden zijn. Ik wil in dit geval
ook echt de zekerheid dat deze minister de mensenrechten in China en dankzij
China het komende halfjaar op de agenda gaat zetten en daarvoor ook publiekelijk
aandacht zal vragen. Ik vraag de minister nog maar een keer om dat voor de
Kamer op papier te zetten. Zo veel moeite kost dat niet. Wij kunnen het dan
voor het einde van het jaar bespreken en dan kan de minister per 1 januari
aan de slag. Wij zullen hem dan ook allemaal steunen.Minister Verhagen:Ik ontraad aanname van deze motie, maar als de Kamer haar aanvaardt, dan
zal zij uiteraard zien wat de regering daarmee doet.Mevrouw Van Gennip (CDA):Die laatste zin was heel erg duidelijk. Ik denk dat het goed is dat wij
zeggen dat wij de Olympische Spelen als momentum gebruiken om de mensenrechten
aan de orde te stellen, maar wij moeten de Olympische Spelen ook niet politiseren.
De minister heeft aanname van de motie zojuist duidelijk ontraden, maar ik
wil toch nog even een reactie op de laatste zin uit de motie: uitmondend in
de politieke aanwezigheid van de minister van Buitenlandse Zaken bij de Olympische
Spelen. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat de staatssecretaris verantwoordelijk
voor sport, mevrouw Bussemaker, het met deze zin eens zou zijn.Minister Verhagen:Ik heb hierover vanochtend nog met collega Bussemaker gesproken, wijzende
op een motie die op dit punt door de Kamer was ingediend. Ik heb haar gevraagd
hoe zij dat zag in relatie tot de algehele lijn dat slechts de staatssecretaris
voor Sport en de minister-president namens de regering aanwezig kunnen zijn
bij de Olympische Spelen. Zij zag geen enkele aanleiding om haar beleid op
dat punt te wijzigen. Als ik de heer Van Dam goed begrijp, is het belangrijkste
punt van deze motie niet dat ik per se naar de Olympische Spelen moet.Mevrouw Van Gennip (CDA):De vraag was natuurlijk niet wie er naar de Olympische Spelen mag. Dat
willen wij natuurlijk allemaal wel. De vraag was of het gewenst is dat een
minister van Buitenlandse Zaken politiek, in zijn hoedanigheid als minister
van Buitenlandse Zaken en met zijn mensenrechtenboodschap, aanwezig is op
de Olympische Spelen.Minister Verhagen:U kunt ervan verzekerd zijn dat ik in China aanwezig zal zijn, niet tijdens
de Olympische Spelen, maar op andere momenten. Ik heb daar het afgelopen jaar
al nadrukkelijk over mensenrechten gesproken in mijn bilaterale gesprek met
de minister van buitenlandse zaken van China. Het is overduidelijk dat het
mensenrechtenbeleid een autonome taak is van de regering. Ik ben het met u
eens dat wij de sport niet moeten verwarren met het mensenrechtenbeleid.De heer Van Dam (PvdA):Ik weet niet beter dan dat het kabinet hier met één mond
spreekt. Het kabinet vindt de aanwezigheid van de minister van Buitenlandse
Zaken ongewenst of het kabinet vindt dat niet, maar nu zegt een minister wat
een andere bewindspersoon vindt. Als wij het in de Kamer elke keer daarover
gaan hebben, staan wij vaak tegenover elkaar. Laat ik het zo zeggen: ik zou
tevreden zijn als de minister van Buitenlandse Zaken ongeveer ten tijde van
de Olympische Spelen in Peking aanwezig was. Dat lijkt mij voldoende.Minister Verhagen:Het kabinet spreekt met één mond. Ik heb benadrukt dat de
richtlijn van het kabinet is zoals die is. Ondanks deze motie zag de staatssecretaris
geen aanleiding om een en ander opnieuw ter discussie te stellen, en ik zie
die aanleiding ook niet.Voorzitter. De motie op stuk nr. 42 van de heer Wilders gaat over dubbele
standaarden bij mensenrechtendemarches. Ik ontraad de aanneming van deze motie.
De heer Wilders suggereert dubbele standaarden in de aanpak van landen, maar
daarvan is geen sprake. In mijn eerste termijn heb ik reeds gezegd dat het
erom gaat, het meest effectieve instrument te kiezen om een doel te bereiken.
Dat kan een demarche zijn, maar ook stille diplomatie, een publiek statement,
een bezoek van de mensenrechtenambassadeur of een resolutie in de Mensenrechtenraad.
Nu wordt tegen mij gezegd: je gebruikt dat middel daar, want anders is het
niet effectief. Dat onderschrijf ik absoluut niet. Ik wil per land de meest
effectieve benadering kunnen kiezen en mij niet standaard een demarchekeurslijf
aanmeten. Welk instrument ik ook kies, ik beoordeel de schendingen waar dan
ook langs dezelfde meetlat. Of het nu gaat om de positie van homoseksuelen
in Rusland of in Iran, ik veroordeel discriminatie van deze groep volgens één
en dezelfde standaard. In de motie op stuk nr. 44 verzoekt de heer Wilders om een verhuizing
van de Nederlandse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem. Als er vrede komt
en de Palestijnse staat gevestigd kan worden naast de veilige grenzen van
de staat Israël en er ook een oplossing komt met betrekking tot Jeruzalem,
zal ik de eerste zijn om de ambassade naar West-Jeruzalem te verplaatsen.
Voor Jeruzalem zijn van Israëlische zijde vrij recentelijk concrete en
hoopgevende voorstellen gedaan: Oost-Jeruzalem voor de Palestijnse staat en
West-Jeruzalem voor Israël. Zolang die oplossing er niet is, zal onze
ambassade in Tel Aviv blijven staan. Daarom ontraad ik ook de aanneming van
deze motie.De motie van de heer Voordewind op stuk nr. 45 over de advisering door
ambassades aan bedrijven over kinderarbeid beschouw ik als ondersteuning van
het beleid. Als bedrijven ambassades benaderen, worden zij gewezen op het
bestaan van kinderarbeid. In de mensenrechtenstrategie kunt u lezen dat kinderarbeid
op de agenda dient te komen bij handelsmissies en dat wij actief gaan praten
met bedrijven over mensenrechten en ondernemen.De motie op stuk nr. 47 gaat over het lot van Noord-Koreaanse vluchtelingen.
Ook deze motie zie ik als ondersteuning van het bestaande beleid.In de motie op stuk nr. 49 wordt de regering verzocht, aandacht te besteden
aan de bescherming van etnische en religieuze minderheden in het trainingsprogramma
voor Irakese militairen. Voor zover het gaat om bescherming van etnische en
religieuze minderheden in het algemeen, dus niet specifiek gericht op één
groep, zie ik deze motie als ondersteuning van het beleid.Over de motie op stuk nr. 51, waarin de regering ertoe wordt opgeroepen
zich in te zetten voor de vestiging van een universele rechtsmacht voor het
delict terrorisme, kan ik kort zijn. Wij hebben daarover al gesproken in relatie
tot de motie van de heer Van Baalen. Ik zie de motie zeer duidelijk als een
ondersteuning van het regeringsbeleid. Ik had dit ook reeds als zodanig in
de mensenrechtenstrategie geformuleerd.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik heb een vraag aan de minister over de mogelijkheid om te onderzoeken,
eventueel als tussenoplossing, of er een internationaal tribunaal kan worden
ingesteld. Dit gaat verder dan het onderzoeken van de verschillende mogelijkheden
en geeft al een oplossingsrichting. Staat de minister hier achter?Minister Verhagen:Voorzitter. In de door het kabinet aanvaarde mensenrechtenstrategie is
zeer duidelijk aangegeven dat er gestreefd moet worden naar de vestiging van
een universele rechtsmacht. Dat is een van de stappen die gezet moeten worden
tegen terrorisme in zijn algemeenheid en tegen personen die van terrorisme
worden verdacht. Dat staat er klip en klaar.Een universele rechtsmacht is nodig omdat ondanks langdurige discussies
nog niet duidelijk is of vervolging van terrorisme onder het mandaat van het
Internationale Strafhof kan gaan vallen. Daarom heb ik heel expliciet in de
mensenrechtenstrategie voor het vestigen van een universele rechtsmacht gepleit.
De strategie onderstreept voor daden die vallen onder misdrijven tegen de
menselijkheid en die als zodanig te kwalificeren zijn, de positie van het
Strafhof nog eens. De mogelijkheid tot het vervolgen van terrorisme via een
universele rechtsmacht zie ik heel nadrukkelijk naar voren
komen in de motie van de heer Voordewind. Vandaar dat ik die motie ook zie
als een ondersteuning van het in de mensenrechtenstrategie voorgestane beleid.De heren Pechtold en Van Baalen hebben de motie op stuk nr. 56 ingediend.
Ik ontraad de aanneming van deze motie. Zoals ik al aangaf, vind ik echt dat
wij ons niet moeten blind staren op instrumenten. Naming and shaming kan soms
helpen, maar alleen wanneer landen niet bereid zijn om over mensenrechten
te praten. Ieder land is anders en wij moeten telkens kiezen voor de meest
efficiënte vorm.Zeker met landen die min of meer dezelfde normen en waarden koesteren
als wij, of met landen die zich eveneens gebonden achten aan verdragen, kiezen
wij toch in eerste instantie voor een goed gesprek. Dan gaat het er wat mij
betreft om wat er tijdens dat gesprek gewisseld wordt en niet om wat er in
de persconferentie na afloop wordt gezegd. Ik ben uiteraard bereid om uw Kamer
in te lichten over gespreksonderwerpen die tijdens een bezoek aan de orde
komen, maar daarvoor hebben wij, wat mij betreft, de media niet nodig.Overigens is het meest duidelijke voorbeeld dat deze motie volstrekt overbodig
is, door president Poetin gegeven toen hij verklaarde dat Nederland naar zijn
mening juist te veel aandacht schenkt aan mensenrechten en een vrije pers,
met name in het gesprek dat hij met de heer Balkenende heeft gehad. Te veel
vinden wij dat zelf niet, vandaar dat wij het op die manier aan de orde zullen
blijven stellen. Ik heb echter geen persconferentie nodig en ook geen openbaarheid
als zodanig om anderen aan te spreken op hun rechten en plichten.Tot slot onze reactie op de motie op stuk nr. 58 van de heer Van der Staaij.
Wij zijn het er allemaal over eens dat de seksuele exploitatie van kinderen
een van de ergste vormen van kinderarbeid en een van de meest ernstige schendingen
van kinderrechten is. In de nieuwe mensenrechtenstrategie heeft de aanpak
hiervan dan ook hoge prioriteit.Op verzoek van de autoriteiten van de betreffende landen kan Nederland
deze landen ook ondersteunen in hun aanpak van kindersekstoerisme. Ook ngo's
die zich richten op deze problematiek – preventie, bevrijden van slachtoffers,
ondersteuning van aangifte en begeleiding daarna – kunnen in aanmerking
komen voor ondersteuning vanuit Nederland.Omdat de motie nadrukkelijk niet alleen gericht is op de non-ODA-middelen,
bijvoorbeeld vanuit het Mensenrechtenfonds, maar ook op andere, zal ik met
name met minister Koenders overleggen hoe wij dit vorm kunnen geven. Het is
absoluut noodzakelijk dat er nauw samengewerkt wordt met het ministerie van
Justitie indien Nederlandse sekstoeristen erbij betrokken zijn. In dit kader
en binnen die marges zal ik de motie als een ondersteuning van beleid willen
zien, zij het met de nadrukkelijke kanttekening van het nadere overleg met
minister Koenders over de vraag hoe wij dit het beste vorm kunnen geven.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Koenders:Voorzitter. Ook ik bedank de woordvoerders voor hun inbreng in de tweede
termijn. Wij hebben een mooi en gefundeerd debat gevoerd over de inzet van
Nederland op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Mijn conclusie is dat
wij, waar de achterstanden het grootst zijn, moeten investeren. Wij moeten
blijven investeren in duurzame groei, in eerlijke verdeling die de groei ondersteunt
en in veiligheid en democratie in fragiele staten. Wij moeten investeren in
het dempen van klimaatrisico's en in rechten voor met name vrouwen en meisjes.
Ziehier vier vraaggestuurde prioriteiten voor drie categorieën landen.
Ik dank de Kamer voor haar steun voor deze benadering.Ik zal eerst de vragen die zijn gesteld, beantwoorden. Vervolgens zal
ik ingaan op de ingediende moties en amendementen. Mevrouw Peters ging in
op de klimaattop, voor mij een essentieel onderwerp. Ik dank de fractie van
GroenLinks voor de steun aan het voornemen van het kabinet om prioriteit te
geven aan het onderwerp klimaat en duurzaamheid. Zoals mevrouw Peters aangeeft,
zijn de veiligheidsrisico's en de ontwikkelingsconsequenties van klimaatverandering
enorm. Ik denk aan de verwachtingen op dit punt met betrekking tot vluchtelingen
en aan de relatie met conflicten. Ook in de Veiligheidsraad werd dit onderwerp
begin dit jaar aan de orde gesteld.Mevrouw Peters vroeg om een geannoteerde agenda voor het bezoek aan Bali,
zodat hier nog vóór 5 december 2007 met de Kamer over gesproken
kan worden. Ik heb begrepen dat al is toegezegd dat de zeven Kamerleden die
meereizen in de delegatie naar Bali, onder wie mevrouw Halsema, vooraf door
de minister van VROM en mijzelf gebrieft zullen worden over het kabinetsstandpunt.
Het is nog onduidelijk of dit op ambtelijk niveau gebeurt of dat hier ook
bewindslieden bij aanwezig zijn. Desgewenst schuif ik hier graag bij aan.
Ik begrijp ook dat er een algemeen overleg is gehouden of nog plaatsvindt
over de Europese inzet met betrekking tot de klimaatverandering in de Milieuraad.
Mocht de Kamer nog een ander verzoek hebben, dan is het kabinet bereid zijn
inbreng te verantwoorden.De heer Irrgang maakte een aantal opmerkingen over het EOF. Hij stelde
dat na 2014 het Verdrag van Cotonou niet door de EU gezamenlijk zou hoeven
worden uitgevoerd. Ik deel deze analyse geenszins. Ik wil nogmaals benadrukken
dat ontwikkelingshulp integraal deel uitmaakt van het Verdrag van Cotonou,
dat tot 2020 loopt. Hiervoor is de Europese Unie een serieuze relatie met
de ACS-landen aangegaan. Het huidige EOF loopt inderdaad tot 2013. De Kamer
heeft de middelen hiervoor goedgekeurd. Voor de periode 2014-2020 zullen de
onder het Verdrag van Cotonou aangegane verplichtingen nieuwe financiering
noodzakelijk maken. Ik deel de mening van de heer Irrgang dat dit strikt theoretisch
tot een nuloptie zou kunnen leiden. Het Verdrag van Cotonou houdt echter in
dat ontwikkelingssamenwerking een essentieel onderdeel van de drie poten ervan
is. Aangezien dit een belofte is van de gehele Europese Unie, zullen wij daaraan
gezamenlijk opvolging moeten geven.Nederland zal ernaar streven om de EU-hulp aan ACS-landen voor de periode
2014-2020 te integreren in de EU-begroting. Mocht dit niet lukken, dan zal
er een elfde EOF moeten komen. Het Verdrag van Cotonou loopt dan immers nog.
In dat geval zullen wij uiteraard weer goed moeten bezien hoeveel geld nodig
is voor deze periode. Ik zie echter geen andere mogelijkheid dan het kanaliseren
hiervan via een EOF. Ik denk dat het niet in het belang is
van de armste landen om dit via een ander kanaal te doen.Uiteraard kijken wij wel bij alle multilaterale uitgaven waar de comparatieve
voordelen liggen van de verschillende kanalen. De EU gaat steeds beter werken
en zorgt via een geaccordeerde gedragscode steeds beter voor een werkverdeling
tussen de lidstaten en de EU.De heer Irrgang (SP):Om dit debat af te sluiten, concludeer ik dat de stelling van de minister
dat wij tot 2020 vastzitten aan Europese ontwikkelingshulp via het Verdrag
van Cotonou niet juist is. Wij zitten aan het tiende EOF vast. Dat loopt af
in 2013. Op dat moment kunnen wij beginnen met het afbouwen van de Europese
ontwikkelingshulp. Wij verschillen blijkbaar van mening over de vraag of dat
verstandig is. Het is echter wel mogelijk, mede omdat nu bij het tiende EOF
blijkt dat de uitgaven voor onderwijs en gezondheidszorg omlaag gaan in plaats
van omhoog. Daar waren toch duidelijke afspraken over, ook met de Europese
Commissie? Hierover verschillen wij blijkbaar van mening.Minister Koenders:Het is inderdaad goed om het debat hierover af te sluiten. Ik denk toch
dat wij twee meningsverschillen hebben in plaats van een. De lidstaten zullen
inderdaad elke keer moeten besluiten hoeveel zij aan het EOF geven. Daarmee
hebt u absoluut een punt. Dat is ook zeker relevant. De hoogte van die bijdrage
zal inderdaad te maken hebben met hoe effectief en efficiënt wij het
EU-middel vinden. Ik heb gezegd: je kunt het theoretisch weliswaar op nul
stellen, maar dat betekent niet dat je het feitelijk op nul kunt stellen.
Het is eigenlijk onbestaanbaar dat wij in het kader van het Cotonouverdrag,
dat ook de SP-fractie heeft ondersteund, voor zover ik weet, zeggen: wij doen
een drie-eenheid, dat leggen wij voor aan de Afrikaanse landen en in 2014
zeggen wij ineens dat wij het toch niet meer zo zien zitten. Het lijkt mij
dus onbestaanbaar dat Nederland zegt: wij geven geen fondsen meer aan het
EOF voor 2020. Daarover verschillen wij dus van mening. Ik zie dit echt als
iets wat intrinsiek gekoppeld is aan het Cotonouverdrag.U spreekt nog over onderwijs en gezondheidszorg. Bij voorbaat vind ik
dat niet altijd ongewenst. Het kan best zo zijn dat juist op het niveau van
de Europese Unie, van het EOF of van de Commissie, vanwege het schaalvoordeel
dat de Europese Unie heeft, er meer wordt geïnvesteerd in de infrastructuur
of landbouwontwikkeling. Misschien moet er in de werkverdeling met de lidstaten
relatief meer aandacht besteed worden aan onderwijs en gezondheidszorg. U
redeneert dat dit niet voldoende zou zijn. Op zich vinden wij het belangrijk
dat er op die terreinen wordt geïnvesteerd. Het feit dat dit niet altijd
op het niveau van de Europese Unie zou gebeuren, vind ik bij voorbaat niet
nadelig.De heer Irrgang (SP):Het is feitelijk en theoretisch, theoretisch en praktisch mogelijk om
te beginnen met de afbouw van Europese ontwikkelingshulp, als wij dat willen,
niet in 2020, maar bij het aflopen van het tiende EOF in 2013. Voorts is in
het EOF zelf voorzien dat het percentage voor onderwijs en gezondheidszorg
omhoog moet. Nu gaat het echter feitelijk omlaag. Dat moet deze minister ook
een probleem vinden.Minister Koenders:Dat laatste wel. Wij hadden het echter even over de middellange periode
en de keuze tussen verschillende kanalen. Ik kan mij nog voorstellen dat er
in een werkverdeling wordt gekeken naar de schaalvoordelen. Met de eerste
opmerking ben ik het dus eens.Voorts ben ik bang dat wij van mening blijven verschillen over uw tweede
opmerking. Ik denk dat er echt een politieke verbintenis is aangegaan, die
uitgevoerd dient te worden. Deze regering hecht aan het belang van internationale
verdragen en dat die niet alleen naar de letter, maar zeker ook naar de geest
uitgevoerd worden.Voorzitter. De heer Irrgang heeft ook gevraagd of ik bereid ben om in
het kader van de onderhandelingen over de EPA's te laten zien dat ik de stem
van de armen vertegenwoordig. Ik ben daar graag toe bereid. Het Nederlandse
standpunt in de Europese Unie op dit punt is naar mijn mening klip en klaar.
Wij hebben dat ook herhaaldelijk publiekelijk naar voren gebracht. Wat ons
betreft, mogen de niet-MOLs er na 1 januari niet op achteruitgaan. Daar
proberen wij zeer actief politieke steun voor te verwerven. Zo heb ik vanmiddag
daarover nog contact gehad met de Engelse minister van handel. Natuurlijk
proberen wij ervoor te zorgen dat dit standpunt het standpunt van de Europese
Unie wordt. Ik meen dat ik dit verleden week ook duidelijk naar voren heb
gebracht. Het is ook belangrijk om dit te doen.Eerder heb ik gezegd dat er aan het eind van het jaar geen rechtsbasis
meer is om Cotonou-preferenties te blijven geven aan ACS-landen. Niet alleen
dat: het is ook niet wenselijk, aangezien dit feitelijk discriminatie van
andere ontwikkelingslanden buiten de ACS-groep betekent. Je moet voor ogen
houden dat de hele discussie over WTO en de beëindiging per 1 januari
daar direct mee te maken heeft. Ik meen al eerder gezegd te hebben dat dit
voor mij niet wegneemt dat deze regering zich inzet voor met name niet-MOLs
die er zonder overeenkomst op achteruitgaan in de markttoegang tot de Europese
Unie. Ik zeg nu opnieuw helder dat Nederland dat zeer onwenselijk acht. Wij
zijn dan ook met politieke initiatieven op dat terrein bezig. Dat standpunt
is niet tegen, maar juist voor de armste landen bedoeld.De heer Irrgang (SP):Dit is een standpunt in abstracto. Betekent dit in concreto dat de Nederlandse
regering zich ervoor inzet om de niet-MOLs, de niet-allerarmste landen, de
mogelijkheid te geven dat zij per 1 januari 2008 kunnen toetreden tot
het Algemeen Preferentieel Stelsel (APS), dus het GSP+, als zij geen EPA wensen
af te sluiten? Ik denk hierbij aan het verzoek van de Seychellen.Minister Koenders:Ik denk dat daarbij een verschil gemaakt moet worden tussen diverse landen.
Ik zou niet willen zeggen dat het GSP+ het enige alternatief is. Dit is zeker
ook niet het enige alternatief voor alle landen. Daaraan kleven nog een aantal
forse problemen in verband met het feit dat er pas in 2009 weer gesproken
kan worden over toelating van landen tot GSP+. Daar heb je dus alle andere
landen voor nodig. Wij beschikken inmiddels over de brief van de Europese
Commissie aan de Seychellen, waarom u hebt gevraagd. Het bevat het antwoord
op hun verzoek om tijdelijk te worden toegelaten tot het APS+. Die brief kunnen
wij met u delen, dat is geen probleem. In Europees verband is afgesproken
dat de ontwikkelingslanden in 2009 pas weer de mogelijkheid
hebben om toe te treden tot GSP+. De Europese Commissie is gebonden aan deze
Europese afspraak; zij besluit daar niet alleen over. Ik steun graag een GSP+-aanpak
voor de Seychellen en wil mij ervoor inzetten dat het eerder kan.De heer Irrgang heeft namens de Socialistische Partij in de motie op stuk
nr. 22 gepleit voor een betere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden
in internationale instituties. Daar kan ik mij in vinden. Specifiek wordt
de regering verzocht, het voorstel van de nieuwe IMF-topman Dominique Strauss-Kahn
te steunen in de vorm van een dubbele meerderheid van stemmen op basis van
landen en van economisch gewicht. Nederland hecht grote waarde aan een adequate
vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden. Dominique Strauss-Kahn heeft nog
geen formeel voorstel gedaan. Dat is ook nog niet uitgewerkt. Wij hebben daar
uiteraard navraag naar gedaan naar aanleiding van de opmerkingen van de Socialistische
Partij. Wel is het idee gelanceerd om na te gaan of op een aantal punten "double
majority voting" kan worden geïnitieerd. Dat is inderdaad een dubbele
meerderheid naar economisch gewicht en naar aantal landen. Deze opmerkingen
heeft hij bij zijn aantreden in de media gemaakt. Wij sluiten zeker niet uit,
integendeel, dat dit voor een aantal onderwerpen een zeer interessante optie
is. Een adequate vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden kan ook op een
andere manier worden gerealiseerd. Daar is de heer Strauss-Kahn mee bezig.
Mij lijkt dat moet worden voorkomen dat het moeilijker wordt om effectieve
besluiten te nemen. Dat is ook niet in het belang van landen die wachten op
geld van het IMF of andere instellingen. Wij zijn zeer bereid om op basis
van een nadere uitwerking en samen met de minister van Financiën en De
Nederlandsche Bank, hiervoor de eerstverantwoordelij­ken, een definitief
standpunt te bepalen. Ik wil hier best zeggen dat wij met zeer veel interesse
naar het voorstel houdende de dubbele meerderheid uitkijken. Mij lijkt het
alleen voorbarig om het nu al te accorderen, want daar is het onderwerp echt
te ingewikkeld en te belangrijk voor. Ik kan mij voorstellen dat de SP deze
motie aanhoudt, zodat wij het uitgewerkte voorstel van de heer Strauss-Kahn
kunnen afwachten. Ik kan er nu geen oordeel over vellen, zeker niet zonder
nadere discussie met De Nederlandsche Bank en de minister van Financiën.
Ik stel mij zo voor dat de SP-fractie de motie aanhoudt.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Ik dacht dat u zich kon vinden in dit voorstel, dus ik stel
mij voor dat het geen bezwaar is om de motie nu in stemming te brengen. Ik
wil haar wel aanhouden, maar niet zomaar. De begroting wordt volgens mij vlak
voor het kerstreces in stemming gebracht. Ik wil afspreken dat wij de motie
dan in stemming brengen en dat wij voor die tijd nader bericht krijgen over
het standpunt van de Nederlandse regering. Ik wil nu wel weten wat de Nederlandse
regering vindt van dit nieuwe, innovatieve voorstel. Ik wil niet dat dit in
het midden blijft hangen.Minister Koenders:Het probleem is niet dat de regering geen standpunt kan bepalen, maar
dat er geen voorstel ligt. De heer Strauss-Kahn heeft bij zijn aantreden alleen
een paar opmerkingen gemaakt. Daar zitten elementen in die wij interessant
vinden met het oog op ons bredere standpunt dat ontwikkelingslanden daar een
belangrijker rol moeten kunnen spelen. Je kunt alleen moeilijk een eindoordeel
vellen over een voorstel over zoiets essentieels als de stemverhouding in
het IMF zonder dat voorstel echt te kennen. Als zodanig heeft de heer Strauss-Kahn
ook nog geen voorstel gedaan. Zodra hij dat doet, krijgt u het oordeel van
het kabinet daarover te horen. Het is duidelijk dat het kabinet een aantal
elementen die hij in de pers gepresenteerd heeft, sympathiek vindt. De duivel
schuilt zeker bij dit soort belangrijke dingen wel in de details.Laat ik het politiek scherper zeggen: ik wil dat u uw motie aanhoudt.
Doet u dat niet, dan ontraad ik de aanneming ervan, omdat ik anders iets moet
steunen zonder het voorstel echt te kennen.De heer Irrgang (SP):Dit is principiële steun voor het oplossen van een fundamenteel probleem
bij het IMF en de Wereldbank, namelijk de ondervertegenwoordiging van ontwikkelingslanden.
Dit is een principiële uitspraak, al is er formeel nog geen uitgewerkt
voorstel. Ik voel er dus weinig voor om de motie aan te houden en het risico
te lopen dat zij over drie maanden vervalt. Zij moet dus in stemming worden
gebracht. Ik vind het jammer dat u de aanneming van de motie dan wilt ontraden.Minister Koenders:De Nederlandse regering kan geen oordeel vellen op grond van een aantal
uitlatingen van de heer Dominique Strauss-Kahn in de pers. Wij vinden het
belangrijk dat de ontwikkelingslanden een belangrijke stem krijgen, maar het
is een buitengewoon ingewikkelde discussie, ook voor veel ontwikkelingslanden.
Zij hebben er zelf nog geen oordeel over geveld. Dat is niet onbelangrijk.
Zij moeten er ook achter staan. Als de heer Irrgang zijn motie niet wenst
aan te houden, ontraad ik de aanneming ervan.De heer Irrgang (SP):De Tweede Kamer kan hier wel een principiële uitspraak over doen.
Dat staat in de motie. Daarom houd ik haar niet aan en trek ik haar niet in.Minister Koenders:In de motie staat onder andere: ... overwegende dat recentelijk hiervoor
een voorstel is gedaan door de nieuwe topman van het IMF. Dat voorstel is
niet gedaan. Het gaat dus niet om een principiële uitspraak, maar het
is aan de fractie van de SP om de motie al dan niet in stemming te brengen.
Ik adviseer, de motie aan te houden, maar als dat niet gebeurt, ontraad ik
de aanneming ervan.Dan kom ik te spreken over de motie op stuk nr. 24 van mevrouw Van Gennip
c.s. inzake politieopbouw in Afghanistan. Die motie omarm ik, aangezien deze
een ondersteuning van het beleid betreft. In de motie wordt de regering verzocht,
het voorbeeld van Canada te volgen wat betreft de betaling van politiesalarissen
en concrete vervolgafspraken te maken met de Afghaanse autoriteiten over versterking
van de politieopbouw. Dat is ongelooflijk belangrijk. De zwakke schakel op
het ogenblik in Afghanistan is die politie. Het is heel belangrijk dat deze
motie is ingediend. De Kamer wenst hierover voor eind 2007 te worden geïnformeerd.
Zij wil vervolgens halfjaarlijks worden geïnformeerd over de voortgang
van de politieopbouw. Deze motie is in lijn met het huidige kabinetsbeleid.
Ik bezie de motie positief. Met de Afghaanse autoriteiten wordt intensief
contact onderhouden. Er zijn reeds afspraken gemaakt over de versterking van
het politieapparaat. De Kamer wordt nog dit jaar geïnformeerd
over de stand van zaken op dit terrein. Ik zal de Kamer ten minste halfjaarlijks
berichten over de voortgang in de reguliere voortgangsbrief over Afghanistan.De problemen bij de betaling van de politiesalarissen in Uruzgan zijn
ook ernstig. De Kamer heeft dat tijdens haar bezoeken ook kunnen constateren.
Ook elders is het een probleem. Deze problemen lijken met het aantreden van
de nieuwe politiecommandant echter grotendeels te zijn opgelost, althans die
indicaties zijn vrij sterk. Waar zich nog knelpunten blijken voor te doen,
ben ik bereid om in lijn met het Canadese voorbeeld aanvullende ondersteuning
te bieden aan de betaling van de politiesalarissen.In de motie op stuk nr. 28 van mevrouw Ferrier c.s. wordt de regering
verzocht om in Uruzgan alternatieve en duurzame inkomstenbronnen te bevorderen,
waaronder agrarische productie, en om een vervolg te geven aan het saffraanproject,
met ondersteuning van de gehele productieketen. Ik heb vorige week aangegeven
dat ik positief sta ten opzichte van dit idee en de motie. Ik zie haar op
dit moment ook als een forse ondersteuning van het opbouwbeleid van het kabinet.
Het spreekt vanzelf dat ik het saffraanproject verder zal evalueren en de
Kamer hierover tijdig zal rapporteren. Ik zal mijn uiterste best doen, de
Kamer hierover voor half december te berichten. Ik zeg nu alvast toe dat de
subsidie aan het saffraanproject wordt voortgezet. Het project zal bovendien
substantieel worden uitgebreid met de teelt van groente en fruit. Er zullen
binnenkort pilots worden ontwikkeld om de haalbaarheid van de productie en
de vermarkting van nieuwe producten vast te stellen, zoals dat ook voor het
saffraanproject het geval was. Ik ben voornemens, zoveel mogelijk concrete
projecten te ondersteunen en deze in te bedden in bredere rurale ontwikkelingen,
waartoe ook initiatieven tot en de verbetering van vermarkting behoren. Andere
projecten passen daar ook prima in. Ik zeg toe financiële ruimte te zullen
vinden voor goede initiatieven en ik zal het overleg met de land- en tuinbouwsector
hierover voortzetten. Het is wel een beetje moeilijk, van tevoren een vast
bedrag per jaar vast te leggen. Zoals mevrouw Ferrier weet, heeft de provincie
een beperkt absorptievermogen. Wij willen zo flexibel mogelijk inspelen op
de kansen.Mevrouw Ferrier (CDA):Ik stel in mijn motie dat ik graag voor medio december word geïnformeerd
over de resultaten van de huidige pilotproject inzake saffraan. Uit wat de
minister zegt, leid ik af dat ik die informatie zo snel mogelijk krijg. Ik
verwacht dat dit voor medio december is. Ik ga ervan uit dat in de andere
pilot waar de minister over spreekt de haalbaarheidsstudie wordt meegenomen.
Het gaat om het totaalpakket. Zegt de minister dit toe?Minister Koenders:Ja. Dat zeg ik toe.Mevrouw Gill'ard (PvdA):De PvdA-fractie is blij met deze positieve ontvangst door de minister.
Wij benadrukken dat het niet alleen om saffraanteelt gaat, maar dat het breder
is. Het gaat ook om fruitteelt, om de hele productieketen. Wij zijn blij met
de toezegging.Minister Koenders:Zeker. Ik dank mevrouw Gill'ard voor haar ondersteuning.De motie op stuk nr. 28 van mevrouw Ferrier, de heer Voordewind en mevrouw
Gill'ard tot het tegengaan van systematische verkrachtingen in Sudan en Congo
zie ik als een belangrijke ondersteuning van mijn beleid. Hun positie is mij
uit het hart gegrepen. De grootschalige en systematische verkrachtingen en
verminkingen van meisjes en vrouwen als effectief oorlogsinstrument is een
afschuwelijke ontwikkeling. Ik heb hier vorige week herhaaldelijk met de Kamer
over gesproken. Er is in feite sprake van een epidemie. Dit probleem moet
actief en op alle fronten aan de orde worden gesteld. Ik heb dat zelf gedaan
in de Veiligheidsraad. Het is echter ook op allerlei manieren in Congo besproken
met onder andere generaals en politieke leiders. In de politieke dialoog met
Congolese leiders wordt ook gesproken over dit onderwerp, dat zij nog steeds
als een taboe zien. Dit is niet eenvoudig maar het gebeurt wel.Mijn departement financiert re-integratieprogramma's voor soldaten van
het Congolese leger en steunt gespecialiseerde organisaties zoals UNFPA, Unicef,
UNHCR etc. Het is heel belangrijk dat deze organisaties in Sudan en Congo
op decentraal niveau actief zijn. Het gaat hier bijvoorbeeld om de terreinen
van advocacy, training in technische assistentie voor onder andere de overheid,
politie en hulpverleners, en ondersteuning van ngo's bij de opvang van slachtoffers.
Ik omarm daarom deze motie.KoendersIn de motie op stuk nr. 30 van mevrouw Ferrier, medeondertekend door de
heren Voordewind en Van der Staaij, wordt de regering verzocht, ervoor te
zorgen dat organisaties in Nederland die actief zijn op het gebied van het
stimuleren en onderhouden van draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking worden
gefaciliteerd. Hierbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld de Wereldwinkels
en de Micha-campagne. Het stimuleren en onderhouden van draagvlak is van groot
belang. De Kamer heeft gedurende het afgelopen jaar mijn initiatieven gezien.
Over de doelstelling van deze motie kunnen wij het dus snel eens zijn. Juist
vanwege het grote belang hiervan heeft de vorige minister gekozen voor een
transparante aanpak. Draagvlakbevordering gebeurt in de eerste plaats via
de NCDO, die hiervoor maar liefst 32 mln. per jaar ter beschikking heeft.
De middelen daarvoor worden via de NCDO gekanaliseerd. Deze
lijn is helder en wil ik voortzetten. Binnen de NCDO is een loket van 14 mln.
beschikbaar waarvoor andere organisaties zoals de Vereniging van Wereldwinkels
zich kunnen melden. De nadruk ligt hierbij op innovatieve activiteiten. Ik
kan en wil hierin zelf geen aanwijzingen geven. Het oordeel over subsidievoorstellen
voor draagvlakversterking is niet voor niets door mijn voorganger overgedragen
aan de NCDO. Ik treed daar niet in. Hoewel ik dus het doel van harte ondersteun,
moet ik aanneming van de motie om deze reden helaas ontraden.Ik kom op de motie op stuk nr. 35 van de heer Boekestijn over de ORET-middelen.
De regering wordt verzocht, voldoende ruimte op de begroting te reserveren
om alle projecten die aan de ORET-voorwaarden voldoen, te honoreren. Uiteraard
zullen de ORET-aanvragen ordentelijk worden afgehandeld. Voor de aanvragen
ingediend in de periode tot eind 2006 geldt geen budgettair plafond. Voor
de aanvragen ingediend in de periode daarna is, zoals ruimschoots bekend,
een plafond vastgesteld. Het is niet meer dan normaal dat dergelijke subsidieplafonds
worden gesteld. Het plafond van 119 mln. is in april 2007 bekendgemaakt. Met
opzet is dat in nauw overleg met het bedrijfsleven gebeurd. Het bedrijfsleven
is er zeer correct van op de hoogte gesteld. Men hoeft geen administratieve
lasten aan te gaan voor zaken waarvoor het plafond is vastgesteld. Deze transparantie
werd op prijs gesteld. Er is voor ORET al veel ruimte op de begroting gereserveerd.
Voor 2008 gaat het om 218 mln. en voor 2009 is 194 mln. gereserveerd. Let
wel, in de jaren van mijn voorganger was er slechts 90 mln. beschikbaar. Er
is dus sprake geweest van een enorme groei. De kwalificatie van de heer Boekestijn
van mijn rol ten aanzien van de particuliere sector lijkt mij dan ook onjuist.
Het honoreren van alle aanvragen die voor 1 augustus 2007 zijn gedaan
en die aan de voorwaarden voldoen, zou waarschijnlijk resulteren in nog hogere
uitgaven in de komende jaren. Boven de al behoorlijk verruimde reserveringen
voor ORET is het in het kader van ordentelijk begrotingsbeleid niet mogelijk
om a priori toe te zeggen dat alle aanvragen van bedrijven zullen worden gehonoreerd.
Dat lijkt mij volstrekt logisch. Ik ontraad de Kamer daarom, die motie aan
te nemen.De voorzitter:De minister heeft enige tijd geleden gesproken over de motie op stuk nr.
28 over Congo. Volgens mij doelde hij op de motie op stuk nr. 29.Minister Koenders:Ik bied mijn excuses aan. Ik doelde inderdaad op de motie op stuk nr.
29.De motie-Boekestijn op stuk nr. 36 heeft betrekking op het handhaven van
gebonden hulp en gedwongen winkelnering. Daarin wordt gevraagd om de nieuwe
regeling niet exclusief te richten op de allerarmste ontwikkelingslanden.
Een groot aantal van de in de motie genoemde punten komt al voor in de brief
van de regering van 29 juni 2007 over de private sector in ontwikkelingslanden
en aanpassing van de ORET-regeling. Het gaat om de focus op de publieke infrastructuur,
het stimuleren van samenwerking tussen opdrachtgever en uitvoerder, het financieren
van onderhoud en vervanging, bevordering van spin-off naar het lokale bedrijfsleven
en vergroting van de betrokkenheid van het Nederlandse mkb, zoals ook in het
regeerakkoord is beschreven. Het kabinet en maatschappelijke partners, waaronder
bedrijven en dus ook het mkb spreken momenteel over de overige punten, te
weten: de landenfocus en de ontbinding van de hulp. Ik loop niet vooruit op
de uitkomst van die gesprekken. Dat zou ook niet eerlijk zijn ten opzichte
van de bedrijven en de andere maatschappelijke partners. Daarom ontraad ik
de Kamer om de motie-Boekestijn op stuk nr. 36 aan te nemen.De heer Boekestijn (VVD):De minister heeft snel geantwoord. Ik kom terug op de vorige motie van
mijn hand. De minister moet een poging doen om mijn motie goed voor te lezen.
Ik citeer: "... alle ORET-aanvragen tot 1 augustus 2007 ordentelijk
af te wikkelen". Daarmee wordt niet bedoeld dat die aanvragen gehonoreerd
moeten worden. Die worden immers alleen gehonoreerd als zij aan de voorwaarden
voldoen.Minister Koenders:Dat is uiteraard het geval. Er wordt niet aan getwijfeld dat wij elk voorstel
ordentelijk beoordelen.De heer Boekestijn (VVD):Dat is onjuist. Tot en met 1 augustus 2007 is er voor een bedrag
van 400 mln. aan aanvragen gedaan. De geschiedenis leert ons dat ongeveer
de helft daarvan kan worden gehonoreerd. Dat is dus 200 mln. Het budget daarvoor
is 119 mln. Wat de minister zegt, is dus onjuist.Minister Koenders:Nee, nu maakt de heer Boekestijn er een beetje een potje van. Ik heb gesproken
over een kasplafond van 119 mln. Alle aanvragen worden serieus bekeken tot
een plafond van 119 mln. De heer Boekestijn heeft volgens mij ook niets ingediend
dat een verandering van de begroting teweegbrengt en hij heeft evenmin een
voorstel gedaan voor een andere financieringswijze. Ik heb zojuist gezegd
dat er in de begroting al veel ruimte is gereserveerd voor ORET.De heer Boekestijn (VVD):Dat betekent dat er voor ongeveer 80 mln. niet wordt uitbetaald, terwijl
het vermoedelijk projecten betreft die aan de voorwaarden voldoen. Dat is
wat er feitelijk gebeurt. De minister moet dan ook niet verbaasd zijn dat
er mensen zijn die zich daarover kwaad maken. De minister kan niet tegelijkertijd
volhouden dat hij de kampioen is van de private sector, want dat is gewoonweg
niet het geval.Minister Koenders:Soms word ik een beetje hopeloos van de heer Boekestijn. Ik probeer al
een paar dagen te zeggen wat wij doen aan de private sector. Het verheugt
mij overigens dat de VVD-fractie voor het eerst heeft gezegd dat zij de ORET-regeling
wil veranderen op een manier die wij ook in gedachten hebben. Zij heeft alle
uitgangspunten in haar motie genoemd die ik al in een brief aan de Kamer had
vermeld. Dat is een vooruitgang. Elk budgettair beleid in Nederland is echter
afhankelijk van de begroting. Ik heb zojuist gezegd dat wij meer dan ooit,
dus meer dan enige regering tot nu toe, subsidie verstrekken aan het bedrijfsleven.
Dat kan de heer Boekestijn niet ontkennen. Hij mag zeggen dat ik geen kampioen
ben. Ik heb overigens niet gezegd dat ik dat wel ben. Ik heb slechts gereageerd
op zijn aanval op mijn visie op de private sector. Dat heb ik op een zinnige
manier gedaan. Ik heb namelijk gezegd dat het niet alleen gaat via het ORET-programma.
Ik heb gesproken over de private ziektekostenverzekering, het
valutafonds et cetera. Het gaat om een specifiek fonds: ORET. In het regeerakkoord
staat dat wij tot een vernieuwde regeling moeten komen. Ik heb ervoor gezorgd
dat een en ander ordentelijk wordt afgewerkt. Mij is dus niet duidelijk waar
de heer Boekestijn opeens vandaan haalt dat ik tot 1 augustus 2007 alles
moet honoreren wat aan de regels voldoet. In elke regeling is een plafond.
Ik herinner mij de VVD-fractie, die bijna op elk onderwerp aangaf geen openeinderegeling
te willen. U wilt dat nu wel, maar ik ben dat niet van plan. Ik ontraad de
aanneming van de motie derhalve.De heer Boekestijn (VVD):Tot en met 1 augustus 2007 was het een openeinderegeling.Minister Koenders:Dat is niet juist. Wij hebben dit op tijd in de Staatscourant op de juiste
manier aan het bedrijfsleven gemeld. Natuurlijk vindt het bedrijfsleven de
inhoud van de regeling wel goed, maar het gaat om een ordentelijke manier
van afbouwen. Daarbij is het zeer belangrijk dat je precies aan het bedrijfsleven
laat weten wat het kasplafond is, zodat het niet allerlei dingen gaat onderzoeken
die waarschijnlijk niet tot resultaat zullen leiden.Ik kom toe aan een aantal moties waarover ik in eerste termijn reeds toezeggingen
heb gedaan. Ik laat het oordeel over die toezeggingen, zoals besloten in deze
moties, over aan de Kamer. Ik begin met de motie op stuk nr. 39. Ik zal een
eventueel verzoek van de WHO om een specifieke bijdrage op het terrein van
veilige zwangerschap positief tegemoet treden. Nederland ondersteunt het werk
van de WHO direct en indirect, enerzijds via de reguliere contributie aan
de WHO, anderzijds via de vrijwillige contributie daaraan, waardoor Nederland
gerichte steun geeft aan een beperkt aantal werkterreinen, zoals toegang tot
medicijnen, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en gezondheidssystemen.
De vrijwillige bijdrage bedraagt over de periode 2006 tot en met 2009 $72,4
mln. Nogmaals, mocht een nieuw verzoek van de WHO mij bereiken, dan ben ik
bereid daar positief naar te kijken. Het oordeel over de motie laat ik over
aan de Kamer.Hetzelfde geldt voor de motie op stuk nr. 40. Voor dit kabinet is de positie
van de vrouw, inclusief moedersterfte een topprioriteit. Ik zal er dan ook
sterk op inzetten dat de vijfde Millenniumontwikkelingsdoelstelling internationaal
niet van de agenda valt. Integendeel, Nederland heeft in VN-verband samen
met het VN-bevolkingsfonds en andere organen hoog ingezet op de additionele
Millenniumontwikkelingsdoelstelling-5, handelend over de toegang tot reproductieve
gezondheid in 2015. Samen met Women deliver geeft dat een extra impuls om
de aandacht te focussen op actie op landenniveau. Er is naar mijn smaak geen
tekort aan afspraken, maar aan actie. Het organiseren van een VN-top kost
wel jarenlange voorbereiding, en tot het houden van een top moet eerst worden
besloten in een AVVN-resolutie. Eind 2008 zal de grote financing for development
follow-up-conferentie plaatsvinden in Doha. Nederland zal er sterk op inzetten
dat het genoemde raamwerk alle aandacht krijgt die het behoeft. Ik zal mij
actief inzetten om dat technisch-inhoudelijk aan de orde te stellen. Het idee
van een VN-top zou daarin kunnen passen. Wel wil ik dat afwegen tegen andere
mogelijkheden om moedersterfte op de agenda te krijgen en daadwerkelijk terug
te dringen en te bezien, hoe een en ander zo snel mogelijk op grote schaal
kan worden uitgevoerd. Gelet op mijn toezegging vraag ik de Kamer, deze motie
aan te houden. Zo niet, dan laat ik het oordeel over aan de Kamer.In de motie-Gill'ard/Voordewind op stuk nr. 41 wordt de regering gevraagd,
het voortouw te nemen bij de afstemming en coördinatie van alle Nederlandse
initiatieven voor MDG 5. In eerste termijn heb ik al gezegd dat ik blij ben
met de verschillende initiatieven. Deze moeten nog veel forser en harder,
als je naar de verschrikkelijke situatie kijkt. Natuurlijk is goede afstemming
noodzakelijk voor succes. Als regisseur van het kabinetsproject om de millenniumontwikkelingsdoelen
dichterbij te brengen ben ik van harte bereid om initiatieven die vragen om
ondersteuning in termen van netwerk, expertise of geld, zo mogelijk te coördineren,
met dien verstande dat eigenstandig particulier initiatief ook de ruimte moet
krijgen om te floreren. Het oordeel over deze motie laat ik dan ook graag
over aan de Kamer.In de motie op stuk nr. 43 verzoekt de heer Wilders de regering om geen
ontwikkelingsgelden ter beschikking te stellen aan landen die lid zijn van
de OIC en waar dat thans het geval is, deze ontwikkelingsrelatie onmiddellijk
te beëindigen. Allereerst constateer ik dat de heer Wilders ontwikkelingssamenwerking
in den brede dus ziet als een nuttig instrument dat kan bijdragen aan de verbetering
van mensenrechten. Ik stel dat op prijs. Ik ben zeer verheugd dat wij dit
standpunt delen en dat zijn fractie het Verdrag van Cotonou steunt.Over de OIC zeg ik het volgende. Ontwikkelingsrelaties worden voortdurend
kritisch bezien. Daarbij wordt allereerst gekeken naar de mensenrechtensituatie
in het land zelf, naar de mate van goed bestuur en naar het ontwikkelingsstadium
waarin het land zich bevindt. Vrouwenrechten zijn voor mij een speerpunt;
dat ben ik met de heer Wilders eens. Waar ik ook kom, ik pleit voor de rechten
van vrouwen, zoals het recht op veilige abortus en vrijheid van meningsuiting.
Op het gebied van mensenrechten en goed bestuur kan een ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
een positieve bijdrage leveren, dat hebben wij gezien en dat weet de heer
Wilders ook.In alle partnerlanden is sprake van een voortgaande kritische dialoog
met de desbetreffende regering, waarbij ik nadrukkelijk het maatschappelijk
middenveld betrek, zoals mevrouw Ferrier verzocht. Waar nodig leidt dit tot
een herziening van de relatie, zoals bijvoorbeeld in Pakistan. De beslissing
om een hulprelatie te beëindigen hangt af van de situatie in het land
en moet dus proportioneel zijn. In dit geval hebben wij aan een van de verzoeken
van de heer Wilders voldaan, zou je kunnen zeggen.Hij stelt voor om dit voor al deze landen te laten gelden. Ik noem Indonesië,
waarmee wij lange historische banden hebben. In dat land verloopt de Nederlandse
steun grotendeels niet van overheid tot overheid. Via de IOM steunen wij mensenrechtentrainingen
van Indonesische politieagenten en een programma van een lokale ngo om community
policing te verbeteren, vooral op het gebied van respect voor mensenrechten
in de praktijk. De heer Wilders zegt dat ik morgen moet stoppen met deze hulp
aan Indonesië, maar dat lijkt mij niet verantwoord.In landen als Jemen en Egypte zijn wij zeer actief bij de bevordering
van vrouwenrechten. Dankzij onze programma's worden thema's als vrouwenbesnijdenis
bespreekbaar gemaakt. Via ngo's kunnen wij onze kritiek op deze praktijk uiten.
Ook daar bekijken wij kritisch of wij de relatie wel of niet kunnen voortzetten.Het lidmaatschap van de OIC op zichzelf is voor mij geen doorslaggevend
argument om de ontwikkelingsrelatie te beëindigen. Het gaat veel meer
om effectiviteit bij een aantal doelstellingen die de heer Wilders met ons
deelt, namelijk voortgang op het gebied van mensenrechten, vrouwenrechten
en de rechten van homoseksuelen. Daarom ontraad ik de aanneming van deze motie.De heer Wilders (PVV):In ieder geval bedankt voor het lange antwoord. Het is leuk geprobeerd,
maar u kunt uit deze motie niet afleiden dat mijn fractie voor ontwikkelingshulp
is. Een van de belangrijkste punten van mijn algemene beschouwingen was hoe
wij dat geld anders zouden willen besteden. Het is niet gebruikelijk om dat
bij iedere begroting te herhalen, maar de minister zat daarbij en weet dat
wij daar iets anders over denken. Los van het maatwerk kan de minister toch
niet serieus menen dat wij Nederlands belastinggeld moeten geven aan landen
die niet alleen lid zijn van de OIC, maar die een verklaring hebben ondertekend
dat de mensenrechten worden onderworpen aan de sharia, die door sommige landen
wel wordt toegepast en door andere niet?Minister Koenders:Ja, ik meen dat wel serieus, omdat ik ervan overtuigd ben dat ontwikkelingssamenwerking
ook een instrument van verandering is. Ik heb net een aantal voorbeelden genoemd,
zoals Jemen, Egypte en Indonesië. Het grote probleem van deze benadering
is dat al die landen van de islamitische samenwerkingsorganisatie volgens
u één pot nat zijn. Dat zijn allemaal dezelfde landen, met dezelfde
cultuur en dezelfde geschiedenis. Wij willen vooruitgang boeken. Een van onze
grootste handicaps bestaat soms uit uw uitlatingen hier in Nederland, die
het voor ons nog moeilijker maken om ter plekke veranderingen tot stand te
brengen.De heer Wilders (PVV):Dan zal ik daar nog even mee doorgaan.Minister Koenders:Als ik mijn zin mag afmaken: daar ligt voor mij de essentie. Wij gaan
niet mee in een discussie waarin u wijst op een organisatie die iets ondertekend
heeft, en zegt : "Stop de ontwikkelingssamenwerking maar". Dat is "islam-bashing".
Daarmee heb ik niets te maken. Het gaat ons om effectieve ontwikkelingssamenwerking.
Het zou goed zijn als u even nadacht of wij gedeeltelijk niet soortgelijke
doelstellingen nastreven. Hoe denkt u homorechten, vrouwenrechten en dat soort
rechten te bevorderen in een aantal landen die ook u ter harte gaan? Waar
wilt u de verandering bewerkstelligen? Die bewerkstelligt u niet met grote
verhalen dat al die landen één pot nat zijn. Dan bereikt u precies
het tegenovergestelde van wat u wenst. Ik raad u zeer aan om daarover nog
eens na te denken en misschien eens een ander type motie in te dienen.Ik lees in de motie dat de PVV-fractie ontwikkelingssamenwerking met een
bepaalde categorie landen wil stoppen en niet met andere. Ik wijs erop dat
uw collega-woordvoerder de heer De Roon het Verdrag van Cotonou heeft onderschreven,
waarin een belangrijke poot "ontwikkelingssamenwerking" zit. U kunt
nu wel zeggen dat u dit allemaal niet belangrijk vindt, maar ik wijs erop
dat de PVV-fractie dit deed en ik heb dit zeer gewaardeerd. Zo hebben wij
op het belangrijke punt van Europese ontwikkelingssamenwerking de steun van
de gehele Kamer.De heer Wilders (PVV):De minister gedraagt zich hier op een schandelijke wijze in politieke
zin.Minister Koenders:Dit kennen wij nu wel.De heer Wilders (PVV):Zou ik nu mogen uitspreken?De voorzitter:Daar ga ik over. De heer Wilders heeft het woord.De heer Wilders (PVV):Ik kom op voor landen die zich verzetten tegen de sharia. Ik zeg dat er
landen zijn die verklaringen hebben ondertekend waarin staat dat de rechten
van mensen aan de sharia onderworpen zijn, de rechten van homofielen, van
vrouwen, van afvalligen. Dan moet de minister niet het lef hebben om dat "islam-bashing"
te noemen. Mijnheer de minister, dat heeft niets met "islam-bashing"
te maken. Het strijden tegen landen die een verklaring hebben ondertekend –
ik heb die verklaring niet ondertekend, dat hebben 57 landen gedaan die vinden
dat vrouwen minder waard zijn dan mannen en dat homo's minder waard zijn dan
varkens – is geen "islam-bashing", dat is opkomen voor mensenrechten.
Durf dat dus niet "islam-bashing" te noemen.Minister Koenders:Op alles wat een minister zegt, reageert de heer Wilders in de Kamer met "schandelijk".
Dit vind ik weinig inhoudelijk debat. Misschien is het beter om op de inhoud
van het debat in te gaan.De heer Wilders (PVV):Reageer eens op de vraag.Minister Koenders:Ik wilde het ook graag even over de toon hebben, als u het niet erg vindt.
Daartoe heb ik wel het recht. Ik wil niet elke keer het woord "schandelijk"
horen als ik gewoon met een redenering uw fractie aanspreek. Dat heeft geen
zin.De heer Wilders (PVV):U hebt het lef om mijn fractie...De voorzitter:Mijnheer Wilders, ik denk dat u nu de minister moet laten uitpraten.Minister Koenders:Als het gaat om internationale samenwerking, is uw fractie hier dag in
dag uit bezig om een neonationalistisch standpunt in te nemen dat er voornamelijk
op gericht is om de islam als religie in zijn geheel in de hoek te zetten.
Dit Nederlandse kabinet kijkt ook kritisch naar de islam en radicale elementen
daarin. Er is geen enkele naïviteit. Er is echter evenmin de obsessie
van uw fractie, die hier dag in dag uit moties indient voor de bühne,
moties die niets uitmaken voor de mensen ter plekke. Dacht u dat u de homo's
in Jemen of de vrouwen in Egypte hielp door hier elke keer met verklaringen
aan te komen?De heer Wilders (PVV):Ja. Ja.Minister Koenders:U doet daar helemaal niets aan. Het enige wat u doet...De heer Wilders (PVV):Ja. Ja.Minister Koenders:Ik dacht dat ik nog even aan het woord was, mevrouw de voorzitter.De voorzitter:Dat weet de heer Wilders ook wel. Hij gaat het ook niet meer doen. En
wij praten via de voorzitter.Minister Koenders:Het enige wat de heer Wilders hier zit te doen, is het voor de Nederlandse
regering onmogelijk maken om daar effectief op te treden. Hij heeft alleen
maar een grote mond, maar weet dit niet te vertalen in beleid. Ik ben een
minister die ervoor gaat om juist de mensen in deze landen die vrouwenrechten
en homorechten willen erkennen, actief te steunen. Wij hebben vanuit het ministerie
net een scan gedaan: waar gaat het mis met de homorechten en hoe kunnen wij
daarvoor opkomen? Ook op het punt van vrouwenrechten zijn wij actief bezig
met het steunen van mensen. Wij zijn ook niet onkritisch. Toen het in Pakistan
mis ging, hebben wij de hulp ingetrokken. U kunt dus niet zeggen dat ik zomaar
van alles doe. Ik wil graag een inhoudelijk debat, maar u kunt hier niet aankomen
met de een of andere verklaring en dan maar gewoon zeggen: trekt u de hulp
maar in. Ik vraag mij af wat u doet voor de mensen daar. Het antwoord is:
helemaal niets.De heer Wilders (PVV):U bent de minister van de laffe politiek. U verwijt mij dat ik niets doe
voor mensen die onder de sharia vallen omdat hun regeringsleiders en ministers
van Buitenlandse Zaken een verklaring hebben ondertekend die uitspreekt dat
bijna een miljard mensen eigenlijk onder de sharia zouden moeten vallen. En
wat doet u? U weet dat zij die verklaring hebben ondertekend en u gaat vrolijk
belastinggeld naar die landen brengen.Minister Koenders:Hoe komt u daar nou bij?De heer Wilders (PVV):Mijnheer de minister, u bent geen knip voor de neus waard.Minister Koenders:Ik gebruik het woord "schandelijk" niet, maar dit is een totaal
verkeerde interpretatie van wat ik zojuist zei. De Nederlandse regering is
kritisch op de mensenrechten in veel van de landen die de heer Wilders zojuist
noemde. De minister van Buitenlandse Zaken heeft daarover deze week volgens
mij genoeg over gezegd. De regering is dus kritisch.De heer Wilders weet ook heel goed dat ontwikkelingssamenwerking niet
alleen via overheden verloopt. De regering steunt ook niet-gouvernementele
organisaties en vrouwenorganisaties. In een heleboel landen worden radicalisering
en extremisme veroorzaakt door gebrek en onderontwikkeling. Jongeren hebben
een gebrek aan werk. Zij vallen in een gat, waardoor zij radicaliseren.De heer Wilders zegt alleen maar dat hij niets met het Midden-Oosten en
de islamitische wereld te maken wil hebben. Elke dag doet hij aan "bashing".
De heer Wilders bereikt precies het tegenovergestelde van wat hij wil bereiken.
Ik zou hem willen vragen om op dit punt eens wat helderheid te verschaffen. "Nee"
als antwoord is altijd makkelijk. De Nederlandse regering zet zich in voor
mensenrechten, verzet zich tegen het vrouwenonderdrukkende karakter van veel
Shariawetgeving. Zij staat aan de frontlinie om deze zaken te bestrijden.
Je kunt niet een hele categorie landen, inclusief Indonesië, over één
kam scheren en dan maar stoppen met ontwikkelingssamenwerking. Dat is makkelijk
en populistisch, maar heeft geen enkel positief gevolg voor de mensen daar
of hier.Mevrouw Ferrier (CDA):Voor de CDA-fractie is ontwikkelingshulp een middel om bepaalde veranderingen
in een land teweeg te brengen. Daarom heb ik in de eerste en de tweede termijn
gepleit voor de inzet van maatschappelijke organisaties. Wij stemmen dus van
harte in met de inzet van de minister om in landen waar rechten van vrouwen,
homo's en etnische en religieuze minderheden worden geschonden, via het maatschappelijk
middenveld de regering te bewegen tot verandering. Ik denk dat het voor de
discussie van belang is dat de minister iets duidelijker zegt op welke manier
hij, bijvoorbeeld in Indonesië, het debat voert, welke organisaties hij
steunt en op welk moment – denk aan Pakistan – hij zegt dat het
de verkeerde kant op gaat en een contact beëindigd wordt.Minister Koenders:Indonesië is een buitengewoon interessant land, omdat daar een gematigde
islam bestaat. Zo'n islam is mogelijk, zeg ik tegen de heer Wilders. Wel heeft
de islam in Indonesië ook een radicale kant. De Indonesische regering
is zeer actief bezig om de dialoog tussen de verschillende religies en het
debat binnen een religie vorm te geven, bijvoorbeeld via de universiteiten,
maar ook via diverse andere opleidingen. Wij hebben in Indonesië belangrijke
onderwijsprogramma's. Wij hebben daarnaast nog veel meer activiteiten in Indonesië,
zoals een breed samenwerkingsprogramma waarin niet-gouvernementele en gouvernementele
organisaties samenwerken. Zij bewegen zich ook op het terrein van de mensenrechten,
bijvoorbeeld in een aantal conflictgebieden. Er bestaat dus een belangrijke
samenwerking op het terrein van ontwikkeling, vrouwenrechten, religie en conflictgebieden.
Het gaat hier om verschillende organisaties die in verschillende
categorieën actief zijn. Voor een deel worden zij ondersteund via het
medefinancieringsprogramma, voor een ander deel via de Nederlandse overheid
en de ambassade in Jakarta.In de motie op stuk nr. 46 van de heer Voordewind en anderen, mede ondertekend
door mevrouw Gill'ard en mevrouw Ferrier, wordt de regering verzocht om in
VN-verband te pleiten voor het laten aansluiten van MDG 2 op de ILO-norm van
veertien jaar als leeftijd waarop ieder kind naar school zou moeten gaan.
In eerste termijn heb ik gezegd, de gedachte aan meer onderwijs en minder
kinderarbeid van harte te steunen. Het verzoek van de heer Voordewind heeft
een aantal technische complicaties. De ILO-norm is een arbeidsnorm, gericht
op het bestrijden van kinderarbeid. In de mensenrechtennotitie van het kabinet
is het belang aangegeven van het bestrijden van alle vormen van kinderarbeid,
te beginnen met de ergste vormen. Het belang van onderwijs is eveneens evident.
De Millenniumdoelen zijn het resultaat van een moeizaam en langdurig onderhandelings-
en besluitvormingsproces op hoog internationaal politiek niveau. Die kunnen
helaas niet zomaar achteraf geamendeerd of uitgebreid worden. Dat houdt een
nieuwe en langdurige procedure in. De ondersteuning van MDG 2 betekent niet
dat de internationale gemeenschap alleen primair onderwijs voor kinderen en
jongeren voldoende vindt. Ik heb in mijn nieuwe beleid ervoor gezorgd dat
binnen de doelstellingen een aantal andere onderwijsvormen, waaronder voortgezet
onderwijs, vallen.De definitie van "primair onderwijs" verschilt van land tot
land en is vaak breder dan in Nederland. Het strekt zich daarom vaak uit tot
14 jaar. Ik zeg de Kamer toe dat ik mij internationaal in algemene zin vurig
zal inzetten voor onderwijs aan kinderen tot en met 14 jaar en, uiteraard
met de andere leden van het kabinet, zal strijden tegen kinderarbeid. Ik steun
de strekking van de motie volkomen, maar omdat de MDG's niet kunnen worden
opengebroken, acht ik het letterlijke dictum van de motie moeilijk uitvoerbaar.
Om die reden, en alleen om die reden, moet ik de aanneming ervan ontraden.De heer Voordewind (ChristenUnie):Voorzitter. Ik zou goed met de interpretatie van de minister kunnen leven.
Hij zei zich te zullen inzetten voor de verlenging van basisonderwijs tot
14 jaar en omarmt daarmee de strekking van de motie. De minister had natuurlijk
kunnen spreken van ondersteuning van zijn beleid in plaats van de aanneming
van mijn motie te ontraden, maar hij gaat over zijn eigen visie. Ik val de
minister dus bij.De voorzitter:Als ik u een tip mag geven: in zo'n geval kunt u de motie ook intrekken,
omdat de inhoud al in ruime mate is overgenomen. Het is maar een idee, u mag
er nog over nadenken.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ik wilde juist aangeven dat ik de interpretatie van de minister deel en
hem vraag om de motie op die manier te lezen en haar te omarmen.De voorzitter:Nou ja, ik heb het geprobeerd...Minister Koenders:Voorzitter. De heer Voordewind heeft een interpretatie aan deze motie
gegeven. Die interpretatie heeft politieke waarde: zij geeft aan hoe de motie
moet worden opgevat. Als dat het geval is, zullen wij de motie ondersteunen.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Nu wij het toch over moties hebben, wil ik, gehoord wat de
minister heeft gezegd, graag meedelen dat ik mijn motie op stuk nr. 22 over
het IMF wil aanhouden en eventueel in gewijzigde of ongewijzigde vorm bij
de begroting in stemming wil brengen. Ik wil haar in ieder geval op dit moment
aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Irrgang stel ik voor, zijn motie (31200-V, nr.
22) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Koenders:Via de motie op stuk nr. 50 verzoeken de heer Voordewind en de zijnen
de regering om in het ontwikkelingsbeleid rekening te houden met en, indien
van toepassing, gebruik te maken van gezins- en familiestructuren. Ik zie
deze motie als een ondersteuning van mijn beleid, veel programma's zijn al
gericht op de versterking van gemeenschapsbanden. In dit verband wil ik opmerken
dat familie- en gezinsbanden in ontwikkelingslanden over het algemeen sterker
zijn dan in Nederland en dikwijls het belangrijkste sociale vangnet vormen.
Enige bescheidenheid onzerzijds is dus gepast. Het is echter ook juist dat
ongelijke ontwikkeling en snelle, bruuske veranderingen ook daar veel schade
aanrichten. Wij hebben programma's voor microkredieten, voor social protection
en er is aandacht voor de bestrijding van huiselijk geweld, onder meer via
het MDG 3-fonds. Ik vind dat essentieel en ben dan ook van mening dat binnen
het bestaande beleid ruim aandacht is voor gezins- en familiestructuren. Ik
constateer verder dat de motie niet pleit voor een specifiek doelgroepenbeleid,
maar vraagt in de brede programma's rekening te houden met het belang van
de extended family. Zoals gezegd, wij doen dat al, dus die benadering steun
ik.De motie op stuk nr. 59 – vanwege de ondertekening gewijzigd, dus
waarschijnlijk nu met bredere steun – van mevrouw Peters vraagt om te
onderzoeken hoe de knelpunten rond de uitzending van politietrainers kunnen
worden opgelost, zodat het aantal trainers dat Nederland paraat heeft voor
stabilisatiemissies substantieel kan worden uitgebreid. Ik omarm deze motie.
Het kabinet acht het zeer wenselijk dat het aantal voor stabilisatiemissies
beschikbare politietrainers wordt vergroot. Het gaat immers om de vergroting
van de veiligheid ter plekke, juist in het gat dat vaak valt tussen de militairen
en de civiele sector, in dorpen en in steden. Er is al overleg tussen de ministeries
van Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Defensie om te bezien hoe het
aantal trainers kan worden uitgebreid. De Kamer zal over de uitkomst hiervan
worden geïnformeerd.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de minister voor de omarming van mijn motie. Op welke,
zoals de motie vraagt, spoedige termijn denkt hij de Kamer te kunnen informeren?Minister Koenders:Daar heb ik eigenlijk nog niet over nagedacht en dat is natuurlijk niet
zo best. Dit is een kwestie van zorgvuldigheid versus snelheid.
Ik zou zeggen: in het voorjaar.Mevrouw Peters (GroenLinks):De minister heeft net een andere motie over politiehervorming en -training
in Afghanistan aanbevolen, waarover hij de Kamer voor het einde van het jaar
informeert. Ik stel voor dat hij in die brief ook over deze motie rapporteert.Minister Koenders:Daartoe zie ik geen mogelijkheid en dat is niet uit onwil. Het betreft
een vrij ingewikkeld proces – het is prima dat mevrouw Peters daar wat
druk op zet – waarin verschillende ministeries er samen voor moeten
zorgen dat er sneller en beter kan worden uitgezonden. Mevrouw Peters kan
proberen te forceren dat ik de Kamer daarover binnen een maand informeer,
maar dan kan ik echt nog geen uitsluitsel geven. Ik vraag haar daarom, mij
iets meer tijd te geven. Ik zal de Kamer er zo spoedig mogelijk in het volgende
jaar over informeren.Voorzitter. Mevrouw Peters en anderen vragen in de motie op stuk nr. 53
aandacht voor de verbetering van de positie van vrouwen en meisjes in Afghanistan.
Zij verzoekt om in 2008 en volgende jaren een relevante financiële bijdrage
te leveren aan het UNIFEM-Afghanistanprogramma. In eerste termijn heb ik gezegd,
hiertoe bereid te zijn. Het door UNIFEM beheerde Elimination of Violence against
Women Special Fund – dit is ook specifiek voor Afghanistan bedoeld –
is een goede manier om het geweld tegen vrouwen in Afghanistan te bestrijden.
Verder zal ik nagaan of UNIFEM in Afghanistan specifiek kan worden gesteund.
Over het exacte bedrag kan ik derhalve op dit moment geen uitsluitsel geven,
maar wij kijken er serieus naar. De motie zie ik dan ook als ondersteuning
van mijn beleid.Met de motie op stuk nr. 55 verzoekt de heer Pechtold de regering, in
een notitie uit te werken hoe het beleid inzake abortus(wetgeving) vorm krijgt.
In mijn eerste termijn heb ik al gesteld dat het recht op veilige abortus
valt onder seksuele en reproductieve rechten en gezondheid. Ik ben uiteraard
bereid, de Kamer ook daarover te informeren. Dat kan wellicht het best worden
betrokken bij de beleidsdoorlichting van het IOB op dit terrein, die net is
gefinaliseerd.In de motie op stuk nr. 57 van de heer Van der Staaij, medeondertekend
door mevrouw Ferrier, mevrouw Peters, de heer Boekestijn, de heer Voordewind
en de heer Pechtold, wordt de regering verzocht, te onderzoeken op welke wijze
binnen het beleid voor Ontwikkelingssamenwerking initiatieven gericht op weeskinderen
kunnen worden bevorderd en de Kamer daarover nader te informeren. Ik ben blij
met de aandacht die de Kamer aan dit onderwerp besteedt. In het kader van
het hiv/aidsbeleid is er veel aandacht voor aidswezen en andere kwetsbare
kinderen. In 2008 is voor het hele beleid 448 mln. beschikbaar. Ook voor mij
persoonlijk is dit een prioriteit. Niets is hartverscheurender dan de eenzaamheid
en het lot van aidswezen. Onlangs heb ik het weer gezien in Kenia; iedereen
vindt dit verschrikkelijk. Deze kinderen worden onder andere gesteund via
socialebeschermingsprogramma's, gericht op zorg voor en opvang van kinderen.
In zuidelijk Afrika ondersteunt Nederland activiteiten via ngo's, overheden
en multilaterale organisaties, onder andere op grond van de motie-Van der
Staaij/Huizinga-Heringa. Ook in de nieuwe mensenrechtenstrategie wordt nadrukkelijk
veel aandacht besteed aan kinderen. De bestrijding van geweld tegen kinderen,
waarvan ook weeskinderen het slachtoffer kunnen zijn, is hierbij een aandachtsgebied.
In mijn eerste termijn heb ik reeds toegezegd, na te gaan wat de mogelijkheden
zijn om social-protectionprogramma's uit te breiden en de Kamer daarover te
berichten. Daarbij zal ik nadrukkelijk aandacht besteden aan weeskinderen.Er zijn nog drie amendementen, ten eerste het amendement van de heer Voordewind
om 5 mln. te oormerken voor "social protection", gericht op aidswezen.
Dit amendement omarm ik. Ik zal de Nederlandse ambassades vragen om in kaart
te brengen wat zij op dit moment doen in de verschillende landen op het gebied
van "social protection". Daarnaast zal ik nagaan wat de mogelijkheden
zijn om via multilaterale organisaties te intensiveren.De heer Voordewind (ChristenUnie):In mijn toelichting heb ik gevraagd of er een verschuiving kan plaatsvinden
van multilaterale naar bilaterale hulp, zodat wij de programma's via ambassades
kunnen uitwerken en goed zicht hebben op hoe ze lopen.De voorzitter:Minister, u omarmt het amendement. Betekent dit dat u het overneemt, en
gaan de indieners daar dan mee akkoord?Minister Koenders:Ik denk nog even na over de laatste opmerking van de heer Voordewind.
In het debat heb ik al naar voren gebracht dat ik er geen enkel probleem mee
heb om dat voornamelijk bilateraal te doen. Het kan echter zo zijn dat een
dergelijk programma essentieel is voor bepaalde landen, maar dat het daar
beter kan worden uitgevoerd door een multilaterale organisatie. Dat zou ik
niet bij voorbaat willen uitsluiten; het gaat erom wat je ermee bereikt. Als
de indieners mij daarin enige ruimte willen gunnen, komen wij er wel uit.
Van het woord "omarmen" maak ik dan maar "overnemen".De voorzitter:Het amendement-Voordewind c.s. (stuk nr. 54) is overgenomen.Minister Koenders:Voorzitter. De heer Van der Staaij heeft met anderen een amendement ingediend
om 10 mln. uit het Noodhulpbudget te oormerken voor het opvangen van Noord-Irakese
vluchtelingen. In de eerste termijn gaf ik aan dat ik een eventueel appeal
van de vluchtelingenorganisaties van de VN positief zal bezien, maar ik vind
wel dat noodhulpgeld flexibel moet zijn. Daarin past niet dat wij nu al bedragen
gaan oormerken voor een bepaalde groep of regio. Dit zou immers ten koste
kunnen gaan van andere schrijnende groepen. Ik stel duidelijk dat het niet
zo is dat ik geen sympathie zou hebben voor deze groep, maar ik hecht eraan,
de juiste procedure te volgen. Uiteraard zullen wij de situatie in Irak nauwgezet
blijven volgen. Ik heb de fondsen voor Irak dit jaar ook al verhoogd. Zo nodig
zullen extra financiële middelen beschikbaar worden gesteld. Dat is in
2007 gebeurd. Om de redenen die ik zojuist aangaf, moet ik helaas de aanneming
van het amendement ontraden.De heer Van der Staaij (SGP):Om de flexibiliteit van de pot niet al te zeer aan te tasten, is het bedrag
in het gewijzigde amendement aanmerkelijk naar beneden bijgesteld, en wel
tot 6 mln.Minister Koenders:Daarvan ben ik mij bewust, maar dan nog zeg ik dat het niet verstandig
is om het noodhulpbudget van tevoren te oormerken. Het is duidelijk dat een
groot aantal fracties in de Kamer dit belangrijk vindt. Dat geldt overigens
ook voor mij. Ik wil daarom wel een beweging in uw richting maken, maar zou
het dan als volgt willen formuleren. De VN gaan over de prioriteiten in het
beleid. Wij zijn daar wel bij betrokken, maar bij de VN wordt de ernst van
de situatie objectiever beoordeeld. Vervolgens verschijnen er "appeals".
Als er een "appeal" komt voor deze situatie, zal Nederland daarop
in principe positief reageren. Die toezegging doe ik de Kamer. Wij zouden
namelijk ook negatief kunnen reageren, want niet elk land is altijd verplicht
om in antwoord op elk "appeal" bij te dragen. De financiering daarvan
wil ik dan wel mede afhankelijk laten zijn van wat er nodig is, gelet ook
op wat andere donoren doen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb aangehaakt bij wat er in de begroting op bladzijde 50 staat. De
Nederlandse humanitaire hulpverlening kan ook een eigen focus hebben. De minister
maakt de zaak mijns inziens te veel afhankelijk van appeals van de VN. De
ondertekenaars vinden dat een gerichte extra inzet nodig is met het oog op
gebleken problemen voor bepaalde groepen in Irak.Minister Koenders:Ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat de situatie in Irak dramatisch
is en wil daarover geen misverstanden laten bestaan. Om die reden heeft de
Nederlandse regering dit jaar uit eigen beweging de bedragen verhoogd. De
minister voor ontwikkelingssamenwerking wordt echter elke dag benaderd over
dramatische noodsituaties. Ik vind dat de regering de ruimte moet behouden
om op basis van de behoeftestelling, die tamelijk objectief wordt vastgesteld,
aan oproepen te voldoen. Ik zeg u echter toe dat wij positief zullen reageren
op verzoeken die ook duidelijk aan Nederland zijn gericht, en zelfs op verzoeken
die, zonder dat zij aan Nederland zijn gericht, door de UNHCR worden gedaan.
De aanneming van het amendement moet ik echter helaas ontraden.In mijn eerste termijn ben ik al uitgebreid ingegaan op het amendement-Boekestijn
c.s. over de saffraanteelt in Afghanistan. De afgelopen tijd is er met de
sector gesproken over de inzet in Afghanistan. De sector zelf acht haalbaarheidsonderzoek
noodzakelijk. De minister van Defensie en ik hebben onze steun daarvoor toegezegd.
Mocht de analyse van de sector daartoe aanleiding geven, dan zal ik ruimte
weten te vinden voor de goede initiatieven. Het overleg hierover met de land-
en tuinbouwsector zal ik intensief voortzetten. Ik voel mij hierin gesterkt
door de motie van mevrouw Ferrier, die een aantal goede ideeën heeft
geformuleerd. Wij hebben gezegd dat wij hierop positief zullen reageren en
een haalbaarheidsstudie zullen uitvoeren. Mij bevreemdt enigszins dat de heer
Boekestijn zich achter dit amendement heeft geschaard, terwijl hij mij ongeveer
zes uur heeft ondervraagd over het zogenaamde vraaggestuurde beleid. Ik heb
nog geen vraag gekregen uit Afghanistan, maar de heer Boekestijn wil nu al
dat ik een amendement ga uitvoeren dat aanbodgestuurd is. De benadering van
mevrouw Ferrier vind ik veel verstandiger. Zij heeft een motie ingediend en
roept ons ertoe op om de zaak te bezien in het licht van wat er ter plekke
gebeurt. Het streven is om, zodra er werkbare voorstellen zijn uitgewerkt, deze
voorstellen in een publiek-privaat partnerschap in uitvoering te nemen. Wel
is het zo dat de provincie een beperkt absorptievermogen heeft en een beperkte
bevolkingsomvang. Wij willen zo flexibel mogelijk kunnen inspelen op kansen.
Dit betekent dat wij soms meer en soms misschien ook minder dan 10 mln. per
jaar zullen kunnen committeren en dat wij bij de uitvoering heel goed zullen
moeten kijken naar vraaggestuurdheid en lokale uitvoering. Daar gaat het immers
om. Ik ontraad dus de aanneming van dit amendement.Voorzitter. Daarmee ben ik gekomen aan het einde van mijn beantwoording
in tweede termijn.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik zat nog even in spanning te wachten. Ik heb het kabinet zowel in mijn
eerste als in mijn tweede termijn gevraagd om veel meer te laten zien van
de concrete wederopbouwprojecten in Uruzgan. Ik hoopte op een ruimhartige
toezegging.Minister Koenders:Die toezegging hebt u hierbij. Het zal niet liggen aan dit kabinet. Ik
probeer wel steeds te laten zien waar de mogelijkheden en kansen voor wederopbouw
liggen. Ik heb gisteren nog uitgebreid gesproken en een MoU getekend met de
Afghaanse minister van onderwijs. Ik heb de Kamer herhaaldelijk overzichten
gestuurd van wat wij precies doen. Ik meld dat ook aan de media, maar het
wordt helaas niet opgepikt. Het wordt op dit ogenblik toch interessanter gevonden
om het militaire deel van de missie te laten zien dan bijvoorbeeld een gesprek
met minister Atmar van onderwijs. Ik ga niet over de media in dit land. Ik
wil u best nog een keer dat overzicht zenden. De Nederlandse regering is constant
actief bezig, aan die wederopbouw te werken.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik twijfel er niet aan dat de ministers met zijn drieën via de 3D-benadering
constant aan het werk zijn om de wederopbouw in Uruzgan van de grond te krijgen,
maar ik vind wel dat wij in de Kamer en de mensen in Nederland gewoon te weinig
horen van die concrete projecten. Ik begrijp dat de minister met allerlei
problemen te maken heeft zoals de media die daar in zijn ogen niet genoeg
aandacht aan besteden, maar verzin dan een creatieve manier! Ga ervoor, want
wij hebben daar veel behoefte aan.Minister Koenders:Met alle respect, mevrouw Van Gennip, ik heb u in de laatste algemene
overleggen breeduit deelgenoot gemaakt van alle informatie. Toen zei u nog
tegen mij: heel goed dat u dat doet; heel goed dat u die overzichten geeft;
heel goed dat u ze naar buiten brengt. Ik heb dat gedaan. Als u dat nogmaals
van mij vraagt, zal ik het opnieuw doen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende moties volgende week dinsdag te stemmen
en over de amendementen en het wetsvoorstel in de laatste vergadering voor
het kerstreces.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 17.45 uur tot 19.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-1600-1619.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl