Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 2708-2727

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 36, pagina 2708-2727

13-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27783Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 13 december 2001)Pagina 2680-2681
Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)Pagina 2708-2727
Noot bij pag. 2655: schriftelijke antwoorden van de minister en staatssecretarissen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2002 (28 000 XV)Pagina 2728-2736
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet (implementatie van een wijziging van de EG-transparantierichtlijn) (27870)Pagina 2655-2655
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, houdende een verbeterde formulering van de hardheidsclausule inzake de export van het recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering naar het buitenland (27895)Pagina 2702-2708
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Europees Sociaal Fonds (ESF): - de motie-Kamp over het optreden in de periode 1994-1999 (26642, nr. 30); - de motie-Kamp/Te Veldhuis over de controlerende functie van de Kamer (26642, nr. 31); - de motie-Verburg c.s. over het instellen van een tijdelijke commissie (26642, nr. 32); - en 2 andere motiesPagina 2682-2682
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het gevangeniswezen: - de motie-Rietkerk over een plan van aanpak met onorthodoxe maatregelen (28162, nr. 1); - de motie-Rietkerk over structurele middelen voor voldoende personeel DJI (28162, nr. 2)Pagina 2681-2681
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2002 (28000 XV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2002 (28000 E)Pagina 2655-2680
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 13 december 2001)Pagina 2727-2727
Presentie en opening (donderdag 13 december 2001)Pagina 2655-2655
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vatstelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2002 (28000 XV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2002 (28000 E)Pagina 2682-2702

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wet
op het onderwijstoezicht (27783).(Zie wetgevingsoverleg van 5 november 2001.)De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Bij deze korte plenaire afronding met slechts één termijn
gelden spreektijden van maximaal 10 minuten per fractie.Mevrouw Lambrechts (D66):Mijnheer de voorzitter. Tien minuten is niet veel, maar in dit geval heb
ik daar meer dan genoeg aan.Binnen de keten van kwaliteitszorg is een goed functionerende en helder
gepositioneerde inspectie van groot belang. Tenslotte moet iemand de kwaliteiten
en de gebreken zichtbaar maken. Dat is belangrijk voor het beleid, voor de
minister en de staatssecretaris, maar ook voor de scholen zelf en niet te
vergeten voor de ouders en de deelnemers die er in de ogen van D66 recht op
hebben om te weten hoe het met de kwaliteit is gesteld.De minister heeft ons 14 november een heldere brief gestuurd waarin hij
zijn reactie geeft op de amendementen die tijdens het wetgevingsoverleg zijn
ingediend. De meeste daarvan hebben een positieve beoordeling gekregen. Daarvoor
dank. De voor D66 zeer aangelegen wijziging, neergelegd in het amendement
op stuk nr. 10, moet waarborgen dat de inspectie tot een onafhankelijk oordeel
komt over haar bevindingen. Dat hebben wij eerder ook in het regeerakkoord
verwoord. Het is belangrijk om dat nu zo in de wet te formuleren dat daarover
geen enkele twijfel kan bestaan. Ook al is die inspectie geen zelfstandig
bestuursorgaan, een zelfstandige oordeelsvorming over haar bevindingen moet
gewaarborgd zijn. Dat is de kern van de meerwaarde van een goed functionerende
inspectie.Dan maak ik nog een opmerking over ons amendement op stuk nr. 6 over het
jaarlijks inspecteren van de scholen. Het was D66 al enige jaren een doorn
in het oog, te moeten constateren dat scholen steeds minder frequent werden
bezocht. Naar onlangs bleek, kon dat nog maar een keer in de vier jaar gegarandeerd
worden. Dat vinden wij geen wenselijke ontwikkeling. Volgens mij wordt die
mening kamerbreed gedeeld, ook omdat het inmiddels heel helder is dat ouders
het buitengewoon belangrijk vinden dat scholen regelmatig door de inspectie
worden geïnspecteerd. Naar onze mening dient dat in beginsel jaarlijks
te gebeuren. Dat hoeft zeker niet overal even intensief te zijn. Integendeel!
Wij kunnen ons heel goed vinden in de interpretatie van de minister die hij
verwoordt in de brief van 14 november, namelijk dat proportioneel inspectietoezicht
impliceert dat die op de ene school intensiever zal zijn dan op de andere.
In ieder geval dienen de aandachtspunten die bij het laatste inspectieonderzoek
naar voren zijn gekomen, aan de orde te komen: de resultaten van de eigen
kwaliteitszorg, de behaalde onderwijsprestaties en de aspecten van kwaliteit.
Ik heb even overlegd met de mede-indieners van dit amendement, de heer Cornielje
en mevrouw Dijksma, of het zinvol was het amendement daarvoor aan te passen,
maar dat leek ons niet nodig. Wel heb ik de toelichting gewijzigd, opdat geen
misverstand kan bestaan over wat wordt bedoeld.Ik ga ervan uit dat de minister erin is geslaagd de vereiste 15 mln gulden
vrij te maken voor de capaciteit van de inspectie. Als dat niet het geval
is, hoor ik dat graag.Tot slot maak ik nog een opmerking. In feite zou ik meer opmerkingen moeten
maken, want ik heb gezien dat er nog meer amendementen zijn. Misschien kan
ik die opmerkingen beter bij interruptie maken, dan kan ik ze nog even goed
lezen. Met het gewijzigde amendement-Slob c.s. ben ik niet erg gelukkig. Zelfevaluatie
juicht D66 zeer toe. Ik ben ervan overtuigd dat het instrument van de zelfevaluatie
de komende jaren aan belang zal toenemen, maar wij zijn er niet voor de zelfevaluatie
te gebruiken om een gebied te markeren waar de inspectie vervolgens niet meer
aan mag komen of veel moeilijker aan kan komen. Dat vinden wij uitdrukkelijk
in strijd met hetgeen wij in deze Wet op het onderwijstoezicht proberen te
regelen.De heer Slob (ChristenUnie):Hoe komt mevrouw Lambrechts tot die conclusie met betrekking tot de tekst
van dit amendement en de uitgebreide toelichting daarop?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik maak dat op uit de tekst van het amendement. Daarin staat dat de inspectie
uitgaat van de evaluatie van de instelling zelf, waaronder worden verstaan
de uitkomsten van het beleid met betrekking tot de bewaking en verbetering
van de kwaliteit. Ik maak daaruit op dat de inspectie straks alleen nog maar
in eerste instantie macro zal evalueren of de instelling zelf een goed beleid
heeft gevoerd met betrekking tot de eigen kwaliteitszorg. Dat is D66 veel
te mager. Wij vinden dat die inspectie te allen tijde ook naar eigen oordeel
moet kunnen onderzoeken, doorprikken en kijken waar zij wil kijken. Als dit
amendement de bedoeling is of de uitwerking heeft dat die inspectie of buiten
de deur gehouden moet worden of veel moeilijker binnenkomt of naar onderdelen
kan kijken waar zij naar zou willen kijken, dan hebben wij daar dus ernstige
bezwaren tegen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik verzoek mevrouw Lambrechts, ook de achterzijde van het amendement te
lezen. Ik wijs op de toelichting waarin nadrukkelijk staat "De inspectie blijft
eindverantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit van het onderwijs.
Bij deze verantwoordelijkheid hoort de bevoegdheid om aanvullend onderzoek
te verrichten naar de kwaliteit van het onderwijs". Dat lijkt mij heel helder.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is voor mij niet helder of de inspectie dan in een rol komt dat zij
zwaar zal moeten beargumenteren waarom zij dat wil doen. Dat zou ik niet willen
Dat oordeel zal te allen tijde aan de inspectie zelf moeten zijn. Ik zou het
best willen aanscherpen, maar dan moet er wel sprake zijn van een zelfevaluatie
met bijvoorbeeld de status van een visitatie. In de toelichting op het amendement
staat echter ook dat het tot aanbeveling strekt maar zeker niet een voorwaarde
is, dat onafhankelijke deskundigen of andere instellingen daarbij betrokken
worden. Doorredenerend zou dat dus ook weer kunnen betekenen dat de inspectie
uitgaat van een evaluatie van die instelling die in eerste instantie ook alleen
maar door die instelling zelf is verricht. Daarmee wek je toch de indruk dat
je op basis van heel weinig – niet eens een geaccrediteerde visitatie
zoals in het hoger onderwijs – die inspectie het toezicht wil bemoeilijken
op de school, terwijl wij met z'n allen vinden dat die inspectie te allen
tijde toezicht moet kunnen houden. Nogmaals, dat is zeker niet onze intentie.De heer Cornielje (VVD):Wat vindt mevrouw Lambrechts van het oordeel van de heer Slob dat het
niet de intentie was en dat de toelichting helder is dat het een bevoegdheid
van de inspectie is om dat onderzoek te doen?Mevrouw Lambrechts (D66):Daar ben ik het overigens zeer mee eens.De heer Cornielje (VVD):Het is immers belangrijk dat de eerste ondertekenaar van het amendement
de veronderstelde intentie heeft weggenomen.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat is waar, maar dan zou ik de eerste indiener van het amendement ook
willen vragen om de wettekst zelf daarop aan te passen. Daarin moet dan ook
niet de indruk worden gewekt dat het toezicht van de inspectie in eerste instantie
alleen het beleid van de instelling betreft. Daaruit moet naar voren komen
dat het mag gaan over alle aspecten van kwaliteit, alle deugdelijkheidseisen
en alle andere aspecten waarvan wij graag willen dat de inspectie er toezicht
op houdt.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Met het wetsvoorstel waarover wij vanavond plenair
spreken, wordt een wijziging aangebracht in een uiterst belangrijk onderdeel
van ons onderwijsbestel: het toezicht door de inspectie. Daarbij is de voorgenomen
wijziging van de bewindslieden van bijzondere betekenis, omdat daarmee invulling
wordt gegeven aan een van de elementen van hun beleidsvisie, te weten het
afleggen van rekenschap. Het grote belang van dit debat en dus ook dit thema
is onzerzijds onbetwist.In mijn bijdrage wil ik eerst nog kort aangeven welk uitgangspunt de SGP-fractie
hanteert bij de beoordeling van de nieuwe Toezichtwet. Daarna wil ik mij richten
op enkele belangrijke discussiepunten, mede aan de hand van de voorliggende
amendementen en de reactie van de bewindslieden hierop in hun brief van 14
november jl. Ten slotte zal ik het eindoordeel van mijn fractie geven.Het toezicht van de inspectie op het onderwijs vindt zijn grond in het
tweede artikellid van het onderwijsartikel in de Grondwet. Uit de nadere uitwerking
daarvan, onder meer in het zesde artikellid, blijkt dat in het geval van overheidsinterventie
door middel van het stellen van deugdelijkheidseisen de vrijheid van onderwijs
zoveel mogelijk moet worden gewaarborgd. In dat licht is het niet zuiver om
naast de in de sectorwetten vastgelegde eisen van deugdelijkheid in een aparte
toezichtwet ook andere aspecten van kwaliteit te formuleren en de inspectie
de ruimte te geven om deze uit te werken en toe te passen. Bovendien is het
niet denkbeeldig dat de aspecten van kwaliteit feitelijk gaan functioneren
als deugdelijkheidseisen. Met het oprekken van de bevoegdheden van de inspectie
is er overigens sowieso sprake van uit- breiding van de algemene deugdelijkheidseisen,
dat wil zeggen die eisen van deugdelijkheid die niet tevens gelden als voorwaarde
voor bekostiging.Zoals ik in het wetgevingsoverleg reeds heb aangegeven, is de door de
bewindspersonen gekozen constructie volgens mijn fractie niet de beste, niet
zuiver en niet nodig. De mede door de SGP-fractie gewenste verbreding van
de kwaliteitsbeoordeling in aanvulling op de wettelijke eisen van deugdelijkheid
kan immers heel goed door het onderwijsveld zelf worden georgani seerd
en gerealiseerd. De inspectie zou daarbij in eerste instantie kunnen volstaan
met een procedurele toetsing en zou in geval van aantoonbare tekorten alsnog
nader onderzoek kunnen verrichten.Mevrouw Dijksma (PvdA):Wat gebeurt er op het moment dat de zelfevaluatie van de scholen klinkende
resultaten laat zien? Staat de inspectie dan met haar handen op de rug gebonden?De heer Van der Vlies (SGP):Nee, de inspectie heeft het volste recht om de school te bezoeken en vast
te stellen of wat de school van zichzelf vindt ook haar oordeel kan zijn.
De inspectie zal dat doen, zoals nu ook het geval is. Als de inspectie vertrouwen
heeft in de zelfevaluatie, zal er bij haar geen enkele behoefte zijn aan aanvullend
onderzoek of weet ik wat en kan zij gewoon een positief oordeel geven. Blijkens
de wettekst (art. 15) is de inspectie ook gehouden een oordeel te geven.Mevrouw Dijksma (PvdA):Op het moment dat de zelfevaluatie positief is en de inspectie die zou
kunnen onderschrijven, ziet u geen enkele andere rol voor de inspectie weggelegd,
ook niet als zij een paar dingen wil onderzoeken, omdat zij meer wil weten?De heer Van der Vlies (SGP):Bij de zelfevaluatie wordt een bepaald domein geëvalueerd. Dat is
dan toereikend. Ik zou niet weten wat eraan zou moeten worden toegevoegd.
Immers, als dat wel zou moeten, is de bevinding van de school in de ogen van
de inspectie kennelijk niet volwaardig of afgerijpt of hoe men het ook noemen
wil.Mevrouw Dijksma (PvdA):Wat gebeurt er als de school geen zelfevaluatie heeft?De heer Van der Vlies (SGP):Dan zal de inspectie tot een oordeel moeten komen.Voorzitter. De door mij zojuist ontvouwde gedachtegang is door collega
Slob en mij aanvankelijk neergelegd in het amendement op stuk nr. 12. Helaas
blijkt daarvoor onvoldoende steun te zijn. Dat is een gedane zaak. Uiteraard
is het denkproces verder gegaan. Het zal de collega's in dit debat noch de
bewindspersonen zijn ontgaan dat er inmiddels een ander amendement is neergelegd
met een bredere ondertekening. Daaraan is natuurlijk het een en ander voorafgegaan.
Ik zal zeer summier op de kern van het amendement ingaan, want de heer Slob
komt na mij aan het woord en heeft als eerste ondertekenaar wat mij betreft
het recht om het amendement toe te lichten, voorzover dat nog nodig is na
de uitvoerige toelichting op schrift, dan wel de verdediging ervan op zich
te nemen. Kern van het amendement lijkt mij dat de proportionaliteit van het
toezicht uitwerking krijgt zo dicht mogelijk bij respectievelijk overeenkomstig
de bedoeling van ons eerdere voorstel. In de toelichting op het nu voorliggende
amendement wordt nadrukkelijk aangegeven dat de inspectie uitgaat van de zelfevaluatie
van de school en alleen bij gebleken tekortkomingen zelf nader onderzoek instelt.
Ik ga er daarbij van uit dat de rapportage van de inspectie ook aanvullend
zal zijn op de kwaliteitsrapportage van de scholen. Is dat ook de opvatting
van de bewindslieden? Het heeft uiteraard de voorkeur van de SGP-fractie om
deze gang van zaken in de tekst van de wet zelf vast te leggen. Desalniettemin
is mijn fractie van mening dat het nu voorliggende amendement een behoorlijke
verbetering betekent ten opzichte van het voorstel van de regering.Ten aanzien van de toezichtkaders heb ik mij tijdens het wetgevingsoverleg
al uitgesproken voor expliciete goedkeuring door de minister, conform het
amendement op stuk nr. 9. Dat is voor mijn fractie van groot belang. Zo wordt
de politieke verantwoordelijkheid van de minister gewaarborgd. Ik ga ervan
uit dat hij, alvorens de toezichtkaders vast te stellen, deze eerst aan de
Kamer zal doen toekomen. Kan hij dat bevestigen?In het amendement op stuk nr. 14 heb ik met de collega's Slob en Van de
Camp voorgesteld om nauwkeuriger te omschrijven met wie de inspectie over
die toezichtkaders moet overleggen. De bewindslieden willen de inspectie echter
niet binden aan bepaalde gesprekspartners, maar de keerzijde van die medaille
is er ook. Het is geen kwestie van wantrouwen ten opzichte van de inspectie,
maar bij wetgeving moet je natuurlijk wel eens modelmatig redeneren en daarbij
rekening houden met situaties waarin het allemaal niet optimaal verloopt.
De inspectie zou dan zelf haar gesprekspartners kunnen kiezen. Is dat nu een
gewenste situatie? Gezien de mogelijkheid tot bijvoorbeeld substitutie van
kerndoelen is het niet meer dan logisch dat de verschillende richtingen vertegenwoordigd
zijn in het overleg met de inspectie. Dat is dan ook de kern van ons amendement
op stuk nr. 14.Ten aanzien van de werking van de toezichtkaders heb ik nog de volgende
vraag aan de bewindslieden. Stel dat een inspecteur constateert dat de kwaliteit
van een bepaalde school onvoldoende is en dat dit veroorzaakt wordt door een
probleem dat niet kan worden herleid tot één van de in de wet
genoemde aspecten van kwaliteit. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld aan de
mogelijk ontoereikende of slechte huisvesting van een school. Wat moet de
inspecteur in dat geval doen? Moet hij het probleem verdoezelen of moet hij
het toezichtkader ruim gaan interpreteren en het dus feitelijk zelf aanvullen,
of zijn de bewindslieden van mening dat zulke gevallen zich niet zullen voordoen
omdat alle essentiële verklarende factoren van probleemsituaties zijn
onder te brengen bij de nu in het wetsvoorstel opgesomde aspecten van kwaliteit?Omdat de invloed van de inspectie door de voorgenomen wetswijziging wordt
versterkt, is het naar het oordeel van de SGP-fractie nodig om ook de scholen
beter in positie te brengen. Door een negatief oordeel van de inspectie kan
niet terecht een slecht beeld van een school worden neergezet. Het is daarom
van belang dat scholen een rechtsmiddel krijgen om hun eigen visie te verdedigen.
Hoe denken de bewindslieden daarover? In het oorspronkelijke amendement op
stuk nr. 13 heb ik samen met de collega's Slob en Van de Camp voorgesteld
om dat via de Onderwijsraad te doen. Bij nader inzien en gehoord het wetgevingsoverleg
lijkt het ons beter en meer voor de hand te liggen om de gang naar de bestuursrechter
open te stellen. Een geschil tussen de inspectie en een school is feitelijk
immers een geschil tussen de overheid en een private instelling. Het voordeel
van dit alternatief dat wij hebben voorgesteld in ons amendement op stuk nr.
30 wordt onder meer gevormd door de laagdrempeligheid en de efficiëntie van een gang naar de bestuursrechter. Graag verneem ik de reactie
van de bewindslieden op het gewijzigde voorstel inzake de rechtsbescherming.
Uiteraard hecht ik aan een positieve bejegening.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter. Hoe ziet collega Van der Vlies dan die klachtenprocedure?
Het betreft immers een toevoeging aan artikel 18, lid 5. Moet men eerst die
hele klachtenprocedure hebben doorlopen voordat de klacht op basis van de
ABW kan worden ingediend?De heer Van der Vlies (SGP):Dan zou ik die twee artikelen even in onderlinge samenhang moeten bekijken.
Ik weet niet of wij het nu over dezelfde casus hebben. Voor mij gaat het om
een finaal oordeel van de inspectie over een school waar de school het niet
mee eens zou zijn. Laten wij aannemen dat dit tot een uiterst minimum wordt
beperkt, uit te sluiten valt het nog niet. Dan moet tegenover de versterkte
positie van de inspectie ook de positionering van de school worden "opgekrikt".
Daarom heb ik gewezen op die beroepsmogelijkheid. Wij hebben al gediscussieerd
over de Onderwijsraad. Bij nader inzien zeggen wij: goed, het kan ook zo en
misschien is het zelfs wel beter zo.De heer Cornielje (VVD):Dit amendement is een toevoeging van een vijfde lid aan artikel 18. In
artikel 18 staat een klachtenprocedure beschreven.De heer Van der Vlies (SGP):Ik meen dat dit in artikel 15 staat. Ik heb de stukken niet voor mij.De heer Cornielje (VVD):Mijn vraag is in ieder geval: vindt de heer Van der Vlies dat men in eerste
instantie de klachtenprocedure moet volgen die in de wet staat en dit als
ultimum remedium moet gebruiken?De heer Van der Vlies (SGP):Ik zie dit als een ultimum remedium. Natuurlijk moeten alle procedures
die bij wet zijn geregeld, eerst worden doorlopen, maar in het uiterste geval
moet de gang naar de bestuursrechter mogelijk zijn.Ik kom nu toe aan het eindoordeel van mijn fractie. De SGP-fractie heeft
zich in het wetgevingsoverleg kritisch uitgelaten. Zij had daarvoor zo haar
redenen. Wij hebben geprobeerd met bepaalde amendementen de loper uit te leggen.
Als de Kamer daarop ja zegt na een plezierige preadvisering van vak K, wordt
het voor de SGP-fractie mogelijk om over de brug te komen. Wij hechten hieraan,
want dit gaat ergens over: onderwijstoezicht in de traditie van artikel 23
Grondwet. Wij zouden dit het liefst steunen, maar dit moet wel mogelijk zijn.
Ik hoop dat de amendementen op stuk nr. 29 – het amendement Slob c.s.–
het amendement op stuk nr. 30 – het amendement Van der Vlies c.s. over
rechtsbescherming – en het eerdere amendement op stuk nr. 14 over de
gesprekspartners van de inspectie bij het tot stand komen van het toetsingskader,
worden aanvaard. Dan wordt het ons mogelijk over de brug te komen.Mevrouw Dijksma (PvdA):Als bijvoorbeeld maar een van die drie amendementen wordt aanvaard, komt
de heer Van der Vlies dan nog over de brug?De heer Van der Vlies (SGP):Dit is een kwestie van afweging. Ik stel voor dat wij het voorlopig houden
op het pakket dat ik heb aangeboden.Mevrouw Dijksma (PvdA):Ik wil niet onderhandelen met de heer Van der Vlies, maar het is voor
ons begrip van belang dat hij aanduidt aan welk amendement hij de meeste waarde
hecht.De heer Van der Vlies (SGP):Dit is heel helder. Het amendement Slob c.s. is het belangrijkste amendement,
maar in mijn visie horen die andere amendementen daar logischerwijs bij. Ik
heb geprobeerd dit uit te leggen. Ik ben zo transparant als ik maar kan zijn,
want ik had dit nog niet hoeven zeggen, maar ik vind dat u daarop recht heeft
na het wetgevingsoverleg.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Het is al weer enkele weken geleden dat de Kamer met de regering
in een wetgevingsoverleg op een uitstekende manier van gedachten heeft gewisseld
over de Toezichtwet. Hoewel wij de doelstellingen van die Toezichtwet konden
steunen, heb ik tijdens dit wetgevingsoverleg wel de nodige kritiek geuit
op de wet zoals die aan ons werd voorgelegd. In een aantal opzichten heb ik
zelfs fundamentele kritiek geuit. Het is niet de bedoeling het wetgevingsoverleg
hier over te doen, maar ik wil wel graag een vervolg geven aan onze inzet
om te komen tot een breed politiek draagvlak voor de Toezichtwet. Wij denken
dat een breed politiek draagvlak voor deze wet zeer gewenst is vanwege haar
verregaande consequenties voor het onderwijsveld. Het is ons veel waard om
dat brede draagvlak te bereiken. Voor ons was dit destijds de reden om met
de SGP het amendement op stuk nr. 12 in te dienen. Hiermee wilden wij aangeven
dat scholen, die een primaire verantwoordelijkheid dragen voor een goed kwaliteitsbeleid,
ook primair verantwoordelijk zijn voor de beoordeling van hun werkzaamheden
en de communicatie daarover.Zoals bekend waren de reacties op dit amendement divers. Vanuit het onderwijsveld
en de kring van onderwijsjuristen ontvingen wij adhesiebetuigingen en tijdens
een congres over de Toezichtwet, inmiddels bijna drie weken geleden, werd
met nadruk op een positieve manier op ons amendement gereageerd, maar de minister
en een deel van de Kamer kwamen tot een ander oordeel. Hoewel werd aangegeven
dat het amendement aansloot bij de uitgangspunten van het wetsvoorstel, was
de kritiek dat met ons amendement de inspectie te veel buitenspel werd gezet:
eigen onderzoek door de onderwijsinspectie naar de kwaliteit van het onderwijs
aan de hand van kwaliteitsaspecten zou noodzakelijk blijven. Ik citeer uit
de schriftelijke reactie van de minister. Ook vond men dat de opname van kwaliteitsaspecten
in de sectorwetten nieuwe deugdelijkheidseisen zou creëren die scholen
strakker zouden binden.Uiteraard heeft mijn fractie de afgelopen weken gebruikt om de verschillende
commentaren op ons voorstel te overdenken en op hun waarde te schatten, met
name de naar onze mening ten onrechte gewekte indruk dat ons amendement de
inspectie te veel op afstand van de scholen zou willen houden en dat wij nieuwe
deugdelijkheidseisen zouden willen creëren.Wij kunnen natuurlijk wel blijven ontkennen, maar op de een of andere
manier neemt dat die indruk niet weg. Om die reden en om aan de kritiek tegemoet
te komen, hebben wij ervoor gekozen om het amendement op stuk
nr. 12 in te trekken en daarvoor een nieuw amendement in te dienen.De voorzitter:Het amendement-Slob/Van der Vlies (stuk nr. 12) is ingetrokken.De heer Slob (ChristenUnie):Het nieuwe amendement is het amendement op stuk nr. 29. Het is op een
uiterst constructieve manier tot stand gekomen met collega's en medeondertekenaars
Van der Vlies, Van de Camp en Cornielje. Wij hebben daarin het pad van de
sectorwetten verlaten en zijn teruggekeerd naar de Toezichtwet. Onze fractie
is bereid – en daarin gaan wij ver, zeg ik met nadruk aan mevrouw Lambrechts
die daarover vragen had – om te accepteren dat de onderwijsinspectie
een eigen toetsingskader formuleert als basis van haar werkzaamheden. Dit
toezichtkader moet wel door de minister worden vastgesteld, conform het amendement-Cornielje
c.s. op stuk nr. 9. Op die manier kan het parlement indien nodig zijn opvattingen
over het toezichtkader aan de minister kenbaar maken.Wij stellen verder in ons nieuwe amendement voor om in de Toezichtwet
een artikel 11, lid 1 op te nemen dat de inspectie in de uitoefening van haar
proportionele toezicht uitgaat van de evaluatie van de kwaliteit door of vanwege
de instelling. Dat ligt geheel in de lijn van de door ons eerder geventileerde
opvatting: het bevoegd gezag van de school draagt er zorg voor dat wordt voorzien
in een regelmatige beoordeling van de school, zoveel mogelijk in samenwerking
met andere scholen en onafhankelijke deskundigen. Tijdens het wetgevingsoverleg
zei ik al dat het, als men het helemaal alleen doet, alleen maar navelstaren
wordt. Door anderen erbij te betrekken, wordt het alleen maar sterker en ik
adviseer de scholen dan ook van harte om het op die wijze te doen. Het bevoegd
gezag moet de uitkomsten van die beoordeling openbaar maken. Dat kan via de
schoolgids of via een afzonderlijk openbaar te maken schoolrapport, maar in
ieder geval moet alles transparant zijn. Met dit amendement sluiten wij naadloos
aan bij de daarbij behorende bepalingen in de kwaliteitswet, zoals die in
de kwaliteitsvoorschriften in de sectorwetten zijn terechtgekomen. Ook honoreren
wij maximaal de verantwoordelijkheid die scholen zelf dragen voor het kwaliteitsbeleid
en hun verantwoordelijkheid daarover jegens derden. Het ligt ook in de lijn
van het beleid van autonomievergroting en is conform aanwijzing nr. 8 van
de aanwijzingen voor regelgeving, waarin wordt bepaald dat in geval van overheidsinterventie
zo veel mogelijk wordt aangesloten bij het zelfregulerende vermogen van de
sector.De inspectie kan, daarop aansluitend, als sluitstuk, om de woorden van
staatssecretaris Adelmund bij het wetgevingsoverleg te gebruiken, haar toezichthoudende
bevoegdheid naar onze opvattingen maximaal uitoefenen. Laat daarover geen
enkele twijfel zijn. De toelichting op het amendement geeft dat heel nadrukkelijk
aan. Naarmate een instelling maximale invulling geeft aan het eigen kwaliteitsbeleid,
hetgeen alleen maar sterker wordt naarmate je dat meer met derden doet, zal
van deze bevoegdheid mogelijkerwijs geen gebruik of misschien minimaal gebruik
behoeven te worden gemaakt.Naarmate men zwakker naar buiten komt en er twijfels zijn over de validiteit
van de informatie die is verstrekt, zal de rol van de inspectie uiteraard
navenant groter worden. Wij hopen, uiteraard, dat de scholen gewoon zullen
doen wat van hen verwacht mag worden en met een sterke evaluatie naar buiten
zullen komen. Laat er geen enkel misverstand over zijn: de inspectie wordt
in onze opvattingen niet aan de leiband gelegd en niet meters ver van de school
neergezet. Zij krijgt een eigenstandige taak, naast de primaire verantwoordelijkheid
die de scholen zelf hebben.Mevrouw Lambrechts (D66):De heer Slob vindt het belangrijk dat de inspectie uitgaat van de zelfevaluatie
van een instelling. Dat vind ik ook, maar het stond al in de wet. Wat voegt
het amendement van de heer Slob daar eigenlijk aan toe?De heer Slob (ChristenUnie):Als u de wetstekst die wij in eerste instantie hebben gekregen nog eens
goed bestudeert zult u zien dat daar nog veel meer ruimte in zat. Er werd
gesproken van: voorzover mogelijk. Wij leggen in het amendement dat uitgangspunt
nadrukkelijk vast. Eerst komt de evaluatie, die de scholen zelf moeten uitvoeren,
wat ons betreft ook samen met anderen. Daarvan ben ik altijd een voorstander
geweest. Ik heb daarvoor al lang geleden aandacht gevraagd. Als men klaar
is met de beoordeling en die naar buiten heeft uitgedragen, in de lijn van
de afspraken die wij in de kwaliteitswet hebben gemaakt en in de sectorwetten
zijn opgenomen, kan de inspectie haar taken gewoon uitoefenen. Zij kan dan
ook een beoordeling geven van datgene waar de school mee gekomen is. Wij zetten
het strakker in de wet dan het er stond. De toelichting op het amendement
laat er volgens mij geen enkele twijfel over bestaan hoe de verantwoordelijkheden
zijn en in welke volgorde ze moeten worden uitgeoefend.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik vraag nog even door. Ik hoor u zeggen dat u het strakker in de wet
wilt hebben. Er was meer ruimte en er komt minder ruimte. Er zal minder ruimte
voor de inspectie zijn om haar toezichthoudende taken uit te voeren.De heer Slob (ChristenUnie):Dat ontken ik.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik hoorde u ook zeggen, dat als sluitstuk de directie altijd haar enige
oordeel kan vellen. Beide elementen geven mij wederom de indruk dat het de
intentie is om de inspectie op afstand te houden.De heer Slob (ChristenUnie):Ik vind het jammer dat er toch nog zoveel argwaan bij mevrouw Lambrechts
is. Met ons eerste amendement wilden wij een aantal onderdelen uit de oorspronkelijke
ontwerpwet halen, bijvoorbeeld artikel 12. In ons nieuwe amendement laten
wij dat artikel volledig intact, ook om iedere schijn weg te nemen dat wij
de inspectie volledig op afstand willen houden. Wij laten het gewoon in de
wet staan. Wij geven de inspectie de ruimte om in het toezichtkader aan de
slag te gaan en haar werk te doen.Wij willen echter eerst de instellingen en de scholen zelf aan de slag
laten gaan. Zij zijn verantwoordelijk voor het kwaliteitsbeleid. Zij zijn
ook primair verantwoordelijk voor een beoordeling van de kwaliteit, met anderen,
om dat naar buiten uit te dragen. Ik gebruik gewoon de woorden
van de staatssecretaris als ik als daarop volgend sluitstuk de inspectie met
een eigen verantwoordelijkheid de ruimte geef om haar taken uit te oefenen.
Nogmaals, in de Toezichtwet blijven alle onderdelen staan. Ik vind dat wij
daar heel ver in gaan. Ik vind het eerlijk gezegd jammer dat nu wij zover
gaan wij dezelfde kritiek weer krijgen. Bij ons vorige amendement kon ik mij
dat nog meer voorstellen.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar het is van tweeën een. Of het voegt niets toe, want de zelfevaluatie
stond er al in. Of het voegt wel wat toe, maar dan wil ik helder krijgen wat
het toevoegt. Stel nu dat de zelfevaluatie prima is en men concludeert dat
men op alle deugdelijkheidseisen, zelfs op alle aspecten van kwaliteit een
negen plus, misschien wel een tien scoort. Vindt u dan dat de inspectie als
zij daar behoefte toe voelt nog steeds het recht heeft om op onderdelen of
misschien wel naar het geheel zelf te kijken? Of vindt u dat de scholen met
deze wijzigingen in de hand het recht hebben om te zeggen, dat dit niet de
taak van de inspectie is, omdat zij het zelf al hebben gedaan en goed hebben
gedaan?De heer Slob (ChristenUnie):Op uw eerste vraag antwoord ik heel nadrukkelijk dat met ons amendement
de wetstekst duidelijk wordt aangescherpt, terwijl in de toelichting nog eens
heel nadrukkelijk wordt aangegeven wie welke verantwoordelijkheden draagt
en in welke volgorde. En wat de tweede vraag betreft kan ik verwijzen naar
wat de minister in het wetgevingsoverleg heeft gezegd. Zodra een school een
stevige eigen evaluatie heeft gemaakt en zij goed duidelijk kan maken hoe
zij omgaat met de deugdelijkheidseisen en de kwaliteitsaspecten, zal de inspectie
ook geen enkele aandrang meer hebben om verder te gaan, omdat het plaatje
dan af is. De school voldoet aan wat de inspectie graag ziet en levert datgene
waarin zij inzage wil hebben. Zodra er twijfels zijn, mag de inspectie wat
mij betreft doorvragen. Stel dat bijvoorbeeld verbetertrajecten niet echt
goed omschreven zijn; dan heeft de inspectie alle ruimte om haar stimulerende
toezichttaak uit te oefenen. Maar een inspectie zal niet verder graven als
wat zij wil zien, al in de evaluatie te vinden is. Daarom vormt ons amendement
eigenlijk een uitdaging aan de onderwijsinstellingen om ervoor te zorgen dat
de zaak gewoon voor elkaar is. Dat mogen wij ook van de scholen vragen: wees
duidelijk, laat zien waar je voor staat en zorg ervoor dat je evaluatie geen
onvoldoende scoort.Mevrouw Dijksma (PvdA):Ik heb drie vragen aan u. Volgens uw voorstel maakt de school haar resultaten
openbaar, in de huidige systematiek doet de inspectie dit. Handhaaft u dat
de inspectie haar oordeel openbaar maakt of vervalt dat met uw amendement?De heer Slob (ChristenUnie):Met de huidige voorstellen kan de school op het tijdstip waarop zij dat
wenselijk acht, natuurlijk ook al naar buiten brengen wat zij wil. Wat mij
betreft moet ook het oordeel van de inspectie gewoon openbaar gemaakt worden.
Daar hebben ouders ook recht op; zij hebben iets van de scholen gehoord, zij
hebben zelf het een en ander kunnen zien en zij zullen ook graag het oordeel
van de inspectie willen weten. Dan kunnen zij het een met het ander vergelijken
en er dan met het bevoegd gezag van de school over in gesprek gaan, als zij
daar aanleiding toe zien.Mevrouw Dijksma (PvdA):U handhaaft die bepaling dus.Mijn tweede vraag. U zegt dat de huidige wet eigenlijk onduidelijk is,
maar in de memorie van toelichting staat dat de uitkomsten van de zelfevaluatie
door de instelling het vertrekpunt voor het periodieke kwaliteitsonderzoek
vormen en dat de inspectie daarbij nagaat of het mogelijk is, zich bij haar
oordeel volledig te baseren op het eigen kwaliteitsoordeel van de instelling.
Vervolgens wordt er heel precies uitgelegd hoe de inspectie dit allemaal op
basis van die zelfevaluatie gaat doen. Met andere woorden, wat is het verschil
met wat er in uw amendement staat? Ik begrijp het gewoon niet.De heer Slob (ChristenUnie):Dat lijkt mij niet zo heel moeilijk uit te leggen. Het een ligt misschien
heel dicht bij het ander, maar het komt aan op zeer exact formuleren; dat
zult u toch met mij eens zijn. En u zult toch net als ik constateren dat de
ruimte die wij in ons amendement voorstellen, minder groot is dan die in artikel
11 van het wetsvoorstel. Wij vinden dat het niet alleen een vertrekpunt moet
zijn, maar ook gewoon het uitgangspunt voor de beoordeling. Alleen als de
evaluatie van de school zelf gebreken vertoont, kan de inspectie verder gaan
graven. Daar heeft zij ook alle instrumenten voor.Mevrouw Dijksma (PvdA):Maar kunt u zich voorstellen dat de wetgever het nodig heeft gevonden
om die woorden "voorzover mogelijk" in de wetstekst op te nemen, omdat de
helft van de scholen op dit moment helemaal nog geen eigen evaluatie heeft
gemaakt? De inspectie kan dan gewoon niet anders dan zelf een onderzoek instellen.De heer Slob (ChristenUnie):Kunt u zich voorstellen dat wij dit alles heel nadrukkelijk en heel precies
geformuleerd willen hebben, omdat wij nu een wet maken die jarenlang zal gelden?
Als ik reageer op een vraag die mevrouw Lambrechts aan de heer Van der Vlies
heeft gesteld, zeg ik dat een school die niets produceert of een document
dat absoluut onder de maat is, de inspectie de gelegenheid geeft om te doen
wat de school veel beter zelf had kunnen doen. Die ruimte is er dus.Mevrouw Dijksma (PvdA):Mijn laatste vraag. Bent u het dan met mij eens dat wij zouden moeten
beginnen met drastisch investeren in de mogelijkheid voor scholen om zelf
die evaluatie uit te voeren? Dat is toch het probleem?De heer Slob (ChristenUnie):Daar ben ik het van harte mee eens. Er lopen op dit moment een aantal
projecten, Q primair en Q 5, waarin de besturenorganisaties eraan werken om
dit met de scholen tot stand te brengen. Dat is de mooie uitdaging waar wij
voor staan. Daarom hebben wij de uitgangspunten van de wet van harte omarmd.
Scholen moeten er echt werk van maken. Deze noodzaak wordt in de toekomst
alleen maar groter.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik wil u twee punten voorleggen ter precisering van uw gedachten. Is er binnen uw gedachten enige ruimte voor de mogelijkheid dat de inspectie
voorafgaand aan de zelfevaluatie duidelijk maakt aan welke criteria deze exercitie
van de scholen moet beantwoorden? Of is dat absoluut uitgesloten?De heer Slob (ChristenUnie):Als wij het anders hadden gewild, hadden wij een aantal artikelen uit
de wet moeten halen. Dit hebben wij niet gedaan. Wij geven de inspectie dus
alle ruimte om met een toetsingskader aan de slag te gaan en een normering
aan te brengen waaraan zij de scholen wil toetsen. U zult moeten toegeven
dat wij in dit opzicht in de afgelopen weken een flink stuk dichter naar het
wetsvoorstel zijn toegegroeid dan tijdens het wetgevingsoverleg het geval
was. Ik zou het plezierig vinden – ik zeg dit ook tegen mevrouw Dijksma
en mevrouw Lambrechts – als u met dankbaarheid hiervan kennisneemt in
plaats van met wantrouwen, zoals nu wordt uitgestraald.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik zal het doorgeven.Mevrouw Dijksma (PvdA):Ik wil even opgemerkt hebben dat ik hier geen wantrouwen sta uit te stralen.
Dat is uw interpretatie. Als u een paar flinke vragen krijgt, moet u ze als
een man beantwoorden.De heer Slob (ChristenUnie):Dat doe ik ook. Ik neem mijn woorden over wantrouwen terug. Het geeft
iets weer van mijn gevoelens bij de vragen die gesteld zijn.De heer Rabbae (GroenLinks):Mijn tweede punt had ik ook aan de heer Van der Vlies kunnen voorleggen,
want het gaat om het amendement terzake van de Algemene wet bestuursrecht.
Kan ook een verschil van mening tussen de school en de inspectie over de zelfevaluatie
onderwerp zijn van een rechtszaak in het kader van de Algemene wet bestuursrecht,
of is dat uitgesloten?De heer Slob (ChristenUnie):De school en de inspectie zijn in een bepaald traject bezig. Stel dat
de school aan haar verantwoordelijkheid heeft voldaan en ook de inspectie
hierop aansluitend haar verantwoordelijkheden in praktijk heeft gebracht,
en dat er dan een conflict ontstaat; laten wij hopen dat het niet gebeurt.
Dan is er natuurlijk nog de klachtenprocedure. Het is te hopen dat men op
dat moment eruit komt. Er zijn onafhankelijke mensen bij betrokken, die mogelijkerwijs
een brugfunctie kunnen vervullen. Als uiterste moet een weg naar de rechter
openstaan. Dit kan natuurlijk altijd: je kunt naar de burgerrechter. Wij hebben
het zo willen regelen, omdat het laagdrempeliger en efficiënter is en
mogelijkerwijs sneller kan gaan. Nogmaals, ik hoop dat zo'n situatie niet
zal ontstaan.De heer Rabbae (GroenLinks):Met andere woorden: u betrekt dit punt bij de rechtsgang in het kader
van de Algemene wet bestuursrecht. Begrijp ik dat goed?De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben medeondertekenaar van het amendement. Dat lijkt mij duidelijk.
Dat amendement op stuk nr. 30 hebben wij meeondertekend omdat wij het als
laatste vangnet zien in het geval dat het onverhoopt misgaat tussen inspectie
en instelling. Nogmaals, ik hoop dat het niet gebeurt.Voor mijn fractie geldt in principe hetzelfde als voor de fractie van
de heer Van der Vlies. Ook voor ons hangt het eindoordeel af van de wijze
waarop wordt omgegaan met het amendement op stuk nr. 29, dat door mij en drie
andere heren is ingediend, en het amendement op stuk nr. 30, over de rechtsbescherming.
Ook het amendement op stuk nr. 9, van de heer Cornielje, over de bevoegdheid
van de minister en het toezichtkader, vind ik uitermate belangrijk. Dat lijkt
al naar een meerderheid toe te gaan en wij zullen het zeker steunen. Voor
ons hoort het bij het totaalpakket. Ook het amendement op stuk nr. 14 is van
belang.Ik zeg in alle eerlijkheid dat wij vergaand zijn tegemoetgekomen aan de
kritiek op onze eerdere voorstellen. Ik heb hier de bereidheid onder woorden
gebracht om op een aantal punten akkoord te gaan met onderdelen van de wet
waarmee wij niet erg blij waren. Ik draai daar niet omheen. Wij voegen verbeteringen
aan de wet toe, aanscherpingen. Het lijken details, maar daar gaat het om
als je met elkaar een wetsvoorstel behandelt. Als dat ons niet bij elkaar
kan brengen, weet ik het van onze kant ook niet meer. Ik weet wel dat leerlingen
in onze tijd niet meer zingend de onderwijsinspecteur uitzwaaien na een bezoek
aan de school. In het jubileumnummer van het blad van de onderwijsinspectie
dat werd uitgegeven in verband met het 200-jarig bestaan van de inspectie
las ik dat in het begin van de vorige eeuw de inspecteur – toen nog
schoolopziener genoemd – op de wijs van "God save the King" werd toegezongen:
"Wij danken u voor het onderrigt, Dat gij ons geeft van onzen pligt, Wij zullen
vlijtig leeren. Bezoek, een andren tijd, ons weer; Vaarwel Heer Schoolopziener."
Naar die tijd hoeven we natuurlijk niet terug. Wij houden echter wel graag
de goede band tussen scholen en inspectie in stand zoals die nu breed ervaren
wordt. Ik zeg dat met nadruk. Dat kan door nu een goede toezichtwet vast te
stellen die voluit de verantwoordelijkheden van het onderwijs honoreert en
daarnaast de inspectie ruimte biedt om daarop aansluitend haar belangrijke
werk te doen. Ik hoop dat zo'n wet brede steun van het parlement kan krijgen.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter. Iedereen heeft recht om te weten wat de kwaliteit van het
onderwijs aan zijn kinderen is en de samenleving heeft het recht te weten
wat er gebeurt met de 51 mld gulden die wij in het onderwijs stoppen. Scholen
moeten zich dus verantwoorden over de resultaten die zij boeken. Daarnaast
hebben scholen ruimte om een eigen kwaliteitsbeleid te voeren en het onderwijs
naar eigen goeddunken in te richten.Die beleidsrichting is in het regeerakkoord neergelegd: autonomievergroting
en deregulering, verantwoording en een onafhankelijke inspectie. Dit is samengevat
in een nieuwe visie die is neergelegd in het stuk "Onderwijs in stelling"
richting ruimte, resultaat en rekenschap zijn hierin de kernwoorden.De Wet op het onderwijstoezicht vormt de rode draad bij deze begrippen.
Deze wet is goed voorbereid, allereerst in een overleg over de Nota variëteit
en waarborg en vervolgens in een wetgevingsoverleg.Ik noem een aantal onderwerpen die ik nu niet verder ga uitdiepen maar
die wel wezenlijk zijn. Het betreft de aanleiding waarom wij de passage over
de inspectie opgeno men hebben in het regeerakkoord, de systemen
met betrekking tot de kwaliteitszorg – de Kwaliteitswet is aan de orde
geweest – de capaciteit van de inspectie, de rol van visitatiecommissies
en de hernieuwde aandacht voor de toezichtfunctie. Al deze punten zijn in
genoemde debatten ruimschoots aan de orde geweest.Na het wetgevingsoverleg heeft er ook achter de schermen een levendig
debat plaatsgevonden. Wij hebben een brief ontvangen van de besturenorganisatie
die dat debat heeft gevoed. De algemene lijn van de VVD is dat wij ruimte
willen voor de scholen om een eigen kwaliteitsbeleid en toezicht te formuleren,
met aan het eind van de keten de inspectie die in dezen een eigen verantwoordelijkheid
heeft.De VVD-fractie ondersteunt de hoofdlijn van het wetsvoorstel, namelijk
dat deugdelijkheidseisen die gericht zijn op de scholen worden neergelegd
in sectorwetten. Het niet voldoen aan die eisen kan bekostigingssancties tot
gevolg hebben. De overige kwaliteitsaspecten die zijn gericht op de inspectie,
zijn neergelegd in de Wet op het onderwijstoezicht. Belangrijk is het te vermelden
dat hier geen bekostigingssancties in de richting van de scholen kunnen worden
getroffen. Als de inspectie een negatief resultaat publiceert, kan dat echter
wel ernstige gevolgen hebben voor de desbetreffende scholen. Er zal dus prudent
moeten worden omgesprongen met de openbaarmaking van rapportages. Wij willen
dat de scholen de ruimte krijgen en houden om de eigen verantwoordelijkheid
inhoud te geven en om hun eigen prestaties naar buiten te brengen. De inspectie
moet haar oordeel ook altijd naar buiten brengen. Dan ontstaat er evenwicht.
Dan kunnen ouders en samenleving controleren of het allemaal in elkaars verlengde
ligt of dat het elkaar tegenspreekt. Dan kan het ook onderwerp van debat worden.In het inmiddels gewijzigde amendement-Lambrechts c.s. op stuk nr. 26
pleit de VVD ook voor een jaarlijks onderzoek. De toelichting op het amendement
is aangepast. Er wordt nu gesproken over "meer of minder intensief onderzoek".
Wij hechten aan het woordje "onderzoek", omdat "bezoeken" te vrijblijvend
zou kunnen zijn. Wij ondersteunen en onderstrepen de uitleg die de minister
er in zijn brief aan heeft gegeven. Het is uiteindelijk een soort semantische
kwestie geworden. Dan kun je beter blijven spreken van "onderzoek".De VVD-fractie zit met een aantal dilemma's. Het gaat in de eerste plaats
om de onafhankelijkheid van de inspectie versus de ministeriële verantwoordelijkheid.
Een professionele onafhankelijkheid van de inspectie verdraagt zich soms moeilijk
met de ministeriële verantwoordelijkheid. De vraag is dan waar de minister
zich wel en waar hij zich niet mee mag bemoeien. Het lijkt ons goed de bevoegdheden
van de minister helder in de wet neer te leggen. Dat kan door goedkeuring
te geven aan het Jaarwerkplan en ook door goedkeuring te geven aan het toezichtkader.
Ook wij vinden dat er sprake moet zijn van transparantie, indien de minister
afwijkt van voorstellen van de Onderwijsinspectie, en dat aanwijzingen schriftelijk
moeten worden gegeven en openbaar gemaakt. Wij hechten evenzeer, vandaar het
amendement dat ik samen met mevrouw Lambrechts heb ingediend, aan de onafhankelijkheid
van de inspectie. De inspectie moet kunnen zeggen wat er op een bepaalde school
gebeurt en wat er van bijvoorbeeld een onderwijsvernieuwing is terechtgekomen.
Dat mag niet interfereren met het beleidsdepartement. Het is eigenlijk allemaal
begonnen om dat onafhankelijk oordeel. Dat was de eerste aanleiding voor de
desbetreffende passage in het regeerakkoord. Wij vonden dat dit scherper in
de wet mocht terugkomen. Ik nodig de minister uit in dit debat nog eens aan
te geven hoe hij de ministeriele verantwoordelijkheid in dit licht ziet en
waar wij hem straks wel en niet meer op mogen aanspreken.Het tweede dilemma geldt enerzijds het toezichtkader, dat een aantal elementen
bevat, en anderzijds de deregulering die wij allemaal nastreven. Wij willen
geen pseudo-regelgeving. Wij willen voorschriften juist afschaffen. Het doet
mij deugd dat de minister na het wetgevingsoverleg een lijst van mogelijkheden
tot modernisering van de onderwijswetgeving aan de Kamer heeft overgelegd.
Dit is niet het moment om die enorm lange lijst met ongeveer 30 voorstellen
uitputtend te behandelen. Ik vraag de minister wel hoe hij de behandeling
daarvan ziet. Als deze wet wordt aanvaard, naar ik hoop met brede steun, hoe
gaan wij dan verder op de route van het afschaffen van al die voorschriften
en regels?Ik heb tijdens het wetgevingsoverleg nog geen oordeel gegeven over het
amendement van mevrouw Lambrechts op stuk nr. 11. Daar staat in dat "het op
consensusgericht overleg" moet worden vervangen door "overleg". Wij kennen
allemaal de geschiedenis van het op overeenstemming gerichte overleg. Dat
is een begrip geworden in het kader van het lokaal onderwijsbeleid. Ik heb
er niet zoveel behoefte aan iedere wet van de toevoeging "op consensus gericht"
te voorzien als er sprake is van overleg. De VVD-fractie vindt dat het de
bedoeling is, als er wordt gesproken van "overleg", om eruit te komen. Als
je in onderwijswetten gaat werken met toevoegingen voor het woordje "overleg",
dan bestaat het gevaar dat men de omgekeerde redenering gaat volgen als er
geen sprake is van een toevoeging. Dan kan men stellen dat men alleen maar
bij elkaar hoeft te zitten en dat dan aan het formele vereiste van overleg
is voldaan. Het lijkt ons beter niet meer te spreken van "op consensus gericht
overleg", maar ervan uit te gaan dat overleg er altijd op is gericht overeenstemming
te bereiken. Iets anders is het op overeenstemming gericht overleg, dat een
plek heeft gekregen in het lokaal onderwijsbeleid. Kan de minister deze zienswijze
delen?Het derde dilemma betreft de klachtenregeling die nu in de wet staat onder
artikel 18. Punt is echter dat er eigenlijk geen sancties zijn die getroffen
kunnen worden, terwijl rechtsbescherming volgens de Algemene wet bestuursrecht
wel een sanctiemogelijkheid kent. Wij zijn er een voorstander van om de klachtenregeling,
zoals die nu in de wet staat, te handhaven, omdat het een inhoudelijke beoordeling
en rechtmatigheidstoetsing mogelijk maakt. Ik heb begrepen dat bij amendement
van de heer Van der Vlies en anderen gevraagd wordt om artikel 15 aan te vullen
met een vijfde lid, teneinde beroep volgens de Algemene wet bestuursrecht
mogelijk te maken, als sluitstuk van de klachtenprocedure. Wij wachten het
oordeel van de regering op dit onderdeel af, maar wij zouden artikel 18 in
ieder geval nog niet willen missen. Wij zijn het er overigens
ook over eens dat het goed is dat het amendement dat ertoe strekt de Onderwijsraad
de adviesbevoegdheid te geven, van tafel is. Het is beter om identiteitsgevoelige
punten goed te regelen in de wet, in het toezichtkader en in de zelfevaluatie
en visitatie.Voorzitter. In het notaoverleg over Variëteit en waarborg is reeds
een discussie gevoerd over zelfevaluatie en de rol van visitatiecommissies
en van de Onderwijsinspectie en hun onderlinge verhouding. In het wetgevingsoverleg
is eenzelfde debat gevoerd naar aanleiding van een nogal vergaand amendement
van de collega's Slob, Van der Vlies en Van de Camp. Na het wetgevingsoverleg
is het debat daarover niet gestopt. Wij hebben ook de brief van de besturenorganisaties
serieus genomen en hebben ook gekeken of wij aan hun bezwaren tegemoet zouden
kunnen komen. Voor de VVD-fractie gelden daarbij een aantal uitgangspunten.Allereerst willen wij maximale eigen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
bij de instelling zelf. Tweede uitgangspunt is dat de inspectie in alle gevallen
eindverantwoordelijk blijft voor het toezicht en dat zij dus ook over de bevoegdheden
daartoe moet blijven beschikken. Het derde uitgangspunt is dat wij helderheid
willen hebben over de criteria die daarbij gehanteerd worden. Dat betekent
dus de deugdelijkheidseisen in de sectorwetten en de aspecten van kwaliteit
in de Wet op het onderwijstoezicht. Daarom heb ik een voorstel gedaan onder
het amendement op stuk nr. 7 om de aspecten van kwaliteit in de wet onder
te brengen. Daarnaast is er een voorstel gedaan door collega Van de Camp om
de zelfevaluatie als uitgangspunt te nemen. Daarover was nogal wat discussie
in het wetgevingsoverleg. De minister zei toen dat de woorden "voorzover mogelijk"
geschrapt konden worden, maar dan wel onder de voorwaarde dat de toelichting
werd aangepast. Dat heeft collega Van de Camp inmiddels gedaan. Uitgangspunt
is dat wanneer een school niet een eigen zelfevaluatie verzorgt, de inspectie
voluit gerechtigd is om een eigen onderzoek te doen. Zij is überhaupt
gerechtigd om onderzoek te doen, maar in dat geval is zij dat zeker. De derde aanpassing betreft een nieuw amendement dat door collega Slob
is ingediend, maar dat ik graag mede heb ondertekend. Hierin wordt het kwaliteitsbeleid
van de school centraal gesteld. Deze drie elementen tezamen houden een verbetering
van het wetsvoorstel in. Ik voeg eraan toe dat de toelichtingen op de amendementen
deel uitmaken van de wetsgeschiedenis. Daar kan geen misverstand over bestaan.
Het zijn lange toelichtingen, maar het luistert ook zeer nauw. Ik verneem
nog graag het oordeel van de minister over het laatste amendement.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is mij niet helder wat er precies door het amendement op stuk nr.
29 wordt toegevoegd. Is het een kwestie van optiek?De heer Cornielje (VVD):Zeker niet. De heer Slob heeft het op voortreffelijke wijze verwoord.
U weet dat de VVD-fractie het kwaliteitsbeleid van scholen, inclusief de eigen
verantwoording, centraal wil stellen. Dat element willen wij ook een plaats
geven in deze wet. Daarom wordt verwezen naar de kwaliteitswetgeving, zoals
de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs. Het
amendement is geen optiek, maar het verduidelijkt de positie van scholen.
Scholen leggen zelf verantwoording af over de kwaliteit van het onderwijs
dat wordt aangeboden.Mevrouw Lambrechts (D66):In artikel 11, lid 1, staat reeds dat de inspectie uitgaat van de uitkomsten
van een evaluatie van de kwaliteit door of vanwege de instelling. Daar wordt
nu alleen de zinsnede aan toegevoegd: waaronder worden verstaan de uitkomsten
van het beleid met betrekking tot de bewaking en de verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs door de instelling enz. Ik heb een zeker wantrouwen tegenover
dit amendement. De eerste ondertekenaar gaf er eerder blijk van, de inspectie
buiten de deur te willen houden. Ik lees nu dat het vooral gaat om de uitkomsten
van het beleid van de instelling met betrekking tot de bewaking en de verbetering
van de kwaliteit. Daardoor kan de inspectie alleen nog maar een soort macro-evaluatie
van het beleid van de instelling houden en kan zij niet meer vrijelijk een
oordeel geven over de aspecten die zij van belang acht.De heer Cornielje (VVD):U stelt eigenlijk meerdere vragen. Uw wantrouwen is niet terecht. In het
wetgevingsoverleg heeft collega Slob vastgesteld dat voor zijn aanvankelijke
voorstel – waar wij respect voor moeten hebben – geen Kamermeerderheid
te vinden was. Vervolgens is er in het levendige debat na het wetgevingsoverleg
nagedacht over de vraag op welke wijze wij het centraal stellen van het kwaliteitsbeleid
van de onderwijsinstellingen toch een plaats in deze wet kunnen geven. Ik
was gehouden om daarover mee te denken en daaraan mee te werken, omdat ik
dit punt zelf in het notaoverleg aan de orde heb gesteld. Ik heb toen zelfs
collega Schutte een handreiking gedaan door te zeggen dat ik wilde proberen
om daar samen met hem uit te komen. Er is geen reden tot wantrouwen, want
het gaat om het zoeken naar overeenstemming met het doel, een zo breed mogelijk
draagvlak te krijgen in het onderwijs. Als u niet ziet dat dit een aanpassing
van de wet is, vraag ik mij af waarom u zich er dan zo druk over maakt.Mevrouw Lambrechts (D66):Via mijn vragen aan de heer Slob en ook aan u probeer ik de precieze betekenis
van het amendement te achterhalen. Als het niets betekent, is het optiek.
Als het wel iets betekent, vermoed ik dat ik er niet blij mee ben.De heer Cornielje (VVD):Het amendement heeft wel degelijk betekenis en u zou er eigenlijk erg
blij mee moeten zijn. Hetgeen reeds in de kwaliteitswetgeving is opgenomen,
krijgt nu ook een plaats in de wet op het onderwijstoezicht. De inspectie
zal de school vragen of zij die documenten klaar heeft. Die documenten zijn
er niet in eerste instantie voor de inspectie; die zijn er om verantwoording
tegenover de ouders af te leggen. De scholen worden uitgedaagd om zich juist
tegenover de ouders te verantwoorden. Dat krijgt nu een plek in deze wet.
Ik kan mij niet voorstellen dat mevrouw Lambrechts daar bezwaar tegen heeft,
want het zijn juist de ouders die nu een betere positie krijgen omdat meer
kwaliteitsverantwoording zal plaatsvinden. Er zullen immers
meer scholen zijn die een evaluatie van de kwaliteit zichtbaar maken.Mevrouw Lambrechts (D66):Daar heb ik zeker geen bezwaar tegen, maar in artikel 11, eerste lid,
stond al dat de inspectie uitgaat van de zelfevaluatie van de instelling.
Daarom vraag ik mij af of dit een doekje voor het bloeden is om te proberen
anderen erbij te krijgen, dan wel of het echt inhoudelijk iets voorstelt.De heer Cornielje (VVD):Ik heb aangegeven dat het een centrale plaats geeft aan het eigen kwaliteitsbeleid
met inachtneming van de volle bevoegdheid van de inspectie. Daar doet het
dus niets aan af.Mevrouw Dijksma (PvdA):Misschien helpt het als de volgende vraag wordt beantwoord.In het amendement staat "waaronder worden verstaan de uitkomsten van het
beleid met betrekking tot de bewaking en verbetering", etc. Is het de bedoeling
dat de inspectie alleen het beleid ter bevordering van kwaliteitsverbetering
controleert of kan zij ook naar de resultaten blijven kijken? Want daar gaat
het uiteindelijk om.De heer Cornielje (VVD):Beide.De inspectie moet de volle bevoegdheid hebben om toe te zien op de kwaliteit
van het onderwijs. Daar is de onderwijsinspectie voor. Wij moeten ervan op
aan kunnen dat de inspectie de volle ruimte heeft om dat te doen. Als je autonomie
en deregulering serieus neemt, moet je de scholen in de gelegenheid stellen
om een eigen kwaliteitsbeleid te voeren en zich daarover te verantwoorden.
De inspectie dient de desbetreffende documenten aan te grijpen om van daaruit
het onderzoek op te pakken. Dat laat onverlet dat er alle ruimte is. Mij lijkt
dat deze aanpak juist in het belang van ouders en de samenleving is.De fractie van de VVD is van oordeel dat hiermee recht wordt gedaan aan
de dubbele opdracht uit het regeerakkoord, namelijk die van autonomievergroting
en vergroting van de eigen verantwoordelijkheid en de versterking van de positie
van de inspectie ter wille van een onafhankelijk oordeel.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter. Wij hebben tijdens het wetgevingsoverleg genoeg tijd gehad
om van gedachten te wisselen. Ik heb er geen behoefte aan, te herhalen wat
gezegd is. Het is wel zinvol om te markeren dat beide bewindspersonen goed
naar de Kamer hebben geluisterd.Mijn fractie kan zich volledig terugvinden in de hoofdpunten die in het
wetgevingsoverleg zijn vastgesteld. De inspectie is onafhankelijk, maar valt
toch onder de ministeriële verantwoordelijkheid. De minister is grondwettelijk
verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en de inspectie is zijn
instrument. Het is goed om de positie van de scholen in dat perspectief te
bekijken. Enerzijds voelt mijn fractie ervoor dat de scholen ruimte krijgen
om hun eigen zaakjes te regelen voordat de inspectie langskomt, anderzijds
mag dit niet botsen met de grondwettelijke taak die de minister via de inspectie
uitoefent. Ik moet mijn grijze cellen daarom nog breken over de amendementen
van de collega's van de christelijke fracties en de VVD. Maar goed, wij hebben
nog genoeg tijd om daarover na te denken. Ik sta er niet afwijzend tegenover,
maar neem wel een aantal kritische kanttekeningen in mijn eigen afweging mee.De heer Van der Vlies (SGP):Maar wij hebben vanavond toch geprobeerd om alle uitleg te geven die de
Kamer vraagt. Als de heer Rabbae dus nog vragen heeft, dan hij die stellen.
Het gaat er immers om dat wij een zo breed mogelijk draagvlak vinden. Ook
GroenLinks zou daarbij welkom zijn.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat neem ik direct aan. Dat is andersom ook het geval, als het gaat om
onze eigen amendementen en moties. Zo gaat dat hier. Alle fracties streven
naar een eigen bewegingsruimte van de scholen. Niemand is daarop tegen. De
vraag is of het de bedoeling is dat de inspectie een greep heeft op haar taak
in de richting van de scholen. Daarbinnen valt, wat mij betreft, veel te zeggen
voor het geven van voldoende ruimte aan de scholen om hun huiswerk te maken.
De inspectie moet echter wel aanwezig zijn. Zij moet volledig inzicht hebben
in datgene wat de scholen tot stand hebben gebracht. Kortom, er is voor mijn
fractie voldoende reden om daar goed over na te denken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik vind dat wij een plenaire afronding moeten gebruiken om
elkaar zoveel mogelijk tegemoet te komen en, als het even kan, te begrijpen.
Ik maak uit de woorden van de heer Rabbae op dat er geen moeilijkheden zijn.
Wat ervaart hij nu nog als een moeilijkheid in het concept dat hem door de
heer Slob c.s. is voorgelegd? Als wij bevestigen dat zijn wensen niet afketsen
op wat hem wordt voorgesteld, dan zouden wij elkaar toch de hand kunnen reiken?De heer Rabbae (GroenLinks):Het uitgangspunt is voor mij dat de inspectie een sluitend toezicht moet
hebben op de scholen. Als dat niet het geval is, is er geen garantie dat de
zaken voor de inspectie voldoende inzichtelijk zijn om daarover te kunnen
rapporteren. Als de scholen veel ruimte krijgen om hun huiswerk te maken,
dan zou het toch goed zijn om dat huiswerk juist zo min mogelijk onderwerp
te laten zijn van een verschil van mening. Zou het niet goed zijn om van tevoren
aan te geven aan welke voorwaarden dat huiswerk moet voldoen, zodat de inspectie
aan de hand daarvan haar kwalificatie kan geven? Ik vermoed dat de heer Van
der Vlies enige bezwaren tegen mijn voorstel met betrekking tot die voorwaarden
heeft. Maar goed, ik sta niet negatief tegenover het amendement. Wij zullen
daar binnen onze fractie nog over praten.Het probleem is ontstaan doordat de collega's Dijksma en Lambrechts terecht
zeggen dat het al in het wetsvoorstel is opgenomen. Zij vragen zich derhalve
af waarom het amendement is ingediend. Daar zouden de indieners enig begrip
voor moeten hebben. Natuurlijk, wij proberen allemaal om de wetgeving met
een persoonlijke inbreng te markeren. Zonder dat ik iets wil afdoen aan de
waardevolle inbreng van de christelijke partijen op dit punt, merk ik op dat
deze egotripperij inherent is aan het Kamerlidmaatschap.Er is overeenstemming bereikt over de positie van de inspectie, de positie
van de minister, de goedkeuring van het jaarwerkplan en de goedkeuring
van het toezichtkader. Volgens mij is er zelfs overeenstemming bereikt over
de transparantie van de interne regeling van de inspectie. Kortom, een aantal
hoofdpunten is helder. Ook wat de transparantie betreft, is voldoende openbaarheid
in het wetsvoorstel gewaarborgd. Daarin was soms al voorzien in het oorspronkelijke
wetsvoorstel; in andere gevallen wordt die openbaarheid gewaarborgd via amendementen.Ik kom nu tot twee punten die mijn fractie wil markeren in het kader van
dit debat over het toezicht. Mijn eerste punt betreft de openbaarmaking van
de rapporten van de Onderwijsinspectie over individuele scholen. Ik heb in
het wetgevingsoverleg gezegd dat mijn fractie graag aandacht wil schenken
aan de positie van die ouders, autochtone en allochtone, die geen gemakkelijke
toegang kunnen krijgen tot welke schriftuur dan ook, laat staan tot rapporten
van de inspectie. Daarom lijkt het ons goed daarvoor een voorziening te treffen.
Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de rapporten van de onderwijsinspectie over individuele
scholen toegankelijk dienen te zijn voor alle ouders;constaterende dat sommige groepen ouders niet optimaal zijn toegerust
om kennis te nemen van informatie die van overheidswege wordt verstrekt;verzoekt de regering, te bevorderen dat bij de onderwijsinspectie een
informatiepunt wordt ingericht waar allochtone en autochtone groepen ouders
in voor hen toegankelijke taal toelichting kunnen krijgen op de rapporten
van de onderwijsinspectie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rabbae. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 31(27783).De heer Rabbae (GroenLinks):Ik heb ook nog een andere motie. Deze gaat over de concentratie van het
toezicht van de inspectie op scholen met kinderen in achterstand. In het wetsvoorstel
is sprake van proportioneel toezicht. Wij begrijpen allemaal min of meer wat
daaronder wordt verstaan, maar mijn fractie wil graag markeren dat er extra
aandacht moet worden geschonken aan de positie van de plusminus 500 scholen
die met achterstand te kampen hebben. Deze motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het van het grootste belang is om het onderwijsachterstandenbeleid
te laten slagen;constaterende dat er thans ongeveer 500 scholen zijn waarvan de onderwijskwaliteit
onder de maat blijft;constaterende dat deze scholen intensief toezicht van de onderwijsinspectie
en ondersteuning behoeven teneinde een acceptabele onderwijskwaliteit te bereiken;verzoekt de regering, te bevorderen dat voornoemde scholen extra toezicht
van de onderwijsinspectie en ondersteuning krijgen om de effectiviteit van
het onderwijsachterstandenbeleid te vergroten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rabbae. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 32(27783).De heer Rabbae (GroenLinks):Om elk misverstand te voorkomen, merk ik ter toelichting op dat het niet
de bedoeling is dat de ondersteuning door de inspectie geschiedt. De ondersteuning
dient te worden gegeven door andere organisaties die daartoe geëquipeerd
zijn.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter. De Wet op het onderwijstoezicht is om meerdere redenen een
wet van groot maatschappelijk belang. Deze wet hoort bij de groeiende autonomie
en deregulering waarop het onderwijs zit te wachten. Juist wanneer scholen
meer en meer zelf bepalen op welke wijze zij hun taken vervullen, zal de controle
op het resultaat aan het einde van de rit des te beter moeten worden georganiseerd.
Wij besteden inmiddels ieder jaar opnieuw bijna 50 mld gulden aan het onderwijs.
Als het aan de Partij van de Arbeid ligt, gaat dit bedrag de komende jaren
omhoog. Wij zullen ijveren voor een blijvend positief klimaat voor intelligente
investeringen in het onderwijs. Maar het moet voor iedereen in het onderwijs
glashelder zijn dat dit positieve klimaat moet worden onderhouden door het
tonen van goede resultaten, door fouten in beleid of uitvoering op te sporen
en door er vervolgens werk van te maken. Enkele onderwijsorganisaties hebben
in de aanloop naar dit debat hun zorgen geuit over de versterkte rol die de
Onderwijsinspectie in de toekomst krijgt. Zij zeggen bang te zijn voor een
inspectie die blauwdrukken nastreeft, die de zelfevaluatie van scholen niet
serieus neemt. Kortom, zij schetsen een beeld waarbij je bijna zou denken
dat de Onderwijsinspectie een intrinsiek ander belang dient dan de scholen
zelf. Dat beeld is een karikatuur en ik hoop dat dit debat dat duidelijk zal
maken.Met de ontwerp-Wet op het onderwijstoezicht, die is ingediend door de
liberaal Hermans en de socialiste Adelmund, wordt alles behalve staatspedagogiek
beoogd. Onze inspectie wordt geen onderwijspolitie, zoals naar ik meen collega
Cornielje tijdens het wetgevingsoverleg zo treffend verwoordde. Deze wet beantwoord
aan een maatschappelijke vraag. Ouders willen weten hoe het met de kwaliteit
van de school van hun kinderen is gesteld. De landelijke dagbladen hebben
daar vanzelfsprekend op ingespeeld. Nog niet zo lang geleden liet ook het
weekblad Elsevier van zich horen. De PvdA juicht openheid over behaalde resultaten
zeer toe – ouders en leerlingen hebben daar recht op – maar toch
waren wij een aantal jaren geleden erg ongelukkig met de vergelijkende toets
die Trouw met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur voor het eerst
publiceerde. Scholen werden langs de meetlat gelegd van de kille en afstandelijke
cijfers: uitstroom, instroom, zakken en slagen. Daarop werd een school beoordeeld!
Het was en is volstrekt onvoldoende om een eerlijk beeld te kunnen geven van
de werkelijkheid. Van belang is natuurlijk niet alleen met welke bagage de
leerlingen de school uitgaan, van belang is evenzeer met welke bagage zij
arriveren. Wat is nu de werkelijke toegevoegde waarde die het onderwijs zijn
leerlingen biedt? Daar gaat het toch om! De eerste vergelijkingen in de dagbladen
hielden ook totaal geen rekening met de sfeer op een school de omgeving van
de school – in mijn woorden "hypothekendorp" of "verpauperde wijk" –
en meer van die kwaliteitsbepalende factoren. De nu voorliggende wet is daar
in alle opzichten een antwoord op.Tijdens het wetgevingsoverleg heeft de Kamer het onderhavige wetsvoorstel
al uitgebreid tegen het licht gehouden en er rest nog een aantal punten voor
bespreking. De PvdA-fractie hecht zeer aan een toereikend toezicht. Dat mag
en moet zelfs proportioneel zijn, maar dat betekent tevens dat de inspectie
daadwerkelijk zicht moet kunnen houden op ontwikkelingen in de school. Dat
betekent dat de inspectie bij scholen die hun zaakjes redelijk op orde hebben
een jaarlijks bezoek brengt. Zo'n schoolbezoek hoeft niet in te houden dat
de hele school meteen in haar hele doen en laten wordt doorgelicht, maar vanzelfsprekend
dient er wel meer te gebeuren dan een kopje koffie drinken met de directeur
om vervolgens zo snel mogelijk beleeft afscheid te nemen. Daarom steunen wij
van harte het amendement van mevrouw Lambrechts dat wij mede hebben ondertekend.
Volgens mij heeft dat stuk nr. 26.De positie van de minister moet glashelder zijn. Hij moet het jaarwerkplan
en het toezichtkader vaststellen. Het kan daarbij ook geen kwaad als hij de
inspectie ook aanwijzingen geeft. Van belang is wel dat die aanwijzingen transparant
worden gedaan. Hoe staat de minister daar tegenover?Bij de vaststelling van de toezichtkaders kan het waardevol blijken dat
de inspectie overleg voert met vertegenwoordigers van het onderwijsveld en
andere betrokkenen. Dat overleg hoeft niet altijd bij voorbaat gericht te
zijn op consensus, want anders wordt zij gedrongen in een positie waarin haar
onafhankelijkheid onvoldoende is gewaarborgd. Daarom zullen wij het amendement
van mevrouw Lambrechts op dit punt ook steunen.Voor de inspectie moeten de bevindingen die scholen noteren in hun zelfevaluaties
een belangrijk gegeven vormen, maar dat mag nooit betekenen dat wij de rol
van de inspectie marginaliseren. Als de inspectie op de een of andere wijze
bespeurt dat het op een school ernstig mis loopt, maar de zelfevaluatie alle
problemen wegredeneert, dan mag dat laatste geen reden zijn om alles maar
op zijn beloop te laten. Maar ook wanneer de zelfevaluatie klinkende resultaten
oplevert, moet de inspectie een zelfstandige rol kunnen vervullen in het doen
van eigen onderzoek van de resultaten. Daarom heb ik zojuist ook de nodige
vragen gesteld bij het amendement van de heer Slob. Het gaat mij erom dat
niet alleen maar door de inspectie beoordeeld wordt of een school ook een
beleid heeft dat gericht is op het verbeteren van de kwaliteit, maar ook dat
de inspectie kan zien wat de resultaten zijn. Ook daarop moet worden gecontroleerd.
Ik zou de heer Slob dan ook de vraag willen voorleggen waarom hij dat niet
in zijn amendement expliciteert.De heer Slob (ChristenUnie):Dit hoort wat ons betreft bij elkaar. Dit kan natuurlijk niet alleen maar
algemeen beleid zijn; het moet natuurlijk ook tot uitdrukking komen in resultaten.
Dit moet ook in het uiteindelijke document terecht komen. De inspectie krijgt
alle ruimte om na te gaan of de resultaatsgegevens wel valide zijn.Mevrouw Dijksma (PvdA):Het gaat mij erom dat een school wel een briljant beleid kan hebben voor
het verbeteren van de kwaliteit, maar dat de resultaten toch onder de maat
kunnen blijven. Dan moet de inspectie de mogelijkheid hebben om onafhankelijk
van de zelfevaluatie een eigen onderzoek te doen.Mijn fractie heeft herhaaldelijk aangedrongen op een soort artikel-12-constructie
zoals wij die kennen in de Gemeentewet. Als het op een school misloopt, moet
de minister een helpende hand kunnen reiken onder voorwaarde dat de school
bepaalde bevoegdheden min of meer overdraagt. Die gedachte hebben wij verwoord
in het amendement op stuk nr. 19. Het stemt ons tevreden dat de minister en
de staatssecretaris geen bezwaar hebben tegen dit voorstel.De rol en de beschikbaarheid van de vertrouwensinspecteur vormt een volgend
punt van aandacht. Vertrouwensinspecteurs dienen niet alleen beschikbaar te
zijn voor gevallen van seksuele intimidatie, maar tevens bij extreme vormen
van fysiek geweld en van pesten. Wij hebben een amendement met deze strekking
ingediend. Wil de minister hierop reageren? De minister heeft ons herhaaldelijk
verzekerd dat de beschikbaarheid van een vertrouwensinspecteur per school
niet wettelijk behoeft te worden geregeld en dat dit al de bestaande praktijk
is. Daarom trekken wij ons amendement op stuk nr. 18 in.De voorzitter:Het amendement-Dijksma/Lambrechts (stuk nr. 18) is ingetrokken.Mevrouw Dijksma (PvdA):Kan de minister ons overigens ook verzekeren dat ditzelfde geldt voor
de beschikbaarheid van een contactinspecteur per school?Met dit wetsvoorstel verwezenlijken wij een belangrijk beleidspunt uit
het regeerakkoord en komen wij tevens tegemoet aan een reële maatschappelijke
behoefte. Graag zien wij dit wetsvoorstel zo snel mogelijk van kracht worden.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter. Wie de afgelopen anderhalf uur van dit debat heeft aangehoord,
heeft kunnen constateren dat de fracties in de afgelopen weken het nodige
werk hebben verzet. Ik ben dan ook dankbaar dat er tussen 5 november jl. en
vandaag de nodige tijd beschikbaar was om nu eens precies uit te zoeken wat
de toekomstige plaats van de Onderwijsinspectie binnen ons onderwijsbestel
zal zijn. Uit het feit dat er belangwekkende amendementen zijn ingediend op
stuk nr. 29 en op stuk nr. 30 en het feit dat die amendementen ook door de
CDA-fractie zijn ondertekend, mag worden afgeleid dat wij hebben geprobeerd
met de tussenstand van het wetgevingsoverleg op 5 november, een adequate voorbereiding
van dit plenaire debat te treffen, opdat de WOT in dit huis
met brede steun kan worden aangenomen.Voordat ik inga op de achtergronden van het amendement op stuk nr. 29 –
voorzover collega's Cornielje, Slob en Van der Vlies die nog niet duidelijk
hebben gemaakt – wil ik nog een puntje naar voren halen uit de brief
die is gedrukt onder nr. 22. In deze brief geeft de minister commentaar op
de amendementen die zijn ingediend tijdens het wetgevingsoverleg. Ik wijs
in het bijzonder op bladzijde 7 waar twee rapporten respectievelijk notities
ter inzage worden gelegd. In de eerste plaats het rapport van prof. Eilander
uit Tilburg. In de tweede plaats de tot op dat moment min of meer interne
notitie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de
deregulering.Ik ben, in positieve zin, geschrokken van die stukken. Die zijn namelijk
ingrijpend. Ik heb hier jaren gepraat over autonomievergroting en deregulering,
AO na AO, stuk na stuk. Als je hier zo lang rondloopt als ik, dan is het gevaar
van herhaling, niet voortmaken, niets nieuws bereiken niet denkbeeldig. Maar
niet in de laatste plaats vanwege enorm verre spreekbeurten in Groningen,
waarvoor je uren in de trein zit – ja, de minister doet dit altijd met
de auto, maar ik ga van stoptrein naar stoptrein – heb ik de tijd gehad
om de stukken te lezen. Ik hoop dat de literatuur zich over die twee stukken
zal buigen, want daarin staat heel veel over de deregulering en autonomievergroting.
Ook de brief van de minister, Onderwijs in stelling, krijgt hierin een zeer
concrete invulling. Maar: hoe nu verder? De minister wil natuurlijk overeenstemming
bereiken, maar kabinet en Kamer hebben nog maar een beperkte periode te gaan.
Ik wil graag weten of het een uitgangspunt voor het nieuwe regeerakkoord wordt,
of dat we misschien nog een ander stuk kunnen verwachten.Met het amendement op stuk nr. 29 hebben wij geprobeerd om het proportioneel
toezicht in de wet vorm te geven. Mevrouw Lambrechts, het is geen optiek,
want daar doet het CDA niet aan mee. Met het amendement wordt de memorie van
toelichting in de wet vastgelegd. Ik heb daar zelf een poging toe gedaan met
het amendement op stuk nr. 16, dat later is gewijzigd in het amendement op
stuk nr. 24. Ik wacht eerst de beantwoording van de minister af, maar daarna
zal ik, zoals bekend, dit amendement intrekken, want ik vond het te veel discretionaire
bevoegdheden aan de inspectie overlaten. Ik wil daar heel open in zijn. Het
nieuwe artikel 11, lid 1, beoogt het volgende: als het kwaliteitsbeleid en
de resultaten van de school goed zijn, dan komt er een ander inspectieonderzoek
op basis van artikel 10 dan wanneer dat niet het geval is. Met collega's Slob,
Van der Vlies en Cornielje heb ik hierover gesproken, met een aantal intenties
in het achterhoofd. Zo wil de CDA-fractie graag meedoen aan de steun voor
de WOT, maar alleen als wij het gevoel hebben dat wij er iets mee kunnen.
Want vergist u zich niet: dit amendement nodigt ons uit om de andere aspecten
van kwaliteit voor onze rekening te nemen. Dat doe ik met pijn in het hart.
Ik wil dit voor de Handelingen benadrukken, om te voorkomen dat men, als men
zich er later mee zal bezighouden, het gevoel krijgt dat die Van de Camp wel
erg gemakkelijk meebuigt. Ik heb mijn handtekening onder het amendement gezet.
In het amendement wordt gesproken van andere aspecten van kwaliteit. Ik zal
goed onthouden dat de deugdelijkheidseisen een nalevingstoezicht kennen en
dat er primair andere aspecten van kwaliteit zijn als instructienorm voor
de beoordeling door de inspectie. Natuurlijk is het moeilijk om met z'n vieren
tot een amendement te komen, maar onze uitleg is nu unaniem. Wij willen goed
kwaliteitsbeleid en resultaten. Ik ben het zeer met mevrouw Dijksma eens,
dat je niet vijf schoolgidsen kunt maken maar voortdurend onder de gemiddelde
CITO-norm uitkomen. Dat is geen kwaliteit. Kwaliteit is: én beleid
én goede resultaten.Ik zie het toezicht als het sluitstuk van het onderwijs en niet als het
begin van onderwijs. Ik zeg niet dat de inspectie het sluitstuk van het onderwijs
is. Het toezicht op de kwaliteit is het sluitstuk van het onderwijs. Toen
ik de minister een paar dagen geleden op de gang tegenkwam zei hij tegen mij
dat hij tegen het marginaliseren van de rol van de inspectie was, maar dat
die rol wel beperkter of minimaal kan zijn als er goed kwaliteitsbeleid is.
Ik spreek dat hier officieel uit, opdat het wordt vastgelegd. Wij willen alle
vier dat artikel 23, lid 2, van de Grondwet volledig wordt beleefd: behoudens
toezicht van de overheid. Dat is voor ons uitgangspunt. Over de vormgeving
van dat toezicht hebben wij nu twee jaar gepraat.Voorzitter. Ik overweeg dus om de amendementen op de stukken nrs. 15 en
24 in te trekken als het amendement dat wij vieren hebben ingediend positief
wordt beoordeeld, of in elk geval het oordeel aan de Kamer wordt overgelaten.
Dat is toch wel het meest minimaal.Tegen mevrouw Dijksma zeg ik duidelijk, dat er voor mij niet één
amendement is. Ik ben fair tegen haar: voor mij zijn de stukken nrs. 29, 30
en 14 een pakketje. Die worden vergezeld door de amendementen op de stukken
nrs. 9 en 25. Ik hoop dat wij op deze manier brede steun voor de WOT kunnen
verwerven in dit huis.De heer Rabbae (GroenLinks):Collega Van de Camp heeft een heel open en collegiaal verhaal gehouden.
Hij wil de indruk vermijden en naar ik aanneem ook feitelijk vermijden dat
de inspectie wordt gemarginaliseerd. Is het dan niet handig en wijs om de
zelfevaluatie van alle scholen te baseren op een aantal aanwijzingen en criteria
van de inspectie? Dat hoeft niet inhoudelijk, maar aangegeven kan worden aan
welke punten de inspectie voor haar oordeel zal toetsen. Het huiswerk in termen
van kwaliteit moet dan goed worden voorbereid voor de inspectie.De heer Van de Camp (CDA):Ik kan deze vraag op twee manieren beantwoorden. Het eerste antwoord is:
daar heb je weer dat verdraaide wantrouwen van GroenLinks tegenover autonome
instellingen. Ik zal dat niet geven.Ik kies een andere invalshoek. Natuurlijk zal het toetsingskader van artikel
12 een zekere richtinggevende beweging in het land tot stand brengen. Natuurlijk
zullen QPrimair en Q5 ook voor de inspectie, die zo hoog verheven niet zal
zijn, voorzover zij zich er al mee bemoeit, want de dwarsverbanden in het
onderwijsveld zijn bekend, een zekere structurerende werking hebben in het
onderwijsdebat. Natuurlijk zullen universiteiten meewerken. Maar laat het
nu even groeien. Geef nu niet weer autonomie aan de ene kant en instructies
voor kwaliteitstoezicht aan de andere kant. Ik sta volledig achter artikel
12 van het toetsingskader, zeker met het amendement van collega Van der Vlies, in combinatie met het amendement op stuk nr. 14 van mevrouw
Lambrechts. Ik spreek de heer Cornielje na: overleg is op consensus gericht.
Maar uiteindelijk moet iemand zeggen: zo doen wij het; klaar! Er mag geen
school in Nederland zijn die zijn kwaliteitsbeleid heilig verklaart. Nee,
de scholen voegen zich!De vergadering wordt van 21.13 uur tot 21.20 uur geschorst.Minister Hermans:Voorzitter. Ik meen dat alle woordvoerders er vanavond de nadruk op hebben
gelegd dat dit een heel belangrijk moment is voor het uitwerken van het beleid
van deregulering en van vergroting van de autonomie van de instellingen. De
Wet op het onderwijstoezicht vormt een zeer belangrijke stap in de richting
van een nieuw stelsel om de kwaliteit van het onderwijs te bewaken. De overheid
zal een andere rol krijgen: niet gedetailleerd regelend, maar ruimte biedend
aan scholen om zelf de kwaliteit van het onderwijs op peil te houden. Daarom
is deze wet een ankerpunt voor het toekomstige beleid. De overheid zal helder
definiëren welke resultaten de scholen minimaal moeten bereiken, maar
hoe zij die resultaten willen bereiken, zal zoveel mogelijk aan de scholen
zelf overgelaten moeten worden. Toezicht van de inspectie op de kwaliteit
van het gerealiseerde onderwijs is daarbij onontbeerlijk. Ik heb gemerkt dat
hierover geen misverstanden bestaan. Dat toezicht is nodig, want het verschaft
mij de nodige informatie over de staat van het onderwijs. Met behulp van die
informatie kan ik mijn beleid vaststellen, al dan niet in de vorm van wet-
en regelgeving. Naast de informatie die ik via het onderwijsverslag krijg,
is het toezicht op de kwaliteitsaspecten van belang voor de publieke verantwoording
aan zowel ouders als leerlingen. Zij zijn niet alleen geïnteresseerd
in de vraag hoe de scholen voldoen aan de wettelijke bepalingen, maar vooral
in het resultaat van het beleid van de school.Ik acht het van belang dat de inspectie actief en zelfstandig de kwaliteit
van de scholen bewaakt. Uit een oogpunt van stimulerend toezicht en publieke
verantwoording moet zij als het ware een breinaald in de school kunnen steken.
Met andere woorden, de inspectie moet op elk gewenst moment onderzoek kunnen
doen. In zoverre heeft zij een andere rol dan het accreditatieorgaan, dat
geregeld wordt in het ook in behandeling zijnde voorstel tot wijziging van
de Wet op het hoger onderwijs. Dat orgaan doet immers niet zelfstandig onderzoek
naar de kwaliteit, men beperkt zich tot verificatie en validiteitsonderzoek.Ik hecht veel belang aan het streven naar versterking van de eigen kwaliteitszorg
van de school. Dit hebben de staatssecretaris en ik ook voortdurend in ons
beleid aangegeven. Ik ben dan ook blij met de constatering van de heer Van
de Camp dat deze wet wat ons betreft verregaande consequenties zal hebben.
Deze kwaliteitszorg kan versterkt worden door bijvoorbeeld visitatie en het
afleggen van verantwoording door de scholen aan ouders en andere belanghebbenden.
Deze wet is dan ook cruciaal, want ze biedt de inspectie de mogelijkheid om
de eigen kwaliteitsrapportage en de visitatie van de school als vertrekpunt
voor het toezicht te nemen; dit staat in artikel 11. De kwaliteitswet voor
het primair en voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs
bevatten al een opdracht aan de scholen om een kwaliteitsbeleid te voeren
en erover te rapporteren. Het toezicht door de inspectie wordt dus niet beperkt,
zij behoudt de bevoegdheid om naar eigen inzicht kwaliteitsonderzoek te doen.
Haar toezicht kan wel minder intensief zijn naarmate de onderwijsinstelling
haar verantwoordelijkheid voor de eigen kwaliteitszorg en de publieke verantwoording
voor de kwaliteit aan ouders en leerlingen beter tot uitdrukking brengt. Deze
twee kunnen echter niet in de plaats komen van het toezicht van de inspectie.
Het blijft altijd noodzakelijk dat de inspectie aan de hand van de kwaliteitsaspecten
eigen onderzoek doet naar de kwaliteit van het onderwijs op een school. De
taak van de inspectie is meer dan alleen het beoordelen van de kwaliteit van
het onderwijs op basis van het onderzoek naar de naleving van wettelijke voorschriften.
Het inspectietoezicht mag niet zodanig worden geminimaliseerd dat de essentiële
functie ervan verloren gaat. Het is van belang dat de overheid en ook de ouders
en de leerlingen voldoende worden geïnformeerd over de kwaliteit van
het onderwijs op basis van een onafhankelijk oordeel. Ik ga ervan uit dat
het amendement over de kwaliteitsaspecten wordt aangenomen; dan staan zij
dus in de wet. Hiermee wordt beoogd de inspectie te binden. Uiteraard kunnen
scholen zich bij hun eigen kwaliteitszorg en verantwoording richten op de
kwaliteitsaspecten die de inspectie in haar toetsing zal hanteren.Gelet op alle discussie die wij erover voeren, lijkt het mij van groot
belang helder te zijn over het amendement op stuk nr. 29. Ten eerste hebben
de scholen nog niet allemaal eigen kwaliteitszorg, maar moeten zij het wel
allemaal gaan doen. Dat is onze insteek, niet omdat wij het vanuit Zoetermeer
zo aardig vinden, maar omdat het afleggen van rekenschap aan de omgeving over
de toegevoegde waarde van een school nodig is om ouders en deelnemers aan
het onderwijs te informeren over de kwaliteit van de school. Ten tweede: dat
scholen in hun kwaliteitszorg gebruik maken van elkaars deskundigheid en onderlinge
visitaties organiseren, is alleen maar toe te juichen. Hiermee krijgt de collegiale
toetsing extra inhoud. Ten derde heeft de minister van onderwijs in het kader
van artikel 23, lid 2, van de Grondwet een toezichtverantwoordelijkheid voor
de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Het instrument hiertoe is de inspectie
voor het onderwijs.De eerste twee factoren, eigen kwaliteitszorg en visitatie, zijn van groot
belang, zijn uitgangspunten, maar kunnen niet in de plaats komen van de verantwoordelijkheid
van de onderwijsinspectie. Wel spreken wij duidelijk met elkaar uit dat de
onderwijsinspectie rekening zal houden met en zal uitgaan van de eigen kwaliteitszorg
en de visitatie. Dit kan een zelfstandige beoordeling door de inspectie echter
niet in de weg staan. Al zijn alle visitatierapporten en alle kwaliteitszorgsystemen
van een school met een cijfer 9 of 10 beoordeeld, dan nog heeft de inspectie
een zelfstandige verantwoordelijkheid om onderzoek te doen. Zij zal dit natuurlijk
altijd moeten beargumenteren, maar hoeft het niet te bewijzen. De inspectie
kan ondanks alle voortreffelijke rapporten eens in de paar jaar de breinaald
erin steken. Daar is op grond van deze wet altijd ruimte voor.Met deze interpretatie zie ik het amendement als een verscherping van
de wettekst, niet als een wezenlijke verandering van de bedoeling van de wet,
namelijk de rol van de inspectie zoals die is aangegeven in de memorie van
toelichting. Er is dus sprake van een drieluik, zoals de staatssecretaris
in het overleg nog eens heeft aangegeven: kwaliteitszorg, visitatie, inspectie.
De rol van de inspectie mag niet gemarginaliseerd worden, omdat zij vanuit
mijn grondwettelijke verantwoordelijkheid voor het toezicht op de kwaliteit
van het onderwijs altijd de breinaald in de cake moet kunnen steken. Dat is
het punt waar het om draait. Omdat dit de essentie van de wet is, is het van
belang dat wij het hierover met elkaar eens zijn. Daar moet geen onduidelijkheid
over bestaan.De eigen kwaliteitszorg en de visitatie vormen absoluut het uitgangspunt.
Als die er niet zijn, heeft de inspectie de plicht om iedere keer te toetsen.
Als die er wel zijn, kan de inspectie bekijken of de visitatie en de kwaliteitszorg
naar behoren zijn uitgevoerd. Zelfs als zij die mening heeft, kan de minister
nog van alle scholen een specifieke inspectierapportage willen hebben. Dan
moet de inspectie de gelegenheid hebben om ondanks al die mooie rapporten,
eigenstandig de breinaald in de cake te kunnen steken. Die interpretatie is
naar mijn mening de enig juiste. In de behandeling hebben wij daarover uitgebreid
gesproken. Ik heb ook de ontwikkelingen van de afgelopen dagen gevolgd. Dit
moet echter volstrekt helder zijn. Dan kunnen wij elkaar goed vinden op dit
zeer belangrijke wetsvoorstel voor het Nederlandse onderwijs.De heer Slob (ChristenUnie):Ik zou het beeld van een breinaald zelf niet direct gebruikt hebben, maar
de wijze waarop de minister ons amendement interpreteert, komt volledig overeen
met de intentie van de indieners. In dat opzicht zit er geen streep licht
tussen.Minister Hermans:De inspectie moet uiteraard zorgdragen voor een verantwoorde uitvoering
van het toezicht. Dat is neergelegd in artikel 27 van het wetsvoorstel. Ook
de school kan de inspectie aanspreken op haar taakuitoefening. Verder bevat
de wet een aantal procedurele waarborgen met betrekking tot hoor en wederhoor
vooruitlopend op openbaarmaking van het oordeel van de inspectie. De inspectie
is verplicht om het bestuur van de instelling te horen alvorens tot publicatie
over te gaan: artikel 15, lid 3. Zonodig wordt de zienswijze van het bestuur
bij het rapport opgenomen: artikel 15, lid 4. En er is de waarborg dat de
inspectie een rapport niet eerdere openbaar maakt dan in de vijfde week na
vaststelling daarvan: artikel 16, lid 1. Het staat een school uiteraard vrij
om voor het einde van die termijn van vijf weken naar buiten te treden. Ik
wijs er overigens met nadruk op dat uit een inspectierapport ook kan blijken
dat het uitstekend gaat op een school. Wij praten nu alleen vanuit de veronderstelling
dat het niet goed gaat maar heel veel scholen presteren uitstekend. Een inspectierapport
kan de positie van de school en van het schoolbestuur ook versterken.Ten slotte is er een met waarborgen omklede klachtenprocedure ex artikel
18 opgenomen. Daarop is het amendement op stuk nr. 30 ingediend waarover ik
het volgende zou willen zeggen.Onderwijsinstellingen hebben er recht op dat de inspectie op correcte
wijze met hen omgaat. Wanneer er sprake is van klachten over de gedragingen
van de inspectie bij de uitoefening van het toezicht – onder meer het
inspectieonderzoek en het inspectierapport – zullen deze conform de
wetssystematiek worden behandeld door een klachtenadviescommissie in de zin
van de Algemene wet bestuursrecht. In het wetsvoorstel is gewaarborgd dat
deze commissie deskundig is betreffende kwesties met betrekking tot de vrijheid
van onderwijs en een onafhankelijke positie heeft. Verder is er de waarborg
dat de inspecties slechts gemotiveerd kunnen afwijken van het door de klachtenadviescommissie
uitgebrachte advies. De klachtenprocedure resulteert in een oordeel over de
inspectiegedragingen. Als sluitstuk kan een school een oordeel van de inspectie
voorleggen aan de civiele rechter. Als een school vindt dat een inspectieoordeel
onrechtmatig is jegens de school, kan zij dus naar de civiele rechter stappen.
Een inspectieoordeel is immers geen besluit in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht. De bestuursrechter is derhalve niet bevoegd om daarover te
oordelen. Dit betekent dat een actie uit onrechtmatige daad zou kunnen worden
gestart bij de civiele rechter en/of zo nodig in een kortgedingprocedure bij
de president van de rechtbank. Er zijn derhalve naar mijn mening voldoende
mogelijkheden om een oordeel van de inspectie ter discussie te stellen. Het
voordeel van een klachtenprocedure is bovendien dat er een ruimere toetsing
is dan bij de rechter. Bij een klachtenprocedure wordt namelijk bezien of
het bestuursorgaan zich jegens de klager behoorlijk heeft gedragen, inclusief
een toetsing op rechtmatigheid, terwijl de rechter zich beperkt tot een toetsing
alleen op rechtmatigheid. De inspectie kan met klachten ook haar voordeel
doen. Zij zal dus ook willen leren van klachten. Dat is de reden dat ik de
aanneming van het amendement op stuk nr. 30 ontraad.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Dat is erg jammer. Ik heb daar ook kritiek op. De klachtenprocedure
gaat over gedragingen van de inspectie. Daar kun je heel veel onder laten
vallen, maar niet alles. Het uiteindelijke onafhankelijke oordeel van de inspectie
hoeft er bijvoorbeeld niet onder te vallen. De school kan het, nadat de klachtenprocedure
in een eventueel conflict is doorlopen, oneens zijn met het eindoordeel. De
school kan vinden dat haar onrecht wordt aangedaan; ik formuleer het heel
scherp. Dan staat de gang naar de bestuursrechter open. De school kan ook
naar de civiele rechter, maar de bestuursrechtspraak is op veel plaatsen in
ons land geregeld. De procedure van de Algemene wet bestuursrecht is bovendien
laagdrempelig en efficiënt. Van het oordeel van de inspectie moet wel
een besluit worden gemaakt in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Dat
doet mijn amendement. Dan is de keten helemaal rond, ook in finale zin, want
het gaat om een uitzonderlijke, maar wat mij betreft nooit helemaal te voorkomen
situatie waarbij er, nadat de klachtenprocedure is doorlopen, een conflict
blijft bestaan. De positie van de inspectie is daarmee versterkt, evenals
die van het bestuur. Dat is de lijn van denken die achter het amendement zit.
Ik verklap de minister dat wij uiteraard hebben gesondeerd
hoe het staat met de juridische deugdelijkheid van deze constructie. Ik houd
voorlopig overeind dat mijn verhaal rondloopt.Minister Hermans:Voorzitter. Ik probeer de procedure uit de wet nog een keer neer te zetten.
Vervolgens bekijk ik of de interpretatie van de heer Van der Vlies juist is.Het wetsvoorstel voorziet in een zorgvuldige procedure bij de totstandkoming
en openbaarmaking van het inspectierapport. Dat is helder. Over het inspectierapport,
dus over de conclusies en de gedragingen van de inspectie, vindt altijd hoor
en wederhoor plaats. Dat zijn wij met elkaar eens. Dit kan ertoe leiden dat
het inspectieonderzoek punten oplevert waarover men het niet eens is. De inspectie
kan die zaken vervolgens opnieuw bekijken. Bij een blijvend verschil van mening
wordt de uiteindelijke zienswijze van het bestuur opgenomen in een bijlage
bij het inspectierapport en daarmee tegelijkertijd openbaar gemaakt. De openbaarmaking
van het rapport volgt pas na vijf weken, nadat het rapport is vastgesteld.
Het bestuur kan zich daar dus op voorbereiden. Het bestuur kan het inspectieoordeel,
geplaatst in de context van de school, ook zelf nog openbaar maken. Er komt
ook een onafhankelijke klachtenadviescommissie. Dat staat in de wet. Die commissie
behandelt klachten over de inspectie. In het uitzonderlijke geval dat het
rapport uiteindelijk leidt tot de oplegging van een bekostigingssanctie staat
daartegen bezwaar en beroep open. Het openstellen van bezwaar en beroep als
er geen sprake is van het opleggen van een bekostigingssanctie is volgens
mij nodeloos juridificerend. Bovendien is de toetsing in een klachtenprocedure
ruim. Er is sprake van een behoorlijkheidsoordeel, inclusief een rechtmatigheidsoordeel.
De rechter geeft alleen maar een rechtmatigheidsoordeel. De in de wet neergelegde
procedure is derhalve van voldoende kracht om er op deze manier uit te komen.
Er is ook sprake van voldoende waarborgen voor de instelling en de inspectie.
Bij verschil van mening is er dus een uitstekende klachtenprocedure.De heer Van der Vlies (SGP):Als de inspectie, na zich perfect te hebben gedragen, toch tot een inhoudelijk
oordeel komt over de kwaliteit van de desbetreffende school, waar die school
het grondig mee oneens is, dan komt uiteindelijk het inspectieoordeel in de
publiciteit met als bijlage het oordeel van het bestuur van de school. Dan
is echter in die ultieme fase het kwaad al geschied. Uit het oogpunt van uiterste
zorgvuldigheid zou dat oordeel wat ons betreft aan de bestuursrechter ter
toetsing dienen te worden voorgelegd. Ik houd dat toch overeind, waarbij het
u niet kan zijn ontgaan dat het huidige lid 4, bij vernummering van het huidige
lid 5, wordt vervangen door een nieuw lid 5. En dat is natuurlijk wel cruciaal
voor een school die zich onrecht voelt aangedaan, waarvan ik overigens hoop
dat het nooit voor zal komen.Minister Hermans:Dat alle waarborgen van zorgvuldigheid zijn ingebouwd, daarover zijn wij
het mijns inziens wel eens. Wanneer zich een blijvend verschil van mening
tussen de inspectie en de school voordoet, moet er niet alleen sprake zijn
van een rechtmatigheidsoordeel maar ook van een behoorlijkheidsoordeel. Dat
betekent dat de klachtenprocedure veel ruimer is dan een beroep bij de rechter.
Bovendien staat in de memorie van toelichting, paragraaf 3.5., expliciet dat
er in ieder geval geklaagd kan worden over een door de inspectie verricht
onderzoek of een inspectierapport.De heer Slob (ChristenUnie):Volgens mij is het verschil van mening niet dat er geen klachtenprocedure
meer zou moeten zijn; die procedure moet gewoon rechtovereind blijven staan.
De vraag is alleen welke weg een instelling nog kan gaan indien de klachtenprocedure
is doorlopen, dus in het uiterste geval. Is dat dan de weg van de civiele
rechter of de weg van de bestuursrechter? Aangezien er sprake is van een conflict
tussen de inspectie en een instelling, dus tussen de overheid en een private
instelling, is de weg naar de bestuursrechter volgens ons de meest geëigende.Minister Hermans:De weg naar de bestuursrechter kan ik mij voorstellen wanneer er sprake
is van een bekostigingsbesluit. Echter, als het gaat om een kwalitatief oordeel
moet je oppassen dat je niet bij de bestuursrechter terechtkomt. Bestuursrecht
gaat namelijk over de verhouding tussen een overheidsinstantie en andere,
waar het behoorlijk bestuur betreft. In het onderhavige geval hebben wij te
maken met een kwalitatieve beoordeling van de situatie op de school, waarbij
uiteindelijk de vraag aan de orde komt of er sprake is van een rechtmatigheidsoordeel
en een behoorlijkheidsoordeel.De heer Slob (ChristenUnie):Volgens mij is de gehele kwestie van de bekostiging niet direct het punt.
Het gaat erom dat er op een gegeven moment sprake is van een conflictsituatie
waar men niet uitkomt, ook niet door middel van de klachtenprocedure. Het
is dan zaak om duidelijkheid te hebben over welke weg er dan nog openstaat
voor de betrokken instelling om haar recht te halen. Wij geven aan dat er
duidelijke argumenten zijn om dan voor de bestuursrechter te kiezen.Minister Hermans:Ik kan mijn argumenten wel herhalen, maar ik denk dat wij hierover van
mening blijven verschillen. De insteek via de civiele rechter past naar onze
mening beter in de systematiek van de wet.De heer Rabbae (GroenLinks):De school kan zich beroepen op de klachtenadviescommissie bij twijfel
over de zorgvuldigheid van de procedure van de inspectie. Ik kan mij voorstellen
dat de minister een twist over het inhoudelijk oordeel van de inspectie geen
onderdeel van dispuut wil maken. Ik kan mij ook voorstellen dat men daar bij
de rechter niet uit zal komen. Ik maak een vergelijking met de procedure die
de Algemene Rekenkamer volgt. Zij kan haar werk naar aanleiding van de opmerkingen
van een betrokken minister corrigeren, maar hoeft dat niet. Uiteindelijk wordt
haar oordeel openbaar gemaakt.Minister Hermans:Het inhoudelijk oordeel van de inspectie over de kwaliteit van een school
is een onderdeel van haar werk. De school heeft mogelijkheden om te klagen
over het oordeel van de inspectie. Dit betreft de feitelijke reactie, het
mogelijkerwijs bijstellen van het oordeel van de inspectie of het handhaven
van het verschil van mening met de inspectie. Als het verschil van mening
blijft bestaan, gaat het erom of de inspectie juist heeft gehandeld.
Als de klachtenadviescommissie de school in het ongelijk stelt, is er beroep
bij de civiele rechter mogelijk. Dat lijkt mij de meest zuivere procedure
en ook de procedure die het best past bij deze wet.De heer Rabbae (GroenLinks):Beoordeelt de klachtenadviescommissie alleen de procedure van de inspectie
of ook de inhoud van haar rapport?Minister Hermans:De onafhankelijke klachtenadviescommissie kan klachten over het handelen
en over het oordeel van de inspectie in behandeling nemen. Daarmee is het
ruimer dan alleen een rechtmatigheidsoordeel.De heer Cornielje (VVD):Het oordeel van de inspectie over de kwaliteitsaspecten kan geen bekostigingssanctie
inhouden, maar het oordeel over het niet naleven van de deugdelijkheidseisen
wel. Staat een bekostigingssanctie open voor beroep bij de bestuursrechter?Minister Hermans:Ja.De heer Van de Camp (CDA):De beantwoording van de vraag welke rechter competent is, luistert buitengewoon
nauw. Er is sprake van een vaste volgorde. Eerst wordt de klachtenprocedure
afgewerkt en dan komt de regeling zoals omschreven in het amendement op stuk
nr. 30 in beeld. U heeft gezegd dat de civiele rechter competent is. In dit
verband sprak u over onrechtmatigheid. De vraag is nu of het om artikel 2
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering gaat of om artikel 162 van
het Burgerlijk Wetboek. Als hier geen duidelijkheid over komt, krijgen wij
eindeloze discussies bij de rechtbank.De wetgever kan volgens mij bepalen dat het uiteindelijke resultaat van
de klachtenprocedure een besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht,
maar dat moeten wij hier dan wel als zodanig kwalificeren.Minister Hermans:In deze discussie over het bestuursrecht en dergelijke moet ik passen.
Daar ben ik niet zodanig in thuis dat ik daar staande deze vergadering alle
antwoorden op kan geven. Ik zal er in ieder geval voor zorgen dat de heer
Van de Camp op zijn vragen een schriftelijk antwoord krijgt. Ik ben het met
hem eens dat dit helder moet zijn. Ik heb aangegeven dat de onafhankelijke
klachtenadviescommissie in de procedure meer doet dan het vellen van een rechtmatigheidsoordeel.
Zij velt namelijk ook een behoorlijkheidsoordeel. De klachtenprocedure betreft
dus meer dan alleen maar een rechtmatigheidsoordeel. Dat betekent dus niet
dat alleen daarop beroep bij de rechter kan plaatsvinden. Over de zorgvuldigheid
die moet worden betracht in de procedures zullen wij het niet oneens zijn.
Ik zal de Kamer zo snel mogelijk schriftelijk berichten over de juridische
positie en haar een antwoord geven op de vraag welke rechter bevoegd is. Mijn
interpretatie heb ik net aangegeven. Ik zal het nog schriftelijk beargumenteren.Het amendement op stuk nr. 23 gaat over de bevoegdheid van de vertrouwensinspecteur
bij pesten. Ik heb geen bezwaar tegen dit amendement. Ik wijs er wel op dat
het hebben van een vertrouwensinspecteur en een toegewezen inspecteur geregeld
wordt of al geregeld is. Mevrouw Dijksma heeft haar amendement op stuk nr.
18 ingetrokken.De heer Van de Camp heeft aangegeven dat de reactie op het amendement
op stuk nr. 29 voor hem bepalend zal zijn voor zijn oordeel over het amendement
op stuk nr. 24. Tegen de bepaling in dat laatste amendement heb ik geen bezwaar.
De toelichting is op dat punt gewijzigd. Wellicht kan de uitleg die ik daarover
heb gegeven en die in de Kamer algemeen wordt ondersteund, de heer Van de
Camp aanleiding geven zich af te vragen of dit amendement moet worden gehandhaafd.Het amendement op stuk nr. 25 gaat over de schriftelijke en openbare aanwijzing.
Het huidige wetsvoorstel waarborgt de professionele onafhankelijkheid van
de inspectie naar mijn mening reeds afdoende. De Raad van State heeft geoordeeld
dat er geen noodzaak bestaat voor verdere waarborgen op dat punt. De inspectie
krijgt eigen taken en bevoegdheden en beoordeelt de kwaliteit. Zij stelt haar
rapportages over de scholen zelf vast en publiceert ze. Het onderwijsverslag
en andere algemene rapportages geef ik vergezeld van een eigen reactie door
aan de Kamer. Bovendien zal ik zeer terughoudend gebruik maken van mijn aanwijzingsbevoegdheid.
Ik ben voornemens dat vast te leggen in een interne organisatieregeling voor
de inspectie. Het oordeel over de vraag of een verdere waarborging alsnog
noodzakelijk is, acht ik niet meer opportuun. De Kamer kan daar natuurlijk
een ander oordeel over hebben. Ik geef alleen aan dat het naar mijn mening
reeds op afdoende wijze in de wet is geregeld.Het amendement-Lambrechts op stuk nr. 26 geldt ter vervanging van het
amendement op stuk nr. 6. Zij heeft in het debat aangegeven dat de toelichting
op het amendement is veranderd omdat het op die manier aansluit bij de interpretatie
van mijn brief van 14 november. Ik heb geen bezwaar tegen dit amendement.Als ik mij niet vergis, heeft de heer Van der Vlies gezegd dat, gelet
op de vrijheid van onderwijs, het onwenselijk is dat de inspectie de kwaliteit
van het onderwijs in brede zin beoordeelt. Ik zie dat de heer Van der Vlies
ontkennend het hoofd schudt. Dan kan ik het antwoord hierop weglaten. Dat
zou ongetwijfeld hebben geleid tot een dispuut tussen ons beiden, omdat artikel
23, tweede lid, nadrukkelijk het toezicht van de minister van Onderwijs regelt
en artikel 23, vijfde lid, nadrukkelijk ook de kwaliteit van het onderwijs
aan de minister van Onderwijs toedicht.De heer Van der Vlies (SGP):Ik vraag mij af wanneer ik zoiets gezegd kan hebben. Misschien kan de
minister mij helpen. Ik ben mij dat op dit moment niet bewust.Minister Hermans:Voorzitter. Laten wij om het debat te verkorten "zand erover" zeggen.
Dan is het dus niet gezegd. Daar ben ik heel blij mee, want anders had het
een verschil van mening op kunnen leveren.De heer Van der Vlies heeft een amendement op stuk nr. 14 ingediend inzake
het overleg over het toezichtkader met de erkende richtingen. Bij het ontwikkelen
en het actualiseren van het toezichtkader zal de inspectie overleg voeren
met brede geledingen van het onderwijs. Ik zal daar ook op toezien. De inspectie
moet daarbij naar mijn mening vanuit de eigen professionaliteit de ruimte
hebben om een wisselende groep van overlegpartners te kunnen uitnodigen. Bovendien
vind ik het ook van belang dat andere betrokkenen, zoals ouders,
leerlingen, studenten en gemeenten aan het overleg kunnen deelnemen. Het moet
dus niet alleen op de richtingen gebaseerd worden. Daarom is "overleg over
het toezichtkader met de erkende richtingen" veel te beperkend. Er moet naar
mijn mening met brede geledingen in het onderwijs worden gesproken. Ik zal
daar toezicht op houden. Maar zoals het hier in het amendement staat, zou
het veel te beperkend werken. Ik heb derhalve bezwaar tegen het amendement.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is niet de bedoeling. Ik zie dat niet in mijn amendement. Er staat
"onderscheiden geledingen". Dat zijn ouders, leerlingen, schoolbesturen, noemt
maar op. Dat staat er. Het is overigens een standaardformulering in onderwijswetgeving.
Zoals het elders wordt geïnterpreteerd, wordt het ook hier geïnterpreteerd.
In het amendement staat: "vertegenwoordigers van de onderscheiden geledingen
vanuit alle erkende richtingen in het onderwijsveld en met deskundigen terzake
van de kwaliteitszorg". Dat is een redelijk open begrip. Het enige wat uitgesloten
wordt, is dat overleg wordt gevoerd met ondeskundigen op het terrein van de
kwaliteit. En ik kan mij niet voorstellen dat de inspectie daarvoor belangstelling
heeft!Minister Hermans:Het gaat mij erom dat de inspectie vanuit de professionaliteit met wisselende
groepen moet kunnen werken. Het moet niet zo zijn dat te allen tijde alle
richtingen, alle geledingen en iedereen bij elk punt moet worden betrokken.
Daarom geef ik aan dat met dit amendement op dat punt bijna een soort verplichting
voor de inspectie zou worden neergelegd. Dat gaat mij dus veel te ver. In
mijn toezegging op basis van het bestaande artikel 12 geef ik aan, dat ik
erop zal toezien dat de inspectie in de breedte van haar overleg rekening
zal houden met de geledingen in het onderwijs. Naar mijn mening wordt het
amendement op stuk nr. 14 daarmee overbodig gemaakt.De heer Cornielje (VVD):Zijn het ontbreken van een breed draagvlak en een onvoldoende vertegenwoordiging
van het veld voor de minister aanleiding om het toezichtkader niet goed te
keuren?Minister Hermans:Indien de inspectie onverhoopt onvoldoende rekening zou houden met de
breedte van het veld, kan men ervan uitgaan dat ik het toezichtkader op dat
punt niet zal goedkeuren. Laat dat helder zijn! De bedoeling van de heer Van
der Vlies met dit amendement verschilt niet met de mijne, maar ik zou die
verplichting niet zo algemeen in de wet willen opnemen, omdat het van geval
tot geval zal kunnen verschillen. Naar mijn mening zou de formulering "vanuit
alle erkende richtingen in het onderwijsveld" een zodanige breedte kunnen
opleveren, dat ik mij afvraag of dat in alle gevallen altijd noodzakelijk
is. Ik wil de inspectie de verantwoordelijkheid geven om ervoor te zorgen
dat het toezichtkader zo breed wordt gedragen en dat zo'n breed overleg met
het veld heeft plaatsgevonden, dat dit amendement niet nodig is. Ik zal daar
ook op toezien.De heer Van der Vlies heeft een vraag gesteld over de verklaring met betrekking
tot een slechte huisvesting. In artikel 10.2 wordt gezegd dat bij een nader
onderzoek de oorzaken van het tekortschieten worden onderzocht. Er is dus
geen limitatieve opsomming van mogelijke oorzaken. Ook op blz. 35 van de memorie
van toelichting wordt uitdrukkelijk gezegd: hierbij kan de inspectie kijken
naar mogelijke oorzaken van het tekortschieten in kwaliteit. Dat zijn aspecten
van management etc., zoals bijvoorbeeld de professionaliteit. Met andere woorden:
ook andere aspecten kunnen daarbij betrokken worden. In een bepaalde situatie
kan de inspectie dus ook de huisvesting als oorzaak meenemen.De instelling van de contactinspecteur en de vertrouwensinspecteur zullen
door mij worden bevorderd.De heren Cornielje en Van de Camp hebben gevraagd wat er gaat gebeuren
met de niet onbelangrijke toevoeging van het overzicht van regelingen die
kunnen worden geschrapt nu het wetsvoorstel inzake het onderwijstoezicht wellicht
het parlement zal kunnen passeren en wet zal worden.Wij hebben – de heer Van de Camp doelde er al op – onderwijsinstellingen
al vanaf de eerste dag aangegeven welke kant wij op wilden. Wij hebben ook
vaak te horen gekregen: waar blijft dat dan? Gezegd werd: u regelt alleen
maar. Wij hebben steeds aangegeven dat het draaipunt van de discussie zou
liggen bij de Wet op het onderwijstoezicht, omdat daarin de rekenschapfunctie
van het onderwijs veel beter gestalte zou krijgen en derhalve dus een heleboel
regelingen weg zouden kunnen.Op 31 januari is er een algemeen overleg over deregulering en autonomievergroting
waarin ik verder op die materie zal ingaan. Ik zal op korte termijn met een
notitie komen waarin ik de verdere stappen zal uiteenzetten. Ik hoop dat dit
nog voor 31 januari kan, maar dat is afhankelijk van de feitelijke werktijd
die ons tot dat moment ter beschikking staat.Nu wel zeker is dat deze wetgeving er komt, hebben wij met elkaar helderheid
over de rekenschapfunctie en is de discussie veel concreter te voeren over
de vraag welke regels kunnen worden geschrapt. Wij hebben er zo'n kleine dertig
aangegeven die naar mijn mening instellingen volop ruimte bieden om de watvraag
goed te gaan beantwoorden, omdat het antwoord op de hoevraag nu al aan alle
kanten helder is vastgelegd.De heer Cornielje vroeg hoe ik aankijk tegen het amendement van mevrouw
Lambrechts op stuk nr. 11. Ik heb net in de richting van de heer Van der Vlies
al gezegd dat de inspectie bij het overleg over het toezichtkader er steeds
naar zal streven zoveel mogelijk draagvlak te krijgen voor haar werkwijze
bij het kwaliteitsonderzoek. In het wetsvoorstel is expliciet bepaald in de
opdracht aan de inspectie dat zij bij het overleg dient te streven naar het
bereiken van consensus. Gelet op het feit dat het voeren van overleg altijd
impliceert dat er wordt gezocht naar consensus is het bij nader inzien niet
strikt noodzakelijk om die bepaling op deze wijze in de wet op te nemen. Ik
heb derhalve geen bezwaar tegen dit amendement. Ik denk dat op die manier
zonder verplichting in de wet meer inhoud wordt gegeven aan het feit dat men
overleg voert om er met elkaar uit te komen en niet alleen om te constateren
dat men verschil van mening heeft.Ik meen dat ik in algemene zin heb gereageerd op de voorstellen die er
liggen. Het zou mij veel waard zijn als wij een zo breed mogelijk draagvlak
zouden kunnen krijgen voor deze zeer belangrijke wet, omdat dat aan het onderwijsveld duidelijk maakt dat hier een grote politieke consensus bestaat om
de kwaliteitsaspecten van het onderwijs helder te maken aan ouders en deelnemers
en, via de algemene rapportage van de Onderwijsinspectie in het onderwijsverslag,
aan de Kamer. Hierdoor wordt naar mijn mening optimaal invulling gegeven aan
de essentiële voorwaarden om te komen tot verdere autonomievergroting
en deregulering in het onderwijs.Staatssecretaris Adelmund:Voorzitter. Wij hebben al uren discussie gevoerd over dit wetsvoorstel,
ook in het wetgevingsoverleg. Ik zal mij nu dan ook beperken. Het is prachtig
dat wij een interne verzelfstandiging van de Onderwijsinspectie tegemoet kunnen
zien, althans als ik naar de woorden van de Kamerleden luister. Hierdoor zullen
wij een kwaliteitsbeoordeling in brede zin en een openbare rapportage over
de kwaliteit van scholen tegemoet kunnen zien. Wij hebben nadrukkelijk een
uitgebreid debat gehad over explicitering van de verantwoordelijkheid tussen
de inspectie en de minister. Dat kan ons alleen maar veel mooie nieuwe kansen
opleveren ten aanzien van het onderwijs.Voor mij geeft de eerste notitie nog steeds de beste balans aan van datgene
waarnaar wij streven, namelijk variëteit en waarborg. Door alle sprekers
is de waarborgfunctie geformuleerd, of het nu ging over de 51 mld gulden dan
wel over datgene wat er aan kwaliteit inzichtelijk zou moeten zijn, terwijl
tegelijkertijd via de wet moet worden geregeld dat er niet een nieuwe uniformering
ontstaat.Ook tijdens het wetgevingsoverleg is gedebatteerd over de driehoek. Er
is toen gesproken over het sluitstuk in de vorm van de inspectie, zij het
niet in die zin dat die helemaal op het eind komt. Ik heb gezegd dat de praktijk
in de scholen natuurlijk start met een eigen kwaliteitsbeleid, waarbij men
in de school zelf onderkent op welke wijze aan kwaliteit is te werken. Daarover
gaat dit hele wetsvoorstel. De eerste hoek van de driehoek wordt gevormd door
de leervordering van de leerling. Dat is een zichtbaar ijkpunt van de kwaliteit
van het onderwijs. De tweede hoek is het kwaliteitsbeleid van de school. Daarbij
kan de school natuurlijk allerlei professionals van buiten betrekken. Daarbij
is ook direct de inspraak van de ouders aan de orde. Het sluitstuk in het
toezicht is de Onderwijsinspectie, maar met datgene wat de Onderwijsinspectie
doet, kan zij meteen ook weer aan het begin van het proces komen. Naar aanleiding
van het toezicht kan de inspectie natuurlijk iets zeggen over het individuele
niveau van een leerkracht of adviseren om de schoolbegeleiding aan te passen.
Wij hebben daarover een heel uitgebreid debat gevoerd. Ik ben groot voorstander
van die driehoek die ik al heb neergezet in mijn eerste grote lezing over
onderwijs en het spreekt mij zeer aan dat u vrijwel allemaal dat begrip ook
in de mond heeft genomen. Ik heb in ieder geval het idee dat de kwaliteit
van het onderwijs in die driehoek wordt gemaakt en dat de punten ervan onlosmakelijk
aan elkaar verbonden zijn. Het begint in de school met de testen en toetsen
en daarnaast met beoordeling van de kwaliteit ook door je concurrenten –
zoals overal buiten het onderwijs gebruikelijk is maar in het onderwijs zelf
in nog veel meer instellingen gestalte moet krijgen – en als sluitstuk
dan de inspectie.De heer Rabbae heeft gezegd dat het goed zou zijn als scholen die niet
optimaal functioneren extra middelen krijgen. Hij heeft op dat punt een motie
ingediend op stuk nr. 32. Hij spreekt daarin over ongeveer 500 scholen en
dat is een nogal hoge schatting. Wij hebben hier ook zeer uitvoerig gesproken
over het onderwijskansenbeleid waarin is opgenomen een extra ondersteuning
van scholen die extra problemen hebben. Ik moet herhalen dat scholen met veel
kinderen met onderwijsachterstand niet één op één
scholen zijn waar de kwaliteit onder de maat blijft. Een van de voorbeelden
daarvan is net ook weer door Het Parool aangeduid, namelijk de montessorischool
in Laren. Dat kreeg een negatief rapport van de inspectie. Vervolgens escaleerde
daar de situatie omdat men nogal van dat rapport was geschrokken en ontstond
er een arbeidsconflict. Ook bij zo'n school gaat het dan om het in beeld brengen
van een besturenorganisatie – dat doet de VBS, omdat het om een van
haar scholen gaat – om te proberen de zaak daar weer op orde te krijgen.
Het zijn inderdaad zeer ingewikkelde processen. Er zijn scholen met veel kinderen
met onderwijsachterstand die het heel goed doen en er zijn scholen met weinig
kinderen met onderwijsachterstand die wel degelijk zorgen baren. Als de heer
Rabbae kwaliteitszorg dus niet één op één koppelt
aan onderwijsachterstanden, zie ik zijn motie alleen maar als een bekrachtiging
wat in de thans voorliggende wet wordt voorgesteld. Er komt toezicht op die
scholen waar problemen zijn.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter. Ook ik vind het een sympathieke motie, maar volgens mij is
zij wel overbodig. In het nog sympathiekere amendement van de collega's Dijksma
en Lambrechts wordt dat nu in de wet geregeld. Volgens mij is deze motie dan
ook niet meer nodig. Ik zal mijn fractie in ieder geval adviseren om voor
het amendement-Dijksma/Lambrechts te stemmen en dan niet voor deze motie.
Ik doel dan op stuk nr. 19.Staatssecretaris Adelmund:Ik had het over de motie op stuk nr. 32 en heb gezegd dat daarin wordt
onderlijnd wat wij met deze wet willen inzetten en dat er zorgelijke scholen
zijn die niet in het onderwijsachterstandenbeleid vallen.In de motie op stuk nr. 31 wordt gevraagd de resultaten van de inspectie
toegankelijk weer te geven, opdat alle ouders op een drempelloze manier van
informatie kunnen worden voorzien. Ik zou dit graag ook willen regelen via
het Landelijk adviescentrum voor ouders dat wij thans samen met de ouderorganisaties
opzetten. Dat wordt dan een drempelloze voorziening om ouders van de nodige
informatie te kunnen voorzien. Analoog aan de kwaliteitskaart voor het voortgezet
onderwijs zullen wij komen met een schoolkaart voor het basisonderwijs. De
inspectie is daar hard mee bezig en probeert die kaart ook zeer toegankelijk
te maken en ingewikkelde rapporten op een simpele manier daarop samen te vatten.
Van twee kanten uit wordt er dus nu hard aan gewerkt.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik verwijs naar individuele ouders die op een gegeven moment iets willen
weten over het rapport van de inspectie over een individuele school. Het lijkt
mij een vreemde bocht om via de ouderorganisatie een vraag
te stellen die eigenlijk is bedoeld voor de inspectie.Staatssecretaris Adelmund:De inspectie is zelf natuurlijk altijd de aangewezen instantie voor vragen
over haar eigen informatie. De inspectie is nu met een grote operatie bezig
om die informatie toegankelijker te presenteren, te beginnen bij het primair
onderwijs. Het primair onderwijs heeft 1,6 miljoen leerlingen, zoals u weet.
Het is dus een gigantische operatie om die rapporten in te dikken tot overdraagbare
informatie voor heel veel ouders tegelijkertijd.Mevrouw Lambrechts (D66):Is het ook niet handig als de scholen zelf daarin een taak krijgen om
naar de ouders toe de rapporten – deels van de inspectie, deels van
de school – toe te lichten? Dit lijkt mij de meest directe weg.Staatssecretaris Adelmund:Dit zal zeker gebeuren. Als de kwaliteitsdriehoek ontstaat, zal de school
de inspectie-informatie op die manier gebruiken. Ik denk dat de heer Rabbae
verwijst naar situaties waarin de indruk bestaat dat de school die informatie
niet zal verstrekken.De heer Cornielje (VVD):Ik denk dat de afstand tot de inspectie erg groot is voor ouders. De afstand
tot de school is veel kleiner. Zou het niet verstandig zijn op de kwaliteitskaart
die eenvoudig zal weergeven wat de kwaliteit van het onderwijs is, te vermelden
via welk telefoonnummer men nadere informatie kan krijgen? Dan is dit heel
simpel opgelost.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik spreek over de toegankelijkheid via de taal. Verwijzen naar het telefoonnummer
van de inspectie vind ik prima, maar ik wijs op een voorziening om de ouders
die daaraan behoefte hebben, informatie te verstrekken in hun eigen taal.
Als het niet anders kan, zou die informatie ook in de eigen allochtone taal
moeten worden verstrekt.Staatssecretaris Adelmund:De intenties lopen op dit punt niet uiteen. Een van de grootste inspanningen
op dit terrein is het openbaar maken van simpele gegevens over het primair
onderwijs. Ik denk dat de intentie van de heer Rabbae door iedereen wordt
gedeeld.De strekking en de kans van de wet die voorligt zijn: variëteit en
waarborg, scholen die hun eigen kwaliteitszorg ontwikkelen, inspectietoezicht
dat zal aansluiten op de kwaliteitszorg en heldere openbare rapportages. Verder
zullen er meer mogelijkheden komen om scholen in problemen hulp te bieden
door middel van stimulerende maatregelen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik wijs erop dat de minister heeft toegezegd een vraag van de heer Van
de Camp schriftelijk te beantwoorden voor aanstaande dinsdag.De heer Van de Camp (CDA):Ik heb mij uitgesproken over artikel 2 van de Wet op de rechterlijke organisatie.
Dit is inmiddels veranderd in artikel 53.De voorzitter:Ik stel voor aanstaande dinsdag te stemmen over de amendementen, het wetsvoorstel
en de moties.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.16 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-2708-2727.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl