Behandeling van de brief van de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken inzake:  - de Staat van de Europese Unie, de Europese agenda 1999 vanuit Nederlands perspectief (26580, nr. 1);  - het verslag van de Europese Raad te Keulen d.d. 3 en 4 juni 1999 (21501-20, nr. 85)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 5003-5030

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 86, pagina 5003-5030

09-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26580Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 9 juni 1999)Pagina 5030-5032
Voortzetting van de behandeling van: - de brief van de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken inzake de Staat van de Europese Unie, de Europese agenda 1999 vanuit Nederlands perspectief (26580, nr. 1); - verslag van de Europese Raad te Keulen d.d. 3 en 4 juni 1999 (21501-20, nr. 85)Pagina 5032-5055
Behandeling van de brief van de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken inzake: - de Staat van de Europese Unie, de Europese agenda 1999 vanuit Nederlands perspectief (26580, nr. 1); - het verslag van de Europese Raad te Keulen d.d. 3 en 4 juni 1999 (21501-20, nr. 85)Pagina 5003-5030
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over de dioxineaffaire, te weten: - motie-Atsma c.s. over het gevoerde beleid (26577, nr. 5); - motie-Van der Vlies c.s. over het voorzorgprincipe (26577, nr. 6); - motie-Poppe over effectieve controle van vetsmelterijen (26577, nr. 7); - motie-Oplaat c.s. over de interne organisatie van het ministerie van LNV (26577, nr. 8); - motie-Waalkens c.s. over voldoende waarborgen in de voedselketen (26577, nr. 9)Pagina 5067-5067
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over de dioxineaffairePagina 5055-5066
Stemmingen in verband met de brief van het Presidium inzake betrokkenheid europarlementariërs bij de Tweede Kamer (26566)Pagina 5066-5066
Presentie en opening (woensdag 9 juni 1999)Pagina 5003-5003
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 9 juni 1999)Pagina 5067-5068
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over de Staat van de Europese Unie/Europese top, te weten: - motie-Van Middelkoop/De Hoop Scheffer over een nieuwe architectuur van het financiële stelsel (21501-20,26580, nr. 87); - motie-Van Middelkoop/De Graaf over het Europees bureau voor fraudeonderzoek (21501-20,26580 , nr. 88); - motie-Van Middelkoop over het wapenexportbeleid (21501-20,26580 , nr. 89)Pagina 5066-5067

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 150 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de minister
en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken inzake de Staat van de Europese
Unie, de Europese agenda 1999 vanuit Nederlands perspectief (26580, nr. 1);het verslag van de Europese Raad te Keulen d.d.
3 en 4 juni 1999 (21501-20, nr. 85).De voorzitter:Er zijn ruime spreektijden gevraagd en gegeven. Dat is reden temeer om
u aan die spreektijden te houden. Ik zal ruim op tijd via lampjes laten weten
wanneer het einde van de spreektijd nadert. Als het einde er is, dan is het
er ook. Ik moet zo streng zijn, omdat eenieder aan het eind van de dag weg
wil gaan in verband met de laatste avond voor de Europese verkiezingen. Dat
hebben wij ook afgesproken. Bovendien is het allesbehalve uitgesloten dat
er nog een verslag van een algemeen overleg op de agenda komt, wellicht gevolgd
door stemmingen, al weten wij dat nu nog niet.De beraadslaging wordt geopend.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Mijnheer de voorzitter! Tussen drogende lijm en kippen door spreken wij
vanmorgen over een onderwerp waarvoor aanstaande donderdag hopelijk zoveel
mogelijk kiezers naar de stembus gaan. Ik neem een aantal onderwerpen bij
de kop, allereerst de top in Keulen. Wij zijn positief over het voorzitterschap
van Duitsland. Als er al twijfels waren aan het begin van het voorzitterschap
over het buitengewoon zware programma en Kosovo, past hier een compliment
vanwege het akkoord over Agenda 2000, de nieuwe IGC en het goede leiderschap
van Duitsland in de Kosovocrisis.Over Kosovo is gisteren een uitgebreid algemeen overleg geweest, maar
ik zal nog een paar hoofdpunten uit de actualiteit oppikken in dit debat.
Voorzover wij weten, is de afloop van de onderhandelingen over de resolutie
in politieke en militaire zin ongewis. Ongetwijfeld zal de
regering ons bijlichten over de stand van zaken. Datgene wat in de afgelopen
weken moest gebeuren, zal hopelijk leiden tot het resultaat dat de mensen
om wie het ging en gaat, te weten de bewoners van Kosovo, op niet al te lange
termijn kunnen terugkeren naar de plaats waar zij zo graag naar terug willen
keren.Ik heb vragen aan de regering over de commandostructuur van de troepen
die eventueel in Kosovo worden gelegerd, KFOR. Ik ben niet helemaal gerust
op datgene wat ik heb gehoord over de Nederlandse eenheden die in het zuidelijk
deel van Kosovo in een Duitse brigade zouden worden opgenomen. Wat de CDA-fractie
betreft kan de vergelijking met Bosnië en SFOR heel wel opgaan wat de
Russische positie betreft, maar de commandostructuur is nog meer van belang
dan in Bosnië, gezien de aanwezigheid van het UCK en de noodzaak om het
UCK te ontwapenen in Kosovo. Net als bij Bosnië wordt de NAVO in de bijlage
van de G8-resolutie genoemd. Ik vraag de regering of er in elk geval strak
wordt vastgehouden aan een commandostructuur waarbij de NAVO de hoofdrol speelt
en blijft spelen.Voorzitter! Wij vinden dat de EU terecht een rol voor zichzelf opeist
bij het toekomstige interim-bestuur van Kosovo. Kosovo blijft natuurlijk integraal
onderdeel uitmaken van de republiek Joegoslavië; dat is buitengewoon
belangrijk. Ook de financiële steun voor de opbouw van de regio –
dat is natuurlijk meer dan Kosovo – is belangrijk. Ik hoop dat Nederland
bereid zal zijn en bereid zal blijven om die financiële steun in den
brede – dus ook aan de buurlanden – te geven en dat Nederland
bijvoorbeeld niet zal afzien van het ontplooien van activiteiten in Albanië
omdat dat land niet op de lijst van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
staat.Ik kom bij de top in Keulen en bij het gemeenschappelijk buitenlands en
veiligheidsbeleid. Ik denk dat wij op dat punt van een doorbraak kunnen spreken.
Dat wil niet zeggen dat op dat terrein niet nog een heleboel moet worden uitgewerkt,
maar als de vreselijke oorlog in Kosovo één positief element
heeft opgeleverd, is het dat Europa daardoor gedreven is in de richting waarin
het nu lijkt te gaan.Ik moet een compliment uitdelen aan de minister van Buitenlandse Zaken
omdat zijn instemming met de voorliggende teksten een verandering van zijn
opvatting betekent, gelet op datgene wat hij in de Kamer bij diverse gelegenheden
over dit onderwerp heeft gezegd. Ik vind de reactie van de Nederlandse regering
op wat in Keulen is gebeurd dan ook een tikkeltje aan de zuinige kant –
gelet op het verleden, begrijp ik dat wel – omdat zij een soort bezweringsformule
heeft gebruikt in de verklaring dat de EU alleen bij kleinschalige operaties
los van de NAVO zou kunnen opereren en dat bij voorkeur de NAVO-infrastructuur
gebruikt zal worden. Natuurlijk blijft de NAVO essentieel voor onze verdediging
en voor welke operaties dan ook, maar het is evident dat met de afspraken
in Keulen een belangrijke stap is gezet; zo lezen wij die afspraken althans,
maar als wij dat verkeerd lezen, hoor ik dat graag van de regering. Ik wijs
bijvoorbeeld op het overhevelen van de WEU naar de EU, met alle problemen
die dat voor niet-NAVO-leden en niet-EU-leden met zich brengt; het militaire
deel van de WEU wordt dus niet naar de NAVO overgeheveld, zoals de Nederlandse
regering lange tijd in de hier gevoerde debatten heeft volgehouden. Gelet
op de laatste Algemene Raad in maart, toen voorstellen van minister Fischer
werden besproken, betekent dit een door de CDA-fractie toegejuichte ommezwaai
in de opvatting van de Nederlandse regering.Uit de bijlage bij de resultaten van de top in Keulen blijkt overigens
dat er nog een heleboel moet gebeuren. De Petersbergtaken vormen een uitermate
breed palet. Ik denk dat de ministers van defensie binnen de EU op een bepaald
moment – eventueel los van de ministers van buitenlandse zaken –
een plaats moeten krijgen om de afspraken uit te werken. Ik ga daar nu vanwege
de tijd niet uitgebreider op in, maar naar onze opvatting hebben de in Keulen
gemaakte afspraken natuurlijk grote gevolgen voor de structuur van de verschillende
krijgsmachten in Europa. Ik neem aan dat zij ten eerste financiële gevolgen
zullen hebben. Het verbaasde mij dat VVD-lijsttrekker Wiebenga in een eergisteren
gevoerd debat van de Europese lijsttrekkers de staf heeft gebroken over defensiebezuinigingen,
terwijl zijn geestverwant De Grave in Nederland fors het mes moet zetten in
de defensiebegroting voor een bedrag van 375 mln. per jaar. Daar hebben wij
het bij andere gelegenheden over gehad. Op dat punt is er spanning en dat
past niet bij elkaar. Ik denk dat de uitwerking van de in Keulen gemaakte
afspraken onvermijdelijk zal leiden tot een einde van de kaasschaaf. Als je
een Europese capaciteit wilt opzetten zoals die in Keulen is afgesproken,
moet je immers uiteindelijk komen tot een taakverdeling tussen Europese landen.
Ook dat werk ik nu niet uit, maar als je dit serieus neemt, zijn bezuinigingen
met de kaasschaaf en draconische defensiebezuinigingen definitief voorbij,
maar ik hoor daar uiteraard graag de regering over.Een goed gevolg van de op dit punt in Keulen gemaakte afspraken is dat
zij Frankrijk op termijn mogelijk dichter bij integratie in de militaire structuur
van de NAVO zullen brengen. Dat zou een heel goed resultaat zijn van de in
Keulen ingezette lijn. Wij komen daar in de toekomst uiteraard nog op terug.Ik maak ook een paar opmerkingen over de instellingen binnen de Europese
Unie. Mijn eerste opmerking sluit aan bij wat ik zei over het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid. Ook de CDA-fractie juicht het toe dat er
een "mijnheer buitenlands beleid" is benoemd in de figuur van de uiterst competente
en capabele Spanjaard, Solana. Mijn vraag is alleen wat die benoeming, die
de positie van de Raad aanzienlijk versterkt, voor gevolgen heeft voor de
te benoemen Europees commissaris – wij hopen één –
verantwoordelijk voor buitenlands beleid. Het kan toch niet zo zijn dat de
Commissie op een lager plan komt te staan, nu deze mijnheer buitenlandse zaken
is benoemd.Dat brengt mij bij een punt van zorg, namelijk de verhouding tussen de
instellingen binnen de Europese Unie. Het Parlement laat zijn tanden zien
in de richting van de Commissie. Het is goed dat dit gebeurt en ik denk dat
dit meer moet gebeuren. Ik koppel dit aan de benoeming van mijnheer buitenlands
beleid en ik moet zeggen dat we ervoor moeten oppassen dat er in Europa geen
onbalans ontstaat, in democratische zin, tussen de Commissie, het Europees
Parlement en de Raad. De Europese Raad wordt steeds zwaarder en valt lastig
te controle ren. Het Europees Parlement debatteert met de Commissie.
Ik maak mij zorgen over de balans tussen die instellingen en ik zou daar graag
een analyse van de regering over horen.Als ik het over de instellingen heb, heb ik het ook over de nieuwe Commissie.
Wanneer kunnen wij de voordracht voor de nieuwe Europees commissaris verwachten?
Wij hebben gezien dat de Europese lijsttrekkers daar regelmatig over debatteren,
om niet te zeggen steggelen. Het zou mij een groot plezier doen om in dit
debat van de regering te horen dat zij op korte termijn met de voordracht
van de Europees commissaris zal komen. En ik hoor graag van de collegae in
dit debat wat het kabinet in hun opvatting in dit kader zou moeten doen. Ik
realiseer mij wel dat wij daar niet over gaan als nationaal parlement, maar
ik vind ten eerste dat de voordracht snel moet komen omdat de discussies met
de heer Prodi over de portefeuilles anders zover zijn gevorderd dat we achterin
de rij komen en ten tweede vind ik dat de Nederlandse regering na alle discussies
helderheid zou kunnen en moeten verschaffen over de kandidatuur.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik ben het eens met collega De Hoop Scheffer wat betreft de procedure
en de snelheid. Ik wijs erop dat de Europese lijsttrekkers ook hebben gediscussieerd
over de vraag of de kandidaat van de VVD, de heer Bolkestein, een goede kandidaat
is. Mevrouw Maij heeft gezegd dat zij dat niet de beste kandidaat vindt die
Nederland naar voren zou kunnen schuiven. Deelt de heer De Hoop Scheffer die
opvatting?De heer De Hoop Scheffer (CDA):De Europese lijsttrekkers hebben hierin een heel belangrijke positie,
omdat zij er uiteindelijk over gaan. Zij zullen in het Europees Parlement
ook de Nederlandse kandidaat moeten wegen. Dat zij daarover debatteren vind
ik prima, maar het diskwalificeren van een kandidaat, of die de naam Bolkestein
draagt of een andere, vind ik niet juist. Ik vind dat de regering snel met
een kandidaat moet komen. Als de regering zou besluiten dat het een liberale
kandidaat moet zijn, dan zeg ik vanuit mijn verantwoordelijkheid dat ik daarvan
kennisneem. Het maakt op zichzelf niet zoveel uit of het een liberale of een
sociaal-democratische kandidaat is; wij hebben in het CDA ook heel goede kandidaten.
Die kandidaat zal in het Europees Parlement gewogen worden; wij nemen kennis
van een voordracht. Het is niet aan mij om welke kandidaat dan ook te diskwalificeren
voor die functie. Ik ken nog niet eens de voordracht, dus het zou veel te
snel en te vroeg zijn om er mijn oordeel over uit te spreken. Ik doe dat dus
niet.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Betekent dit dat de heer De Hoop Scheffer het oneens is met uitspraken
van vier van de vijf lijsttrekkers die daarover in debat zijn geweest en die
de stelling hebben verkondigd dat de kandidatuur van Bolkestein voor hen ongewenst
is?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik vind die discussie niet het verstandigste onderdeel van de Europese
campagne.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U plaatst zichzelf als Nederlandse parlementariër, als fractievoorzitter
van een grote Nederlandse partij, vooralsnog even buiten die discussie?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik ga er formeel niet over. Ik herhaal wat ik daarnet heb gezegd: het
is niet aan mij kandidaten, welke naam zij ook dragen, te diskwalificeren.
Of ze nu Bolkestein of X of Y heten, ik zal dat niet doen, want ik vind dat
geen zuivere positie.De heer De Graaf (D66):Ik hoor u tot twee keer toe zeggen: ik ga daar niet over, het Europees
Parlement moet daarover gaan, dáár moet verantwoording worden
afgelegd. Dat is natuurlijk slechts ten dele waar. Sterker nog, het is eigenlijk
niet waar. Want de voordracht van de Nederlandse regering valt onder de normale
ministeriële verantwoordelijkheid, dus onder uw en mijn parlementaire
controle. Dat betekent dat wij er hier in dit huis over kunnen praten en dat
wij zeker kunnen praten over het gewenste profiel van een Europees commissaris
vanuit Nederland.In de tweede plaats is in het debat met de lijsttrekkers ook een andere
gedachte opgekomen, die ook al eerder hier is gewisseld, namelijk dat het
gelet op de positie van de beoogde commissievoorzitter, ook volgens het Verdrag
van Amsterdam, verstandig zou zijn hem wat te kiezen te geven. Bent u met
mij van mening dat het verstandig ware dat de Nederlandse regering aan de
heer Prodi niet één kandidaat voorlegt, maar verschillende kandidaten,
al dan niet in volgorde van voorkeur, zodat het mogelijk is dat de heer Prodi
verschillende mensen in overweging neemt en daardoor ten overstaan van het
Europees Parlement zijn eigen verantwoordelijkheid beter kan benadrukken?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Wat het laatste betreft, ben ik het niet eens met collega De Graaf, voorzitter.
Het lijkt mij onverstandig als de Nederlandse regering met een lijstje van
kandidaten zou komen. De Nederlandse regering moet komen met één
kandidaat. De heer De Graaf heeft natuurlijk gelijk dat wij er in die zin
over gaan, dat wij als wij het daar fundamenteel mee oneens zouden zijn, een
debat daarover zouden kunnen voeren en in meerderheid zouden kunnen zeggen:
die mag het niet worden. Ik zou dat, ook gegeven wat de heer De Graaf opmerkte
over het Europees Parlement, een uiterst vreemde situatie vinden, maar formeel
heeft hij gelijk. Ik herhaal wat ik elders heb gezegd, namelijk dat ik het
een goede suggestie vind dat de premier zich bij de voorbereiding van de kandidatuur
verstaat met de lijsttrekkers van de Europese politieke partijen, omdat zij
uiteindelijk in hun fractie in het Europees Parlement een belangrijke stem
hebben bij het beoordelen van die kandidaat. De inzet van mijn opmerkingen
over dit onderwerp was, dat ik mij er een beetje tegen verzet, dat er gesteggeld
wordt en dat er allerlei dingen worden geroepen waarmee bij voorbaat kandidaten
worden gediskwalificeerd. Ik zou daaraan hier niet willen meedoen. Ik ben
het niet eens met dat lijstje, collega De Graaf. Mij lijkt het goed om één
kandidaat voor te dragen. Dat is dan ook dé kandidaat van de Nederlandse
regering. Voor haar of hem zal dan ook moeten worden gevochten voor een behoorlijke
portefeuille in de Commissie.De heer De Graaf (D66):Dat zou betekenen, voorzitter, dat de heer De Hoop Scheffer het Verdrag
van Amsterdam zo uitlegt, dat de voorzitter iedere kandidaat
mag kiezen, zolang die maar een bepaalde kleur heeft. Hier geldt dus het beroemde
woord van Henri Ford: het mogen alle kleuren zijn, zolang het maar zwart is.
Ik vind dat dit eigenlijk niet kan, want dat zou betekenen dat de heer De
Hoop Scheffer zegt: de heer Prodi heeft niets te kiezen, eigenlijk benoemt
de Nederlandse regering, en de rol van de heer Prodi daarbij is nul.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Nee, voorzitter, zo is het niet. Uiteraard oriënteert de heer Prodi
zich achter gesloten deuren bij de regeringen van de onderscheiden EU-landen.
Als ik goed ben geïnformeerd, heeft hij dat al in Den Haag gedaan. Ik
mag aannemen – en leg dit in vragende zin aan de regering voor –
dat in de gesprekken met Prodi zeer uitgebreid is gesproken over eventuele
Nederlandse kandidaten.Nogmaals, het enige wat ik hier wil zeggen, is dat ik het bij voorbaat
diskwalificeren van een bepaalde kandidaat niet de juiste weg vind.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Mag ik nog een ander element inbrengen? De heer De Hoop Scheffer
heeft het kabinet gevraagd om als het even kan nog vóór de verkiezingen
voor het Europees Parlement uitsluitsel te geven.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd: zo snel mogelijk.De heer Van Middelkoop (GPV):Zo snel mogelijk, dat lijkt mij vóór de verkiezingsdatum.
Zo heb ik het in ieder geval begrepen en ik zie aan uw motoriek dat ik het
ook zo mag begrijpen. U heeft ook aan ons gevraagd om daar wat over te zeggen.
Ik voel niets voor uw suggestie, om de simpele reden dat dan, hoewel het daar
niet primair over moet gaan, de Europese politiek weer gaat over personen
en niet over de inhoud. Zou u daar eens commentaar op willen geven? U bent
nu alweer tien minuten bezig over de benoeming van één kandidaat.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Dat overdrijft de heer Van Middelkoop. Ik heb tien minuten
gesproken over de inhoud. Ik had wel verwacht dat ik op het moment dat ik
over de kandidatuur van de Europese Commissie begon, zou worden geïnterrumpeerd.
Dat is wat zich de laatste tien minuten heeft afgespeeld. Ik praat over de
inhoud. Die twee dagen voor de Europese verkiezingen: het zou goed zijn als
het zou gebeuren.Voorzitter! Wij hebben een discussie gezien tussen het Europees Parlement
en de Commissie. Daarin zijn de ambtelijke cultuur en de positie van de heer
Van Buitenen aan de orde geweest. Wij hebben gistermiddag een debat gehouden
waarin bleek dat sommige collegae de ambtenaren snel de schuld geven van een
politieke cultuur die niet deugt. Als het gaat over een politieke cultuur
die niet deugt binnen de Commissie – er is een klokkenluider –
dan moet men wel consequent zijn.Voorzitter! Ik kom over de euro te spreken. Ik spreek mijn zorgen uit
over het wegzakken van de euro en het toestaan van Italië van een hoger
begrotingstekort. Ik meen, dat il duro – de minister van Financiën,
Gerrit Zalm – moet voorkomen dat hij de bijnaam van il debole krijgt.
Dat betekent: hij die niet voldoende kracht uitstraalt. Ik heb graag dat de
heer Zalm il duro blijft. Ik hoor graag van de minister-president dat het
Italië-incident zich niet herhaalt. De politiek toont zich daarmee niet
betrouwbaar. Ik wijs op een eerder debat over een Europese top en een motie
van onze hand waarin wij de regering opriepen zich strikt aan de criteria
te houden. Die motie werd door de Kamer aangenomen. De regering vond haar
toen overbodig. Als ooit gebleken is dat die niet overbodig was, dan is het
nu in het geval van Italië. Het is een zorgenpunt. Ik meen dat wij de
criteria keihard overeind moeten houden. Ik geloof dat de heer Zalm zelfs
il perfido werd genoemd toen hij terecht de Italianen erop wees dat zij bij
de les moesten blijven. Dat is niet gebeurd. Ik hoop van de minister-president
te horen dat het valt in de categorie: eens, maar nooit weer.Wat is er afgesproken over publieke uitspraken over de koers van de euro?
Is afgesproken dat er maar één functionaris is die zich over
de koers van de euro uitlaat en dat is de heer Duisenberg de president van
de Europese Centrale Bank en niet politici van welke signatuur dan ook?Voorzitter! Ik kom over de werkgelegenheid te spreken. Ik constateer tot
mijn vreugde dat onder het Duitse voorzitterschap niet opnieuw het wiel is
uitgevonden inzake het werkgelegenheidsbeleid binnen de Unie. De afspraken
tussen de lidstaten op de top van Luxemburg staan recht overeind. Wij vinden
het belangrijk dat in Europa het Nederlandse poldermodel op Europees niveau
wordt getild. Dat moet ook. Een werkloosheid van gemiddeld meer dan 10% in
de Unie is volstrekt onaanvaardbaar. Wij zijn blij dat de sociale partners
daarin een rol gaan spelen. Het werkgelegenheidsbeleid is in eerste instantie
een verantwoordelijkheid van de nationale lidstaten. Het is zaak dat het in
Europees verband op deze wijze vorm krijgt als een afgeleide van het Nederlandse
poldermodel.Voorzitter! Ik maak een enkele opmerking over de nieuwe IGC. Wij zijn
blij dat eindelijk spijkers met koppen worden geslagen. Wij hebben er herhaaldelijk
op aangedrongen. Wij begrijpen uit de conclusies – ik hoor dat graag
bevestigd door de regering – dat er voor een korte IGC is gekozen die
zich beperkt tot datgene wat in Verdrag van Amsterdam aan losse draden is
blijven hangen. Die fundamentele vraagstukken moeten worden aangepakt. Ik
denk aan de omvang en samenstelling van de Commissie, stemmenweging in de
Raad, uitbreiding van besluiten bij gekwalificeerde meerderheid. Bij mijn
steun voor een beperkte IGC zeg ik dat bij de IGC de positie van het Europees
Parlement een wezenlijk punt moet zijn. Het recht van het Europees Parlement
om individuele commissarissen naar huis te sturen moet worden vastgelegd.
Dat staat zeker op het verlanglijstje van het CDA.Over de Europese Raad heb ik al gezegd dat die in de onbalans tussen de
instellingen een gremium is dat steeds meer invloed naar zich toe trekt. Het
is lastig om de Europese Raad volwaardig democratisch te controleren. Een
doorbraak daar zou alleen kunnen worden bereikt doordat in een nationaal parlement
een minister-president naar huis wordt gestuurd vanwege de besluitvorming
in de Europese Raad. Ik zie dat nog niet zo snel gebeuren. Ik spreek hiermee
ook geen wens uit, zo zeg ik om de minister-president gerust
te stellen. De positie van de Europese Raad is wel een punt van enige zorg.
Misschien is de minister-president bereid daar nog een opmerking over te maken.Ik maak een paar opmerkingen over het Europese vluchtelingen- en asielbeleid.
Iedereen, in dit huis en daarbuiten, is het erover eens dat er op dat terrein
één beleid moet komen. Dat is een open deur. Je moet je echter
realiseren dat het Europese vluchtelingenbeleid een chaos, een bende is. Er
is geen ander woord voor. Bepaalde landen nemen relatief veel meer vluchtelingen
op dan andere. Procedures zijn in geen enkel land hetzelfde. De erkenningscriteria,
de landenbeoordeling, onderdak, uitkeringen, alles verschilt.Nu krijgen wij een top in Tampere, in Finland. Ik vraag nog maar eens
wat wij nu van die top in Tampere kunnen verwachten. Als ik zie hoe het nu
gaat, vrees ik dat het antwoord "twee keer niks" is. Twee keer niks is niks.
De Europese regeringen voeren toch een beetje een beleid van "laat duizend
bloemen bloeien". Er worden veel initiatieven genomen, die elkaar overlappen
en weinig concreet zijn. Het zicht op een eventueel Europees asielbeleid ontbreekt.
Wat moet je dan doen? Ik denk dat wij daarover niet met de regering van mening
verschillen, maar ik leg het nog maar eens voor.Begin nu eens met de Europese verdeelsleutel, niet alleen financieel,
maar ook wat betreft aantallen. Begin eens met een poging om de situatie in
de landen van herkomst op een gemeenschappelijke wijze te beoordelen. Begin
eens met ervoor te zorgen dat ook de verantwoordelijkheid voor het asielbeleid
wordt geconcentreerd als er een meneer kan worden benoemd die speciaal wordt
belast met het buitenlands beleid. Wat dat betreft heeft de premier over de
Europese Commissie opmerkingen gemaakt die daarvoor best een goed begin zouden
kunnen zijn. Geef de Commissie de ruimte en de mogelijkheid om dat te realiseren.
Ik denk dat wij het ons in Europa niet zo lang kunnen permitteren om op deze
koers door te gaan.De heer Melkert (PvdA):De heer De Hoop Scheffer slaat een toon aan van "begin eens met dit" en
"begin eens met dat". Tot wie richt hij zich nu eigenlijk? Moet uit zijn toon
en uit zijn woorden worden begrepen dat dit verwijten aan de regering zijn
wegens gebrek aan denkkracht, daadkracht of initiatief?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Wij richten ons in dit huist uiteraard tot de regering. Ik houd de regering
voor, dat het antwoord op een gecoördineerd Europees vluchtelingen- en
asielbeleid tot nu toe "twee keer niks" luidt. Ik roep de regering daarom
op haar activiteiten op dat vlak met maximale inspanning voort te zetten.
Ik weet ook wel dat ik een onterecht verwijt zou maken als ik zei dat er niks
gebeurde en dat de regering niets deed. Ik zeg alleen vanuit de grond van
mijn hart dat er veel meer moet gebeuren.De heer Melkert (PvdA):Daar ben ik het zeer mee eens. Ik ben blij dat wij zo in Nederland de
gelederen weer sluiten.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Laten wij hopen dat het zo blijft en dat het bij de debatten in de coalitie
zo blijft. Als dat een maatstaf voor het komen tot een eenvormig beleid zou
zijn, zou het nog een hele tijd duren. Laten wij dat afwachten.Mijn oproep aan de regering is ervoor te zorgen dat men in de aanloop
naar Tampere niet voor alles bij elkaar gaat zitten, maar dat een aantal onderwerpen
worden geselecteerd waarop kan worden geprobeerd een begin van vooruitgang
te bereiken. Ik heb een aantal voorbeelden genoemd. Denk niet alleen aan de
financiële kanten.Ik zou er nog de gezamenlijke aanpak van een terugkeerbeleid bij kunnen
noemen. Ik wacht natuurlijk met grote smart op de terugkeernotitie van de
staatssecretaris. Maar ook in Europees verband moet er iets gebeuren. Als
dat niet met 15 lidstaten lukt, dan moet er maar met drie, vier of vijf lidstaten
worden begonnen, zoals ik al eerder heb gezegd.Wij vinden het jammer dat er, ondanks aandringen van Nederlandse kant,
geen verklaring over Turkije is opgenomen. Wij vinden redelijke, goede relaties
met Turkije om twee redenen van belang: Turkije speelt een vitale rol op het
gebied van de veiligheid en bovendien is een dialoog met Turkije dringend
nodig om het land te kunnen aanspreken over mensenrechten. Dat is wat wij
allen willen en dat is wat wij moeten blijven doen, maar daarvoor is wel een
dialoog nodig. Kan de minister-president een tipje van de sluier oplichten
over de manier waarop dit bij de top is gegaan en kan hij uitleggen waarom
er geen verklaring over Turkije tot stand is gekomen?Voorzitter! Ik zie dat het rode lichtje brandt. Ik zal hetgeen ik wil
zeggen over sociaal beleid daarom beperken tot een aantal korte opmerkingen.
Komt de regering binnenkort met de grensregiotoets? Voor regio's als Limburg,
Twente en het noorden is het absoluut noodzakelijk dat er in het kader van
Europees beleid een grensregiotoets komt. De effectiviteit van het ontwikkelingsbeleid
van de Unie kan natuurlijk een stuk groter zijn dan nu. Voor de naam en de
reputatie van de Europese instellingen is het een goede zaak dat het Europees
fraudebureau op 1 juni kan aanvangen met zijn werkzaamheden. Ik doe een oproep
om er hard aan te werken dat de Nederlandse Rekenkamer haar mandaat ruim kan
opvatten, opdat zij samen met het Europees fraudebureau kan nagaan wat in
Nederland fout gaat bij de besteding van Europese gelden.De voorzitter:U hebt uw spreektijd niet overschreden. Ik dank u voor het zetten van
deze trend.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Vandaag spreken wij ook over de Staat van de Europese Unie,
naar aanleiding van het document dat wij vorig jaar aan de regering vroegen
en uiteindelijk hebben ontvangen. Wij hebben al eerder uitgesproken hiervoor
waardering te hebben, in de wetenschap dat de regering in het in september
te verschijnen stuk de Staat van de Europese Unie een wat meer diepgaande
visie tentoon zal spreiden op structurele ontwikkelingen en strategische beleidsaspecten.
Dat zal werkelijk Europese beschouwingen mogelijk maken, die naast de algemene
politieke en financiële beschouwingen het werk van de Kamer bij de aanvang
van een nieuw parlementair jaar behoren te domineren, nu en in de toekomst.Ik zal mij vooral richten op de uitkomsten van de top in Keulen, al was
het maar omdat die in hoge mate aanduiden wat de staat van de Unie op dit
moment is. Door de bank genomen is die positief: er zijn belangrijke
besluiten genomen die in de komende jaren tot grote veranderingen in de Unie
zullen kunnen leiden.In navolging van de heer De Hoop Scheffer stel ik dat het Duitse voorzitterschap
zonder reserve een succes kan worden genoemd. De Duitse regering heeft zich
actief en inventief getoond. Los van het voorzitterschap heeft zij door haar
bijdrage aan de pogingen om de crisis in Kosovo op te lossen een stap gezet
die in de naoorlogse geschiedenis zonder precedent is en Duitsland een volledig
geïntegreerde positie in Europa verschaft. Dat dit samenviel met het
Duitse voorzitterschap, mag aan het einde van deze eeuw als een heel markant
moment worden beschouwd.Ik zal spreken over een aantal hoofdpunten. Aan de beleidsmatige kant
daarvan staat de noodzaak dat er in de komende jaren meer wordt geïnvesteerd
in de parlementaire controle op het doen en laten van politici, van de Raad
en van de Commissie op Europees niveau en in het dichten van de kloof die
er in dit opzicht helaas nog altijd is. Het is goed dat daarvoor vanuit de
Tweede Kamer initiatieven worden genomen. Gisteren is daarover gesproken met
het oog op het spreek- en vragenrecht van Nederlandse europarlementariërs
hier in de Kamer. Het doet mij groot genoegen dat een ruime meerderheid van
de Kamer nu de mogelijkheid daartoe heeft geopend. Ook vanuit de fractie van
de PvdA zijn wij voornemens niet alleen vóór de Europese verkiezingen
maar ook daarna door te gaan op de tandem die de afgelopen weken door mijn
partijgenoot Max van den Berg van stal is gehaald. Hij hier natuurlijk niet
voor niets. Gewapend met de inzichten die hier in het parlement vandaag weer
rijpen, kan hij straks ook Europa zijn werk doen. In dat verband vraag ik
graag de aandacht de regering voor een heel concreet voorbeeld van waar het
uiteindelijk in Europa om gaat. Dat zijn niet alleen de brede concepten, dat
betreft ook zaken die mensen soms tot op de werkvloer merken.Neem het voorbeeld van Hoogovens. Zoals bekend, gaat Hoogovens fuseren
met British Steel. Dat brengt nogal wat met zich voor de werknemers van Hoogovens.
De heer Van den Berg heeft daarvoor aandacht gevraagd in een brief aan premier
Blair en premier Kok, mede geïnspireerd door de wijze waarop zij samen
deze week hun visie op de toekomst van Europa ook aan de Nederlandse televisiekijkers
uit de doeken hebben gedaan. Hij heeft aandacht gevraagd voor iets wat ik
ook graag aan de Nederlandse regering wil meegeven. Dat betreft de vraag,
wat de consequenties zijn voor de werknemers van Hoogovens in het licht van
de nog lang niet voldoende ontwikkelde sociale standaard in Europa –
de socialeminimumnormen, de inspraak van de werknemers, het Europese vennootschapsrecht,
zaken die voor werknemers van het grootste belang zijn om de inspraak te krijgen
die zij in Nederland gewend zijn, bijvoorbeeld via het stelsel van de OR –
indien zij onder het Britse recht gaan vallen, waar een en ander ook op een
lager niveau staat? In het Europa van vandaag en morgen is dat een zaak die
wij niet zouden moeten willen accepteren. Ik weet zelf natuurlijk ook wel
hoe lastig het is om die socialeminimumnormen op te vijzelen en in Europa
op een hoger niveau te brengen. Zolang dat nog niet het geval is en in de
bilaterale sfeer in dat Europese gebied een samenwerking ontstaat zoals nu
tussen British Steel en Hoogovens, doet zich echter wel de vraag voor of daarvoor
niet een speciaal regime moet gelden waardoor voor de Nederlandse werknemers
in casu die samenwerking geen vermindering van hun rechten met zich brengt.
Mijn verzoek aan de regering is dan ook, aan de minister van Sociale Zaken
te vragen hierover in overleg te treden met zijn Britse collega en te bekijken
of in dezen speciale afspraken mogelijk zijn. Dat is een van de voorbeelden
van hoe wij in de toekomst op die tandem verder Europa zullen in fietsen.De heer Marijnissen (SP):Ik heb goed geluisterd naar uw betoog, mijnheer Melkert, ik ondersteun
dat ook. Is dat stereotiep voor de houding van de PvdA-fractie in het algemeen
als het gaat om sociaal beleid, namelijk dat Europa nooit een excuus kan vormen
voor verslechtering van welke Nederlandse sociale wet dan ook?De heer Melkert (PvdA):Allereerst welkom aan de heer Marijnissen op onze bagagedrager. Hij is
van harte welkom...De heer Marijnissen (SP):De SP beschikt over meer fietsen dan de hele Partij van de Arbeid bij
elkaar!De heer Melkert (PvdA):Wij fietsen dus stevig verder met u achterop, mijnheer Marijnissen. Als
je in Europa tot afspraken wilt komen, moet je natuurlijk altijd de afweging
maken hoe het vinden van een grootste gemene deler zich verhoudt tot de praktische
situatie zoals die in Nederland bestaat. Het sociale Europa moet natuurlijk
wel een weg vooruit betekenen en geen stappen achteruit, al was het maar omdat
wij van mening zijn dat de economische kracht van Europa ermee gediend is
dat wordt voortgebouwd op wat bijvoorbeeld in de Scandinavische, Duitse en
Nederlandse ervaring is bereikt in de combinatie van sociaal en sterk.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Moet ik hieruit nu afleiden dat het antwoord "nee" is? De
vraag was namelijk vrij helder, namelijk: is wat u zojuist hebt gezegd met
betrekking tot British Steel en Hoogovens en de kwestie van inspraak van werknemers
via de Wet op de ondernemingsraden, ondanks dat internationaal wordt samengewerkt,
stereotiep voor uw houding ten aanzien van elke sociale wet die onder het
mom van Europa hier verslechterd kan worden? Is op die vraag het antwoord
"ja" of "nee"?De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Ik probeerde in antwoord op de vraag van de heer Marijnissen
eigenlijk "ja" te zeggen, maar misschien heb ik te veel woorden gebruikt.
Dat "ja" wil ik echter wel inbedden in een visie. Het gaat erom: hoe kunnen
wij op Europees niveau verder komen? Ik ben van mening dat de geschiedenis
van de Europese Unie leert dat wij er steeds in slagen de weg omhoog te vinden,
juist als het gaat om de sociale overeenstemming. In Europa richt men zich
daarbij natuurlijk niet alleen op Nederland, maar ook op sociaal-politieke
consensus ten aanzien van zuidelijk Europa. Straks krijgen wij ook te maken
met de landen van Midden-Europa. We vertellen nu dan ook niet alleen maar
een Nederlands verhaal.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik meende de heer Melkert zojuist toch echt te horen spreken
over het Europees gemiddelde. In veel gevallen zal dat betekenen
dat voor Nederland het niveau de facto lager wordt.De heer Melkert (PvdA):U heeft mij het woord "gemiddelde" niet horen gebruiken. Ik had het over
de grootste gemene deler. Het werken met de grootste gemene deler heeft te
maken met de strategische betekenis van het beleid dat je wilt voeren. Strategisch
is de Partij van de Arbeid van mening dat Europa onverkort moet kiezen voor
een model waarin sociaal beleid dient ter ondersteuning van economische kracht.
Het moet niet zo zijn dat sociaal beleid als kostenfactor wordt gezien voor
economische expansie en concurrentie. Dit is een fundamentele keus. Op dat
fundament willen wij het Europa van de toekomst blijven bouwen.Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over de resultaten van de top
in Keulen. Gelet op het overleg dat over Kosovo is gevoerd, ga ik daar nu
niet verder op in, maar het onderwerp Kosovo is natuurlijk wel met een rechtstreekse
lijn verbonden met wat naar mijn mening de hoofdzaak van Keulen is. Wij zijn
daar zeer positief over.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik merk dat de heer Melkert aan het onderwerp Kosovo voorbijgaat.
Zojuist zette hij de spot op zijn lijsttrekker Van den Berg. Dat vind ik natuurlijk
allemaal prima, maar wat vindt hij van het idee van de lijsttrekker van de
Partij van de Arbeid, de heer Van den Berg, om grote delen van de landbouwbegroting
te gebruiken voor wederopbouwgelden voor de regio?De heer Melkert (PvdA):Volgens mij is dit een wat korte samenvatting van een aantal gedachten
die door de heer Van den Berg in een bredere samenhang en met vooral meer
diepgang zijn gepresenteerd.De heer De Hoop Scheffer (CDA):De samenvatting was kort, maar wel helder.De heer Melkert (PvdA):Het idee betreft overigens veel meer dan alleen de wederopbouw in Zuidoost-Europa.
Ik denk ook aan Midden-Europa, aan de preaccessiesteun en aan wat in een latere
fase nodig is. Het is dan onvermijdelijk dat bij de toewijzing en de allocatie
van de financiële middelen binnen de Unie een verschuiving plaatsvindt
naar Midden-, Oost- en Zuidoost-Europa. Die verschuiving zal uiteindelijk
gevonden moeten worden aan de hand van het beleid, waarmee men zich nu vooral
op Noordwest- en Zuid-Europa richt.De heer De Hoop Scheffer (CDA):En het geld daarvoor komt dan uit de landbouwbegroting? Dat heeft de heer
Van den Berg namelijk gezegd. U gebruikt veel woorden, maar ik stel een heldere
vraag: vindt u dat de gelden geput moeten worden uit de landbouwbegroting?De heer Melkert (PvdA):Op den duur zal ook uit de landbouwbegroting moeten worden geput, maar
ik realiseer mij natuurlijk dat dit proces geruime tijd zal vergen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik merk dat u het met de uitspraak zoals de heer Van den Berg die heeft
gedaan, niet eens bent.De heer Melkert (PvdA):Dat kunt u absoluut niet zo stellen. Ik zeg dat op den duur uit de landbouwbegroting
zal moeten worden geput, maar er geldt dan een bepaald tempo en er zullen
daarbij keuzen moeten worden gemaakt. Trouwens, op dit punt geldt de constatering
dat landbouw een heel belangrijke drager van het economische herstel en de
economisch groei juist in dat deel van Europa zal moeten zijn. Die aspecten
zijn allemaal met elkaar verweven. Ik ga nu niet een soort schema opstellen.
Ik vind evenwel de kern van de gedachte van de heer Van den Berg juist. Ik
heb er alle vertrouwen in dat het Europees Parlement met deze ideeën
goed aan de slag gaat en ik hoop op de steun van uw geestverwanten daar.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Curieus, voorzitter, curieus!De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Dat is een niet nader toegelichte stelling, maar misschien
komen wij er nog wel een keer verder over te spreken.Ik kom dan op de veiligheids- en defensie-identiteit en de afspraken die
daarover in Keulen zijn gemaakt. De afspraak om de Europese Unie op termijn
de middelen, ook de militaire, te verschaffen om eventueel onafhankelijk van
de NAVO humanitaire en vredesoperaties uit te voeren, in overeenstemming met
de principes van het VN-Handvest, vind ik historisch. Dat beschouw ik als
de kern van de overeenstemming van Keulen. Met het aanwijzen van de heer Solana
als de nieuwe mijnheer GBVB, Herr Gasp, zijn wij hopelijk in staat om eindelijk
het telefoonnummer te geven waar Amerika als sinds 25 jaar om vraagt. Ik hoop
dat het ook een mobiel nummer is, zodat de heer Solana overal in Europa kan
opduiken waar hij nodig is en toch bereikbaar blijft.Hier zitten wel een heleboel vervolgvragen aan vast. Die vervolgvragen
regarderen ook ons hier in Nederland ten zeerste. Ik vraag de regering om
zich daarop in te stellen en om de Tweede Kamer de komende maanden in staat
te stellen de implicaties te kunnen doorgronden en om mee vorm te kunnen geven
aan datgene wat in Keulen is afgesproken. Terwijl het niveau van de defensie-uitgaven
van de Europese Unie op 60% zit van dat van de VS, hebben de landen van de
Europese Unie slechts 10% van de capaciteit om daadwerkelijk troepen te ontplooien.
Dat is een kerngegeven van wat ons, in het verlengde van wat nu is afgesproken,
tot diep nadenken moet stemmen. Wat betekent een meer actieve rol? Wat betekent
dat afgezet tegen de toch enorme defensie-inspanning die wij ons veroorloven?
Weliswaar is die minder dan die van de VS, maar wij hebben veel minder operationele
mogelijkheden voor het spelen van de rol die in feite in Keulen is bedoeld.
De eerste vraag die aan de orde is, is niet: moet er meer geld bij? De eerste
vraag is: kunnen wij onze eigen defensiecapaciteit herinrichten, herstructureren
en opnieuw opbouwen, zodat de rol die in Keulen is overeengekomen ook in de
toekomst kan worden vervuld?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Is collega Melkert het met mij eens dat het lastig, zo niet
onmogelijk zal zijn, gelet op de wens die hij formuleert voor een betere opzet
van het defensieapparaat, om dan de kaasschaaf te blijven hanteren? Ik zie
nog af van de bezuinigingen die op een draconische manier worden doorgevoerd.
Moet je dan niet ophouden met de kaasschaaf?De heer Melkert (PvdA):Neen, niet met de kaasschaaf. Je moet dan werken met een operatiemes en
een tang waar dat nodig is, om ervoor te zorgen dat de Nederlandse krijgsmacht –
maar dat geldt net zo goed voor de krijgsmacht van de andere lidstaten van
de Europese Unie – wordt ingericht op het kunnen vervullen van de taken
die nu in Keulen zijn overeengekomen. Je kunt niet doorgaan met een krijgsmacht
die voor heel andere taken is bedoeld als je nu formuleert dat de missie van
Europa een andere is. Ik heb er alle begrip voor dat dit in Keulen nog niet
allemaal onder woorden kon worden gebracht, maar ik vind wel dat het de hoogste
urgentie heeft om ook in Nederland de consequenties daarvan onder ogen te
zien. Ik vraag de regering dus om dit binnen de kortste keren te doen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat is inhoudelijk wat zwaar aangezet, want de consequentie van de redenering
van de heer Melkert zou zijn dat de Nederlandse krijgsmacht nu helemaal niet
is ingesteld op datgene wat in het kader van Petersberg- en andere taken zou
moeten worden uitgevoerd. Ik herhaal mijn vraag. Denkt de heer Melkert dat
datgene wat hij wil – ik kan mij daar voor een deel in vinden –
mogelijk is op het moment dat wij in Nederland bezig blijven om, wanneer er
volgens een coalitie moet worden bezuinigd, dat met de kaasschaaf te doen?
Of moet je veel fundamenteler debatteren, ook in Europees verband, over de
vraag: wie doet wat?De heer Melkert (PvdA):Ja. Ten aanzien van dat laatste ben ik het zeer met u eens. Ik kom nog
even terug op Nederland. Ik vind het geen normale situatie – ik meen
dat dit gisteren ook is gewisseld met de minister van Defensie – dat
wij nu met de inzet van ruim 2000 soldaten in Kosovo moeten zeggen dat dat
ongeveer is wat wij kunnen opbrengen. Dat is geen kritiek op de minister van
Defensie, maar een vaststelling, dat daar, uitgaande van de huidige opbouw
van onze krijgsmacht, kennelijk onze grenzen liggen om dit soort taken te
kunnen vervullen. Als je nou in Keulen vaststelt dat hier een belangrijk deel
van de toekomstige Europese missie ligt, dan zul je daar dus wel consequenties
aan moeten verbinden. Dat moet natuurlijk ook sporen met wat straks in de
Defensienota over de toekomst van de Nederlandse krijgsmacht zal worden opgenomen.
Ik leg hier dus echt het verband tussen Keulen en wat er verder moet gebeuren.
Dat sluit overigens niet uit – dat ben ik met u eens – dat je
ook tot een zekere afstemming kunt komen over de vraag wie wat doet in Europa.
Dat moet allemaal wel in beeld worden gebracht.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik vind echt dat de heer Melkert onze huidige krijgsmacht tekortdoet als
hij zegt dat datgene wat in Keulen is overeengekomen, nu plotseling zou moeten
leiden tot die aanzienlijke en drastische herschikking. Wij doen dat toch
al? Dat wij geen mensen hebben, is iets waarover ik eerder een vraag aan u
wil stellen.De heer Melkert (PvdA):Neen, mijnheer De Hoop Scheffer, wij hebben een heleboel mensen in de
Nederlandse krijgsmacht. Alleen, er is een beperkte mogelijkheid om een deel
van die mensen nu beschikbaar te stellen voor de vredeshandhaving in en rond
Kosovo. Dat is een zaak waarover wij ons echt verder moeten buigen.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik meen dat de terechte kritiek van de heer Melkert op de structuur van
onze krijgsmacht met Keulen als zodanig niets heeft te maken, want die kritiek
kon ook een jaar geleden worden verwoord. Ik kom nog even terug op Keulen.
Ik vind dat hij die Europese veiligheids- en defensie-identiteit veel te zwaar
maakt en er meer in leest dan er nu in zit. Betekent dit naar het oordeel
van de heer Melkert dat de hoofdlijnennotitie van minister De Grave na Keulen
deels zou moeten worden herschreven?De heer Melkert (PvdA):Naar mijn mening wel. Ik lees er niet alleen meer in, maar ik wil er ook
meer in lezen na wat er nu is gebeurd. Ik voorspel u dat nu de Europese Unie
deze stap heeft gezet, er een proces op gang komt dat ertoe leidt dat uiteindelijk –
dat is ook onze wens die wij al langer uitspreken – de poot van de buitenlandse
politiek en defensie ook een volwaardige poot in de samenwerking in de Europese
Unie zal zijn. De reden waarom ik op uw vraag zeg dat dit voor de uitwerking
van de hoofdlijnennotitie in de Defensienota consequenties moet hebben, is
dat ik nog niet zeker weet hoe de Nederlandse regering hier tegenover staat.
De minister van Buitenlandse Zaken heeft wel een paar maanden geleden –
ik denk aan dat artikel in NRC Handelsblad – een voorzichtig stapje
gezet in de goede richting. Ik heb ook zeer gewaardeerd dat hij dat heeft
gedaan, maar het ging met schuifelpasjes, alsof hij voor zich een soort afgrond
zag, waar hij bang was in te vallen. Volgens mij ligt daar een groene weide,
waar hij nu verder naartoe moet lopen, zelfs al is dat niet met het volgen
van zijn eigen mensen. Hier in de Kamer is er immers ook koudwatervrees, in
het bijzonder bij zijn geestverwanten. Toch zal hij verder moeten en dat zullen
wij graag in de Defensienota willen terugzien.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik vond de opmerking van de heer Melkert duidelijk en daar valt hij voor
te prijzen. Ik meen dat wij de volgende week of de week daarna met minister
De Grave komen te spreken over de hoofdlijnennotitie. Kan de heer Melkert
op dit moment een begin van een aanwijzing geven waaruit die aanpassing van
de notitie dan zou moeten bestaan?De voorzitter:Neen. De heer Melkert kan het wellicht wel, maar ik zeg neen. Dat vind
ik namelijk toch wel wat ver gaan in dit debat.De heer Van Middelkoop (GPV):Als consequentie van de top van Keulen.De voorzitter:Dat zou ik toch willen bewaren voor het debat over de hoofdlijnennotitie.De heer Melkert (PvdA):Dat is precies het punt. De heer Van Middelkoop heeft gezegd dat die vragen
toch al aan de orde waren voor Keulen. Ik draai het nu om. Naar mijn mening
geeft Keulen nu een nieuwe noodzakelijke impuls aan herbezinning, ook nationaal,
op de positie en de rol van de krijgsmacht in het gehele Europese proces.
Wij vragen de Nederlandse regering om zich daarvan rekenschap te geven en
er nadere voorstellen over te doen. Dat hoeft niet binnen twee weken, maar
dat moet wel de komende maanden worden opgepakt. Ik zie inderdaad
een soort van enthousiasme ontstaan bij de minister van Buitenlandse Zaken.
Dat geeft mij enig vertrouwen in de verdere uitwerking van dit idee.De heer Van den Berg (SGP):Ik ben blij dat u zegt dat de ontwikkelingen hoe dan ook moeten leiden
tot herbezinning, ook op de hoofdlijnennotitie, waar wij volgende week over
spreken. Kan dat voor de fractie van de PvdA ook leiden tot een opstelling
waarbij men bereid is om de eerder geaccordeerde bezuiniging ter discussie
te stellen, als zou blijken dat meer geld nodig is voor defensie? Wilt u dat
ook serieus overwegen, juist gezien de ontwikkelingen in de recente tijd,
zoals Kosovo en onze ervaringen daar?De heer Melkert (PvdA):Ik vind dit een reële vraag. Voor de verdere toekomst moet onder
ogen worden gezien dat voor het vervullen van een ambitie, zoals in Keulen
is geformuleerd, er middelen beschikbaar moeten zijn. Ik kan op dit moment
niet overzien wat dat op de langere termijn betekent. Laten wij eerlijk zijn,
er gaan natuurlijk nog heel wat jaren overheen voordat wij zover zijn dat
je over een onafhankelijke capaciteit van Europa zou kunnen spreken. Bovendien
ben ik van mening dat die onafhankelijke capaciteit alleen moet worden opgebouwd
daar waar die echt toegevoegde waarde levert ten opzichte van de bestaande
capaciteit in NAVO-kader. Wij gaan natuurlijk niet dupliceren en wij willen
al helemaal niet dupliceren, omdat dat dat de Europese defensie-industrie
misschien goed uit zou komen. Tegen die achtergrond is het volgens mij niet
nodig om afstand te nemen van de bezuinigingen die nu zijn afgesproken voor
de Nederlandse defensie, al was het maar omdat er volgens mij bij het Nederlandse
defensieapparaat nog heel wat te rationaliseren valt. De hoofdzaak is nu de
herstructurering. Vanuit die herstructurering moet dan vanzelf beredeneerd
kunnen worden wat dat in de toekomst aan financiële ruimte met zich meebrengt
of vereist.Voorzitter! Ik kom nu op een tweede belangrijk punt, de afspraak die in
Keulen is gemaakt om nu met de IGC verder te gaan op de weg van institutionele
hervormingen. Ik loop daar nu niet op vooruit, want dat komt later wel. Ik
noteer echter wel dat van de regering is gevraagd om snel de mind op te maken
van wat de inzet van Nederland daarop zal zijn. Wij verwachten daar vrij snel
een indicatie van. Hierbij is wel van belang hoe die verdere verdieping van
de samenwerking en de institutionele inbedding daarvan – ik denk met
name aan de vergroting van de ruimte voor meerderheidsbesluitvorming –
zich verhouden tot de verbreding, tot de uitbreiding van de Unie. Ik ben de
afgelopen weken geschrokken van uitlatingen van met name de lijsttrekster
van D66, dat van uitbreiding pas sprake zou kunnen zijn als Europa institutioneel
op orde is. Ik hoop dat dat in deze Kamer niet de opvatting is die wij aan
de regering zouden willen meegeven, want verdieping en uitbreiding zijn niet
elkaars vijanden, die behoren elkaar uiteraard te versterken. In ieder geval
mogen de landen die op de drempel van de Europese Unie staan niet in gijzeling
worden genomen van een proces van institutionele vormgeving dat natuurlijk
naar zijn aard tal van mogelijkheden biedt om blokkades op te werpen. Dat
zouden wij niet graag zien gebeuren. Ik vraag in ieder geval voor de zekerheid
aan de regering of zij daar ook zo tegenaan kijkt. Dan kan dat misverstand
de komende maanden tenminste geen postvatten. Dan moet men in de liberale
fractie maar zien hoe men omgaat met het standpunt van D66. Daar kan ik natuurlijk
niet in treden.Ik zal nu ingaan op het werkgelegenheidsbeleid. Tot mijn grote genoegen
zit de Schwung er nog steeds in en gaan wij nu een richting op waar met name
de heer Van den Akker nog zo tegen heeft gewaarschuwd in de afgelopen maanden:
kom niet met een wassen neus aan, denk niet aan een Europees poldermodel,
want dat is toch allemaal onhaalbaar. Als ik het goed zie, de minister-president
moet mij maar tegenspreken als hij daar aanleiding toe ziet, is in Keulen
nu toch echt in de grondverf gezet het type mechanisme van overleg tussen
de belangrijkste spelers op het sociaal-economisch terrein, dat ons ook zeer
doet denken aan de praktijk van najaars- en voorjaarsoverleg in Nederland.
Uiteraard ziet dit er mutatis mutandis in Europa anders uit en is het enthousiasme
van werkgeverszijde nog niet om over naar huis te schrijven. Maar wat niet
is kan nog komen. Wij denken daarbij in het bijzonder aan de bekering van
de heer Blankert, die kortgeleden de horde heeft genomen dat fiscale coördinatie
bij nader inzien toch nog niet zo'n slecht idee is, gezien vanuit het belang
van het Nederlandse bedrijfsleven. Hij heeft gelijk. Het is jammer dat de
splendid isolation van de VVD daarmee nog scherper onder de schijnwerpers
komt te staan. Wij zijn in ieder geval van mening dat we met de Nederlandse
werkgevers en het Europese poldermodel weer een paar stappen verder zetten
op weg naar dat Europa dat uiteindelijk door meer coördinatie zijn eigen
concurrentiekracht en sociale cohesie zal kunnen versterken.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik constateer met vreugde dat de Europese Raad in Keulen het
model van een akker heeft overgenomen. Dat model spreekt het CDA uiteraard
zeer aan. Dat is bij uitstek wat wij altijd hebben voorgestaan, namelijk een
belangrijke rol ook op Europees niveau voor werkgevers en werknemers. Daar
zijn wij het allen over eens. Ik ben dat met de heer Melkert eens. Als hij
echter mijn collega Van den Akker in discussie brengt, moet ik daar uiteraard
even een sterretje bij zetten.De heer Melkert (PvdA):Ik ben blij dat de heer De Hoop Scheffer dat nu ook vindt, maar niemand
heeft zo denigrerend over dit proces gedaan als de heer Van den Akker in de
afgelopen maanden. Nu komt het ervan en nu claimt hij het ook nog.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Het is erg gemakkelijk om iemand die het debat niet voert,
aan te spreken. Ik neem daar aanstoot aan. De heer Van den Akker heeft dat
niet gedaan. Wij hebben dat als fractie nooit gedaan. Als wij in de historie
terug zouden moeten, dan komen wij met het model dat nu is gekozen erg dicht
bij wat het CDA en de voorgangers door de jaren heen hebben geroepen. Het
stemt mij alleen maar tot vreugde dat dat model nu is overgenomen.De heer Melkert (PvdA):Als geboren consensusdenker neem ik mijn opmerking aan het adres van de
heer Van den Akker terug. Ik zal mij met mijn collega's verstaan of zij misschien
watjes in hun oren hebben gehad bij alle debatten die hierover
hebben plaatsgevonden. Dat lost zich vanzelf weer op, voorzitter.Voorzitter! Op een ander belangrijk punt kan ik mij wel in hoge mate aansluiten
bij de heer De Hoop Scheffer, namelijk toen hij terugnam dat de Nederlandse
regering ergens mee moest beginnen. Dat deed de Nederlandse regering allang
met het promoten van het asiel- en vluchtelingenbeleid in Europees kader.
Er is naar mijn mening geen reden om optimistisch te zijn, afgaande op de
voortekenen in de voorbereiding op de top van Tampere. Ik hoor daarom graag
van de regering hoe zij die dreigende impasse denkt te doorbreken. Is het
niet mogelijk of zelfs noodzakelijk om met enkele gelijkgestemde lidstaten
te proberen in ieder geval iets te ontwikkelen waarin de contouren van een
Europees vluchtelingen- en asielbeleid zichtbaar worden? Er zijn de afgelopen
maanden schreeuwende kansen gemist. Nogmaals, dit is geen verwijt aan de regering
maar wel een droef en timide stemmende constatering.Een tweede aspect dat naar onze mening richting Tampere van belang is,
is het ontwikkelen van het beleid op het punt van de criminaliteitsbestrijding.
Bij de behandeling van de goedkeuringswet met betrekking tot het Verdrag van
Amsterdam is Kamerbreed een motie van de heer Van Oven aangenomen. Daarin
wordt de regering gevraagd een notitie uit te brengen over de verhouding tussen
Europees en nationaal strafrecht. Hier is de regering zelf aan zet om voordat
deze kwestie op Europees niveau verder komt, de richting aan te geven waarin
zij denkt verder te komen in het verband van de Unie. Wij hebben er grote
behoefte aan dat de regering hier spoedig mee komt.Voorzitter! Ik sluit mij kortheidshalve ook bij de heer De Hoop Scheffer
aan op het punt van Turkije. Nederland behoort al langer tot de landen die
ervoor willen zorgen dat Turkije dichter bij de Unie komt. Dat is dringend
nodig. Graag een uiteenzetting waarom dat ook deze keer niet gelukt is. Misschien
is het in de huidige turbulentie op de Balkan nog wel te begrijpen waarom
het moeilijk is om daarmee verder te komen. Ik spreek echter de verwachting
uit dat er, mocht – en dat hoop ik – in de nabije toekomst de
stabiliteit op de Balkan worden teruggevonden, in de Unie alles aan wordt
gedaan om ook richting Turkije de bruggen te slaan die nodig zijn voor de
toekomst.Dit moment, één dag voor de Europese verkiezingen, staat
natuurlijk ook, al was het maar door onze eigen ervaringen in de afgelopen
weken, in het teken van de vraag of er wat te kiezen valt als wij het hebben
over de Europese verkiezingen en over de toekomst van Europa. Ik heb mij zeer
verbaasd over de toon en soms ook over de poging tot inhoudelijke onderbouwing
daarvan, alsof Europa iets monolithisch is waarbij de burgers op grote afstand
staan, waarvan zij in hun dagelijkse leven weinig merken en het overlaten
aan een aantal professionals. Dat is precies het Europa dat wij niet moeten
hebben, maar het is naar mijn mening ook het Europa dat er allang niet meer
is. Er valt heel wat te kiezen, maar dan moet men ook wel durven kiezen. Dan
moet men ervoor durven kiezen dat Europa niet af is, maar dat het doorgaat
en dat naast de markt en de munt ook de burger, de buitenlandse politiek en
de sociale partners samen uiteindelijk Europa gaan maken. Het stelt mij teleur
steeds maar weer en in allerlei toonaarden van de VVD het verhaal toegelicht
te krijgen over het Europa dat af is. Daarmee wordt de burger een verkeerd
beeld gegeven van Europa, want dat gaat echt veel verder.Ook zal men ervoor moeten durven kiezen dat wij straks doorgaan met het
Europa van de euro, met het Europa van het werkgelegenheidsbeleid, met het
Europa van de criminaliteitsbestrijding, met het Europa dat met de NAVO verder
wil gaan en dat in Kosovo niet had kunnen ingrijpen als dat niet met de NAVO
zou zijn gebeurd. Het stelt mij ook zo teleur dat GroenLinks tegen het Verdrag
van Amsterdam heeft gestemd en niet wil meegaan met de gedachte dat Europol
sterker moet worden. Als je criminaliteit wilt bestrijden, moet je natuurlijk
wel erkennen dat de boeven allang weten hoe Europese samenwerking eruitziet,
maar dat wij gigantisch achter de feiten aanlopen. Blijft dat dan zo? Natuurlijk
moet erkend worden dat er met de introductie van de euro een basis is ontstaan
om Europa economisch sterker te maken en daarop weer sociaal beleid te bouwen.
Dan mag je daar niet met je rug naar toe staan. Dat zijn volgens mij fundamentele
keuzes die morgen aan de orde zijn en die ook in de Tweede Kamer verder moeten
worden gedragen, die in het Europees Parlement verder moeten worden gebracht
en dus vanuit de volksvertegenwoordiging de tandemsamenwerking vraagt die
het Europa van de toekomst uiteindelijk sterker kan maken.De heer De Hoop Scheffer (CDA):"Tot zover de STER", zou je bijna zeggen. Ik heb collega Melkert nog één
vraag te stellen in het kader van zijn peroratie, namelijk hoe hij aankijkt
tegen de discussie over de door de regering voor te dragen kandidaat-eurocommissaris.
Laat ik het concreter zeggen: wat vindt de fractievoorzitter van de PvdA van
een eventuele kandidatuur van de heer Bolkestein?De heer Melkert (PvdA):Dat is een merkwaardige vraag van de heer De Hoop Scheffer, want ik zat
zojuist op het puntje van mijn stoel toen hij werd ondervraagd door de heer
Rosenmöller, waarbij de heer De Hoop Scheffer het antwoord gaf dat zowel
de diplomaat als de politicus past: laat de regering nu eerst de keuze voorbereiden
en die vervolgens op een verstandige manier maken. Ook in het licht van mijn
bijdrage van gisteren ter gelegenheid van de doorstart van dit kabinet, spreek
ik mijn vertrouwen uit dat er ook op dit punt geopereerd zal worden met de
glans die daarbij past.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Over glans hebben wij gisteren al een discussie gehad; laten wij die maar
even terzijde laten na vorige week en na lijmen en kippen. Ik constateer dat
de Europese lijsttrekker van de PvdA daar wel heldere opvattingen over heeft
en de fractievoorzitter van de PvdA in deze Kamer niet, waarvan akte.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Ik geloof dat het nu echt aan de regering is om daar een lijn
in te bepalen. Ik heb er vertrouwen in dat dit ertoe leidt dat Nederland goed,
waardig, representatief en vooral met een sterke en belangrijke portefeuille
in de Europese Commissie "vertegenwoordigd" zal zijn. Ik zet "vertegenwoordigd"
tussen aanhalingstekens omdat de institutionele puristen mij
anders meteen van het spreekgestoelte zouden slepen. En omdat die tijd toch
is aangebroken, wilde ik hier maar een punt achter zetten.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek mede namens de RPF-fractie. In de geest
van de heer Melkert roep ik de kiezers op om morgen in elk geval naar de stembus
te gaan. Het politiek alfabet volgend kan ik nog een eindje met hem oplopen,
met dien verstande dat mijn advies niet voor de heer Van den Berg is, maar
voor de heer Blokland. Dat zal hij willen billijken. Dit was mijn STER-bijdrage.Nu terug naar Keulen en alles wat daarbij is geagendeerd. Het Duitse voorzitterschap
heeft de vele en ongewone uitdagingen waarmee het werd geconfronteerd, redelijk
doorstaan. De top van Berlijn werd geen echec en het ontslag van de Europese
Commissie is inmiddels goed verwerkt. In Keulen kon een begin van vrede in
de Balkan worden verwelkomd.In de Keulse conclusies wordt iets zichtbaar van het sociaal-democratische
overwicht in de Unie. Zeer veel woorden, soms met een hoog retorisch gehalte,
zijn besteed aan het thema werkgelegenheid. Dat is een belangrijk thema, zeg
ik met de heer Melkert. De conclusie was en is evenwel dat werkgelegenheidsbeleid
een nationale verantwoordelijkheid blijft. De lidstaten kunnen daarbij wel
het nodige van elkaar leren, en dat is belangrijk. In punt 13 van de conclusies
lees ik dat Europa behoefte heeft aan een investeringsinitiatief en dat de
Raad besluit tot extra impulsen voor meer werkgelegenheid en investeringen.
De regering heeft altijd gezegd dat aandacht voor werkgelegenheid op het niveau
van de Unie nooit extra financiële middelen mocht vergen. Is dit standpunt
nu verlaten?Mag ik eens horen van de minister-president wat hij materieel verstaat
onder de oproep tot verbetering van het synergisme – excusez le mot,
maar ik heb het niet zelf bedacht – van de loonontwikkeling. Moet Nederland
bijvoorbeeld bereid zijn het bestaansrecht van onze Wet op het minimumloon
ter discussie te stellen, zoals ik onlangs las? Is hij het vervolgens met
mij eens dat coördinatie van loonontwikkeling voor het EMU-gebied de
mogelijkheid ondergraaft van soms echt noodzakelijke loonaanpassingen? Van
aanpassing via arbeidsmigratie tussen regio's hoeven wij in Europa weinig
te verwachten, en die wil ik ook niet bepleiten.Ik vraag hiervoor aandacht, omdat in de woordenbrij van het werkgelegenheidspact
één zaak in elk geval opvalt, namelijk de Europese variant van
ons voorjaars- en najaarsoverleg, te weten de introductie van een macro-economische
dialoog, waaraan zo ongeveer iedereen mee mag doen. Wat verwacht men daarvan?
De besluitvormingscapaciteit zal niet veel groter zijn dan die van de Poolse
landdag destijds, maar misschien is dat ook beoogd.Het viel mij op dat de Europese Centrale Bank, de ECB, daarbij ook aanschuift.
Hoe verhoudt dat zich tot de zo gekoesterde onafhankelijkheid van deze bank?
Is hiermee toch een soort forum gecreëerd waar de ECB haar monetaire
beleid moet verantwoorden tegenover de politiek en de sociale partners? Dat
zou dan verdergaan dan onze praktijk in de SER, waar De Nederlandsche Bank
haar eigen positie heeft. Graag hoor ik hierover een nadere uitleg en verantwoording.Is het waar dat men in Keulen heeft besloten tot terughoudendheid bij
het doen van uitspraken over de koers van de euro? Vooralsnog is de euro niet
de sterke munt geworden die de Europese burger was beloofd. Deelt de regering
mijn waarneming dat de renteverlaging van enkele maanden geleden weinig effect
heeft en vermoedelijk toch meer een politieke dan een monetaire beslissing
is geweest? De Nederlandsche Bank had zoiets in het verleden met de gulden
nooit gedaan, zo hoorde ik van een deskundige, want zij stuurde alleen extern.
Kortom, ik maak mij zorgen over de politieke en sociale steun voor de onafhankelijkheid
van de Europese Centrale Bank waartoe de verdragen ons toch echt verplichten.
Graag hoor ik een reactie op dit punt.Positief is het voornemen het functioneren van het internationale financiële
stelsel te verbeteren. Ik lees dat de private sector de kosten van turbulentie
op de financiële markten mede moet gaan betalen. Om welke kosten gaat
het dan, hoe zullen deze worden toegerekend en aan wie precies? Ik juich het
toe dat er een forum van toezicht op de financiële markten komt om de
ongebondenheid van het vrije kapitaalverkeer te keren. Hoe wordt dat samengesteld
en welke bevoegdheden krijgt het?De huidige voorzitter van de SER, de heer Wijffels, heeft in 1998 aandacht
gevraagd voor het reguleren van de speculatieve kapitaalbewegingen, ontstaan
door globalisering en liberalisering. Hij bepleitte een nieuwe architectuur
van het financiële stelsel. Concreet wees hij op de noodzaak van uitbreiding
en verfijning van de solvabiliteitsrichtlijnen voor banken, zwaardere belasting
van zeer risicovolle financieringen, het minder "flitsend" maken van de internationale
kapitaalbewegingen, meer openheid bij financiële instellingen en een
nauwe afstemming van het monetaire beleid tussen de ankervaluta's, de dollar
en de euro. Ik weet niet of dit allemaal naadloos kan aansluiten bij de conclusies
van Keulen, maar het zou goed zijn als de Nederlandse regering een eigen bijdrage
aan deze discussie zou formuleren en daarbij ook de Kamer zou betrekken, bijvoorbeeld
via een notitie. Hoe denkt de regering hierover?Tot de centenkwesties behoort ook de oprichting van het nieuwe Europese
bureau voor fraudeonderzoek. Dat is goed nieuws voor de belastingbetaler en
voor de legitimiteit van het Europees beleid. Is al bekend waar het bureau
wordt gevestigd? Wordt het een instelling die een plaats krijgt in de verdragen?
Die vragen stel ik vermoedelijk aan de staatssecretaris. En wie zal politiek
verantwoordelijk worden voor dit bureau? Kan daar iets meer over worden gezegd?Nu iets geheel anders. Ik meende twee weken geleden tijdens het voorbereidend
algemeen overleg bij de minister-president enig begrip te bespeuren voor mijn
kritiek op het voornemen tot het opstellen van een handvest voor de grondrechten
van de Europese Unie. In een bijlage bij de voorzittersconclusies tref ik
daar nu een tekst over aan waarvan de wazigheid mij misschien enigszins kan
geruststellen. Wat is nu precies de ambitie? Ik vind dat je pas mag gaan werken
aan een handvest voor grondrechten als je van tevoren duidelijk weet te maken
dat het kennelijk noodzakelijk is omdat ten aanzien van grondrechten
lacunes bestaan. Ik zie die lacunes echter niet en daarom zeg ik: wees voorzichtig
met dit soort voornemens. Daarom graag een verduidelijking over onder meer
de beoogde rechtsstatus en over de vraag of het gaat om rechten met voor de
burgers rechtstreekse werking. Hoe verhoudt dat zich dan tot het EVRM en de
nationale constituties enzovoort? Op dat punt maak ik mij echt ongerust. De
regering – wellicht de staatssecretaris – zal ons willen informeren
over de betrokkenheid die van ons bij het opstellen van dit handvest wordt
verwacht, want ik heb gelezen dat ook de wetgevende organen van de lidstaten
een bijdrage moeten leveren; daar horen wij ook bij.Er komt een regeringsconferentie over institutionele vraagstukken. Anders
dan de regering blijkens haar notitie van 21 mei hoopte zal deze nieuwe IGC
hoofdzakelijk gaan over de zogenaamde "leftovers" van Amsterdam. Heeft de
Nederlandse regering bakzeil moeten halen? Als ik dat verkeerd zie, nodig
ik de regering uit om, zoals dat is gebeurd door het vorig kabinet, de Kamer
een notitie te zenden met ideeën en voorstellen ter verbetering van de
slagvaardigheid en legitimiteit van de Unie in het verlengde van de notitie
van 21 mei, die tal van zaken nog slechts opsomde. Tot slot vraag ik wie Nederland
in deze conferentie zal vertegenwoordigen. Ik wijs dit kabinet erop dat het
vorige kabinet nog altijd een forse voorsprong heeft op het punt van het betrekken
van de Kamer bij de inhoudelijke discussie over Europa. In prikkelende zin
vraag ik daarom om de Kamer te blijven betrekken bij de noodzakelijke institutionele
hervormingen voor een EU van 20 of nog meer lidstaten.Nadat eerder de heer Prodi aangewezen werd tot de nieuwe voorzitter van
de Europese Commissie, is nu in Keulen de heer Solana benoemd tot de eerste
hoge vertegenwoordiger van het GBVB. De Unie krijgt steeds meer een mediterraan
gezicht. Beide benoemingen zijn weinig omstreden en dat is op zichzelf natuurlijk
plezierig, maar ik herinner de minister van Buitenlandse Zaken eraan dat het
vorige kabinet geen voorstander was van een politieke zwaargewicht in deze
functie. Wat je ook van de heer Solana kunt zeggen, een politiek zwaargewicht
is hij wel. Graag ontvang ik een reactie op dat verschil tussen het standpunt
van het vorige kabinet en het standpunt van dit kabinet.Mag ik de opvatting van de regering horen over de kennelijk bij de heer
Prodi levende overtuiging dat hij het recht zou hebben om eurocommissarissen
te ontslaan? Ik stel deze vraag ook omdat de institutionele status van de
Europese Commissie er niet helderder op wordt. Immers, ook in het Europees
Parlement meent men materieel over een dergelijk ontslagrecht te beschikken
en wellicht ook in de hoofdsteden van waaruit nog altijd de kandidaten voor
een commissarispositie worden voorgedragen. Van de in de verdragen vastgelegde
zelfstandigheid van de Europese Commissie en haar leden blijft zo weinig over.
Hoe ziet de regering dit?Met enige bombarie is in Keulen een nieuwe stap gezet op de weg naar een
gemeenschappelijk Europees veiligheids- en defensiebeleid. De Europese Unie
kan nu zelfstandig militaire operaties uitvoeren op "broekzakformaat", want
geld is er nauwelijks voor. Duidelijk is wel dat de belangen van de Europese
defensie-industrie hier een duchtig woordje meespreken. Wordt het niet tijd
om het gemeenschappelijk wapenexportbeleid weer eens op de Europese agenda
te zetten? Want daar is nog nooit iets van terechtgekomen.Turkije wordt steeds meer een zaak van Europese verlegenheid. Heeft het
Duitse voorzitterschap een poging gedaan om Turkije de status van kandidaat-lidstaat
van de Unie te geven? Is dat voorstel getoetst aan de Kopenhagencriteria?
Hoe is hierbij de opstelling van de Nederlandse delegatie geweest?Over Kosovo hoef ik niets te zeggen, ik heb alleen nog één
vraag die gisteren ook in het AO aan de orde was. Wat betekent het volkenrechtelijk
dat de Unie leiding zal gaan geven aan het overgangsbestuur? Komt er een soort
Unieprotectoraat?Met verbazing las ik de invulling van de gemeenschappelijke strategie
voor Rusland. Het deed me denken aan het raamverdrag van Nederland met Suriname.
Dat belooft dus weinig goeds. Wat vindt de Russische regering daar zelf van?
Het wordt immers in vrijwel alle opzichten als een ontwikkelingsland benaderd.
Waaruit bestaat derhalve het Russische "commitment" ten aanzien van deze strategie?
Ik neem ten minste aan dat er vooroverleg is geweest.Zoals ik al had verwacht en gevreesd, blijft er weinig tijd over voor
de bespreking van het nieuwe document de Staat van de Europese Unie. Veel
van de inhoud is inmiddels door de feiten ingehaald. Ik denk dat Kamer en
regering voor de toekomst een procedure moeten afspreken die in elk geval
leidt tot een snelle bespreking van dit document. Omdat het de bedoeling is
dit stuk telkenjare met Prinsjesdag uit te brengen, valt te overwegen in de
week na de algemene beschouwingen een speciale Europadag te organiseren, waar
in algemene zin de stand van Nederlandse en Europese zaken wordt besproken.Voorzitter! Ik sluit af in de hoop, maar niet in de verwachting, dat dit
debat bijdraagt aan een in elk geval hogere opkomst bij de aanstaande verkiezingen
voor het Europees Parlement dan thans wordt voorspeld. Het wordt steeds zorgelijker
dat de groeiende invloed van het Europees Parlement omgekeerd evenredig is
aan de groei van zijn democratische legitimiteit.Voorzitter: Van NieuwenhovenDe heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik begin met Kosovo. De ontwikkelingen dezer dagen die iedereen
in deze zaal waarschijnlijk van minuut op minuut volgt, geven toch enige hoop.
De G8 is er nu uit. Ik heb er steeds grote vraagtekens bij gezet of uitgerekend
de G8 het gremium moet zijn dat een doorbraak forceert, maar wat doet het
ertoe. Op het moment dat er een situatie gecreëerd kan worden waarin
de Veiligheidsraad eindelijk een resolutie kan aannemen, is dat vooruitgang.
Wij hebben steeds gezegd dat het daarmee had moeten beginnen in plaats van
eindigen. Op het moment dat er overeenstemming bestaat met Joegoslavië
over de terugtrekking van de Joegoslavische troepen uit Kosovo is het winst.Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om mijn verbazing uit te spreken
over de cynische houding van de NAVO op dit moment. Er is een akkoord, er
wordt gesproken over implementatie, we staan aan de vooravond van een resolutie
in de Veiligheidsraad, maar er wordt toch onverminderd doorgegaan
met de bombardementen. De ratio daarachter ontgaat mijn fractie geheel en
al. Dat was al toen het begon en dat is nu niet anders.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Vindt de heer Marijnissen die cynische houding een stuk cynischer
dan die van Milosevic die maar niet wil toegeven?De heer Marijnissen (SP):Ik denk niet dat het hier de plaats is om de hele problematiek door te
lopen; we hebben gisteren nog een algemeen overleg gehad over Kosovo. Ik neem
aan dat de heer Melkert zich de moeite heeft getroost om zich te verdiepen
in het SP-standpunt aangaande de oorlog in Kosovo. Dan zou hij moeten weten
dat wij van het begin af aan hebben gezegd dat de activiteiten van de NAVO
onrechtmatig zijn omdat er geen expliciete resolutie van de Veiligheidsraad
aan ten grondslag ligt en dat de acties van de NAVO ongerechtvaardigd zijn
in de zin dat ze niet productief zijn. Ze zijn contraproductief; ik kan dat
op tal van punten aantonen. Ik zal dat nu niet doen, maar de indruk van mijn
fractie is dat dooronderhande- len, Rambouillet III dus, meer in de rede had
gelegen dan het starten van bombardementen.De heer Melkert (PvdA):De heer Marijnissen heeft dus een hoge pet op van de rechtmatigheid en
de productiviteit van het handelen van Milosevic.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter! Op dit soort domme insinuaties ga ik liever niet
in.De heer Melkert (PvdA):Ik vind het schandelijk dat de heer Marijnissen geen antwoord geeft op
mijn vraag wie hier het meest cynisch is.De heer Marijnissen (SP):Ik vind het schandelijk dat u met dit soort insinuaties komt, mijnheer
Melkert. Wie denkt u wel dat u bent? Mijn fractie heeft keer op keer duidelijk
gemaakt dat zij het regime en de misdaden van Milosevic afwijst. Zij heeft
het zelfs gesteund dat hij voor het Internationaal Gerechtshof, het Joegoslaviëtribunaal,
verschijnt om zich te verantwoorden. Wat zijn dit dan voor insinuerende vragen?
Daar gaat het nu toch niet om. Onze kritiek op de Nederlandse regering en
de NAVO-opstelling is gebaseerd op de onrechtmatigheid en de onproductiviteit
van de acties.De heer Melkert (PvdA):Geeft u nog een antwoord op mijn vraag? U beticht de NAVO van een cynische
houding. Wie is daar in Kosovo het meest cynisch? Dat is toch Milosevic! Daar
kan toch geen misverstand over bestaan? Dat is toch het probleem?De heer Marijnissen (SP):Mijn verontwaardiging betreft niet zozeer de inhoud van uw opmerkingen
als wel de insinuerende werking die ervan uitgaat.Natuurlijk is het regime van Milosevic een en al cynisme, nog erger dan
dat zelfs. Maar hier spreken wij over onze eigen inzet, over de inzet van
de Nederlandse regering en de inzet van de NAVO. Daar gaan wij over. Natuurlijk
is Milosevic in deze hele oorlog de tegenstander. Daar is geen enkel verschil
van mening over.De heer Melkert (PvdA):En dus is uiteindelijk het criterium dat doorslaggevend is of je daar
vooruitgang kunt boeken. Denkt u dat die Veiligheidsraadsresolutie er zou
zijn gekomen zonder ingrijpen? Vóór het ingrijpen was het niet
mogelijk om tot een Veiligheidsraadsresolutie te komen, nu wel.De heer Marijnissen (SP):Of dat niet mogelijk was, is maar zeer de vraag. Er zijn amper onderhandelingen
geweest. Er zijn zoals u weet in twee fasen onderhandelingen geweest in Rambouillet.
In de voorliggende Veiligheidsraadsresolutie zie ik dingen staan als: geen
NAVO-troepen, maar een internationale vredesmacht onder VN-vlag. Ik zie dat
het referendum waar het UCK zo aan hechtte, verdwenen is. Het stond nog wel
in Rambouillet II maar niet meer in de Veiligheidsraadsresolutie. Zo kan ik
nog een aantal voorbeelden noemen van dingen die bij mijn fractie de indruk
wekken dat het beter ware geweest destijds de onderhandelingen voort te zetten
en niet te starten met de bombardementen.Mevrouw de voorzitter! Hoe het verder ook zij, de heer Melkert zal met
mij onderschrijven dat de perspectieven die zich nu aan de internationale
gemeenschap openbaren, hoopgevend zijn. Ik mag hopen dat er niet binnen dagen,
maar binnen uren een einde komt aan dit rampzalige conflict op de Balkan,
zo dicht bij huis.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik op Europa. Aanstaande donderdag gaat
Nederland weer naar de stembus. Een aantal dagen later doen de andere Europese
landen dat ook. Meestal zijn verkiezingen de hoogtijdagen van de democratie,
maar als het om Europa gaat, is dat niet het geval. De verwachtingen zijn
dat ongeveer een kwart van de mensen de moeite zal nemen de gang naar de stembus
te maken en een stem uit te brengen. Er is in het algemeen al een trend van
dalende opkomstcijfers bij verkiezingen, maar zo dramatisch laag als bij de
Europese verkiezingen zijn opkomstcijfers zelden. De laatste keer was de opkomst
34% en nu wordt er minder dan 28% verwacht. Hoe beoordeelt de minister-president
die lage opkomstcijfers en verwachtingen, met name in het licht van de democratische
legitimatie, waarin naar ons idee niet in formele, maar wel in materiële
zin een gat aan het ontstaan is? Ik ben ook benieuwd naar de analyse van de
minister-president van de oorzaken van de lage opkomst. Is hij het met mij
eens dat Europa voor velen te abstract is, te onbekend en dus onbekend en
te ver weg? Heeft de lage opkomst niet te maken met de schaal en de samenstelling
van Europa? De schaal is te groot en de samenstelling is te divers.De indruk van mijn fractie is dat er altijd twee dingen zijn in de Europadiscussie
die om voorrang strijden. Aan de ene kant de geo-economische belangen van
de grote Europese bedrijven en de geopolitieke belangen van diegenen die Europa
wereldwijd aan invloed willen laten winnen en aan de andere kant de belangen
van diegenen die het bestuur dicht bij de burgers willen laten, een transparant
bestuur voorstaan, hechten aan controle op de macht, kortom niet willen dat
de democratie wordt uitgehold.Mevrouw de voorzitter! Velen – en dat is dezer dagen menigeen weer
eens ter ore gekomen – associëren Europa met fraude, gesjoemel
en vriendjespolitiek. Ze hebben het er in Brussel ook wel naar gemaakt: mevrouw
Cresson, europarlementariërs, politieke partijen en structuur fondsen,
waarbij de bestemming van de gelden niet altijd even duidelijk is. Recentelijk
zijn er dan ook nog de berichten over het Europees sociaal fonds. Zijn Europese
politici dan slechte mensen? Nee, mevrouw de voorzitter, dat geloof ik niet.
Ik geloof wel dat menigeen een slechte politiek voorstaat, maar slechte mensen
zijn het niet. Waar het bij Europa om gaat, is dat de afstand tussen burger
en bestuur zo groot is, dat Europa zo weinig transparant is, dat er dús
weinig controle is van de burgers en de media. In zo'n situatie kunnen fraude
en gesjoemel terrein winnen.Mevrouw de voorzitter! In Keulen is besloten weer een nieuwe IGC te doen
starten. Natuurlijk wordt de agenda van die nieuwe IGC weer gevormd met voorstellen
waarbij meer bevoegdheden worden overgeheveld van de nationale staten naar
Brussel en van het intergouvernementele deel, met name het buitenlandse beleid,
Justitie en Binnenlandse Zaken, naar het communautaire niveau. De noodzakelijke
institutionele vernieuwingen waarover het kabinet spreekt in de brief, zien
wij niet zo een, twee, drie. Zaken die ten tijde van Amsterdam niet geregeld
konden worden, komen nu weer aan de orde. Aan welke zaken moeten wij dan denken?Mevrouw de voorzitter! Ik kom aan het allerbelangrijkste van Keulen en
dat is de Europese veiligheids- en defensie-identiteit. De bedoeling is te
komen tot een eigen euroleger, niet voor collectieve zelfverdediging –
dat blijft de NAVO doen – maar voor vredesmissies, de zogenaamde Petersbergtaken.
Voor grotere operaties zou die defensie-identiteit gebruik maken van NAVO-middelen,
voor kleine ongecompliceerde operaties zou zij uit eigen middelen moeten putten.
Wat zijn ongecompliceerde operaties? Welke eigen middelen kunnen dan worden
ingezet? Nationale middelen van lidstaten, of komt er een Europese capaciteit,
een soort van standing force? Krijgt de EU eigen middelen voor dat euroleger?
Omdat dit defensiebeleid landen treft van binnen en buiten de Europese Unie
en van binnen en buiten de NAVO, doen zich rare overlappen voor. Zo is er
het probleem van de niet-EU- maar wel-NAVO-landen zoals Turkije, Hongarije,
Noorwegen, IJsland, Polen en Tsjechië. Zij zouden hun NAVO-middelen moeten
uitlenen aan een EU-operatie zonder dat zij daarover iets te zeggen hebben.
Maar geldt dat ook niet voor de VS en Canada? Of betekent een Europese operatie
met NAVO-middelen dat er geen VS- en Canadese NAVO-middelen voor worden gebruikt?
Wat is of wordt de positie van de wel-EU- naar niet-NAVO-landen zoals Oostenrijk,
Zweden, Finland en Ierland? Doen zij mee met deze identiteit? Wat is hun bijdrage
als een operatie met NAVO-middelen wordt ingezet? Hebben zij zeggenschap over
NAVO-middelen? Die landen zijn niet voor niets geen NAVO-lid. Oostenrijk is
zelfs constitutioneel neutraal.Dan de NAVO-raad. In de NAVO-raad is een unanieme beslissing nodig voor
het inzetten van NAVO-middelen. Hoe gaat dat straks binnen de EU? Wellicht
met een gekwalificeerde meerderheid? Welke consequenties heeft dat dan voor
de afzonderlijke lidstaten die tegen stemmen en het niet eens zijn met een
bepaalde inzet van dat nieuwe euroleger? Een discussie over de onderwerpen
die met een gekwalificeerde meerderheid besloten kunnen worden, staat immers
op de agenda voor de IGC. Hebben grotere landen van de EU een grotere stem
in zo'n beslissing? Het verslag van het Duitse voorzitterschap heeft het alleen
over een gepaste wijze van beslissingen nemen. Wat is gepast? Wie controleert
of sanctioneert zo'n inzet van een Europese legermacht? Zijn dat uiteindelijk
toch de nationale parlementen of misschien het Europees Parlement? Treedt
zo'n euroleger alleen op onder VN-mandaat van de Veiligheidsraad of beslist
het zelf over zijn optreden, zoals wij recentelijk bij de NAVO hebben gezien?
Volgens het verslag van het Duitse voorzitterschap is de EU gehouden aan de
beginselen van het VN-Handvest. Ook de NAVO heeft de acties in Kosovo daarmee
gerechtvaardigd.Zeer vele vragen over dit nieuwe voorbeeld van Europese integratie en
opbouw van Europese identiteit. Hoe gaat de samenwerking verder met de Oost-Europese
ex-Sovjet-Unielanden als dit euroleger van de grond komt? De grootste zorg
baart de SP-fractie dat wij er weer een nieuwe militaire organisatie bij krijgen.
Het ziet ernaar uit dat het vredesdividend uit de Koude Oorlog steeds verder
weg raakt en niet zal worden uitbetaald. Ik heb goed naar de heren De Hoop
Scheffer en Melkert geluisterd, die zeggen dat het een reële vraag is
of de bezuinigingen moeten worden heroverwogen. Ik vond het frappant wat de
heer Melkert zei: wat wij niet willen, is dat wij de defensie-industrie in
Europa een injectie geven. Ik ben blij met die uitspraak. Ik houd de heer
Melkert voor dat in de verklaring van Keulen staat: "Hiertoe moet een continue
defensie-inspanning worden geleverd, moeten de noodzakelijke aanpassingen
worden uitgevoerd en moeten inzonderheid onze capaciteit inzake inlichtingendiensten,
strategisch vervoer, bevelvoering en controle worden versterkt."Even verder staat: "Wij erkennen voorts de noodzaak van voortdurende inspanningen
met het oog op de versterking van de industriële en technologische defensiebasis,
die wij competitief en dynamisch wensen."De heer Melkert (PvdA):De heer Marijnissen moet mij goed citeren. Ik heb het erover gehad dat
de behoeften van de Europese defensie-industrie niet maatgevend mogen en kunnen
zijn voor de opbouw van de Europese capaciteit. Dat je bij de opbouw van een
capaciteit, die je zelf bepaalt op grond van politieke en militaire uitgangspunten,
gebruik maakt van de productie in Europa, lijkt mij voor de hand liggend.
Ik ben er ook voor dat daarin samenwerking wordt gezocht.De heer Marijnissen (SP):Als ik deze passages lees, denk ik gelijk te hebben als ik zeg dat het
uitbetalen van het vredesdividend weer verder weg dreigt te geraken. Wat te
denken bijvoorbeeld over een commandostructuur die er zal moeten komen? Ik
heb net een aantal andere dingen genoemd die in de verklaring worden opgesomd.
Die zullen allemaal weer geld kosten. Mijn fractie zou ervoor zijn dat geld
anders en beter te besteden.Ik heb nog een paar vragen, onder andere over Turkije, al door enkele
andere sprekers genoemd. Ik ben erg geïnteresseerd wat er nu de reden
van is dat de eensgezindheid in Keulen is uitgebleven. Welke factoren hebben
daarbij een rol gespeeld?Conclusie 27 heeft betrekking op het internationale financiële stelsel.
Er staat een heel interessante zin in, waar ik graag nadere
toelichting op krijg: "In dit verband wijst hij" – dat is de Raad –
"erop dat er intensiever gewerkt moet worden aan het vastleggen van doelmatiger
regels, om de private sector mede kosten van turbulenties op de financiële
markten te laten betalen."Dat is een erg intrigerende zin. Een nadere toelichting zou ik ook graag
krijgen bij conclusie 28, over de schuldenlast van de armste landen. Er worden
nogal grote woorden gebruikt. Ter verbetering van het schuldeninitiatief voor
arme landen met zware schuldenlasten wordt gepleit voor een bespoediging van
de verlichting van de schuldenlast voor die arme landen en voor ambitieuze
doelstellingen met betrekking tot de omvang van de schuldenverlichting. Ik
zou daarover graag meer details vernemen.Mevrouw de voorzitter! De vercommercialisering van de samenleving neemt
hand over hand toe, hoe je daar verder ook over mag denken. De sponsoring
rukt ook steeds verder op. Wie schetst mijn verbazing als ik in de Volkskrant
van 7 juni lees dat de Europese top is gesponsord door Coca-Cola? Als je nu
toch een sponsor aanzoekt, zoek er dan eentje van enig allooi, die ook nog
iets met Europa heeft, en niet zozeer met de Verenigde Staten. Graag verneem
ik van het kabinet wat de achtergrond was van deze sponsoractiviteit.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ook ik wil beginnen over Kosovo, juist omdat de
heer Marijnissen begon met een in mijn ogen wat negatieve opmerking over de
NAVO. Graag meld ik dat ik met een aantal leden van de vaste commissie voor
Defensie nog afgelopen maandag in staat ben geweest om de basis Amendola in
Italië te bezoeken. Wij zijn daar diep onder de indruk gekomen van de
inzet van, ook de Nederlandse, luchtmachtmensen. Wij hebben daar ervaren dat
het van groot belang is dat zij zich politiek gesteund weten vanuit Nederland.
Daarom betreur ik de opmerking van de heer Marijnissen. De heer Melkert zei
terecht dat de NAVO-acties en de politieke druk juist de aanleiding zijn geweest
tot de doorbraak die nu, ook tot onze vreugde, lijkt te zijn bereikt. Ik neem
aan dat de regering ons zelfs tijdens dit debat van de meest actuele informatie
wil voorzien.Voorzitter! Je kunt altijd discussiëren of een top als de top van
Keulen geslaagd is en belangrijk is geweest of niet. Er zijn een aantal belangrijke
besluiten genomen. In mijn ogen is een van de belangrijkste – ik sluit
mij nu weer wel aan bij de heer Marijnissen – dat over de zelfstandige
Europese defensie-identiteit. Mijn fractie heeft daar met grote zorg kennis
van genomen. Ook zijn wij teleurgesteld over de koerswijziging van de Nederlandse
regering: terwijl Nederland tot voor kort ook in Europees verband de inzet
van de NAVO heel duidelijk centraal stelde, lijkt zij nu te zijn omgegaan
en daar geheel mee akkoord te zijn gegaan. Daarmee hebben wij grote moeite.
Ik denk dat zo'n onafhankelijke defensie-identiteit het risico oplevert dat
de Verenigde Staten zich nog verder zullen terugtrekken uit Europese veiligheidskwesties
en dat het Atlantisch bondgenootschap daardoor onder grote druk zal komen
te staan. Hierbij zijn overigens zeer veel praktische vragen te stellen, maar
die hebben anderen al gesteld. Wij zien niets in het optuigen van een Europese
defensiemacht, met eigen hoofdkwartieren en wat dies meer zij. Onze fractie
blijft van mening dat de NAVO ook in Europa het aangewezen gremium is om veiligheidsrisico's,
waar nodig en mogelijk, te weerstaan.Onduidelijkheid rijst ook over de toekomst van de WEU. Blijft de WEU bestaan
zonder feitelijke inhoud, geheel geïntegreerd in de Europese gemeenschap?
Dit is nogal onduidelijk. Ook zijn er tal van vragen te stellen over hoe "neutrale"
EU-landen als Oostenrijk hiermee moeten omgaan en wat voor complicaties dit
geeft. Een van onze belangrijkste bezwaren is echter dat wij op die manier
opnieuw onze nationale zeggenschap voor een deel uit handen geven aan de Unie,
wat zeker een extra probleem zal vormen als wij toegroeien naar een model
met meerderheidsbesluitvorming, ook op dit terrein. Ik neem aan dat wij hierop
in andere verbanden zullen terugkomen, maar ik wil deze opmerking nu reeds
hebben gemaakt.Daarnaast zijn er belangrijke besluiten genomen over het werkgelegenheidspact.
Het is bekend dat mijn fractie werkgelegenheid niet ziet als een Europese
taak. Coördinatie tussen nationale regeringen kan op zich natuurlijk
een goede zaak zijn, maar wij zien in een Europees beleid op dit gebied geen
meerwaarde. Ook hierbij zijn tal van praktische vragen te stellen, maar daarover
hebben wij het al eerder gehad. Een ander punt waar ik een kritische kanttekening bij wil zetten is het
Europees handvest. In het overleg voorafgaande aan de top hebben wij hierover
reeds met de minister-president gesproken; reeds toen hebben wij onze bezwaren
hiertegen kenbaar gemaakt. Wij zien niets in een Europese grondwet, wij zien
niet de noodzaak in van een Europees handvest met grondrechten; gezien de
bestaande verdragsmatige bepalingen, met name het EVRM, is ons de meerwaarde
daarvan absoluut niet duidelijk geworden, ook niet na de besluitvorming in
Keulen. Ook de structuur die in het leven zal worden geroepen om het handvest
tot stand te brengen, roept bezwaren bij ons op. Ik heb begrepen dat een gremium,
bestaande uit leden van het Europees Parlement, leden van de nationale parlementen
en vertegenwoordigers van regeringen, hiervoor zorg moet dragen. Hierdoor
ontstaat een geweldige diffusie van bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
Ik neem aan dat wij hierover nog met de regering zullen kunnen spreken als
een Nederlandse delegatie moet worden afgevaardigd, maar nu wil ik reeds aantekenen
dat deze constructie mij in ieder geval vanuit het oogpunt van zuivere verantwoordelijkheden
in het geheel niet aanspreekt.De uitbreiding van de Unie heeft met de uitspraken van minister Fischer
van vorige week nieuwe impulsen gekregen. Hij stelde dat uitbreiding van de
Unie veel breder moet worden gezien dan tot dusverre, met name in de richting
van Zuidoost-Europa. Hoe reëel is dit perspectief en aan welke termijn
moeten wij denken? Nemen wij hiermee niet veel te veel op ons bord? Het stabiliteitspact
is in onze ogen een heel goede zaak, maar het mag niet een soort automatisch
opstapje naar het lidmaatschap van de EU worden. Op zijn best zou dit een
zaak van zeer lange adem zijn. Graag verneem ik de visie van de regering hierop.Ik zou hier de discussie over Turkije tegenover willen stellen. Het viel
mij op dat hierover op de Keulse top helemaal geen conclusies zijn geformuleerd.
Ik las wel een conclusie over Macau, maar niet over Turkije. Deze prioriteitenstelling
vond ik wat merkwaardig. Het moge overigens duidelijk zijn dat onze fractie
van mening is dat Turkije niet in de Europese Unie thuishoort. In een eerder
debat hebben wij dit al aan minister Van Mierlo kenbaar gemaakt. Het lijkt
mij echter beter om duidelijk te zijn en niet voortdurend via allerlei onduidelijkheden
diffuse verwachtingen te laten bestaan.Voorzitter! Wij zullen zeker op een ander moment kunnen terugkomen op
de agenda van de IGC. Al zijn de ambities kennelijk wat minder geworden dan
wat de Nederlandse regering voor ogen had, het is nog de vraag of het een
realistische verwachting is dat de zware zaken die er liggen voor eind 2000
afgehandeld kunnen zijn.Voorzitter! Ook ik wil een opmerking maken over de benoeming van de Europese
Commissie. Wij menen dat bij het leveren van de kandidaten voor de nieuwe
Commissie de nadruk moet liggen op de kwaliteit en niet in de eerste plaats
op de politieke kleur. Voorts zijn wij van mening dat de Nederlandse regering
weloverwogen één kandidaat moet voorleggen aan de Commissie
en geen lijstje waaruit de heer Prodi zou moeten selecteren. Het moet een
benoeming zijn waar de Nederlandse regering invloed op behoudt. Het zal u
niet verbazen dat voor mijn fractie een gezonde dosis euroscepsis bij een
eventuele kandidaat een zekere meerwaarde heeft. Wat dat betreft – en
ik zeg uitdrukkelijk wat dát betreft – lijkt de heer Bolkestein
ons wel een goede kandidaat. Maar laten wij daar maar niet verder over discussiëren.
Wel wil ik vragen hoe ik de berichten moet duiden dat de heer Prodi van mening
zou zijn dat hij een rol moet kunnen vervullen in het ontslaan van kandidaten.
Ook daar heb ik bezwaren tegen, net zo goed als tegen de mogelijkheid dat
het Europees Parlement zelf kandidaten naar huis stuurt. Dat moet bij de nationale
regeringen blijven liggen.Wat ons veel zorgen baart, voorzitter, is de voortdurende waardedaling
van de euro. De gemeenschappelijke munt, met veel tamtam op de markt gebracht,
blijkt in reële waarde sterk te zijn overschat. Geruststellend is misschien
het feit dat rentestand en inflatie in eurogebied relatief laag zijn, maar
zeer verontrustend is het feit dat het Italië vergund werd om het overheidstekort
nog weer te laten stijgen. Door dat besluit van de Europese ministers van
financiën is de waardedaling binnen een week in een extra versnelling
gekomen. Over dit onderwerp zijn door collega Van Dijke Kamervragen gesteld,
dus ik ga er nu inhoudelijk niet verder op in. Maar wij hebben grote zorg
over deze ontwikkeling en wij zouden met name de visie van de minister-president
daarop willen horen. Hoe garanderen wij de stabiliteit en de hardheid van
de euro als wij deze openingen geven.Voorzitter! Ik spreek mijn waardering uit voor de totstandkoming van een
Europees bureau voor fraudeonderzoek. Dat is nu eindelijk gebeurd, maar ik
vrees dat het te laat is om in dit opzicht het vertrouwen van de EU-burgers
in de Unie en haar instellingen te herwinnen. Wij moeten maar afwachten wat
dit nieuwe bureau zal opleveren. Dat mag overigens niet betekenen dat de nationale
inspanningen op dit punt verslappen, aangezien er ook veel geldstromen via
de nationale overheden gaan. Wij hebben zelf een actuele discussie op dit
punt.Ik wil nog een heel korte opmerking maken over de Staat van de Europese
Unie en ik begin met het document zelf. Wij kunnen ons wel vinden in het voornemen
om ieder jaar een staat van de Unie naar de Kamer te sturen. Die geeft een
goed overzicht van het Europadossier in den brede, inclusief het standpunt
van de Nederlandse regering, maar wat is nu precies de status van dit stuk?
Het geeft immers niet alleen een weergave van de stand van zaken en een agenda
voor de toekomst, maar het staat ook vol met politieke stellingnames. In dat
opzicht lijkt het nogal op een verkiezingsprogramma. Is dat nu de bedoeling?
Mijn fractie zou veel meer behoefte hebben aan een stuk op grond waarvan de
Kamer kan beoordelen en meten wat er precies tot stand is gekomen van alle
goede voornemens. In een eerder overleg hebben wij daar ook al eens over gediscussieerd.
Wij denken aan een rapportage met het oog op toetsing en controle achteraf
van alle voornemens in Europees verband. Daar heeft de Kamer meer aan dan
aan stukken waarin weer allerlei filosofieën over de toekomst en al dan
niet reële perspectieven worden uitgesproken. Nogmaals, ik vraag aandacht
voor een iets anders opgebouwd stuk dat deze Kamer duidelijk de toetsingsmogelijkheid
geeft voor de controle op de totstandkoming van allerlei maatregelen.Over Agenda 2000 wil ik opmerken dat ik daarbij een diepgaande bezinning
op het takenpakket van de Unie mis. Wij hebben het daarbij al gehad over het
werkgelegenheidsbeleid, het sociaal beleid, en het buitenlands en veiligheidsbeleid.
Moet dat allemaal tot het takenpakket horen van een Unie van 20 tot 30 lidstaten?
Er zal echt een wezenlijke beperking tot kerntaken nodig zijn, wil het Europese
gebeuren überhaupt nog hanteerbaar zijn en controleerbaar voor de nationale
overheden. Dat aspect mis ik ook weer te veel in deze discussie. Ik zou dat
graag meegenomen zien in het kader van de IGC.Voorzitter! Ik rond af. Wij staan aan de vooravond van verkiezingen. Opnieuw
zal blijken dat het Europese gebeuren weinig leeft bij de burger. Dat behoeft
geen verbazing te wekken. Wij moeten ook niet streven naar een versterking
van de Europese identiteit, maar naar een handhaving en waar mogelijk versterking
van de nationale identiteit en soevereiniteit. Mijn fractie hoopt dat de verkiezingsuitslag
mag leiden tot een versterking van die geluiden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Dit debat gaat ook over de Staat van de Europese
Unie. Wij hebben dit jaar voor het eerst een document van de regering gekregen,
waarvoor dank. Dat bespreken wij nu halverwege het jaar. Dat geeft ons de
gelegenheid om voor een deel terug te kijken en voor een deel vooruit te kijken.Kijken wij terug, dan zullen sommigen misschien primair denken aan de
komst van de euro, anderen aan de korting op de afdracht aan de Europese Unie.
Voor ons geldt dat niet. Als wij terugkijken – en hopelijk kunnen wij
over een paar weken min of meer definitief terugkijken – denk ik dat
de ontwikkelingen in Kosovo, de militaire interventie, een soort zwarte bladzijde
vormen in de geschiedenis van Europa. Het heeft zover moeten komen. U kent
de opstelling van onze fractie.Wat was voor mij persoonlijk het meest indrukwekkend het afgelopen halfjaar?
Dat waren de momenten en de uren – overdag en 's nachts – dat
ik in Macedonië en Albanië sprak met vluchtelingen die ons vertelden
wat zij de afgelopen uren, dagen en weken hadden meegemaakt, net een paar
kilometer over de grens; dat ik daar stond bij Blace, die mensen in grote
groepen Macedonië zag binnenkomen, wetende dat ik mij in een surrealistische
werkelijkheid bevond met twee kilometer verderop oorlog; oorlog in Europa.
Al zou maar de helft waar zijn van hetgeen die vluchtelingen ons toen verteld
hebben, je wordt wel met je neus op de feiten gedrukt, op de weerzin van dat
moment. Dat maakte ons in ieder geval duidelijk dat die inzet van het militaire
instrument nodig is. U weet dat onze partij daar verdeeld over is. Wie misschien
ook niet? Afwegingen worden uiteindelijk ook op het politieke vlak gemaakt.Het was ook een capitulatie voor de diplomatie. Dat moest erkend worden.
Dat kon ook niet anders na tien jaar diplomatie. Liever een capitulatie voor
de diplomatie omdat er geen andere weg was, dan een capitulatie voor een regime
dat op de meest grove wijze rechten van burgers schendt. Voor die afweging
stonden wij.In het eindstadium van dit conflict laten wij ons op dit moment, op deze
dag natuurlijk graag op de hoogte stellen door de Nederlandse regering nu
de militaire onderhandelingen in een soort schorsing lijken te zitten.Voorzitter! De oorlogen van de afgelopen jaren in voormalig Joegoslavië
hebben ook een beetje een eind gemaakt aan de gedachte dat Europese integratie
en vrede als vanzelf hand in hand gaan. Het is een decennium na de val van
de Berlijnse muur en aan het einde van een eeuw met twee wereldoorlogen weer
elke keer opnieuw een grote opgave om het middel van de Europese integratie
in te zetten voor wat je zou kunnen noemen "het vergroten van de cirkel van
vrede, stabiliteit, democratie en welzijn in Europa". Daar draait het om.
Langs die lijnen willen wij ook de toekomstige staten van de Europese Unie
op een meer fundamentele wijze met elkaar bespreken. Dat is de invalshoek
van waaruit wij dat in de toekomst zullen doen.Ik heb vragen gesteld over de actuele situatie in Kosovo. Er is gisteren
over gesproken in een algemeen overleg. Het is goed dat de Europese Unie zich
ook tijdens de top van Keulen uitermate serieus heeft bezonnen op de meest
actuele situatie rondom dat conflict en zich heeft laten informeren door topbemiddelaar
Ahtisaari en anderen. Het is goed dat de Europese Unie, ongeacht het precieze
moment waarop een vredesakkoord tot stand komt, alvast haar vizier op de toekomst
van de Balkan. Een stabiliteitspact voor heel Zuidoost-Europa is een prima
initiatief van een, in algemene termen, goed Duits voorzitterschap.De Europese Unie heeft ook anders en beter geopereerd dan bij de Bosniëcrisis.
Er was sprake van een vorm van eenheid in verscheidenheid. Blair was te vaak
de havik, maar daarnaast was er het creatieve en initiatiefnemende duo Schröder/Fischer.
Met de EU-gezant en topbemiddelaar Ahtisaari was er uiteindelijk sprake van
een team en wij hopen dat de inspanningen leiden tot vrede en dat het geweld
zo snel mogelijk stopt.Voorzitter! Uiteraard kijken we vooruit en denken wij daarbij aan de financiering
van het stabiliteitspact. De budgettaire grenzen van Agenda 2000 mogen toch
niet heilig zijn, zeg ik de minister-president vragenderwijs. Ik ben benieuwd
naar zijn reactie op de suggestie, gedaan door de heer Max van den Berg, lijsttrekker
van de Partij van de Arbeid voor de Europese verkiezingen van morgen en hier
aanwezig. Hij heeft gezegd: 10% van alle reserveringen voor de structuurfondsen
van de EU zouden betrokken moeten worden bij de wederopbouw van de Balkan.
Wat vindt de minister-president van die suggestie? De suggestie heeft ons
aangesproken. Misschien zouden de middelen op de korte termijn weggezet kunnen
worden, maar dat vergt nog wel een aparte discussie.Hoe het ook zij, als het gaat om economische steun en wederopbouwprogramma's
heeft de Europese Unie in het recente verleden bewezen redelijk goede papieren
te hebben. Denk aan Bosnië. De ervaring die wij bij de inspanningen daarvoor
hebben opgedaan leert wel dat mensen die lokaal de programma's uitvoeren niet
met de mondiale wirwar van donoren te maken moeten hebben. Daarom zou het
aparte agentschap voor de wederopbouw inderdaad een goede oplossing zijn.
Wij moeten lessen uit het verleden trekken. De donoren, de Wereldbank en anderen,
moeten wel van dat agentschap gebruik maken. Graag krijg ik
op dit punt een bevestiging.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik te spreken over een ander belangrijk
hoofdpunt van de top: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
en de nieuwe Europese defensie- en veiligheidsidentiteit. Tot voor kort wilde
het met dat GBVB natuurlijk niet erg vlotten. Kosovo heeft daar verandering
in gebracht. Een omissie van het akkoord van Dayton was dat Joegoslavië
de republiek wel erkend heeft, maar dat er geen spijkerharde voorwaarden werden
gesteld aan de omgang met minderheden door het regime van Milosevic. Voor
een deel hebben wij nu te maken met de consequenties van die indertijd gemaakte
fouten.Die fouten worden misschien voorkomen met de benoeming van de topdiplomaat
Solana tot de nieuwe minister van buitenlandse zaken van de Europese Unie.
Die benoeming heeft in Keulen plaatsgevonden. Mij lijkt dit een verbetering
inhouden. Het lijkt ons evenwel het beste dat, gelet op de relatie tussen
het buitenlands beleid en het beleid om te komen tot vrede en veiligheid,
Solana zich in zijn nieuwe functie volgend jaar primair richt op juist de
verbetering van dat buitenlands beleid. Dat heeft wat ons betreft het meest
prioriteit. Is het namelijk niet zo, dat het buitenlands beleid de bedding
vormt waarin het veiligheidsbeleid zou moeten stromen?Bovendien is de Europese Unie nog steeds aanzienlijk beter in het aangaan
met handelsbetrekkingen dan in het uitoefenen van de klassieke diplomatie.
Hieruit vloeit de vraag voort: waar blijft dat structurele Afrikabeleid? En
dan is er nog de tussenvraag: waarom is op de top van Keulen geen duidelijkheid
ontstaan ten aanzien van het Turkijestandpunt, terwijl het wel de bedoeling
was die duidelijk te krijgen?Mevrouw de voorzitter! Terecht heeft de Europese Raad veel aandacht besteed
aan conflictpreventie, maar hoe wordt die preventie vormgegeven? Op zichzelf
is het winst dat de Europese Unie met behulp van bestaande militaire middelen
van vooral de NAVO een waslijst van kleine vredestaken, Petersbergtaken, zou
kunnen uitvoeren. Je zou kunnen spreken van een ontwikkeling in de richting
van democratisering van het veiligheidsbeleid. Die ontwikkeling brengt wel
zeer veel vragen met zich mee. Zeer veel vragen! Het gaat mij te ver mij nu
al te committeren aan datgene wat in termen van uitwerking op dat punt allemaal
nog besproken zal moeten worden, ook in Nederland. Ik ben het met collega
Melkert zeer eens dat in dit verband ook de vraag geldt hoe de eigen krijgsmacht
georganiseerd moet worden. Hoe zal zich dat verhouden tot de beperkte EU-activiteit
ten behoeve van vredestaken? Hoe verhoudt zich dat weer tot de meer algemene
discussie, ook in institutionele zin, als het gaat om de rol van de NAVO?
Wij hebben geen behoefte aan een zelfstandig Europees leger, want dat zou
dubbelop zijn. Het gaat ons meer om een verschuiving dan om een intensivering
van middelen wat betreft de defensie in Europa. In de slotdocumenten van Keulen
staan te veel opmerkingen die bij ons kritische vragen oproepen.Wij vinden het teleurstellend dat in de verklaring over de defensie-identiteit
niet wordt gesproken over de OVSE. Kan de minister-president dat nader toelichten?
Kan hij ook ingaan op die eindeloze strategie in de richting van Rusland –
collega Van Middelkoop sprak er met een heel speciale associatie over –
waarbij zeer weinig wordt gesproken over de betrokkenheid met het defensiebeleid?Asiel en migratie. Als Kosovo iets heeft geleerd, dan is het wel dat wij
met asiel en migratie vele stappen verder moeten zetten dan wij op dit moment
hebben gezet. Ik beperk mij tot de suggestie van de minister-president onlangs.
Hij pleitte toen voor een aparte commissaris voor asiel- en migratiebeleid.
Dat vinden wij een goede suggestie. Prodi is zijn team nu aan het samenstellen,
maar zou het niet goed zijn als die commissaris voor asiel en migratie vanaf
het begin een volwaardige commissaris in dat team is? Wat mij betreft hoeft
dat ook geen onderdeel van de besluitvorming uit te maken van de tussentijdse
top in Finland half oktober. Hoe denkt de regering daarover?Keulen was ooit ook bedoeld als top voor de werkgelegenheid, maar daar
is te weinig uitgekomen. In de brief van de regering worden drie concrete
punten genoemd, waarvan er twee vage afspraken betreffen uit eerdere eurotoppen.
Het enige nieuwe is – ik citeer het eurojargon – de synergie tussen
loonontwikkeling, monetair beleid en begrotingsbeleid door middel van een
macro-economische dialoog. Ik denk dat minister Zalm niet helemaal onterecht
heeft gezegd dat wat dat betreft sprake is van een wassen neus of een verplicht
nummer. Wij moeten elkaar niet blijven vermoeien met retoriek. Het stelt niets
voor of het stelt wel iets voor. Dan moeten wij er meer aan doen. De bondskanselier
heeft gezegd dat in de toekomst sprake zal zijn van halfjaarlijkse vrijblijvende
samenkomsten van sociale partners, Europese Commissie, de Raad en de Europese
Centrale Bank. Kortom, het Nederlandse poldermodel wordt getransformeerd tot
het Europese poldermodel. Als dat op die wijze gebeurt, dan vind ik dat een
miskenning van het Nederlandse poldermodel. Er gebeurt meer in de Nederlandse
polder dan tweejaarlijkse vrijblijvende samenkomsten met een aantal gremia.
Wij moeten niet te gemakkelijk doen alsof Europa het Nederlandse poldermodel
overneemt. In de 14 minuten spreektijd die ik nu heb, kan ik er niet uitgebreid
over spreken, maar het Nederlandse poldermodel gaat ook uit van het idee dat
je af en toe iets inlevert en dat je elkaar committeert, niet voor een paar
weken of maanden, maar voor een langere periode. Het is iets dat je institutionaliseert
in je totale samenleving. Eventjes met een gezelschap dat lijkt op de Nederlandse
polder bij elkaar komen, vind ik veel te dun. Het lijkt mij goed als in ieder
geval de heer Schröder, maar misschien ook de minister-president, nog
een tweede cursus Nederlands poldermodel gaat volgen in de toekomst.Wij vinden dit voorts teleurstellend, omdat er in allerlei discussies
terecht wordt gerefereerd aan het feit dat zoveel sociaal-democratische regeringsleiders
diverse keren per jaar bij elkaar zitten. Juist die sociaal-democratische
component zou dus meer inhoud moeten krijgen. Op het terrein van sociaal-economische
politiek, maar ook op het terrein van de fiscaliteit gaat de ontwikkeling
veel te traag. In die zin is Keulen echt een misser, met alle respect voor
de overladen agenda, maar ook hier gaat het weer om prioriteiten. Het belang
van het bieden van tegenwicht aan de ongelimiteerde belastingconcurrentie
 kan niet worden onderschat. Een van de onderwerpen die daarbij
aan de orde zijn, sluit aan bij een motie die door collega Karimi is ingediend.
Die is ook aangenomen. Deze houdt in dat je ook met een kopgroep iets zou
kunnen doen rondom een Europese energieheffing. Wij vinden dat conclusie 22
uit de top van Keulen, daar waar over die energieheffing wordt gesproken,
niet die prioriteit rond dat thema aangeeft die nodig is. Het is een onderdeel
van die absoluut noodzakelijke fiscalisering van Europa. Wij moeten daar veel
meer aandacht aan geven. Dat is op dit moment een van de grote manco's in
Europa. Wij weten allemaal dat fiscale politiek, sociale politiek en werkgelegenheidspolitiek
onlosmakelijk met elkaar samenhangen.Dan kom ik te spreken over het tijdpad en de bandbreedte die de top heeft
aangegeven voor de nieuwe IGC die vanaf 2000 gaat lopen en onder Frans voorzitterschap
aan het eind van dat jaar zal worden beëindigd. Een verdrag van Parijs
of iets van dien aard zal dan aan ons worden voorgelegd. Ik meen dat de top
van Keulen, zeker op dat punt, onvoldoende de ambitie uitstraalt dat zo'n
nieuwe intergouvernementele conferentie en het verdrag dat daarvan een gevolg
is, ook een antwoord – er zijn vele antwoorden te geven – moeten
zijn op de vertrouwenscrisis die er op dit moment in Europa is. Er is niet
alleen een vertrouwenscrisis tussen het Europees Parlement en de Europese
Commissie. Deze crisis is veel breder en dat is voor een deel weer de oorzaak
van de lage opkomstcijfers etc. Daarom ben ik van oordeel dat die intergouvernementele
conferentie een breder aantal onderwerpen zou moeten kunnen behandelen dan
het te smalle dat uit de top van Keulen is gekomen. Ik zie daarin niet echt
een vertaling van de ambities die Nederland vóór deze top had.
De heer Van Middelkoop heeft de regering gevraagd om een nadere verantwoording
in notitieverband. Ik sluit mij bij dit verzoek aan. Wil je die crisis tussen
Europa, zijn bestuurders en zijn burgers oplossen, dan zul je ook in het kader
van democratisering meer moeten doen aan het vergroten van de transparantie
dan wat de top van Keulen nu heeft opgeleverd. Ik noem een paar punten.In de eerste plaats zou er een wet openbaarheid van bestuur in Europa
moeten komen om de transparantie te vergroten zodat wij weten waar wij met
z'n allen mee bezig zijn. Een ander aandachtspunt is de toegang voor niet-gouvernementele
organisaties tot het Europees Hof van Justitie. Verder is het vastleggen en
ook juridisch binden van grondrechten in Europa een belangrijk punt. Het Duitse
voorzitterschap heeft dienaangaande initiatieven genomen – de heren
Schröder en Fischer zijn er een groot voorstander van – maar wij
vinden dat dit punt te afgezwakt terugkomt in de conclusies van de top van
Keulen. Straks ga je namelijk wel met Europees geld winkelen en kun je in
het kader van Europa soldaat zijn en worden ingezet bij een vredesmissie,
maar zonder dat je grondrechten verankerd zijn. Dat is een onbalans die zo
snel mogelijk moet worden gecorrigeerd. Tevens menen wij dat op het punt van
fraude, corruptie en vriendjespolitiek de beker tot op de bodem moet worden
leeggedronken bij alle Europese instellingen. Wij vinden het weliswaar bemoedigend
om in conclusie 48 te lezen dat er over die transparantie en integriteit nieuwe
initiatieven zijn te verwachten van de nieuwe Europese Commissie, maar bij
de oude Europese Commissie is gebleken dat dit van buitenaf moet kunnen worden
afgedwongen. In die zin zijn wij een groot voorstander van een regeling voor
ambtenaren zoals Van Buitenen, een klokkenluidersregeling. Je zou in dit verband
kunnen pleiten voor een situatie waarin in het EU-ambtenarenstatuut bepalingen
ter bescherming van klokkenluiders worden opgenomen. Ik vind dat een belangrijk
punt. Natuurlijk moet dan de zorgvuldigheidsregel goed gedefinieerd worden
en moet bepaald worden op welk moment zij financiële of andere onregelmatigheden
kunnen en mogen doorgeven aan het Europees Parlement, de Europese Rekenkamer,
de Europese Ombudsman, justitie of de pers. Het is in ieder geval een cruciaal
punt. Wij raken hier het hart van het probleem dat Europa op dit moment met
zichzelf en de burgers heeft. De IGC die onder andere gaat over de rol en
de bevoegdheden van het parlement, is belangrijk. Die mag dus niet alleen
betreffen, zoals collega Van Middelkoop zei, de leftovers van Amsterdam.Mevrouw de voorzitter! Vervolgens zou ik iets willen zeggen over de Europese
commissarissen, waarbij ik mij zal proberen in te houden als het gaat om het
noemen van namen en rugnummers. Het gaat mij met name om hetgeen de heer Prodi,
voorzitter van de Europese Commissie, eigenlijk wil. Tijdens de Europese top
heeft hij gezegd bevoegdheden te willen die hij op dit moment niet heeft.
In NRC Handelsblad van 4 juni zei hij letterlijk: "Ik verwacht van ieder lid
van mijn toekomstige ploeg dat hij of zij aanvaardt om af te treden als ik
mij verplicht voel om dat te vragen." Het Europees Parlement heeft die individuele
ontslagbevoegdheid niet, de voorzitter van de Europese Commissie evenmin.
Waarom heeft de Europese Raad geen officiële reactie op dat voorstel
van Prodi gegeven? Wat is de Nederlandse positie op dat punt?Het tweede punt rond die eurocommissaris betreft de wijze van samenstellen
van de nieuwe ploeg. Ik vind dat Prodi daar echt iets over zou moeten hebben
te zeggen. Ik wil volstrekte helderheid en duidelijkheid over hoe dat op dit
moment gebeurt. Het lijkt meer een soort dictaat te zijn van de nationale
lidstaten, waarbij hij kan optellen en uiteindelijk zijn ploeg kan samenstellen.
Als het gaat om meerdere kandidaten per lidstaat, zegt minister Van Aartsen
afgelopen zaterdag: ik ben gekke Gerrit niet, die dat op die manier zou doen.
Dat vind ik echter niet een overtuigende weerlegging van het feit dat er wel
degelijk ook op dat terrein wat te kiezen zou moeten zijn. Ik wil hierop graag
een antwoord hebben van de Nederlandse regering. Dus niet één
kandidaat, maar meerdere kandidaten, zodat de voorzitter van de Europese Commissie
kan kiezen.Europa is niet af. Dat heeft ons ook gebracht tot zeer veel kritische
kanttekeningen, over Europol, de Europese munt en de verdragen die de afgelopen
jaren aan ons zijn voorgelegd. Maar nooit kan misverstaan zijn wat onze positie
is. Wij zijn niet van de partij van eurocynici of eurosceptici. Wij vinden
dat er veel mis is in Europa, binnen en buiten de Unie, maar die Europese
Unie is wel een uniek instrument om een keer ten goede te kunnen maken. Europa
moet schoner en eerlijker, om het in onze eigen campagneslogans te vatten.De heer Melkert (PvdA):Ik vind het betoog van de heer Rosenmöller vandaag constructief,
opbouwend, ook als het gaat om die conclusies in Keulen. Ik ben het met veel
van wat hij zegt redelijk eens. Als je Keulen echter afzet tegen de ruimte
die bijvoorbeeld door het Verdrag van Amsterdam is gecreëerd, is het
dan niet zo dat GroenLinks met terugwerkende kracht zou moeten betreuren dat
men tegen het Verdrag van Amsterdam heeft gestemd? Als Amsterdam er niet zou
zijn geweest, en daarvoor Maastricht met de euro, zou het toch ondenkbaar
zijn geweest dat wat nu in Keulen gebeurt, ook inderdaad op de agenda zou
staan?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik ga het debat over het Verdrag van Amsterdam niet overdoen, maar u weet
zeer goed wat bij ons de argumenten zijn geweest om uiteindelijk tegen het
Verdrag van Amsterdam te zijn. Als er ooit een moment was geweest, waarop
mijn fractie tot de conclusie zou zijn gekomen dat die stem tegen het Verdrag
van Amsterdam een onterechte stem was, had ik dat hier allang gezegd. Uit
het feit dat dat niet is gebeurd, mag u afleiden dat wij die stem nog steeds
een terechte stem vinden. Waarom? Omdat er – dat betreft ook de positie
van de euro – onbalans is ontstaan in Europa. Daardoor kan een situatie
ontstaan, waarin niet beperkte en kleine politieke krachten, zoals de stroming
van de conservatieve liberalen, tot de stelling komen dat Europa af is. Ik
heb goede nota genomen van uw positie, dat u het daar niet mee eens bent.
De vorige fractievoorzitter van de PvdA heeft ooit gezegd dat wij niet toe
moeten naar het Europa van de banken. Die banken hebben echter zoveel nadruk
gelegd op die munt en die markt, dat mens en milieu op achterstand zijn gezet.
Dat is precies de reden geweest om de verdragen en de euro te benaderen, zoals
wij die hebben benaderd en te pleiten voor een ontwikkeling, waarin dat sociale
en ecologische Europa dichterbij komt. Dat is precies de taak waar wij voor
staan. Dit allemaal onder het gegeven dat het eerder gaat om meer dan om minder
Europa, maar wel democratische gecontroleerd en getoetst en in balans met
elkaar.De heer Melkert (PvdA):De zorgen over de positie van de liberalen delen wij. Over de noodzaak
dat er meer balans komt, zijn wij het eens. De vraag was en is of met het
Verdrag van Amsterdam en wat er nu tot en met Keulen op volgt, er meer of
minder stappen worden gezet in die goede richting. Mijn stelling is sterker:
zonder Amsterdam zouden die stappen niet of nauwelijks kunnen zijn gezet.
Als je zo terugkijkt, moet je toch tot de erkenning komen dat die basis in
Amsterdam is gelegd en dat u dezelfde weg op kunt gaan die bijvoorbeeld Joska
Fischer is gegaan om met betrekking tot een veel actievere buitenlandse politiek
en veel meer erkenning van het werkgelegenheids- en sociale potentieel van
de Europese Unie te zeggen: daar ligt onze toekomst, daar committeren wij
ons aan. Waar bent u nu eigenlijk aan gecommitteerd?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Wij zijn gecommitteerd aan onze eigen standpunten en opvattingen. Het
is prettig om te vernemen dat u nu Joska Fischer aanhaalt. Dat is de afgelopen
jaren ook wel eens anders geweest. Ik incasseer dat en ik zal het hem doorgeven.
Het commitment dat wij met Europa hebben, vloeit voort uit de ideeën
die wij over Europa hebben. Wij zijn niet tegen Europa, maar wel tegen een
eenzijdige ontwikkeling in Europa. Wij vinden zowel het Verdrag van Maastricht
als dat van Amsterdam daar een te nadrukkelijke weerslag van. Je laat op die
manier, zelfs met 13 sociaal-democratische regeringsleiders op de 15, voor
een deel het moment verlopen om stappen vooruit te zetten. Neem bijvoorbeeld
het punt van de fiscaliteit, wat u ook zo belangrijk vindt. Wij komen anders
nooit bij een oplossing van het luchtverkeer, om maar eens iets concreets
te noemen.De heer Melkert (PvdA):U draait toch om de hete brij heen. Soms moet je kiezen om verder te gaan.
Dat was met het Verdrag van Amsterdam, de orde, de euro, Europol en de criminaliteitsbestrijding
aan de orde. Dat ik Joska Fischer kan prijzen, komt omdat hij die stappen
heeft gezet. Hij heeft geen voorbehouden meer bij wat intussen bereikt is
in de Europese Unie, omdat dat de noodzakelijke basis is om verder te komen,
ook sociaal. Hij heeft de tekenen des tijds verstaan. Mijn zorg is dat u zover
nog niet bent. Ik vind dat jammer.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik geloof niet dat u van ons kunt zeggen dat wij de tekenen des tijds
niet verstaan. Als u dat wel zou doen, werp ik dat verre van mij. Waar hebben
wij het nu over in Europa? Ook dezer dagen hebben wij het weer over iets dat
ons allen bezighoudt rondom Europa en in Europa. Wij hebben onze kritiek gehad.
Wij weten evenals u vanuit uw contacten met Duitsland dat de positie van de
Duitsers ten aanzien van de euro een andere is of was, omgeven door een andere
historische context dan in Nederland. Dat zijn gegevenheden. Dat is mede bepalend
geweest voor het standpunt van Joska Fischer met betrekking tot de euro. Wij
hebben dus een andere afweging gemaakt ten aanzien van het moment van invoeren
en niet tegen het project als zodanig. Wij zouden de sociale component direct
hebben willen koppelen aan de invoering van de euro, omdat wij zien en zagen
dat juist de noodzakelijke ontwikkeling in de richting van het sociale Europa
niet gelijkop loopt met de ontwikkeling in de richting van het monetaire Europa.
Daar ontstaat onbalans. Wij zijn nu bezig te repareren wat in het verleden
aan onbalans is ontstaan. Wij doen daar van harte met u en met elkaar aan
mee.De heer Melkert (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Mijn laatste opmerking. Wij kunnen dat doen omdat
de basis in Amsterdam is gelegd. Daardoor kunnen wij verder bouwen. Daarom
is het vreemd dat u daar destijds afstand van heeft genomen, maar nu niet
met terugwerkende kracht wilt zeggen: dat was niet verstandig. Het is evenzeer
vreemd dat u wel voorstander bent van het ingrijpen in Kosovo. Ik heb u daarvoor
geprezen. Ondertussen laat u echter wel in het Europese verkiezingsprogramma
optekenen dat we zo snel mogelijk van de NAVO af moeten. Dat u dat soort keuzes
niet doet, doet toch weer twijfels rijzen over waar u uiteindelijk staat op
de weg naar de toekomst van Europa, ondanks het vele gemeenschappelijke wat
wij daar hebben.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Wat wilt u nu? Wilt u een discussie over het Europese
vredes- en veiligheidsbeleid? Ik heb daar net het een en ander over gezegd.
Ik heb gereageerd op wat er over de euro is gezegd. Als het gaat om het Verdrag
van Amsterdam, dan schoot dat verdrag tekort op het punt van de ambities in
de richting van de uitbreiding van Europa naar de Midden- en Oost-Europese
landen. Ik heb daarover het debat met de minister-president gehad. Voor ons
stond toen ook al vast dat het vrij snel noodzakelijk was daar een nieuw verdrag
over te gaan bepalen. Dat andere landen eerder tot die conclusie waren gekomen
dan Nederland, is op zich begrijpelijk, omdat het kaartje van Nederland op
dat verdrag plakt. Dat is echter tijdens deze top wel bevestigd gebleken.De heer Melkert (PvdA):Maar als wij dat toen allemaal hadden gezegd, waren wij geen stap verder
gekomen. De heer Rosenmöller lift dus mee met het commitment dat wij
zijn aangegaan en ik vind dat die houding hem niet past, juist gezien het
verhaal dat hij zelf houdt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Daar ben ik het dus niet mee eens. Daarom zeg ik dat wij verdragen hebben
gemaakt waarin een aantal wezenlijke tekortkomingen zit, dat wij die verdragen
op dat moment niet zo hadden moeten vaststellen en dat wij stappen verder
moeten en kunnen gaan, ook in termen van democratisering, sociaal beleid en
milieubeleid. En het had echt niet allemaal maximalistisch hoeven zijn. Als
wij stappen verder waren gegaan, had dit soort verdragen de steun van mijn
fractie kunnen hebben. Het was een gemiste kans en daarom zijn wij van verdrag
op verdrag op verdrag steeds bezig om de tekortkomingen uit het vorige verdrag
weer te repareren in het toekomstige verdrag. Ik kan het niet anders zien.Mevrouw de voorzitter! Collega Melkert onderbrak mij in wat anderen bij
hem de STER-spot noemden, maar daar wil ik verder niet moeilijk over zijn.
Voor ons is het wezenlijk dat wij de stappen zetten in de richting van het
socialere en groenere Europa. Die instemming kan de regering op voorhand incasseren
als die maatregelen worden genomen. Wij denken – dat is misschien de
positieve afronding – dat Europa best kan leven. Bij de jongere generatie
gloort bovendien hoop: deze is minder sceptisch en minder cynisch over Europa
dan de oudere generatie. Wat er moet gebeuren, is dat de ouderen iets oppikken
van het enthousiasme dat voor een deel nog wel bij de jeugd bestaat.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Morgen gaat Nederland naar de stembus. Voor de vijfde keer
in de geschiedenis kiezen wij onze eigen europarlementariërs. Als democraat
hoop ik van harte dat de Nederlanders zich dit recht niet laten ontglippen.
De voorspellingen voor de opkomst zijn niet goed en dat is zorgelijk, jammer
en eigenlijk onterecht, want er is veel om voor te gaan stemmen. Het gaat
immers om een aantal voor Nederlanders uiterst belangrijke onderwerpen: vrede
en veiligheid voor heel Europa en niet alleen voor EU-lidstaten, maar juist
ook voor andere Europese landen; welvaart en werkgelegenheid; een milieuvriendelijk
en milieubewust Europa; democratie en transparantie, een essentieel aspect
voor de Europese samenwerking.Vandaag is het 9 juni en spreken wij in de Kamer over de resultaten van
de Europese top van vorige week. Tegelijkertijd, terwijl wij op de drempel
staan van de 21ste eeuw, hebben wij het over de Staat van de Europese Unie.
De top van 3 en 4 juni jl. zal, als de voortekenen niet bedriegen, toch nog
als vredestop de geschiedenis in kunnen gaan. Ik hoop met heel mijn hart dat
deze top het einde markeert van de oorlog in Kosovo, die op 24 maart aanving,
tijdens de vorige top die in Berlijn plaatsvond. Dit lijkt misschien een wat
Duitse of "eurocentristische" opmerking, maar hij kwam dan ook van de heer
Fischer. Niet te ontkennen valt dat de Europese Unie, Ahtisaari, Schröder
en anderen, naast de VS en Rusland, een uiterst belangrijke rol speelden bij
het oplossen van de crisis. De top van Keulen was de eerste top na de inwerkingtreding
van het Verdrag van Amsterdam, dat meer democratie bracht, maar nog niet genoeg,
en dat dringend nadere uitwerking behoeft. Terecht vestigde de voorzitter
van het Europees Parlement, Gil-Robles, daar nadrukkelijk de aandacht op.Jagen wij met meer Europese democratie een hersenschim na, en moeten wij
dan maar weer terug naar meer invloed van nationale parlementen, zoals onlangs
in NRC Handelsblad werd gesuggereerd? Dat zou volgens D66 toch het failliet
van Europa betekenen. Hoe moeilijk en weerbarstig het ook is, de toekomst
ligt in een geïntegreerd Europa, waar vrede, veiligheid en stabiliteit
heersen en recht en democratie kunnen gedijen; een open, groen en democratisch
Europa, waarin de mensen zich kunnen gaan herkennen. Maar dat vergt nog heel
erg veel. Dat vergt onder meer een echt Europees vreemdelingen- en asielbeleid,
iets waar mijn fractie al veel langer voor pleit. Ook op dit belangrijke terrein
is samenwerking tussen de Europese lidstaten van wezenlijk belang.De Kosovocrisis heeft pijnlijk duidelijk gemaakt dat die samenwerking
op sommige punten echt tekortschiet. De Nederlandse regering heeft, net als
die van een aantal andere lidstaten, enkele duizenden Kosovaren opvang geboden.
Wij hebben daar zeer nadrukkelijk voor gepleit. Het maken van afspraken over
een gemeenschappelijke, gezamenlijke Europese aanpak voor de opvang van de
vluchtelingen is schromelijk mislukt. Dat vinden wij erg jammer. Wij pleiten
er dan ook voor om hier wederom lessen uit te trekken en in Europees verband
actief te blijven pleiten voor een daadwerkelijk gezamenlijke aanpak. Klopt
het dat hierover in de conclusies van de Europese top in Keulen weer geen
afspraken zijn gemaakt?Het idee dat door het Nederlandse kabinet is geopperd voor een Europese
commissaris, speciaal belast met vreemdelingen- en asielbeleid, wordt door
mijn fractie van harte gesteund. De vraag is of dit kan worden gecombineerd
met het onderdeel integratie van minderheden.Een nieuw Europa kan ook een Europese grondwet of handvest vergen, waarin
de rechten van de Europese burgers bijeen zijn gebracht. Wij ondersteunen
die gedachte, ook vanwege de belangrijke beeldende werking daarvan voor de
burgers. Dat zal natuurlijk moeten worden afgestemd met bestaande internationale
verdragen en jurisprudentie op dat terrein. De helaas nog niet rechtstreeks gekozen, maar inmiddels wel door de Europese
Raad aangewezen voorzitter van de Europese Commissie, de heer Prodi, heeft
er overduidelijk blijk van gegeven dat hij belang hecht aan een daadkrachtige
Commissie; een team met geëngageerde, onkreukbare commissarissen, met
idealisme en ambitie voor Europa. Mijn fractie ondersteunt dat pleidooi.Het is vreemd dat de voorzitter nauwelijks enige keuze in kandidaten lijkt
te worden geboden. De vorming van de Commissie wordt daardoor toch wel erg
benepen en alleen een zaak van de individuele lidstaten. Het zou goed zijn
als de lidstaten meerdere kandidaten zouden presenteren aan de heer Prodi,
al dan niet in een voorkeursvolgorde, waar de heer Prodi kennis van kan nemen
en eventueel mee kan praten. Het Europees Parlement heeft hier nadrukkelijk
om gevraagd. Nederland zou hierbij het goede voorbeeld kunnen geven. Ik vraag
de minister-president wat daarover is gezegd tijdens de Europese top in Keulen.
Wij stellen het op prijs als wij het standpunt van de regering hierover horen.
Wij hoeven in Nederland niet gekke Gerrit te zijn – ik vroeg mij overigens
af waar die uitdrukking van de heer Van Aartsen precies vandaan kwam –
maar ik denk dat het mogelijk moet zijn dat ook Nederland met de heer Prodi
in gesprek raakt en zegt: wij geven de voorkeur aan kandidaat X, maar wij
hebben ook nog andere mensen, laten wij het gesprek daarover open voeren.Als de heer Prodi mee kan praten over verschillende kandidaten, al dan
niet in een voorkeursvolgorde, krijgt het Europees Parlement meer mogelijkheden
om invloed uit te oefenen op de samenstelling van het dagelijks bestuur. De
heer Prodi kan zich dan ook echt inhoudelijk verantwoorden voor de Commissie
die hij mede heeft samengesteld en die hij presenteert aan het Europees Parlement.
Het heeft iets van een wassen neus, als er een keuze is tussen de gehele Commissie,
die hem is opgedrongen, of niets.Voorzitter! Als de Europese Commissie eenmaal in functie is, moet de voorzitter
het recht krijgen een individuele commissaris te kunnen wegsturen, als er
iets schort aan zijn of haar functioneren. De heer Prodi heeft hier zelf voor
gepleit tegenover de Europese Raad. Mijn fractie begrijpt en steunt dat en
gaat ervan uit dat de regering zich daarin kan vinden. Natuurlijk moeten wij
een stap verder gaan door het Europees Parlement een breder recht te geven
om individuele commissarissen zich te laten verantwoorden, met als consequentie
dat de vertrouwensregel tussen de individuele commissaris en het Europees
Parlement ook kan gelden.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Het verbaast mij dat collega De Graaf eerst de commissievoorzitter
noemt en dan pas het Parlement. Ik denk dat die volgorde moet worden omgedraaid.
Zonder debat en zonder dat het in de verdragen vaststaat, moet je je nog even
achter de oren krabben of een voorzitter van een Commissie moet zeggen wie
heen dient te gaan en wie dient te blijven, maar het Parlement zou dat in
ieder geval wel moeten kunnen. Zou je die redenering niet om moeten draaien?De heer De Graaf (D66):Bij mijn opmerkingen over de positie van de voorzitter van de Europese
Commissie en over de positie van het Europees Parlement heb ik geen hiërarchische
volgorde aangegeven. In mijn tekst leidde mijn opmerking over de heer Prodi
tot zijn positie en vervolgens tot de verantwoordingsplicht ten opzichte van
het Europees Parlement. Ik ben het van harte met de heer De Hoop Scheffer
eens dat de rol van het Europees Parlement buitengewoon gewichtig is en dat
dus ook een individuele verantwoordingsplicht en een vertrouwensregel zou
moeten bestaan tussen commissarissen en het Europees Parlement. Zeker gelet
op hetgeen in het afgelopen jaar met de Europese Commissie en de positie en
het imago van individuele commissarissen is gebeurd, meen ik niettemin dat
de heer Prodi een punt heeft als hij een verantwoordelijkheid wil voelen voor
het functioneren van de Commissie als geheel en voor het functioneren van
individuele commissarissen. Laten we niet praten over een harde reshufflebevoegdheid,
zoals de Engelse prime minister die heeft; misschien zouden we daarmee te
veel zeggen, maar het is wel nuttig als de heer Prodi niet alleen een duidelijke
eigen verantwoordelijkheid heeft voor het algemene beleid, maar ook voor het
functioneren van de Commissie en de individuele commissarissen. Daarbij behoort
natuurlijk ook een zeker recht om te zeggen dat het tijd wordt om een disfunctionerende
commissaris te vervangen. Daar moeten we niet moeilijk over doen. Dat zou
de Commissie als geheel en het gezag van de Commissie via haar voorzitter
ten goede komen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Met dat laatste ben ik het eens, maar ik vind dat dat aan het Europees
Parlement is. Het is in het afgelopen jaar misgegaan omdat twee commissarissen,
met name mevrouw Cresson, het gewoon verdraaiden om op te stappen. Daardoor
moest de hele Commissie weg, waardoor ook een aantal heel competente commissarissen
weg moesten. Die verantwoordelijkheid reken ik in eerste instantie die commissarissen
toe. Wij zijn het dus met elkaar eens, maar ik vind alleen dat het in eerste
en laatste instantie een verantwoordelijkheid van het parlement moet zijn.
Als je van de voorzitter van de Europese Commissie een soort superkanselier
maakt, kan ik mij voorstellen dat dingen heel erg verkeerd zullen gaan.De heer De Graaf (D66):Eerlijk gezegd twijfel ik niet zo aan de kwaliteiten van de voorzitter
van de Europese Commissie. Ik denk ook niet dat er erg veel fout kan gaan.
Ik denk dat de politieke beoordeling bij het Europees Parlement ligt en de
kwaliteitsverantwoordelijkheid bij de voorzitter van de Europese Commissie.Ook voor andere noodzakelijke institutionele hervormingen waarover in
het Verdrag van Amsterdam nog geen overeenstemming kon worden bereikt, is
nu een tijdpad uitgezet; een nieuwe intergouvernementele conferentie is gepland.
Dat is goed. De discussie over de omvang en samenstelling van de toekomstige
Commissie, de stemmenweging en de meerderheidsbesluitvorming in de Raad zal
geen sinecure zijn. Ik hoop overigens van harte dat het kabinet zijn uit de
brief van 21 mei jl. blijkende inzet om een bredere agenda in discussie te
brengen en te houden, niet zal laten varen. Nu is het moment aangebroken om
besluiten te nemen over de democratisering van Europa om voorbereid te zijn
op de toetreding van de zes nieuwe lidstaten. In die zin heeft
de lijsttrekker van D66 bij de Europese verkiezingen, Louise Wies van der
Laan, natuurlijk volstrekt gelijk: wij moeten onze zaak in eigen huis op orde
brengen.De conclusies van Keulen spreken ook van "een betere coördinatie
van het economisch beleid en verbetering van de synergie van de loonontwikkeling
en het monetair, budgettair en financieel beleid door een macro-economische
dialoog teneinde een duurzame, niet inflatoire groeidynamiek te doen ontstaan".
Als dat de gebruikelijk taal is bij de top, kan ik mij voorstellen dat je
doodvermoeid van zo'n top terugkeert. Ik vertaal dit Brusselse jargon in een
Europees poldermodel. Een kanttekening daarbij is op haar plaats. Natuurlijk
is het goed dat alle betrokkenen regelmatig en goed overleggen. Dat doen wij
ook in Nederland en dat heeft zijn voordelen, maar het mag nooit een alibi
worden om als politiek verantwoordelijken geen beslissing te nemen. De politiek
staat immers voor haar eigen beslissingen. Net als in Nederland moet voorkomen
worden dat inpoldering leidt tot verzanding.Op 1 januari 2002 zal elke Europeaan de euro in zijn portemonnee hebben,
maar voordat het zover is, staat natuurlijk nog het een en ander te gebeuren.
Met de invoering van de euro op 1 januari 1999 mag dan blijkens de conclusies
"het hoogste integratieniveau zijn bereikt" en zal "Europa in staat zijn de
rol te spelen die bij zijn gewicht past". Dat is zeker waar, maar de stabiliteit
van de euro is echt wezenlijk en daar schort het helaas nog wel aan. Daar
schort het helaas nog wel aan. Budgettaire en macro-economische discipline
is noodzakelijk, maar zou er niet meer moeten gebeuren? Is het wel zo verstandig,
zo vraag ik mij in gemoede af, dat Europese gezagsdragers – nationale
gezagsdragers, regeringsleiders, ministers van financiën en nationale
bankpresidenten – allemaal hun zegje doen op het punt van de euro? Moet
het in belang van de stabiliteit niet wat krachtiger worden voorbehouden aan
de Europese Centrale Bank, in het bijzonder aan de president van de Europese
Centrale Bank? Wij vragen ons overigens ook af of het geven van ruimte aan
Italië om in zekere zin af te wijken van de tekortnorm wel zo verstandig
was. Hoe verhoudt zich dat tot de conclusie dat "de bepalingen van het stabiliteits-
en groeipact strikt moeten worden toegepast"?Europa zal, helaas zeg ik erbij, steeds weer worden beoordeeld op de manier
waarop het fraude weet te voorkomen en te bestrijden. Het is niet anders.
De instelling van een nieuw Europees bureau voor fraudeonderzoek per 1 juni
is een belangrijke stap die mijn fractie ook toejuicht. Wat is overigens de
relatie tot de Europese Rekenkamer en wie bepaalt nu welk onderzoek door wie
wordt gedaan? De afgelopen weken hebben weer aangetoond hoezeer de controle
op de structuurfondsen intensivering behoeft. De mythe die wij in Nederland
al die tijd graag in stand hebben gehouden, is definitief doorbroken. Uit
onderzoek van de Europese Commissie is gebleken dat het mis is gegaan bij
de arbeidsvoorziening in Nederland in het volgen van de regels om Europese
gelden binnen te halen. Mijn fractie wacht het onderzoek van het ministerie
van Sociale Zaken inzake met spanning af.Overigens moeten wij ons realiseren dat het bij de besteding van Europees
geld ook gaat om nationale gelden. Waar sprake is van vermeende fraude of
onregelmatigheden moeten de nationale rekenkamers ook worden ingeschakeld
bij de controle. Er is eerder over gesproken. Wij hebben er enige tijd geleden
in de commissie voor de Rijksuitgaven voor gepleit om de taken van onze nationale
Rekenkamer uit te breiden ten aanzien van de Europese gelden. We horen graag
met spoed een reactie van de regering. Is over de betrokkenheid van de nationale
rekenkamers gesproken in Keulen en, zo niet, had dat dan niet gemoeten?Dan wijd ik nog een enkel woord aan het buitenlands beleid van de Europese
Unie. De benoeming van de heer Solana tot hoge vertegenwoordiger betekent
een krachtige impuls voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid. Het is een goed teken dat Europa heeft gekozen voor
een politicus op deze post en niet voor iemand die in de ambtelijke sfeer
zijn sporen heeft verdiend. Solana zal niet snel de loopjongen van de Europese
Commissie worden. Dat is goed voor een krachtig buitenlands beleid en dus
ook voor Europa.De verklaring van de Europese Raad over het gemeenschappelijk Europees
beleid inzake veiligheid en defensie zien wij als een belangrijke doorbraak.
Het zat een beetje in de lucht met Saint-Malo, met de switch in de Britse
positie en ook met Kosovo. Samenwerking tussen de Verenigde Staten en Europa
verdient de voorkeur. Een zelfstandig Europees optreden hoeft niet in tegenspraak
te zijn met de NAVO en ook niet met de Verenigde Staten. De NAVO erkent ook
de grote waarde van een eigen Europese rol. Als Europa zijn kansen grijpt,
dan krijgen de afspraken van Keulen vanzelf ook politiek gewicht. Op de vele
institutionele vragen die dan natuurlijk opkomen, bijvoorbeeld over de rol
van NAVO-landen die geen lid van de Europese Unie zijn en de invulling van
de eigen militaire middelen van de Unie, ga ik nu niet in. Nederland zal wel
moeten kiezen of het al dan niet zal deelnemen aan zoiets als het eurokorps.
Wat vindt het kabinet? Zou deelname op enige wijze, bijvoorbeeld op stafniveau,
niet moeten worden overwogen?Verheugend is de gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Rusland
omdat het de eerste gemeenschappelijke strategie is na de inwerkingtreding
van het Verdrag van Amsterdam. Het is inhoudelijk verheugend vanwege het grote
aantal veelbelovende voornemens. De door Kosovo moeizaam geworden verhouding
tussen Rusland en de Europese Unie moet zo snel mogelijk worden hersteld.
Het komt nu op de uitvoering aan. Een gezamenlijke top van de Europese Unie
en Rusland in de tweede helft van dit jaar ligt, denken wij, in de rede. Wat
vindt de regering daarvan? Wil de regering daar ook op aandringen?Voorzitter! Wij vinden het teleurstellend, en misschien wel schadelijk,
dat de passage over Turkije – er is al eerder over gesproken –
uiteindelijk in de conclusies van de Europese Raad is gesneuveld. Betrof het
verzet tegen die passage weer die ene bekende Europese partner of waren er
meer landen tegen? Wordt er nog op enigerlei wijze wat gerepareerd richting
Turkije om verdere vervreemding in de verhouding tussen Turkije en de Unie
te voorkomen?Voorzitter! Nog kort iets over de Staat van de Europese Unie. Het overzicht
van de status quo en van de plannen die zijn gepresenteerd
in de Staat van de Europese Unie, was een goed initiatief. Mijn fractie is
daar tevreden over. Het zal zeker jaarlijks gaan gebeuren. Wij zullen het
dan trouwens wat sneller na het verschijnen moeten behandelen dan nu is gebeurd.
Immers, over Agenda 2000 vond al besluitvorming plaats. De fractie van D66
is verheugd dat het Europees Parlement in de onderhandelingen over de landbouwuitgaven
nu medewetgevende bevoegdheid heeft gekregen, zij het nog niet over een heel
groot deel van de landbouwuitgaven. Het gaat nu over 11%, maar de kop is eraf.
Een goed begin, maar nog te weinig. De fractie van D66 vindt dat het niet
te verkopen is, dat vrijwel de helft van de Europese begroting buiten de parlementaire
controle valt. Als we het hebben over de staat van de democratie in Europa,
dan praten wij over iets wat eigenlijk niet valt uit te leggen, ook niet aan
kiezers die morgen naar de stembus gaan en denken dat het ergens over gaat.Voorzitter! Ik rond af. Morgen wordt er gestemd, althans door een deel
van de Nederlandse bevolking. Een groot deel vindt het niet de moeite waard
om te gaan stemmen. Dat ligt voor een stukje aan de slechte naam van Brussel
en de slechte naam van het Europees Parlement. Het ligt voor een ander deel
aan het gebrek aan macht van de Europese democratie. Ik heb zojuist het voorbeeld
genoemd van de landbouwbegroting. Wat dat gebrek aan macht betreft, is er
dit jaar door het Europees Parlement een grote stap in de goede richting gezet.
Maar ook zijn wij, de politiek als geheel, er in dit land nog niet in geslaagd
om de grote betekenis van Europa als het gaat over onze eigen wetgeving, ons
eigen beleid en de financiële middelen, aan de kiezers duidelijk te maken.
Er staat een toekomst op het spel, niet die van Brussel, maar die van ons
allemaal. Het draagvlak voor Europa zal in Nederland moeten worden versterkt.
Dat is een opdracht voor kabinet en Kamer gezamenlijk.De heer Hessing (VVD):Voorzitter! De aangeboden Staat van de Europese Unie biedt een overzicht
van de stand van zaken in de besluitvorming en van de agenda voor de komende
periode. Het is evident dat de Europese Unie op diverse terreinen een grote
rol speelt in het Nederlandse beleid. Daarom is het goed dat die staat er
is, conform de afspraken in het regeerakkoord. Ik zie het dan ook als een
Paarse verworvenheid. Wat dat betreft vind ik dat wij niet zouden moeten volstaan
met een debat op hoofdlijnen nu in combinatie met een verslag van de Europese
Raad. Diverse onderdelen van de Staat van de Europese Unie verdienen nadere
bespreking in de betreffende vaste commissies. Op die manier zouden wij als
parlement meer inhoud kunnen geven aan de EU-component van het Nederlandse
beleid.De inhoud van de staat bekijkend, mis ik één component in
de opsomming, namelijk het beheer van de Europese Unie, zowel organisatorisch
als financieel. Dat verbaast mij eigenlijk zeer. Ook ontbreekt de verantwoordelijkheid
van de Raad en de Commissie daarvoor. Er staan slechts enkele paragrafen in
over de fraudebestrijding en over SEM 2000. Die staan in het hoofdstuk over
economische en financiële aangelegenheden. Dat is eigenlijk erg mager
en dat is ook tekenend voor de situatie: een gebrek aan aandacht voor het
beheer van de Europese Unie. En dat, terwijl juist prominent dat aspect het
imago van de Europese Unie bepaalt; een aspect ook dat de burger aanspreekt.
De burger wil terecht een betrouwbare en doelmatige Europese Unie. Dat is
van groot belang, juist ook vanuit het Nederlandse aspect gezien. Ik hoop
dan ook dat in de volgende staat van de Europese Unie wel een apart hoofdstuk
over het beheer van de Europese Unie zal worden opgenomen, met daarin aandacht
voor de verantwoordelijkheden dienaangaande van de Raad en van de Commissie,
voor een heldere definitie van de kerntaken, voor begrippen als subsidiariteit,
transparantie, doelmatigheid, en misschien ook voor de ambtelijke cultuur
die moet veranderen, en uiteraard voor het financieel beheer en de fraudebestrijding.
Wat wij willen is een beter functionerende EU.Een ander punt dat wel goed in de staat is vermeld, is de kwestie van
de uitbreiding. Om de agenda van de EU goed te kunnen waarderen is het noodzakelijk
ook de doelen regelmatig voor ogen te hebben. De doelen zijn ons bekend: vrede,
stabiliteit, veiligheid, democratie en welvaart. In de EU van onze 15 zijn
wij een heel eind op de goede weg. Maar als wij kijken naar Europa in bredere
zin, dan zien wij meteen waar de uitdaging voor de EU de komende jaren ligt.
Die ligt in de uitbreiding of beter gezegd in de toetreding van nieuwe lidstaten.
Uiteraard is ons ideaal om de genoemde doelen ook te realiseren
in die andere landen van Europa die nog geen lid zijn van de EU. Daaraan zal
de EU hard moeten werken. De VVD kan zich goed vinden in wat er over de uitbreiding
staat vermeld in de Staat van de Europese Unie. Het is ook van groot belang
dat de hervormingsprocessen in de kandidaat-lidstaten voortvarend worden voortgezet.
Het werken met streefdata kan daaraan een bijdrage leveren. Overigens is de
VVD het geheel eens met het standpunt van de regering inzake een eventuele
toetreding van Cyprus en onderstreept dat standpunt nogmaals.De hervormingen die binnen de Unie moeten plaatsvinden, hebben wij recent
besproken in het kader van Agenda 2000. Ik verwacht echter dat daarover het
laatste woord niet is gezegd. Gelet op andere prioriteiten die zich aan ons
opdringen, bijvoorbeeld de wederopbouw van de Balkan, sluit ik niet uit dat
verdere hervormingen op het gebied van het landbouwfonds en de structuurfondsen
alsnog zullen moeten plaatsvinden.Met betrekking tot de Europese Raad kan worden gezegd dat die gunstig
is begonnen met het optreden van de Finse president de heer Ahtisaari. Dat
is een positieve ontwikkeling geweest in het kader van het GBVB. Wij vinden
dat op die koers moet worden doorgegaan. Uiteraard is de overeenstemming die
met Milosevic is bereikt een zeer positieve, in goede samenwerking overigens
met de Amerikanen en de Russische vertegenwoordiger. Daardoor is de kans op
een politieke oplossing in Kosovo toegenomen. Wij zijn realistisch genoeg
om te beseffen dat ook nog in de komende dagen en uren het nodige werk zal
moeten worden verzet. Daarom wil ik niet te veel op het onderwerp Kosovo ingaan,
temeer omdat het gisteren uitdrukkelijk is besproken.Een andere component met betrekking tot het GBVB is de benoeming van de
eerste hoge vertegenwoordiger voor het GBVB. Wij zijn blij met de benoeming
van de heer Solana, maar denken dat het wel belangrijk is dat de regering
ons binnenkort informeert over het mandaat en de taken zowel van de hoge vertegenwoordiger
als van zijn plaatsvervanger. Door de benoeming van een plaatsvervanger waren
wij wel enigszins verrast. Ik geloof niet dat de Kamer eerder op de hoogte
was van het creëren van die functie.Voorzitter! Er is op de Europese Raad ook een verklaring en een verslag
inzake het GBVB aangenomen, zoals vermeld in bijlage 3 van de conclusies.
Heeft de Europese Raad nu echt de wens om op eigen houtje zonder NAVO kleine
vredesoperaties te gaan uitvoeren? Vanwaar die behoefte? Wat zijn kleine vredesoperaties?
Hoe dan om te gaan met escalaties? Het standpunt van de VVD is genoegzaam
bekend. Wij zijn positief over de versterking van de EVDI binnen de NAVO,
conform de besluiten van de ministeriële raad van de NAVO van december
1996 in Berlijn inclusief combined joint task forces en een coalition of the
willing. Maar geen eigenstandige defensiepoot in de EU los van de NAVO. Dat
leidt tot tweedeling in Europa en zinloze doublures. Ik vrees ook dat er op
dat punt sprake is van een sluipend proces en daar houdt de VVD niet van.
Wij hebben voorkeur voor duidelijkheid. Daarom meld ik nu een aantal elementen
waarmee wij grote problemen hebben of zeg maar rustig bezwaren tegen hebben.
Ik noem een EU-capaciteit ten behoeve van de intelligence, strategisch vervoer,
bevelvoering en controle. Dat komt ons voor als een doublure van de NAVO-capaciteit.
EU-operaties los van NAVO lijken ons zeer ongewenst. Instelling van een comité
voor politieke en veiligheidsvraagstukken met aparte PV's, een militair comité,
een militaire staf en een militair hoofdkwartier en EU-commandoregelingen,
het kan niet op. Dat is een volledige doublure van de NAVO. Daarnaast hebben
wij ook een aantal vragen. Wat te doen met landen die wel lid zijn van de
EU maar niet van de NAVO? Wat te doen met landen die wel lid zijn van de NAVO,
maar niet van de EU? Wat te doen met geassocieerde WEU-partners? Wat gaat
dit allemaal kosten en wie gaat dat betalen?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik hoor collega Hessing een litanie van klachten tegen hetgeen in de Europese
top is afgesproken en in de conclusies staat opsommen. Hoe kijkt hij aan tegen
de omstandigheid, dat niet alleen het kabinet maar ook de minister van Buitenlandse
Zaken de verklaring integraal voor zijn politieke verantwoordelijkheid heeft
genomen?De heer Hessing (VVD):Collega De Hoop Scheffer weet allang dat wij een dualistische opstelling
in de politiek hebben.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat is mij sinds de vorige week inderdaad heel erg duidelijk geworden!De heer Hessing (VVD):Ik heb primair te maken met de conclusies van een Europese Raad, waar
de minister-president namens het kabinet mee heeft ingestemd. Het standpunt
dat de VVD heeft, had, en naar ik aanneem voorlopig zal houden – wij
zijn een heel consistente partij – heb ik vandaag wederom mogen melden.
De historische beweging, zoals sommige collega's het noemen, die kennelijk
is gemaakt in Keulen, schokt ons niet in onze ideeën over het Nederlandse
veiligheidsbeleid in het kader van de NAVO.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik prijs uw consistentie, die mij op zichzelf deugd doet. Ik constateer
wel dat een kabinet, met een van uw geestverwanten op de belangrijke post
van Buitenlandse Zaken, kennelijk politieke verantwoordelijkheid neemt voor
een beleid waar de fractie van de VVD in de Tweede Kamer maximaal afstand
van neemt. Dat kan en dat mag, maar ik zeg dan: waarvan akte!De heer Hessing (VVD):Dank voor uw goede waarnemingsvermogen, maar het verschil is misschien
minder groot dan u denkt. Het zit natuurlijk in dat ene zinnetje, "met of
zonder NAVO". Niet alleen ik heb vragen gesteld, maar een groot aantal collega's
hebben dat gedaan. Er moet nog een lange weg gegaan worden om te kijken of
dit haalbaar is, wat het gaat kosten en welke consequenties het heeft. Collega
Melkert wees daarop voor wat betreft onze eigen defensieopbouw. Gelet op al
die aspecten denk ik dat wij er nog lang niet zijn. Uw constatering dat de
VVD nog steeds op dezelfde lijn zit als de afgelopen jaren met haar loyaliteit
in de NAVO, is juist. Ik zal zo meteen nog iets meer uitleggen waarom wij
er zo over denken.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat is interessant. Ik ben benieuwd hoelang het kabinet zal blijven dwarsliggen.De heer Hessing (VVD):U en ik maken Paars III nog wel mee hoor!De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat wordt gezien de heersende politieke cultuur inderdaad steeds duidelijker.De heer Hessing (VVD):In het verslag van de Europese Raad van de regering staat onder punt 5
dat men onnodige duplicaties wil voorkomen. Prima, maar kan de minister-president
mij een voorbeeld geven van wel nodige duplicaties?Ook heb ik vernomen dat er gedacht wordt aan een Europees strategisch
concept. Hoe gaat dat zich verhouden tot het nieuwe strategische concept van
de NAVO? Is de wens van de Europese Raad ook niet een beetje politiek gevaarlijk,
in de zin dat hij leidt tot nieuwe militaire scheidslijnen in Europa? Je krijgt
een Europese Unie, militair georganiseerd, versus andere Europese landen,
inclusief het partnership for peace met de NAVO. Andere Europese landen hebben
daarvoor getekend. De hamvraag aan het kabinet is: waarom niet gewoon een
EVDI binnen de NAVO, zoals afgesproken op de NAVO-raad van december 1996 in
Berlijn, met combined joint task forces en met een coalition of the willing
om de Petersbergtaken uit te voeren? Ik vraag de minister-president wat daar
mis mee is. Wat kan niet wat de Europese Raad wel wil? Een antwoord daarop
zou ik zeer waarderen.Collega Melkert heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de versterking
van het GBVB. In verband daarmee vraag ik hem hoe hij aankijkt tegen de enorme
subsidies die nog steeds door socialistische regeringen in Duitsland, Frankrijk,
het Verenigd Koninkrijk en Italië worden gegeven aan de wapenindustrie.
Moet wij in de Europese Unie niet eerst beginnen om dat te saneren?Een ander onderwerp van de Europese Raad was het veiligheids-, asiel-
en migratiebeleid. Verdere samenwerking op deze terreinen is zeer gewenst.
Ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zijn van groot belang
voor onze burgers. Bijzondere aandacht voor de migratiepolitiek en het daarmee
samenhangende asielbeleid is zeer gewenst. De taakstelling van de high level
working group schijnt gericht te zijn op een actieplan voor landen van herkomst
van migranten. Zou het niet logischer zijn om een actieplan te maken voor
de lidstaten van de Europese Unie voor het omgaan met vluchtelingen en migranten
en het asielbeleid? Het is mij overigens opgevallen dat er tijdens de Europese
Raad buitengemeen weinig is gezegd over het asielbeleid; dat is voornamelijk
doorgeschoven naar de top van Tampere in oktober, dus naar het eind van dit
jaar. Daarmee is 1999 voor dit onderwerp eigenlijk een verloren jaar geworden.
Ik heb begrepen dat mijn collega Melkert vanochtend sprak van "gemiste kansen"
en dat ook mijn collega De Hoop Scheffer daarop wees. Ik wil mij aansluiten
bij de oproep aan de regering om concrete acties ten aanzien van dit onderwerp
te ondernemen: er moet meer gebeuren en vooral ook sneller, vóór
de top in Tampere. Ik wijs in dit verband op de voorstellen van de VVD met
betrekking tot de ontheemdenregeling. Ik denk dat dit snel moet worden opgepakt.In de Staat van de Europese Unie wordt het sociaal-economisch beleid gekenmerkt
door veel hoogdravende teksten. Er is sprake van geïntegreerde werkgelegenheidsstrategie,
werkgelegenheidsrichtsnoeren, sociale dialoog en een sociale sokkel. Echt,
die sociale sokkel staat erin! Dit wekt verwachtingen die niet kunnen worden
waargemaakt. In essentie gaat het erom dat de lidstaten zelf verantwoordelijkheid
nemen voor het sociaal-economische beleid, voor de sanering van de overheidsuitgaven,
voor een stringent begrotingsbeleid, voor loonbeheersing, voor inflatiebeheersing
en voor structurele hervormingen van het belastingstelsel en van de sociale
zekerheid. Bij het lezen van het verslag van de Europese Raad kreeg ik het
gevoel dat het werkgelegenheidspact in Keulen een zachte landing heeft gemaakt.
Wat de Europese Raad heeft aanvaard, is in relatie tot de ruimhartige woorden
van een jaar geleden zeer bescheiden. En dat is maar goed ook, want het zou
zeer onverstandig zijn om verwachtingen te wekken die niet kunnen worden waargemaakt.
Zoals wij eerder hebben gemeld: verklaringen scheppen geen banen. De regeringsleiders
doen er verstandig aan om eerst in eigen land orde op zaken te stellen. Misschien
is het in het kader van de uitwisseling van good practices nog niet zo slecht
als de minister-president het akkoord van Wassenaar eens laat vertalen en
het aan zijn collega's doet toekomen.De minister-president spreekt van een "investeringsstrategie" in het kader
van de werkgelegenheidsactiviteiten. Wat is dat precies? Het leest een beetje
als een interventionistische top-bottombenadering met een heel grote rol voor
publieke investeringen via de TEN-projecten en de Europese investeringsbank.
Zijn deze gedachten niet wat achterhaald? Is het niet verstandiger als lidstaten
het investeringsklimaat voor particuliere investeringen zouden verbeteren,
zodat het bedrijfsleven de rol van banenmotor kan vervullen?De Europese Raad heeft een verklaring uitgegeven over de euro. In de concepttekst
stond dat een daling van de euro geen reden tot zorg vormt. In de eindversie
werd echter een pleidooi gehouden voor een stabiele euro. Zo'n draai wekt
verwarring en daarmee wordt de euro geen dienst bewezen. Overigens, moet de
Europese Raad wel verklaringen over de euro uitgeven? Mij lijkt dit volstrekt
overbodig en ongewenst en het geeft aanleiding tot verwarring. Laat het beleid
en het woordvoerderschap over de euro maar over aan de ECB; die heeft volgens
het verdrag de verantwoordelijkheid daarvoor en de ECB spreekt de taal van
de financiële markten.Als de euro een dienst moet worden bewezen door de Europese Raad, dan
moeten de verantwoordelijke regeringsleiders in eigen land orde op zaken stellen,
zoals ik reeds heb gezegd. Tegen deze achtergrond is het niet nakomen van
de afspraken door Italië een ernstige aangelegenheid. De heer Ciampi
heeft in februari van dit jaar beloofd dat Italië ook bij een tegenvallende
groei aan de gemaakte afspraken zou voldoen. Waarom is Italië niet aan
die toezegging gehouden? Ik hoor het de minister-president, volgens mij in
april 1998, nog zeggen in dit huis: "In het moderne Italië wordt heel
goed aangevoeld en beleefd dat deelname aan de EMU niet een kwestie is van
slechts het verwerven van een entreekaartje." Voelt de minister-president
zich nu niet een beetje bij de neus genomen?Minister Kok:Voorzitter! Met het oog op de voorbereiding van het antwoord in eerste
termijn zou ik de heer Hessing willen vragen, wat volgens hem het voor dit
en volgend jaar voorziene financieringstekort van Italië is en hoe dat
zich verhoudt tot het in het Verdrag van Maastricht opgenomen maximum van
3%.De heer Hessing (VVD):De cijfers zijn bekend. Het loopt nu op van 2% naar 2,4%. Italië
heeft zowel bij de entree tot de EU als later in het proces, nog tot februari
van dit jaar, beloofd en schriftelijk vastgelegd in brieven aan u wat zijn
positie zou zijn. Die belofte wordt niet nagekomen en Italië wordt niet
aan die belofte gehouden. En mijn vraag aan u was dus of wij ons niet een
beetje bij de neus genomen moeten voelen. Wat is dan de waarde van afspraken
in dat verband?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Past het ons niet, in een situatie waarin Nederland
een dreigend oplopend tekort heeft, om enige relativering aan te brengen in
datgene wat in een van de landen van de EU ook zou kunnen gaan gebeuren? Zou
het niet goed zijn om eerst de minister van Financiën hier toe te spreken
en pas dan een keer de minister van Financiën in Italië?De heer Hessing (VVD):In de eerste plaats hebben wij niet dergelijke beloften gedaan zoals Italië
dat heeft gedaan. In de tweede plaats geldt dat wij, zoals de minister-president
zegt, ruim binnen de norm zitten. Maar wat veel belangrijker is, en daar duidt
u terecht op, is dat wij niet in een situatie terecht moeten komen dat regeringen
elkaar niet wensen te houden aan gemaakte afspraken omdat zij zelf boter op
het hoofd zouden hebben. Als die ontwikkeling er komt in Europa, dan zijn
wij ver van huis.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Maar hoe u ook denkt over het stabiliteitspact, bent u het met mij eens
dat Italië, Nederland en 13 andere landen aan hetzelfde gebonden zijn?De heer Hessing (VVD):U bedoelt waarschijnlijk 11 landen in het kader van de euro. Ik denk inderdaad
dat iedereen met betrekking tot het stabiliteitspact daaraan gebonden is en
voor de EU gelden de richtlijnen voor het economisch beleid. Maar men moet
daar wel aan gehouden worden. Er zijn dus geen sancties. Het zijn afspraken
die onder elkaar worden gemaakt en het is prima dat regeringen dat doen, maar
ik verwacht wel dat regeringen elkaar houden aan gemaakte afspraken, zeker
als ze schriftelijk zijn vastgelegd zoals dat met Italië het geval is.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Om misverstanden te voorkomen, er zijn inderdaad 11 eurolanden. Het gaat
er hier echter om dat ik uw benadering eenzijdig vind. Dat is de politieke
kant van de zaak. U maakt een opmerking in de richting van Italië terwijl
Nederland in dezelfde situatie zit. Ik vind dat niet correct. Het zou u passen
om tegen de Nederlandse regering ook iets te zeggen over het oplopende tekort
in ons land. U kunt dan wel zeggen dat Italië dergelijke beloftes niet
had moeten doen, maar hoe je er ook over denkt, wij zitten allemaal aan datzelfde
stabiliteitspact vast. Daarmee is uw punt gewoon weg.De heer Hessing (VVD):Ik denk dat wij onze opmerkingen over het oplopende tekort binnen Nederland,
als het al zo is, te gelegener tijd en te bestemder plaats zullen maken, bijvoorbeeld
bij de behandeling van de begroting. Het gaat mij hier niet eens zozeer om
de materiële ontwikkeling maar om het feit dat wij met bepaalde landen
afspraken maken en dat wij elkaar daaraan moeten houden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik heb nog een laatste opmerking hierover. Stel
je voor dat het Italiaanse parlement in discussie gaat over een dreigend oplopend
tekort in Nederland en dat wij hier een discussie hebben over het dreigend
oplopende tekort in Italië, zou het dan niet productiever zijn wanneer
wij allemaal bij de les bleven en ons onthielden van selectieve verontwaardiging?De heer Hessing (VVD):Als er een brief lag van de minister-president van Nederland aan het Italiaanse
parlement waarin hij bepaalde beloftes doet en wij komen die niet na, dan
zou ik het heel verstandig vinden van het Italiaanse parlement wanneer het
ons daarop aansprak. Dat lijkt mij overigens heel normaal als je met elkaar
in een Unie zit.Mevrouw de voorzitter! Een ander belangrijk onderwerp in het kader van
de EU is de fraudebestrijding. In het verslag van de Europese Raad staat dat
die slagvaardig is. De regering kan dat niet menen. Er is net een nieuw bureau
opgericht dat nog moet beginnen, maar de gevallen van fraude volgen elkaar
razendsnel op. Ik denk dat het heel verstandig is wanneer de Raad en de Europese
Commissie veel meer aandacht geven aan de bestrijding van de fraude, de corruptie
en het wanbeheer. Zijn er overigens niet veel te veel subsidies en veel te
veel projecten die aanleiding geven tot fraude, wanbeheer en corruptie? Zou
het niet verstandig zijn om daar eens drastisch in te saneren? Zou het niet
verstandig zijn om geld terug te vorderen in geval van fraude plus een boete?
Ik denk dat het goed is dat de Europese Commissie, die al deze subsidies verstrekt
en de regels erbij bedenkt, nog eens goed nadenkt hoe zij haar primaire verantwoordelijkheid
op dit punt moet invullen. De Europese Raad moet wat mij betreft hogere prioriteit
geven aan de bestrijding van de fraude, de corruptie en het wanbeheer. Misschien
moet de Raad zelfs met een voorstel komen voor herallocatie van personele
en financiële middelen en een cultuuromslag op dit gebied in Brussel.Mevrouw de voorzitter! De VVD wil graag een nieuw elan in de Europese
Unie op de gebieden die als hoofdtaken zijn aan te merken; dus niet méér
van het oude en ook geen nieuwe hobby's, maar meer doen waar de Europese Unie
voor bedoeld is en dat goed doen. Ik zou haast zeggen: minder, maar beter;
vooral beter. Als de regering nog een aantal goede ideeën wil hebben
met betrekking tot de volgende staat van de Europese Unie, wil ik met liefde
de tien punten van het verkiezingsprogramma van de VVD voor het Europees Parlement
aanreiken. Ik zeg dat ook tegen de heer Melkert, die ze kennelijk niet gelezen
heeft. Hij heeft zich vanmorgen namelijk wat terughoudend uitgelaten over
de inzet van de VVD bij deze verkiezingen. De VVD heeft een helder programma.
Ik ben ervan overtuigd dat het veel kiezers ertoe zal brengen op de VVD te
stemmen!De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.21 uur tot 14.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-5003-5030.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl