ECLI:NL:CRVB:1997:ZB6981, Centrale Raad van Beroep, 26-06-1997, 95/682 CSV, 95/675 CSV, 95/659 CSV, 95/664 CSV,;95/702 CSV, 95/709 CSV, 95/770 CSV, 95/775 CSV
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1997-06-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Inlenersaansprakelijkheid tuinders; redelijke termijn; 'criminal charge'.

95/682+675 CSV, 95/659+664 CSV,
      95/702+709 CSV, 95/770+775 CSV
    
    
    
      O.
      U I T S P R A A K
    
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    
      Firma G. van de Lee en Zn., gevestigd te Maasdijk,
      Firma W. van de Kruk en Zn., gevestigd te Maasdijk,
      G. van de Wel, wonende te Maasdijk,
      Hofland Nolweg B.V., gevestigd te Maasdijk,
      appellanten, tevens gedaagden, hierna te noemen:
      de ondernemers,
    
    
    en
    
    
      het Landelijk instituut sociale verzekeringen, gedaagde,
      tevens appellant, hierna te noemen: het uitvoeringsorgaan.
    
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Met ingang van 1 maart 1997 is de Organisatiewet sociale
      verzekeringen 1997 in werking getreden. Ingevolge de
      Invoeringswet sociale verzekeringen 1997 treedt het
      Landelijk instituut sociale verzekeringen (hierna: Lisv) in de
      plaats van de betrokken bedrijfsvereniging. In het onderhavige
      geval is het Lisv in de plaats getreden van het bestuur van de
      Bedrijfsvereniging voor het Agrarisch Bedrijf. In deze
      uitspraak wordt onder uitvoeringsorgaan tevens verstaan het
      bestuur van deze Bedrijfsvereniging.
    
    
    
      Het uitvoeringsorgaan heeft de ondernemers bij de in geding
      zijnde beslissingen van 10 december 1990, tot in die
      beslissingen genoemde bedragen, op grond van artikel 16a van
      de Coördinatiewet Sociale Verzekering (hierna: CwSV)
      hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor de premies die A. van
      Wamelen in een of meer van de jaren 1986 tot en met 1989
      verschuldigd was terzake van werknemers die aan de ondernemers
      ter beschikking zijn gesteld. De aansprakelijkstelling is in
      alle gevallen subsidiair gebaseerd op artikel 16b van de CwSV.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage heeft de tegen
      die beslissingen ingestelde beroepen bij uitspraken van 22
      december 1994 gegrond verklaard, voorzover die betreffen de
      daarin genoemde bedragen van de hoofdelijke
      aansprakelijkstelling, en die beslissingen in zoverre
      vernietigd.
    
    
    
      De ondernemers hebben bij gemachtigde A. Rietveld, werkzaam
      bij Accountantskantoor Kester en Van den Berg B.V. te
      Maasdijk, tegen die uitspraken beroep ingesteld bij de Raad.
      In gelijkluidende beroepschriften zijn de gronden uiteengezet
      waarop de Raad is verzocht de aangevallen uitspraken, voor
      zover de ondernemers daarbij in het ongelijk zijn gesteld, te
      vernietigen en alsnog tot volledige vernietiging van de
      bestreden beslissing over te gaan.
    
    
    
      Het uitvoeringsorgaan is eveneens van die uitspraken bij de
      Raad in hoger beroep gekomen. In gelijkluidende aanvullende
      beroepschriften heeft het uitvoeringsorgaan de Raad verzocht
      de aangevallen uitspraken, voorzover daarbij de bestreden
      beslissingen zijn vernietigd, te vernietigen en de inleidende
      beroepen alsnog in hun geheel ongegrond te verklaren.
    
    
    
      Namens het uitvoeringsorgaan en de ondernemers zijn over en
      weer verweerschriften ingediend.
    
    
    
      De gedingen zijn, gevoegd met een groot aantal andere gedingen
      met betrekking tot aansprakelijkstellingen voor premieschulden
      van A. van Wamelen, behandeld ter zitting van de Raad van 3
      april 1997, waar het uitvoeringsorgaan zich heeft doen
      vertegenwoordigen door mr A. Moesker, werkzaam bij GUO
      uitvoeringsorganisatie B.V., en waar de ondernemers zich
      hebben doen vertegenwoordigen door A. Rietveld, voornoemd.
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      De ondernemers hebben blijkens de aangevallen uitspraken in
      een of meer van de jaren 1986 tot en met 1989 werkzaamheden
      laten uitvoeren door werknemers van Agrarisch loonbedrijf A.
      van Wamelen (hierna: Van Wamelen) te Maasdijk. Van Wamelen
      heeft ter zake van zijn werknemers bij faillissement grote
      premiebedragen onbetaald gelaten, waarvoor onder meer de
      ondernemers primair op grond van artikel 16a van de CwSV en
      subsidiair op grond van artikel 16b van de CwSV hoofdelijk
      aansprakelijk zijn gesteld.
    
    
    
      Bij de berekening van de bedragen waarvoor de ondernemers
      hoofdelijk aansprakelijk zijn gesteld, heeft het
      uitvoeringsorgaan bij de herleiding van de door Van Wamelen
      netto uitbetaalde bedragen tot bruto premieloonbedragen,
      gebruik gemaakt van het zogenaamde anoniementarief van artikel
      26a (oud, thans artikel 26b) van de Wet op de loonbelasting
      1964.
    
    
    
      De rechtbank is tot het oordeel gekomen dat de ondernemers in
      alle gevallen terecht aansprakelijk zijn gesteld op grond van
      artikel 16a van de CwSV. De rechtbank heeft zich eveneens
      kunnen verenigen met de wijze van schatting van het 'zwart'
      uitbetaalde loon, de toerekening daarvan aan alle inleners en
      de mate waarin bij de aansprakelijkstelling rekening is
      gehouden met bepaalde aftrekposten.
      De rechtbank heeft evenwel de wijze van herleiding van de
      netto uitbetaalde loonbedragen naar bruto premieloon, waarbij
      gebruik is gemaakt van het anoniementarief, in navolging van
      de ongepubliceerde uitspraak van deze Raad van 21 december
      1993, in het geding Premie 1993/108, niet aanvaard en heeft in
      zoverre de in geding zijnde beslissingen vernietigd.
    
    
    
      Het uitvoeringsorgaan heeft tegen die uitspraken hoger beroep
      ingesteld, voorzover zijn beslissingen daarbij zijn
      vernietigd, en aan de Raad verzocht om uitstel van de
      behandeling totdat de Hoge Raad uitspraak zal hebben gedaan op
      een inmiddels ingesteld beroep in cassatie van het
      uitvoeringsorgaan tegen de uitspraak van deze Raad van 7
      december 1994, in de gedingen Premie 1993/415 en andere,
      gepubliceerd in RSV 1995/168.
    
    
    
      De ondernemers hebben bij gemachtigde Rietveld, voornoemd,
      eveneens tegen die uitspraken hoger beroep ingesteld. In de
      gelijkluidende beroepschriften hebben de ondernemers doen
      aanvoeren dat de rechtbank ten onrechte heeft aangenomen dat
      er sprake was van het inlenen van personeel. Daarnaast heeft
      volgens de ondernemers het uitvoeringsorgaan ten onrechte
      verklaringen inzake het betalingsgedrag aan Van Wamelen
      verstrekt.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    De toepassing van het anoniementarief
    
    
      Allereerst is in geding of bij de vaststelling van het
      premieloon gebruteerd mag worden, en zo ja, of gebruteerd mag
      worden met het anoniementarief.
    
    
    
      In de aangevallen uitspraken heeft de rechtbank overwogen dat
      het uitvoeringsorgaan bij het nemen van een nieuw besluit
      alsnog dient na te gaan of, en zo ja, welke consequenties de
      arresten van de Hoge Raad van 4 mei 1994, onder andere
      gepubliceerd in RSV 1995/10 en 11, en AB 1994, 500, hebben
      voor (het bedrag van) de aansprakelijkstelling.
      Naar het oordeel van de Raad heeft het uitvoeringsorgaan
      voldoende aannemelijk gemaakt dat Van Wamelen de
      netto-loonbetalingen aan zijn anoniem gebleven werknemers
      heeft gedaan onder omstandigheden die verhaal op de betrokken
      werknemers van de ten onrechte achterwege gebleven inhoudingen
      bij voorbaat uitsluiten.
    
    
    
      Voorts heeft de Hoge Raad in een arrest van 5 februari 1997,
      nr. 291, gepubliceerd in USZ 1997/57 en Vakstudienieuws van 27
      februari 1997, nr. 24, een uitspraak van deze Raad vernietigd
      en de aan die uitspraak ten grondslag liggende uitspraak van
      de Arrondissementsrechtbank te 's-Hertogenbosch bevestigd. Het
      desbetreffende geding had betrekking op de berekening van een
      hoofdelijke aansprakelijkstelling waarbij door het bestuur van
      de desbetreffende bedrijfsvereniging bij herleiding van de
      netto betaalde bedragen tot premieloon, eveneens toepassing
      was gegeven aan het anoniementarief van artikel 26a (oud) van
      de Wet op de loonbelasting 1964.
    
    
    
      De Raad ontleent aan dat arrest de volgende overwegingen.
      "4.2. Het eerste middel bestrijdt het oordeel van de
      Centrale Raad dat bij het herleiden van netto
      uitbetaald loon tot het premieloon voor de
      premieheffing werknemersverzekeringen het
      anoniementarief niet van toepassing is. Dit oordeel
      is niet juist. In de gevallen waarin een werkgever
      niet, zoals hij bij een juiste toepassing van de Wet
      LB had moeten doen, op het loon 40 procent aan
      loonbelasting heeft ingehouden en hij die belasting
      niet zal verhalen, genieten de betrokken werknemers
      een voordeel uit dienstbetrekking ten bedrage van de
      niet ingehouden loonbelasting. Dit voordeel dient
      ten volle bij de brutering in aanmerking te worden
      genomen (Hoge Raad 1 mei 1996, nummer 31070, BNB
      1996/212). Nu ingevolge artikel 4 CSV in de
      grondslag voor de premieheffing
      werknemersverzekeringen wordt begrepen al hetgeen
      uit dienstbetrekking wordt genoten, geldt het
      vorenstaande evenzeer voor de herleiding van netto
      uitbetaald loon tot het premieloon voor de
      premieheffing werknemersverzekeringen. Hieraan doet
      niet af dat noch de sociale
      werknemersverzekeringswetten, noch de CSV een met
      artikel 26a van de Wet LB overeenkomende bepaling
      kennen. Het middel is derhalve gegrond."
    
    
    
      De Raad is, onder verwijzing naar de hiervoor weergegeven
      overweging uit het arrest van de Hoge Raad van 5 februari
      1997, van oordeel dat het uitvoeringsorgaan heeft mogen
      bruteren met het anoniementarief.
    
    
    
      De aangevallen uitspraken, waarbij de vraag of het
      uitvoeringsorgaan bij de brutering terecht gebruik heeft
      gemaakt van het anoniementarief, ontkennend is beantwoord,
      kunnen derhalve niet in stand blijven en dienen te worden
      vernietigd.
    
    
    Uitzondering op toepassing van anoniementarief
    
    
      Namens de ondernemers is nog aangevoerd dat in hoger beroep
      ook in geding is of hier geen uitzondering moet worden gemaakt
      op de rechtens in beginsel toelaatbare toepassing van het
      anoniementarief. Tijdens de procedure bij de voormalige raad
      van beroep en vervolgens de rechtbank is er namens de
      ondernemers een beroep op gedaan dat de bij de ondernemers
      werkzame werknemers van Van Wamelen nu juist geen anonieme
      werknemers waren. Bovendien hebben de ondernemers in die fase
      van de procedure ook een lijst in geding gebracht met een
      aantal namen van werknemers van Van Wamelen, met - ten dele -
      hun Sofi-nummers, en met een globale aanduiding wanneer zij
      bij de ondernemers werkzaam waren geweest.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    
      Bij het ontbreken van een bezwaarschriftprocedure was de
      bestuurlijke besluitvorming van het uitvoeringsorgaan afgerond
      met het nemen van de bestreden beslissing. Tijdens de
      bestuurlijke besluitvormingsprocedure zijn de ondernemers in
      de gelegenheid gesteld nadere informatie te verschaffen,
      bijvoorbeeld in de vorm van een zogenaamde
      schaduw-loonadministratie of een manurenregistratie, ten
      bewijze dat zich onder de voor de ondernemers werkzame
      werknemers van Van Wamelen geen anonieme werknemers bevonden.
      Om hen moverende redenen hebben de ondernemers toen die nadere
      informatie niet verschaft, noch verzocht om een gelegenheid om
      die nadere informatie alsnog te verschaffen. Naar het oordeel
      van de Raad moeten de gevolgen hiervan in beginsel voor risico
      van de ondernemers komen.
    
    
    
      Met de alsnog verschafte gegevens is naar het oordeel van de
      Raad onvoldoende aannemelijk gemaakt dat naast niet-anonieme
      werknemers niet ook wél anonieme werknemers van Van Wamelen
      bij de ondernemers werkzaam zijn geweest. Niet bekend is
      immers welk deel van de omzet door de genoemde werknemers voor
      hun rekening is genomen.
    
    
    
      Onder deze omstandigheden heeft het uitvoeringsorgaan naar het
      oordeel van de Raad in redelijkheid kunnen kiezen voor de ook
      bij de ondernemers gevolgde benadering, waarbij zoveel
      mogelijk is vastgesteld welke werknemers van Van Wamelen niet
      als anonieme werknemers werkzaam zijn geweest, en waarbij voor
      hen de `normale' brutering is toegepast, terwijl voor de
      overige werknemers met toepassing van het anoniementarief is
      gebruteerd, en waarbij de premielasten voor de anonieme
      werknemers vervolgens naar evenredigheid van de
      factuurbedragen zijn verdeeld over de 97 hoofdelijk
      aansprakelijk gestelde inleners, voor zover deze - zoals de
      ondernemers - niet of niet tijdig de boven bedoelde nadere
      informatie hadden verschaft.
    
    
    De verklaringen inzake het betalingsgedrag
    
    
      Namens de ondernemers is er een beroep op gedaan dat het
      uitvoeringsorgaan in 1988 drie keer, te weten op 2 mei, 30 mei
      en 29 juli, en in 1989 één keer, te weten op 9 juni, aan Van
      Wamelen een verklaring inzake het betalingsgedrag heeft
      verstrekt. Op grond daarvan hadden de ondernemers het volgens
      hen gerechtvaardigde vertrouwen dat er bij de premiebetaling
      door Van Wamelen geen ernstige problemen bestonden, en in
      ieder geval dat niet alsnog over 1986 en 1987
      aansprakelijkstellingen zouden plaatsvinden.
    
    
    
      Volgens het uitvoeringsorgaan hebben de litigieuze
      verklaringen strict genomen alleen betrekking op de betaling
      van al opgelegde premienota's en navorderingen, en zijn zij
      bovendien in casu zo geclausuleerd dat de ondernemers hadden
      kunnen zien dat er wel degelijk problemen met het
      betalingsgedrag van Van Wamelen waren. Bovendien zijn de
      litigieuze verklaringen volgens het uitvoeringsorgaan niet
      gedragsbepalend voor de ondernemers geweest.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    
      De Raad stelt voorop dat de litigieuze verklaringen in het
      algemeen bij het bedrijfsbezoek door de looninspecteur niet in
      de administraties van de ondernemers zijn aangetroffen. Bij
      sommige ondernemers in het Van Wamelen-cluster wordt in de
      individuele rapportage aangegeven dat verklaringen van
      betalingsgedrag volledig ontbreken, bij andere ondernemers dat
      zij niet over alle relevante periodes zijn aangetroffen. Een
      verklaring voor dit verschil in de rapportages kon door de
      gemachtigde van het uitvoeringsorgaan ter zitting van de Raad
      niet worden gegeven. Daardoor valt niet met zekerheid vast te
      stellen of het onderzoek, namens het uitvoeringsorgaan
      ingesteld, voldoende zorgvuldig is geweest. Wel staat vast dat
      de litigieuze verklaringen eerst tijdens de procedure in
      eerste aanleg door de ondernemers in het geding zijn
      ingebracht, in sommige van de - parallel lopende - procedures
      van het Van Wamelen-cluster alle vier, soms een of twee.
    
    
    
      De Raad zal bezien hoe het door de ondernemers op het
      vertrouwensbeginsel gedane beroep beoordeeld moet worden
      indien alle ondernemers zelf bij Van Wamelen tijdig kopieën
      van de betreffende verklaringen hadden opgevraagd.
    
    
    
      De Raad houdt op zich zelf de stelling van het
      uitvoeringsorgaan, dat de functie van verklaringen inzake het
      betalingsgedrag beperkt is tot het verschaffen van informatie
      aan ondernemers om hen behulpzaam te zijn bij de selectie van,
      en de continuering van de relatie met, uitleners en
      onderaannemers, niet voor onjuist. Deze functie brengt met
      zich mee dat het uitvoeringsorgaan in verklaringen inzake het
      betalingsgedrag zo nauwkeurig mogelijk die informatie moet
      verschaffen, die in overeenstemming is met de informatie over
      het betalingsgedrag waarover het uitvoeringsorgaan beschikt.
      Het uitvoeringsorgaan is echter ook gehouden niet licht een
      verklaring inzake het betalingsgedrag te weigeren dan wel te
      verlenen onder toevoeging van voorbehouden, gezien de
      ingrijpende consequenties die daaraan voor de uitlener of
      onderaannemer verbonden kunnen zijn.
    
    
    
      Naar het oordeel van de Raad voldoen de verklaringen van 2 mei
      1988, 30 mei 1988 en 29 juli 1988 wel aan de hiervoor
      geformuleerde uitgangspunten. Het uitvoeringsorgaan beschikte
      op het moment van verlening van deze verklaringen niet over
      andere informatie dan vermeld in deze verklaringen.
    
    
    
      Ook heeft het uitvoeringsorgaan naar het oordeel van de Raad
      op basis van de medio 1988 beschikbare informatie mogen
      verklaren dat Van Wamelen aan zijn verplichtingen over 1986 en
      1987 - vanzelfsprekend ter zake van het toen al wel
      verantwoorde en daarom bekende - loon had voldaan. De
      ondernemers kunnen zich derhalve niet met succes op de
      verklaringen uit 1988 beroepen ter afwering van een
      hoofdelijke aansprakelijkstelling over 1986 en 1987. Dit is
      temeer het geval omdat zij het aangaan danwel continueren van
      hun contractuele relatie met Van Wamelen in 1986 en 1987
      vanzelfsprekend niet hebben kunnen laten beïnvloeden door de
      verklaringen uit 1988.
    
    
    
      Ten tijde van het verlenen van de verklaring van 9 juni 1989
      was de situatie echter anders. Inmiddels was het aan het
      uitvoeringsorgaan bekend dat Van Wamelen ernstig was
      tekortgeschoten in het volledig verantwoorden van alle door
      hem vanaf 1986 betaalde lonen en was intern binnen het
      uitvoeringsorgaan voorgesteld om over de jaren vanaf 1986 tot
      ingrijpende correcties jegens Van Wamelen over te gaan. In het
      licht hiervan zijn de in de verklaring van 9 juni 1989
      gemaakte voorbehouden, te weten dat een voorschot over 1988 ad
      f 59.798,40 nog niet was betaald, en dat 2/12 van de
      voorschotpremie van 1989 was voldaan, ontoereikend gezien de
      informatie waarover het uitvoeringsorgaan ten aanzien van Van
      Wamelen beschikte. In het licht van de geschetste feiten en
      omstandigheden had het uitvoeringsorgaan de verklaring van 9
      juni 1989 naar het oordeel van de Raad niet mogen verlenen. De
      verklaring van 9 juni 1989 kan verder in zoverre
      gedragsbepalend zijn geweest omdat zij het mogelijk heeft
      gemaakt dat de ondernemers de vraag of zij hun relatie met Van
      Wamelen moesten continueren, na 9 juni 1989 verkeerd hebben
      beoordeeld.
    
    
    
      Naar het oordeel van de Raad had het uitvoeringsorgaan bij de
      voorbereiding van de bestreden beslissingen behoren te
      onderzoeken of, en zo ja, vanaf welk moment, de ondernemers,
      die alle ook inzake 1989 hoofdelijk aansprakelijk zijn
      gesteld, kennis hebben genomen van de verklaring van 9 juni
      1989, en of zij ook nog nadat zij kennis hadden genomen van de
      verklaring van 9 juni 1989, hun contractuele relatie met Van
      Wamelen hebben gecontinueerd. Bij gebreke van dit onderzoek
      kunnen de bestreden beslissingen voor zover zij betrekking
      hebben op het premiejaar 1989 en voor zover zij mede een
      aansprakelijkstelling over de hiervoor bedoelde periode vanaf
      10 juni 1989 bevatten, niet in stand blijven. Indien voor de
      ondernemers die na 10 juni 1989 met Van Wamelen zaken hebben
      gedaan, voldoende aannemelijk wordt dat zij beschikten over de
      verklaring van 9 juni 1989, kan de aansprakelijkstelling in
      zoverre niet in stand blijven.
    
    
    Andere grieven van de ondernemers
    
    
      Ter zitting van de Raad heeft de gemachtigde van de
      ondernemers verklaard de bezwaren tegen de aanname van
      inlening niet langer te handhaven.
    
    
    "Criminal charge"
    
    
      Namens de ondernemers is er nog een beroep op gedaan dat bij
      de toepassing van het anoniementarief sprake zou zijn van een
      "criminal charge" in de zin van artikel 6 van het Europees
      Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
      fundamentele vrijheden (hierna: EVRM), terwijl de daar
      voorgeschreven redelijke termijn zou zijn overschreden.
    
    
    
      Naar het oordeel van de Raad is bij de toepassing van het
      anoniementarief, en derhalve ook bij de brutering met het
      anoniementarief en bij de aansprakelijkstelling voor
      premiebedragen die zijn vastgesteld met toepassing van het
      anoniementarief, geen sprake van een "criminal charge" zoals
      bedoeld in artikel 6 van het EVRM, en zoals uitgelegd in de
      arresten van het Europese Hof voor de rechten van de mens van
      21 februari 1984, onder andere gepubliceerd in NJ 1988, 937
      (in de zaak Öztürk) en in het bijzonder in dat van 24 februari
      1994, onder andere gepubliceerd in NJ 1994, 496 en BNB
      1994/175 (in de zaak Bendenoun).
    
    
    
      Bij de toepassing van het anoniementarief is op zich zelf
      sprake van een sanctie op onrechtmatig handelen van burgers,
      namelijk dat van de betrokken werknemer en van de betrokken
      werkgever. Het anoniementarief betreft echter naar het oordeel
      van de Raad een typisch reparatoire sanctie, via welke de
      rechtens juiste en in ieder geval voldoende belastingheffing
      en premieheffing voor de volksverzekeringen over het loon
      wordt gerealiseerd.
    
    
    
      Weliswaar richt artikel 26a (oud) van de Wet op de
      loonbelasting 1964 zich tot alle burgers in hun hoedanigheid
      van belastingbetaler, en niet een bepaalde groep met een
      bijzondere status ("all citizens in their capacity as
      taxpayers, and not a given group with a particular
      status"). Het anoniementarief is echter bedoeld als een
      geldelijke compensatie voor schade ("pecuniary compensation
      for damage"), ontstaan door onvoldoende belastingheffing en
      premieheffing voor de volksverzekeringen, en niet in wezen als
      een bestraffing om de overtreder van recidive af te houden
      ("essentially as a punishment to deter reoffending").
      Voor zover de inhouding volgens het anoniementarief meer
      bedraagt dan ingevolge de Wet op de inkomstenbelasting 1964
      door de betrokken werknemer is verschuldigd, kan de betrokken
      werknemer door alsnog aangifte voor de inkomstenbelasting te
      doen, de te hoge heffing laten corrigeren. Hij lijdt dan
      alleen enig liquiditeits- en rentenadeel. Derhalve bestaat er
      bij de toepassing van het anoniementarief een essentieel
      verschil met punitieve sancties zoals bestuurlijke boetes
      ("punishment"), die, nadat zij zijn opgelegd, door de
      overtreder in beginsel niet ongedaan kunnen worden gemaakt
      door corrigerende handelingen zijnerzijds om de rechtens
      juiste belastingheffing en premieheffing volksverzekeringen
      alsnog te realiseren. Daarom kan naar het oordeel van de Raad
      niet worden staande gehouden dat bij het anoniementarief
      sprake is van een algemene regeling waarvan het doel zowel
      afschrikwekkend als punitief is ("a general rule, whose
      purpose is both deterrent and punitive").
      Verder acht de Raad van belang dat het weliswaar bij de
      toepassing van het anoniementarief om zeer aanzienlijke ("very
      substantial") bedragen kan gaan, maar deze bedragen zijn
      direct gerelateerd aan de omvang van het loon van de anonieme
      werknemer en de lengte van de periode waarin deze als anonieme
      werknemer heeft gewerkt.
      Ten slotte acht de Raad van belang dat bij niet-toepassing van
      het anoniementarief geen strafbedreiging in de vorm van een
      vrijheidsbeneming door een vonnis van een strafrechter
      ("liable to be committed to prison by the criminal courts")
      bestaat.
    
    
    
      Naar het oordeel van de Raad overheersen bij de toepassing van
      het anoniementarief ten aanzien van een anonieme werknemer
      derhalve die factoren die geen strafrechtelijke connotatie
      ("criminal connotation") hebben.
    
    
    
      De toepassing van het anoniementarief betreft naar het oordeel
      van de Raad voorts ook geen boete of daarmee vergelijkbare
      punitieve sanctie die aan de betrokken werkgever wordt
      opgelegd, en die volgens vaste jurisprudentie van de Raad in
      beginsel geen onderdeel mag uitmaken van de
      aansprakelijkstelling van een inlener dan wel een andere
      hoofdelijk aansprakelijk gestelde. Immers, de werkgever kan de
      via toepassing van het anoniementarief vastgestelde belasting
      op het loon van de betrokken werknemer inhouden, en lijdt bij
      juiste toepassing van het anoniementarief derhalve geen
      financieel nadeel.
      Voor zover de werkgever niet conform het anoniementarief heeft
      ingehouden, en niet alsnog de (hogere) loonbelasting op de
      werknemer kan verhalen, lijdt hij wel een niet corrigeerbaar
      financieel nadeel. Dat is bij andere reparatoire sancties -
      zoals bestuursdwang - ook veelal het geval, zonder dat daarmee
      sprake is van een punitieve sanctie.
    
    
    
      De toepassing van het anoniementarief betreft tenslotte ook
      geen boete of daarmee vergelijkbare punitieve sanctie die aan
      inleners - zoals de ondernemers - wordt opgelegd. In gevallen
      waarin - conform het voormelde arrest van de Hoge Raad van 5
      februari 1997 - met het anoniementarief moet worden gebruteerd,
      is sprake van een tekort aan premiebetaling door de uitlener
      aan appellant ter hoogte van het totaal aan premie die bij
      brutering met toepassing van het anoniementarief door de
      uitlener betaald had moeten worden, onder vermindering met
      hetgeen door de uitlener is betaald. Bij de hoofdelijke
      aansprakelijkstelling van inleners - zoals de ondernemers - gaat
      het derhalve om een typisch reparatoire sanctie, via welke de
      rechtens juiste en in ieder geval voldoende premieheffing over
      het loon wordt gerealiseerd, doordat de ontstane schade wordt
      gecompenseerd.
    
    
    Redelijke termijn bij "civil obligation"
    
    
      Naar het oordeel van de Raad moet bij de aansprakelijkstelling
      van een inlener niettemin worden voldaan aan het vereiste van
      de redelijke termijn, aangezien sprake is van een "civil
      obligation" in de zin van artikel 6 van het EVRM. Naar het
      oordeel van de Raad is de redelijke termijn in casu niet
      geschonden.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    
      Nadat bij een looninspecteur van het uitvoeringsorgaan in
      november 1988 het vermoeden van onjuist handelen door
      Van Wamelen was ontstaan, is nader onderzoek verricht. Dit
      onderzoek is in februari 1989 voortgezet en heeft - na het
      horen van de betrokken inleners - tot een rapport van de
      looninspecteur van maart 1990 geleid.
      Gelet op de complexiteit van de zaak en het feit dat het om 97
      hoofdelijk aansprakelijk te stellen inleners ging, heeft het
      uitvoeringsorgaan naar het oordeel van de Raad met voldoende
      voortvarendheid gewerkt aan de totstandkoming van de op 10
      december 1990 medegedeelde beslissingen.
    
    
    
      Hoewel de periode van bijna vier jaar die de behandeling van
      de zaken bij de voormalige raad van beroep en de rechtbank in
      beslag heeft genomen, aan de lange kant lijkt, is naar het
      oordeel van de Raad geen sprake van een schending van de
      redelijke termijn. Voor de Raad weegt daarbij bijzonder zwaar
      dat zijdens de ondernemers in die periode geen enkel verzoek
      tot een spoedigere behandeling is gedaan. Bovendien is de Raad
      gebleken dat de rechtbank - in overleg met Rietveld, voornoemd,
      die niet alleen gemachtigde is van de onderhavige ondernemers,
      maar van het overgrote deel van de inleners in de zaken in het
      Van Wamelen-cluster - ervoor heeft gekozen om een van de zaken
      eerst volledig uit te procederen, en daarna de andere zaken er
      snel achteraan te behandelen. In die ene zaak heeft de
      rechtbank uitspraak gedaan op 14 januari 1994. De behandeling
      van de onderhavige zaak is verder gecompliceerd doordat eerst
      na het doen van laatstbedoelde uitspraak de rechtbank op de
      hoogte is gekomen van het anders luidende oordeel van de Raad
      zoals dat blijkt uit de eerder vermelde uitspraak van de Raad
      van 21 december 1993.
      Naar het oordeel van de Raad is in hoger beroep de redelijke
      termijn door de behandelingsduur van ruim 2 jaar evenmin
      geschonden. Voor de Raad weegt daarbij bijzonder zwaar dat
      zijdens de ondernemers hangende het hoger beroep geen enkel
      verzoek tot een spoedigere behandeling is gedaan, geen bezwaar
      is gemaakt tegen het zijdens de Raad aangekondigde wachten op
      een arrest van de Hoge Raad en evenmin gebruik is gemaakt van
      de mogelijkheid om bij de President van de Raad een voorlopige
      voorziening te vragen.
    
    
    
      Gezien het voorgaande kunnen de bestreden beslissingen en de
      aangevallen uitspraken niet in stand blijven.
    
    
    
      Gelet op het voorgaande dient het uitvoeringsorgaan aan de
      ondernemers het griffierecht in hoger beroep te vergoeden.
      Tevens ziet de Raad aanleiding om het uitvoeringsorgaan te
      veroordelen in de proceskosten van de ondernemers in hoger
      beroep.
      Deze kosten zijn op grond van het bepaalde in het Besluit
      proceskosten bestuursrecht vastgesteld op
      f 2.130,-- (beroepschrift: 1 punt, zitting: 1 punt, wegingsfactoren: 2 x
      1,5 terzake van 22 zaken (waarin de aangevallen uitspraken
      zijn vernietigd), van gemiddeld gewicht).
    
    
    
      Aangezien in deze 22 samenhangende zaken afzonderlijk dan wel
      per cluster uitspraak wordt gedaan dient het uitvoeringsorgaan
      aan elk der ondernemers f 96,80 te vergoeden.
    
    
    Daarom moet als volgt worden beslist.
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Vernietigt de aangevallen uitspraken;
      Vernietigt de bestreden beslissingen voor zover zij mede een
      aansprakelijkstelling over de periode vanaf 10 juni 1989
      bevatten;
      Verklaart de inleidende beroepen voor het overige alsnog
      ongegegrond;
      Veroordeelt het uitvoeringsorgaan in de proceskosten van de
      ondernemers ten bedrage van f 96,80 voor elk van hen;
      Bepaalt dat het uitvoeringsorgaan aan G. van de Wel het
      griffierecht van f 300,-- vergoedt en aan de Fa. van de Lee en
      Zn., de Fa. W. van de Kruk en Zn. en Hofland Nolweg B.V. het
      griffierecht van f 600,-- vergoedt.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr A.F.M. Brenninkmeijer als voorzitter en
      mr G.P.A.M. Garvelink-Jonkers en mr L.J.A. Damen als leden, in
      tegenwoordigheid van mr L.H. Vogt als griffier, en
      uitgesproken in het openbaar op 26 juni 1997.
    
    
    
    (get.) A.F.M. Brenninkmeijer.
    
    
    (get.) L.H. Vogt.
    
    
    
    
    
      Tegen een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep ingevolge
      de Coördinatiewet Sociale Verzekering kan ieder der partijen
      beroep in cassatie instellen, maar alleen ter zake van
      schending of verkeerde toepassing van het bepaalde bij of
      krachtens een der artikelen 4, 5, 6, 7 en 8 van die wet.
      Dit beroep wordt ingesteld door binnen 6 weken nadat dit
      afschrift der uitspraak ter post is bezorgd, een beroepschrift
      in cassatie aan de Centrale Raad van Beroep in te zenden.
    
    
    
    
      HL
      1806