ECLI:NL:CBB:2001:AB1274, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 04-04-2001, AWB 99/935
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 2001-04-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

College van Beroep voor het bedrijfsleven
    
    
      No.AWB 99/935							4 april 2001
      	5135
    
    
    
    
    Uitspraak in de zaak van:
    
    
      Maatschap A en B, te C, appellant,
      gemachtigde: mr A.L. Stegeman, 
      tegen
      de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, te 's-Gravenhage, verweerder,
      gemachtigde: mr J.J.H.M. Hansen,
    
    
    
    
    
    
      1.	De procedure
      Op 15 november 1999 heeft het College van appellante een beroepschrift ontvangen, 
      waarbij beroep wordt ingesteld tegen een besluit van verweerder van 11 oktober 1999
      Bij dit besluit heeft verweerder beslist op het bezwaar van appellante tegen de afwijzing 
      van haar aanvraag op grond van de Regeling EG-steunverlening akkerbouwgewassen.
      Op 1 december 1999 heeft appellante de gronden van haar beroep aangevuld.
      Op 4 februari 2000 heeft verweerder een verweerschrift ingediend.
      Op 10 januari 2001 heeft het onderzoek ter zitting plaatsgevonden, waar partijen hun 
      standpunten hebben toegelicht. Ter zitting zijn als getuigen gehoord D en E.
    
    
    
      2.	De grondslag van het geschil
      2.1	Bij de Regeling EG-steunverlening akkerbouwgewassen (hierna: de Regeling) is onder 
      meer het volgende bepaald:
      "	Artikel 1
      In deze regeling wordt verstaan onder:
      (.)
      e. raadsverordening: verordening (EEG) nr. 1765/92 van de Raad van 30 juni 
      1992 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde 
      akkerbouwgewassen (PbEG L 181);
      (.)
      k. producent: individuele landbouwondernemer (.) die op zijn bedrijf voor 
      eigen rekening en risico akkerland met akkerbouwgewassen inzaait met de 
      bedoeling deze gewassen te oogsten;
      l. bedrijf: (.)
      m. akkerland:
      a) geheel van tot het bedrijf behorende grond met uitzondering van grond die 
      gedurende de achtereenvolgende kalenderjaren 1987 tot en met 1991 als 
      blijvend grasland, grond voor blijvende teelten, bosgrond of grond voor niet 
      agrarische doeleinden in gebruik was;
      b) grond die overeenkomstig de Beschikking ter zake van het uit produktie 
      nemen van bouwland uit productie is geweest;
      (.)
    
    
    
      Artikel 3
      Overeenkomstig de raadsverordening, verordening 3508/92, verordening 
      3887/92, (.) en deze regeling (.) worden jaarlijks op aanvraag de 
      beschikkingen tot subsidievaststelling gegeven aan producenten van 
      akkerbouwgewassen (.)."
    
    
    
      2.2	Op grond van de stukken en het onderzoek ter zitting zijn in deze zaak de volgende feiten 
      en omstandigheden voor het College komen vast te staan..
      -	Appellante heeft een "Formulier aanvraag oppervlakten 1998", getekend 8 april 
      1998, bij verweerder ingediend ter verkrijging van subsidie op grond van de Regeling 
      EG-steunverlening akkerbouwgewassen (hierna: de Regeling) voor een perceel met 
      volgnummer 6 en een oppervlakte van 3.51 ha (hierna: perceel 6).
      -	Bij brief van 21 september 1998 heeft verweerders uitvoerende dienst LASER 
      appellante verzocht aan te tonen dat perceel 6 in de jaren 1987 tot en met 1991 als 
      akkerland in gebruik is geweest.
      -	Bij brief van 23 september 1998 heeft appellante onder meer medegedeeld dat op het 
      perceel in 1987 ma‹s en na de oogst hiervan weer gras is ingezaaid, en dat geen nota's 
      van loonwerk of zaaigoed kunnen worden overgelegd omdat de boekhouding na tien 
      jaar is vernietigd. 
      -	Bij brief van 12 november 1998 is aan appellante medegedeeld dat haar aanvraag is 
      afgewezen omdat bij een controle was gebleken dat de door haar opgegeven 
      perceelsgegevens niet overeenkomen met de werkelijke perceelssituatie. Blijkens de 
      bijgevoegde bijlage bedraagt het verschil tussen de aangevraagde en de geconsta-
      teerde oppervlakte 3.34 ha. De subsidiabele oppervlakte bedraagt aldus 0.00 ha.
      -	Op 24 november 1998 heeft appellante bezwaar gemaakt tegen het besluit van 12 
      november 1998. Hierbij heeft zij aangevoerd dat in 1987 laat in mei  ma‹s op perceel 
      6 is gezaaid.
      -	Op 15 september 1999 heeft verweerder appellante ter zake van dit bezwaar gehoord. 
      Het verslag van deze hoorzitting luidt onder meer als volgt:
      "	Voorz.:	(.) Wanneer heeft u in 1987 de ma‹s gezaaid ?
      Recl.:			Dat zal in mei geweest zijn. We hebben eerst moeten 
      doodspuiten.
      Voorz.:		En wanneer is er geoogst ?
      Recl.:			In september-oktober. Omtrent eind oktober hebben we weer 
      gras gezaaid..
      (.)
      Voorz.:		(.) Er zijn twee keer per jaar foto's gemaakt, in het voorjaar en in 
      het najaar. Het bedrijf Georas kan hierop zien welk gewas er op het 
      perceel staat.
      Recl.:			Wat betekenen die kleuren ? Hoe moet ik dat zien ? Hoe 
      kunnen ze hieruit opmaken welk gewas er stond ?
      Voorz.:		Dat gebeurt met een speciale computer waarop men de foto's kan 
      analyseren.
      Recl.:			Maar wat betekenen al die kleurverschillen ? 
      Voorz.:		Dat kan aan weersomstandigheden liggen of aan de begroeiing.
      Recl.:			Wordt hier wel eens aan getwijfeld ?
      Voorz.:		Als er getwijfeld wordt aan de foto's worden deze niet aan LASER 
      gestuurd. (.) Deze foto's gelden voor LASER als bewijs.
      Recl.:			Maar u kunt me niet uitleggen hoe dat gedaan wordt ?
      Voorz.:		Nee, dat kan ik niet. Dat wordt door specialisten gedaan. LASER 
      heeft die expertise zelf niet . "
      -	Vervolgens heeft verweerder het bestreden besluit genomen.
      3.	Het bestreden besluit en het standpunt van verweerder
      Bij het bestreden besluit heeft verweerder appellantes bezwaar ongegrond verklaard en 
      hiertoe onder meer als volgt overwogen:
      "	Uit artikel 9 van Verordening (EEG) 1765/92 en Bijlage I van Verordening 
      (EG) 658/96 volgt dat aanvragen niet kunnen worden ingediend voor gronden 
      die van 1987 tot en met 1991 permanent als weidegrond, voor meerjarigen 
      teelten, als bosgrond of voor niet agrarische doeleinden in gebruik waren.
    
    
    
      LASER heeft middels een controle aan de hand van satellietfoto's uit de periode 
      1987 tot en met 1991 vastgesteld dat perceel 6 uit uw aanvraag oppervlakten 
      1998 niet voldoet aan bovengenoemde voorwaarde. Het perceel was in de 
      referentieperiode permanent in gebruik als grasland. U bent door LASER in de 
      gelegenheid gesteld om aan te tonen dat uw perceel wel op enig moment in 
      gebruik is geweest als akkerland. Gedurende de behandeling van uw aanvraag 
      en tijdens de bezwaarfase heeft u verklaard niet meer te beschikken over bewijs 
      dat u op perceel 6 in 1987 ma‹s heeft geteeld. Ik concludeer dan ook dat perceel 
      6 uit uw aanvraag niet voldoet aan de genoemde voorwaarde van de Regeling."
    
    
    
      Ten verweer is onder meer het volgende aangevoerd:
      "	Nu appellante ten tijde van het nemen van de bestreden beslissing geen bewijs 
      heeft geleverd dat het perceel op enig moment in gebruik is geweest als 
      akkerland, kon verweerder niet anders dan constateren dat het desbetreffende 
      perceel niet voldoet aan de definitie van akkerland.
    
    
    
      Verder is verweerder van mening dat de door appellante overgelegde 
      bewijsstukken niet kunnen aantonen dat de bestreden beslissing onjuist is. De 
      landbouwtelling-gegevens bevatten namelijk geen perceels gebonden 
      informatie terwijl de verklaringen naar de mening van verweerder niet gezien 
      kunnen worden als objectief bewijsmateriaal."
    
    
    
      Ter zitting heeft verweerder verklaard dat hij met betrekking tot percelen die in 
      voorafgaande jaren wel zijn geaccepteerd als akkerland, het beleid voert deze niet meer als 
      zodanig te accepteren in het geval de satellietopnames aangeven dat ten tijde van de 
      opnames sprake was van grasland. In dit geval verzoekt hij van de aanvrager nader bewijs.
      Voorts heeft verweerders gemachtigde ter zitting desgevraagd verklaard geen uitleg te 
      kunnen geven bij de kleuren van de verschillende percelen op de satellietfoto's en hiervoor 
      verwezen naar het oordeel van ter zake deskundigen. 
      4.	Het standpunt van appellante
      Appellante heeft bij aanvullend beroepschrift onder meer het volgende tegen het bestreden 
      besluit aangevoerd:
      "	De Minister baseert zijn oordeel op satellietfoto's die kennelijk in elk van de 
      jaren van de betreffende referentieperiode, in het voorjaar en in het najaar, 
      worden genomen.
      Appellanten bestrijden de bewijskracht van deze foto's. Blijkens het verslag 
      van de hoorzitting kan de Minister, althans de daarmee belaste ambtenaar, 
      appellanten niet uitleggen hoe het door hem aan zijn gewraakte besluit ten 
      grondslag gelegde bewijsmateriaal is samengesteld en wat dit betekent. 
      Kleurverschillen die uit de foto's zouden blijken, zijn volstrekt arbitrair van 
      aard, nu de voorzitter van de bezwarencommissie verklaart dat deze 
      kleurverschillen worden veroorzaakt door onder andere weersomstandigheden.
    
    
    
      Bovendien worden de aan het gewraakte besluit ten grondslag liggen de foto's 
      uitsluitend in het voorjaar en in het najaar genomen, zodat op basis van deze 
      foto's de Minister geenszins tot de conclusie kan komen dat de op de foto's 
      staande percelen cultuurgrond permanent voor de teelt van een bepaald gewas 
      in gebruik zijn geweest. De foto's betreffen immers momentopnamen en het is 
      zeer wel mogelijk dat in de periode gelegen tussen de twee tijdstippen waarop 
      de foto's worden genomen een ander gewas wordt geteeld dan uit de foto's 
      blijkt.
    
    
    
      Het voorgaande is ook in casu het geval. Zou uit de foto's al omstotelijk volgen 
      dat op het moment waarop de foto's werden genomen betreffende perceel in 
      gebruik was ten behoeve van de grasteelt, dan sluit zulks nog geenszins uit dat 
      in de tussenliggende periode door appellanten op het betreffende perceel ma‹s 
      is geteeld, hetgeen ook daadwerkelijk het geval is geweest.
      Uit het betoog van appellanten zoals zij dit tijdens de behandeling van de 
      aanvraag en gedurende de behandeling van het bezwaarschrift naar voren 
      hebben gebracht, volgt dat na een uiterst nat voorjaar in 1987 het perceel te nat 
      was om opnieuw met gras in te zaaien. Het perceel is toen gereed gemaakt voor 
      de ma‹steelt en ingezaaid met ma‹szaad. Dit inzaaien is in of omstreeks eind 
      april/begin mei 1987 gebeurd. De ma‹s is vervolgens medio september 1998 
      geoogst, waarna het perceel weer geschikt is gemaakt om in te zaaien met gras.
    
    
    
      Door de Minister wordt geen enkel bewijsstuk aangevoerd, dat het betoog van 
      appellanten ontkracht.
      Appellanten hebben daarentegen bewijs voor hun stelling dat in het seizoen 
      1987 het betreffende perceel ten behoeve van de ma‹steelt in gebruik is 
      geweest.
      (.)
    
    
    
      De stelling van appellanten dat het betreffende perceel in 1987 in gebruik is 
      geweest voor de teelt van ma‹s correspondeert ook met de jaarrekening van 
      appellanten van dat jaar, waarin kosten zijn opgenomen voor de aankoop van 
      ma‹szaad, loonwerkkosten, etc. Bovendien is deze stelling in overeenstemming 
      met de meitellingopgave van dat jaar, uit welke opgave niet alleen blijkt van de 
      teelt van ma‹s, maar ook van een kleiner areaal grasland dan in andere jaren."
    
    
    
      Ter zitting heeft appellante onder meer het volgende aangevoerd:
      "	In het verweerschrift wordt door de Minister gesteld dat de foto's "een 
      aanwijzing" zijn en dus kennelijk geen hard bewijs vormen. Dat kan ook niet 
      omdat de foto's niet verder technisch of logisch onderbouwd en verklaard 
      worden. Het aannemen van de juistheid van de "diagnose: grasland" is 
      uitsluitend een kwestie van geloven en is dus daarmee niet overtuigend.
    
    
    
      Het door appellanten geleverde bewijs in de vorm van de getuigenverklaringen, 
      had dus zwaarder moeten wegen en had in ieder geval niet zonder nadere 
      motivatie van de hand moeten worden gewezen.
    
    
    
      Bovendien zijn de gegevens van de foto's en de getuigenverklaringen niet 
      zonder meer met elkaar in tegenspraak. De foto's zijn gemaakt op 5 mei 1987 
      en 2 oktober 1987. Die 2 data liggen respectievelijk voor de datum van zaaien 
      en na de datum van oogsten van ma‹s in 1987. 
      Ma‹s wordt in mei gezaaid; hoe natter het voorjaar, hoe later de datum van 
      zaaien. In 1987 was er sprake van een nat voorjaar.
      Ma‹s wordt vanaf half september geoogst en dat is ook in het geval van 
      appellanten het geval geweest. Na het oogsten is het perceel weer met gras 
      ingezaaid.
      Voor zover de foto's dus al enige zeggingskracht hebben, sluiten zij in het 
      geheel niet uit dat in de periode tussen de 2 momentopnamen in, het perceel in 
      gebruik is geweest voor de akkerbouw."
    
    
    
      5.	De verklaringen van de getuigen
      Getuige D heeft over het perceel verklaard dat het in 1987 weiland was, maar in verband 
      met de regen in april van dit jaar met ma‹s is ingezaaid, de oogst waarvan in oktober heeft 
      plaats gevonden.
      Getuige E heeft verklaard dat hij ongeveer twee weken v¢¢r 24 april 1987 heeft gezien dat 
      het gras op het perceel was doodgespoten. 
      6.	De beoordeling van het geschil
      6.1	Ingevolge artikel 1 van de Regeling wordt - voor zover hier van belang - onder akkerland 
      verstaan het geheel van tot het bedrijf behorende grond met uitzondering van grond die 
      gedurende de achtereenvolgende kalenderjaren 1987 tot en met 1991 als blijvend grasland 
      in gebruik was. 
      Aan de orde is de vraag of verweerder zijn nader standpunt dat niet kan worden 
      aangenomen dat de perceel 6 niet in de periode 1987 tot en met 1991 in gebruik is geweest 
      als blijvend grasland, heeft kunnen baseren op satellietwaarnemingen die in die periode 
      van perceel 6 zijn gedaan. 
      6.2	Appellante heeft gesteld dat in het tijdvak tussen de tijdstippen waarop in 1987 
      satellietfoto's zijn genomen, perceel 6 voor ma‹steelt in gebruik is geweest en beroept zich 
      hiertoe op getuigenverklaringen. 
      Het College overweegt dienaangaande dat uit hetgeen appellante heeft aangevoerd en door 
      de getuigen is verklaard niet eenduidig valt af te leiden dat eerst na de satellietopname van 
      5 mei 1997 grasland van perceel 6 is gewijzigd in het beweerde akkerland, noch dat 
      voorafgaand aan de satellietopname van 2 oktober 1997 dat akkerland weer is ingezaaid 
      met gras. Het College neemt hierbij in aanmerking dat volgens getuige D perceel 6 in april 
      1997 met ma‹s is ingezaaid en in oktober 1997 is geoogst, en dat appellante ter hoorzitting 
      tegenover verweerder heeft verklaard perceel 6 eind oktober 1997 weer met gras te hebben 
      ingezaaid.
      6.3	Aangaande de vraag of verweerder de onderhavige aanvraag anders heeft kunnen 
      beoordelen dan vergelijkbare voorafgaande eerdere aanvragen van appellante, die steeds 
      zijn goedgekeurd, overweegt hert College als volgt.
      Verweerder heeft in voorgaande jaren appellantes aanvragen minder fijnmazig 
      gecontroleerd waarbij hij perceel 6 wel steeds heeft aangemerkt als akkerland. 
      Deze omstandigheden staan er niet aan in de weg dat verweerder appellantes aanvraag voor 
      1999 toetst aan meer gedetailleerde controlegegevens als bedoelde satellietopnames die 
      inmiddels te zijner beschikking zijn gekomen. Evenmin beletten deze omstandigheden 
      verweerder bij de beslissing op die aanvraag op grondslag van deze gegevens terug te 
      komen van zijn conclusie in voorgaande jaren, dat het als zodanig door appellante 
      opgegeven perceel 6 voldoet aan de definitie van akkerland, met dien verstande dat 
      appellante de gelegenheid moet worden geboden in bezwaar aannemelijk te maken dat het 
      perceel waarop bedoelde satellietopnames betrekking hebben, wel degelijk als akkerland is 
      gebruikt in de referentiejaren 1987 tot en met 1991. 
      Bij de beoordeling van de bewijsvoering van appellante tegenover de aanwijzingen die aan 
      de satellietopnames kunnen worden ontleend, dient mede in aanmerking te worden 
      genomen de tijd die sinds de referentieperiode is verstreken gedurende de jaren waarin 
      verweerder perceel 6 wel heeft aangemerkt als akkerland. Niet onaannemelijk is immers 
      dat appellantes bewijspositie hierdoor slechter is geworden. 
      6.4	In het voorliggende geval zijn weliswaar tijdens verweerders hoorzitting op 15 september 
      1999 aan appellante de satellietopnames van perceel 6 getoond, die Georas hebben 
      gebracht tot de diagnose: "grasland". Blijkens het verslag van die hoorzitting heeft de als 
      voorzitter functionerende ambtenaar volstaan met de mededeling dat Georas op de 
      opnames kan zien welk gewas op het perceel staat, maar desgevraagd verklaard niet te 
      kunnen uitleggen hoe dit wordt gedaan en wat de betekenis van kleurverschillen is. 
      Het College acht die enkele mededeling onvoldoende. Verwacht mag worden dat 
      verweerder de satellietopnames analyseert, na concreet met de stellingen van appellante 
      geconfronteerd te zijn, en beoordeelt of die met hetgeen uit de satellietopnames blijkt, 
      verenigbaar zijn. Verweerder zal op basis daarvan dienen te beslissen of hij in het licht 
      hiervan aan zijn aan het primaire besluit ten grondslag liggende bevindingen kan 
      vasthouden. Daarbij dient op inzichtelijke wijze te worden aangegeven op welke 
      bevindingen dit oordeel steunt.
      Ook ter zitting van het College heeft verweerder, aan wie was verzocht de kleurenfoto's 
      van de satellietopnames over te leggen, desgevraagd geen uitleg kunnen geven bij de 
      verschillende kleuren van de percelen op de satellietopnames en voor zijn conclusie uit de 
      satellietopnames volstaan met verwijzing naar het oordeel van ter zake deskundigen.
      Het College constateert dat verweerder ook anderszins niet heeft aangegeven hoe de 
      satellietopnames hem tot de vaststelling hebben gebracht dat perceel 6 in de periode 1987 
      tot en met 1991 (permanent) als grasland in gebruik was.
      Het vorenstaande leidt het College tot de conclusie, dat het bestreden besluit geen blijk 
      geeft dat verweerder bij zijn besluitvorming op appellantes bezwaar heeft voldaan aan de 
      ingevolge artikel 3:2 van de Awb op hem rustende plicht de nodige kennis omtrent de 
      relevante feiten en de af te wegen belangen te vergaren. Voorts berust het bestreden besluit 
      niet op een deugdelijke motivering en voldoet het niet aan het bepaalde bij artikel 7:12 van 
      de Algemene wet bestuursrecht.
      6.5	De slotsom is dat het beroep gegrond dient te worden verklaard. 
      Het College acht voorts termen aanwezig voor nadere beslissingen als hierna in het dictum 
      van deze uitspraak vermeld. Verweerder is te veroordelen in de kosten van appellante in 
      verband met de behandeling van het beroep, die op de voet van het Besluit proceskosten 
      bestuursrecht bestaan uit kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand 
      (1 punt voor het beroepschrift en 1 punt voor verschijnen ter zitting).
    
    
    
      7.	De beslissing
      Het College:
      -	verklaart het beroep gegrond;
      -	vernietigt het bestreden besluit van 11 oktober 1999;
      -	bepaalt dat verweerder opnieuw op het bezwaarschrift van appellante beslist met in acht nemen van deze uitspraak;
      -	veroordeelt verweerder in de kosten van deze procedure aan de zijde van appellante, vastgesteld op ? 1.420,-- (zegge: eenduizend-vierhonderd-en-twintig gulden) en te 
      vergoeden aan appellante door de Staat der Nederlanden;
      -	bepaalt dat aan appellante het door haar betaalde griffierecht ten bedrage van ? 450,-- 
      (zegge: vierhonderd-en-vijftig gulden)  wordt vergoed door de Staat der Nederlanden;
      -	wijst af het meer of anders gevorderde.
    
    
    Aldus gewezen door mr D. Roemers, mr M.J. Kuiper en mr W. Doolaard, in tegenwoordigheid van mr Th.J. van Gessel, als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 4 april 2001.
    
    w.g. D. Roemers					w.g. Th.J. van Gessel