ECLI:NL:CBB:2001:AB1470, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 27-04-2001, AWB 01/321
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 2001-04-27 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

De president van het College van Beroep voor het bedrijfsleven
    
    
      No.AWB 01/321						27 april 2001
      	11230
    
    
    
    
    Uitspraak op het verzoek om voorlopige voorziening in de zaak van:
    
    
      1. A en
      2. B, beiden te X, verzoekers,
      gemachtigde: mr W.B. van den Berg, advocaat te Meppel, 
      tegen
      1. de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij te Den Haag en 
      2. de directeur van de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees te Rijswijk, hierna 
      individueel en gezamenlijk aan te duiden als verweerder, gemachtigden: mr J.P. Heinrich, 
      advocaat te Den Haag, en mr G. de Goede, werkzaam op verweerders ministerie.
    
    
    
    
    
    
      1.	De procedure
      Bij besluit van 4 april 2001 heeft verweerder - voor zover hier van belang - bepaald dat alle 
      evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers met ingang van 4 april 2001 als verdacht van 
      mond- en klauwzeer (hierna: mkz) worden aangemerkt en dat deze dieren zullen worden 
      gevaccineerd en vervolgens gedood, met dien verstande dat verzoekers nader zal worden 
      bericht of ook de runderen op hun bedrijf zullen worden gedood. 
      Bij brief van 11 april 2001 hebben verzoekers bij verweerder bezwaar gemaakt tegen het 
      besluit van 4 april 2001.
      Bij brief van 17 april 2001 heeft verweerder verzoekers medegedeeld dat ook de runderen 
      op hun bedrijf zullen worden gedood.
      Bij faxbericht van 25 april 2001 hebben verzoekers zich tot de president van het College 
      gewend met het verzoek het besluit van 4 april 2001, zoals inmiddels nader uitgewerkt in 
      de brief van 17 april 2001, bij wijze van voorlopige voorziening te schorsen.
      De president heeft het verzoek behandeld ter zitting van 27 april 2001, alwaar partijen hun 
      standpunt bij monde van hun gemachtigden nader hebben toegelicht. Van de zijde van 
      verzoekers zijn gehoord C, broer van verzoeker sub 1, en dr S.J. Barteling, viroloog. Van 
      de zijde van verweerder zijn gehoord drs T. Akkerman, plaatsvervangend Chief Veterinary 
      Officer, dr A. Dekker, als viroloog werkzaam bij ID-DLO Lelystad, en 
      ir L.P. Klaassen, hoofd van de afdeling Beleidsinstrumenten van de directie Natuurbeheer 
      van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. 
      De president heeft ter zitting van 27 april 2001 aan partijen het dictum van deze uitspraak, 
      met daarbij een voorlopige formulering van de belangrijkste overwegingen die hem tot die 
      uitspraak hebben geleid, medegedeeld. Daarbij heeft hij aangegeven dat de volledige tekst 
      van de uitspraak binnen twee weken zal worden toegezonden aan partijen.
    
    
    
      2.	De grondslag van het geschil
      2.1	Artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten 
      van de Mens en de fundamentele vrijheden (hierna: het Eerste Protocol) luidt - voor zover 
      hier van belang - als volgt:
      " Iedere natuurlijke of rechtspersoon heeft recht op het ongestoord genot van zijn 
      eigendom. Aan niemand zal zijn eigendom worden ontnomen behalve in het 
      algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet en in de 
      algemene beginselen van internationaal recht.
      	De voorgaande bepalingen tasten echter op geen enkele wijze het recht aan, dat 
      een Staat heeft om die wetten toe te passen, die hij noodzakelijk oordeelt om 
      het gebruik van eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen 
      belang (.)."
    
    
    
    
    
      In de considerans van Richtlijn 85/511/EEG van 18 november 1985 van de Raad van de 
      Europese Gemeenschappen, houdende vaststelling van gemeenschappelijke maatregelen 
      ter bestrijding van mond- en klauwzeer (Pb EG 1985, L 315/11; hierna: de Richtlijn), 
      wordt onder meer het volgende overwogen:
    
    
    
      "	(.)
      	Overwegende dat, zodra de aanwezigheid van de ziekte wordt vermoed, 
      maatregelen moeten worden getroffen om de ziekte onmiddellijk doeltreffend 
      te kunnen bestrijden nadat bevestiging van het vermoeden is verkregen (.)
      (.)."
    
    
    
      In de considerans van Richtlijn 90/423/EEG van 26 juni 1990 van de Raad van de 
      Europese Gemeenschappen (Pb EG 1990, L 224/13), waarbij - voor zover hier van belang - 
      de Richtlijn is gewijzigd, wordt onder meer het volgende overwogen:
    
    
    
      " (.)
      	Overwegende dat uit een door de Commissie uitgevoerde studie inzake de 
      bestrijding van mond- en klauwzeer is gebleken dat een niet-vaccinatiebeleid 
      voor de Gemeenschap als geheel de voorkeur verdient boven een 
      vaccinatiebeleid (.)
      	Overwegende dat uit de studie van de Commissie over het toekomstige 
      communautaire beleid inzake vaccinatie duidelijk is gebleken dat vanaf een 
      bepaalde datum de vaccinatie tegen deze ziekte officieel moet worden 
      stopgezet en dat die stopzetting vergezeld moet gaan van een beleid waarbij 
      besmette dieren systematisch worden afgemaakt en afgevoerd voor destructie
      	(.)
      	Overwegende dat het in extreme situaties waarin de epizo”tie zich op grote 
      schaal dreigt te verspreiden, noodzakelijk kan zijn noodvaccinaties uit te 
      voeren (.)." 
    
    
    Artikel 13 van de Richtlijn, zoals gewijzigd, luidt - voor zover hier van belang - als volgt:
    
    
      " 1.	De Lid-Staten zien erop toe dat (.) het gebruik van mond- en 
      klauwzeervaccins verboden wordt (.)
      (.)
      	3.	Onverminderd het bepaalde in lid 1 (.) kan worden besloten een 
      noodvaccinatie uit te voeren op een wijze die een volledige immuniteit van de 
      dieren garandeert, wanneer de aanwezigheid van mond- en klauwzeer is 
      bevestigd en de ziekte zich op grote schaal dreigt te verspreiden. (.)
      	Het besluit om tot noodinenting over te gaan wordt genomen door de 
      Commissie, in samenwerking met de betrokken Lid-Staat (.)."
    
    
    
      In Beschikking 2001/246/EG van 27 maart 2001 van de Commissie van de Europese 
      Gemeenschappen (Pb EG 2001, L 88/21), houdende vaststelling van voorschriften voor de 
      bestrijding en de uitroeiing van mond- en klauwzeer in Nederland op grond van artikel 13 
      van Richtlijn 85/511/EEG, zoals gewijzigd bij Beschikking 2001/279/EG van 5 april 2001 
      (Pb EG 2001, L 96/19 hierna: de Beschikking), wordt onder meer het volgende bepaald: 
    
    
    
      " Artikel 1
      	Voor de toepassing van deze beschikking gelden de onderstaande definities:
      	1.	Preventieve doding: het doden van gevoelige dieren op bedrijven in een 
      gebied met een bepaalde straal rond een bedrijf waarvoor de in artikel 4 of 
      artikel 5 van Richtlijn 85/511/EEG vastgestelde beperkende maatregelen van 
      toepassing zijn. 
      	(.)
      	2.	Suppressievaccinatie: noodvaccinatie van dieren van gevoelige soorten op 
      ge‹dentificeerde bedrijven in een bepaald gebied, het vaccinatiegebied, die 
      uitsluitend wordt uitgevoerd in combinatie met preventieve doding als 
      omschreven in punt 1. 
      	(.)
      	3.	Beschermende vaccinatie: noodvaccinatie van runderen op ge‹dentificeerde
       	bedrijven in het vaccinatiegebied, die uitsluitend wordt uitgevoerd in 
      combinatie met de preventieve doding van bepaalde categorie‰n andere dieren 
      van gevoelige soorten, als omschreven in punt 1, en al dan niet in combinatie 
      met suppressievaccinatie als omschreven in punt 2. Deze vaccinatie (.) mag 
      slechts plaatsvinden op voorwaarde dat de in het kader van de beschermende 
      vaccinatie gevaccineerde dieren van gevoelige soorten niet preventief worden 
      gedood.
    
    
    
      	Artikel 2
      	1.	Onverminderd Richtlijn 85/511/EEG (.) mogen de bevoegde autoriteiten 
      van Nederland besluiten gebruik te maken van noodvaccinatie onder de in de 
      bijlagen vastgestelde voorwaarden.
      	2.	Voordat met suppressievaccinatie en beschermende vaccinatie wordt 
      begonnen onder de in bijlage I, respectievelijk bijlage II vastgestelde 
      voorwaarden, ziet Nederland erop toe dat de lidstaten en de Commissie 
      officieel in kennis worden gesteld van alle gegevens betreffende de 
      geografische en administratieve omschrijving van het vaccinatiegebied, het 
      aantal betrokken bedrijven en dieren (naar soort), het tijdstip waarop het 
      vaccineren wordt voltooid, en de omstandigheden die de tenuitvoerlegging van 
      deze maatregelen verantwoorden.
      (.)
    
    
    	
    
    
      Bijlage I
      	Voorwaarden voor de toepassing van suppressievaccinatie (.)
      	(.) Het vaccinatiegebied moet gelegen zijn in het in bijlage III, deel A, 
      omschreven gebied.
      	(.)
    
    
    
      	Bijlage II
      	Voorwaarden voor de toepassing van beschermende vaccinatie (.)
      	(.) Het vaccinatiegebied moet gelegen zijn in het in bijlage III, deel B, 
      omschreven gebied.
      	(.)
    
    
    
      	Bijlage III
      	A.	Gebied voor suppressievaccinatie:
      	Delen van de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant en Flevoland 
      in Nederland, als omschreven en gemeld overeenkomstig artikel 2, lid 2.
      	B.	Gebied voor beschermende vaccinatie:
      	Een gebied van ongeveer 25 kilometer rond Oene, als omschreven en gemeld 
      overeenkomstig artikel 2, lid 2."
    
    
    
      In de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (hierna: de Wet) wordt onder meer het 
      volgende bepaald:
      " Artikel 15
      (.)
      4.	Bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald wanneer dieren als 
      verdachte dieren moeten worden aangemerkt.
    
    
    
      	Artikel 17
      1.	Onze Minister kan hetzij voor geheel Nederland, hetzij voor bepaalde 
      gedeelten daarvan, bevelen dat dieren die door een besmettelijke dierziekte 
      kunnen worden aangetast, daartegen op een door hem te bepalen wijze 
      voorbehoedend worden behandeld, worden gemerkt, worden opgesloten of 
      aangelijnd, dan wel voor die dieren andere maatregelen bevelen ter 
      voorkoming van overbrenging van besmetting.
      (.)
    
    
    
      	Artikel 21
      1.	Een door Onze Minister aangewezen ambtenaar deelt de burgemeester (.) 
      zo spoedig mogelijk mede welke maatregelen tot bestrijding van de ziekte door 
      hem nodig worden geacht.
      2.	De burgemeester neemt de nodig geachte maatregelen zo spoedig mogelijk.
      3.	In spoedeisende gevallen neemt de in het eerste lid bedoelde ambtenaar deze 
      maatregelen zelf en stelt hij de burgemeester daarvan onmiddellijk in kennis.
    
    
    
      	Artikel 22
      1.	De in artikel 21 bedoelde maatregelen kunnen zijn:
      (.)
      f.	het doden van zieke en verdachte dieren;
      (.)
      j.	het behandelen van dieren op een door Onze Minister aangegeven wijze.
    
    
    
      	Artikel 86
      1.	Uit het Diergezondheidsfonds wordt aan de eigenaar een tegemoetkoming 
      in de schade uitgekeerd, indien:
      a.	dieren krachtens het bepaalde in artikel 22, eerste lid, onderdeel f, worden 
      gedood;
      (.)
      2.	De tegemoetkoming in de schade bedraagt:
      a.	voor verdachte dieren: de waarde in gezonde toestand,
      (.)
    
    
    
      	Artikel 109
      Tegen een op grond van deze wet genomen besluit kan een belanghebbende 
      beroep instellen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven."
    
    
    
      In het Besluit verdachte dieren (hierna: het Besluit) wordt onder meer het volgende 
      bepaald:
      " Artikel 2
      Dieren worden als verdachte dieren aangemerkt, indien:
      (.)
      c.	de aangewezen ambtenaar redenen heeft om aan te nemen dat de dieren in 
      de gelegenheid zijn geweest om te worden besmet, en de diersoort voor de 
      desbetreffende besmettelijke dierziekte vatbaar is.
    
    
    
      	Artikel 5
      1.	Dieren die op grond van artikel 2, onderdelen b of c, als verdacht worden 
      aangemerkt, blijven verdacht gedurende een periode van:
      (.)
      b.	21 dagen bij mond- en klauwzeer;
      (.)."
    
    
    
      Op 21 maart 2001 heeft de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (hierna: de 
      minister) de Regeling noodvaccinatie mond- en klauwzeer 2001 vastgesteld. Op 3 april 
      2001 heeft de minister deze regeling gewijzigd, onder de volgende toelichting:
      " Met de Regeling noodvaccinatie mond- en klauwzeer 2001 is met ingang van 
      21 maart jl. voorzien in de mogelijkheid een noodvaccinatie in te stellen voor 
      bedrijven gelegen rond een ziektehaard, in gebieden die op grond van artikel 30 
      van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren zijn aangewezen als 
      toezichtsgebieden inzake mond- en klauwzeer. De directeur van de Rijksdienst 
      voor de keuring van Vee en Vlees bepaalt de feitelijke afbakening van het 
      gebied waarin wordt gevaccineerd. De onderhavige wijziging voorziet er in dat 
      het instrument van noodvaccinatie ook kan worden ingezet in het gebied 
      omschreven in de bijlage bij de regeling.
      Gelet op de verdergaande verspreiding van mond- en klauwzeer in het gebied 
      rondom Oene, is thans besloten in de noord-Veluwe noodvaccinaties uit te 
      voeren in een groter gebied dan gebruikelijk. Met het oog daarop zijn in de 
      bijlage de grenzen van dit gebied vastgesteld, waarbij zoveel mogelijk is 
      aangesloten bij natuurlijke grenzen. Overeenkomstig de voorschriften van de 
      richtlijn wordt thans, na voorafgaande kennisgeving aan de Commissie, een 
      aanvang gemaakt met de vaccinatie in het aangegeven gebied."
    
    
    
      In de Regeling noodvaccinatie mond- en klauwzeer 2001, zoals gewijzigd (hierna: de 
      Regeling), wordt onder meer het volgende bepaald:
      " Gelet op artikel 13, derde lid, van Richtlijn 85/511/EEG (.) en de in dat 
      verband gedane kennisgeving aan de Commissie van de Europese 
      Gemeenschappen;
      Gelet op de artikelen 17, eerste lid, en 31 van de Gezondheids- en welzijnswet 
      voor dieren; 
    
    	
    	(.)
    
    
      	Artikel 1
      Voor mond- en klauwzeer gevoelige dieren binnen een van de op grond van de 
      artikelen 17 en 30 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren 
      aangewezen toezichtsgebieden inzake mond- en klauwzeer, worden in een door 
      de directeur van de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees te bepalen 
      zone rond de ziektehaard, dan wel in het in de bijlage omschreven gebied, 
      overeenkomstig de door hem gegeven aanwijzingen gevaccineerd tegen mond- 
      en klauwzeer.
    
    	
    	(.)
    	
    
      	Bijlage 
      	Vaccinatiegebied Noord Veluwe
      (.)."
    
    
    
    
      2.2	Bij de beoordeling van het verzoek om voorlopige voorziening gaat de president uit van de 
      volgende feiten en omstandigheden.
      - Het bedrijf van verzoekers, een melkveehouderij, is gelegen in het door de Regeling 
      bestreken gebied. De afstand tot de dichtstbijzijnde veehouderij waar mond- en 
      klauwzeer is vastgesteld bedraagt meer dan twee kilometer. Het bedrijf van 
      verzoekers is gelegen in de nabijheid van een Kroondomein, waar zich evenhoevig 
      wild bevindt.
      - De evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers zijn op 4 april 2001 gevaccineerd 
      tegen mond- en klauwzeer.
      - Bij brief van 10 april 2001 heeft de minister de voorzitter van de Tweede Kamer der 
      Staten-Generaal onder meer het volgende medegedeeld:
    
    
    
      " Bij Beschikking van 5 april 2001 heeft de Europese Commissie Nederland 
      toestemming verleend om in het gebied begrensd door de IJssel, de spoorlijn 
      Apeldoorn-Deventer, het Veluwe Massief en de spoorlijn Amersfoort-Zwolle 
      (hierna aan te duiden als de regio Oene) over te gaan tot vaccinatie van alle 
      voor mond- en klauwzeer gevoelige dieren. De Commissie heeft Nederland 
      daarbij de mogelijkheid geboden er voor te kiezen alle gevaccineerde dieren 
      vervolgens te doden dan wel de gevaccineerde runderen in leven te laten. (.)
      	(.)
    
    	
    
      	Overwegingen van veterinaire aard Als in een gebied waar MKZ is 
      uitgebroken, tot vaccinatie wordt overgegaan valt te verwachten dat op een 
      aantal bedrijven, ondanks het feit dat de dieren zijn gevaccineerd, zich alsnog 
      MKZ zal manifesteren. Het vaccin activeert het virus uit dieren in de 
      incubatietijd, dat wil zeggen dieren die voor de komst van de vaccinatieploeg 
      waren besmet. (.) Dit is een belangrijk bijkomend voordeel van vaccinatie: 
      besmette bedrijven vallen eerder op, doordat een groter aantal dieren plotseling 
      ziek wordt. (.) Ook in de regio Oene treedt dit verschijnsel thans op.
    
    
    
      	Een ander, veel nadeliger aspect van vaccinatie in een gebied waar MKZ heerst 
      is dat reeds gevaccineerde dieren drager van het virus kunnen worden zonder 
      dat er van ziekte-verschijnselen sprake is. Dit kan met name het geval zijn in de 
      eerste 4 - 5 dagen na vaccinatie wanneer nog onvoldoende immuniteit is 
      opgebouwd. De dieren die het virus bij zich dragen, zonder dat dit opvalt, 
      kunnen de bron zijn van nieuwe MKZ-uitbraken, namelijk als er weer dieren 
      worden geboren: na korte tijd zullen deze jonge dieren niet meer door 
      immuniteit van de moeder zijn beschermd. (.) De enige mogelijkheid om aan 
      de noodzaak van herhaald vaccineren te ontkomen is gelegen in het alsnog 
      ruimen van alle gevaccineerde dieren.
    
    
    
      	Economische aspecten Bij suppressievaccinatie kan, in het gunstigste geval, 
      in het vaccinatiegebied na ongeveer 3 maanden vanaf het moment van 
      vaccinatie de normale bedrijfsvoering weer zijn gang hernemen (.) Dat geldt 
      ook voor het toezichtsgebied van 10 km rond het vaccinatiegebied (.) Bij 
      beschermende vaccinatie is in het vaccinatiegebied voor een lange periode 
      (minimaal ‚‚n jaar) geen waardetoevoeging mogelijk en ook in het 
      toezichtsgebied er omheen heeft men met forse beperkingen te maken (geen 
      herbevolking en geen verplaatsing). (.)
    
    
    
      	Standpunt agrarisch bedrijfsleven (.) 
      	Hedenavond heeft de voorzitter van de LTO mij medegedeeld dat LTO van 
      oordeel is dat aan de beschermende vaccinatie zodanig zwaarwegende 
      bezwaren van veterinaire, economische en sociaal-maatschappelijke aard zijn 
      verbonden dat de keuze voor deze optie sterk wordt ontraden. Ook de 
      voorzitter van de Centrale Organisatie van de Vleessector heeft mij (.) laten 
      weten dat COV van mening is dat alle gevaccineerde dieren op zo kort 
      mogelijke termijn dienen te worden geruimd (.). Daarnaast heeft de voorzitter 
      van de Nederlandse Zuivel Organisatie (.) mij medegedeeld het standpunt van 
      LTO en COV te onderschrijven.
    
    
    
      	Conclusie Aan de keuze voor beschermende vaccinatie, dat wil zeggen het na 
      vaccinatie in leven laten van de aanwezige rundveestapel zijn zeer ernstige 
      bezwaren verbonden. Die bezwaren zijn met name van veterinaire aard. (.)." 
    
    
    
      3.	Het standpunt van verzoekers
      Verzoekers hebben - samengevat - onder meer het volgende naar voren gebracht.
      Maatregelen op grond van de artikelen 17 en 21 juncto 22 van de Wet mogen slechts 
      worden getroffen ter bestrijding van een besmettelijke dierziekte. Het doden van de 
      evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers levert geen bijdrage aan de bestrijding van de 
      mkz-epidemie, waarbij het volgende in aanmerking is genomen. 
      Een gevaccineerde mkz-drager scheidt minder smetstof uit dan een natuurlijke drager van 
      dit virus. Anders dan verweerder suggereert, is nooit aangetoond dat een gevaccineerde 
      drager een mkz-uitbraak heeft veroorzaakt. In dit verband is illustratief dat, nadat in 
      Nederland medio jaren zestig zowel voor runderen als varkens een geschikt vaccin tegen 
      mkz beschikbaar was gekomen, zich hier te lande nog slechts mkz-uitbraken hebben 
      voorgedaan door invoer van dieren of dierlijke producten dan wel door het weglekken van 
      smetstof uit een instituut in Amsterdam. Gelet hierop is het vanuit veterinair oogpunt niet 
      noodzakelijk gevaccineerde dieren te doden. In tegendeel, juist het doden van dieren 
      betekent een groot risico van verdere verspreiding van het virus, te meer nu de RVV hierbij 
      onzorgvuldig en onhygi‰nisch te werk gaat. Ook het afvoeren van gedode dieren voor 
      vernietiging is bepaald niet zonder risico's.
      Voorts is van belang dat het bedrijf van verzoekers is gelegen in de nabijheid van een 
      Kroondomein, waar zich evenhoevig wild bevindt. Dit wild werd en wordt regelmatig 
      buiten de hekken van het Kroondomein gesignaleerd, waarbij opvalt dat het zich soms 
      traag en/of kreupel voortbeweegt. De kans dat het wild met het virus is besmet, is dan ook 
      groot te achten. Niet valt in te zien dat het doden van de dieren op het bedrijf van 
      verzoekers een zinvolle maatregel zou zijn ter bestrijding van het mkz-virus, zolang het 
      wild van het Kroondomein niet wordt gedood. Bedacht dient te worden dat wild zich in 
      ieder geval ‚‚n tot twee dagen na incubatie met het virus nog actief verplaatst, zodat het 
      risico dat het wild van het Kroondomein dieren op veehouderijen besmet, re‰el is. Dat 
      verweerder stelt het wild steekproefsgewijs te zullen afschieten om vast te stellen of het is 
      besmet, biedt ook bij negatieve testresultaten geen zekerheid dat andere dieren uit de 
      wildpopulatie niet met het virus zijn besmet.
      Bij het vorenstaande komt nog dat, nu sinds de verdachtverklaring van de dieren op het 
      bedrijf van verzoekers meer dan 21 dagen zijn verstreken, deze dieren niet langer als 
      verdacht van mkz in de zin van het Besluit worden aangemerkt. 
      Gelet op het vorenstaande kan het doden van de dieren op het bedrijf van verzoekers niet 
      worden aangemerkt als een maatregel ter bestrijding van een besmettelijke dierziekte, 
      zodat het bestreden besluit een wettelijke grondslag ontbeert. 
      Hieruit volgt dat het bestreden besluit uitsluitend is ingegeven door economische motieven, 
      wat in strijd is met de Wet en het verbod van d‚tournement de pouvoir. 
      De economische onderbouwing van de keuze van de minister voor suppressieve vaccinatie 
      is ondeugdelijk. Mede gelet op de onlangs door het Europees Parlement aangenomen motie 
      is zeer wel denkbaar dat de Europese Unie het non-vaccinatiebeleid op afzienbare termijn 
      afschaft, in welk geval de economische schade bij beschermende vaccinatie veel geringer 
      zal uitvallen dan verweerder stelt. Daar komt nog bij dat de door verweerder genoemde 
      herbevolkingstermijn van veebedrijven na suppressieve vaccinatie, drie maanden, illusoir 
      is, althans veterinair onverantwoord: nu het re‰le risico bestaat dat het wild van de 
      Kroondomeinen met mkz is besmet, is herbevolking van veehouderijen eerst zonder 
      risico's indien al dit wild is gedood, waartoe verweerder bepaald geen aanstalten maakt.
      Niet kan worden gezegd dat de belangen van de melkveehouders genoegzaam zijn 
      meegewogen bij de totstandkoming van het bestreden besluit. Weliswaar heeft de minister 
      advies gevraagd aan het bedrijfsleven, maar beschouwing van de geraadpleegde 
      organisaties - LTO, COV en NZO - leert dat deze organisaties de (export)belangen van met 
      name de varkenssector vooropstellen, zulks ten detrimente van de melkveehouderij. Zo 
      hebben deze organisaties onvoldoende oog voor het verlies van het in de loop der jaren met 
      zorg opgebouwde genetisch materiaal van de melkveestapel op bedrijven als die van 
      verzoekers.
      Het bestreden besluit vormt een schending van het door artikel 1 van het Eerste Protocol 
      beschermde eigendomsrecht van verzoekers, nu de inbreuk op dit recht onevenredig is in 
      verhouding tot het met deze inbreuk beoogde doel en niet is voorzien in een 
      schadevergoedingsregeling.
    
    
    
      4.	Het standpunt van verweerder
      Verweerder heeft - samengevat - onder meer het volgende aangevoerd.
      In de regio Oene is het tot 3 april 2001 gevoerde beleid, het preventief ruimen van 
      evenhoevigen op alle bedrijven binnen een straal van twee kilometer rond een besmet 
      bedrijf in combinatie met vervoersverboden, niet afdoende gebleken: in deze regio bleven 
      zich uitbraken van mkz voordoen. In een uiterste poging het virus in de regio Oene tot 
      staan te brengen, heeft de minister op 3 april 2001 besloten alle evenhoevigen in het in de 
      bijlage bij de Regeling omschreven gebied te vaccineren, met welk besluit zowel de 
      Europese Commissie als de Tweede Kamer heeft ingestemd. De Europese Commissie heeft 
      Nederland de keuze gelaten runderen in dit gebied suppressief dan wel preventief te 
      vaccineren. Na overleg in het kabinet, met de Tweede Kamer en het bedrijfsleven heeft de 
      minister besloten de runderen in het vaccinatiegebied na vaccinatie te doden. In zijn brief 
      van 10 april 2001 aan de voorzitter van de Tweede Kamer heeft de minister een aantal 
      argumenten voor deze keuze genoemd. 
      In zijn uitspraak van 13 april 2001 heeft de president van de Arrondissementsrechtbank te 
      Den Haag geoordeeld dat de Staat in redelijkheid heeft kunnen besluiten geen gebruik te 
      maken van zijn bevoegdheid de runderen in de regio Oene preventief te vaccineren. 
      De door verzoekers aangedragen veterinaire argumenten zijn niet steekhoudend. Mede 
      gelet op het aantal mkz-uitbraken in het vaccinatiegebied is zeer wel denkbaar dat zich in 
      dat gebied evenhoevigen bevinden die reeds v¢¢r vaccinatie drager van het virus zijn 
      geworden. Deze zogenoemde 'carriers' vormen een blijvend risico van nieuwe uitbraken 
      van het virus. Dat verzoekers hebben gesteld dat gevaccineerde dragers minder - dus niet: 
      geen - smetstof uitscheiden, duidt er eveneens op dat dit risico niet kan worden uitgesloten. 
      Ook het feit dat in juni 2001 een conferentie wordt gehouden die geheel zal zijn gewijd aan 
      'carriers', wijst er niet op dat 'carriers' geen of slechts een verwaarloosbare risicofactor 
      vormen voor een effectieve ziektebestrijding. Illustratief in dit verband is dat de OIE mkz-
      vrije landen waar niet wordt gevaccineerd een hogere 'status' toekent dan mkz-vrije landen 
      waar wel wordt gevaccineerd. 
      Naast veterinaire argumenten zijn dierenwelzijnsoverwegingen van belang. Een keuze voor 
      beschermende vaccinatie leidt op termijn, in verband met de vervoersverboden, tot 
      overvolle stallen. Voorts is niet zonder belang dat bij een keuze voor beschermende 
      vaccinatie de rentabiliteit van de veehouderij in zowel het vaccinatie- als het 
      toezichtsgebied lange tijd onvoldoende zal zijn. Gelet hierop is de kans aanmerkelijk dat 
      veehouders vroeg of laat eigener beweging zullen overgaan tot het (laten) doden van hun 
      dieren: de kosten die het (blijven) houden van deze dieren meebrengt, zouden de baten (te) 
      zeer gaan overtreffen.
    
    
    
      Het wild van de Kroondomeinen wordt nauwlettend in het oog gehouden om te bezien of 
      het ziekteverschijnselen vertoont, waarvan tot op heden niet is gebleken. Het afschieten 
      van dit wild is thans niet opportuun, omdat opgejaagd wild op de vlucht slaat en door 
      verplaatsing in de richting van een besmettingsbron het virus zou kunnen oplopen en 
      vervolgens een bron van besmetting gaat vormen. Indien het wild reeds zou zijn besmet, 
      zoals verzoekers betogen - hetgeen zoals gezegd niet is gebleken -, bestaat eveneens het 
      risico dat dit wild evenhoevigen op veehouderijen besmet met mkz. Gelet hierop verdient 
      het de voorkeur het wild te zijner tijd steekproefsgewijs af te schieten en te onderzoeken op 
      aanwezigheid van het virus.
      Verzoekers kunnen op grond van artikel 86 van de Wet aanspraak maken op een 
      tegemoetkoming in de schade. Dat niet alle schade van verzoekers voor vergoeding in 
      aanmerking komt, maakt het bestreden besluit niet onrechtmatig, nu schade als gevolg van 
       maatregelen ter bestrijding van een besmettelijke dierziekte behoort te worden gerekend 
      tot het normale bedrijfsrisico van een veehouder.
    
    
    
      5.	De beoordeling van het geschil
      5.1	Ingevolge het bepaalde bij artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) 
      juncto artikel 19, eerste lid, van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie kan, 
      hangende de beslissing op bezwaar en indien van de beslissing daarop beroep bij het 
      College openstaat, wat gelet op het bepaalde bij artikel 109 van de Wet hier het geval is, de 
      president van het College op verzoek een voorlopige voorziening treffen, indien 
      onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, zulks vereist.
      Nu verweerder de evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers zo spoedig mogelijk wenst 
      te doden, acht de president het belang van verzoekers spoedeisend.
    
    
    
      5.2	De president stelt, evenals in een eerdere uitspraak (zaak AWB 01/311), voorop dat het 
      inschatten van de hier aan de orde zijnde veterinaire risico's in de eerste plaats tot de 
      bevoegdheid van verweerder behoort. Het is niet aan het College, laat staan aan de 
      president in een voorlopige voorziening procedure, een zodanige inschatting in zichzelf na 
      te wegen. Voor de president komt het treffen van een voorlopige voorziening in dit opzicht 
      eerst binnen handbereik wanneer het door verweerder gegeven expos‚ over de veterinaire 
      aspecten zo evident en overtuigend door de verzoekende partij(en) op losse schroeven 
      wordt gezet, dat dit expos‚ niet langer als basis voor het door verweerder ingezette en 
      gehandhaafde beleid kan dienen. Geplaatst tegen deze achtergrond neemt de president het 
      volgende in aanmerking.
      5.3	Naar voorlopig oordeel kan niet met vrucht worden betoogd dat verweerder de 
      evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers niet als verdacht van mkz heeft kunnen 
      aanmerken. Gezien de veedichtheid in de regio Oene en het feit dat het tot 3 april 2001 
      gevoerde beleid niet heeft kunnen voorkomen dat zich in deze regio uitbraken van mkz zijn 
      blijven voordoen, heeft verweerder in redelijkheid tot het oordeel kunnen komen dat zich 
      mogelijk ook buiten de twee kilometer-zones rond besmettingshaarden in de regio Oene 
      evenhoevigen bevinden die drager van smetstof zijn, waarmee is voldaan aan het in artikel 
      2, aanhef en onder c, van het Besluit neergelegde criterium voor verdachtverklaring van 
      deze evenhoevigen. Niet, althans onvoldoende, is gebleken dat het bedrijf van verzoekers 
      zich in een zodanig bijzondere situatie bevindt dat de evenhoevige dieren op dit bedrijf, 
      ondanks het vorenoverwogene, niet als verdacht van mkz zouden kunnen worden 
      aangemerkt.   
      5.3.1 Voorshands uitgaande van de rechtmatigheid van de verdachtverklaring, is de president 
      voorlopig van oordeel dat niet met vrucht kan worden gesteld dat verweerder niet in 
      redelijkheid heeft kunnen besluiten tot suppressieve vaccinatie en doding van de dieren op 
      het bedrijf van verzoekers. Weliswaar zijn deze maatregelen, mede gelet op de afstand van 
      het bedrijf van verzoekers tot de dichtstbijzijnde gelokaliseerde besmettingshaard, 
      onmiskenbaar uiterst rigoreus, maar de Wet laat de bevoegde autoriteiten een ruime 
      discretionaire bevoegdheid bij de vaststelling welke maatregelen passend zijn te achten ter 
      bestrijding van een besmettelijke dierziekte. Gelet op de veedichtheid in de regio Oene en 
      het patroon van uitbraken zijn de getroffen maatregelen, die zijn aan te merken als een 
      uiterste poging verdere verspreiding van het virus tot staan te brengen en te voorkomen dat 
      het zich buiten deze regio verspreidt, niet zozeer kennelijk onredelijk te achten dat 
      ingrijpen door de president gerechtvaardigd is. 
      De president heeft acht geslagen op de argumenten die beide partijen, ondersteund door 
      deskundigen, ter zitting naar voren hebben gebracht ter bestrijding dan wel onderbouwing 
      van het veterinaire belang bij het doden van runderen die, zoals de runderen op het bedrijf 
      van verzoekers, meer dan veertien dagen geleden zijn gevaccineerd tegen mkz. De 
      president constateert dat de door partijen voorgebrachte deskundigen van mening zijn 
      blijven verschillen over het veterinaire belang van deze doding. Niet, althans onvoldoende, 
      is komen vast te staan dat gevaccineerde dragers van het mkz-virus geen smetstof 
      uitscheiden. Voorts wordt in juni 2001 een congres gewijd aan, onder meer, de risico's die 
      'carriers' meebrengen. Uit het tussen de deskundigen van partijen gevoerde debat valt in elk 
      geval niet met voldoende zekerheid af te leiden dat de veterinaire risico's van het in leven 
      laten van gevaccineerde dieren, zoals die op het bedrijf van verzoekers, thans slechts zo 
      theoretisch zouden zijn dat deze risico's door verweerder als verwaarloosbaar bij de 
      bestrijding van het virus zouden moeten worden genegeerd. Derhalve kan niet met vrucht 
      worden gezegd dat verzoekers zodanig overtuigende argumenten hebben aangedragen dat 
      de veterinaire uitgangspunten van het door verweerder gevoerde beleid onmiskenbaar op 
      losse schroeven zijn gezet. 
      Hetgeen verzoekers hebben aangevoerd over de aanwezigheid van wild op het in de 
      nabijheid van hun bedrijf gelegen Kroondomein leidt niet tot een ander oordeel. 
      Daargelaten dat de president, voorlopig oordelend, geen aanleiding ziet de gedragslijn van 
      verweerder ten opzichte van dit wild en de onderbouwing van deze gedragslijn 
      onmiskenbaar onjuist te achten, doet het betoog van verzoekers niet af aan de 
      rechtmatigheid van de verdachtverklaring van de dieren op hun bedrijf en het veterinaire 
      belang bij het uitbannen van in aanmerking te nemen risico's dat deze dieren andere 
      evenhoevigen met mkz besmetten. 
      5.3.2	Namens verzoekers is aangevoerd dat de evenhoevigen op hun bedrijf, nu het tijdsverloop 
      sinds de verdachtverklaring op 4 april 2001 meer dan eenentwintig dagen bedraagt, niet 
      langer als verdacht in de zin van de Wet en het Besluit zijn aan te merken.
      	De president volgt verzoekers niet in dit betoog. Hij overweegt daartoe het volgende.
    
    	
    
      	Ingevolge de artikelen 21 juncto 22, eerste lid, aanhef en onder f, van de Wet kunnen de 
      maatregelen ter bestrijding van de ziekte die door het bevoegd gezag nodig worden geacht 
      zijn: het doden van zieke en verdachte dieren.  
      	Het besluit tot het doden van de dieren maakt deel uit van een besluit waarin de dieren van 
      verzoekers als verdacht werden aangemerkt. Op basis van die verdenking is, naast nog een 
      aantal andere beslissingen over te nemen maatregelen, onder meer tot de maatregel tot 
      doden van de dieren besloten. 
      	Wat er zij van de vraag of, zoals verzoekers stellen, de beslissing inzake de verdenking van 
      de dieren inmiddels volgens het Besluit is uitgewerkt, die omstandigheid leidt niet zonder 
      meer tot de conclusie dat de - in de beslissingen in primo eveneens genomen - beslissingen 
      de betrokken dieren te doden, hun geldigheid hebben verloren. 
      	Uit deze bepaling kan wellicht worden afgeleid dat er geen grondslag is voor het nemen 
      van een beslissing tot het doden van dieren, indien zo'n beslissing eerst wordt genomen na 
      ommekomst van de daar genoemde termijn van eenentwintig dagen, er geen nieuwe 
      beslissing tot verdenking is genomen en de verdenking niet, met toepassing van artikel 5, 
      derde lid, van het Besluit is verlengd. Naar voorlopig oordeel volgt echter uit tekst noch 
      strekking van de Wet of het Besluit dat de geldigheidsduur van zo'n besluit tot doden aan 
      dezelfde termijnen is gebonden als die, welke zijn vastgesteld voor de duur van de 
      verdenking.
      	Voor het oordeel dat de tekst van het bepaalde bij artikel 22, eerste lid, onder f, van de 
      Wet, inhoudende dat de in artikel 21 bedoelde maatregel kan zijn het doden van verdachte 
      dieren, geen andere uitleg toelaat dan dat de betrokken dieren niet alleen ten tijde van het 
      nemen van het voor beroep vatbare besluit, maar ook ten tijde van het uitvoering geven 
      daaraan de status 'verdacht ' in de zin van het Besluit moeten hebben, ziet de president 
      voorshands onvoldoende reden. Denkbaar is dat aan een besluit tot doden nog geen 
      uitvoering is gegeven, terwijl uit een oogpunt van bestrijding van de dierziekte de 
      noodzaak, in de zin van artikel 21 van de Wet, tot het nemen van die maatregel nog steeds 
      bestaat. Voor de conclusie dat de wetgever beoogd zou hebben dat verweerder in dergelijke 
      gevallen steeds - en dus ook hier - telkenmale na het verstrijken van de termijn van 
      eenentwintig dagen een nieuw besluit tot verdachtverklaring zou moeten nemen, ziet de 
      president voorshands onvoldoende aanknopingspunt in tekst en strekking van de 
      onderhavige bepalingen. 
      	Aan het besluit van 4 april 2001, zoals nader ingevuld bij brief van 17 april 2001, tot het 
      doden is de grondslag dus niet zonder meer komen te ontvallen doordat de periode waarin 
      dieren volgens artikel 5 van het Besluit verdacht blijven inmiddels is verstreken.
      5.3.3	De president is voorshands van oordeel dat verzoekers niet kunnen worden gevolgd in hun 
      stelling dat de bij het besluit aangezegde maatregelen niet zijn of worden getroffen ter 
      bestrijding van een besmettelijke dierziekte, maar louter zijn ingegeven door economische 
      motieven. Reeds nu verzoekers er niet in zijn geslaagd de veterinaire argumenten voor het 
      treffen van deze maatregelen overtuigend te ontkrachten, kan niet kan worden gezegd dat 
      noodvaccinatie gevolgd door doding van de evenhoevigen op het bedrijf van verzoekers 
      niet kan worden aangemerkt als maatregel ter bestrijding van een besmettelijke dierziekte. 
      Dat de door de minister gemaakte keuze alle evenhoevigen in de regio Oene te doden ook 
      implicaties van niet-veterinaire aard heeft, doet daaraan niet af en kan op zichzelf niet tot 
      het oordeel leiden dat het bestreden besluit in strijd is met de Wet en/of het in artikel 3:3 
      van de Awb gecodificeerde verbod van d‚tournement de pouvoir. 
      5.4 Het beroep van verzoekers op artikel 1 van het Eerste Protocol stuit, naar voorlopig 
      oordeel, af op de omstandigheid dat de in het bestreden besluit aangezegde maatregelen 
      zijn getroffen in het algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de Wet. Indien 
      verzoekers een tegemoetkoming in de schade op grond van artikel 86 van de Wet 
      ontoereikend achten, kunnen zij te zijner tijd rechtsmiddelen aanwenden tegen het besluit 
      waarbij hun deze tegemoetkoming wordt verstrekt. Mede gelet op het zwaarwegende 
      belang bij een voortvarende bestrijding van het mkz-virus acht de president, voorlopig 
      oordelend, geen grond aanwezig het besluit tot doding van de dieren op het bedrijf van 
      verzoekers te schorsen tot de besluitvorming over een toe te kennen tegemoetkoming in de 
      schade is afgerond.
      5.5	Of verweerder, gesteld voor de vraag of hij direct verder uitvoering moet geven aan de 
      aangezegde maatregel tot doding, bij een belangenafweging bijvoorbeeld mede de 
      omstandigheid betrekt dat het College bij zijn uitspraak van 26 april 2001 in de zaak D 
      (zaak AWB 01/282) het Hof van Justitie van de Europese gemeenschappen via een 
      spoedprocedure prejudici‰le vragen heeft gesteld over de geldigheid van het 
      vaccinatieverbod als bedoeld in artikel 13 van de Richtlijn en de entingsbeschikkingen van 
      de Europese Commissie, ligt primair bij verweerder ter beantwoording. Het moge zo zijn 
      dat uit het stellen van deze vragen blijkt van twijfel bij het College omtrent de geldigheid 
      van het vaccinatieverbod en de wijze waarop de Commissie toepassing heeft gegeven aan 
      voormeld artikel 13, maar deze twijfel is niet zo groot dat hier voor de president, gelet op 
      de terzake geldende jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese 
      gemeenschappen (bijvoorbeeld de uitspraak van 21 februari 1991 in de zaken C-143/88 en 
      C-92/89) de vrijheid zou bestaan een mede op een gemeenschapshandeling gebaseerd 
      bestuursbesluit te schorsen. 
      5.6	Al het vorenstaande in aanmerking genomen ziet de president geen aanleiding tot het 
      treffen van de gevraagde voorlopige voorziening.
      De president acht geen termen aanwezig ‚‚n der partijen onder toepassing van artikel 8:75 
      van de Awb te veroordelen in de kosten die de andere partij in verband met de behandeling 
      van het verzoek heeft moeten maken.
    
    
    
      6.	De beslissing
      De president wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af:
    
    
    Aldus gewezen door mr R.R. Winter, president, in tegenwoordigheid van mr drs B. van Velzen, als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 27 april 2001.
    
    w.g. R.R. Winter						w.g. B. van Velzen