ECLI:NL:RBAMS:2021:6284, Rechtbank Amsterdam, 04-11-2021, RK: 21/5495 (26Mandel)
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2021-11-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Klaagschrift inbeslagname gegevensdrager advocaat ongegrond. De politie mocht gegevensdragers van klager, zijnde advocaat, in beslag nemen. Er waren zeer uitzonderlijke omstandigheden aanwezig om inbreuk te maken op het verschoningsrecht van de advocaat. 
        De rechtbank heeft een klaagschrift van de advocaat tegen de beslissing van de rechter-commissaris hierover ongegrond verklaard.

beschikking
    RECHTBANK AMSTERDAM
    
    
      Afdeling Publiekrecht
    
    
    
      Teams Strafrecht
    
    
    
      RK: 21/5495 (26Mandel)
    
    
    
      Beschikking op het klaagschrift ex artikel 98, vierde lid jo. 552a van het Wetboek van Strafvordering (Sv) van:
    
    
    
      
        
          [verdachte] ,
      
      geboren op [geboortedag] 1983 te [geboorteplaats] , 
      domicilie kiezende op het adres van zijn raadsman mr. Y. Bouchikhi: [adres] ,
    
    
    
      klager.
    
    
    
      Als raadsman van klager is ter zitting aanwezig mr. H. Raza. 
    
  
  
    
      1Feiten
    
      1.1
      Klager is verdachte in het onderzoek ‘26Mandel’ en wordt ervan verdacht in het  	kader van de uitoefening van zijn beroep ernstige strafbare feiten te hebben  	gepleegd.
    
    
      1.2
      Op 7 oktober 2021 heeft de rechter-commissaris de volgende vorderingen van het  	Openbaar Ministerie ontvangen: 
      
      
         		- een vordering tot doorzoeking van het kantoorpand van klager; 		- een vordering tot doorzoeking van de woning van klager; en 		- een vordering om de cel en verblijfsruimten van medeverdachte [medeverdachte]  		  te doorzoeken.
      
    
    
      1.3
      De rechter-commissaris heeft eveneens een proces-verbaal aanvraag doorzoekingen  	van deze plaatsen ontvangen. 
    
    
      1.4
      
        Voorts heeft de rechter-commissaris op 7 oktober 2021 de volgende aanvullende  	vorderingen ontvangen: 
        - een aanvullende vordering met betrekking tot de doorzoeking van het     kantoorpand van klager;
        - een aanvullende vordering met betrekking tot de geheimhoudersstukken 	  die buiten het kantoor van klager in beslag worden genomen.
      
    
    
      1.5
      In de laatstgenoemde vorderingen heeft de officier van justitie gevorderd het  	beslagregime “zeer uitzonderlijke omstandigheden” van toepassing te verklaren  	tijdens de doorzoekingen op bovenvermelde plaatsen en op overige, op andere  	plaatsen in beslag te nemen documenten en/of bestanden op gegevensdragers van  	klager. De officier van justitie heeft ook gevorderd dat door de rechter-commissaris  	wordt bepaald dat het opsporingsbelang vergt dat met spoed kennis wordt genomen  	van de inhoud van de bestanden op de onder klager in beslag genomen iPad. 
    
    
      1.6
      De rechter-commissaris heeft, gelet op de verdenking en de betrokkenen in het  	onderzoek 26Mandel, inwinning van het standpunt van de deken van de Orde van  	Advocaten achterwege gelaten.  
    
    
      1.7
      Op 7 oktober 2021 heeft de rechter-commissaris beslist dat het beslagregime “zeer  	uitzonderlijke omstandigheden” van toepassing is. De rechter-commissaris heeft  	eveneens beslist dat het opsporingsbelang vergt dat met spoed kennis wordt  	genomen van de bestanden op de iPad van klager. 
    
    
      1.8
      Op 11 oktober 2021 heeft de officier van justitie per e-mail gevorderd te beslissen  	dat het opsporingsbelang ook ten aanzien van de in de Extra Beveiligde Inrichting in  	beslag genomen notitieblokken vergt dat met spoed kennis wordt genomen van de  	inhoud daarvan. 
    
    
      1.9
      De rechter-commissaris heeft op 11 oktober 2021 beslist dat met spoed kennis 	mag worden genomen van de inhoud van de in beslag genomen notitieblokken. 
    
  
  
    
      2Procesgang 
    
      2.1
      Tegen voornoemde beslissingen van de rechter-commissaris van 7 oktober 2021 en  	11 oktober 2021 heeft klager op 13 oktober 2021 een klaagschrift ingediend. 
      
    
    
      2.2
      Op 20 oktober 2021 heeft het Openbaar Ministerie zijn standpunt schriftelijk  	kenbaar gemaakt. 
    
    
      2.3
      Op 21 oktober 2021 heeft de rechtbank Amsterdam klager, de raadsman en het  	Openbaar Ministerie in openbare raadkamer achter gesloten deuren gehoord. 
      
    
  
  
    
      3Het standpunt van de raadsman 
    
      3.1
      De raadsman heeft gesteld dat er stukken ontbreken waaruit een redelijk vermoeden  	van schuld aan een strafbaar feit kan rijzen. Verder geldt dat het enkele feit dat  	klager ervan wordt verdacht in het kader van de uitoefening van zijn beroep ernstige  	strafbare feiten te hebben gepleegd, niet toereikend is om diens verschoningsrecht te  	doorbreken. Klager heeft naast [medeverdachte] meerdere cliënten. Informatie op de in  	beslag genomen goederen ziet daarom niet uitsluitend op [medeverdachte] . Uit de stukken  	blijkt daarnaast niet dat zich relevante informatie op de in beslag genomen goederen  	zou kunnen bevinden. Van zeer	uitzonderlijke omstandigheden is geen sprake. 
      
    
    
      3.2
      De raadsman heeft dit standpunt in raadkamer nader toegelicht. De raadsman heeft  	zich primair op het standpunt gesteld dat het bezwaarschrift gegrond moet worden  	verklaard, wegens het ontbreken van de onderliggende vorderingen. Immers kan  	daardoor de rechtmatigheid van het beslag en het voortduren daarvan niet worden  	getoetst. Subsidiair heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat er een  	modus moet worden gevonden voor overleg met het Openbaar Ministerie. 
    
    
      3.3
      Klager heeft in raadkamer zelf toegelicht dat hij codes en wachtwoorden van de 		in beslag genomen gegevensdragers wil verstrekken aan het Openbaar Ministerie  	zodat de in beslag genomen goederen zo snel mogelijk aan zijn waarneemster  	kunnen worden verstrekt. 
      
    
  
  
    
      4Het standpunt van het Openbaar Ministerie 
    
    
      4.1
      De officier van justitie heeft zich, onder verwijzing naar de ernstige bezwaren,  	op het standpunt gesteld dat sprake is van een redelijk vermoeden van schuld. De  	inhoud van de informatie die gedeeld wordt door klager en [medeverdachte] zijn  	ontluisterend. De conclusie kan niet anders zijn dan dat de criminele activiteiten van  	 vanuit de Extra Beveiligde Inrichting op deze manier, door het handelen  	van klager, kon en ook werden voortgezet. Er is daarom sprake van zeer  	uitzonderlijke omstandigheden.	Immers wordt klager, zijnde advocaat, van een  	ernstig strafbaar feit verdacht. Hij maakt daarbij deel uit van een crimineel  	samenwerkingsverband met zijn cliënt [medeverdachte] , terwijl	klager misbruik maakt van  	zijn bijzondere positie als advocaat. Het klaagschrift dient ongegrond te worden  	verklaard.  
      
    
    
      4.2
      Voorts heeft de officier van justitie in raadkamer toegelicht dat de rechter- 	commissaris een afweging maakt over het al dan niet verstrekken van de  	onderliggende vorderingen.  
      
    
  
  
    
      5Toetsingskader
    
      5.1
      Uit regelgeving en jurisprudentie kan het volgende juridische toetsingskader worden  	afgeleid. Ingevolge artikel 98 Sv mogen bij personen met een bevoegdheid tot  	verschoning als bedoeld in artikel 218 Sv zonder hun toestemming brieven of  	andere geschriften tot welke hun plicht tot geheimhouding zich uitstrekt, niet in  	beslag worden genomen. Het is eerst aan de verschoningsgerechtigde om zich bij de  	doorzoeking ter inbeslagneming uit te laten omtrent het verschoningsrecht met  	betrekking tot de in beslag te nemen stukken waarbij de zienswijze van de  	deken van de Orde van Advocaten kan worden gevraagd.
      
    
    
      5.2
      Op grond van artikel 98 lid 5 Sv mogen, ook zonder toestemming van de  	verschoningsgerechtigde, brieven of andere geschriften in beslag worden genomen  	die voorwerp van het strafbare feit uitmaken (corpora delicti) of tot het begaan  	daarvan hebben gediend (instrumenta delicti). Zulke brieven en geschriften vallen  	immers	niet onder de geheimhoudingsplicht, en daarmee evenmin onder het  	verschoningsrecht.
    
    
      5.3
      De aard van bevoegdheid tot verschoning brengt mee dat het oordeel omtrent de  	vraag of brieven of andere geschriften onder het verschoningsrecht vallen (en  	daarmee ook of deze stukken corpora/instrumenta delicti betreffen) in beginsel   	toekomt aan de tot verschoning gerechtigde persoon. Wanneer deze zich op het  	standpunt stelt dat het gaat om brieven of geschriften die noch voorwerp van het  	strafbare feit uitmaken noch tot het begaan daarvan hebben gediend en waarvan  	kennisneming zou leiden tot schending van het beroepsgeheim, dient dit standpunt  	door de organen van politie en justitie te worden geëerbiedigd, tenzij redelijkerwijze  	geen twijfel erover kan bestaan dat dit standpunt onjuist is. Voor een beroep op het  	verschoningsrecht is niet van belang of de in het geding zijnde informatie zich bij de  	verschoningsgerechtigde zelf of bij diens cliënt bevindt (vgl. HR 2 maart 2010,  	ECLI:NL:HR:2010:BJ9262, NJ 2010/144).
      
    
    
      5.4
      Het oordeel dat redelijkerwijze geen twijfel kan bestaan dat het in dit verband door  	de verschoningsgerechtigde ingenomen standpunt onjuist is, komt in eerste instantie  	toe aan de rechter-commissaris, bij voorkeur in gezamenlijk overleg met de  	deken van de Orde van Advocaten. Voor zover dat noodzakelijk is mag daartoe  	door de rechter-commissaris van de desbetreffende stukken worden kennisgenomen.
      
    
    
      5.5
      Wat als corpora/instrumenta delicti kunnen worden aangemerkt is een vraag die  	zich niet in het algemeen laat beantwoorden. Zij “is in het bijzonder afhankelijk van  	de aard van het inbeslaggenomen stuk en de aard van het delict dat zou zijn begaan  	door de (rechts)persoon tegen wie de verdenking is gericht, alsmede de feitelijke  	gedragingen die hem in dat verband worden verweten” (HR 5 januari 2016,  	ECLI:NL:HR:2016:8). De enkele omstandigheid dat dat het inbeslaggenomen stuk  	kan bijdragen aan de waarheidsvinding is in elk geval onvoldoende.
      
    
    
      5.6
      Onder zeer uitzonderlijke omstandigheden kan, ongeacht een gerechtvaardigd  	beroep op het verschoningsrecht, het belang van de waarheidsvinding meebrengen  	dat het verbod van artikel 98, eerste lid Sv, wordt geschonden (HR 14 oktober 1986,  	NJ 1987/490 en HR 30 november 1999, NJ 2002/438). Het is dan in eerste instantie  	aan de rechter-commissaris om te oordelen of dergelijke brieven of andere  	geschriften in zodanig verband staan met de desbetreffende feiten dat zij kunnen  	dienen om de waarheid aan het licht te brengen. De inbreuk op het  	verschoningsrecht mag niet verder gaan dan strikt noodzakelijk is voor het aan het  	licht brengen van de waarheid van dat feit. Factoren die een rol kunnen spelen bij de  	beoordeling hiervan zijn de vraag of het gaat om een verdenking jegens de  	verschoningsgerechtigde, de aard en zwaarte van de verdenking, de aard en omvang  	van de gegevens en de vraag in	hoeverre de relevante gegevens op andere wijze  	kunnen worden verkregen.
      
    
  
  
    
      6De beoordeling 
    
      6.1
      De rechtbank dient te beoordelen of de rechter-commissaris terecht en op  	deugdelijke gronden tot het oordeel is gekomen dat ten aanzien van de in beslag  	genomen goederen het beslagregime “zeer uitzonderlijke omstandigheden” van  	toepassing is. De rechtbank acht zich ook zonder de onderliggende vorderingen en  	de aanvraag doorzoeking voldoende voorgelicht om tot deze beoordeling te kunnen  	komen.
      
    
    
      6.2
      De rechtbank houdt rekening met de omstandigheden van het geval, waaronder de  	aard en zwaarte van de verdenking, de aard en omvang van de gegevens en de vraag  	in hoeverre de relevante gegevens op andere wijze kunnen worden verkregen.  
    
    
      6.3
      De verdenking van klager ziet op de betrokkenheid bij de voorbereiding en  	uitlokking van zeer ernstige en gewelddadige strafbare feiten, op betrokkenheid bij  	harddrugshandel op grote schaal, op betrokkenheid bij witwassen en op deelneming  	aan een criminele organisatie die gericht is op het plegen van strafbare feiten. De  	verdenking richt zich op het als advocaat doorgeven van berichten van [medeverdachte] 	aan de buitenwereld. De inhoud van de berichten ziet mogelijk op het voortzetten  	van criminele handelingen en een mogelijk acute dreiging dat zwaar geweld  	toegepast gaat worden met levensgevaar voor anderen. Deze verdenking ziet op  	feiten waardoor aan het vertrouwen in de maatschappelijke functie van de  	advocatuur grote schade wordt berokkend.  
    
    
      6.4
      De rechtbank stelt verder vast dat deze gegevens niet op andere wijze kunnen 	worden	verkregen en is van oordeel dat deze kunnen dienen om de  	waarheid aan het licht te brengen. 
    
    
      6.5
      De rechter-commissaris is in voornoemde procedure aldus op deugdelijke gronden  	tot het oordeel gekomen dat ten aanzien van de in beslag genomen goederen “zeer  	uitzonderlijke omstandigheden” van toepassing zijn. Uit de bewoordingen blijkt  	eveneens dat rekenschap is gegeven aan de omstandigheden van het geval. De  	rechtbank sluit zich ook aan bij de motivering van de rechter-commissaris. 
    
    
      6.6
      De rechtbank komt dan ook tot de conclusie dat er zeer uitzonderlijke omstandigheden zijn die het verschoningsrecht doorbreken. Het beklag van klager is dan ook ongegrond. 
    
    
      6.7
      De in beslag genomen goederen zijn vatbaar voor inbeslagneming en de officier van justitie wordt gemachtigd de stukken te voegen in het procesdossier en daarvan gebruik te maken ten behoeve van het strafrechtelijk onderzoek 26Mandel. 
    
  
  
    
      7De beslissing
    
    
      7.1
      De rechtbank komt tot de volgende beslissing. 
    
    
      7.2
      
        De rechtbank verklaart het beklag van klager ongegrond. Deze beslissing is gegeven door
        mr. [voorzitter] , 	voorzitter,
        mrs. [rechter 1] en [rechter 2]	rechters,
        in tegenwoordigheid van mr. [griffier] , 	griffier,
        en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2021.
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
        Tegen de beslissing van deze rechtbank staat voor klager beroep in cassatie bij de Hoge Raad open, 
        in te stellen bij de griffie van deze rechtbank, 
        binnen veertien (14) dagen na betekening van deze beschikking.