ECLI:NL:CBB:2001:AB1026, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 30-03-2001, AWB 01/228
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 2001-03-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

De president van het College van Beroep voor het bedrijfsleven
    
    
      No.AWB 01/228						30 maart 2001
      	11230
    
    
    Uitspraak op het verzoek om voorlopige voorziening in de zaak van:
    
    
      A, te B, verzoeker,
      gemachtigden: mr J.P.J. Botterblom en mr J.W. van der Linde, te Barneveld, 
      tegen
      de Directeur van de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees, te Voorburg, verweerder,
      gemachtigden: mr G. de Goede, mr J.C.M. Oudshoorn en mr L.P. de Wit.
    
    
    
    
    
      1.	De procedure
      Bij besluit van 29 maart 2001 heeft verweerder verzoeker medegedeeld dat alle 
      evenhoevige dan wel voor mond- en klauwzeer gevoelige dieren op diens bedrijf als 
      verdacht van mond- en klauwzeer worden aangemerkt. Ter bestrijding van het mond- en 
      klauwzeervirus en ter voorkoming van verspreiding ervan zullen alle evenhoevige dieren 
      op het bedrijf van verzoeker worden gedood. In afwachting hiervan zullen deze dieren 
      worden gevaccineerd tegen mond- en klauwzeer, over het precieze tijdstip waarvan 
      verzoeker nog zal worden geïnformeerd.
      Bij faxbericht van 30 maart 2001 heeft verzoeker bezwaar gemaakt tegen verweerders 
      besluit van 29 maart 2001. 
      Bij faxbericht van 30 maart 2001 heeft verzoeker zich tot de president van het College 
      gewend met het verzoek, verweerders besluit van 29 maart 2001 bij wege van voorlopige 
      voorziening te schorsen.
      De president heeft het verzoek behandeld ter zitting van 30 maart 2001, alwaar partijen hun 
      standpunt bij monde van hun gemachtigden nader hebben toegelicht. Als toehoorder waren 
      ter zitting aanwezig een kantoorgenoot van de gemachtigden van appellant, een aantal 
      collega's van appellant, een aantal veterinair deskundigen van de zijde van verweerder en 
      een aantal andere personen van de zijde van verweerder. 
    
    
    
      2.	De grondslag van het geschil
      2.1	In de considerans van Richtlijn 85/511/EEG van 18 november 1985 wordt onder meer het 
      volgende overwogen:
      " Overwegende dat, zodra de aanwezigheid van de ziekte wordt vermoed, 
      maatregelen moeten worden getroffen om de ziekte onmiddellijk doeltreffend 
      te kunnen bestrijden nadat bevestiging van het vermoeden is verkregen."
    
    
    
      In de considerans van Richtlijn 90/423/EEG van 26 juni 1990, waarbij - voor zover hier 
      van belang Richtlijn 85/511/EEG is gewijzigd, wordt onder meer het volgende overwogen:
    
    
    
      " Overwegende dat uit een door de Commissie uitgevoerde studie inzake de 
      bestrijding van mond- en klauwzeer is gebleken dat een niet-vaccinatiebeleid 
      voor de Gemeenschap als geheel de voorkeur verdient boven een 
      vaccinatiebeleid (.)
      Overwegende dat uit de studie van de Commissie over het toekomstige 
      communautaire beleid inzake vaccinatie duidelijk is gebleken dat vanaf een 
      bepaalde datum de vaccinatie tegen deze ziekte officieel moet worden 
      stopgezet en dat die stopzetting vergezeld moet gaan van een beleid waarbij 
      besmette dieren systematisch worden afgemaakt en afgevoerd voor destructie 
      (.)
      Overwegende dat het in extreme situaties waarin de epizo”tie zich op grote 
      schaal dreigt te verspreiden, noodzakelijk kan zijn noodvaccinaties uit te 
      voeren (.)" 
    
    
    
    
    
    Richtlijn 85/511/EEG, zoals gewijzigd, bevat onder meer de volgende bepalingen:
    
    
      " Artikel 1
      	In deze richtlijn worden de communautaire bestrijdingsmaatregelen vastgesteld 
      die bij het uitbreken van mond- en klauwzeer, ongeacht de betrokken 
      virussoort, moeten worden toegepast.
    
    
    
      Artikel 2
      	[In] deze richtlijn (.) wordt verstaan onder: (.)
      	c) besmet dier: alle voor de ziekte vatbare dieren waarop (.) de aanwezigheid 
      van mond- en klauwzeer officieel werd vastgesteld na laboratoriumonderzoek;
      	e) van besmetting verdacht dier: alle voor de ziekte vatbare dieren die - volgens 
      de ingewonnen epizo”tiologische inlichtingen - rechtstreeks of onrechtstreeks 
      in contact kunnen zijn geweest met het mond- en klauwzeervirus. 
    
    	
    
      Artikel 5
      Zodra is bevestigd dat zich in een bedrijf een of meer dieren als omschreven in 
      artikel 2, onder c), bevinden, zien de Lid-Staten erop toe dat de bevoegde 
      autoriteit de volgende maatregelen neemt: (.) 
      1. de offici‰le dierenarts neemt de passende monsters of laat deze nemen (.)
      2.	(.) worden alle voor de ziekte vatbare dieren op het bedrijf (.) afgemaakt 
      (.) 
      4.	de bevoegde autoriteit kan de onder 1 bedoelde maatregelen uitbreiden tot 
      de onmiddellijk aangrenzende bedrijven, wanneer (.) voor een besmetting 
      moet worden gevreesd. 
    
    
    
      Artikel 13
      	1. De Lid-Staten zien erop toe dat (.) het gebruik van mond- en 
      klauwzeervaccins verboden wordt (.)
    
    
    
      3. Onverminderd het bepaalde in lid 1 met betrekking tot het gebruik van 
      mond- en klauwzeervaccins, kan worden besloten een noodvaccinatie uit te 
      voeren op een wijze die een volledige immuniteit van de dieren garandeert, 
      wanneer de aanwezigheid van mond- en klauwzeer is bevestigd en de ziekte 
      zich op grote schaal dreigt te verspreiden. (.)"
    
    
    
      In de beschikking van 27 maart 2001 van de Europese Commissie, houdende vaststelling 
      van voorschriften voor de bestrijding en uitroeiing van mond- en klauwzeer in Nederland, 
      is onder meer het volgende overwogen:
    
    	
    
      " (11) Deze beschikking heeft ten doel vast te stellen onder welke voorwaarden 
      Nederland noodvaccinatie mag toepassen.
    
    
    
      Artikel 1
      Voor de toepassing van deze beschikking gelden de onderstaande definities:
      1.	Preventieve doding: het doden van gevoelige dieren op bedrijven in een 
      gebied met een bepaalde straal rond een bedrijf waarvoor de in artikel 4 of 
      artikel 5 van Richtlijn 85/511/EEG vastgestelde beperkende maatregelen van 
      toepassing zijn. (.)
    
    
    
    
      2.	Suppressievaccinatie: noodvaccinatie van dieren van gevoelige soorten op 
      geïdentificeerde bedrijven in een bepaald vaccinatiegebied, die uitsluitend 
      wordt uitgevoerd in combinatie met preventieve doding als omschreven in punt 
      1. (.)
    
    
    
      Artikel 2
      1. Onverminderd Richtlijn 85/511/EEG, en met name de artikelen 4, 5 en 9, 
      mag Nederland besluiten gebruik te maken van suppressievaccinatie onder de 
      in de bijlage vastgestelde voorwaarden.
    
    
    
      Bijlage
      1.	Omvang van het geografische gebied waar suppressievaccinatie wordt 
      toegepast: (.) een gebied met een straal van maximaal 2 kilometer rond een 
      bedrijf waarvoor de in artikel 4 of artikel 5 van Richtlijn 85/511/EEG 
      vastgestelde beperkende maatregelen worden toegepast. (.)
      6.5. Opruiming van alle dieren van gevoelige soorten op bedrijven waar 
      suppressievaccinatie werd uitgevoerd: Zo snel mogelijk (.)"
    
    
    
      In de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (hierna: de Wet) wordt onder meer het 
      volgende bepaald:
    
    
    
      " Artikel 17
      	1.	Onze Minister kan hetzij voor geheel Nederland, hetzij voor bepaalde 
      gedeelten daarvan, bevelen dat dieren die door een besmettelijke dierziekte 
      kunnen worden aangetast, daartegen op een door hem te bepalen wijze 
      voorbehoedend worden behandeld, worden gemerkt, worden opgesloten of 
      aangelijnd, dan wel voor die dieren andere maatregelen bevelen ter 
      voorkoming van overbrenging van besmetting.
    
    
    
      Artikel 21
      1.	Een door Onze Minister aangewezen ambtenaar deelt de burgemeester (.) 
      zo spoedig mogelijk mede welke maatregelen tot bestrijding van de ziekte door 
      hem nodig worden geacht.
    
    
    
    
    
      Artikel 22
      1.	De in artikel 21 bedoelde maatregelen kunnen zijn: (.) 
      f. het doden van zieke en verdachte dieren (.)
    
    
    
      Artikel 31
      Indien in het belang van de bestrijding van besmettelijke dierziekten naar het 
      oordeel van Onze Minister een onverwijlde voorziening noodzakelijk is, kan 
      hij bepalen dat door hem krachtens dit hoofdstuk vastgestelde regelingen 
      onmiddellijk na hun bekendmaking in werking treden. (.)
    
    
    
      Artikel 109
      Tegen een op grond van deze wet genomen besluit kan een belanghebbende 
      beroep instellen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven."
    
    
    In het Besluit verdachte dieren wordt onder meer het volgende bepaald:
    
    
      " Artikel 2
      	Dieren worden als verdachte dieren aangemerkt, indien: (.)
      	c. de aangewezen ambtenaar redenen heeft om aan te nemen dat de dieren in de 
      gelegenheid zijn geweest om te worden besmet, en de diersoort voor de 
      desbetreffende besmettelijke dierziekte vatbaar is.
    
    
    
      De Regeling noodvaccinatie mond- en klauwzeer 2001 bevat onder meer de volgende 
      bepaling:
    
    	
    
      " Artikel 1
      	Voor mond- en klauwzeer gevoelige dieren binnen een op grond van de 
      artikelen 17 en 30 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren 
      aangewezen toezichtsgebieden inzake mond- en klauwzeer, worden in een door 
      de directeur van de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees te bepalen 
      zone rond de ziektehaard overeenkomstig de door hem gegeven aanwijzingen 
      gevaccineerd tegen mond- en klauwzeer."
    
    
    
      Op 29 maart 2001 om 12.00 uur is de Regeling Toezichtsgebied B mond- en klauwzeer 
      2001 bekendgemaakt, onder de mededeling dat zij onmiddellijk in werking treedt. Op 30 
      maart 2001 om 20.30 uur is bekendgemaakt dat evengenoemde regeling met onmiddellijke 
      ingang wordt ingetrokken, onder gelijktijdige vervanging door de Regeling 
      Toezichtsgebied B mond- en klauwzeer 2001 II.
    
    
    
      2.2	Bij de beoordeling van het verzoek om voorlopige voorziening gaat de president uit van de 
      volgende feiten en omstandigheden.
      - Bij faxbericht gedateerd 28 maart 2001 heeft ID-Lelystad verweerder onder meer het 
      volgende bericht: "Monsters (.) bedrijf (.) B zijn positief bevonden in de virus 
      isolatie op cellen, in een rund en door middel van RT-PCR, voor mond- en 
      klauwzeer.".
      - Op grond van evengenoemde onderzoeksresultaten heeft verweerder voormelde 
      Regeling(en) toezichtsgebied B mond- en klauwzeer 2001 vastgesteld. 
      - Het bedrijf van appellant, waarop onder meer koeien en schapen worden gehouden, 
      bevindt zich op 276 of 277 meter ('menscontact') dan wel vijfhonderd meter 
      ('diercontact') van het door verweerder besmet verklaarde bedrijf.
    
    
    
      3.	Het bestreden besluit
      Het bestreden besluit houdt - voor zover hier van belang - zakelijk weergegeven het 
      volgende in.
      Alle evenhoevige dan wel voor mond- en klauwzeer gevoelige dieren op het bedrijf van 
      verzoeker worden met ingang van heden als verdacht van mond- en klauwzeer aangemerkt, 
      omdat in de omgeving van dit bedrijf een geval van mond- en klauwzeer is vastgesteld. 
      Hierdoor kan niet worden uitgesloten dat de dieren op het bedrijf van verzoeker in de 
      gelegenheid zijn geweest te worden besmet met dit virus.
      Ter bestrijding en ter voorkoming van verspreiding van het virus is noodzakelijk dat alle 
      evenhoevige dieren op het bedrijf van verzoeker worden gedood, over het precieze tijdstip 
      waarvan nadere informatie volgt. In afwachting hiervan worden deze dieren gevaccineerd, 
      over het precieze tijdstip waarvan verzoeker nader zal worden geïnformeerd.
    
    
    
      4.	Het standpunt van verzoeker
      Verzoeker heeft - zakelijk weergegeven - het volgende aangevoerd.
      Verzoeker wenst dat de dieren op zijn bedrijf worden gevaccineerd, evenwel niet bij wijze 
      van noodvaccinatie, zoals verweerder wil, maar preventief.
      Het doden van de dieren is een onnodig verstrekkende maatregel, aangezien deze dieren 
      gezond zijn en voorkoming van verdere verspreiding van mond- en klauwzeer ook 
      mogelijk is door middel van preventieve vaccinatie. Daar komt nog bij dat veel 
      onduidelijkheid bestaat over de manier waarop de besmetting is vastgesteld: het gerucht 
      gaat dat het een niet-erkende test betreft.
      Voorts is van belang dat de Europese Commissie op zeer korte termijn, naar verwachting 
      in de eerste week van april 2001, haar standpunt over preventieve vaccinatie in 
      heroverweging neemt. Het is mogelijk dat de Commissie preventieve vaccinatie in 
      Nederland toestaat, omdat het virus zich hier te lande nog steeds uitbreidt. Indien de dieren 
      van verzoeker eenmaal zijn inge‰nt, valt niet in te zien waarom vervolgens niet de 
      standpuntbepaling van de Commissie kan worden afgewacht. De dieren bouwen door de 
      inenting immuniteit op: het zou bijzonder wrang zijn als de dieren worden gedood en kort 
      daarop bekend zou worden dat de Commissie preventieve vaccinatie in Nederland toestaat. 
      Bovendien is het bestreden besluit in strijd met het gemeenschapsrecht. Uit artikel 1 van 
      Richtlijn 85/511/EEG blijkt dat de wijze waarop de lidstaten mond- en klauwzeer dienen te 
      bestrijden op communautair niveau uitputtend is geregeld. Het doden van dieren is 
      uitsluitend toegestaan in het kader van artikel 5 van de Richtlijn. Blijkens het tweede en 
      vierde onderdeel van deze bepaling kunnen voor het virus vatbare dieren uitsluitend 
      worden gedood op een besmet bedrijf of een onmiddellijk aangrenzend bedrijf. Het bedrijf 
      van verzoeker behoort tot geen van beide categorie‰n.
    
    
    
      De beschikking van 27 maart 2001 van de Commissie spreekt over vaccinatie ter 
      voorbereiding op het doden van dieren overeenkomstig artikel 5 van Richtlijn 85/511/EEG 
      en roept dus geen bevoegdheid in het leven andere dieren te doden dan de in de Richtlijn 
      genoemde.
      Verzoeker heeft zijn bedrijf in een periode van jaren opgebouwd en zijn vee is van hoge 
      kwaliteit. Ook hierom is onbegrijpelijk dat zijn dieren gedood zouden moeten worden.
    
    
    
      5.	De beoordeling van het geschil
      5.1	Ingevolge het bepaalde bij artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) juncto 
      artikel 19, eerste lid, van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie kan, hangende de 
      beslissing op bezwaar en indien van de beslissing daarop beroep bij het College openstaat, 
      de president van het College op verzoek een voorlopige voorziening treffen, indien 
      onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, zulks vereist.
      Met betrekking tot de spoedeisendheid van het verzoek overweegt de president als volgt.
      Nu de gemachtigden van verweerder ter zitting hebben verklaard dat zo spoedig mogelijk, 
      wellicht reeds op 31 maart 2001, een aanvang wordt gemaakt met noodvaccinatie in 
      Kootwijkerbroek, acht de president het belang van verzoeker spoedeisend. Dat verzoeker 
      geen bezwaar heeft tegen preventieve vaccinatie van zijn dieren leidt niet tot een ander 
      oordeel, nu verweerder niet tot preventieve vaccinatie wenst over te gaan maar tot 
      noodvaccinatie, en deze op de kortst mogelijke termijn wil doen volgen door het doden van 
      de evenhoevige dieren op het bedrijf van verzoeker.
      5.2	Omtrent de toewijsbaarheid van het verzoek overweegt de president als volgt.
    
    
    
    
      5.2.1	Van de zijde van verzoeker is betoogd dat de besmetting van het primaire bedrijf niet 
      vaststaat, omdat gebruik zou zijn gemaakt van een niet erkende test, evenwel zonder die 
      stelling verder te onderbouwen. Verweerder heeft ter zitting de in rubriek 2.2 van deze 
      uitspraak weergegeven verklaring overgelegd van ID-Lelystad, gedateerd 28 maart 2001, 
      waaruit blijkt dat een drietal testen op mond- en klauwzeer een positieve uitslag gaf.
      Naar het voorlopig oordeel van de president bestond in verband hiermede voldoende basis 
      om van besmetting van het betrokken bedrijf uit te gaan.
    
    
    
      5.2.2 Verzoeker heeft ter onderbouwing van zijn stelling dat het door hem aangevochten besluit 
      van 29 maart 2001 onrechtmatig is wegens strijd met het Europese recht verwezen naar 
      hetgeen heden te dien aanzien naar voren is gebracht in de zaak met registratienummer 
      AWB 01/222. Hetgeen in die zaak is aangevoerd, strekt ertoe de president de conclusie te 
      laten trekken dat het bestreden besluit dient te worden geschorst wegens strijdigheid met het 
      communautaire recht, gezien het uitputtend karakter daarvan.
    
    
    
      Om tot zo'n conclusie te komen is het naar voorlopig oordeel noodzakelijk, gelet op de 
      belangen die de Richtlijn beoogt te dienen en de risico's die aan de orde zijn indien de 
      maatregelen die verweerder noodzakelijk acht worden uitgesteld, dat het onmiskenbaar is 
      dat de Richtlijn aanvullende bevoegdheden van de lidstaten uitsluit. Naar voorlopig oordeel 
      kunnen de diverse door verzoekster genoemde argumenten niet leiden tot het oordeel dat van 
      een dergelijke onmiskenbaarheid sprake is. 
    
    
    
      Daartoe overweegt de president meer in het bijzonder dat de aard van de materie waarover 
      de in de Richtlijn  neergelegde regeling gaat, naar voorlopig oordeel mee kan brengen dat, 
      bijvoorbeeld vanwege het gedrag van een nog niet bekend virus-type, onder omstandigheden 
      verdergaand optreden nodig blijkt om de door de Richtlijn nagestreefde doeleinden te 
      bereiken. De Richtlijn-bepalingen vormen dus - naast de toetsing aan de bepalingen van de 
      Wet - weliswaar het in eerste instantie meest aangewezen uitgangspunt voor de beoordeling 
      door de rechter van de rechtmatigheid van de maatregelen die verweerder neemt, maar dat 
      sluit naar voorlopig oordeel niet uit dat onder omstandigheden op bepaalde punten 
      verdergaand optreden, dan in de bepalingen van de Richtlijn is voorzien, in het licht van de 
      Richtlijn toelaatbaar geacht moeten worden. Niet valt in te zien, naar voorlopig oordeel, dat 
      zodanige omstandigheden thans niet aan de orde zijn.
      5.2.3 Verzoeker heeft zich voorts op het standpunt gesteld dat, zodra de dieren eenmaal zijn 
      inge‰nt, waartegen aan zijn kant geen bezwaar bestaat, de noodzaak de dieren te doden 
      vervalt. Verweerder heeft deze stelling betwist. Hij heeft daartoe uiteengezet dat het ook na 
      vaccinatie noodzakelijk is zo snel mogelijk tot ruiming over te gaan omdat de vaccinatie pas 
      na enkele dagen begint te werken, terwijl de dieren op zijn vroegst tien dagen na de 
      vaccinatie volledig tegen het mond- en klauwzeervirus zijn beschermd. Vaccinatie kan 
      slechts een middel zijn om de ruimingen op een geordende manier te laten verlopen. Indien 
      wordt gevaccineerd zonder het oogmerk vervolgens tot ruiming over te gaan, verliest het 
      betrokken gebied zijn status en mag van daaruit gedurende minimaal een jaar niet worden 
      ge‰xporteerd. Aangezien het overgrote gedeelte van het Nederlandse vee bestemd is voor de 
      export, zou dit voor de Nederlandse veehouderij zeer ernstige consequenties kunnen hebben.
    
    
    
      In de gegeven omstandigheden en bij de huidige stand van zaken met betrekking tot de 
      mond- en klauwzeerepidemie kan voorshands niet worden geoordeeld dat verweerder, bij 
      afweging van de betrokken belangen, zich niet in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen 
      stellen dat het belang van het voorkomen van een verdere verspreiding van de ziekte het 
      noodzakelijk maakt tot het - ook na vaccinatie - onverwijld doden van de dieren over te 
      gaan, en dat verzoekers belang hiervoor moet wijken. De president deelt dan ook niet de 
      opvatting van verzoeker dat, nu de kans bestaat dat de Europese Commissie spoedig zal 
      instemmen met het preventief vaccineren van de veestapel, dan wel met een versoepeling 
      van het standpunt met betrekking tot het op zo kort mogelijke termijn doden van de dieren 
      waarbij noodvaccinatie is toegepast, met het doden van de dieren op het bedrijf van 
      verzoeker moet worden gewacht. Gezien de aard van de besmetting en de daarmee 
      samenhangende, nauwelijks overzienbare risico's van verspreiding heeft verweerder zich 
      naar voorlopig oordeel in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat het 
      onverantwoord is te wachten op het zich voordoen van een toekomstige onzekere 
      gebeurtenis, bestaande uit een beleidswijziging van de Europese Commissie.
      5.3	Het voorgaande brengt de president tot de slotsom dat het besluit van verweerder niet zozeer 
      kennelijk onredelijk is dat ingrijpen van de president gerechtvaardigd is, zodat het verzoek 
      niet voor toewijzing in aanmerking komt.
    
    
    
      De president ziet geen termen aanwezig om een der partijen onder toepassing van artikel 
      8:75 Awb te veroordelen in de kosten die de andere partij in verband met de behandeling van 
      het verzoek heeft moeten maken.
    
    
    
      6.	De beslissing
      De president wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af:
    
    
    Aldus gewezen door mr C.M. Wolters, fungerend president, in tegenwoordigheid van mr B. van Velzen, als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 30 maart 2001.
    
    
    w.g. C.M. Wolters						w.g. B. van Velzen