ECLI:NL:RBOVE:2023:1034, Rechtbank Overijssel, 02-02-2023, 9178251 EL 21-9
Rechtbank Overijssel — Uitspraak 
Datum: 2023-02-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Verbintenissenrecht

Samenvatting: Dexia-zaak. Effectenleaseovereenkomst.
        Dexia vordert dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad voor wat betreft de proceskosten, zal verklaren voor recht dat Dexia met betrekking tot de overeenkomst met nummer  aan al haar verplichtingen heeft voldaan en niets meer aan gedaagde verschuldigd is, met veroordeling van gedaagde in de proceskosten.
        Vordering toegewezen.

RECHTBANK OVERIJSSEL
    Team kanton en handelsrecht
    Zittingsplaats Enschede
    
    
      zaaknummer: 9178251 EL 21-9
    
    
    
      
        Vonnis van 2 februari 2023
      
    
    
    
      inzake
    
    
    
      
        de besloten vennootschap DEXIA NEDERLAND B.V.,
      
      gevestigd te Amsterdam,
      eisende partij,
      gemachtigde: USG Legal Professionals B.V.,
      tegen
    
    
    
      
        
          [gedaagde]
        ,
      wonende te [woonplaats] ,
      gedaagde partij,
      gemachtigde: mr. G. van Dijk.
    
    
    
      Partijen worden hierna Dexia en [gedaagde] genoemd.
    
    
  
  
    
      1De procedure
    
      1.1.
      Het verloop van de procedure blijkt uit:
      
        
          de dagvaarding van 30 maart 2021 van Dexia;
        
        
          de conclusie van antwoord van [gedaagde] ;
        
        
          de conclusie van repliek van Dexia;
        
        
          de conclusie van dupliek van [gedaagde] ;
        
        
          de rolmededeling van 16 juni 2022;
        
        
          de akte van Dexia van 24 november 2022;
        
        
          de antwoordakte van [gedaagde] van 22 december 2022.
        
      
    
    
      1.2.
      Hierna is vonnis bepaald. 
      
      
    
  
  
    
      2De feiten 
    
      2.1.
      
        [gedaagde] heeft de volgende leaseovereenkomst ondertekend waarop zij als lessee stond vermeld, met als wederpartij (de rechtsvoorganger van) Dexia:
      
      
        
          
          
          
          
          
          
          
            
              
                Nr
              
              
                Contractnr.
              
              
                Datum
              
              
                Naam overeenkomst
              
              
                Looptijd
              
              
                Leasesom 
              
            
            
              
                I.
              
              
                
                  [nummer]
                
              
              
                27-7-1998
              
              
                Capital Effect
              
              
                180 mnd
              
              
                fl. 63.756,00
              
            
          
        
      
      
    
    
      2.2.
      De overeenkomst is geëindigd op 2 maart 2006. Daarbij is een positief resultaat van in totaal € 267,54 behaald, dat door Dexia aan [gedaagde] is uitbetaald. 
      
    
    
      2.3.
      Bij brief van 12 januari 2021 heeft Dexia [gedaagde] uitgenodigd om in gesprek te gaan en te onderzoeken of partijen tot afronding van het effectenleasedossier kunnen komen. [gedaagde] heeft hierop niet (inhoudelijk) gereageerd.
      
      
    
  
  
    
      3De vordering en het verweer   
    
    
      3.1.
      Dexia vordert dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad voor wat betreft de proceskosten, zal verklaren voor recht dat Dexia met betrekking tot de overeenkomst met nummer [nummer] aan al haar verplichtingen heeft voldaan en niets meer aan [gedaagde] verschuldigd is, met veroordeling van [gedaagde] in de proceskosten.
      
    
    
      3.2.
      
        [gedaagde] voert verweer tegen de vorderingen en concludeert tot niet-ontvankelijk verklaring van Dexia, althans afwijzing van de vorderingen, met veroordeling van Dexia in de proceskosten en de nakosten.
    
    
      3.3.
      Op de stellingen en verweren van partijen zal voor zover nodig hierna nader worden ingegaan.
      
      
    
  
  
    
      4De beoordeling 4.1.	  Het gaat in deze zaak om een financieel product dat tussen 1990 en 2003 in Nederland ongeveer één miljoen keer is verkocht, namelijk een effectenleaseovereenkomst. Kenmerk van dit product is, dat de afnemer van het product met geleend geld belegt. Na het instorten van de aandelenmarkt zijn vele afnemers geconfronteerd met restschulden en andere verliezen. In de afgelopen 15 à 20 jaar zijn in Nederland hierover duizenden procedures gevoerd, waarbij Dexia vaak één van de procespartijen was. Door belangenbehartigers van afnemers en vertegenwoordigers van aanbieders van deze producten is, in het kader van de WCAM, een regeling getroffen, die bij beschikking van het Gerechtshof Amsterdam van 25 januari 2007 algemeen verbindend is verklaard. Enkele tienduizenden afnemers hebben deze regeling niet geaccepteerd en tijdig een opt-out-verklaring ingediend, onder wie [gedaagde] .
    
    
      4.2.
      De veelheid van procedures heeft geleid tot veel jurisprudentie, waaronder verschillende richtinggevende arresten van de Hoge Raad. Deze jurisprudentie is bij de gemachtigden van partijen bekend. In het bijzonder gaat het om de arresten van de Hoge Raad van 28 maart 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC2837), 5 juni 2009 (ECLI:NL:HR:2009:BH 2815), 29 april 2011 (ECLI:NL:HR:2011:BP4003), 3 februari 2017 (ECLI:NL:HR: 2017:164) en 12 april 2019 (ECLI:NL:HR:2019:590) en de arresten van het gerechtshof Amsterdam van 1 december 2009 (ECLI:NL: GHAMS:2009:BK4981) en 1 april 2014, (ECLI:NL:GHAMS:2014:1135). Deze jurisprudentie wordt als leidraad genomen. Door partijen zijn geen (althans onvoldoende) bijzondere omstandigheden gesteld die in deze zaak een afwijking daarvan rechtvaardigen. 
    
    
      4.3.
      Toepassing van deze maatstaven en beoordelingskaders leidt in het onderhavige geval tot de volgende conclusies:
      
        
          er is sprake van huurkoop;
        
        
          er is geen sprake van dwaling, misleidende reclame en/of misbruik van omstandigheden; evenmin is er sprake van (ver)nietig(baar)heid krachtens de Wck;
        
        
          Dexia heeft haar bijzondere zorgplichten geschonden, in elk geval de waarschuwingsplicht, en daardoor onrechtmatig gehandeld;
        
        
          
            [gedaagde] heeft schade geleden, bestaande uit betaalde termijnen;
        
        
          er is voldoende causaal verband aanwezig tussen de hiervoor bedoelde schade en de onrechtmatige daad van Dexia.
        
      
    
    
      4.4.
      Dexia vordert een verklaring voor recht die ertoe strekt het niet-bestaan van een recht vast te stellen. In haar visie is zij niets meer aan [gedaagde] verschuldigd.
    
    
      4.5.
      
        [gedaagde] stelt dat nog niet te overzien is of er nog een vordering op Dexia resteert, omdat de jurisprudentie op een aantal onderwerpen nog niet is uitgekristalliseerd. Zij wenst de ontwikkelingen af te wachten. In elk geval meent zij nog een vordering te hebben vanwege de advisering door een tussenpersoon en de schending van artikel 25 NR 1995. Ook stelt [gedaagde] dat door Dexia onvoldoende buitengerechtelijke kosten zijn betaald. 
    
    
      4.6.
      In beginsel is het aan de schuldeiser van een vordering om te bepalen of en op welk moment hij zijn vordering in rechte geldend wil maken. Indien hij de regels ten aanzien van de (stuiting van) de verjaring (en onder omstandigheden de klachtplicht) in acht neemt, kan hij daarvoor de tijd nemen. Anderzijds dient het procesrecht er ook toe om bescherming te bieden aan een schuldenaar die jarenlang wordt genoodzaakt rekening te houden met een onduidelijke, mogelijk nog jegens hem geldend te maken vordering. Ook hem moet de mogelijkheid worden geboden om aan die situatie op enig moment een einde te maken door uitsluitsel te kunnen krijgen over de vraag of het gaat om daadwerkelijk bestaande civielrechtelijke rechten. Daartoe kan de door Dexia gevraagde verklaring voor recht een geëigend middel zijn. Bij een dergelijke negatieve verklaring voor recht, blijven de stelplicht en bewijslast rusten op de partij die in materieel opzicht aan bepaalde feiten rechtsgevolgen verbonden wil zien. De vorm waarin de vordering is gegoten is daarbij niet bepalend. Voor toewijzing van de vordering van Dexia is vereist dat in dit geding kan worden vastgesteld dat zij niets meer aan [gedaagde] verschuldigd is. Dat betekent dat wanneer dat niet ten volle kan worden vastgesteld, in beginsel afwijzing van de vordering behoort te volgen, dan wel de vordering slechts voorwaardelijk toewijsbaar is.afwachten ontwikkelingen in de jurisprudentie
    
    
      4.7.
      
        [gedaagde] voert aan dat zij de komende ontwikkelingen in de jurisprudentie wil afwachten, zodat de vordering van Dexia niet toegewezen kan worden zolang nog geen beslissingen in hoogste instantie zijn gegeven. Dit verweer wordt niet gevolgd. Het enkele feit dat er een mogelijkheid bestaat dat de jurisprudentie zich op enig moment in de toekomst in een voor [gedaagde] gunstiger zin zal kunnen ontwikkelen, betekent niet dat thans niet zou kunnen of mogen worden beslist over de aanspraken van [gedaagde] . 
      
    
    
      4.8.
      
        Met de door de Hoge Raad eerder gegeven maatstaven staat in de onderhavige zaken vast dat Dexia een onrechtmatige daad heeft gepleegd, dat de daardoor veroorzaakte schade, waarvoor Dexia in beginsel aansprakelijk is, moet worden vergoed en dat de eigen schuld als bedoeld in artikel 6:101 BW de verdeelsleutel geeft om die schade over partijen te verdelen. Dat de mogelijkheid van nieuwe ontwikkelingen in de jurisprudentie aanwezig is, vormt geen belemmering om op de voorgelegde geschilpunten te beslissen, nu die mogelijkheid ook op andere rechtsterreinen en in andere soorten zaken steeds aanwezig is. 
        
          
          verjaring
          4.9.	Dexia stelt dat een eventuele vordering van [gedaagde] in verband met een schending van artikel 25 NR 1995 inmiddels verjaard is. Dit verweer kan niet worden gevolgd. In de uitspraken van diverse rechtbanken in het recente verledenzijn bestendige oordelen te vinden voor wat betreft de stellingen en verweren van partijen die zien op onder andere het beroep op verjaring. Voor zover in deze zaak geen andere, afwijkende standpunten zijn ingenomen door één van de partijen, wordt op de aan (de gemachtigde van) partijen bekende overwegingen, ook in deze zaak geoordeeld dat er geen reden is om aan te nemen dat het beroep op verjaring doel treft.
        
          tussenpersoon 
        
      
    
    
      4.10.
      
        [gedaagde] heeft de overeenkomst met Dexia afgesloten via de tussenpersoon [X] Assurantiën. Tussen partijen is niet in geschil dat de tussenpersoon niet beschikt over de voor beleggingsadvieswerkzaamheden noodzakelijke vergunning. In het arrest van de Hoge Raad van 10 juni 2022  (ECLI :NL:HR:2022:862) is opnieuw geoordeeld dat indien de afnemer een effectenleaseovereenkomst is aangegaan nadat de daarbij optredende tussenpersoon, zonder te beschikken over de daarvoor benodigde vergunning, tevens – naar de aanbieder wist of behoorde te weten – als financieel adviseur is opgetreden door advies te geven, daarmee vaststaat dat de aanbieder heeft gecontracteerd in strijd met het verbod van artikel 41 NR 1999, dan wel met het daarmee materieel overeenkomende artikel 25 NR 1995. De Hoge Raad heeft daarbij, zoals (de gemachtigden van) partijen bekend is, bepaald dat het moet gaan om een gepersonaliseerde aanbeveling, waarbij een aantal omstandigheden zijn genoemd, die bij de beoordeling daarvan van belang kunnen zijn. Ook indien niet wordt vastgesteld dat die omstandigheden zich voordoen, bestaat de mogelijkheid dat de tussenpersoon toch een gepersonaliseerde aanbeveling heeft gedaan als door de Hoge Raad bedoeld, namelijk een aanbeveling die is voorgesteld als geschikt voor de betrokken afnemer.
    
    
      4.11.
      
        Dexia stelt in haar laatste akte dat op basis van de door de Hoge Raad tot
        uitgangspunt genomen wet- en regelgeving, de vraag of een aanbeveling die een tussenpersoon als geschikt voor een afnemer heeft voorgesteld niet los kan worden gezien van het door de tussenpersoon verrichte onderzoek naar de financiële positie, kennis en ervaring en de beleggingsdoelstellingen. Dexia gaat er daarmee ten onrechte van uit dat het genoemde arrest van de Hoge Raad meebrengt, dat een afnemer dient aan te tonen dat de tussenpersoon een geschiktheidsonderzoek heeft uitgevoerd en op basis daarvan de betreffende overeenkomst als geschikt aan de afnemer heeft voorgesteld. Deze lezing van het arrest wordt niet gevolgd. Er kan immers, volgens het arrest, ook sprake zijn van een gepersonaliseerde aanbeveling als de aanbeveling  is voorgesteld als geschikt voor de betreffende afnemer zonder dat deze berust op een afweging van diens persoonlijke omstandigheden. Zelfs als in het geheel geen afweging is gemaakt, kan onder omstandigheden sprake zijn van een aanbeveling die – wellicht geheel ten onrechte – door de tussenpersoon is voorgesteld als geschikt voor de betreffende afnemer (het verkooppraatje).
      
      
    
    
      4.12.
      De stelplicht en bewijslast dat de tussenpersoon [gedaagde] heeft geadviseerd en dat Dexia wetenschap had althans behoorde te hebben van het feit dat de tussenpersoon [gedaagde] , anders dan in algemene zin, een persoonlijk en specifiek op dit product toegesneden advies heeft verstrekt, rusten op [gedaagde] . Dat is immers degene die zich op de rechtsgevolgen van het onrechtmatig handelen van Dexia en de vergunningplichtige advisering beroept. De door [gedaagde] gestelde feiten en omstandigheden dienen voldoende concreet te zijn en zo mogelijk voorzien van onderbouwing. Voor zover Dexia de gestelde feiten en omstandigheden betwist, dient die betwisting eveneens voldoende gemotiveerd te zijn.Bij de beoordeling of de stellingen voldoende concreet en onderbouwd zijn en of het verweer voldoende gemotiveerd is weegt mee, dat beide partijen al zeer lange tijd – in elk geval sinds de opt-out door [gedaagde] in 2007 – weten dat over de totstandkoming van de overeenkomst en de afwikkeling daarvan een gerechtelijke procedure gevoerd zal (kunnen) worden, zodat van hen verlangd mag worden de voor hun procespositie relevante informatie en stukken te hebben verzameld en bewaard.
    
    
      4.13.
      
        
          [gedaagde] stelt over de feitelijke gang van zaken het volgende: [gedaagde] heeft op advies van [A] , een financieel adviseur van [X] Assurantiën (verder: de adviseur), een Capital Effect overeenkomst van Bank Labouchere afgesloten. [gedaagde] was op bezoek bij kennissen toen de adviseur langskwam om de mogelijkheden voor vermogensopbouw te bespreken. Tijdens het huisbezoek heeft de adviseur ook geïnformeerd naar de financiële wensen van [gedaagde] . Met de adviseur is gesproken over de wens van [gedaagde] om
        vermogen op te bouwen ter aanvulling van haar pensioen. De adviseur gaf aan dat dit mogelijk was en vertelde dat zij hier een geschikt product voor had. De adviseur adviseerde [gedaagde] om het Capital Effect product van Bank Labouchere af te sluiten. Op advies van de adviseur is destijds besloten dat [gedaagde] maandelijks NLG 350,- zou gaan inleggen in het product. Volgens de adviseur zou [gedaagde] op deze wijze een aanzienlijk vermogen
        opbouwen. De adviseur onderbouwde haar verhaal door middel van rekenvoorbeelden. Deze
        rekenvoorbeelden hielden geenszins rekening met tegenvallende resultaten. [gedaagde] heeft het
        advies van de adviseur opgevolgd. De adviseur heeft de aanvraag voor het Capital Effect product in werking gesteld. [gedaagde] heeft de overeenkomst tijdens een tweede huisbezoek ondertekend. De adviseur heeft de overeenkomst vervolgens opgestuurd naar Bank Labouchere.
      
      
    
    
      4.14.
      
        
          [gedaagde] heeft, ter onderbouwing van haar stellingen, gewezen op de volgende stukken die in het geding zijn gebracht:- een kopie van de overeenkomst van 27 juli 1998 met contractnummer [nummer] , voorzien van het adviseursnummer:  [X] Assurantiën, - een kopie van een visitekaartje, voorzien van het logo van [Y] Spaaradviezen, waarop de naam [A] vermeld staat,
        - de verklaring van de heer [B] , directeur van [X] Financieel Advies B.V., in het geding gebracht bij depot, waarin de werkwijze van voornoemde tussenpersoon staat beschreven. 
      
    
    
      4.15.
      
        Deze stukken vormen, gelet op het gemotiveerde verweer van Dexia, onvoldoende onderbouwing voor de stellingen van [gedaagde] . Mede gezien de niet nader toegelichte bedrijfsnaam op het visitekaartje van de adviseur, en de eveneens niet nader toegelichte betrokkenheid van ‘de heer [C] ’ in de conclusie van dupliek onder 29, volgt uit de stukken niet dat de gestelde adviseur in dienst was bij de gestelde tussenpersoon en verder is niet voldoende inzichtelijk gemaakt hoe de advisering heeft plaatsgevonden. Niet geconcludeerd kan worden dat sprake is geweest van vergunningsplichtige advisering door de tussenpersoon.
        
          conclusie
          4.16.	De vordering van Dexia is toewijsbaar. Niet kan immers worden vastgesteld dat [gedaagde] nog een vordering op Dexia heeft. [gedaagde] zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de proceskosten. 
      
      
    
  
  
    
      5De beslissing
    
      De kantonrechter
    
    
      5.1.
      verklaart voor recht dat Dexia met betrekking tot de tussen partijen gesloten overeenkomst met nummer [nummer] aan al haar verplichtingen heeft voldaan en niets meer aan [gedaagde] verschuldigd is,
    
    
      5.2.
      veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten, die aan de zijde van Dexia tot en met heden worden vastgesteld op:
      
        
          € 106,01 aan dagvaardingskosten,
        
        
          € 126,00 aan griffierecht,
        
        
          € 660,00 aan salaris van de gemachtigde,
        
      
    
    
      5.3.
      verklaart de veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad.
      
      
        
          Dit vonnis is gewezen door mr. M.W. van der Veen, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op 2 februari 2023 in tegenwoordigheid van de griffier.
      
      
      
      
      
      
      
      
        typ: BF
        coll: ksf