Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur (29310); - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 33-50

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-10-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 1, pagina 33-50

27-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28995Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29310Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29316Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 1-33
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur (29310); - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316)Pagina 33-50
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur (29310); - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316)Pagina 69-83
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 83-97
Lijst van besluiten (dinsdag 27 september 2005)Pagina 97-97
Presentie en opening (dinsdag 27 september 2005)Pagina 1-1
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 27 september 2005)Pagina 97-99
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van verordening (EG) Nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen (PbEU L 143) (Uitvoeringswet verordening Europese executoriale titel) (30069)Pagina 1-1
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 50-69

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel
Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet
dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995);het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet
en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en
het provinciebestuur (29310);het wetsvoorstel
Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet
dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316).De beraadslaging wordt geopend.De heer Witteveen (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De drie wetsvoorstellen die wij vandaag behandelen,
dragen een groot aantal medebewindsbevoegdheden over van de vertegenwoordigende
organen in gemeente en provincie naar de bestuurlijke organen. Die overdracht
betekent de wettelijke voltooiing van de dualiseringsoperatie die een aantal
jaren geleden is ingezet. Wat was daar ook alweer de zin van? Het kan misschien
geen kwaad, nu wij een nieuwe minister in ons midden hebben, nog even de geschiedenis
naar voren te halen.De dualisering van het gemeentelijke en provinciale bestuur, bedacht door
een staatscommissie, zou zorgen voor een ontvlechting van bevoegdheden van
vertegenwoordigende en besturende organen; wethouders zouden derhalve geen
lid meer zijn van de gemeenteraad. De dualisering zou een einde maken aan
de vaag omschreven hoogste bestuurlijke macht van de gemeenteraad door een
precisering van bevoegdheden over en weer. De dualisering zou de belangstelling
voor de politiek onder de burgers stimuleren door die nieuwe, heldere bestuurlijke
verhoudingen en zou er kortweg voor zorgen dat zowel de gemeenteraad als het
college van B en W, zowel de provinciale staten als GS hun eigenlijke werk
naar behoren zouden kunnen doen. Dat was indertijd het idee.De term dualisering verwees naar een staatsrechtelijk ideaal van dualisme,
waarbij men een geïdealiseerde voorstelling maakte van de Haagse politieke
verhoudingen tussen parlement en regering en deze vertaalde naar gemeentelijk
en provinciaal niveau. Ondanks vele bedenkingen vanuit het lokale bestuur
werd dit bestuurlijke model bij wet, dus van bovenaf, voor alle gemeenten
en provincies verplicht gesteld. Het was dus een typisch voorbeeld van een
stelselwijziging die, weliswaar na veel voorbereidend werk en een brede discussie,
van bovenaf dwingend over het land kwam en die geen ruimte liet voor experiment,
gefaseerde invoering en lokale variatie. Alle gemeenten werden bijvoorbeeld
over één kam geschoren, alsof er geen wezenlijke verschillen
bestonden tussen heel grote en heel kleine gemeenten – bijvoorbeeld
Amsterdam versus Appingedam – en alsof al die gemeenten baat zouden
hebben bij een identieke bestuursorganisatie en een gelijksoortige vorm van
vertegenwoordigende democratie. Het moest ook nog maar worden afgewacht of
het werk dat in gemeenten en provincie plaatsvindt, zich wel allemaal zou
laten ordenen in de drie categorieën die de staatscommissie daarvoor
had bedacht: kaderstellende, uitvoerende en controlerende taken, waarbij de
vertegenwoordigende organen alleen een taak zou toekomen bij de kaderstelling
en de controle, en het bestuur ruim baan moest krijgen bij de uitvoerende
taken. Was dit niet een erg theoretisch onderscheid?Bij de eerste fase van de dualisering waren mevrouw Meindertsma en ik
hier woordvoerders namens de PvdA-fractie. Wij hadden toen grote twijfels
over de punten die ik zonet noemde. Wij uitten kritiek op: - de
rigide en uniforme opzet;- de oplegging van bovenaf van nieuwe democratische
verhoudingen;- het gebrek aan experimenteerzin en daardoor de onmogelijkheid
daaruit lering te trekken voordat het nieuwe regime algemeen zou worden ingevoerd;- het gelijkstellen van grote, middelgrote en kleine gemeenten;- het onderscheid in functies;- de verandering van de positie
van de wethouder die buiten de gemeenteraad zou komen te staan en niet langer
een bemiddelende functie zou kunnen vervullen.De ambtsvoorganger van de minister zal het zich allemaal nog herinneren.
Hij wist ons toen net over de streep te trekken om in te stemmen, met als
voorwaarde een gedegen evaluatie en de bereidheid tenminste daaruit lessen
te trekken bij de tweede fase van de dualiseringsoperatie. De dualisering
van de provincies wezen wij indertijd trouwens af, omdat vrijwel zonder nadere
argumentatie de bestuurlijke situatie in de provincies met die in de gemeenten
gelijk werd gesteld. Dat leek ons gezien de eigen positie van provincies indertijd
niet terecht. Tot zover de geschiedenis.Nu kom ik bij de vraag of de dualisering, die al een aantal jaren onder
ons is, een groot succes is geworden. Dit is een retorische vraag, want iedereen
die het lokale bestuur een beetje kent, zal spontaan nee zeggen. Is het meegevallen
dan? Ook niet echt. De evaluatie door de commissie-Leemhuis geeft in korte
bewoordingen een vernietigend oordeel over de effecten van de dualiseringsoperatie
op de gemeentelijke democratie. Ik citeer: "In onvoldoende mate is gebleken
dat de positie van de gemeenteraad als het belangrijkste lokale politieke
forum is hersteld; dat de volksvertegenwoordigende functie van de gemeenteraad
is hersteld; dat de herkenbaarheid van het lokale bestuur voor de burgers
is versterkt." Geen van deze belangrijke doelstellingen is dus gerealiseerd!Toen de Tweede Kamer met de voorliggende wetsvoorstellen instemde, had
men daar nog niet de beschikking over dit rapport van de evaluatiecommissie;
wel wist men natuurlijk van de vele kritische commentaren uit de gemeentelijke
en provinciale wereld. Wij hebben hier vandaag met elkaar deze kennis wel.
Zou het nu niet verstandig zijn om ons af te vragen of het wel een goed idee
is de in de blauwdrukken van jaren her voorziene tweede fase van de dualisering
zomaar klakkeloos door te voeren? Regering en parlement behoren lering te
trekken uit de negatieve aspecten van het dualiseringsproces. Zeker, in een
aantal gemeenten zijn ook positieve ervaringen opgedaan met dualisering. Daar
moet natuurlijk ook goed naar gekeken worden, in de hoop ervan te leren. Met
enige goede wil zijn er zelfs al best practices te ontwaren. Ik noem daarbij
het zogenaamde Almeerse model.Een analyse van dit gemengde beeld zou gevolgd moeten worden door een
nieuwe, met ijzersterke argumenten onderbouwde politieke standpuntbepaling
van de regering. Mijn fractie heeft bij de schriftelijke voorbereiding in
twee instanties geprobeerd deze vragen aan de orde te krijgen, maar moet helaas
constateren daarin niet te zijn geslaagd. De regering klampt zich vast aan
de aanbeveling van de commissie-Leemhuis om in weerwil van de vele sombere
bevindingen toch maar met de operatie door te gaan, omdat de effecten van
de dualisering dan pas helemaal bekend zullen zijn. Is dat niet een enigszins
wonderlijke redenering? Het doet mij denken aan een schip dat volgens een
bepaald ontwerp is gebouwd. Bij de eerste proefvaart blijkt dat er water binnenstroomt
door de kajuitpoorten die te laag zitten. Men begint te hozen en dan zegt
de kapitein: ho, ho, wij moeten die patrijspoorten nog maar wat groter maken,
want zo staat het op de oorspronkelijke bouwtekening; pas als wij dat doen,
weten we hoe de boot bedoeld is.De regering verschuilt zich achter het advies-Leemhuis, dat zelf op dit
punt een weinig overtuigende indruk maakt, en komt niet met eigen overwegingen
over de toekomst van de gemeentelijke en provinciale democratie. Dat is een
gemiste kans. Ik leg de vragen die wij gesteld hebben, nu graag bij de plenaire
behandeling van de wetsvoorstellen op tafel.In afwachting van het regeringsstandpunt, waar wij buitengewoon benieuwd
naar zijn, geef ik alvast een aantal van onze overwegingen aan betreffende
de manier waarop democratische en bestuurlijke vernieuwingen die hard nodig
zijn, in de lokale en provinciale democratie kunnen worden nagestreefd. Allereerst
noem ik een principieel uitgangspunt: democratisering van het lokale en provinciale
openbaar bestuur moet van onderaf geschieden, op initiatief en onder verantwoordelijkheid
van de daar bestaande democratische instellingen. Dat is de beste manier om
vernieuwingen te bereiken die geen bestuurlijke mode en geen gril van het
moment zijn, maar veranderingen die draagvlak, duurzaamheid en legitimiteit
kunnen verwerven. Democratie opleggen van bovenaf heeft iets absurds. Democratisering
is een bottom-upproces.Een tweede, eveneens vérstrekkend uitgangspunt is: stapel geen
grote stelselwijzigingen met consequenties voor de lagere overheden op elkaar;
geef de lagere overheden de ruimte en de tijd hun eigen manier te vinden om
veranderingen die de nationale politieke meerderheid wil, op een doordachte
manier door te voeren. Gemeenten hebben tegenwoordig te maken met herindelingen,
verregaande bezuinigingen en nieuwe taken en verantwoordelijkheden. De Wet
maatschappelijke ondersteuning komt er bij wijze van spreken al aan en de
ruimte voor gemeentelijke belastingen wordt verminderd of zelfs afgeschaft.
Dat moet allemaal worden aangepakt, terwijl men ook bezig is een slecht passende
bestuursstructuur te implementeren. Dit is allemaal heel ongelukkig en dan
wordt meteen ook het hele medebewind gedualiseerd. Het kan anders.Ons derde uitgangspunt is dat het zinnig is een grote stelselwijziging
eerst op basis van vrijwillige samenwerking in een representatief deel van
de lagere overheden in te voeren. Daar moet men enig lef voor hebben. Men
moet rustig een aantal jaren de tijd nemen en dus over een bepaalde regeringsperiode
heen durven besturen. De centrale overheid moet leiderschap tonen op de lange
termijn. Dan kan men van de ervaringen in de proefgemeenten en proefprovincies
leren vóór men de nieuwe ordening voor alle anderen verbindend
maakt. Of beter nog misschien is het: toestaan dat er meer variatie
komt in de arrangementen van de democratie. Waarom moet elke gemeente en elke
provincie precies dezelfde staatkundige ordening hebben? Omdat Thorbecke ons
dat zo geleerd heeft? Zou tegen het uniforme denken niet een lof van het verschil
moeten klinken, ook in de institutionele arrangementen van een democratische
staat?De heer Dölle (CDA):Ik kan het betoog van de heer Witteveen goed volgen, maar ik zit toch
nog met een vraag. De PvdA hechtte altijd heel sterk aan de uniformiteit van
het gemeentebestuur en verwierp voorstellen tot formele differentiatie: om
het anders te maken in Appingedam dan in Amsterdam. De laatste keer is dat
gebeurd door de heer De Vries, weliswaar niet namens de PvdA, maar wel met
die ondertoon.De heer Witteveen (PvdA):Ik was woordvoerder in dat debat met de heer De Vries. Ik heb toen precies
hetzelfde bepleit en daarover met de heer De Vries van gedachten gewisseld.
Het laat zien dat er tegenwoordig binnen de sociaal-democratie gedifferentieerd
wordt gedacht over deze kwestie. Ik hoop uiteraard dat mijn mening daarbij
enig gewicht in de schaal zal leggen, maar dat kun je natuurlijk nooit weten.De heer Engels (D66):U bent bezig met een opsomming van allerlei criteria waaraan vernieuwingen
moeten voldoen. Ik hoef u niet te vertellen hoe belangwekkend ik die vind.
Op een gegeven moment zegt u dat het ook anders kan. Ik vraag mij af of in
het vervolg van uw betoog dat andere ook inhoudelijk aan de orde zal komen.
Zo niet, kunt u daarvoor enige contouren schetsen anders dan de paden die
de regering op dit moment inslaat en die u niet zo fijn vindt?De heer Witteveen (PvdA):Ik was inderdaad van plan om aan te geven hoe het anders zou kunnen, maar
dat neemt nog een aantal zinnen van mijn betoog in beslag. Misschien kan ik
die rustig uitspreken.Ik was gebleven bij de stelling dat tegen het uniforme denken ook een
lof van het verschil zou kunnen klinken. Ik denk hierbij aan de grote schaalverschillen
tussen gemeenten en de navenante verschillen in politieke cultuur die bepalend
zijn voor het functioneren van instituties. De burgers, om wie het allemaal
is begonnen, stellen heus niet de eis dat alle gemeenten in Nederland op dezelfde
manier worden bestuurd. Zij willen een bestuursvorm die goed is voor hun gemeente
en die past bij de lokale cultuur en tradities. Waarom zou dat niet kunnen?
Ik heb zo-even Thorbecke genoemd. Dat brengt altijd de Pavlovreactie te weeg
van het huis van Thorbecke met de verschillende kringen. Dat idee van Thorbecke
is door Oppenheim in zijn boek over het Nederlandse gemeenterecht vertaald
in een driekringenleer. Oppenheim deed dat in de wetenschap dat gemeenten
zeer verschillend van elkaar waren en een grote mate van autonomie hadden.
Voor de liefhebbers citeer ik Oppenheim, die in zijn handboek schrijft over
het onderscheid tussen autonomie en medebewind:"dat zelfbestuur, bestemd den bureaukratischen politiestaat ver af
te houden, twee, even belangrijke zijden vertoont (...) autonomie, eigen beweging
van de gemeente overeenkomstig hare bestemming, zich het krachtigst openbarende
in de bevoegdheid om uit eigen, vrije aandrift voor haar gebied de regels
en perken te stellen, die zij noodig acht; en daarnaast zelfbestuur in den
engen zin, waarmede is gemeend het recht en de plicht der lokale besturen
aan de organen van den staat medewerking te verleenen bij het volvoeren van
zijn, de staats, bedrijf en op deze wijs een gedecentraliseerd staatsbestuur
te helpen verwezenlijken naast een eigen, zelfstandig, gemeentelijk huishouden".Het lijkt mij dat uit dit citaat zeer duidelijk naar voren komt dat voor
Oppenheim de realiteit is dat gemeenten zeer verschillend zijn en dat autonomie
de regel is en aanpassing aan het staatsbedrijf de uitzondering. Wij leven
tegenwoordig in een heel andere wereld. De vraag is of het niet tijd wordt
om in de lijn van Thorbecke en Oppenheim terug te gaan naar die verhoudingen.
De vrijheid voor gemeenten en hun ingezetenen om zelf vorm te geven aan hun
eigen kring is goeddeels weg. Kunnen wij dat niet compenseren?Een vierde overweging die ik de regering wil meegeven is de volgende.
Het onderscheid in kaderstelling, uitvoering en controle is wel een theoretisch
fraai onderscheid, maar in de praktijk blijkt het moeilijk er op een verantwoorde
manier invulling aan te geven. Wij moeten dus waken voor een te dogmatische
opstelling. Mijn fractie ziet dat het er in de praktijk vaak op neerkomt dat
de gemeenteraad heel weinig armslag krijgt om zijn taak als volksvertegenwoordiging
waar te maken. Kaderstelling is bijvoorbeeld vaak iets abstracts. Men maakt
bijvoorbeeld een omvattend ruimtelijk beleidsplan. Wat die kaderstelling betekent,
wat het echte kader is, blijkt pas later als dat brede kader op detailniveau
wordt ingevuld; dat heet dan echter uitvoering. De gemeenteraad zou pas echt
zijn vertegenwoordigende taken kunnen waarmaken, als er mag worden beslist
over de detailkeuzes die richting geven aan de echte uitvoering. Tegen de
tijd dat de controlerende taak aan de orde komt, blijkt het bestuur zich soms
uit hoofde van de uitvoering al te hebben vastgelegd op allerlei afspraken
die niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt; schadeclaims dreigen. Wij zijn
voorstanders van een sterke vertegenwoordigende democratie. Dat heeft niet
alleen gevolgen voor het kiesstelsel, maar ook voor het scheppen van een kader
waarbinnen de volksvertegenwoordigers daadwerkelijk en op elk moment in het
beleidsproces kunnen opkomen voor de belangen van de bevolking, die hen daarvoor
heeft gekozen.Wij zien deze bezorgdheid gelukkig ook terug in de schriftelijke voorbereiding
bij een aantal vragen van het CDA en GroenLinks. Het CDA maakt zich terecht
zorgen over de beperkingen die in de wetsvoorstellen zijn vervat aan de verplichting
voor het bestuur om de gemeenteraad en provinciale staten inlichtingen te
verschaffen. Zonder een naar letter en geest ruim opgevatte informatieplicht
kan er van de volksvertegenwoordigende functie bitter weinig terechtkomen.
GroenLinks heeft een hele waslijst van voorstellen tot overdracht van medebewindbevoegdheden
doorgenomen en daar een aantal wettelijke bevoegdheden tot advisering opgespoord
die naar de bestuurlijke colleges worden overgeheveld. Waarom? De regering
stelt simpelweg dat advisering als uitvoering moet worden begrepen. Maar bij
het uitbrengen van een advies is toch de visie van het lokaal of provinciaal
bestuur aan de orde? Dan gaat het toch mede om kaderstelling? In elk geval –
de term "kaderstelling" wringt hier – gaat het om een taak
die als een vorm van vertegenwoordiging kan worden opgevat. Bij
advies over belangrijke zaken, zoals een milieubeleidsplan, moeten provinciale
staten als volksvertegenwoordiging over toekomstige ontwikkelingen kunnen
adviseren en dat advies moet niet als een puur uitvoerende bezigheid worden
opgevat. Dat men zo is gaan denken – adviseren staat gelijk aan uitvoeren –
tekent de benadering van de dualisering als een benadering waarin het belang
van de volksvertegenwoordiging ondergeschikt is gemaakt aan het belang van
een sterk en efficiënt bestuur.Ik vat samen. Wij willen pas een oordeel over de dualisering van het medebewind
in de gemeenten bepalen, als de regering een overtuigende uiteenzetting heeft
gegeven over de in de dualiseringsvoorstellen vervatte strategie van bestuurlijke
verandering. Wij nodigen de minister graag uit ons zijn visie te geven op
de principiële keuzen die bij democratische vernieuwing van de gemeentelijke
politiek aan de orde zijn. Gezien zijn politieke achtergrond verwacht ik een
zeer interessante visie van hem. Omdat wij de dualisering van het provinciaal
bestuur eerder afwezen, zullen wij nu in elk geval niet instemmen met verdere
dualisering van het provinciaal medebewind.Wij blijven intussen van mening dat democratisering van het lokaal bestuur
niet vanuit Den Haag op uniforme wijze aan alle gemeenten en provincies in
Nederland moet worden opgelegd, maar tot stand moet komen van onderaf in het
samenspel tussen lokale en centrale instanties en met een grote mate van respect
voor de verschillen die er tussen gemeenten en provincies onderling bestaan.
Alleen als de kracht van in lokale gemeenschappen al aanwezige democratische
processen en verhoudingen wordt benut, zullen de veranderingen in de organisatie
en het functioneren van de democratische organen draagvlak bezitten, duurzaamheid
verwerven en legitiem kunnen zijn.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Vandaag, ruim twee jaar later dan gepland, besluit de Kamer
over de dualisering van het medebewind van provincie en gemeente. De commissie-Leemhuis
riep in een van haar zeventien aanbevelingen al op tot een snellere afhandeling
van de wet. De dualisering van de medebewindbevoegdheden vormt de tweede etappe
in een groot transport van bevoegdheden vanuit de staten en raadszalen naar
de collegekamers. Het eerste deel van het traject lag in het overbrengen van
een aantal autonome bevoegdheden, met name in artikel 160 Gemeentewet en artikel
158 Provinciewet. Het laatste en derde deel van het transport is in 2004 geschrapt
toen het kabinet afzag, althans voorlopig, van het voornemen voorstellen te
doen om hoofdstuk VII van de Grondwet algeheel te herzien. De zogeheten autonome
bestuursbevoegdheden – een categorie waarover onze fractie een niet
aflatende discussie met de regering voert, maar vandaag even niet –
blijven bij de raad. Het hoofdschap van de raad blijft daarmee dan ook in
de Grondwet, al hebben sommige fracties de wenselijkheid daarvan betwist,
vooral tijdens de avond of de nacht van Van Thijn.Ook de tweede etappe van het transport, namelijk van de medebewindbevoegdheden,
is anders verlopen dan de regering aanvankelijk had gedacht. Er heeft een
koerswijziging plaatsgevonden die mede heeft geleid tot aanzienlijke vertraging
van de afhandeling van het wetsvoorstel. Wij hebben daar steeds op aangedrongen,
evenals sommige andere fracties; gepaste vreugde over die koerswijziging.
Deze wijziging komt er kort door de bocht geformuleerd op neer dat belangrijke
bestuursbevoegdheden in medebewind meer dan oorspronkelijk gepland opgedragen
blijven worden aan de raad en aan de staten. Het toetsingskader voor de medebewindvorderende
wetgever is door deze in die zin aangepast met twee nieuwe criteria. De commissie-Leemhuis
constateert terecht dat daardoor het grondwettelijke hoofdschap niet langer
ter discussie staat; wat het CDA betreft dus ook niet in aanstaande discussies
rond de aanstellingswijze van de burgemeester. Wij hebben daarover op 21 maart
jongstleden gesproken in de tweede instantie van het debat over de deconstitutionalisering
van de aanstellingswijze van de burgemeester.De CDA-fractie heeft indertijd die koerswijziging met hartstocht bepleit.
Wij hadden daarvoor twee motieven. Het eerste was van staatsrechtelijke aard.
De Raad van State immers – dat mag niet worden vergeten – trok
in zijn advies over de Dualiseringswet 2002 de grondwettigheid van die wet
in twijfel. Hij gebruikte als dictum het advies die wet dan ook niet in te
dienen, net als bij de OZB. De Raad vond dat het hoofdschap van de raad door
de beoogde overbrenging van het bestuur naar de colleges in de verdrukking
werd gebracht. Onze fractie vond dat oordeel van de Raad prematuur. Je moet
ook kijken naar de bestuursbevoegdheden die in de Gemeentewet achterblijven
bij de raad, naar de zogenaamde autonome bestuursbevoegdheden en naar de medebewindbevoegdheden
waarover het vandaag gaat. Dat betekende wel dat het CDA zich ook om die reden
verzette tegen het oorspronkelijke voornemen om het bestuur in medebewind
integraal over te dragen.Behalve deze staatsrechtelijke reden hadden wij nog een ander motief.
Wij vonden dat de besluitvorming door de raad en door de staten meerwaarde
bezit boven die door het college, als het gaat om zware, de gemeenschap rakende,
besluiten. Vanaf het begin, de Dualiseringswet 2002, hebben wij er dan ook
op gewezen dat besluitvorming door de raad openbaar is, evenals de commissoriale
voorbereiding, dat alle vertegenwoordigende groeperingen in de raad erbij
zijn betrokken, dat er een inspraakregime is, dat er een mogelijkheid is tot
amendering en dat er recht kan worden gedaan aan een zorgvuldige afweging.Beide argumenten, het staatsrechtelijke en het politiek-inhoudelijke,
leidden voor ons tot de relativering van de dualistische doctrine dat alle
bestuur van de raad en van de staten naar de colleges moest. In dit verband
vragen wij of de regering in 2005 die algehele overbrenging nog beschouwt
als een hoofddoel van het dualiseringsproject.De heer Van Raak (SP):De heer Dölle spreekt zijn tevredenheid erover uit dat enkele criteria
zijn toegevoegd, mede op initiatief van de Eerste Kamer. Hij zegt het jammer
te vinden, als er te veel medebewindbevoegdheden van de raad naar het college
gaan. Hij heeft allerlei redenen genoemd waarom het meer democratisch is.
Is het minder erg, als er minder medebewindbevoegdheden overgaan? Is het dan
niet beter om helemaal geen medebewindbevoegdheden te laten overgaan? Is dat
niet meer in lijn met zijn verhaal?De heer Dölle (CDA):Dan gaat u ervan uit dat al die honderden bevoegdheden van dezelfde aard
zijn. Wij hebben steeds gezegd dat die bevoegdheden die uitvoeringstechnisch
weinig politiseerbaar zijn wat ons betreft rustig over kunnen – dat
is het merendeel van de bevoegdheden – maar dat vooral die bevoegdheden
die de huiskamers, de cafés, de gemeenschap raken beter bij de raad
kunnen blijven.De heer Van Raak (SP):Zijn naar het oordeel van de heer Dölle in het voorstel van de minister
de juiste medebewindbevoegdheden bij de raad gebleven?De heer Dölle (CDA):Het is beter dan het vorige. In die zin kunnen wij de conclusie van de
commissie-Leemhuis delen: door deze verandering is het hoofdschap van de raad
duidelijker.De heer Van Raak (SP):Maar er zijn ook een paar medebewindbevoegdheden die naar de mening van
de heer Dölle toch beter bij de raad of bij provinciale staten zouden
kunnen blijven, terwijl de minister voorstelt om die over te dragen?De heer Dölle (CDA):Dat sluit ik niet uit.De heer Van Raak (SP):Kan de heer Dölle er een paar noemen? Nu kan het worden geregeld
met de minister; hij is er nu.De heer Dölle (CDA):Wij hebben in het voorlopig verslag vragen gesteld over het rampenplan.
Dat is een voorbeeld.Dit brengt ons tot een paar opmerkingen en vragen over het dualiseringsproject,
met name in het licht van de tussenbalans die door de commissie-Leemhuis is
opgemaakt. Heeft dit enorme project, waarin veel energie is gestoken door
alle betrokkenen, doel getroffen? De commissie-Leemhuis stelt vast dat de
doelstellingen van de dualisering nog niet zijn bereikt. Het zijn niet alleen
overgangsproblemen. Er moet flankerend beleid komen, zo vindt dat genootschap.
Als er geen herstart komt, dan ontstaan volgens de commissie in veel gemeenten
risico's voor de kwaliteit van het lokale bestuur. Er wordt een dringend appèl
op alle betrokkenen gedaan om de hand aan de ploeg te slaan en zich volledig
in te zetten. De reactie van de regering is enigszins sussend, maar laat zien
dat de alarmtoon is vernomen. Wij zouden het op prijs stellen als de minister
een geactualiseerd oordeel geeft van de huidige stand van de dualisering in
gemeenten en provincies. Het doel was immers het revitaliseren van de lokale
democratie, het terugbrengen van het oude vuur in gemeente- en provinciehuizen
en, in het verlengde daarvan, in partijafdelingen.Wij stonden indertijd nogal kritisch tegenover de dualisering. Wij geven
overigens toe dat onze fractie op één punt te somber is geweest
over het fenomeen van de wethouder buiten de raad. Het lijkt erop dat door
ontvlechting van de functies van wethouder en raadslid het zelfbewustzijn
van de gemeenteraden en de provinciale staten is gegroeid en daarmee de assertiviteit
ten opzichte van de colleges. Het was vooral om deze reden dat de CDA-fractie
indertijd toch met de dualisering heeft ingestemd. Raad en college zitten
nu minder op elkaars schoot. Wij hebben ervoor gewaarschuwd dat de gedeeltelijke transplantatie van
het Binnenhofmodel, dat historisch een heel andere achtergrond heeft, namelijk
dat van de constitutionele monarchie met een parlementair stelsel, naar de
gemeentehuizen gevaren met zich zou meebrengen. Lokaal bestuur zit echt geheel
anders in elkaar. Deze minister hoeven wij er vermoedelijk niet van te overtuigen,
want hij komt uit de wereld van het lokale bestuur. Ik herhaal ook niet wat
ik daarover namens onze fractie vanaf februari 2002 naar voren heb gebracht.
De raad heeft, al dan niet gestimuleerd door verontruste of belanghebbende
ingezetenen of de lokale media, nooit op zijn dualistische beurt zitten wachten
als het erom ging het bestuur van het college te controleren. De raad doet
het net als vroeger. Daar past geen dualistische doctrine op. De dualisering
is doorspekt met allerlei niet-juridische begrippen, die vooral opdoken in
de memorie van toelichting en prompt problemen opwierpen. Ik noem in dit verband
de kaderstellende functie van de raad. Het is een mysterieus concept, dat
binnen het Koninkrijk geheel verschillend wordt uitgelegd.Het is vooral met deze notie in het hoofd dat de raden, die niet voor
niets aan het hoofd van het gemeentelijk bestuur staan en als enige zijn toegerust
met de bevoegdheid verordeningen te maken en begrotingen vast te stellen,
zich onbekrompen zijn blijven bezighouden met wat colleges doen, niet alleen
achteraf, maar ook vooraf in raadscommissies, die als vanouds de wethouders
en burgemeesters op hun huid blijven zitten. Dat was te voorzien en dat is
ook voorzien. Ook daarom worden de wethouders dikwijls de echte verliezers
van de dualisering genoemd. Mochten zij gehoopt hebben bevrijd te worden van
hun monistische kluisters, sommigen merkten tot hun ontzetting dat zij van
de regen in de drup zijn geraakt. Er zijn meer bevoegdheden, die zwaarder
gehypothekeerd zijn. De wethouders zijn veel minder verzekerd van dekking
door de raad. Dat laatste breekt hen vaak op in externe contacten met het
bedrijfsleven, met andere overheden, met buurtverenigingen en clubs, enzovoorts.
Dat is althans de klacht van veel wethouders. Wij vragen het oordeel van de
regering op dit punt. Is het niet realistisch om de ambities van het dualiseringsproject
bij te stellen en te zeggen dat de eigen aard van het lokale bestuur met zich
meebrengt dat gemeenten meer zelf hun weg moeten vinden? Waar de ene gemeente
een koers kiest die meer lijkt op het oude monisme en de andere meer orthodox
dualistisch opereert, zou men de decentrale overheden meer hun gang moeten
laten gaan. De wetgever heeft met de ontvlechting van de functies wethouder
en raadslid het grootste deel van zijn taak volbracht. Het grote doel van
de revitalisering van de lokale en provinciale politiek is dan veel beter
te bereiken door vergroting van de autonomie en dus relativering van het gelijkheidsbeginsel,
dan met een uitgesponnen nationaal geregisseerde structuurdiscussie.De heer Platvoet (GroenLinks):In dit dossier kan GroenLinks een heel eind mee met het CDA, zoals ook
bij vorige debatten al is gebleken. Ik concludeer dat de heer Dölle eigenlijk
ook vindt dat deze wet geen doorgang moet vinden. Laat het aan de gemeenteraden
of zij vinden dat zij die bulk aan medebewindbevoegdheden bij zichzelf willen
houden of willen mandateren aan het college van B en W. Zij zijn daar zelf
toe in staat. De ontvlechting van de functies wethouder en gemeente raadslid
heeft voordelen opgeleverd, maar nu is het genoeg.De heer Dölle (CDA):Als ik zeg: laat honderd bloemen bloeien, dan doel ik op de verschillende
gemeentelijke culturen in Schiermonnikoog, Appingedam, Urk, Amsterdam en Zevenaar.
Er moet ruimte zijn voor gemeenteraden om zich minder te houden aan datgene
wat op papier is bedacht. De vraag of je de uniformiteit van het gemeenterecht
moet loslaten en dus de Grondwet moet herzien, is iets anders. In die zin
hebben wij ons als fractie niet uitgesproken.De heer Van Raak (SP):Het doet mij deugd dat zowel de woordvoerder van het CDA als die van de
PvdA en GroenLinks ervoor pleiten dat gemeenten en provincies meer vrijheid
moeten hebben om te bepalen hoe zij de bevoegdheden tussen het parlement en
de bestuurders verdelen. Wij sluiten ons daar zeker bij aan. Als wij vandaag
deze wetten aannemen, beperken wij echter de mogelijkheden voor gemeenten
en provincies om de bevoegdheden zelf te verdelen. Er tekent zich in deze
Kamer een grote meerderheid af om provincies en gemeenten die vrijheid te
geven, maar als wij de wetten goedkeuren, dan kaderen wij dat meteen weer
in.De heer Dölle (CDA):Wij hebben het hier wel over medebewind. Het gaat in de meeste gevallen
om de nationale wetgever die taken neerlegt bij de decentrale overheden en
dus zelf een voorkeur heeft voor wie wat moet doen. Die voorkeur wordt nu
veranderd. Er wordt meer naar het college en minder naar de raad geschoven.
Wij hebben daar bezwaar tegen gemaakt. Dat is een van de redenen waarom dit
twee jaar is uitgesteld. Er is een verandering ten goede aangebracht. De heer
Van Raak doelt misschien op een algemeen thema: moet je in de bestuurscultuur
niet minder rigide optreden? Op dat punt zijn wij het eens. De discussie over
het doorbreken van formele structuren, in de zin dat er twee, drie of vier
typen gemeente komen, is een andere, die ik liever niet vandaag wil voeren.De heer Van Raak (SP):Wij leggen vandaag een deken over de provincies en gemeenten. Mede door
toedoen van de fractie van de heer Dölle en van deze Kamer is de deken
hooguit wat dunner geworden. Is het niet beter om de deken er gewoon niet
op te leggen? Moeten wij de mogelijkheden niet openhouden?De heer Dölle (CDA):De deken lag er. De wetgever woelt en trekt de deken wat meer in een bepaalde
richting: meer naar de colleges, minder naar de raad. Op honderden plekken
in de wetgeving is de gemeente, raad, college of burgemeester, aangewezen
om een taak te doen, om bijstand te verlenen, om kieskaarten uit te sturen,
enzovoorts. In die zin is er geen verandering.De heer Platvoet (GroenLinks):Laten wij de discussie vandaag beperken tot de medebewindbevoegdheden
en niet uitstrekken tot verschillende types van gemeentebestuur. Wij zijn
de wetgever. Er ligt een voorstel voor om honderden medebewindbevoegdheden
bij het college van B en W te stallen, bevoegdheden die tot nu toe bij de
gemeenteraad lagen. GroenLinks heeft een actieve rol gespeeld in de schriftelijke
voorbereiding. Er zijn uiteindelijk acht à tien medebewindbevoegdheden
bij de gemeenteraad gelaten. Het wetsvoorstel is daarop aangepast. In de reeks
van honderden medebewindbevoegdheden die worden overgedragen, gaat het dus
om acht à tien onderdelen. Is dat voor de heer Dölle voldoende
om met het wetsvoorstel akkoord te gaan?De heer Dölle (CDA):Het is een tegemoetkoming aan wat wij gevraagd hebben. Het oordeel van
de commissie-Leemhuis dat daardoor het hoofdschap van de raad buiten discussie
is komen te staan, is misschien wat te zwaar, maar het is versterkt vergeleken
bij het oorspronkelijke wetsvoorstel. Wij waarderen dat, maar het kan natuurlijk
altijd beter.De heer Witteveen (PvdA):Ik wil een iets ander accent toevoegen aan dit koor van stemmen. Ik herinner
de heer Dölle aan een waardevol uitgangspunt van de commissie-Leemhuis.
De commissie meent dat de gemeenten overvallen zijn door de dualiseringswetgeving,
maar constateert dat men geprobeerd heeft vormen te vinden waarmee in de praktijk
te leven valt. Als wij volgende week besluiten om de zaak van de medebewindbevoegdheden
helemaal van bovenaf af te regelen, doorbreken wij de impuls voor gemeenten
om zelf na te denken over de beste inrichting van hun bestuur binnen de kaders
van de dualisering. Wij kunnen de lagere overheden beter het signaal geven
dat zij een zekere vrijheid hebben om zich te bezinnen op de manier waarop
zij hun bestuur inrichten.De heer Dölle (CDA):De VNG, de gemeenten, de bestuurders en de ambtelijke apparaten roepen
ons op om helderheid te verschaffen door het wetsvoorstel aan te nemen of
af te stemmen. Het is bepaald niet zo dat de gemeenten blij zijn als wij het
in het ongewisse laten.De heer Witteveen (PvdA):Die oproep betreft niet de situatie die ontstaat als wij het wetsvoorstel
vandaag niet aannemen. Dat zegt mij dus niet zoveel.De heer Dölle (CDA):Wij moeten niet de voorstelling leveren dat het zaad van de dualisering
geheel op de rotsen van de gemeentehuizen is gevallen. Veel gemeenten willen
dualiseren en zijn daarvoor een heel traject ingegaan. Dat is niet alleen
gebeurd omdat het kabinet-Kok II indertijd het dualisme heeft afgekondigd
en dat heeft laten uitwerken door een staatscommissie. Gemeenten zijn bezig
gegaan om handen en voeten te geven aan de gedachten. Daarbij moeten ze niet
te veel worden ingesnoerd.De heer Witteveen (PvdA):Het was mooier geweest als het zaad in vruchtbare bodem was gevallen.
Nu het zover is, pleit ik ervoor om honderd bloemen te laten bloeien.De heer Dölle (CDA):Het zaad is niet allemaal op de rotsen gevallen, maar ook niet geheel
en al in vruchtbare bodem.Ik stel nog een aantal technische vragen die in de schriftelijke voorbereiding
onvoldoende beantwoord zijn. Op andere kwesties is daarin overigens wel tot
tevredenheid ingegaan. Mijn eerste vraag heeft betrekking op delegatie. De
Gemeentewet regelt dat raad en college met uitzonderingen hun bevoegdheden
kunnen delegeren. Wat gebeurt er indien een wet (een mede bewind
vorderende wet) een bepaalde bevoegdheid aan de raad of het college opdraagt?
Kan de raad zo'n opdracht verschuiven naar het college of naar een commissie?
Kan het college een opdracht delegeren aan commissies?Er is verder veel te doen over de termen "nodig" en "ingrijpend".
De regering weigert de termen in artikel 169 Gemeentewet verder uit te leggen.
Het probleem is volgens de commissie-Leemhuis dat qua informatieplicht alles
over de heg van de raad wordt gekieperd, waardoor de raad overspoeld raakt.
Men dreigt door de bomen het bos niet meer te ontwaren. Deze onwenselijke
toestand ontstaat doordat de colleges onzeker zijn en veiligheidshalve de
raad bedelven onder informatie. Over het begrip "ingrijpend" stelt
de regering terecht dat veel moet worden overgelaten aan de bestuursorganen
zelf, die het meeste zicht hebben op de lokale verhoudingen. Dat kan niet
het allerlaatste woord zijn. Immers, de regering stelt voor om allerlei bevoegdheden
over te dragen aan het college. Daaronder zijn er die niet zonder betrokkenheid
van de raad behoren te worden uitgeoefend. Is het echt niet mogelijk om meer
te zeggen over de termen "ingrijpend" en "nodig"? Het
is te meer van belang nu het gaat om medebewind.De discussie over de vertrouwenscommissie is wat ons betreft in de schriftelijke
voorbereiding bevredigend gevoerd. Wij hebben echter begrepen dat er een bijzonder
probleem is opgedoken in de gemeente Oude IJsselstreek. Daar bracht de raad
geen aanbeveling uit, maar verzocht om een nieuwe sollicitatieronde. Het gaat
ons uiteraard niet om de kwestie zelf, maar om het algemene probleem. Is het
naar de opvatting van de regering geoorloofd, gelet op artikel 61 van de Gemeentewet
en gelet op de overige regelgeving, betrekking hebbend op het voorbereidingstraject
van een burgemeestersbenoeming, dat een raad niet aan de verplichting om een
aanbeveling te doen voldoet? In welke gevallen is dat geoorloofd, en wanneer
niet?De regering stelt dat het toetsingskader, waarover al menig keer is geïnterrumpeerd,
inhoudt dat verordeningen die algemeen verbindende voorschriften bevatten,
in beginsel aan de raad behoren te worden opgedragen, maar andere verordeningen,
afhankelijk van de materie waarover het gaat, ook naar de colleges kunnen
gaan. Dat was ook al zo vóór de dualisering, maar nu wordt het
geëxpliciteerd. Dat moge zo zijn, maar houdt de uitleg van de Grondwetgever
in 1983 dat artikel 127 van de Grondwet zowel op autonomie als op medebewind
betrekking heeft, niet ook in dat het uitgangspunt altijd behoort te zijn,
zowel bij verordeningen die algemeen verbindende voorschriften bevatten alsook
bij de andere, dat een medebewindvorderende wet deze bevoegdheid in beginsel
bij de raad legt?Wij hebben in het nader verslag gevraagd of de CDA-fractie het goed samenvat,
gelet op het standpunt, ingenomen in de memorie van antwoord, dat straks over
personen slechts schriftelijk of elektronisch geheim kan worden gestemd door
raadsleden in de zaal aanwezig, en dat iedere andere regeling in een reglement
van orde onrechtmatig is. Kan de minister bevestigen dat die zienswijze juist
is, en als zij nuancering behoeft, kan hij deze dan geven?Is de regering het met de CDA-fractie eens dat de burgemeester, indien
aanwezig in de vergadering, deze ook dient voor te zitten, gelet op artikel
125, derde lid, van de Grondwet? Het is duidelijk dat de regering van opvatting
is dat onder omstandigheden het technisch voorzitterschap kan worden overgedragen.
Maar is de regering van opvatting dat zulks alleen aanvaardbaar is indien
het beleid van de burgemeester onderwerp van beraad- en besluitvorming is,
of ook in andere situaties, en zo ja welke? Is de minister het eens met de
CDA-fractie dat die uitzonderingen dan in ieder geval moeten worden vastgelegd
in het reglement van orde, en geldt de opvatting van de regering op deze punten
niet onverkort voor het voorzitterschap van het college? Of is de regering
van opvatting dat, indien aanwezig, de burgemeester altijd het college moet
voorzitten?Zou de regering kunnen zeggen, hoe het staat met de Winsumproblematiek,
te weten het probleem dat veel raadsleden zich in hun functioneren belemmerd
voelen door de uitleg van de Algemene wet bestuursrecht, in verhouding tot
artikel 15 van de Gemeentewet?De Kieswet legt de waarschuwingsfunctie tegenover raadsleden die in de
gevarenzone van artikel X 1 komen bij het college, evenals de schorsingsbevoegdheid
in geval van verboden handelingen door raadsleden bij het college ligt. Had
het in het kader van de dualisering niet meer voor de hand gelegen, die te
leggen bij een club uit de raad, of bij de voorzitter daarvan, de burgemeester?
Het geval 's-Heerenberg leert dat die waarschuwingsfunctie gepaard gaat met
onderzoeken die worden verricht door het college, in de dualistische gedachte
de tegenspeler van de raad. Wij stellen nader commentaar van de regering op
prijs.In meerdere gemeenten is aan de orde dat wethouders die langer dan een
jaar niet in de gemeente wonen, daar toch wethouder zijn. Minister Remkes
heeft gezegd dat een redelijke uitleg van artikel 36a meeneemt dat dat kan,
mits de raad het goedvindt. In artikel 36a staat dat de raad ten hoogste één
jaar uitzonderingen kan scheppen. Het zou goed zijn, omdat dit in zeker twintig
gemeenten speelt, dat de regering duidelijk maakt wat precies de correcte
uitleg van artikel 36a is.Voorzitter: Timmerman-BuckDe heer Engels (D66):Voorzitter. Ik begin met collega Witteveen te complimenteren met het feit
dat hij een belangrijk deel van zijn betoog heeft gewijd aan Oppenheim. Mijn
goede collega Dölle, die bekleder is van de Oppenheim-leerstoel, zal
daarmee zeer verguld zijn. Hoewel hem dat natuurlijk toekomt, voeg ik daaraan
toe dat ikzelf, als bekleder van de Thorbecke-leerstoel, iets teleurgesteld
was omdat ik meende te begrijpen dat wij in deze discussie, en misschien ook
wel in meerdere discussies, iets minder naar Thorbecke moeten luisteren of
met hem op de proppen moeten komen dan de heer Witteveen lief is! Zo moeten
wij allemaal wel eens wat slikken, ik doe dat graag.Ook ik maak een enkele opmerking over de stand van de dualisering in het
algemeen, waarmee ik mij in goed gezelschap bevind. Het streven naar raden
en staten als herkenbare en zichtbare volksvertegenwoordigingen die het beleid
op hoofdlijnen sturen en de uitvoering daarvan effectief en efficiënt
controleren, blijkt in deze eerste fase van de dualistische tijdperken een
niet eenvoudige opgave. In de schriftelijke voorbereiding sprak mijn fractie
over verwarrende zoektochten naar en moeizame worstelingen met het voor de
dualisering zo wezenlijke element van de cultuurverandering.
Dat beeld is door het evaluatierapport van de commissie-Leemhuis bevestigd.
Zowel over de inhoud en de betekenis van de analyses en voorstellen van de
Staatscommissie dualisme en lokale democratie, als over de doelstellingen
en uitwerkingen van de wetgever in de Wet inzake de dualisering van het provincie-
en gemeentebestuur bestaan naar onze waarneming nogal wat interpretatieverschillen,
niet zelden nader aan te duiden als misverstanden. Hiermee is naar mijn oordeel
het grootste probleem van de dualisering aangeduid. Er is vanaf het begin
in de toepassing van het nieuwe stelsel geen eenduidigheid geweest over de
reikwijdte van het wettelijk vormgegeven dualisme. Door een vermenging met
doelstellingen voor een versterking van de lokale democratie is niet scherp
gebleven dat de kern van de dualisering zowel een institutionele als een functionele
ontvluchting omvatte. Onhelder was dat de kernanalyse van de Staatscommissie
van het monistische systeem, te weten de inclusieve bestuurscultuur en de
gegroeide organieke statusincongruentie, slechts bestreden zou kunnen worden
met het elimineren van de praktijk van het meeregeren door de raad. Dat heeft
geleid tot verschillende bewuste en onbewuste beelden en verwachtingen. Zo
heeft het kunnen gebeuren dat, waar de wetgever een versterking van de raad
en een versterking van de relatie met de burgers vooropstelde, in de praktijk
niet zelden door externe adviseurs en bevlogen cursusleiders werkvormen zijn
bepleit en ontstaan die niet altijd aansloten bij de bedoeling van het dualisme,
ja zelfs belemmerend hebben gewerkt op de beoogde effecten daarvan. Deze observatie
betreft met name de positie en de rol van de vertegenwoordigende organen.
Als voorbeeld noem ik de in dogmatisch opzicht behoorlijk ontspoorde mantra"kaderstelling
controle en vertegenwoordiging". Kaderstelling, zojuist terecht al als
een mysterieus concept ontwaard, blijkt niet zelden een aanknopingspunt voor
dossiergewijs meeregeren of het zelf ter hand nemen van de beleidsvoorbereiding.
Controle wordt soms verengd tot het wegsturen van collegeleden. Vertegenwoordigen
wordt verward met het overdoen van door het college gepleegd of nog te plegen
interactief bestuur.Complicerend in dit verband was het nog niet geheel verdwenen misverstand
dat de raad in politiek opzicht een collectief orgaan zou zijn. Het laatste
verklaart de vergeefse energie die door sommige raden en staten is gestopt
in het opstellen van achteraf weinig geprofileerde bestuursprogramma's en
programmabegrotingen. In het verlengde van dit type pseudo-dualistische vernieuwingen
zijn in de verhouding tussen vertegenwoordigend en besturend orgaan de nodige
krampachtigheden en kunstmatigheden geslopen, waarvan in het evaluatierapport
treffende voorbeelden zijn te vinden. Intussen komen het sturen op hoofdlijnen
vooraf, het scherper controleren van beleid achteraf en een grotere externe
oriëntatie op de samenleving, maar ook meer algemene ambities zoals transparantie
en kwaliteit van bestuur onvoldoende uit de verf.Betekent dit alles nu dat de dualisering is mislukt? Of moet verder pas
op de plaats worden gemaakt, zoals de voorzitter van de staatscommissie lijkt
te bepleiten, en zoals ook in dit huis de Partij van de Arbeid en GroenLinks
hebben gevraagd? Allerminst. De uitkomsten van de evaluatie zijn immers geenszins
verrassend: niemand mocht verwachten dat reeds na twee jaar een dergelijke
majeure stelselwijziging goed zou functioneren. Ook de commissie-Leemhuis
onderkent dat een eindoordeel te vroeg is. Laten wij verder niet vergeten
dat er intussen met grote inspanningen, en met veel enthousiasme, al veel
is veranderd in de praktijk van het decentrale bestuur. De volkomen vastgeroeste
cultuur van het partijpolitieke monisme, in de zin van dogmatische coalitiepolitiek,
is in beweging gekomen. Ook de ambitie om tot meer democratische, transparante
en vooral ook slagvaardige vormen van bestuur te komen, is tot ontwikkeling
gekomen. Wel is het uiteraard zaak dat de weeffouten en negatieve bijverschijnselen
via een krachtige impuls worden bijgebogen. Een flinke doorstart, waarin een
eenduidige hercodificatie van doelstellingen en werkwijzen plaatsvindt, lijkt
geboden, gekoppeld aan een meer gerichte en vooral eenduidige scholing en
training van met name volksvertegenwoordigingen.Tot ons genoegen heeft de regering in het kabinetsstandpunt in dezelfde
positieve zin gereageerd op het evaluatierapport. Mijn fractie ondersteunt
van harte het voornemen van de regering om via een hernieuwde impuls tot een
krachtige voortzetting van het dualiseringsproces te komen. Wel zou ik de
minister willen vragen, wat op dit moment de exacte stand van zaken is met
betrekking tot de voorgenomen doorstart. Blijkens het aan de overzijde algemeen
overleg van 8 juni opteert de minister voor een faciliterende en organiserende
rol. Wat moeten wij ons daar precies bij voorstellen?Voor zover in het kabinetsstandpunt wordt gesproken over nadere aanpassingen
van de Gemeentewet zou mijn fractie de minister eveneens willen vragen naar
de stand van zaken. In mijn waarneming heeft niet iedereen instemmend op dat
voornemen gereageerd. Nogmaals, krachtig verder, en natuurlijk niet stoppen,
al begrijp ik, sinds de eerste termijn van de heer Witteveen, de aarzelingen
bij die fracties die ideologisch de vertegenwoordigende democratie pur sang
voorstaan. Ik vermoed dat ook de fracties van GroenLinks en SP daartoe behoren.
Ik hoor fluisteren dat het CDA daar ook toe behoort, maar ik denk dat dat
een misverstand is, dat ik beter onder de koffie kan uitleggen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb even gewacht met het plaatsen van mijn interruptie, om het boeiende
betoog van de heer Engels te volgen.De heer Engels (D66):U hebt zeker weer wat uitgeknipt!De heer Platvoet (GroenLinks):Wat mij steekt, is zijn opmerking dat gemeenteraden zich eraan hebben
bezondigd om te willen meeregeren. Is dat juist?De heer Engels (D66):Uw woordkeuze is meer pejoratief dan de mijne, maar verder oké.De heer Platvoet (GroenLinks):Verder heeft u het kader stellen, wat veel raden menen te kunnen doen,
bekritiseerd. Maar het feit dat het hoofdschap bij de raad is gebleven –
aanvankelijk waren er plannen om het daar weg te halen – het feit dat
de raad het begrotingsrecht heeft, het feit dat de raad op een aantal gebieden
autonoom is, het feit dat de raad op een aantal gebieden de verordenende bevoegdheid
heeft, dat zijn toch allemaal onderdelen van de gereedschapskist van de raad,
waarmee hij kan meebesturen?De heer Engels (D66):Absoluut.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp dus niet zo goed dat u kritiek heeft op het kaderstellen van
een aantal raden, en op de neiging om te willen meeregeren. Volgens mij is
dat gewoon iets wat bij een raad thuishoort. Dat is zo in de wet verankerd,
en ik vind het ook politiek wenselijk. Als u het met mij eens bent, vind ik
dat prachtig.De heer Engels (D66):Dat zou mij er bijna toe brengen om het met u eens te zijn! Ik wil ook
graag aardig overkomen. Helaas voor de zuiverheid van het debat moet ik wel
zeggen dat dat niet het geval is, waarvoor twee redenen zijn. Om te beginnen
vat u mijn betoog wel heel kort samen, door te zeggen dat ik een probleem
heb met kaderstelling in het algemeen. Dat heb ik niet betoogd. Mijn betoog
kwam erop neer dat er inderdaad in de Gemeentewet aangegeven vormen van kaderstellingen,
een verschrikkelijk woord, zijn. U hebt terecht het budgetrecht, de verordenende
bevoegdheid en het bestemmingsplan genoemd, waarin de gemeenteraad terecht
de hoofdlijnen van het beleid bepaalt. In mijn betoog wilde ik aangeven dat
men door het verwarrende gebruik van de term "kaderstelling", onder
kaderstelling dingen is gaan vatten die veraf staan van de kaderstellende
instrumenten die in de Gemeentewet zijn genoemd en die er in de praktijk op
neerkomen dat men is gaan meeregeren. Door de heer Dölle werd de term "kaderstelling"
al terecht als mysterieus aangeduid. Ik vind meeregeren een vorm van optreden
van de gemeenteraad die volstrekt haaks staat op de bedoeling van het dualisme.
De term "meeregeren" gebruik ik altijd in de zin van "meebesturen".
De bedoeling van het dualisme was heel simpel dat de besturende rol in extenso
zoveel mogelijk zou overgaan naar de colleges. Dat dit niet helemaal in de
visie van de heer Platvoet past, begrijp ik heel goed. Hij ziet dat liever
niet. Hij wil vanuit zijn visie dat de volksvertegenwoordiging het voertuig
is voor politieke partijen om bij meerderheid hun plannen te verwezenlijken.
Ik deel die visie niet, maar ik begrijp haar goed. Dat was het oude monistische
systeem.Ik probeerde dus alleen maar vanuit het stelsel zo zuiver mogelijk te
beredeneren wat daar wel en wat daar niet in past. Vanuit dat oordeel heb
ik aangegeven wat ik een gunstige ontwikkeling vind binnen de dualisering
en wat voor mij in de praktijk geen gunstige ontwikkelingen zijn. Daar hoort
de nog steeds bestaande neiging om tot in de kleinste details toch zogenaamd
kaders te willen stellen, maar eigenlijk dus te willen meeregeren, duidelijk
bij.De heer Dölle (CDA):Ik kom hierop nog even terug omdat anders misschien een misvatting ontstaat.
Toen ik de heer Engels een indrukwekkende lijst van fracties hoorde opnoemen
die voor de vertegenwoordigende democratie zijn, hoorde ik iemand van het
CDA fluisteren dat dit een misvatting moest zijn. Helaas moet ik vaststellen
dat wij toch echt voor de vertegenwoordigende democratie zijn. Het uitgangspunt
van de door deze minister verdedigde democratische vernieuwingsagenda kunnen
wij wel steunen.De heer Engels (D66):Mijn bedoeling was dat de heer Dölle dat zelf namens het CDA zou
zeggen. Anders moet ik thuis van alles uitleggen. Daarmee wil overigens niet
gezegd zijn dat de fractie van D66 een tegenstander zou zijn van de vertegenwoordigende
democratie, maar misschien kijkt zij daar op een iets andere manier tegen
aan dan de heer Platvoet en de heer Van Raak straks ongetwijfeld nog zullen
laten horen.Mevrouw de voorzitter. De analyses van de staatscommissie over de crisisverschijnselen
in het lokaal bestuur hebben hun actualiteit nog niet verloren. Om die reden
heb ik ook gezegd dat wij met dit proces met kracht moeten verdergaan. De
voorgenomen nieuwe machtenscheiding, waar zowel door de staatscommissie als
door de wetgever steeds over is gesproken, is immers nog niet voltooid. Wil
men gemeenteraden en provinciale staten daadwerkelijk versterken, dan zullen
deze organen bevrijd moeten raken van de bestuurlijke taken en bevoegdheden.
De gerealiseerde institutionele ontvlechting, dat wil zeggen het doorknippen
van de formele organieke banden tussen raad en college, kan alleen tot haar
recht komen via het tot in zijn laatste consequentie realiseren van de voorgenomen
functionele ontvlechting. Dat betreft dus de bevoegdheden. Daar ben ik van
overtuigd.Het perspectief van sterke, dat wil zeggen daadwerkelijk sturende, controlerende
en vertegenwoordigende raden en staten, die daarmee wel eindverantwoordelijk
blijven voor het gemeentelijke en provinciale bestuur, lijkt slechts binnen
bereik als het algemene en dagelijkse bestuur aan de colleges wordt gelaten.
De politieke praktijk van meeregerende raden en staten was immers de hoofdoorzaak
van de verklontering en het kluitjesvoetbal binnen de decentrale bestuursstelsels.
In dat licht acht mijn fractie de terugtrekkende beweging van prof. Elzinga,
die het in het rapport van de staatscommissie sterk benadrukte element van
de bevoegdheidsoverdracht niet langer tot de kernelementen van de dualisering
rekent, net als de regering, tamelijk wonderlijk.De nu aan de orde zijnde voorstellen voor een substantieel transport van
medebewindbevoegdheden van bestuurlijke aard naar de colleges steunt de fractie
van D66 dan ook voluit. Het is immers vanaf de aanvang van het dualiseringsproces
de bedoeling geweest om deze stap te zetten. Ook de commissie-Leemhuis heeft
inmiddels vastgesteld dat hiermee een essentiële tweede stap wordt gezet
naar een gedualiseerd, decentraal bestuur.De in de artikelen 158 van de Provinciewet en 160 van de Gemeentewet gerealiseerde
eerste stap naar de overdracht van autonome bestuursbevoegdheden was dermate
bescheiden dat van een reëel handvat voor daadwerkelijk besturende colleges
nauwelijks kon worden gesproken. Toch maken wij bij dit wetsvoorstel enkele
kanttekeningen.Zoals in de schriftelijke voorbereiding reeds is aangegeven, had mijn
fractie weinig behoefte aan het thans via een nader toetsingskader ingeslagen
pad om een aantal door anderen als wezenlijk betitelde bestuursbevoegdheden
bij de raad te laten. Ook de daarbij gehanteerde argumentatie overtuigt mijn
fractie niet in alle opzichten. Het antwoord immers op de vraag in hoeverre
bepaalde besluiten de lokale gemeenschap in sterkere mate raken, en daarmee
een expliciete democratische grondslag in de vorm van een raadsbesluit zouden
vragen, is in belangrijke mate afhankelijk van subjectiviteiten.
Wij aanvaarden echter de thans voorgestelde regeling als een politieke realiteit.Een tweede kanttekening betreft het hoofdschap van de raad. Mijn fractie
is van mening dat het in artikel 125 van de Grondwet neergelegde hoofdschap
van de raad en provinciale staten na deze vervolgstap een steeds meer gekunsteld
karakter krijgt. De in deze grondwetsbepaling mede begrepen algemene autonome
bestuursbevoegdheid zal naar de mening van mijn fractie als derde stap in
het overdrachtstraject van bestuursbevoegdheden naar het college gezet moeten
worden. Mijn fractie betreurt dat hiervan is afgezien, terwijl bijvoorbeeld
wel een grondwetsherziening om het voorzitterschap los te koppelen van het
burgemeestersambt wordt doorgezet. Meent de minister niet net als mijn fractie
dat een integrale en vooral ook samenhangende herziening van hoofdstuk VII
van de Grondwet op het lijstje met vernieuwingsvoorstellen thuishoort?Het grondwettelijke hoofdschap laat de functionele ontvlechting van bevoegdheden
tussen vertegenwoordigende en besturende organen onvoltooid. Voor de in het
rapport van de staatscommissie bedoelde eindverantwoordelijkheid van de raden
en staten is deze monistische figuur van het hoofdschap volstrekt niet wezenlijk.
Zij biedt daarentegen wel een handvat voor degenen die de dualisering als
een bedreiging zien van het politiek-bestuurlijke primaat van de raad om een
sterke raad vorm te geven langs de weg van een nog zo groot mogelijk aantal
executieve bevoegdheden. Intussen blijft de contraproductieve valkuil van
een langs partijpolitiek-monistische lijnen meeregerende volksvertegenwoordiging
levensgroot aanwezig.Ik maak nog een derde kanttekening. Met deze toch wel degelijk substantiële
uitbreiding van executieve bevoegdheden van het college rijst opnieuw de vraag
naar de positie van de colleges. Mijn fractie vat het begrip "positie"
in dit verband op als het evenwicht tussen bevoegdheid en legitimatie.Deze beoogde toename van bestuursbevoegdheden doet de vraag rijzen in
hoeverre een vorm van directe legitimatie binnen de colleges niet tot meer
evenwichtige verhoudingen leidt. In een zo zuiver mogelijk gedualiseerd stelsel
behoort naast een direct gekozen volksvertegenwoordiging, met eindverantwoordelijke
bevoegdheden in sturende en in controlerende zin, een executief orgaan met
een evenzeer zelfstandige, dus niet aan diezelfde volksvertegenwoordiging
gekoppelde legitimatie. Kortom, de idee van een direct gekozen burgemeester
als sluitstuk van de dualisering staat voor mijn fractie nog recht overeind.Ter afsluiting kom ik nog op een laatste kwestie, die bedoeld is als een
voorzet voor de nog te verwachten bijdrage van de VVD. In de schriftelijke
voorbereiding van het wetsvoorstel op stuk nr. 29310 over enkele aanpassingen
van de Gemeente- en Provinciewet is door de VVD-fractie aandacht gevraagd
voor het nieuw voorgestelde artikel 89a Gemeentewet inzake de benoeming van
het dagelijks bestuur van een deelgemeente door de deelraad. Kan de regering
aangeven in hoeverre een direct gekozen stadsdeelvoorzitter mogelijk is ingeval
artikel 89a buiten deze wettelijke aanpassing zou blijven? Hoe beoordeelt
de minister in dit verband de ontwikkelingen in stadsdeel Amsterdam-Centrum,
waar gedachten leven over een bij gemeenteverordening te regelen gekozen stadsdeelvoorzitter?De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Mijn fractie is blij dat de minister deze wet vandaag aan
deze Kamer voorlegt en niet heeft besloten om de besluitvorming over te laten
aan bijvoorbeeld een burgerraad. Wie de voorgestelde aanpassingen van voorliggende
wetten overziet, begrijpt de voordelen van de vertegenwoordigende democratie.
Wij zijn daar dus ook een warm voorstander van. De wetten die vandaag voorliggen
zijn taaie kost en zullen bij weinig mensen enthousiasme opwekken, maar kunnen
voor veel burgers wel grote gevolgen hebben.De minister wil dat wij vandaag een tweede stap zetten in de dualisering
van het gemeentelijke en provinciale bestuur. De eerste stap in maart 2002,
voor de gemeenten, en in maart 2003, voor de provincies, kon rekenen op veel
kritiek van mijn partij. De eerste ervaringen lijken ons helaas gelijk te
geven. De dualisering moest de lokale en provinciale democratie verlevendigen,
het bestuur efficiënter maken en de positie van de volksvertegenwoordigers
versterken. Op alledrie de gebieden is géén vooruitgang geboekt.
Soms zelfs het tegendeel.De dualisering is een koekoeksei gebleken, een ei dat door de nationale
politiek in het nest van de gemeenten en provincies is gelegd. Veel lokale
en provinciale politici kijken met enige verwondering naar dit reuzenei en
zijn bang voor het kuiken dat dáár uit zal komen. Het is met
deze bestuurlijke vernieuwing gegaan zoals met vele andere: de dualisering
moest de vermeende kloof tussen burgers en bestuur overbruggen. Maar aan diezelfde
burgers is niets gevraagd. Waren zij ontevreden met het lokale en provinciale
bestuur? Wat waren volgens hen dan de problemen? En hoe zou de dualisering
die problemen kunnen oplossen? Ook lokale en provinciale bestuurders hebben
weinig met de dualisering, zo bleek afgelopen december nog eens uit een eerste
evaluatie.Vandaag moet deze Kamer een tweede stap zetten in de dualiseringsoperatie.
Ik kan de minister alvast toevertrouwen dat wij niet staan te juichen. De
derde stap zou, als ik het goed begrepen heb, een grondwetswijziging moeten
worden.Voordat ik nader inga op de drie voorliggende wetten wil ik graag enkele
opmerkingen maken over de evaluatie van de dualisering van het gemeentebestuur,
in welk licht wij de onderhavige wetswijzigingen toch mede moeten beoordelen.De evaluatie van de commissie onder leiding van Leemhuis-Stout heeft als
titel een uitspraak van Thorbecke meegekregen: "Aangelegd om in vrijheid
samen te werken". Dat vond mijn fractie opmerkelijk. De heer Engels zou
die titel ook opmerkelijk gevonden moeten hebben. Het waren immers de Gemeentewet
en Provinciewet van Thorbecke die de basis hebben gelegd voor het oude systeem,
dat met deze dualisering juist opzij wordt gezet. Zo worden de woorden van
de oude meester tegen hemzelf ingezet. Maar Thorbecke staat hierin niet alleen.
Ook de woorden van de klagende gemeentebestuurders lijken in de evaluatie
tegen henzelf te worden gebruikt.De commissie concludeert dat de doelstellingen van de dualisering in de
gemeenten niet zijn bereikt: de positie van de gemeenteraad is niet versterkt,
de volksvertegenwoordigende functie van de raadsleden is niet hersteld en
de herkenbaarheid van het lokale bestuur is niet vergroot. De veronderstelling
dat de structuurwijzigingen een hefboom zouden zijn voor de noodzakelijke
cultuurveranderingen is te optimistisch gebleken, zo stelt de commissie naar
mijn mening heel terecht.Binnen gemeenten voelt niemand zich eindverantwoordelijk voor het dualiseringsproces.
Zij hadden er ook niet om gevraagd. Over het algemeen is er, zo stelt de commissie
in goed Nederlands, in de gemeenten een duidelijk gebrek aan "sense of
urgency". Een betere omschrijving van de dualisering als ongewenst koekoeksei
kan ik niet vinden. Verbaasd was mijn fractie dan ook over de aanbeveling
van de stuurgroep dat de gemeenten een doorstart moeten maken met de dualisering.
Een commissie-Van Raak zou deze aanbeveling niet hebben gedaan.Op het rapport van de commissie-Leemhuis is meer kritiek mogelijk. Een
belangrijk onderdeel van de evaluatie is een onderzoek van het bureau Berenschot.
Dit onderzoeksbureau heeft voornamelijk gekeken naar de mate waarin de dualisering
de vitaliteit, herkenbaarheid en interactiviteit van het gemeentebestuur heeft
bevorderd. De conclusies zijn negatief. Leemhuis cum suis stellen echter: "Flankerend
beleid is nodig om de wet alsnog tot een succes te maken." Op basis van
het onderzoek van Berenschot kun je met evenveel reden concluderen dat, omdat
de beoogde effecten niet zijn bereikt, de wetgeving ondeugdelijk is gebleken,
en dat wij dus met de wetgeving niet moeten doorgaan, maar moeten stoppen.
Dit stelde ook bestuurskundige RoeI in 't Veld in de Staatscourant van 2 februari.
Ik ben in goed gezelschap.Is de minister het met mijn fractie eens dat op basis van het onderzoek
van Berenschot beide conclusies even goed mogelijk zijn en dat de opmerking
van de commissie dat flankerend beleid de dualisering alsnog tot een succes
kan maken, op zijn minst voorbarig en in ieder geval politiek, en niet logisch,
is?Dat brengt mij bij die andere commissie die onlosmakelijk met de voorliggende
wetten is verbonden, namelijk die onder leiding van Elzinga. De Staatscommissie
dualisme en lokale democratie erkende in 2000 dat met de dualisering de positie
van de gemeenteraad minder sterk zou worden. De commissie noemde een aantal
middelen die de controlerende functie van de raad kunnen versterken, zoals
een grotere beleidsvrijheid, lokale rekenkamers en een actieve informatieplicht
van het college. De commissie-Leemhuis stelt in een van haar conclusies dat
die informatievoorziening in de praktijk niet goed verloopt. Raad en college
moeten volgens de commissie in onderling overleg de informatievoorziening
verbeteren.Is de minister het met ons eens dat, nu als gevolg van de dualisering
in veel gemeenten de verhouding tussen de raad en het college verstoord is
geraakt, het niet volstaat om te zeggen dat raad en college tóch beter
moeten samenwerken? De praktijk leerde immers dat dit juist niet kon. Ziet
de minister hier niet ook een verantwoordelijkheid voor hemzelf weggelegd?In een column in Binnenlands Bestuur van 7 januari maakt Elzinga
een interessante opmerking over de bevoegdheidsverdeling. Hij stelt dat de
dualisering de mogelijkheid tot financiële controle door de raad niet
heeft versterkt. Integendeel: "Een leger financiële en organisatieadviseurs
heeft de zaak nu zo in elkaar gestoken dat de financiële speelruimte
voor het college aanmerkelijk groter is geworden en de gemeenteraden feitelijk
een belangrijk deel van hun begrotingsrecht hebben ingeleverd". Hoe wil
de minister bevorderen dat de programma- en productbegroting voor gemeenteraadsleden
inzichtelijker wordt?De heer Engels (D66):Er is hier sprake van een misverstand. De heer Van Raak haalt een column
aan van de heer Elzinga. Ik placht die in het algemeen ook te lezen. De heer
Van Raak knoopt een opmerking in het kader van de wetsvoorstellen over dualisering
van bevoegdheden van medebewind aan een heel ander thema, namelijk de nieuwe
ontwikkelingen bij de financiële functie van de gemeente met productbegroting
en dergelijke. De heer Van Raak laat Elzinga nu beweren dat de praktijk van
de financiële functie bij de gemeente en de positie van de raad daarin
maatgevend is voor een meer algemeen oordeel over de sterkte van de raad.
Die relatie mag zo niet gelegd worden. De opmerking van de heer Elzinga over
een niet goed functionerende raad in het kader van de financiële functie
heeft immers alleen in dat verband geldigheidswaarde. Die mag niet betrokken
worden op andersoortige problemen in de verhouding tussen raad en college
als gevolg van dualisering.De heer Van Raak (SP):Hebben die problemen dan niets met dualisering te maken?De heer Engels (D66):Mijn opvatting is dat alle ontwikkelingen die in het voetspoor van de
dualisering zijn ingezet, zoals vernieuwing van de financiële functie,
strikt formeel en logischerwijs met het dualiseringsproces niets van doen
hebben. Die zijn dan ook afkomstig van het ministerie van Financiën.
Overigens heeft men daarmee de suggestie gewekt alsof dualisering alleen goed
komt met de door het ministerie van Financiën voorgestane veranderingen
in de financiële functie. Dat zie ik een slagje anders. De heer Van Raak
mag dit argument echter niet gebruiken bij zijn aanval op de overdracht van
medebewindsbevoegdheden.De heer Van Raak (SP):Ik ben het met de heer Engels eens. Ik heb het argument gebruikt in verband
met de evaluatie van het gemeentebestuur in het kader van de dualisering.
Er zijn heel veel veranderingen op de gemeente afgekomen. Ik ben het met de
heer Engels eens dat die niet altijd even gemakkelijk te ontvlechten zijn.
Zij versterken elkaar soms en hebben soms niets met elkaar te maken. Dat is
ook een probleem van de evaluatie.Mijn fractie heeft enkele concrete vragen over de voorliggende wetten.
De minister stelt voor om een groot aantal bevoegdheden van de gemeenteraad
en provinciale staten over te hevelen naar college en gedeputeerde staten.
In het kader van de dualisering verliest de gemeenteraad een groot aantal
medebewindsbevoegdheden, maar moet de controlerende raad wel het hoogste democratische
orgaan blijven. Belangrijk is in dit verband de zogenoemde vertrouwensregel
dat wethouders slechts kunnen functioneren als zij het vertrouwen hebben van
de raad. Waarom geldt die vertrouwensregels niet voor de burgemeester?Zoals de minister weet, is mijn fractie erg voor de door de gemeenteraad
gekozen burgemeester. Volgens ons zou deze vorm van gekozen burgemeester bij
uitstek passen binnen de dualisering van het gemeentebestuur. Eerder stelde
mijn fractie dat een consequent dualisme vereist dat na het aftreden
van een college ook nieuwe gemeenteraadsverkiezingen zouden moeten worden
gehouden. Wij begrijpen dat deze minister de gemeenteraadsverkiezingen over
meerdere dagen wil spreiden. Opent dit voornemen de mogelijkheid om na de
val van een college nieuwe raadsverkiezingen uit te schrijven?Dan heeft mijn fractie een vraag over de deelraden, die in deze voorstellen
gelijk worden behandeld als gemeenteraden. Volgens mijn fractie zijn de verschillen
tussen beide organen groot. In Rotterdam en Amsterdam zijn interessante discussies
gaande over de toekomst van de deelraden. De voorganger van deze minister
vroegen wij in dit verband naar zijn opvattingen over het functioneren van
de huidige deelraden. Hij zei toen die niet te hebben. Een nieuwe minister
biedt echter nieuwe kansen. Heeft de minister een visie op het functioneren
van de deelraden? Waarom is hij ervan overtuigd dat dualisering de deelraadspolitiek
zal verbeteren?Drie jaar na de dualisering worstelen de gemeenten nog steeds met dit
koekoeksei. Als wij onze oren te luisteren leggen, horen wij weinig positieve
geluiden. Raadsleden hekelen de informatieachterstand, wethouders hun uitgeholde
ambt. De burgers merken niets ten goede. De raadsdebatten zijn over het algemeen
niet spannender geworden. In tegenstelling tot de verwachtingen zijn de vergaderingen
wel langer geworden en is ook de werkdruk gegroeid. Vooral in kleine gemeenten
voelen veel raadsleden zich in toenemende mate buiten spel staan.Een evaluatie van het provinciale dualisme is er nog niet. Ik had gisteren
echter al mijn kiezers, de leden van de provinciale staten van de SP, op bezoek.
Ik heb kort geëvalueerd wat zij ervan vinden. Het verhaal van de heer
Witteveen laat overigens precies dezelfde kritiek horen als de SP-leden van
de provinciale staten. Misschien heeft de heer Witteveen zijn verhaal eerst
naar deze SP-leden gestuurd. Hij schudt van niet. Dan moet er toch wel iets
in zitten. Twee verschillende partijen blijken immers op dit punt een eenduidige
visie te hebben. Hij sprak van een "lof van het verschil". Dit lijkt
echter meer een "lof op de linkse eenheid".Wat zeiden mijn kiezers zoal? Zij hebben veel meer papier, maar veel minder
bruikbare informatie. Zij moeten veel meer vergaderen, maar hebben veel minder
invloed. Zij debatteren heel veel, maar hebben het weinig over de inhoud.
Een veelgehoorde klacht is dat de omgang erg monistisch blijft, niet in de
laatste plaats door de brede coalities in gedeputeerde staten. Er vielen termen
als "samenwerkingsdualisme" en "monalisme". Door het dualisme
moeten ook de statenleden ineens op reis. Ook zij moeten allemaal naar de
Verenigde Staten, China, Rusland en India. Mijn achterban heeft daar geen
tijd voor. Die willen dat helemaal niet. Zij zien er ook het voordeel niet
van. Er was veel verwondering dat de gemeentelijke dualisering klakkeloos
op de provincies is toegepast. Men voelt het alsof er een extra deken over
de provincies is gelegd zonder rekening te houden met de verschillen. Zoals
het goede SP'ers betaamt, vroegen zij ook wat de invoering van de dualisering
allemaal kost. Ik stel die vraag nu aan de minister. Overigens verzekerde
men mij dat deze geluiden ook in alle andere fracties te horen zijn.De minister zal met de commissie-Leemhuis zeggen dat deze wetten de dualisering
kunnen redden en dat al deze bezwaren juist met deze voorstellen worden opgelost.
Hij citeert in de nadere memorie van antwoord aan de Kamer een van de aanbevelingen
van de stuurgroep: "Hoe eerder het betreffende wetsvoorstel door de Eerste
Kamer wordt aangenomen, hoe beter het is." Nog afgezien van de vraag
of deze conclusie zich laat afleiden uit het onderzoek, kan mijn fractie ook
politiek deze aanbeveling helaas niet overnemen. Wij zullen dan ook niet instemmen
met deze wetswijzigingen, die een volgende stap zetten in het dualiseringsproces.Een afgekoeld koekoeksei alsnog uitbroeden, is vragen om een misgebroed.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Deze wetten beogen een groot aantal medebewindsbevoegdheden,
die thans nog bij de gemeenteraad en provinciale staten liggen, over te hevelen
naar de colleges van B en W en GS. Deze overheveling zou een logische voortzetting
zijn van de op 7 maart 2002 in gang gezette dualisering van het gemeentebestuur
en de een jaar later ingezette dualisering van het provinciebestuur.Het is voor de fractie van GroenLinks echter zeer de vraag of deze logica
wel aanwezig is. Vanaf de allereerste discussie in deze Kamer over dualisering
was de fractie van GroenLinks uiterst kritisch over de overdracht van bevoegdheden.
De kern van onze kritiek was en is hoe de positie van de gemeenteraad kan
worden verstevigd door die bevoegdheden af te nemen. Is dat niet een ongerijmdheid
van de eerste orde? Steeds als wij deze discussie met de regering voeren,
met vier achtereenvolgende ministers van Binnenlandse Zaken, bleef een bevredigend
antwoord uit. In de laatste correspondentie tussen Kamer en regering in de
nadere memorie van antwoord kiest de regering wat halfslachtig de vluchtweg.
Ik citeer: "Overigens merk ik op dat de leden van de GroenLinks-fractie
dualisering ten onrechte gelijkstellen met versterking van de positie van
de raad. De dualisering heeft als doel het functioneren van alle organen van
het gemeentelijk bestuur te verbeteren." Dat vinden wij rijkelijk vaag
en ook wat algemeen en onjuist geformuleerd.Iedereen is het erover eens dat de positie van het college van B en W
ten opzichte van de gemeenteraad te dominant was en is. Al op de eerste bladzijde
van het rapport van de Staatscommissie dualisme en lokale democratie wordt
het doel geformuleerd als vitalisering van het lokaal-democratisch proces,
waar de dualisering van de verhoudingen tussen de verschillende gemeentelijke
organen voor nodig zou zijn. De enige drager van dat democratische proces
is de direct gekozen volksvertegenwoordiging, die in de Wet dualisering gemeentebestuur
van 2002 een aantal instrumenten meekreeg om haar positie te verstevigen,
met een griffie, een rekenkamer, een parlementair onderzoek en een aantal
rechten die overigens al in veel gemeenten bestonden. Deze verbeteringen waren
op zich vrij eenvoudig door te voeren, al vergde het in menig gemeente de
nodige moeite om het college ervan te overtuigen dat deze positieversterking
van de gemeenteraad nodig was.De dualisering van de verhoudingen is veel taaiere kost. Het door de wet
geschapen feit dat een wethouder niet langer raadslid kan zijn valt te verteren.
Het gehele dualiseringscircus dat daarna door gemeenteland trok, veroorzaakte
echter meer tranen dan vreugde. Onafzienbaar is het aantal knipsels uit de
vakpers over wethouderscrises, slechte rapportcijfers van desperate
raadsleden en burgers die constateren dat er alleen maar meer vergaderd wordt. "De
glans is eraf", "Dualisme ontaardt in navelstaren" en "Waar
gaat het eigenlijk over?". Er zijn natuurlijk gemeenteraden die er het
beste van proberen te maken en die met experimenten aan de slag gaan om bewoners
bij het beleid te betrekken. De heer Witteveen noemde al het functioneren
van de markt in Almere. Dit had ook prima onder de monistische verhoudingen
gekund.Ook het evaluatierapport van de commissie-Leemhuis schetst een vrij droevig
beeld van de stand van zaken. In haar conclusies stelt ze terecht dat dualisering
valt of staat met de kwaliteit van de verhouding tussen raad en college en
dat die machtsbalans nog steeds niet in orde is. De gemeenteraad heeft niet
de sterkste positie en de herkenbaarheid van het lokale bestuur is voor de
bevolking niet versterkt. De commissie verbindt daar echter de aanbeveling
aan dat er met volle kracht voortgegaan moet worden. Dat vindt GroenLinks
een beetje dommig.De heer Engels heeft korte tijd deel uitgemaakt van deze commissie. Toch
kan ik niet van hem zeggen dat hij dommig is. Het eindrapport is echter opgesteld
toen hij al lang en breed vertrokken was. Ik wil de commissie ook een beetje
in bescherming nemen. De opdracht was niet om het dualisme ter discussie te
stellen. Het uitgangspunt was dat de wet moet worden uitgevoerd en een succes
moet worden. Dat was de opdracht van de commissie. In de Sovjet-Unie was er
vroeger een commando-economie. Een besluit moest koste wat het kost uitgevoerd
worden. Dit is een soort commando-evaluatie. De wet moet een succes worden.
Punt uit. Dat is een zeer discutabele opdracht. De commissie heeft zich er
echter aan gehouden en is dan ook met deze wat opmerkelijke aanbevelingen
gekomen. Wij vinden het dan ook een vlucht naar voren en een heroverweging
waard. Daar hebben wij de volgende argumenten voor. De gemeenteraad staat
als lokaal bestuur het dichtst bij de bevolking. Mensen willen hun vertegenwoordigers
kunnen aanspreken op concrete zaken, die in de dualistische vakliteratuur
denigrerend als details worden afgedaan. De leerstelligheid waarmee het dualisme
wordt beargumenteerd, namelijk dat de raad eens moet ophouden met het praten
over details en moet besturen op hoofdlijnen, combineert domheid en dédain.
Een hoofdlijn bestaat uit vele details, een detail kan een hoofdlijn worden
en bij gevoelige, spraakmakende kwesties loop het allemaal door elkaar heen.
Monisme en dualisme zijn theoretische modellen die alleen als mengvormen bestaan
en die in de politieke praktijk weinig verschillen. De landelijke politiek
is formeel duaal, maar functioneert onder druk van de politieke coalitieverhoudingen
in hoge mate monistisch. Op lokaal niveau was er onder de monistische verhoudingen
natuurlijk ook sprake van gescheiden rollen: het college bereidde de besluitvorming
voor, de raad besliste en het college voerde vervolgens uit.De heer Engels (D66):Een van de problemen die de staatscommissie terecht naar voren heeft gebracht,
is dat zich in de praktijk veelal niet de situatie voordeed die u beschrijft:
de raad zet de lijnen uit, het college bereidt voor en voert uit. Het systeem
van het dualisme was op zichzelf niet zo'n dom antwoord op dat door velen
als knellend ervaren probleem.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat ben ik met u eens. Wij hebben drie jaar geleden ook "ja"
gezegd tegen die wet, want wij zagen wel argumenten voor de ontvlechting van
raad en wethouder. Bovendien brachten sommige voorstellen een positieverbetering
van de raad mee. Onze opvatting is alleen altijd geweest dat er geen machtsbalans
is tussen college en raad. Het college is te dominant en dat zou onder andere
verholpen kunnen worden door de positie van de gemeenteraad te versterken.
Daarvoor zijn instrumenten nodig die de gemeenteraden aangereikt hebben gekregen.Voorzitter. De overdracht van honderden bevoegdheden van gemeenteraad
naar college leidt ertoe dat de gemeenteraad beroofd wordt van zeggenschap
over heel veel zaken die er in de lokale politiek toe doen. De balans slaat
dan verder door in het voordeel van het college. De rol van de volksvertegenwoordiger
komt daardoor verder onder druk te staan.De heer Engels (D66):De positie van de gemeenteraad in het gemeentebestuur moet recht doen
aan de eindverantwoordelijkheid. Bent u echt van mening dat de gemeenteraad
moet kunnen blijven beschikken over bestuursbevoegdheden? In het monistische
tijdperk is juist gebleken dat dit een valkuil was en dat de raad die positie
in de praktijk eigenlijk niet tot uitdrukking kon brengen. Moet het vasthouden
aan bestuursbevoegdheden de redding zijn? Of moet het misschien in wat anders
gezocht worden? Over de doelstelling verschillen wij volgens mij niet van
mening.De heer Platvoet (GroenLinks):Elke verstandige gemeenteraad had al bevoegdheden gedelegeerd aan het
college van B en W, vooral de kruimelbevoegdheden. Ik vind ook dat je dit
intact kunt laten. Je moet het aan de gemeenteraad zelf overlaten om te beslissen
welke bevoegdheden kunnen worden overgedragen. Dat moet je niet van bovenaf
bij wet regelen. Ik heb ook een andere opvatting dan u over het onderscheid
tussen detail en hoofdlijn. Ook u hamert op de noodzaak om de gemeenteraad
niet op te zadelen met de details, maar zo simpel ligt het niet.De heer Engels (D66):Ik praat steeds over bestuurlijke bevoegdheden en andersoortige bevoegdheden.
Ik heb ook over hoofdlijnen gesproken, maar ik heb heel bewust niet over details
gesproken, want die kan ik niet definiëren. Ik heb het altijd over de
aard van een bevoegdheid en niet over kruimelwerk of details. Dat hebt u mij
dus nooit horen zeggen.De heer Platvoet (GroenLinks):Waarvan akte.Voorzitter. Onder invloed van de behandeling in Tweede en Eerste Kamer
heeft de regering op een aantal punten bewogen, maar op een aantal punten
heeft zij de kaderstellende bevoegdheid bij de gemeenteraad gelaten. Enkele
voorbeelden zijn de besluitvorming over de verzelfstandiging van het openbaar
onderwijs, de vaststelling van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid,
de instelling van een gemeentelijke bank van lening, onteigening, de vaststelling
van het gemeentelijk milieuprogramma of het gemeentelijk gezondheidsbeleid.
In eerste instantie dacht de regering dat het allemaal naar het college van
B en W kon gaan, maar gelukkig heeft zij dit standpunt verlaten en blijft
het een bevoegdheid van de gemeenteraad. In een aantal gevallen
is dat ook niet gebeurd, bijvoorbeeld bij het beleid voor de brandweer, de
verdeling van de rijksbijdrage in het beroepsonderwijs of de verstrekking
van welzijnssubsidies. Dat zijn echter onderwerpen die aanleiding kunnen geven
tot heftige discussies in de commissies en de gemeenteraad zelf.De heer Dölle zei zo-even naar aanleiding van een interruptie van
mij dat het altijd beter kan. Dat vond ik een hoopvolle mededeling. Ik proef
daar toch ook uit dat het CDA vindt dat er nog wel wat meer bevoegdheden bij
de gemeenteraden hadden kunnen blijven.De heer Dölle (CDA):Dat was mede ingegeven door het feit dat die twee criteria, die in de
toekomst ook gaan gelden voor nieuwe wetgeving, nu door de regering zijn opgenomen.
Dat is ook winst.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat ben ik met u eens. Dat is de winst van het debat dat wij al een tijdje
hebben gevoerd en van de schriftelijke behandeling.Voorzitter. Een ander verschil van mening betreft de advisering van de
gemeente aan het Rijk of de provincie. De minister vindt dat dit uitvoering
is en dus bij B en W thuishoort, terwijl advisering over belangrijke onderwerpen
beleid veronderstelt en dus bij de raad thuishoort. Ook de heer Witteveen
heeft daar een indringende passage aan besteed. Voorbeelden zijn het milieu
rond vliegvelden en het sluiten van ziekenhuizen in gemeenten. Je kunt toch
niet volhouden dat het advies over het sluiten van een ziekenhuis in de gemeente
bij het college van B en W gestald moet worden. Niemand ziet dit als uitvoering.
Iedereen in de gemeente zal vinden dat dit besluit in de gemeenteraad moet
worden genomen.De regering rechtvaardigt de overheveling van de bevoegdheden met het
argument dat het slechts uitvoerende bevoegdheden zijn. Dit veronderstelt
dat het onderscheid tussen hoofdlijn en detail of kader en uitvoering gemakkelijk
is te maken, maar dat is niet altijd het geval. Het veronderstelt dat kaderstelling
ook interessante, politieke en door de bevolking gewilde discussies oplevert
in de gemeenteraad. Terecht signaleert de grondlegger van de dualisering,
Elzinga, in Binnenlands Bestuur van juli 2004 dat de thans gebezigde praktijk
van kaderstellend gedrag op zeer gespannen voet staat met een doelstelling
van de dualiseringsoperatie, namelijk het entameren van het politieke debat
in de raad. Elzinga lijkt zich trouwens langzamerhand te bekeren van profeet
tot criticaster van de dualisering, vooral op het punt dat vandaag aan de
orde is. In een stroom kritische commentaren slaat hij de spijker vaak en
raak op de kop. De regering reageert wat zurig in de memorie van antwoord
door de wens uit te spreken dat Elzinga zich wat positiever opstelt. Ik heb
toch liever dat zijn kritiek serieus wordt genomen.Een ander bezwaar tegen de overheveling van de vele bestuursbevoegdheden
is dat hiermee besluitvorming wordt overgeheveld van de openbaarheid van een
commissie- of gemeenteraadsvergadering naar de beslotenheid van een collegevergadering.
Waar bewoners nu nog kennis kunnen nemen van een voorgenomen besluit, inspraak
kunnen uitoefenen in commissievergaderingen en raadsleden optimaal hun rol
als volksvertegenwoordiger kunnen uitoefenen, heerst in de toekomst de grauwe
sluier van de beslotenheid. Op deze principiële en materiële achteruitgang
van legitimatie, transparantie en beïnvloedbaarheid van de besluitvorming
heeft deze wet geen antwoord. De fractie van GroenLinks heeft in de schriftelijke
voorbereiding herhaaldelijk gepleit voor openbaarheid van de vergaderingen
van B en W, als flankerend beleid voor dit dualiseringsproces.De argumentatie waarmee het kabinet dit afwijst, vinden wij zonder meer
teleurstellend en onder de maat. Ik geef een voorbeeld: openbaarheid van collegevergaderingen
betekent dat de besluitvorming zich naar buiten de collegevergadering verplaatst.
Dat is wel wat simpel. Ik ben nog niet zo heel oud, maar ik heb nog de tijd
meegemaakt dat de commissies in de gemeente Bussum in beslotenheid vergaderden.
Dat was in het begin van de jaren zeventig. Toen er in gemeenten langzaam
maar zeker een beweging op gang kwam om commissievergaderingen openbaar te
maken, werden precies dezelfde argumenten gebruikt als nu, namelijk dat de
feitelijke besluitvorming elders zou plaatsvinden. Dat heeft alleen niemand
kunnen constateren. Die argumenten zijn gebaseerd op angst voor openbaarheid
en die snijden geen hout.De heer Engels (D66):In het rapport van de staatscommissie en in andere publicaties over de
problemen in het monistische tijdperk valt te lezen dat veel besluitvorming
was voorgekookt in allerlei politieke vooroverleggen, vooral binnen de coalitie.
In aanwezigheid van alle brave burgers op de tribune speelde zich alleen een
spel af, waarvan de afloop voorspelbaar was. Waar ziet u dan de grote winst?
Was die openbaarheid in het monistische tijdperk wel zo optimaal?De heer Platvoet (GroenLinks):Er werd een beeld geschetst van de teloorgang van de gemeentelijke democratie.
Dat was ook een van de uitgangspunten voor het rapport, maar dat vind ik veel
te pessimistisch. Ik heb natuurlijk maar een beperkte ervaring als gemeenteraadslid,
toevallig wel in de grote stad Amsterdam en in een dorp, maar ik heb mij daar
niet in herkend. Ik heb het vaak genoeg meegemaakt dat het college als gevolg
van een discussie in een commissie of in de raad werd gedwongen een ander
besluit te nemen dan het aanvankelijk voornemens was. Natuurlijk vond er ook
op lokaal niveau coalitiedwang en achterkamertjespolitiek plaats. Daar heb
ik zelf ook wel eens aan meegedaan. Dat voorkom je nooit, maar dat is geen
argument om een heel reële vorm van openbaarheid weg te laten. Deze wet
zal er waarschijnlijk komen, met als gevolg dat honderden bevoegdheden worden
overgedragen aan B en W. Tot nu toe werden die bevoegdheden ten principale
in de openbaarheid uitgeoefend. De besluitvorming vond in het openbaar plaats.
Ik vind het een achteruitgang als dit in het vervolg allemaal in de beslotenheid
van de vergaderingen van het college van B en W gebeurt. Deze minister is
lid van D66. Deze partij is ooit opgericht om de openbaarheid in dit land
meer schwung te geven. Is hij niet met ons van mening dat voortschrijdende
openbaarheid in het politieke en bestuurlijke proces een groot goed is? Vindt
hij niet ook dat collegevergaderingen daarvan niet uitgesloten kunnen worden?
Juist door de overdracht van bevoegdheden zal de feitelijke besluitvorming
zich in de beslotenheid afspelen. Dit kabinet verdedigde de Europese grondwet
met onder andere het argument dat er meer openheid kwam. Zo zou de Raad van
Ministers voortaan deels in de openbaarheid vergaderen. Waarom zou
in de Nederlandse gemeentehuizen niet kunnen wat in Brussel wel kan? Is deze
minister bereid alsnog met een voorstel te komen om de collegevergaderingen
openbaar te maken en deze verplichting in de wet op te nemen?Een ander argument waarom die openbaarheid niet nodig zou zijn, is dat
de gemeenteraad achteraf controle kan uitoefenen op de collegebesluiten. Dat
vinden wij geen goed argument. Het besluit van het college is dan immers al
in beslotenheid genomen. Als het stuit op problemen in de gemeenteraad, biedt
de vertrouwensregel bij een standvastige houding van het college evenmin veel
soelaas. De discussie wordt dan verlegd van de wenselijkheid van dat ene besluit
naar de vraag of de wethouder, c.q. het college, nog vertrouwen geniet. De
materiële invulling van de controlemogelijkheid van de raad wordt zo
uitgehold. Dat speelt geen enkele rol als de gemeenteraad dat zelf eenvoudigweg
besluit. Deelt de minister deze analyse?Het overhevelen van honderden bevoegdheden van raad naar college zal de
positie van het college versterken, terwijl het college sinds de dualisering
van 2002 niet meer uit direct gekozen leden hoeft te bestaan. Wat is dat eigenlijk
voor democratisering, waarbij een groep van niet-gekozenen zoveel macht krijgt
toegedeeld? Het is een onwenselijke ontwikkeling in de richting van een personendemocratie,
waarin politieke macht persoonlijk eigendom wordt en niet in handen is van
de gekozen volksvertegenwoordiging, die per definitie pluriform is samengesteld.Dat is uiteindelijk het verschil van mening waar het om gaat, als ik met
de heer Engels discussieer. De heer Engels had een heel zuiver pleidooi voor
het doortrekken van het dualisme naar de direct gekozen burgemeester. Ik zal
het debat niet herhalen wat wij in maart hebben gevoerd. Mijn harde kritiekpunt
is dat de vertegenwoordigende democratie daarmee wordt uitgehold, omdat er
macht wordt neergelegd in de handen van een persoon. Politieke macht wordt
privé-eigendom. Dat vind ik een heel slechte ontwikkeling.De heer Engels (D66):Ik wil even terug naar de democratische legitimatie van het college. Dat
is een belangwekkend punt, maar ik raakte even in de war over hoe u dat precies
ziet. U zei dat er in het monistische tijdperk kennelijk sprake was van een
directe legitimatie van collegeleden.De heer Platvoet (GroenLinks):Omdat wethouders gekozen gemeenteraadsleden waren. Je kon alleen wethouder
worden als je in de gemeenteraad zat.De heer Engels (D66):Dan zijn zij indirect gekozen in het college, namelijk door de gemeenteraad,
zuiver geredeneerd.De heer Platvoet (GroenLinks):Een wethouder was meer gelegitimeerd door een kiezersuitspraak dan nu.
Ik geloof dat de heer Dölle het voorbeeld gaf van een wethouder in Delfzijl
die uit Maastricht komt. Dat gebeurt ook in twintig andere gemeenten.De heer Engels (D66):Maar het is heel goed mogelijk dat wethouders indirect worden gekozen,
terwijl zij ook als lid van de gemeenteraad zijn gekozen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ja, dat kan.De heer Engels (D66):Ik bedoel daarmee dat die democratische legitimatie van het college in
het monistische tijdperk niet volmaakt was, want het was een indirecte verkiezing.
Ik geef onmiddellijk toe dat dit in het dualistische tijdperk door de mogelijkheid
van wethouders van buiten de raad wel iets genuanceerder kan liggen. Ik zie
dat juist als een ondersteuning van mijn betoog over een andersoortige legitimatie,
maar dat zult u mij niet kwalijk nemen. Om u gerust te stellen, die discussie
gaan wij nu niet voeren.De heer Witteveen (PvdA):Het is bijzonder aardig dat wij hier kennelijk met twee ministers van
D66 spreken in plaats van met een, gezien al die toelichtingen op het regeringsbeleid.Ik vraag de heer Platvoet om een verduidelijking van zijn standpunt. Als
ik het goed begrijp, is hij van mening dat het rechtstreeks verkiezen van
de bestuurders niet in de plaats mag komen van meer openbaarheid bij de manier
waarop bestuursorganen hun werk uitoefenen. Hij ziet dat niet als een compensatie,
in die zin dat er minder openbaarheid kan zijn, als de burgemeester wordt
gekozen, omdat er dan een directe kiezerslegitimatie is.De heer Platvoet (GroenLinks):Nee.De heer Witteveen (PvdA):Ik denk dat wij het erover eens zijn dat deze openbaarheid buitengewoon
belangrijk is en dat het zeer betreurenswaardig is dat deze in het wetsvoorstel
verdwijnt.De heer Platvoet (GroenLinks):Bedankt voor de steun.Nu wij het toch over collegeleden hebben, de regering wil in navolging
van de commissie-Leemhuis nota bene de burgemeester een aanjager laten zijn
bij de verdere dualisering. Dat is vrij onbegrijpelijk, omdat dualisering
kan worden opgevat als een vitalisering van het democratische proces en dan
ook moet worden aangestuurd door de belangrijkste speler in dat proces. Dat
is volgens ons de gemeenteraad. Ik hoop niet dat de minister van plan is om
dit onzalige voorstel wettelijk vast te leggen.Ook andere commentaren van de regering op voorstellen van de commissie-Leemhuis
maken mij weinig enthousiast. Zo vindt de regering met de commissie-Leemhuis
dat de griffie niet te groot moet worden. Wat is groot? In verreweg de meeste
gevallen is de griffie in de Nederlandse gemeentehuizen anderhalve man en
een paardenkop. En trouwens, waarom zou de griffie niet groot mogen zijn?
Dat bepaalt de gemeenteraad toch zelf? Dat versterkt de positie van de gemeenteraad
tegenover het college, dat meestal beschikt over meer ambtenaren dan anderhalve
man en een paardenkop. Ik begrijp niet waar de regering zich in dit geval
mee bemoeit.Een deel van de wetsvoorstellen gaat over de provinciale dualisering.
Daar kan ik kort over zijn. Hier doet zich dezelfde tendens voor, zij het
op bescheidenere schaal. Wij beschikken nog niet over de evaluatie van de
provinciale dualisering. Voor GroenLinks was de evaluatie van de gemeentelijke
dualisering noodzakelijk om een oordeel te kunnen vormen over wat nu voorligt.
Dat geldt ook voor de provinciale dualisering. Nu die evaluatie
er nog niet is, kunnen wij moeilijk besluiten over de wetsvoorstellen over
de provincie. Bovendien staat de positie van de provincie ook nog ter discussie,
maar dit terzijde.Dualisering is niet de Haarlemmerolie voor het veronderstelde slechte
functioneren van de gemeentelijke democratie. Creatieve, deskundige, actieve
en assertieve raadsleden en fracties zijn dat wel. Structuurveranderingen
kunnen hen daarbij behulpzaam zijn, maar alleen als zij zijn gericht op democratisering.
Voor GroenLinks zijn er twee kanten aan de medaille van democratisering; enerzijds
een versterking van de positie van de gemeenteraad ten opzichte van het college
en anderzijds de zoektocht naar manieren om de bevolking meer directe zeggenschap
te geven. Dualisering moet daarvan niet afleiden, maar deze democratisering
juist stimuleren. Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de minister.De heer Van Raak (SP):Ik geloof dat de heer Platvoet er uit is wat de gemeenten betreft, maar
het nog niet weet bij de provincies. Hij kan net zo goed als ik even zijn
kiezers of de statenleden van GroenLinks uitnodigen, dan zal hij ongeveer
hetzelfde verhaal horen als ik heb gehoord. Dat heeft de heer Witteveen ongetwijfeld
ook gehoord. Wij hoeven toch niet per se een onderzoek af te wachten, dat
ook nog aan alle kanten rammelt?De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb mijn kiezers in januari op bezoek gehad in de Eerste Kamer. Dat
gaf een gemêleerd beeld van de opvattingen die er leven over de dualisering.
Ik wil het altijd zakelijk benaderen. Ik heb er de laatste jaren steeds op
gehamerd dat wij eerst de evaluatie moeten hebben en dan pas kunnen besluiten.
Dat heeft ook geleid tot vertraging van het wetgevingstraject. Dat is aan
mij te verwijten, maar dat vind ik geen enkel verwijt. Ik vind dat dit eigenlijk
ook geldt voor de evaluatie van het dualisme in de provincie. Nu deze er niet
ligt, is dat wel een argument om tegen te stemmen.De heer Luijten (VVD):Mevrouw de voorzitter. De onderhavige aanpassingen van de wetsvoorstellen
zijn uitvoerig voorbereid. Er zijn heel veel concrete vragen gesteld. Het
proces heeft ook lang geduurd. Door de inbreng van de Tweede Kamer, maar ook
van de Eerste Kamer, zijn er aanpassingen gedaan die wij in algemene zin steunen
en die een verbetering van de voorstellen hebben opgeleverd.Op een enkel punt hebben wij wel behoefte aan meer duidelijkheid, maar
een herhaling van de principiële discussie over dualisering staat vandaag
niet op de agenda, dus daar zullen wij niet aan meedoen. Wij hebben destijds
voor dualisering gestemd en dat zouden wij nog steeds doen. SP'ers blijven
klagen. Dat deden zij onder het monisme en dat doen zij onder het dualisme.
Ik zou pas gaan twijfelen als zij dat niet meer zouden doen. Dat is een consistente
lijn, waardoor ik mij niet van de wijs laat brengen.De heer Van Raak (SP):De SP was zeer kritisch onder het monisme, zoals het een goede partij
betaamt. Onder het dualisme zijn de mogelijkheden om het gemeentebestuur te
verbeteren kleiner geworden. In die zin vinden wij het een grote achteruitgang.De heer Luijten (VVD):Dan weet ik niet met wie u gesproken hebt. Er wordt vaak gezegd: in de
krant staat een clash tussen de raad en het college; de raad stuurt het college
naar huis; er zijn nog nooit zoveel wethouders naar huis gestuurd. Dan moet
u toch aan uw trekken gekomen zijn op lokaal niveau, zou ik zeggen. De discussie
is wel levendiger geworden. Het debat is terug in het gemeentebestuur.Ik ben het met u eens dat het niet gesmeerd loopt. Dat zal ook nog wel
een tijdje duren. Ik ben van mening dat het daarvoor ook niet gesmeerd liep.
Daarom heb ik destijds voor dualisering gestemd. Om binnen vier jaar weer
een totaal andere koers in te slaan, het bestel helemaal om te gooien en bij
Adam en Eva te beginnen, daar voel ik helemaal niets voor.Interessant is ook wat er gebeurt na de komende raadsverkiezingen. Wat
ik niet in het rapport van de commissie-Leemhuis aantrof, is dat wij heel
veel raadsleden in een nieuw bestel hebben gehad. Ik denk dat je straks heel
veel nieuwe raadsleden in dat nieuwe bestel krijgt. Dan wordt het langzaam
ingeregeld en ingesmeerd. Er is zelfs al een nieuwe vereniging van raadsleden,
Raadsleden nu, met bijna duizend leden. Ik vind het een heel goede ontwikkeling
dat raadsleden zich gaan verenigen.Ik ben niet van de nationalerampenaanzeggers die hier roepen dat het allemaal
kommer en kwel is wat er in de gemeenten gebeurt. Nee hoor, die gemeenten
zijn mans en sterk genoeg om overeind te blijven. Het is terecht dat die raden
af en toe op hun strepen staan en die arrogante colleges van B en W op hun
nummer zetten. Dat hoort erbij. Ik vind het ook heel goed dat die colleges
van B en W klagen over raadsleden. Dat hoort ook bij het democratisch proces.
Dat hoorden wij in het verleden niet. De grote kritiek was juist dat het een
pot nat was en dat niemand uiteindelijk verantwoordelijk was. Nu weten wij
wie er verantwoordelijk is.Dan kom ik meteen op de discussie die wij vandaag hebben. Met deze overheveling
van medebewindstaken ontstaat er weer duidelijkheid over wie er verantwoordelijk
is. Ik vind het heel goed, wat er nu gebeurt. De gemeenten werken al bijna
vier jaar duaal, dus ik vind dat het tijd wordt om de medebewindstaken snel
over te hevelen naar de gemeenten en de provincies. Dat ben ik met de commissie-Leemhuis
eens, maar ik heb nog vragen over een aantal punten.De heer Van Raak (SP):De heer Luijten zegt twee heel interessante dingen, waarover ik een korte
vraag wil stellen. Hij zegt dat wij nu al zolang bezig zijn met deze grote
structuurverandering dat het eigenlijk niet meer mogelijk is om deze te stoppen.
Dat vind ik een heel vreemde opmerking voor een volksvertegenwoordiger. Is
hij het niet met mij eens dat de regering voortdurend grote structuurveranderingen
kan doorvoeren, als je deze redenering doortrekt, waarbij het voor de volksvertegenwoordiging
onmogelijk wordt om ze terug te draaien wanneer zij niet werken?Verder zegt de heer Luijten dat nu eindelijk duidelijk is wie verantwoordelijk
is in de gemeenten en de provincies. Volgens mij was een conclusie van de
evaluatie van de commissie-Leemhuis dat juist onduidelijk is wie verantwoordelijk
is in de gemeenten. Dat lijkt mij niet met elkaar in overeenstemming.De heer Luijten (VVD):De commissie-Leemhuis heeft voor een deel gelijk op het laatste
punt. Daarom zijn wij vandaag bezig met een discussie over waar wij de verantwoordelijkheid
leggen bij de medebewindstaken. Dat is een invulling van dat kritiekpunt.
Over die structuurverandering zeg ik niet dat er helemaal niets mag veranderen
en dat dingen die niet goed gaan of die beter kunnen, niet met flankerend
beleid mogen worden verbeterd. Maar ik heb geen behoefte om binnen vier jaar
al een totaal ander stelsel te bepleiten. Moeten wij dan weer terug naar het
monisme? Dat wil ik graag van de heer Van Raak horen, maar ik begrijp van
de voorzitter dat hij deze vraag maar in tweede termijn moet beantwoorden.In de schriftelijke voorbereiding heeft het CDA de regering gevraagd om
het standpunt over de begrippen "nodig" en "ingrijpend"
te heroverwegen. De heer Dölle heeft dat net ook gevraagd. De regering
komt nu tot een ander standpunt. De VVD vindt de overwegingen van de regering
niet echt overtuigend, net als het CDA blijkbaar.De regering stelt dat veel gemeenten de informatieplicht zo vertalen dat
zij voor alle zekerheid alles maar over de schutting gooien bij de gemeenteraad.
Zij stelt in aansluiting bij de commissie-Leemhuis dat de informatieverstrekking
een zaak is van college en raad. Dat laatste kunnen wij in algemene zin onderschrijven,
want dat is in principe waar, maar wij hebben het hier wel over het overdragen
van tachtig medebewindsbevoegdheden of directieven aan de lagere overheid,
als je het zwart-wit zegt. Dan mag je toch wel aanduiden of het een ingrijpend
besluit betreft of niet. Je kunt daar volgens mij geen misverstand over hebben.
In die zin vraag ik de minister net als de heer Dölle om daar nader op
in te gaan.Mijn fractie kan de redenering van de Raad van State over de noodzaak
van overgangsrecht beter volgen dan die van de regering. De heer Dölle
heeft hierover terecht vragen gesteld in de schriftelijke voorbereiding. Het
wetsvoorstel laat de thans bestaande wettelijke stelsels volledig intact en
strekt er uitsluitend toe om de interne bevoegdheidsverdeling binnen het provinciaal
of gemeentelijk bestuur te wijzigen. Eigelijk zegt de regering daarmee dat
de voorziening in artikel 32, eerste lid, is opgenomen onder het motto: baat
het niet, dan schaadt het niet, want de uitkomst is toch hetzelfde. Dat is
geen sterke motivering van de wetgever en meer in het bijzonder van deze minister.
Wellicht wil hij in de herkansing nog een poging wagen?Met interesse heb ik geluisterd naar de heer Witteveen. Hij neemt nu net
als destijds in het debat over de dualisering van de gemeente en de provincie
een interessant standpunt in. Dit keer merkt hij op dat het geen eenheidsworst
mag worden en dat democratisering van onderop moet komen. Ik ben het daar
van harte mee eens. Misschien kan hij in tweede termijn nog wel zeggen wat
dit betekent voor het standpunt van zijn fractie over de dualisering op gemeentelijk
niveau. Moeten wij hiermee volgens hem maar stoppen met alle onduidelijkheid
van dien of moeten wij terug naar de tijd van het monisme?Het klinkt natuurlijk aardig als iemand zegt dat iedere gemeente zelf
maar moet uitzoeken wat zij wil overdragen. Als je dat zo op papier ziet staan,
is daar veel voor te zeggen, maar in de praktijk is het niet gemakkelijk uitvoerbaar.
Het is namelijk niet bevorderlijk dat discussies in gemeenten zich beperken
tot machtsvragen en de vraag wie mag bepalen wat belangrijk is. Natuurlijk
is wat voor de één een detail of, zoals de heer Platvoet zei,
een kruimel is, voor de ander juist heel erg belangrijk. Wij praten nu over
medebewind en ik vind dat zeker geen kruimel. Het is belangrijk dat het burgers
duidelijk is waar bepaalde bevoegdheden liggen en waar zij eventueel hun recht
kunnen halen. Dat moet je niet aan de gemeente zelf overlaten onder het mom:
laat iedere vier jaar maar even zien hoe u dat gaat regelen. Het is goed dat
wij daarover duidelijkheid verschaffen.In de schriftelijke voorbereiding is mijn fractie ingegaan op de mogelijkheid
om voorzitters van stadsdelen direct te kiezen. Wij zijn een groot voorstander
van de gekozen burgemeester en vooruitlopend daarop hoopten wij dat met de
gekozen stadsdeelvoorzitter nuttige ervaring kon worden opgedaan. Ik laat
nu echter het verstand en niet het hart spreken. Dat betekent dat ik de argumenten
van de regering niet plezierig, maar wel overtuigend acht. Dat neemt overigens
niet weg dat ik benieuwd ben naar de reactie van de minister op het initiatief
om bij gemeenteverordening stadsdeelvoorzitters rechtstreeks te laten kiezen.
Deze kwestie speelt op dit moment in Amsterdam en ik zou graag horen wat de
reactie van de minister hierop is.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Wellicht ten overvloede zeg ik tegen de minister dat ik mijn
bijdrage niet alleen namens de SGP-fractie, maar ook namens de ChristenUnie-fractie
uitspreek.Op 7 maart 2002 is de Wet dualisering gemeentebestuur in werking
getreden, op 12 maart 2003 de Wet dualisering provinciebestuur. De aanpassingswet
in relatie tot de Gemeentewet heeft alreeds zijn beslag gekregen bij de wet
van 6 februari 2003, die op 19 februari met terugwerkende kracht
tot 7 maart 2002 in werking is getreden. Het voorstel tot aanpassing
in relatie tot de Provinciewet ligt thans voor. Ik doel op het wetsvoorstel
met het stuk nr. 29310. Vervolgens liggen de voorstellen inzake de verdeling
van gemeentelijke en provinciale medebewindsbevoegdheden in ruim tachtig wetten
voor, de beide andere wetsvoorstellen. Als deze voorstellen, die de inwerkingtreding
van artikel 247, derde lid, van de Gemeentewet, respectievelijk artikel 143
van de Provinciewet veronderstellen, worden aanvaard, zijn daarmee twee etappes
van het dualiseringsproces in wetgevende zin afgerond.Bij de schriftelijke voorbereiding van de openbare behandeling van deze
voorstellen, waarbij onze fracties zelf geen vragen hebben gesteld, is een
aantal belangrijke kwesties ter sprake gebracht die in de praktijk en in de
literatuur, sinds de introductie van de dualisering op lokaal niveau, zijn
gerezen. Wij zijn erkentelijk dat over enkele fundamentele vragen duidelijkheid
is verschaft. Wij zullen niet ingaan op de afzonderlijk voorgestelde bevoegdheidsverschuivingen.Ondanks onze tegenstem destijds bij de Wet dualisering gemeentebestuur
kunnen wij ons thans redelijk goed vinden in het ontworpen toetsingskader
aan de hand waarvan een beoordeling is gemaakt van de vraag of de bevoegdheid
van een medebewindswet bij het college of de raad, respectievelijk gedeputeerde
dan wel provinciale staten dient te berusten. Wij waarderen het dat, zoals
toegezegd in het debat over het wetsvoorstel inzake de dualisering van het
provinciebestuur (28384), de regering rekening heeft gehouden met de sterke aarzelingen die in de Eerste Kamer bleken te leven ten aanzien van
de overheveling van bestuursbevoegdheden. Zodoende is, op grond van criteria,
een aantal medebewindsbevoegdheden met een kaderstellend karakter alsnog bij
de raad c.q. de staten gebleven.In het op 15 november 2004 uitgebrachte rapport van de commissie-Leemhuis,
dat vanmiddag bij herhaling ter sprake is gekomen, is een aanbeveling opgenomen
die gerust als een aansporing in de richting van de Eerste Kamer kan worden
opgevat. Ik citeer: "Dualiseer het medebewind. De wetgeving over de dualisering
van het medebewind laat al meer dan twee jaar op zich wachten. Er is snelle
duidelijkheid nodig, zodat doorwerking mogelijk wordt naar het lokale niveau.
Hoe eerder het betreffende wetsvoorstel door de Eerste Kamer wordt aangenomen,
hoe beter het is." Het geduld van de commissie-Leemhuis zal, naar het
zich laat aanzien, niet erg lang meer op de proef worden gesteld. Het is echter
wel de vraag of het wetgevingsproces met de behandeling van de drie voorliggende
wetsvoorstellen is voltooid.Aan het begin van mijn bijdrage sprak ik over twee etappes in het wetgevingsproces.
Daarom begrijp ik niet zo goed waarom de regering in de memorie van antwoord –
ik verwijs naar pagina 4 – zo nadrukkelijk afstand neemt van het idee
dat "de indruk zou kunnen ontstaan dat de onderhavige wetsvoorstellen
een soort tweede fase van de dualisering vormen". De Raad van State memoreerde
in zijn advies van 20 december 2002 bij het wetsvoorstel op stuk nr.
28995 nog dat "een derde stap zou moeten volgen, namelijk de wijziging
van de Grondwet, waarbij overheveling van autonome bestuurstaken van de gemeenteraad
naar het college van burgemeesters en wethouders mogelijk zou moeten worden
gemaakt". Wij horen daar thans weinig of niets meer over. Dat kan een
gunstig of minder gunstig teken zijn. Wat zijn de voornemens op dit punt?
Zijn die er soms misschien in het geheel niet meer, zoals de heer Dölle
veronderstelde?De heer Platvoet (GroenLinks):Vind u dat het hoofdschap van de raad uit de Grondwet moet worden gehaald?De heer Holdijk (SGP):Ik waardeer het zeer dat de heer Platvoet zo alert reageert, maar misschien
kan hij naar de eerstvolgende zin van mijn bijdrage luisteren.Het moge duidelijk zijn dat onze fracties niet zitten te wachten op een
wijziging van de Grondwet, waarbij het in artikel 125 geregelde hoofdschap
van de raad c.q. de provinciale staten ter discussie zou worden gesteld.Het is verleidelijk om bij een gelegenheid als deze stil te staan bij
de voortgang van het dualiseringsproces. Velen voor mij hebben dat overigens
reeds gedaan. Ik zou van die gelegenheid echter slechts gebruik willen maken
om een enkel aspect aan de orde te stellen.De heer Van Raak (SP):De woordvoerders van de PvdA, Groenlinks en het CDA hebben net als ik
gezegd dat wij onze ambities wellicht moeten bijstellen en dat gemeenten en
provincies de ruimte moeten krijgen om hun eigen weg te gaan. Sluiten uw fracties
zich hierbij aan?De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Als u het goed vind, beëindig ik mijn bijdrage met een
antwoord op deze vraag van de heer Van Raak. Ondanks de Vernieuwingsimpuls Dualisme en lokale democratie en andere
inspanningen bestaan er nog altijd de nodige aanloopproblemen. Ook de regering
erkent dat en is van mening dat er een doorstart moet worden gemaakt. In het
kabinetsstandpunt over het rapport-Leemhuis (30008) wordt alweer nieuwe wetgeving
aangekondigd. Op pagina 13 van de nadere memorie van antwoord wordt verder
naar aanleiding van het kabinetsvoornemen een voor ons wat cryptisch klinkende
opmerking gemaakt en wel dat de minister met de VNG in overleg zal treden
over de urgentie van deze nieuwe wetgeving. Dat is zo cryptisch geformuleerd
dat ik de minister met vrijmoedigheid vraag om een toelichting op deze passage.De heer Van Raak zal het niet verwacht hebben, maar ik beëindig mijn
bijdrage als volgt. De SP-fractie heeft in het voorlopig verslag het aspect
cultuurverandering aan de orde gesteld. Ook het rapport-Leemhuis en het kabinetsstandpunt
schenken aandacht aan dit aspect. Of maatregelen zoals voorgesteld, van welke
aard dan ook, veel zullen bijdragen aan die gewenste cultuurverandering, zal
moeten blijken. Het is onze verwachting dat er wellicht nog een generatie
van bestuurders en vooral van vertegenwoordigers overheen zal gaan voordat
het duale besturen een innerlijke habitus is geworden. Ik dacht dat het de
heer Luijten was die eveneens van deze veronderstelling uitging. Die cultuurverandering
zal – daarbij sluit ik aan bij de heer Witteveen, de heer Dölle
en anderen – van onderop moeten komen, wat de nodige differentiatie
zou kunnen opleveren. Differentiatie is overigens een thema dat ik de jaren
door, ook in discussies over gemeentelijke herindeling, heb bepleit. Ik heb
niet altijd kunnen constateren dat deze woordvoerders mij daarin volgen.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-33-50.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl