Debat naar aanleiding van de brief van de minister-president (19637, nr. 1114) over uitvoering van de motie-Dijsselbloem c.s. (19637, nr. 1113)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 1783-1796

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-12-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 27, pagina 1783-1796

14-12-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 14 december 2006)Pagina 1783-1783
Debat naar aanleiding van de brief van de minister-president (19637, nr. 1114) over uitvoering van de motie-Dijsselbloem c.s. (19637, nr. 1113)Pagina 1783-1796
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 december 2006 over de MilieuraadPagina 1805-1808
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de brief van de minister-president (19637, nr. 1114) over de uitvoering van de motie-Dijsselbloem c.s. (19637, nr. 1113), te weten de motie-Wilders over het niet effectueren van de opschorting en het onmiddellijk weer overgaan tot uitzetting (19637, nr. 1116)Pagina 1808-1808
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Milieuraad, te weten de motie-Duyvendak over het vaststellen van bedreigingen per mariene regio (21501-08, nr. 231)Pagina 1808-1808
Behandeling van het wetsvoorstel Regels omtrent ruimtevaartactiviteiten en de instelling van een register van ruimtevoorwerpen (Wet ruimtevaartactiviteiten) (30609)Pagina 1796-1796
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 14 december 2006)Pagina 1808-1808
Regeling van werkzaamheden (donderdag 14 december 2006)Pagina 1796-1797
Voortzetting van het debat over de brief van de minister-president (19637, nr. 1114) over de uitvoering van de motie-Dijsselbloem c.s. (19637, nr. 1113)Pagina 1797-1805

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 193 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van de brief van de
minister-president (19637, nr. 1114) over uitvoering van de
motie-Dijsselbloem c.s. (19637, nr. 1113).De heer Bos (PvdA):Voorzitter. In de formatiebesprekingen zal linksom of rechtsom een generaal
pardon tot stand komen. Er is een meerderheid in de Kamer die dat wil en daarvoor
zal zorgen. Naar het zich laat aanzien zal tot die tijd niemand die onder
deze regeling gaat vallen, worden uitgezet. Voor alles is dat het resultaat
van de debatten van de afgelopen week. Het is het resultaat waar het de PvdA-fractie
ook steeds om te doen is geweest. Het is goed nieuws voor de mensen om wie
het gaat, het is goed nieuws voor de Kamer, die zich bevestigd ziet in haar
verwachting dat uitspraken van een Kamermeerderheid door het kabinet uitgevoerd
moeten worden. Ik zeg tegen de minister-president dat de PvdA-fractie hier
voor alles blij mee is.Dat is de ene kant van het verhaal, er is echter ook een andere kant.
Tot anderhalve dag geleden kregen wij te horen dat ons verzoek aan minister
Verdonk staatsrechtelijk en praktisch gezien eenvoudigweg niet kon. Maar het
kan dus wel. De problemen lagen uiteindelijk niet in de staatsrechtelijke
of praktische uitvoerbaarheid, maar in de nietsontziende manier waarop minister
Verdonk niet alleen haar partij maar ook het kabinet in de greep hield. Dit
leidde tot een volstrekt ongepaste houding van deze minister tegenover de
Kamer en tot onwerkbare verhoudingen tussen het kabinet en de Kamer. Hier
is nu eindelijk een einde aan gekomen, en ook dat is winst.Het resultaat voor de groep van 26.000, die ik op deze manier maar even
zo betitel, is naar het zich laat aanzien, zo goed als het resultaat dat de
PvdA-fractie van begin af aan heeft nagestreefd. Ik kan daarom deze gang van
zaken in één zin karakteriseren: de operatie is mislukt maar
de patiënt is wel genezen. Dat is nu gebeurd. Die nieuwe
situatie is nu een feit. Het is wel een situatie die ook wat ons betreft her
en der nog wel om verduidelijking vraagt. Dat zou ik graag stap voor stap
willen doen.Allereerst gaat het om de omschrijving van de doelgroep in de brief van
de minister-president. Daar is veel over op te merken, maar uiteindelijk gaat
het ons maar om één zaak. Wij zijn over de opschorting van de
uitzettingen begonnen, omdat wij vinden dat asielbeleid niet alleen streng,
maar ook humaan moet zijn. In het licht van ons pleidooi om humanitaire overwegingen
zwaarder te laten wegen dan tot nu toe is gebeurd, willen wij dat er een generaal
pardon komt en dat er tot die tijd niemand wordt uitgezet die daar mogelijkerwijs
onder valt. Die humanitaire overwegingen die zo centraal staan in ons pleidooi
en die humanitaire overwegingen die wij de laatste jaren ook zo node hebben
gemist, staan ook centraal in de formulering van de minister-president in
de brief. Dat geeft ons reden om ervan uit te gaan dat, hoewel de formulering
in de brief een andere is dan de formulering in de motie-Dijsselbloem, de
brief van het kabinet tot stand is gekomen met de bedoeling de juridisch meest
houdbare formulering te kiezen die de facto leidt tot het opschorten van uitzetting
van dezelfde groep als door de Kamer wordt beoogd. Als dit niet zo is, horen
wij dat graag, maar wij gaan ervan uit dat het wél zo is en dat stemt
tot grote tevredenheid.Dan kom ik op de eenheid van het kabinetsbeleid. De brief maakt melding
van het feit dat de VVD-bewinds­personen het kabinetsbesluit maar niets
vinden en dat hebben zij vannacht ook luid en duidelijk voor allerlei microfoons
en camera's gezegd. In de brief staat vervolgens dat dit besluit nu deel uitmaakt
van het kabinetsbeleid. Ten slotte beroept het kabinet zich voor de gekozen
oplossing in de laatste zinnen van de brief op de bijzondere constitutionele
context waarbinnen de besluitvorming zich heeft voltrokken. Het is een feit
dat het hier gaat om een demissionair kabinet, dat er een motie van afkeuring
ligt en dat alle bewindspersonen zich verantwoordelijk voelen voor de regeerbaarheid
van het land. Mijn fractie trekt daar de volgende conclusies uit.In de eerste plaats concluderen wij dat alle bewindspersonen gehouden
zijn het kabinetsbeleid uit te dragen en te verdedigen, nu dit besluit deel
uitmaakt van het kabinetsbeleid. Wij begrijpen best dat de VVD-bewindspersonen
niet juichend de straat op zullen gaan om dit beleid uit te dragen. Er is
ook niemand die dat van ze vraagt. Wij nemen echter wel aan dat wij na de
persconferentie van vannacht, waar met name de ministers Zalm en Verdonk hun
hart mochten luchten, niet meer hoeven mee te maken dat deze bewindspersonen
verdere, dit nieuwe beleid ondergravende uitlatingen en acties zullen ondernemen.
Ook dat is namelijk van belang voor de regeerbaarheid van het land.In de tweede plaats concluderen wij dat deze gang van zaken geen enkel
staatsrechtelijk precedent creëert voor het verminderd belang van de
eenheid van kabinetsbeleid, omdat de rechtvaardiging van de nu tot stand gekomen
oplossing enkel en alleen gelegen is in de unieke samenloop van omstandigheden
rond dit onderwerp in deze constellatie en op dit moment.Dan de motie van afkeuring en de vraag waarom minister Verdonk geen verantwoordelijkheid
meer draagt voor Vreemdelingenzaken. Laat ik beginnen met te zeggen dat de
fractie van de PvdA blij is met het feit dat minister Verdonk die verantwoordelijkheid
niet meer draagt en dat wij rekenen op een goede samenwerking met minister
Hirsch Ballin. Ik voeg daar wel een constatering aan toe. Minister Verdonk
zei vannacht: ik kan geen verantwoordelijkheid dragen voor dit gewijzigde
beleid. Nee, mevrouw Verdonk, u mag geen verantwoordelijkheid dragen voor
dit gewijzigde beleid. De Kamer heeft u namelijk weggestuurd, ver weg van
het beleid waarvoor u verantwoordelijk was en dat dinsdagnacht door deze Kamer
is afgekeurd. Wij hebben allemaal gehoord wat u vannacht hierover hebt gezegd,
teneinde uzelf en de VVD verder gezichtsverlies te besparen. In het licht
van de bijzondere constitutionele context, zoals de minister-president dat
in zijn brief noemt, zijn wij bereid, in ons oordeel over deze uitkomst de
nodige welwillendheid aan de dag te leggen, maar over de aard van een motie
van afkeuring en de gevolgen die een minister daaraan hoort te verbinden,
mag geen enkel misverstand bestaan.Voorzitter. Het slagveld overziend, constateer ik dat het kabinet zich
veel problemen had kunnen besparen als meteen op 30 november was toegezegd
wat pas vannacht mogelijk bleek. Maar goed: het is gebeurd en voorbij. Wat
nu telt, is het resultaat. In de formatiebesprekingen zal linksom of rechtsom
een pardonregeling tot stand komen. Er is een meerderheid in deze Kamer die
dat wil en daarvoor zal zorgen. Tot die tijd zal, naar het zich laat aanzien,
niemand die onder die regeling gaat vallen, worden uitgezet. Dat is een mooi
resultaat en daar zijn wij blij mee.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie is van mening dat in deze demissionaire periode
nieuw vreemdelingenbeleid niet tot stand dient te komen per motie, maar dat
eventuele beleidswijzigingen in de formatie moeten worden gerealiseerd. Het
ware ook beter geweest dat dit onontgonnen staatsrechtelijke terrein niet
was betreden. Dat was ook de reden dat de CDA-fractie bij monde van Wim van
de Camp het kabinet heeft gesteund in zijn afwijzing van de motie-Bos en de
motie-Dijsselbloem.Desalniettemin ontstond een nieuw feit toen de Kamer het beleid van de
minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie afkeurde, nadat die uitspraken
waren gewisseld. Daardoor dreigde namelijk een onmogelijke patstelling te
ontstaan tussen het demissionaire kabinet en de nieuwe Kamer. Voor de bestuurbaarheid
van het land kan een dergelijke patstelling niet voortbestaan. De CDA-fractie
vindt het dan ook terecht dat de minister-president zijn verantwoordelijkheid
heeft genomen. Wij steunen het kabinet in zijn opvatting dat een handreiking
noodzakelijk was om als demissionair kabinet met de Kamer tot een werkbare
verhouding te komen. Die noodzaak is er behalve vanwege de regeerbaarheid
ook vanwege de verantwoordelijkheid die partijen hebben voor de bestuurbaarheid
van het land in een demissionaire periode.De oplossing waarmee het kabinet nu is gekomen, moet wat ons betreft niet
primair worden beoordeeld als staand vreemdelingenbeleid. Wij beschouwen het
als een oplossing voor een impasse die is ontstaan doordat de Kamer rechtstatelijk
het onmogelijke van het kabinet verlangde, daarin volhardde en dit met een
motie van afkeuring bekrachtigde, ondanks de demissionaire status van het
kabinet. Als oplossing voor die constitutionele impasse vinden
wij de oplossing die nu is gekozen verantwoord. Wanneer iedereen op zijn beginselen
blijft staan, lopen wij immers alleen maar verder vast. Als er twee met de
koppen tegen elkaar gaan staan, moet er uiteindelijk één het
verstandigst zijn. Het kabinet bewijst met de voorliggende oplossing het verstandigst
te willen zijn. Het is nu aan de Kamer om met verstand te antwoorden. Het
besluit van het kabinet om de gedwongen uitzetting van de groep ex-asielzoekers
die in de laatste fase van behandeling zijn binnen het project Terugkeer gedurende
de demissionaire periode niet te effectueren, is enerzijds een handreiking
naar de meerderheid van het parlement en loopt anderzijds niet vooruit op
een eventuele pardonregeling die onder een nieuw kabinet tot stand zou kunnen
komen.Ook al konden de VVD-bewindslieden zich niet vinden in het besluit van
het kabinet, wij waarderen het dat zij gehoor hebben gegeven aan het beroep
van de minister-president om in het landsbelang aan te blijven. Voor de beslissingen
van het kabinet geldt ook wat ons betreft de eenheid van kabinetsbeleid, ook
als die bij meerderheid zijn genomen. Dat laat onverlet dat in een demissionaire
periode, waarin alleen een afgezwakte vertrouwensregel geldt, de partijen
waaruit het kabinet is samengesteld van mening kunnen verschillen over het
beleid zonder dat dit directe consequenties heeft voor het kabinet.De heer Rutte (VVD):Ik wil nog even terugkomen op de inhoud van de brief van de minister-president
van gisteren waar de heer Verhagen aan refereert. In deze brief wordt een
wijziging voorgesteld van het asiel- en immigratiebeleid. Ik zou willen vragen
hoe hij dat duidt in het licht van het debat dat zich vorige week afspeelde
in deze Kamer. De CDA-woordvoerder Van de Camp zei toen dat de beleidswijziging
die voorlag zou leiden tot valse verwachtingen. Hij zei dat mensen hierdoor
zouden gaan denken dat zij wellicht toch onder het generaal pardon van de
heer Bos zouden gaan vallen. Hoe duidt de heer Verhagen deze uitspraak in
het licht van de verruiming van het asielbeleid waarover het kabinet gisteren
bij meerderheid overeenstemming heeft bereikt?De heer Verhagen (CDA):Er is geen sprake van een wijziging van het vreemdelingenbeleid, maar
van het niet effectueren van de uitzettingen om humanitaire redenen om tegemoet
te komen aan een volhardende Kamer. Ik heb al gezegd dat wij wel met de koppen
tegen elkaar kunnen blijven staan, maar dat wij hier dan over een halfjaar
nog zitten. Wij komen dan geen millimeter vooruit. De enige consequentie daarvan
is dat het land dan niet bestuurbaar is. Als fractievoorzitter – o nee,
ik ben op dit moment vicefractievoorzitter – van een grote partij vind
ik dat ik mij ook verantwoordelijk moet opstellen.Ik kan hier principieel blijven volharden in een standpunt, waar wij overigens
geen letter van hebben teruggenomen. Ik heb aan het begin van mijn betoog
al uitgelegd waarom mijn fractie dat standpunt heeft ingenomen in die debatten.
Wij komen met die volharding echter geen stap verder. Ik vind dat ik de verantwoordelijkheid
heb om tot werkbare verhoudingen met de Kamer te komen. Dat geldt zowel voor
de Kamer richting het kabinet als voor het kabinet richting de Kamer.De heer Rutte (VVD):Ik begrijp dat er sprake is van een bijzondere constitutionele positie
en dat wij daaruit moeten zien te komen. Het gaat vandaag echter ook over
de inhoud van de voorgestelde beleidswijziging. Het stopzetten van uitzettingen
voor een beperkte groep is ook vorige week in het debat aan de orde geweest.
Er zijn toen uitspraken gedaan, onder andere door de woordvoerders van de
regeringspartijen, die naar mijn overtuiging volstrekt tegengesteld zijn aan
de beleidswijziging die in de brief van de minister-president van gisteren
is aangekondigd.De heer Verhagen (CDA):Dat kunnen wij niet ontkennen.De heer Rutte (VVD):Hoe wil de heer Verhagen dat duiden? Dat is nogal een draai die de CDA-fractie
daar inhoudelijk lijkt te gaan maken.De heer Verhagen (CDA):Hoezeer het misschien ook een te idealistische houding is, ga ik er nog
steeds van uit dat je in een debat in de Tweede Kamer niet hoe dan ook doof
blijft voor hetgeen naar voren wordt gebracht. Wij kunnen wel blind en doof
blijven voor de feiten, maar ondanks de uitgewisselde argumenten en het klemmende
pleidooi van onder andere mijn fractie heeft de Kamer het beleid afgekeurd.
Je kunt zeggen: dit is het kabinetsbeleid en daar staan wij voor, maar er
moet wel worden gekomen tot een werkbare verhouding. Daarom rest ons niets
anders dan op een gegeven moment de feiten te accepteren en te proberen om
uit de impasse te komen. Je kunt wel een heel zuiver betoog blijven houden,
maar dan blijft de impasse bestaan. Mijn fractie steunt de stap van het kabinet,
omdat zij van mening is dat er iets moest worden bewogen om uit de impasse
te komen. Zij vindt de keuze van het kabinet derhalve terecht en verantwoord.De heer Rutte (VVD):Naar de overtuiging van mijn fractie gaat de beweging die het kabinet
gisteren heeft gemaakt, veel te ver. Wat gisteren technisch en juridisch onhaalbaar
was, blijkt vandaag technisch en juridisch wel haalbaar te zijn, althans,
dat staat feitelijk in de brief van de minister-president aan de Kamer. Ik
heb op zichzelf alle begrip voor de woorden van de heer Verhagen dat men eruit
moest zien te komen. Is hij het alleen niet met mij eens dat de beweging die
het kabinet nu maakt, wel zeer vergaande consequenties voor het asiel- en
immigratiebeleid heeft, gegeven ook de uitspraken die zijn eigen woordvoerder
vorige week heeft gedaan? Die betoogde juist dat.De heer Verhagen (CDA):Nee! Ik heb gezegd dat ik de oplossing niet zozeer primair als onderdeel
van een staand vreemdelingenbeleid beoordeel, als wel als manier om dit land
regeerbaar en bestuurbaar te houden. Ik herhaal dat wij kunnen blijven terugvallen
op de standpunten die wij al sinds enkele weken innemen, maar dat wij daar
uiteindelijk niets voor kopen. Mijn fractie vindt het verantwoord om die stap
te zetten, mede dankzij het feit dat het kabinet duidelijk heeft gesteld dat
het niet vooruitloopt op de toekomstige stappen die een kabinet op het vlak
van het vreemdelingenbeleid zou moeten zetten.De heer Rutte (VVD):Volgens de zienswijze van mijn fractie wordt met de beweging die de minister-president gisteren in zijn brief heeft aangekondigd, het bestaande asiel-
en immigratiebeleid in de prullenmand gegooid. Dit zal tot een nieuwe realiteit
leiden. Hiermee komt feitelijk een pardon in Nederland. Dat is de consequentie
van de brief die gisteren is verzonden. Dat hebben de leden van de fractie
van het CDA in het verleden ook betoogd. Ik begrijp dat de heer Verhagen zegt:
wij moesten eruit zien te komen, maar ik vraag hem, nu hij er nog een nacht
over heeft geslapen, of het kabinet in zijn ogen niet veel te ver is gegaan
in zijn poging om de Kamer tegemoet te komen door het asiel- en immigratiebeleid
in de prullenmand te gooien, terwijl dat in de afgelopen vier jaar spectaculair
succesvol is geweest.De heer Verhagen (CDA):Integendeel. Ik denk dat het kabinet bewezen heeft dat het verstandig
kan omgaan met dreigende impasses. Ik vind het ook de plicht van een minister-president
dat hij voorkomt dat een patstelling voortduurt. Dat is niet in het belang
van het land. Dat is niet in het belang van een goed vreemde­lingenbeleid
en ook niet in dat van een toekomstig vreemdelingenbeleid. Ik ben het feitelijk
ook niet met u eens, want in de brief staat nadrukkelijk dat het kabinet met
dit voorstel niet anticipeert op toekomstige regelingen. Als u dat wel wilt
blijven denken, komen wij geen stap verder. Dan kunnen wij moties blijven
indienen en zitten wij hier over anderhalf jaar nog. Ik geloof niet dat dit
in het belang van Nederland is.De heer Wilders (PVV):Voorzitter. Ik ben het met de heer Rutte van de VVD-fractie eens dat dit
besluit van het kabinet veel te ver gaat en een stap in de richting van het
generaal pardon is. Ik snap er dan ook helemaal niets van dat de mensen van
de VVD-fractie toch nog netjes in dat kabinet blijven zitten en om de tafel
zitten met de partij die dat allemaal gaat uitvoeren. Ik vind dat onbegrijpelijk
van de heer Rutte, maar daar zal ik zo dadelijk met hem over spreken.Mijnheer Verhagen, waarom zegt u niet gewoon wat de werkelijke reden is
van wat gisteren is gebeurd? U wilt gewoon met de Partij van de Arbeid aan
tafel gaan. U bent uitgekeken op de VVD. U vormt met die partij ook geen meerderheid.
U wilt gewoon iets aardigs doen, zodat de heer Balkenende dadelijk weer op
het pluche van de premierzetel terechtkomt. Dan kan het CDA als regeringspartij
door regeren. Dat is de reden dat het CDA is gaan draaien met iets wat haaks
staat op wat de heer Van de Camp hier jarenlang heeft verkondigd. Zegt u dat
dan gewoon eerlijk.De heer Verhagen (CDA):Dit zegt meer over hoe de heer Wilders in elkaar zit dan over de werkelijke
opstelling van de fractie van het CDA. Wij vinden dit soort argumenten niet
van belang. Als lid van de grootste regeringspartij heb ik de verantwoordelijkheid
ervoor te zorgen dat wij hier uitkomen. Het kabinet wilde ook uit de impasse
komen, maar anticipeert niet op een toekomstige regeling. Op basis van eventuele
humanitaire bezwaren is ervoor gekozen de uitzettingen niet te effectueren.
Ik vind dat wijs. Dat heeft niets te maken met de eventuele wens weer lid
te kunnen worden van de volgende regering, maar met het nemen van verantwoordelijkheid
als huidige regeringspartij.De heer Rutte (VVD):De heer Wilders vroeg hoe het kan dat wij zo kritisch zijn over het genomen
besluit, maar toch in het kabinet blijven. Ik wijs erop dat dit geen gewoon
kabinet is. Het is een demissionair kabinet. Zou sprake zijn geweest van een
gewoon kabinet, dat de machtsvraag bij het parlement kan leggen, dan was de
VVD gisteren uiteraard uit de regering gestapt. De VVD heeft echter ook nog
een andere verantwoordelijkheid. Die heeft te maken met de constitutionele
en bestuurlijke continuïteit van Nederland. Dat hebben wij moeten laten
meewegen.De heer Wilders (PVV):De heer Rutte heeft slappe knieën.De heer Rutte (VVD):Mijn partij kiest ervoor die constitutionele en bestuurlijke verantwoordelijkheid
te nemen. Wij zijn tegen dit besluit. Was dit een gewoon kabinet geweest,
dat de machtsvraag hier had kunnen neerleggen, dan waren wij gisteravond weggegaan,
maar dat is niet het geval. De VVD waakt ervoor dat Nederland constitutioneel
en bestuurlijk in woelig vaarwater terechtkomt. Ook die verantwoordelijkheid
hebben wij.De heer Wilders (PVV):Slappe knieën!De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb goed geluisterd naar het verhaal van de heer Verhagen
over de verhoudingen in een demissionaire periode en zijn opmerkingen over
de verminderde vertrouwensregel, zodat hij dat noemde. Mag ik uit zijn betoog
concluderen dat hij het met mij eens is dat ook in een demissionaire periode
alle ministers die in het kabinet zitten ten volle verantwoordelijk zijn voor
het volledige beleid, inclusief de onderdelen waar zij het mee oneens zijn?De heer Verhagen (CDA):Ja.Gezien de stellingname van de VVD is het naar onze mening terecht dat
minister Hirsch Ballin verantwoordelijk wordt voor het beleidsterrein Vreemdelingenzaken
en dat dit niet langer tot de verantwoordelijkheid van minister Verdonk behoort.
Ook dat zien wij overigens als een handreiking richting Kamer, die het beleid
van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie eerder heeft afgekeurd.
De CDA-fractie is van mening dat het kabinet een verstandige lijn heeft gevolgd
met betrekking tot de ontstane impasse, juist omdat het het normale machtsmiddel,
het uitschrijven van nieuwe verkiezingen, niet had. Nu het kabinet duidelijk
actie heeft ondernomen om de patstelling te doorbreken, hopen wij dat ook
de Kamer haar verantwoordelijkheid neemt om weer tot werkbare verhoudingen
met het demissionaire kabinet te komen. De verstandige stap van het kabinet
om uit de impasse te komen, moet nu door de Kamer met verstand worden beantwoord.
Wie namelijk het onderste uit de kan wil, krijgt het lid op de neus.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter. Het was een bizarre vertoning gisteren en dat was
het. Je had een beetje het idee dat Nederland dobberde op de oceaan zonder
stuurman en zonder motor en alle kanten uit kon. Maar gelukkig, uiteindelijk
kon de minister-president na ruim twaalf uur conclaaf de Kamer komen vertellen
dat er een akkoord was. Het was een akkoord, bestaande uit heel belangrijke
onderdelen. Ten eerste: wij hebben nog een regering. Ten tweede: de motie
die uitspreekt dat het uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers
die nog vallen onder de oude Vreemdelingenwet, moet worden stopgezet. Ten
derde: de verantwoordelijk minister is van asielzaken afgehaald. Ik wil hier
ronduit uitspreken dat ik de minister-president feliciteer met dit resultaat.
Ik denk dat velen gisterenochtend hadden gedacht dat het niet goed ging aflopen.
Ik moet zeggen dat mijn fractie met het resultaat dat er nu ligt, kan leven.Mijn vraag aan de minister-president is wel of het niet eerder had gekund.
Het is al door de heer Bos gezegd, maar ook door anderen bij interruptie.
Nu blijkt in één keer wel te kunnen wat eerder staatsrechtelijk
niet zou kunnen en wat praktisch niet zou kunnen. Zo is het althans verwoord
door de minister in de debatten. Achteraf blijkt dat alles in één
keer wel te kunnen. Ik wil nu niet via een omweg de regievraag van de minister-president
weer ter tafel brengen, maar ik vind wel dat de Kamer mag weten hoe de minister-president
hier met terugwerkende kracht tegen aankijkt. Had de vertoning van de afgelopen
dagen ons als Kamer en als Nederlandse volk niet bespaard kunnen worden?Ik kom vervolgens bij de inhoud. Wie vallen er volgens het kabinet onder
de regeling die nu is afgesproken? Er zijn tal van formuleringen. In de motie-Dijsselbloem
staat er een waar wij achter staan. De regering kwam gisteren met een andere.
VluchtelingenWerk Nederland heeft een omschrijving. Ik wil graag van de minister-president
weten wie nu onder deze regeling vallen. Terecht hebben veel mensen zich beklaagd
over het feit dat het zo veel gaat over procedures, over politiek en zo weinig
over de mensen zelf. Misschien mag ik twee mensen noemen die hier al weken
in onzekerheid leven door de debatten, maar eigenlijk al jaren? De eerste
is mevrouw H.K. uit Azerbeidjan, een vrouw van Armeense afkomst, 66 jaar oud
en sinds 1999 in Nederland. Haar man en haar zoon zijn in het land van herkomst
om etnische redenen vermoord. Zij is alleenstaand en heeft geen familie in
Azerbeidjan. Zij heeft ernstige psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen.
Mag deze mevrouw snel antwoord, alstublieft? De tweede is de heer M.K. uit
Iran, 39 jaar oud en sinds 1995 in Nederland. De heer K. is in 2001 getrouwd
met een Iraanse vrouw die in Nederland een asielstatus heeft. Zij hebben samen
een kind van vier jaar oud. Het kind heeft de Nederlandse nationaliteit. Als
de heer K. wordt uitgezet, wordt zijn gezin definitief uit elkaar gerukt,
want zijn vrouw is als erkend vluchtelinge absoluut niet veilig in Iran en
kan dus niet samen met haar man terugkeren. Het zijn misschien maar twee voorbeelden,
maar zij zijn wel illustratief voor de situatie waarover wij nu praten en
die de gemoederen zo bezighoudt.Voorzitter, wat heeft deze week ons verder geleerd? De Kamer is de volksvertegenwoordiging
en niet de regering. Daarom dient een minister het vertrouwen te genieten
van de Kamer. Daarom heeft de Kamer het recht te beslissen waaraan ons belastinggeld
wordt uitgegeven, het budgetrecht. Daarom gaat een Kameruitspraak boven een
regeerakkoord of een kabinetsbesluit, ook wanneer het kabinet demissionair
is. Het is geen vorm van flinkheid om als minister te zeggen: ik ga mijn eigen
gang, ik negeer de Tweede Kamer. Dat heeft de Kamer met het aannemen van de
motie van afkeuring eergisteren duidelijk willen maken. De Kamer heeft getoond,
geen lam te zijn maar een leeuw, vooral door het indienen en aannemen van
een motie van afkeuring tegen de verantwoordelijke minister. De minister die
nu door het kabinet van asielzaken is afgehaald, heeft naar mijn idee hier
een heel flinke les van te leren. Mijn fractie vindt het een goede zaak dat
er nu staatsrechtelijke duidelijkheid bestaat over de positie van de Kamer
en van de regering. Dat is deze week nog eens duidelijk onderstreept.Wij zullen de zaak van de minister die van asielzaken is afgehaald, niet
verder op de spits drijven.De heer Rutte (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik begrijp buitengewoon goed dat de VVD-bewindslieden,
inclusief minister Verdonk, na het kabinetsbesluit van gisteren hebben gezegd
dat zij voor dit kabinetsbesluit geen verantwoordelijkheid kunnen en willen
dragen. Naar de overtuiging van mijn fractie hebben zij daar groot gelijk
in. Ik heb er ook begrip en respect voor dat diezelfde VVD-bewindslieden op
dringend verzoek van de minister-president hebben aangegeven bereid te zijn
om in het landsbelang aan te blijven. Het is dan zeer begrijpelijk dat de
minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie heeft gezegd dat zij, gegeven
de besluitvorming in het kabinet, niet meer verantwoordelijk wil zijn voor
het vreemdelingenbeleid. Om die reden heeft zij met de minister van Justitie
de ruil gedaan zoals wij in de brief van de minister-president kunnen lezen.De verantwoordelijkheid voor deze hele gang van zaken ligt zonder meer
bij de Partij van de Arbeid en de partijen die in de afgelopen weken de meerderheid
hebben gegeven aan de moties die zijn aangenomen. Op de dag van de beëdiging
van deze nieuwe Tweede Kamer diende de Partij van de Arbeid de motie-Bos in,
waarin gesteld wordt dat er een pardonregeling moet komen. Dat is een omstreden
beleidswijziging, en een omstreden beleidswijziging hoort thuis in de kabinetsformatie.
Een demissionair kabinet ontbeert het instrument van het dreigen met het eigen
aftreden. Als het demissionaire kabinet in zijn geheel zou aftreden, ontstaat
er immers een constitutionele crisis. Bij de afwezigheid van dat dreigement
past het niet dat de Kamer de regering dwingt tot fundamentele beleidswijzigingen.
Die horen thuis in de formatie.Nog geen twee weken later diende diezelfde Partij van de Arbeid de motie-Dijsselbloem
in. Daarin wordt gevraagd om voorlopig te stoppen met het uitzetten van een
bepaalde groep asielzoekers. Zo'n voorlopige stopzetting is feitelijk de aankondiging
van een generaal pardon. De moties-Bos en -Dijsselbloem zeggen dat ook met
zo veel woorden. Zij kondigen dat generaal pardon feitelijk aan. Met deze
moties heeft de PvdA het demissionaire kabinet in een onmogelijke positie
gebracht en het land dichtbij een bestuurlijke en constitutionele patstelling.
Ik vind dat onverantwoordelijk.Ik heb een paar vragen aan de minister-president. Waarom hebben de CDA-bewindslieden
in het kabinet het besluit doorgedrukt dat gisteravond is genomen? In de brief
van de minister van Justitie van 7 december verklaarde hij nog dat ook
het stopzetten van uitzettingen zou leiden tot "verkeerde verwachtingen,
rechtsongelijkheid, aanzuigende werking, juridische aanspraken en diverse
knelpunten in de uitvoering van de werkzaamheden in de vreemdelingenketen".
Mijn vraag aan de minister-president is dan ook: geldt dat argument voor de
CDA-bewindslieden thans niet meer?Dan de afbakening van de doelgroep. Hoe denken de CDA-bewindslieden de
toverformule in de brief "humanitaire bezwaren, in het bijzonder gezinnen
met kinderen" in te vullen? Hoe denken zij te voorkomen dat de groep
zal blijven groeien en groeien? Hoe willen zij voorkomen dat bij grote groepen
mensen verkeerde verwachtingen worden gewekt?De VVD is en blijft tegen een generaal pardon. Het is principieel onjuist,
want ongelijke gevallen worden dan gelijk behandeld. Het is onrechtvaardig,
want wat zeggen wij tegen de afgewezen asielzoekers die wél zijn vertrokken?
Het is praktisch onuitvoerbaar, want het is onduidelijk wie ervoor in aanmerking
zouden moeten komen. Het heeft een sterke aanzuigende werking, want ons restrictieve
immigratiebeleid wordt op die manier opzijgeschoven. Een tijdelijke stopzetting
van de uitzettingen komt neer op het voorsorteren op een generaal pardon.
Dat betekent dat veel mensen belanden in een juridisch moeras tussen hoop
en vrees. De VVD-fractie werkt daar niet aan mee.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Gisterenavond zag ik de heer Rutte op televisie de uitspraak doen dat
de VVD niet akkoord gaat met het kabinetsbesluit. Hij sprak ongetwijfeld als
voorzitter van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Omdat de context waarin
die uitspraak werd gedaan, er één was van de verantwoordelijkheid
van bewindslieden, vraag ik hem of hij dezelfde vraag wil beantwoorden die
ik zojuist aan de heer Verhagen heb gesteld. Is de heer Rutte met mij van
mening dat alle ministers die in een kabinet zitten voluit verantwoordelijk
zijn voor het volledige kabinetsbeleid, inclusief die besluiten waarmee zij
het oneens zijn?De heer Rutte (VVD):Ik vraag, net als de heer Verhagen zo-even deed, begrip voor de bijzondere
constitutionele situatie waarin wij ons bevinden. Wij zijn in een situatie
beland die wij niet eerder in de parlementaire geschiedenis zijn tegengekomen,
namelijk dat een parlementaire meerderheid een demissionair kabinet dwingt
tot een beleidswijziging. Dat vraagt om het zoeken naar oplossingen die voorkomen
dat deze zaak uiteindelijk door het staatshoofd moet worden opgelost, en ertoe
leiden dat wij het hier zelf kunnen oplossen, want daar gaat het natuurlijk
om. De bestuurlijkheid van Nederland dient voorop te staan. Het is duidelijk
dat de VVD-bewindslieden zich op geen enkele manier kunnen vinden in het besluit
dat is genomen. Ja, het is waar dat grondwettelijk en in het reglement voor
de ministerraad eenheid van kabinetsbeleid staat. Wij zullen die twee zaken
op de een of andere manier met elkaar moeten zien te verenigen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat begrip voor de gecompliceerde constitutionele situatie heeft u, en
dat is precies de reden dat ik deze vraag stel. Juist omdat het zo'n unieke
situatie is, mag er geen begin van twijfel zijn dat het zich zou kunnen voordoen
dat ministers om bepaalde redenen – in dit geval, zoals aangegeven door
de minister-president, het landsbelang – in het kabinet blijven, maar
zich niet verantwoordelijk achten voor bepaalde delen van het kabinetsbeleid.
De opvatting van de VVD-bewindslieden over dit besluit zijn helder in de brief
van de minister-president verwoord, maar juist daarom hecht ik eraan ook uit
uw mond klip en klaar te horen dat ook de ministers van VVD-huize ten volle
verantwoordelijk zijn voor het volledige kabinetsbeleid. Dat is namelijk grondwettig
zo vastgelegd, en daarover mag geen begin van twijfel ontstaan. Bent u dat
met mij eens?De heer Rutte (VVD):Als dit een normaal kabinet was geweest, was de VVD uit het kabinet getreden.
Het is geen gewoon kabinet, en het is geen gewone situatie. U kent de VVD
als een partij die ook bestuurlijk al 58 jaar bereid is verantwoordelijkheid
voor het landsbestuur te nemen, en dat op een verstandige manier probeert
te doen. Wij zullen het inhoudelijk niet altijd eens zijn, maar wij hebben
als partij een traditie hoog te houden. Wij laten het land in deze onmogelijke
situatie waarin een meerderheid van de Kamer de regering heeft gebracht, niet
in de problemen achter. Dus nemen wij onze verantwoordelijkheid en zullen
wij binnen de precedenten en de tradities proberen zo goed mogelijk te handelen.
Maar vraagt u de VVD-bewindslieden niet zich te scharen achter deze beslissing.
Dat kunnen zij niet, en dat zullen zij niet doen. Maar zij zullen, dat zal
duidelijk zijn, de beslissing niet tegenwerken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik kan dit nog niet accepteren. De heer Rutte laat door zijn antwoord
ruimte voor de conclusie dat de ministers van VVD-huize het zo oneens zijn
dat zij dit besluit niet voor hun rekening kunnen nemen. Dat zij het ermee
oneens zijn, is duidelijk, maar juist omdat gisteren door VVD-bewindslieden
uitspraken zijn gedaan in de geest van "VVD-bewinds­lieden kunnen
dit besluit niet voor hun rekening nemen" hecht ik eraan, juist van de
VVD-fractie, gelet op haar traditie op dit punt, klip en klaar te horen dat
door het zwaar laten wegen van het landsbelang en het aanblijven alle ministers
de verantwoordelijkheid dragen, conform de Grondwet. Dat moet u met een simpel "ja"
kunnen beantwoorden, zoals de heer Verhagen dat zojuist ook deed.De heer Rutte (VVD):Uiteraard zullen de ministers van VVD-huize handelen binnen tradities,
precedenten, de Grondwet en het reglement van orde voor de ministerraad.
Verder stel ik u voor deze vraag te stellen aan de minister-president, wiens
woordvoerder ik niet ben.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Weest u er maar van overtuigd dat ik die vraag zal stellen aan de minister-president.
Ik zal daar zelfs een heel belangrijke vraag van maken. Ik hecht er echter
ook aan, juist omdat u dat "ja" er niet uit krijgt, om niet alleen
van u te horen dat u zult handelen binnen uw traditie, maar om ook klip en
klaar van u te horen of alle ministers conform de Grondwet verantwoordelijk
zijn voor het volledige kabinetsbeleid. Ik kan mij niet voorstellen dat u
een ander antwoord dan "ja" kunt of wilt geven.De heer Rutte (VVD):Als de VVD zegt dat zij het oneens is met deze beslissing, maar dat zij
in het kabinet blijft zitten, omdat zij haar verantwoordelijkheid wil nemen
als het gaat om de continuïteit, zal zij dat uiteraard doen binnen alle
afspraken en tradities die daarvoor gelden. Verder is dit een vraag die ik
niet kan beantwoorden. Die vraag moet u in uw termijn zelf aan de minister-president
stellen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik beschouw dit maar als een "ja".De heer Pechtold (D66):Ik wil iets dieper op de materie ingaan. Opmerkingen over afspraken en
traditie zijn mij iets te vaag. Ik heb het over artikel 45, lid 3 van de Grondwet,
waarin het gaat om de eenheid van het kabinet. Ik ben daarmee bekend, zoals
u weet.De heer Rutte (VVD):Dat was een van uw krachtigere artikelen.De heer Pechtold (D66):Hij ligt ook op mijn nachtkastje. Ik wil graag van u weten of de VVD-bewindslieden
zich daaraan moeten houden. Verder sprak u over een bijzonder kabinet. Wat
is bijzonderder dan een demissionair minderheidskabinet? Kunt u daar wat dieper
op ingaan? Vervolgens sprak u over de problemen van het land. Kunt u aangeven
wat die problemen zijn, waardoor de VVD daar de komende zo hard nodig is?De heer Rutte (VVD):Ik wil ook de heer Pechtold adviseren om zijn eerste vraag te stellen
aan de minister-president. Ik heb daar zojuist op een vraag van de heer Rouvoet
op geantwoord wat ik heb geantwoord en ik heb daar niets aan toe te voegen.De heer Pechtold (D66):De heer Rouvoet zei al heel juist dat het niet alleen om tradities gaat.
Hij gebruikte het woord "Grondwet". Ik preciseer dat met artikel
45, lid 3 van de Grondwet. Dat gaat over die eenheid. Ik vraag dan aan u,
als politiek leider en verantwoordelijk voor het eventueel terugtrekken of
aanstellen van uw bewindslieden, of u opdracht geeft aan uw bewindslieden
om zich aan dat grondwetsartikel te houden.De heer Rutte (VVD):Ik heb niets toe te voegen aan het eerdere antwoord dat ik aan de heer
Rouvoet heb gegeven. Wij spraken toen ook over de Grondwet. Ik adviseer collega
Pechtold om deze vraag aan de minister-president te stellen.De tweede vraag van de heer Pechtold ging over het bijzondere karakter
van dit kabinet. Natuurlijk is dit een bijzonder kabinet, zoals ieder kabinet
dat na verkiezingen regeert, bijzonder is. Het is namelijk een demissionair
kabinet. Dat betekent dat u en ik als Kamer gehouden zijn om op kousenvoeten
met het kabinet om te gaan en dat het kabinet op kousenvoeten moet omgaan
met de Kamer. Dit kabinet ontbeert het ultieme machtsmiddel dat iedere regering
heeft, namelijk het machtsmiddel om af te treden en daarmee vervroegde verkiezingen
uit te lokken. Deze Kamer heeft bij meerderheid, willens en wetens, besloten
om het kabinet te confronteren met een beleidswijziging waar het kabinet tegen
is. Het kabinet heeft daar vier jaar lang een beleid op gevoerd dat volledig
tegengesteld is aan wat de meerderheid van de Kamer wil. Daarmee heeft die
meerderheid van de Kamer dus willens en wetens aangestuurd op een constitutionele
en bestuurlijke patstelling. Ik vind dat verwijtbaar en laakbaar.De heer Wilders (PVV):Mevrouw de voorzitter. Het kabinetsbesluit om uitzettingen van asielzoekers
per direct op te schorten is een verschrikkelijk slecht besluit. Mensen die
niet aan de regels voor asiel voldoen en het land uit moeten, mogen nu toch
voorlopig in Nederland blijven. Het stelselmatig weigeren om Nederland te
verlaten, wordt nu ook beloond. De wet wordt dus niet langer gehandhaafd en
de tamtam dat je Nederland niet wordt uitgezet als je niet aan de asielvoorwaarden
voldoet, gaat nu al de wereld rond.Het is onbegrijpelijk dat de VVD-bewindslieden in het kabinet blijven
zitten. Zij doen dit zogenaamd in het landsbelang en voor de regeerbaarheid
van het land. Is het echter in het landsbelang dat de wet niet gehandhaafd
wordt? Is het in het landsbelang dat mensen die niet aan de regels voldoen,
toch in Nederland mogen blijven? Is het in het landsbelang dat hierdoor nog
veel meer gelukszoekers naar Nederland zullen komen? Is het in het landsbelang
dat niemand Nederland meer zal verlaten, al was het maar omdat men denkt dat
dit de eerste stap is op weg naar een generaal pardon? Hoe kan de VVD in een
kabinet blijven zitten, een kabinet dat een beleid voert dat volstrekt haaks
staat op wat men wil? Het motto van de VVD lijkt te zijn: wij zijn het er
niet mee eens, maar wij doen het wel. De heer Rouvoet heeft volstrekt gelijk
als hij zegt dat de ministers in een kabinet voor alle besluiten verantwoordelijk
zijn, ook als zij het niet met die besluiten eens zijn. De VVD is dus vanaf
vandaag verantwoordelijk voor een versoepeling van het asielbeleid. De zwakke
knieën van de heer Rutte en de zijnen zijn stuitend. Het is glashelder
dat je voor een streng vreemdelingenbeleid niet bij de VVD moet zijn.De heer Rutte (VVD):De heer Wilders heeft zich af kunnen reageren wat de gebeurtenissen van
gisteren betreft. Als de VVD gisteren uit het kabinet was getreden, was hetzelfde
kabinetsbesluit genomen. Dit is geen gewoon kabinet. Dit is een demissionair
kabinet. De ministers van de VVD zijn gevraagd, net zoals die van het CDA,
om de lopende zaken waar te nemen. Opstappen was overeengekomen met het bedrijven
van schonehandenpolitiek. Wij hadden dan onze mening verduidelijkt door uit
het kabinet te stappen. Dan hadden wij onze handen schoon gehouden. Misschien
was dat vanuit het partijbelang gezien te verkiezen geweest. Ik ben echter blij om leider te zijn van een partij die het landsbelang verkiest
boven het partijbelang.De heer Wilders (PVV):De heer Rutte is een politicus met slappe knieën en met een gebrek
aan enige ruggengraat. Hij is leider van een politieke partij die toegeeft
dat een versoepeling van het asielbeleid...De voorzitter:Wilt u zich alstublieft enigszins beperken in uw kwalificaties?De heer Wilders (PVV):Ik zeg niets wat niet klopt.De voorzitter:Ik verzoek u vriendelijk iets zakelijker...De heer Wilders (PVV):Ik neem geen woord terug van wat ik heb gezegd.De voorzitter:Dat vraag ik niet. Ik vraag u om u met het oog op de toekomst wat zakelijker
op te stellen.De heer Wilders (PVV):Ook dat ga ik niet doen.Naar mijn mening is de fractievoorzitter en de politiek leider van de
VVD door de keuze om in het kabinet te blijven voor 100% verantwoordelijk
voor een versoepeling van het asielbeleid. Dat siert hem niet. Het is helder
voor heel veel mensen in het land waar de VVD staat als het gaat om het asielbeleid.De heer Rutte (VVD):Ik laat de megafoonopmerkingen van de heer Wilders aan mijn adres onbesproken.
Ik leg die terzijde. Dit slaat helemaal nergens op. Het is in strijd met hoe
wij hier met elkaar om moeten gaan. Dit zegt dan ook meer over hem dan over
mij. Het gaat om de vraag hoe wij uit deze onmogelijke positie komen. Wij
verkeren in een situatie die zich niet eerder heeft voorgedaan in de parlementaire
geschiedenis van Nederland. Daar heeft een meerderheid in de Kamer voor gezorgd.
De fractie van de heer Wilders maakt daar geen deel van uit. Ik ben blij dat
het demissionaire kabinet niet tegen het staatshoofd heeft hoeven zeggen:
wij komen er niet uit, lost u het maar op. Het is goed dat er een formule
is gekomen om er uit te komen. Ik ben het met die formule inhoudelijk oneens.
Die formule maakt het echter mogelijk om de lopende zaken af te handelen,
in afwachting van de kabinetsformatie. Een vertrek van de VVD-ministers had
niets veranderd aan het besluit dat de regering gisteren heeft genomen. De
heer Wilders vindt het bedrijven van schonehandenpolitiek blijkbaar belangrijker
dan continuïteit van bestuur en constitutie.De heer Wilders (PVV):Ik hoor veel woorden van de heer Rutte, die probeert te zeggen dat het
in het belang van het bestuur van het land is dat de VVD-ministers blijven
zitten. De kern van mijn kritiek op de houding van de VVD en haar leider is
het volgende. Het zou in het landsbelang zijn dat de VVD-ministers blijven
zitten. Dat is echter, met alle respect, complete onzin. De heer Rutte vindt
immers ook dat het niet in het landsbelang is dat mensen die zich niet aan
de regels houden in Nederland mogen blijven, dat de wet niet gehandhaafd wordt
en dat de aanzuigende werking groter wordt. Dat is immers in strijd met het
landsbelang. Het was dus eerder in het landsbelang geweest als de VVD had
laten zien ruggengraat te hebben in plaats van slappe knieën. De VVD
had moeten zeggen hier niet aan mee te doen en hier grondwettelijk geen verantwoordelijkheid
voor te nemen. De heer Rutte heeft daar niet voor gekozen. Dat is zijn goed
recht. Ik vind dat echter erg laakbaar.De heer Rutte (VVD):Ik denk dat de heer Wilders toe is aan een goede les parlementaire geschiedenis
van Nederland, want hij begrijpt er werkelijk niets van. Ik kan hem het boek
Honderd jaren van de heer Oud, de oprichter van de VVD, aanraden. Daarin beschrijft
hij precies hoe deze zaken horen te gaan. Een kabinet dat demissionair is,
is niet gehouden om besluiten van de Tweede Kamer uit te voeren die ingaan
tegen het beleid dat het kabinet in de afgelopen jaren heeft gevoerd. Toch
is er een Kamermeerderheid die het kabinet daartoe dwingt. Als dat niet gebeurt,
leidt dat tot een constitutionele en bestuurlijke patstelling. De VVD neemt
dus op geen enkele manier de verantwoordelijkheid voor die beslissing. Integendeel,
als wij uit het kabinet waren getreden, was er precies hetzelfde gebeurd.
Het verschil tussen de leden van uw en mijn partij is dat de leden van mijn
partij er niet tussenuit "muizen" op het moment dat het nodig is.De heer Wilders (PVV):Met alle respect, er klopt niets van wat u nu zegt over het nemen van
verantwoordelijkheid. U hebt het interruptiedebatje net ook gevolgd en daaruit
bleek ook dat u verantwoordelijk bent. Uw geestverwanten zitten in het kabinet.
Ook al zijn zij het er niet mee eens, toch dragen alle ministers de verantwoordelijkheid
voor het beleid. Dat blijkt uit de Grondwet. Dus ook de VVD-ministers in het
kabinet blijven voor 100% verantwoordelijk, ook al zijn zij het oneens
met een kabinetsbesluit, zoals het voortzetten van het moratorium op het uitzetten
van asielzoekers. Dat neemt u voor uw rekening en dat nemen de VVD-bewindslieden
voor hun rekening. Ik had dat nooit voor mijn rekening willen nemen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp wel waarom u dit zo tegen de heer Rutte zegt. In het begin
van uw betoog sloot u echter aan bij mijn stellingname over de verantwoordelijkheidsvraag
en daarom plaats ik toch een kanttekening. Ik heb, anders dan u, niet willen
betogen dat de VVD verantwoordelijk is voor besluiten. Dat is aan de betrokkenen
en aan de fractie. Mijn stelling is dat de bewindslieden verantwoordelijk
zijn, ongeacht hun politieke kleur. Het maakt niet uit of zij het eens of
oneens zijn met het kabinetsbeleid. U kent mij als iemand die graag enige
nuance in het betoog aanbrengt.De heer Wilders (PVV):Zo heb ik het ook gezegd. Ik heb gezegd dat de geestverwanten van de heer
Rutte in het kabinet, als dienaren van de Kroon, voor 100% verantwoordelijk
zijn voor ieder besluit van het kabinet, ook als zij het daarmee oneens zijn.Voorzitter. Het gedraai van het CDA is naar mijn mening met geen pen te
beschrijven. De minister-president kwam eergisteren naar de Kamer om zich
vierkant achter de minister voor de Vreemdelingenzaken en Integratie, toen
nog, te scharen. Hij zag er wat witjes uit, maar hij sprak stevige woorden:
de motie die vraagt om een verlenging van de uitzetstop gaan wij niet uitvoeren.
Ook het aannemen van de motie van afkeuring heeft hij sterk ontraden. De boodschap
van de minister-president was dat dit niet het beleid van minister
Verdonk was maar kabinetsbeleid. Inmiddels weten wij beter.Om de Kamer tegemoet te komen – dat is de formele reden –
heeft de premier binnen 24 uur een politieke pirouette gemaakt. Hij doet inhoudelijk
water bij de wijn. Er komt ineens wel een moratorium op het uitzetten van
asielzoekers. Daarmee laat hij minister Verdonk vallen als een baksteen. Is
de werkelijke reden niet dat het CDA de PvdA te vriend wil houden omdat samenwerking
met de VVD er toch niet meer in zit? De premier zal het ongetwijfeld ontkennen,
maar ik denk dat dit erachter zit en dat vind ik zeer kwalijk.Het is onverstandig en onbegrijpelijk dat het kabinet de uitzetting van
asielzoekers nu staakt. In de Kamer en in brieven meldde het kabinet nog maar
enkele dagen geleden dat de stop op de uitzetting van asielzoekers zou leiden
tot het ontstaan van verkeerde verwachtingen. Het zou leiden tot rechtsongelijkheid
en het zou een aanzuigende werking hebben op nieuwe asielzoekers. Er zouden
juridische aanspraken kunnen komen en het zou leiden tot knelpunten in de
uitvoering van de werkzaamheden in de vreemdelingenketen bij de IND.Al deze problemen, al deze negatieve effecten van een uitzetmoratorium
zijn ineens als sneeuw voor de zon verdwenen. Het kan nu in een keer allemaal
wel. De linkse oppositie kan inderdaad tevreden zijn, maar het is slecht voor
Nederland. De politieke geloofwaardigheid van dit huis en van dit kabinet
heeft een enorme deuk opgelopen met dit gezwabber van vooral de minister-president
en ook van de VVD. Daar zijn het CDA en de VVD in eerste instantie voor verantwoordelijk.
Dit slappe compromis, dit gevolg van het zwabberende beleid is misschien de
redding van dit broze kabinet, maar een ram voor Nederland.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Het goede nieuws en ook het enige lichtpunt in
de chaos van de afgelopen dagen, is dat veel mensen die jarenlang in onzekerheid
hebben verkeerd, nu uitzicht krijgen op een specifiek pardon in plaats van
op uitzetting. Daarmee is wat GroenLinks betreft een stap gezet in de richting
van de Kamer.Het slechte nieuws concentreert zich op de staatsrechtelijke rommel die
dit kabinet heeft laten ontstaan. Deze premier schrijft bij iedere crisis
of val van een van zijn kabinetten, nieuw staatsrecht. De oude stelregel dat
regering en parlement behoedzaam met elkaar omgaan in een demissionaire periode,
hebben hij en zijn kabinet in 2002 al los gelaten, toen het kabinet-Balkenende
in de aanloop naar de verkiezingen controversiële besluiten bleef nemen
zoals bijvoorbeeld over de aanschaf van de JSF. Het was en is dan ook niet
geloofwaardig dat de premier zich in deze kwestie beroept op een regel die
hij vier jaar geleden al met voeten heeft getreden.Ik heb samen met collega Dijksma in oktober 2002 een motie ingediend waarin
ervoor wordt gepleit om betere criteria op te stellen voor de controversialiteit
van kabinetsbeslissingen die recht doen aan de demissionaire status van een
kabinet. Deze motie werd toen door een rechtse meerderheid verworpen. Het
lijkt mij na de gebeurtenissen van deze week verstandig dat de Kamer en het
kabinet afspraken maken over de staatsrechtelijke regels die gehanteerd moeten
worden in een demissionaire situatie. Ik krijg hierop graag een reactie van
de premier en van zijn collega's.Dat het staatsrecht de afgelopen anderhalve week zo zwaar op de proef
is gesteld, is vooral veroorzaakt door de personalisering van de politiek
en in het bijzonder van het ministerschap. Wie het ambt van minister vervult,
dient de Kroon en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid dat
in overleg met de medewetgever tot stand is gekomen. Nieuwe Kameruitspraken
zullen altijd tot wijzigingen in beleid of in de uitvoering kunnen leiden.
Maar als in de vervulling van het ambt de rechte rug van een individuele minister
de overhand krijgt, wordt het kennelijk onmogelijk om wijzigingen te accepteren
die de Kamer wenst. Dan dient het ambt de politicus en dient de politicus,
die tevens minister is, niet langer de Kroon. Als die personalisering er ook
nog eens toe leidt dat het gevoerde beleid in naam aan de persoon wordt verbonden,
de "koers Verdonk" zoals de minister haar eigen koers heeft genoemd,
is iedere ruimte weggenomen om een meningsverschil tussen minister en een
Kamermeerderheid ordentelijk op te lossen. Dit bleek ook de afgelopen anderhalve
week. Hierin ligt naar de mening van de fractie van GroenLinks de oorzaak
van de keiharde en ook onnodig confrontatie van de afgelopen week.Het is voor mijn fractie verbijsterend dat iemand die haar eigen ambt
zo personaliseert, vervolgens geen persoonlijke consequenties trekt uit een
motie van afkeuring. Ook in haar persconferentie ging de minister voorbij
aan de motie van afkeuring en benadrukte zij geen verantwoordelijkheid te
willen nemen voor het beleid dat zij als lid van deze regering nu zal uitvoeren.
De minister klinkt als een kalkoen die tegen beter weten in blijft voorstellen
om met kerstmis vegetarisch te eten. Mijn fractie vindt het onbegrijpelijk
waarom de minister zichzelf met tweecomponentenlijm aan het pluche vastplakt,
terwijl haar haar portefeuille is afgenomen en de Kamer geen vertrouwen in
haar heeft.Ik neem het alle dienaren van de Kroon kwalijk, de minister-president
voorop, dat zij zich hebben laten gijzelen door een politicus die de grenzen
van haar ambt niet kent. Helaas lijkt dit slechte voorbeeld besmettelijk te
zijn. Het is namelijk ronduit onbetamelijk dat de vicepremier zich gisteren
betitelde als een burgemeester in oorlogstijd. Als het voor de vicepremier
oorlogstijd is, wat zegt dat dan over de Kamermeerderheid, zijn CDA-collega's
en de positie van de premier? Ik neem aan dat de vicepremier inmiddels spijt
heeft van zijn onzinnige uitlating van gisteravond en daarop wil terugkomen.Het kabinet heeft voor een bedenkelijke staatsrechtelijke constructie
gekozen om uit een impasse te komen. Daarmee is het begin van een oplossing
ontstaan voor een inhoudelijk probleem van een groep mensen die te lang in
onzekerheid verkeert en de afgelopen jaren buitengewoon slecht is behandeld.
Nieuwe afspraken over het staatsrecht moeten herhaling van de beschamende
vertoning van de afgelopen weken voorkomen. Het opschorten van uitzettingen
was en is het doel van een Kamermeerderheid. De formulering in de brief van
het kabinet roept vragen op. Ik sluit mij gemakshalve aan bij de opmerkingen
die door anderen hierover zijn gemaakt. Ik heb vannacht echter ook de vicepremier
gehoord, die in zijn persconferentie stelde dat met dit besluit een beroep
op het beginsel van gelijke behandeling zal worden gedaan – ik denk
dat hij daarin gelijk heeft – waardoor alle uitzettingen
zullen worden opgeschort. Dat is ook gehoord door alle advocaten en rechters
in Nederland. Daarmee is de door het kabinet schriftelijk geformuleerde verbijzondering
achterhaald geworden. Ik vraag de premier of hij dit erkent en of feitelijk
alle uitzettingen worden opgeschort van asielzoekers die onder het project
Terugkeer vallen.Het opschorten nu moet leiden tot een pardonregeling straks. Ik dank de
heer Bos dat hij mijn oproep in het debat op de avond van de verkiezingen
om onmiddellijk met de nieuwe Kamer een pardon te regelen zo voortvarend heeft
opgepakt. Nu dient in de formatie wel resultaat te worden bereikt. Dat is
in de formatie van 2002 en 2003 niet gelukt. Deze derde keer moet het scheepsrecht
zijn.De heer Rutte (VVD):Ik stel u graag nog een vraag. Bent u zich ervan bewust dat u daar zelf
aan kan bijdragen door te bevorderen dat er zo snel mogelijk een nieuwe regering
komt?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik had die opmerking verwacht van de PvdA-fractie, niet van u. GroenLinks
kan daaraan bijdragen, maar de ChristenUnie en de SP ook. De VVD kan dat niet.
Het zou heel goed zijn als u de komende jaren in de oppositie te hoop moet
lopen tegen een nieuw kabinet dat dit gaat regelen.De heer Rutte (VVD):Mag ik erop vertrouwen dat u een beetje vaart zet achter die formatie?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik neem aan dat u dit ook tegen de premier heeft gezegd. Zeker nu de uitzetting
wordt opgeschort en er duidelijkheid moet komen over een specifiek pardon
is het in ons aller belang dat de formatie voortvarend wordt doorgezet. Het
lijkt mij tijd dat het CDA zich uitspreekt over wat het eigenlijk wil. Dat
is echter niet het onderwerp van dit debat.De heer Rutte (VVD):Wat kan daarbij de rol zijn van de heer Marijnissen, alias Zoef de haas?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U kunt toch niet van mij verwachten dat ik daar een antwoord op geef?
Zoef de haas is even weggezoefd, zoals u ziet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Toen de minister-president gisteravond met zijn verklaring
begon, sprak hij de woorden uit dat de uitkomst van het kabinetsberaad van
gisteren recht deed aan het gevoelen van de Kamer. Dit debat dient ertoe om
te bezien of hij met die inschatting gelijk heeft gehad. Dat is de kernvraag
voor de fractie van de ChristenUnie in dit debat. Uitgangspunt hierbij is
de brief van de minister-president die hij namens het kabinet aan de Kamer
heeft geschreven. Voor de fractie van de ChristenUnie moet het kabinet helderheid
bieden op twee cruciale hoofdpunten. Doet het kabinet inderdaad voldoende
recht aan de wens van de Kamer op het punt van het opschorten van de uitzettingen
en het niet nemen van onomkeerbare beslissingen? Wat zijn na gisteren de staatsrechtelijke
en politieke verhoudingen binnen het kabinet en tussen het kabinet en de Kamer? De fractie van de ChristenUnie heeft waardering voor de bereidheid van
het kabinet, die is gebleken uit de brief, om de Kamer tegemoet te komen.
Namens het kabinet schrijft de minister-president in deze brief dat het kabinet
wenst te voorkomen dat er verdere discussie ontstaat rond de verwijdering
van ex-asielzoekers in het kader van het project Terugkeer. Dit was ook in
essentie de bedoeling van de motie-Bos en de eerste motie-Dijsselbloem. De
ChristenUnie-fractie heeft, evenals andere fracties, wel een aantal vragen
over de omschrijving van deze groep. Deze vragen zijn voor ons belangrijk.
De eerste vraag richt zich op het punt van de humanitaire bezwaren, waarnaar
in de brief wordt verwezen. Deze worden in de brief iets nader ingevuld, want
er staat "in het bijzonder bij gezinnen met kinderen". Dat zou namelijk
het criterium zijn waarom niet tot uitzetting wordt overgegaan. Hieraan wordt
toegevoegd dat de uitzettingen van deze groep per direct worden opgeschort.
Het kabinet kiest ervoor om de opschorting van de uitzettingen los te koppelen
van een pardonregeling, waar het kabinet niet op vooruit wil lopen. Het kabinet
voert dus humanitaire bezwaren aan als criterium om niet uit te zetten. Gelet
op de voorgaande debatten over dit onderwerp, mag het wat de ChristenUnie-fractie
betreft duidelijk zijn dat de humanitaire bezwaren er per definitie in gelegen
zijn dat het gaat om het uitzetten van mensen die straks onder een pardonregeling
zouden kunnen vallen. Daarom moeten deze mensen straks niet worden uitgezet.
Dat moet dan ook de invulling zijn van het begrip "humanitaire bezwaren"
in de brief van het kabinet. Iedere andere invulling van het begrip "humanitaire
bezwaren" zou namelijk nieuw beleid impliceren. Zoals wij allen weten
stuit dat in een demissionaire periode op bezwaren.Wij hebben ook een vraag over de toevoeging "in het bijzonder bij
gezinnen met kinderen". Ik zou van het kabinet meer inzicht willen krijgen
in de vraag op wie dat opschorten nog meer betrekking zou kunnen hebben. De
volgende vraag luidt als volgt. Als de laatste zin van die alinea luidt dat
de uitzettingen van "deze groep per direct worden opgeschort", kan
dat alleen betekenis hebben als wij precies weten over welke groep het hier
gaat. Anders kun je die uitzettingen namelijk niet per direct opschorten.
Dat betekent dat ik aan het kabinet vraag op wie die groep dan precies betrekking
heeft, welke omvang die groep heeft en of die groep op enigerlei wijze kan
afwijken van de eerder door de Kamer bedoelde groep die onder een pardonregeling
zou moeten kunnen vallen en waarover dus geen onomkeerbare beslissingen zouden
moeten worden genomen. Ik ga er vooralsnog van uit dat wij het over diezelfde
groep hebben die indertijd in de moties is aangeduid. Dat betekent overigens
wel dat de eerder aangevoerde bezwaren tegen die moties daarmee automatisch
zijn komen te vervallen. Ik stel dan ook vast dat de door de minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie eerder zwaar aangezette juridische en staatsrechtelijke
argumenten tegen die moties daarmee eveneens zijn komen te vervallen.Voorts kom ik te spreken over de staatsrechtelijke en politieke verhoudingen
tussen kabinet en Kamer. De brief van de minister-president is duidelijk.
De VVD-ministers konden zich niet verenigen met het besluit, maar na een dringend
beroep van de minister-president zijn ze aangebleven vanwege het landsbelang.
Dit besluit maakt nu onderdeel uit van het kabinetsbeleid, schrijft de minister-president. Ik wil erop wijzen dat die zin niet staat in
de passage over de inhoud van het besluit, maar in de alinea over de bezwaren
van de VVD-ministers. Dat heeft een betekenis, lijkt mij. Nu de VVD-bewindslieden
zijn aangebleven, nemen zij dus ook verantwoordelijkheid voor dit onderdeel
van het kabinetsbeleid. In die context staat die zin namelijk. Is de minister-president
het eens met die analyse? Vindt hij ook dat alle ministers door aan te blijven
voluit verantwoordelijk zijn voor een besluit, ook als zij het daar niet meer
eens zijn? Ik vind dat vanzelfsprekend, en de heer Verhagen ook volgens mij.
Ik heb ook geconcludeerd dat de heer Rutte het hiermee eens is, want hij heeft
mijn conclusie niet weersproken. Ik heb begrepen dat de minister-president
gisterenavond voor de camera zei dat hij blij is dat de VVD-ministers verantwoordelijkheid
willen nemen voor dit kabinetsbesluit. Ik hoor graag zijn bevestiging.De heer Rutte (VVD):Ik ga over mijn eigen woorden en u gaat over de conclusies die u daaruit
trekt. Dat zijn de verhoudingen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb op basis van een viervoudig antwoord geconcludeerd dat ik dit als
een "ja" mocht opvatten. U hebt dat niet weersproken. Als u dat
nu wel doet, moet u dat duidelijk maken.De heer Rutte (VVD):Ik heb u gezegd dat ik bleef bij mijn antwoord en dat uw conclusies voor
u zijn. Ik heb u aangeraden om die vraag aan de premier te stellen, zoals
u zojuist hebt gedaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U hebt wel gezegd dat dit besluit uiteraard binnen de Grondwet en het
reglement van orde van de ministerraad zou vallen. Dat impliceert het dragen
van de verantwoordelijkheid voor die besluiten. Als dat anders is, moet u
dat nu klip en klaar zeggen. U mag dat, juist vanuit de traditie van uw partij,
niet in de mist laten hangen. Als dat niet het geval is, begrijp ik niet helemaal
waarom u het nu nodig vindt om naar voren te komen als ik concludeer dat u
het met mij eens bent dat de Grondwet ook nu geldt.De heer Rutte (VVD):U bent een ravissant knap formuleerder, maar dit klopt niet. Ik ga over
mijn eigen woorden en u gaat over de conclusies die u daaraan verbindt. Ik
laat het bij wat ik er al over heb gezegd en adviseer u verder om de dialoog
hierover rechtstreeks met de premier te voeren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik betreur het dat hier mist ontstaat over een zo evident punt als de
geldigheid van in dit geval artikel 42 van de Grondwet waarin staat dat ministers
verantwoordelijk zijn. Ik heb deze vragen gesteld omdat minister Zalm gisterenavond
op zijn persconferentie zei: "Een VVD-minister kan dit besluit niet voor
zijn of haar rekening nemen." Dat moet een kennelijke onzorgvuldigheid
zijn. Als het een particuliere opvatting is, is die volstrekt irrelevant voor
de conclusie die ik zo-even heb getrokken. Ik neem aan dat de minister-president
hier namens alle ministers zal verklaren dat zij allemaal voluit verantwoordelijk
zijn en dat daarover binnen de ministerraad geen verschil van opvatting bestaat.Wat nog wel relevant is, is dat minister Zalm aan zijn staatsrechtelijk
onjuiste opmerking de stelling verbond dat is gekozen voor een portefeuilleruil
omdat minister Verdonk hier geen verantwoordelijkheid voor wil of kan dragen.
Minister Verdonk zei: "Ik heb mijn portefeuille overgedragen aan een
collega." De fractie van de ChristenUnie gaat ervan uit dat de motie
van afkeuring die door de Kamer is aangenomen, de reden is geweest dat minister
Verdonk nu niet langer is belast met deze portefeuille. De uitkomst van het
beraad van gisteren over de ontstane situatie is de brief, inclusief de conclusie
dat minister Verdonk niet langer is belast met die portefeuille. Ik beschouw
dat als de consequente van de aangenomen motie van afkeuring en dus niet als
een keuze van minister Verdonk. Mijn fractie hecht zeer aan een ondubbelzinnige
bevestiging door de minister-president van deze conclusie, want daarvan hangt
op dit punt ons oordeel over brief af.De heer Rutte (VVD):Ik wacht op dat punt ook de beantwoording van de premier geïnteresseerd
af. Ik heb de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie gisteren iets
horen verklaren – ik ben mijn eigen bijdrage in eerste termijn daarmee
begonnen – over de reden dat zij heeft besloten niet langer de verantwoordelijkheid
te willen dragen voor het vreemdelingenbeleid. Haar verklaring is contrair
aan wat de heer Rouvoet hier zegt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat contraire opvattingen worden uitgewisseld in een debat is niet ongebruikelijk.
Er zou zelfs kunnen worden gezegd dat het essentieel is voor een debat. Ik
begrijp de relevantie van uw opmerking dat u een andere opvatting heeft over
de reden dat minister Verdonk niet meer met de portefeuille is belast, dus
niet helemaal. Ik ga er in elk geval van uit dat de minister-president straks
zal bevestigen wat in de brief niet expliciet staat, namelijk dat de motie
van afkeuring heeft geleid tot de conclusie dat minister Verdonk niet langer
wordt belast met deze portefeuille. Het kan niet zo zijn dat minister Verdonk,
zoals zij op haar persconferentie suggereerde, ervoor heeft gekozen om die
portefeuille af te stoten omdat zij toe iets aan iets nieuws of iets dergelijks.De heer Rutte (VVD):Omwille van de tijd lijkt het mij het meest praktisch dat wij de beantwoording
van de premier afwachten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Om die reden heb ik deze vraag gesteld.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De angel lijkt uit het debat, maar de koevoet zit tussen de
deur. Na meer dan twaalf uur beraadslaging heeft het kabinet een reactie op
de motie van afkeuring, die dinsdagnacht is aangenomen. Eigenlijk zijn het
twee reacties. Het CDA-deel van het kabinet vindt en doet namelijk iets anders
dan het VVD-deel. Daarmee is het kabinet erin geslaagd, van een bescheiden
verzoek van een in rechte staande Kamer een buitengewoon bevreemdende staatsrechtelijke
vertoning te maken. Aan de minister-president vraag ik: hoe heeft u het zo
ver kunnen laten komen? Waar was uw regie, de afgelopen twee weken, maar ook
gisteren gedurende de meer dan twaalf uur durende beraadslaging? Uiteindelijk
komt u met een verklaring waarin wat eerst door u als onmogelijk werd verklaard,
toch mogelijk bleek te zijn. Een kwartier na uw verklaring
aan de Kamer trok minister Zalm de regie weer naar zich toe en legde zijn
versie van het kabinetsbeleid uit. Dat deed hij in stevige bewoordingen, zo
stevig, zo uit de bocht, dat ik niet anders kan dan ze een vicepremier onwaardig
te noemen. Hoezo zwarte dag? Hoezo gedrocht? Hoezo burgemeester in oorlogstijd?
Herhaalt minister Zalm deze kwalificaties of schoot hij vanuit de heup voor
de bühne? Ondertussen is het nauwelijks te volgen. Wiens uitleg verwoordt
het kabinetsbeleid, die van de minister-president of die van de vicepremier?
Staan de VVD-bewindslieden nu achter het kabinetsbeleid? Aanvaarden de VVD-bewindslieden
nu verantwoordelijkheid voor de uitvoering van kabinetsbeleid?Artikel 45, lid 3 van de Grondwet behandelt de homogeniteit van het kabinetsbeleid.
Hoe verhoudt zich de ontstane situatie met dit artikel? Ik krijg hierop graag
een reactie van de minister-president én van de vicepremier, bij voorkeur
de zelfde reactie. Mocht de interpretatie van de vicepremier anders zijn dan
die van de minister-president, vraag ik mij af waarom hij er niet de enige
logische conclusie aan heeft verbonden: opstappen. De kwalificatie dat bij
het opstappen van de VVD het land onbestuurbaar zou worden, lijkt mij schromelijk
overdreven. Een rompkabinet, bestaande uit het CDA alleen, is zonder precedent,
maar was zeker mogelijk geweest. Dit demissionaire minderheidskabinet regeert
namelijk niet; het past op de winkel. Toch vond de VVD zichzelf onmisbaar.
Een van de redenen hiervoor was onder andere de missie-Uruzgan, waar VVD-minister
Kamp de leiding over had, zo stelde minister Zalm gisteren. Dat is een merkwaardig
gelegenheidsargument, want vorige week was minister Kamp van Defensie nog
in de running voor het Kamervoorzitterschap, missie in Uruzgan of niet.Er is dezer dagen sprake van prostituering van het staatsrecht. Deze premier,
die normen en waarden hoog in het vaandel heeft staan, maakt dat het constitutionele
recht niet meer wordt gevolgd zoals het gevolgd behoort te worden. Ik hoop
dat de minister-president en de vicepremier licht kunnen werpen op het door
hen zelf gecreëerde staatsrechtelijk improvisatietheater. Hoe kan het
zijn dat een uit 1860 stammende vertrouwensregel terzijde werd geschoven?
Als de Kamer bij monde van de indiener stelt dat een motie van afkeuring tevens
moest worden gelezen als een motie van wantrouwen, heeft de minister te gaan.
Dan is er geen ruimte meer voor een eigen afweging van de minister, noch van
het kabinet. Het gaat D66 in dit geval niet om minister Verdonk. Van haar
heeft mijn fractie in juni al afscheid genomen. Het gaat haar om de toekomstige
toepassing van de vertrouwensregel. Daarom stelt mijn fractie voor, de vertrouwensregel
te codificeren. Zij komt daar op een later moment op terug.Zoals gezegd, lijkt de angel uit het debat, maar zit de koevoet tussen
de deur. Die deur is overigens door de minister-president zelf op een kier
gezet, toen hij als lijsttrekker tijdens de campagne verklaarde dat een pardon
geen breekpunt zou zijn bij de formatieonderhandelingen. Er viel dus te praten
over een pardon. Een meerderheid voor een pardon na de verkiezingen hing al
boven de markt. Tijdens de campagne is een pardon door de partijen, van links
tot rechts, inzet van de verkiezingen gemaakt. Met andere woorden, de verwachting
werd gewekt dat een pardon na de verkiezingen wel mogelijk zou worden gemaakt.Een nieuwe meerderheid in deze Kamer heeft op 30 november ingezet
op een uitzetstop voor mensen die onder het bereik van het project Terugkeer
vallen en hier al jaren in onzekerheid verblijven. D66 heeft tijdens deze
hele voorstelling maar één doel voor ogen gehad: een uitzetstop
voor mensen die onder het bereik van het project Terugkeer vallen. Als dat
moet gebeuren door dit te omschrijven als "op humanitaire bezwaren stuitend",
vind ik dat best, want zetten wij ooit mensen uit als sprake is van humanitaire
bezwaren?Het kabinet heeft de Kamer steeds voorgehouden dat haar verzoek onuitvoerbaar
was en dat de doelgroep niet te definiëren zou zijn. Er werd hier gevraagd:
wie vallen er nu precies onder? Wat mijn fractie betreft valt iedereen, aangeduid
in de motie-Bos c.s., er nu onder. Ik heb dan ook slechts één
inhoudelijke vraag over dit voorstel. Ik wil daarop graag een antwoord van
zowel de minister-president als de uitvoerend minister. Vinden zij dat uitzetting
van een persoon die op enig moment heeft behoord tot de doelgroep van het
project Terugkeer, die sinds die tijd ononderbroken hoofdverblijf heeft gehad
in Nederland, en waartegen geen contra-indicaties bestaan, op humanitaire
bezwaren stuit? D66 vindt van wel. Wij vinden dat uitzetting van iemand die
aan deze criteria voldoet op humanitaire bezwaren stuit. Wat mij betreft kom
ik hier voor elk individueel geval terug om dat te verdedigen en te regelen.De heer Rutte (VVD):Voorzitter. Kan de heer Pechtold mij uitleggen wat het verschil is in
humanitair opzicht tussen een gezin met kinderen, een aanvraag ingediend hebbend
op 25 maart 2001, en een gezin met kinderen, een aanvraag ingediend hebbend
op 25 april 2001?De heer Pechtold (D66):Het hangt ervan af of zij Pechtoldvallen onder het project Terugkeer,
want daarover wordt in de motie-Bos c.s. steeds gesproken. Ik hoop dat de
oude en nu de nieuwe minister die dossiers heeft. Ik ben ooit op werkbezoek
in Winschoten geweest. Daar vind je 3,5 kilometer archief van de IND. Daar
kun je die dossiers vinden en dan checken hoe het zit met die gezinnen.De heer Rutte (VVD):Het humanitaire verschil is dus de datum van indiening van de aanvraag.De heer Pechtold (D66):Het woord "humanitair" heb ik zojuist al gebagatelliseerd. Voor
mij is er geen verschil of het gaat om gezinnen met kinderen, alleenstaande
homo's, alleenstaande christenen, of wie dan ook. Voor ons gaat het vanaf
het begin om degenen die vallen onder het project Terugkeer, om degenen die
vallen onder de oude wet.De heer Rutte (VVD):Als de heer Pechtold consequent wil zijn, moet hij een wetswijziging indienen
op de nieuwe Vreemdelingenwet. Anders zijn zijn woorden lege hulzen.De heer Pechtold (D66):De heer Rutte en ik staan allebei aan de zijkant van nieuwe formatiebesprekingen,
maar ik zal er graag op toezien dat deze kwestie, de humanisering van de wetgeving,
nauw wordt gedefinieerd in de nieuwe wet, want daar zijn wij inderdaad hard
aan toe. Daar hadden wij de afgelopen dagen misschien beter aan kunnen besteden.De heer Rutte (VVD):Waarmee de heer Pechtold de wet van Job Cohen naar de prullenbak verwijst.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. De Partij voor de Dieren is blij met de brief van het kabinet.
Wel willen wij weten op welke groep uitgeprocedeerde asielzoekers het kabinet
doelt. Het is voor ons van groot belang dat de verhouding tussen Kamer en
kabinet is verduidelijkt en bestendigd en dat er recht wordt gedaan aan de
positie van de Kamer als hoogste gezag van dit land.Daarnaast spreekt mijn fractie er haar waardering voor uit dat de regeringspartijen
CDA en VVD hun verantwoordelijkheid nemen, in het belang van de bestuurbaarheid
van dit land, ondanks dat zij principieel anders staan ten aanzien van het
vluchtelingenbeleid dan een meerderheid van de Kamer. Wij hebben eerder onze
teleurstelling uitgesproken over het feit dat er sprake leek te zijn van een
machtsspel, waarin de positie van de mensen over wie dit debat eigenlijk zou
moeten gaan, ondergeschikt leek te worden gemaakt aan politieke belangen.
Een Kamermeerderheid heeft gekozen voor mededogen als uitgangspunt. Het kabinet
heeft besloten om niet langer halsstarrig te weigeren de wens van de Kamer
uit te voeren. Wij zijn blij dat daarmee onzekerheid voor kwetsbare groepen
is weggenomen en de tegenstellingen in dit huis niet onnodig verder zijn aangescherpt.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Het wachten op een uitweg uit de impasse gisteren
is uiteindelijk gebleken niet voor niets te zijn. Rond de klok van twaalf
vannacht heeft de minister-president een oplossing gepresenteerd die in tal
van opzichten afwijkt van wat normaal is. Een abnormale oplossing dus. Normaal
is dat een door de Kamer aanvaarde motie wordt uitgevoerd. Normaal is dat
het kabinet een motie die het fundamenteel onuitvoerbaar acht, niet uitvoert
en zich daarover verantwoordt. Normaal is dat een minister die een motie van
wantrouwen of afkeuring aan zijn broek krijgt, opstapt. Normaal is dat ministers
die het principieel oneens blijven met een nieuw kabinetsbesluit, opstappen.
Normaal is dat ministers die blijven zitten, zich conformeren aan genomen
besluiten, ook al zijn zij het er in persoon niet mee eens.Zo bezien, is het niet moeilijk om de gepresenteerde uitweg stevig te
bekritiseren. Normaal is het allemaal niet. Het is een staatsrechtelijk noodverband.
Eén ding is helder: de ongekende patstelling die tussen Kamer en kabinet
was ontstaan, leidde tot een buitengewone situatie, een uitzonderlijke situatie
die vraagt om een uitzonderlijke oplossing. Het is fair om zo ook de gepresenteerde
uitweg te beoordelen. Er ontstond een crisisachtige sfeer, toen de polarisatie
rond de pardonregeling een kookpunt bereikte door toedoen van een onzes inziens
onbesuisd opererende Kamer, met uiteindelijk de aanvaarding van een motie
van afkeuring. Een onbestuurbare situatie leek te ontstaan. Het staatsbelang
vordert dan ook, over de eigen politieke schaduw heen te stappen.Dan is voor ons de keuze helder: als wij op inhoudelijke gronden een beleidskeuze
moeten maken tussen het probleem van een vooruitlopen op een mogelijke pardonregeling
en het afwachten van zo'n regeling die uit de formatie zal resulteren, kiezen
wij overtuigd voor het laatste. Dan kiezen wij voor wijze terughoudendheid.
Maar als wij moeten kiezen tussen het voortduren van een crisissituatie door
vast te houden aan het eigen gelijk en genoegen nemen met het toch vooruitlopen
op zo'n pardonregeling, kiezen wij voor het laatste. Zo moet het dan maar,
mits vragen die toch leven bevredigend beantwoord kunnen worden.De vragen die zich eerder tot de indieners van de moties richten, komen
nu op het bordje van het kabinet terecht. Ik noem er slechts twee. Een eerste
vraag is wat nu precies de doelgroep is. De formulering is nogal cryptisch
en bevat de vage beperkende voorwaarde dat uitzetting niet plaatsvindt, wanneer
het op humanitaire bezwaren stuit. Een tweede vraag is welke uitvoeringsinspanning
dit alles gaat vragen, juist door onhelderheid die er nog is. Wat betekent
dit voor het beroep op de rechter? Welke extra inspanning wordt van de IND
gevraagd? Wij willen bovendien van het kabinet een harde toezegging dat alle
inspanningen die nu hiervoor gepleegd moeten worden, niet ten koste gaan van
het voortvarend beoordelen van de individuele dossiers op de schrijnendheid.
Het zou toch onverteerbaar zijn als juist die nu langer in onzekerheid gaan
verkeren.De SGP-fractie kan in het licht van de regeerbaarheid van ons land leven
met het aanblijven van alle VVD-ministers, inclusief mevrouw Verdonk, met
een herschikking van taken. Ook hier is het niet moeilijk de bedenkingen en
bezwaren te vermenigvuldigen, maar in het belang van de regeerbaarheid van
ons land en als uitzonderlijke oplossing in de gegeven omstandigheden is ons
eindoordeel helder: zo moet het dan maar. Om een crisis te bezweren is van
alle kanten terughoudendheid nodig. Wat dat betreft gaat het nu nog lang niet
zo ver als in de tijd van Koning Willem II, die naar eigen zeggen in één
nacht van een conservatief liberaal werd.Het is een goede zaak dat de VVD-ministers in het belang van de regeerbaarheid
willen aanblijven, ongeacht hun grote bezwaren tegen de gang van zaken. Laat
dan wel helder zijn dat hetzelfde landsbelang vraagt zich te conformeren aan
de gemaakte keuzes en deze niet publiekelijk te blijven bekritiseren of daarvan
toch weer afstand te nemen. Anders is het landsbelang meer gediend met het
opstappen dan met het aanblijven. Kortom, geen opschorting
van "uithetkabinetzetting" van oppositievoerende ministers.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.12 uur tot 13.55 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-1783-1796.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl