Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171);  Wijziging van de Wet, houdende wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25722)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 344-359

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-12-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 8, pagina 344-359

25-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25722Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25171Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Binnenlandse Zaken (Wet overige BiZa-subsidies) (25299).Pagina 279-279
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171); Wijziging van de Wet, houdende wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25722)Pagina 344-359
Voortzetting van het EuropadebatPagina 312-335
EuropadebatPagina 279-298
Presentie en opening (dinsdag 25 november 1997)Pagina 279-279
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 25 november 1997)Pagina 360-362
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 29, 31 en 108 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (25340).Pagina 298-301
Behandeling van: het wetsvoorstel Regeling voor de totstandkoming van een gemeentelijk werkfonds voor voorzieningen ter bevordering van de toetreding tot het arbeidsproces van langdurig werklozen en jongeren (Wet inschakeling werkzoekenden) (25122).Pagina 301-312
Lijst van besluiten (dinsdag 25 november 1997)Pagina 359-360
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Regeling voor de totstandkoming van een gemeentelijk werkfonds voor voorzieningen ter bevordering van de toetreding tot het arbeidsproces van langdurig werklozen en jongeren (Wet inschakeling werkzoekenden) (25122).Pagina 335-344

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de
invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale
mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171);Wijziging van de Wet, houdende
wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de
invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale
mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25722).De beraadslaging wordt geopend.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik hoop dat de minister een goede reis heeft gehad
naar Egypte. Ik hoop ook dat zij de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven
aldaar een beetje heeft kunnen behartigen. Er was sprake van een mooie order.
Dat verheugt ons zeer. Wij zijn blij dat het haar toch gelukt is, vandaag
hier te zijn. Wij zijn overigens bijeen op haar expliciete aandringen.De voorzitter:Daar maak ik bezwaar tegen. Dat is niet waar. Deze vergadering was geagendeerd
voor de tweede december en is op verzoek van de commissie verplaatst, in strijd
met een eerder door het College van senioren genomen besluit.De heer Baarda (CDA):Als voorzitter van de commissie maak ik bezwaar tegen deze opmerking.
In het verslag van het College van senioren heeft gestaan dat de commissie
nog zou worden geraadpleegd. Dat is gebeurd. De commissie heeft er de voorkeur
aan gegeven, deze onderwerpen op 25 november te behandelen.De heer Boorsma (CDA):Wat ik probeerde te zeggen, was bedoeld als een vriendelijke opening aan
het adres van de minister. Dit wordt nu volstrekt versjteerd.De voorzitter:Daarom richt men zich in deze Kamer ook tot de voorzitter.De heer Boorsma (CDA):Dat deed ik ook, voorzitter! Als u de Handelingen naleest, zult u zien
dat ik gezegd heb te hopen dat de minister een goede reis heeft gehad. Ik
heb nadrukkelijk in de derde persoon gesproken.Mijnheer de voorzitter! Allereerst wil ik de minister bedanken voor de
antwoorden op de gegeven vragen, waarbij het mij speet dat ik, gesteund door
de commissie overigens, moest vragen om een meer expliciete beantwoording
van de door mij gestelde vragen. Voorts wil ik de minister zeggen dat de CDA-fractie
het voorgestane beleid steunt. Ik heb dat al eerder gezegd bij een mondeling
overleg.Wij steunen het beleid op het punt van verdere uitbreiding van de markt
voor mobiele telefonie en telecommunicatie, onder andere door een groei van
het aantal aanbieders en een toeneming van de concurrentie. De CDA-fractie
heeft ook waardering voor het voorstel, een veiling te introduceren als middel
om frequenties te alloceren. Dat is voorwaar een innovatie.Meer moeite heeft de CDA-fractie met de beleidshandelingen en de uitwerking
op onderdelen. De handelingen zijn enigszins tegenstrijdig geweest. Enerzijds
heeft de minister aangedrongen op spoed, anderzijds heeft zij getalmd. Aan
het einde van mijn inbreng kom ik terug op de mogelijke reden daarvan. Enkele
punten wil ik onder de aandacht van de minister brengen.Als eerste punt wijs ik erop dat via een notitie bij een verslag van een
vergadering van de commissie door mij is bepleit, het wetsvoorstel in alle
rust verder te behandelen en de DCS-1800-frequenties uit te geven via een
tenderprocedure, maar dan op basis van artikel 17 van de wet. Enkele gegadigden
dringen daar nog steeds op aan. Met belangstelling hebben wij geluisterd naar
de minister in het eerder gevoerde mondelinge overleg. Voorts hebben wij de
brief van de minister en de pleitnotitie van de landsadvocaat gelezen. De
landsadvocaat in de persoon van mr. Daalder heeft mijns inziens tamelijk overtuigend
aangegeven, waarom toch ook onder de huidige omstandigheden de veiling is
te verkiezen. Ik herhaal: onder de huidige omstandigheden.Toch blijf ik aarzeling houden. Zou de minister namelijk direct mijn voorstel
dat ik in oktober heb gedaan, hebben overgenomen, dan had zij nu al een heel
eind op dreef kunnen zijn met de toepassing van artikel 17. Ik ben het met
haar eens, dat er ook dan de noodzaak was geweest van een zorgvuldige procedure
waarin objectieve maatstaven en dergelijke geformuleerd en ter inzage moeten
worden gelegd.Eén argument door de minister overgenomen, leek mij minder terzake.
Ik had in mijn voorstel aangegeven dat toepassing van artikel 17 van de WTV
zou inhouden dat de AMvB waarbij GSM, ERMES en DCS-1800 en nog een vierde
als technisch systeem zijn aangewezen, misschien zou moeten worden gewijzigd.
De minister schrijft in navolging van de landsadvocaat dat er sprake zou zijn
van détournement de pouvoir. Wil de minister mij dat uitleggen? Daar
kan toch alleen sprake van zijn als iemand door de handeling gedupeerd zou
zijn? "Détournement de pouvoir" heeft een negatieve connotatie. Maar
als iedereen er gelukkig mee zou zijn, zou het dus geen "détournement
de pouvoir" zijn. Voorts schrijft de minister: "in ieder geval zou dat een
handelen in strijd met de uitdrukkelijke wens van de wetgever impliceren".
Wil de minister mij dat uitleggen? Het lijkt mij dat de minister in strijd
handelt met de grondwettelijke status van mij als degene die daarom heeft
gevraagd.Ik kom op mijn tweede punt. In mijn notitie en in het voorlopig verslag
heb ik gewezen op het gevaar van juridische procedures en schadevergoedingsclaims
indien de nieuwe DSC-1800 frequenties niet conform de Europese richtlijn zijn
verstrekt voor 1 januari 1998. Telfort is alvast een kort geding begonnen,
waarop binnenkort de uitspraak komt. Wij zijn daar allen uiteraard benieuwd
naar. Met instemming heb ik ook op dat punt de pleitnotitie van mr. Daalder
gelezen, waarin wordt gesteld dat de omvang van het geclaimde schadebedrag
moeilijk hard te maken is, terwijl Telfort voorts een gegadigde is en nog
geen rechthebbende.Fijn is ook de redenering dat de regering doende is de vergunningen te
verlenen, zodat er geen sprake is van een weigering in de zin van de richtlijn.
Op dat punt is de CDA-fractie redelijk overtuigd door de minister en de landsadvocaat.
Het verbaast ons overigens dat Telfort ons heden nog een fax heeft gestuurd,
waarin het ons meedeelt dat het akkoord kan gaan met het wetsvoorstel en de
novelle. Dat is staatsrechtelijk een slordige formulering. Wij gaan akkoord,
of niet. Als Telfort nu zegt dat het akkoord gaat met het wetsvoorstel, dan heeft het dus kennelijk, ook al wat het eigen kort geding betreft,
het hoofd in de schoot gelegd.Ik zei dat de CDA-fractie op dit punt redelijk overtuigd is door de minister.
Dat geldt echter niet voor de volgende punten. De minister heeft enkele prijstheoretische
uitspraken gedaan die theoretisch slecht verdedigd zijn. Beter kon ook niet,
want ze waren mijns inziens theoretisch onjuist. Ten eerste was er de uitspraak
dat de naheffing en de prijs geen invloed zouden hebben op de tarieven. De
verdediging verwees naar de marginale kostentheorie. Ik wijs de minister erop
dat bij volkomen concurrentie de bedoelde redenering al niet opgaat. De naheffing
en de prijs voor de vergunning zullen de langetermijnbeslissingen wel degelijk
beïnvloeden. Maar voorts – en dat is meer "to the point" –
wordt de markt gekenmerkt door de duopolie, straks een oligopolie, waar de
simplistische verwijzing naar de marginale kostentheorie echt geen houdt snijdt.De tweede prijstheoretische uitspraak houdt in dat de veilingopbrengst
lager zal zijn na het schrappen van de naheffing. In het nader voorlopig verslag
heb ik opgemerkt dat of de daling van de totale opbrengst bedoeld is –
wat haast een open deur is – of een daling van de veilingopbrengst per
eenheid, per frequentie. Dat laatste wordt door mij aangevochten met een op
papier uitvoerig gegeven redenering.De minister heeft in de memorie van antwoord geschreven dat zij de totale
veilingopbrengst bedoelde, dus de opbrengst na aftrek van de vervallen naheffing.
Zij was kennelijk overtuigd door mijn argumenten. Uit het verslag van het
eerder gevoerde mondeling overleg wordt echter volstrekt duidelijk dat de
minister niet de totale veilingopbrengst maar de veilingopbrengst per frequentie
bedoelde. Die zal, anders dan de minister eerder stelde, niet dalen door het
schrappen van de naheffing. Graag hoor ik nog een definitieve uitspraak. Ik
zou er overigens alle begrip voor hebben als de minister dit liet lopen of
heel kort zou aangeven dat zij het met mij eens is.Ik ben toe aan mijn vierde punt. Een essentieel probleem betreft de eventuele
omkering van het "level playing field". Is daarvan sprake als de nieuwe toetreders
een prijs moeten betalen, hetgeen de bestaande bedrijven niet hebben gedaan,
terwijl de naheffing geschrapt is? Aanvankelijk neigde ik naar de stelling,
doch ook op dat punt heb ik me bijna laten overtuigen. De bestaande bedrijven
hebben immers via een eerdere procedure tal van verplichtingen op zich genomen
met financiële consequenties, terwijl zij voorts ook nu gedwongen worden
om op z'n minst twee jaar te wachten met de eventuele ontwikkeling van DCS-1800.
Duidelijk is dat er nog steeds sprake is van asymmetrie, van enige steun in
de rug van de nieuwkomers. Ik neig er dus toe het standpunt van de minister
op dat punt over te nemen.Tegelijk kom ik met dat laatste op een ander probleem. Is het redelijk
om met name het kleine Libertel twee of eventueel drie jaar uit te sluiten,
en nog geheel ook, van de DCS-1800-frequenties? Overigens, wat zijn de criteria
voor een verlenging met een jaar extra? Is de minister er niet van overtuigd
dat de markt transparant moet zijn en houdt die transparantie niet in dat
men nu weet welke criteria er worden gehanteerd voor een verlenging van de
termijn van twee naar drie jaar?Er liggen hier nog enkele andere problemen. Libertel heeft thans een zeker
aantal GSM-frequenties waarop een zekere frequentie-economie is bereikt. Libertel
heeft daarom, conform de afspraak, om extra frequenties gevraagd om aldus
een verdere groei te kunnen realiseren. Hoe voortvarend heeft de minister
daarop gereageerd? Het onderzoek naar het bereiken van die frequentienorm
is al enkele maanden geleden verricht. Nu pas, na twee rondes van schriftelijke
vragen, onder meer door mij gesteld, schrijft de minister dat binnenkort die
extra GSM-frequenties zullen worden toegekend. Had dat niet eerder gekund?
De minister zal wel stellen dat zij eerst de benodigde frequenties had moeten
verkrijgen van KPN, maar wij krijgen de indruk dat Libertel niet geheel ad
rem is behandeld. Kan de minister ons van het tegendeel overtuigen? Ik wijs
erop dat volgens dezelfde pleitnotitie Libertel nog steeds in de rode cijfers
zit en dus verdere groei nodig heeft. De minister stelt toch dat zij een gezonde
bedrijfstak wil bevorderen? Waarom wacht ze dan met het toekennen van deze
groeiruimte aan dit bestaande bedrijf in ontwikkeling?Ten zesde gaat het om het voornemen van de minister ten aanzien van de
te veilen kavels, hetgeen niet zozeer een bepaling in de wet is, als wel een
besluit dat daarop is gebaseerd. De minister wil twee grote kavels veilen,
elk van 15 mHz DCS-1800 en 5 mHz E-GSM. Voorts wil ze 16 kleine kavels van
gemiddeld 2,5 mHz DCS-1800 veilen. Stel dat straks Telfort, met daarin de
gigant British Telecom, een tamelijk ideaal pakket kan kopen terwijl het kleine
Libertel geen redelijke kavel DCS-1800 kan kopen. Waarom veilt de minister
niet vier grote kavels van elk bijvoorbeeld 12,5 of eventueel 15 mHz, met
daarnaast een beperkt aantal kleine kavels? Libertel en KPN worden nu immers
gedwongen om voor die vijf of zes afzonderlijke kavels te moeten bieden tegen
andere bedrijven met een regionale belangstelling. Een en ander mag dan transparant
zijn, de veiling is – ik heb het al betoogd in het nader voorlopig verslag –
op deze manier echt niet meer het instrument dat zorgt voor een optimale allocatie.
De markt wordt immers verknipt in een deelmarkt voor de grote kavels en tal
van deelmarkten voor een heleboel kleine kaveltjes.Voorzitter! Het zit mij dwars dat vooral Libertel, maar ook KPN niet kunnen
dingen naar een redelijke kavel. Dit punt is pas naar voren gekomen in de
memorie van toelichting, behorend bij de novelle. Dit punt is amper, ik meen
zelfs in het geheel niet door de Tweede Kamer behandeld. Wij kunnen in dit
huis niet amenderen, maar dat behoeven wij ook niet te doen; de kavelgrootte
staat niet in de wet. Ik doe een dringend beroep op de minister, met verwijzing
naar de door haar beleden doeleinden, om KPN en Libertel voor de toekomst
niet structureel op achterstand te stellen. Ze kan dit voorkomen door twee
kavels DCS van 12,5 of 15 mHz, gecombineerd met 5 mHz E-GSM te veilen, twee
kavels DCS-1800 van 12,5 mHz en voorts een beperkt aantal kleinere kavels
DCS-1800. Dit dringende beroep zal misschien worden onderstreept door een
motie die ik eventueel in tweede termijn indien, afhankelijk van de reacties
van de collega's en natuurlijk nog meer afhankelijk van de reactie van de
minister.In de zevende plaats maak ik een opmerking over de naheffing. Deze is
geschrapt, maar het gaat ook om de argumentatie die is gepleegd. De minister
heeft steeds volgehouden dat de naheffing te verdedigen was, maar ik heb dat
steeds betwijfeld. De minister heeft gelijk als zij stelt dat KPN en Libertel
konden weten dat ze een vergoeding zouden moeten betalen die marktconform
was. Ik heb de minister gevraagd, te kijken naar het OECD-rapport "Market-type
mechanisms". Daaruit wordt duidelijk dat marktconform zeer multi-interpretabel
is. Om een voorbeeld te geven, in deze benadering is ook een reinigingsrecht
als toepassing van het profijtbeginsel, een reinigingsrecht dat slechts 20%
van de kosten dekt, een marktconforme vergoeding. Dat is dus niet per se een
kostendekkende prijs, het kunnen ook zeer lage leges zijn. Dat is ook marktconform,
het is in ieder geval een prijs die gevraagd wordt en die rantsoeneert. De
betrokken bedrijven hadden dus nooit kunnen bevroeden dat zij een zeer hoge
prijs zouden moeten betalen, een veel hogere dan wat in het ingediende businessplan
verondersteld werd.Ten achtste wil ik in dit verband nog opmerken dat ik bij mijn stelling
blijf dat de veilingprijs een belastingkarakter heeft. De minister schrijft
nu in de nadere memorie van antwoord dat ook Financiën van mening is
dat er geen sprake is van een belasting. Over de vraag wat belastingen zijn,
heb ik in dit huis al eerder met Financiën gediscussieerd. Financiën
was weinig principieel en merkte allerlei milieuheffingen aan als niet-belastingmiddelen,
hoewel die door het CBS, De Nederlandsche Bank en ook internationaal wel degelijk
als belastingen worden aangemerkt. De stelling van de minister dat Financiën
aan haar kant zou staan als het gaat om het als belasting oormerken van de
naheffing, maar dus ook als het gaat om het als belasting oormerken van de
nog komende prijs op basis van de veiling, is dus niet zo sterk. Als de Staat
nu in een monopoliepositie een rent-inkomen kan afromen door veelbegeerde
frequenties te veilen, is de prijs een belasting; niet in juridische, maar
wel in economische zin. De heffing moet dus deel uitmaken van het belastingplan
en ze dient onderworpen te zijn aan onder andere de Invorderingswet.Ten negende. Ook wil ik de schriftelijke discussie over de kosten van
toezicht oprakelen. De minister heeft opgemerkt dat het bedrag dat hiermee
gemoeid is, ƒ 500.000 bedraagt. Libertel wijst er echter in een brief
op dat de kosten aanzienlijk hoger zijn, onder andere vanwege vergoedingen
voor de toekenning van en het toezicht op nummers. Ook rakel ik de schriftelijke
discussie op over de consequenties van roaming door nieuwe bedrijven op het
net van Libertel. Ik vraag de minister in gemoede of de recente toetreder
die helpt om de markt verder te ontwikkelen – hiermee bedoel ik uiteraard
Libertel – door haar niet al te zeer gehinderd wordt doordat zij Libertel
behandelt als een gevestigd groot bedrijf naast KPN. Kan de minister bijvoorbeeld
niet een aanwijzing geven om in elk geval de kosten van toezicht beter in
de hand te houden?In de tiende plaats en tot slot wil ik naar voren brengen, enigszins verward
te zijn geraakt door de Europese regelgeving, die mijns inziens niet voldoende
helder is. KPN stelt bijvoorbeeld dat een tekort aan frequenties de enige
grond is om partijen de toegang tot de ether te ontzeggen, zodat de voorgenomen
uitsluiting van KPN en Libertel gedurende twee of drie jaar in strijd is met
richtlijn 96/2. Tegelijkertijd geven de artikelen 86 en 90 van het EG-verdrag
de verplichting, maatregelen te nemen die kunnen leiden tot daadwerkelijke
mededinging. Uitsluiting zou daarom geboden zijn als asymmetrische maatregel
om een level playing-field te realiseren. Ook hierbij wordt gewezen op de
richtlijn 96/2. En ik had thuis in mijn aantekeningen nog meer van dit soort
voorbeelden staan waarbij men zich in tegenovergestelde richting op dezelfde
Europese richtlijnen beroept. Is de genoemde richtlijn dan wel zorgvuldig
geredigeerd? In mijn ogen verkeert de minister hierdoor in een ongelukkige
positie, die haar in elk geval niet te verwijten is. Ik meen dat er ook vertraging
is ontstaan doordat het in Den Haag onduidelijk is, hoe de richtlijnen geïnterpreteerd
zouden moeten worden. Ik stel dit met zorg vast.Mijnheer de voorzitter! Ik heb nog een aantal andere punten opgerakeld,
zoals de kosten van toezicht en het al dan niet van toepassing zijn van de
belastingstatus, maar het zal duidelijk zijn dat deze punten van minder belang
zijn dan het dringende beroep op de minister, bij de veiling over te gaan
tot een andere kavelgrootte dan wat thans het voornemen is.Voorzitter! Wij wachten met belangstelling op de reactie van de minister.De heer Zijlstra (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Het komt zelden voor dat Eerste en Tweede Kamer
tegelijkertijd met een wetsvoorstel bezig zijn. Terwijl de Eerste Kamer nog
bezig was met het oorspronkelijke voorstel, forceerde de Europese Commissie
een novelle die nu als wijziging van de wet, houdende wijziging van de wet,
met die wet zelf in de Eerste Kamer plenair beoordeeld moet worden. Het gaat
dus om haastwerk.Als de Eerste Kamer de voorstellen aanvaardt, zullen de nieuwe vergunningen
op z'n vroegst eind februari verleend kunnen worden. Dat is twee maanden na
de deadline van de Europese Commissie. Nederland lijkt hiermee zijn aanvankelijke
voorsprong op andere landen deels kwijtgeraakt te zijn. Er zijn goede redenen
om aan te nemen dat dit had kunnen worden vermeden als de regering al in een
veel vroeger stadium tot een vergelijkende toets in plaats van een veiling
had besloten. Die vergelijkende toets is bij mijn weten nog altijd de meest
voorkomende praktijk in West-Europa. Ook Nederland heeft daar ervaring mee
opgedaan. Kostbare tijd is verloren gegaan en nu staan wij voor het blok.Een fundamenteel zwak punt in het wetsvoorstel, zoals het door de novelle
is aangepast, lijkt ons de dubbelzinnigheid in de concurrentievoorwaarden.
Nog in december 1996 putte de minister zich uit in beweringen dat ongelijke
kansen zouden ontstaan als nieuwkomers een veilingprijs zouden moeten betalen
en de huidige vergunninghouders niets. Ik citeer uit het nader rapport van
17 december 1996: "KPN en Libertel hebben inmiddels een dusdanig wezenlijke
voorsprong op de betreffende markt, dat er sprake is van ongelijke kansen
voor de nieuwe DSC 1800-vergunninghouder, in het bijzonder wanneer deze een
veilingprijs moet betalen, terwijl de huidige vergunninghouders geen enkele
vergoeding behoeven te betalen. Daarmee zou niet alleen één
van de belangrijkste doelstellingen van dit wetsvoorstel worden ondergraven,
maar zou Nederland ook in strijd handelen met het EG-recht. Daardoor zou Nederland
geconfronteerd kunnen worden met een beschikking van de commissie op grond
van artikel 90 van het EG-Verdrag, vergelijkbaar met bovengemelde beschikking.
Teneinde geen strijd met het EG-recht te doen ontstaan, is gezocht naar een
passende maatregel om de door de veilingprijs veroorzaakte inbreuk ongedaan
te maken. Indien zou worden afgezien van het vorderen van een bedrag van de
bestaande vergunninghouders, is het onmogelijk de onderneming die de vergunning
na veiling krijgt, in dezelfde startpositie te brengen als de bestaande vergunninghouders.
Sterker nog, de DCS-1800-vergunninghouder zou daarmee in een veel nadeliger
startpositie komen dan de bestaande vergunninghouders."Ten overvloede citeer ik uit de nota naar aanleiding van het verslag van
de Tweede Kamer: "Bij het verlenen van nieuwe vergunningen in een zich ontwikkelende
markt is het van het grootste belang om te zorgen voor een zogenaamd level
playing field. Uit ambtelijk overleg met de Europese Commissie is gebleken
dat dit aspect nadrukkelijk de aandacht van de Commissie heeft. Wanneer als
verdelingsmechanisme het veilinginstrument wordt toegepast, is er geen ander
middel dan een door de bestaande marktpartijen verschuldigde vergoeding om
dit zelfde level playing field te bewerkstelligen."Dat is nu precies waarop de minister terug moest komen onder dwang van
de Europese Commissie en wat nu in een novelle moest worden vervat.In de nadere memorie van antwoord aan de Eerste Kamer probeert de minister
zich te kwijten van de ondankbare taak om aan te tonen dat de kansen nu eigenlijk
toch weer wel gelijk zijn. Ondanks het vervallen van de naheffing en het verkorten
van de exclusiviteitsperiode tot twee jaar, zou er toch een level playing
field zijn met evenwichtige concurrentievoorwaarden tussen ouden en nieuwen.
Maar wij hebben de indruk dat het van tweeën één is. Of
er bestonden gelijke kansen in het oorspronkelijke wetsvoorstel zonder de
novelle en dan zijn zij er nu niet meer of zij zijn er nu wel, maar dan waren
zij er eerst niet. De minister zal moeten uitleggen waarom ze óf nu
een ondeugdelijk voorstel verdedigt, óf indertijd een ondeugdelijk
wetsvoorstel indiende.Een lijn van verdediging zou kunnen zijn dat de overige asymmetrische
eisen zijn veranderd, respectievelijk verzwaard. Wij hebben de indruk dat
de overige voorwaarden voor intrede in de markt niet zodanig veranderd zijn,
dat zij dit gat in het level playing field zouden kunnen dichten. De exclusiviteit
voor nieuwkomers is in essentie niet veranderd en dat geldt voor de opgelegde
verplichtingen aan KPN en Libertel inzake roaming en site sharing evenzeer.
In het verschil in verplichtingen tussen oude en nieuwe vergunninghouders
is ook geen verandering gekomen. Het "nieuwe" – zoals ik het dan zie –
asymmetrische argument in de nadere memorie van antwoord aan de Eerste Kamer
houdt in, dat bestaande vergunninghouders weliswaar geen vergoeding voor hun
vergunning hebben hoeven te betalen, maar dat zij toch maar de markt hebben
moeten openbreken – collega Boorsma had het daar ook over – en
dat de nieuwkomers daarvan nu kunnen profiteren. Welnu, dat argument is op
zichzelf natuurlijk terecht. Maar de minister wist dat eerder ook wel en kan
het gat van de vervallen naheffing daarmee natuurlijk niet opvullen.Het eerlijkst is het waarschijnlijk, te erkennen dat de minister nog steeds
haar oorspronkelijke wetsvoorstel evenwichtig vindt, maar dat zij nu eieren
voor haar geld moet kiezen. Maar dan is ook duidelijk dat de nieuwkomers zich
terecht over ongelijke kansen beklagen en daarom naar de Europese Commissie
of naar de rechter stappen. Enertel heeft dat eerste dan ook gedaan.Mijnheer de voorzitter! Positief is zeker dat de zogenaamde Nozemafrequenties
meteen al met de beschikbare frequenties worden geveild. Dat gebeurt dan in
twee grote en zestien kleine pakketten. KPN en Libertel mogen niet op de grote
bieden en van de kleine pakketten die zij verwerven, mogen zij twee jaar geen
gebruikmaken. Naar verluidt is er meer belangstelling voor de grote dan voor
de kleine pakketten. Het zou dan ook – daar scharen wij ons in het kamp
van collega Boorsma – aanbeveling verdienen niet twee maar drie of meer
grote pakketten aan te bieden. Dan wordt de veilingprijs lager of zelfs nul
en vermindert navenant het financiële nadeel voor de nieuwkomers.Na Libertel heeft nu ook KPN het oordeel van de Europese Commissie over
de tweejarige exclusiviteit gevraagd. Ondanks de geruststellende geluiden
vanuit Brussel tot nog toe lijkt hierover niet het laatste woord gezegd. Eén
argument van KPN, dat verdacht veel lijkt op de succesvolle argumenten tegen
de naheffing, houdt in dat KPN bij de investering in GSM redelijkerwijs niet
kon voorzien dat de overheid, door exclusiviteit voor anderen, de renderendheid
van haar investeringen zou inperken. KPN heeft daarnaast al in een vroeg stadium
bij de GSM-vergunning de behoefte aan gebruik van 1800-frequenties aangegeven
en te dien aanzien is door de overheid lange tijd geen indicatie gegeven dat
dit niet zou worden gehonoreerd. Ik heb de indruk, mijnheer de voorzitter,
dat dit soort argumenten het in Brussel goed doet.De minister doet er naar onze indruk verstandig aan de exclusiviteit op
te heffen, zodra de eerste tekenen verschijnen dat door die exclusiviteit
inderdaad de marktontwikkeling belemmerd wordt. Dat geldt in kwantitatieve
zin: hef de exclusiviteit op, als door het verstrekken van meer onmiddellijk
te gebruiken frequenties de marktbehoefte vollediger kan worden bevredigd.
Het geldt ook in kwalitatieve zin: hef de exclusiviteit op, indien de ontwikkeling
van nieuwe diensten beter tot haar recht kan komen, als alle aanbieders effectief
tot de markt kunnen toetreden.Overigens, mijnheer de voorzitter, lijkt de gelijke behandeling van KPN
en Libertel niet terecht. Libertel heeft veel minder frequentieruimte en vaste
infrastructuur, en is in tegenstelling tot KPN volledig afhankelijk van mobiele
dienstverlening. Naar verluidt dient Libertel mede daarover een klacht in
bij de Europese Commissie. Wellicht wordt de soep niet zo heet gegeten als
de minister ook aan Libertel de aanvullende frequenties uit het analoge ATF-3
net geeft waarom zij heeft gevraagd. De minister schrijft ons, dat dezer dagen
daarover beslist zal worden. Zijn die dagen vandaag al voorbij
en, zo ja, kan de minister ons de beslissing dan meedelen?Een nadeel van de veiling zou kunnen zijn, dat de veilingprijs wordt doorberekend
in de kosten, waardoor de tarieven zullen stijgen. Collega Boorsma heeft daar
ook over gesproken. De minister meent, dat dit ten laste zal gaan van de winst
en niet van de tarieven. Zij ziet een situatie van volkomen concurrentie in
het verschiet na het duopolie van nu. Dat lijkt onterecht, want er is noch
sprake van een atomistische markt noch van een homogeen goed. Op zijn best
zal de markt er een zijn van oligopolie of monopolistische concurrentie juist
omdat, zoals de minister zelf ook zegt, de gegadigden verschillende diensten
zouden willen aanbieden. Juist die monopolistische concurrentie zal de ruimte
bieden om hogere kosten dan de buurman in de tarieven door te kunnen berekenen.
Juist door die verschillende diensten zullen deelmarkten kunnen ontstaan met
monopolistische trekken en zullen de tarieven niet, zoals de minister beweert,
in de buurt van het minimum van de gemiddelde totale kosten komen te liggen.Mijnheer de voorzitter! Het tijdverlies, ontstaan doordat de vergelijkende
toets niet in een vroeg stadium is gekozen, kan niet meer worden ingehaald.
Als het dan toch een veiling moet worden, zou geprobeerd moeten worden de
veilingprijzen zo laag mogelijk te houden, bijvoorbeeld door meer grote pakketten
te veilen of door zoveel grote pakketten aan te bieden, dat geen veiling meer
nodig is, mits daardoor natuurlijk weer geen overmatige schaarste bij de kleine
pakketten ontstaat. Ik hoor de minister "juist" zeggen; daar krijgen we straks
een goed antwoord op!Voorzitter! We staan voor het blok. Elke maand gaat een groot gedeelte
van de 100.000 nieuwe abonnees aan de neus van de nieuwkomers als Enertel
en Telfort voorbij. Nu men de kans van een beauty contest voorbij heeft laten
gaan, levert een veilingprocedure het minste tijdverlies op. Noodgedwongen
zal dat aspect bij onze stellingname over deze wetsvoorstellen zwaar moeten
wegen. Wij wachten met belangstelling het antwoord van de minister af.Mevrouw Vrisekoop (D66):Mijnheer de voorzitter! De fractie van D66 dankt de minister voor haar
bereidheid nog heden naar de Kamer te komen om dit wetsvoorstel te behandelen,
hoewel zij – naar wij begrepen – in Caïro een belangrijke
taak verrichtte. De fractie van D66 is de minister ook dankbaar voor de snelle
en uitvoerige beantwoording van vragen en het met spoed ter beschikking stellen
van verschillende documenten, meer in het bijzonder de door mij gevraagde
pleitnota, die buitengewoon verhelderend is geweest. Dat heeft zij ook van
andere woordvoerders kunnen vernemen.Aan het ontvangen van verschillende documenten heeft het niet ontbroken
met deze veilingwet. Zelden werden wij zo intensief bestookt met brieven en
rapporten. Nog heden ontvingen wij er twee, maar de belangen die hier op het
spel staan, zijn dan ook enorm. De wijze waarop de minister zich voorneemt
de frequenties van de mobiele telecommunicatie te verdelen – door veiling –
is betrekkelijk nieuw. Nu zijn wij daar niet op tegen; als een veiling de
manier is tot een objectieve en transparante verdeling van de beschikbare
frequenties, leidend tot een efficiënte toedeling aan die partijen die
deze frequenties het meest waarderen, kan D66 daar alleen maar mee instemmen.
"Objectief" en "transparant" zijn immers termen, die D66 vaak hanteert wanneer
zij haar politieke visie uitdraagt.Merkwaardig is het, dat er zoveel misging in dit wetsvoorstel. Nog tijdens
de rit in de Tweede Kamer bleek dat een van de kandidaten een klacht bij de
Europese Commissie had neergelegd, die naar aanleiding daarvan een oordeel
uitsprak waardoor het wetsvoorstel moest worden aangepast. En zo was er in
deze Kamer een wetsvoorstel in behandeling waarvan wij al wisten dat het in
die vorm niet behandeld zou behoeven te worden, terwijl in de Tweede Kamer
de discussie daarover weer werd hervat en een novelle in behandeling werd
genomen. In de Tweede Kamer heeft dus een uitgebreide behandeling plaatsgevonden
van een wetsvoorstel dat in die vorm onze Kamer niet heeft bereikt. Wij behandelen
nu als enige de gecombineerde wetsvoorstellen, dus inclusief de novelle die
de Tweede Kamer op 18 november als hamerstuk heeft afgedaan.Nieuwe klachten volgden inmiddels bij de commissie en er vond zelfs een
kort geding door een der kandidaten plaats, terwijl er nog niets eens een
wet was aangenomen. Ongelukkig genoeg is de uitspraak daarvan eerst morgen
te verwachten.Men kan zich afvragen, of niet beter en eerder een andere meer conventionele
toewijzingsmethode had kunnen worden gekozen die tot minder commotie en risico
van vertraging had geleid. Maar dat is een gepasseerd station.De fractie van D66 heeft nog wat vraagtekens bij de exclusiviteitsperiode,
door de novelle thans teruggebracht tot twee jaar, eventueel te verlengen
tot drie jaar. Wanneer gaat die termijn precies lopen? Bestaat er een mogelijkheid
die uitbreidingstermijn na twee jaar nog te bekorten, althans een verdere
uitbreiding daarvan te bemoeilijken wanneer zou blijken dat de nieuwe aanbieders
helemaal geen achterstand meer hebben? De kandidaat nieuwe aanbieders die
zich thans aandienen, zijn bepaald geen kleine ondernemingen, zo heeft de
minister in de Tweede Kamer laten weten. Wat kan de minister doen om te voorkomen
dat de bestaande aanbieders tegen hogere lasten een mogelijk kwalitatief mindere
dienstverlening gaan aanbieden in die exclusiviteitsperiode?Op een vraag van de fractie van D66 heeft de minister de veilingprocedure
nog eens toegelicht. Daarbij rijst de vraag, of na de kwalificatie bekend
gemaakt kan worden welke partijen nu aan de veilig zullen meedoen. Bovendien
is niet duidelijk, of niet na elke ronde reeds bekend gemaakt kan worden welke
partij het hoogste bod heeft uitgebracht. Kan de minister ons daarover uitsluitsel
geven?In de voorafgaande schriftelijke behandeling heeft vooral mijn CDA-collega
Boorsma van zich doen horen. In een aantal gevallen verwoordde hij daarbij
ook het standpunt van mijn fractie.De door hem en collega Zijlstra gedane suggestie, de te veilen frequenties
aan te bieden in drie of meer grote pakketten, wordt ook door de fractie van
D66 ondersteund. Als op die manier kan worden voorkomen dat de veilingprijs
onnodig wordt opgedreven, of zelfs veiling daardoor achterwege kan blijven,
zal het bezwaar van de nieuwkomers van het financiële
nadeel wegvallen en kunnen grote dreigende schadeclaims wellicht worden voorkomen.De fractie van D66 ziet met belangstelling de reactie van de minister
tegemoet.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks heeft zich bij dit wetsvoorstel
beperkt tot een tamelijk globale beoordeling van de problematiek, een "quick
scan" zou je het kunnen noemen.Uiteraard hebben wij wel kennisgenomen van de inbreng van andere fracties,
met name van de fractie van het CDA, en van de beantwoording van de minister
daarvan. Vooral de adviezen van de landsadvocaat laten wij zwaar wegen. Het
komt erop neer dat wij – voor de verandering zou ik bijna zeggen –
de minister steunen.Het gaat bij dit wetsvoorstel om grote belangen van bepaald geen kinderachtige
wereldspelers die groot geld ruiken. In Intermediair las ik dat het wereldwijd
gaat om 165 miljoen abonnees, dat het in 2000 zo'n 600 miljoen abonnees zijn
en dat er dan in de mondiale markt 320 mld. omgaat. Op dit moment heeft in
Nederland ongeveer 10% een mobiel abonnement. Dat percentage zal waarschijnlijk
wel stijgen, hoewel het in Nederland cultureel nog niet erg goed ligt.Het wemelt al met al van de kort gedingen en klachtenprocedures. In zo'n
situatie moet je als Eerste-Kamerfractie op je hoede zijn, omdat menig op
het eerste gezicht redelijk ogende redenering uiteindelijk sterk bepaald blijkt
te zijn door particuliere belangen. In zo'n woelige zee van tegengestelde
belangen lijkt ons kritisch en gecontroleerd varen op het kompas van de landsadvocaat
eigenlijk niet zo onverstandig.Op dit moment is er dus sprake van een duopolie op de markt: KPN en Libertel
hebben voorsprong, maar naar het schijnt gaat het helemaal niet zo goed met
Libertel die mijn mobiel telefoontje verzorgt. De heer Boorsma wees reeds
daarop. Kan de minister daarover nog iets meer vertellen?De hamvraag is hoe te komen van een duopolie naar een markt met meer aanbieders.
Van een monopolie, via een duopolie en een oligopolie, naar een vrije markt,
dat is het uiteindelijke doel. Vervolgens zullen wij ook weer teruggaan. In
het artikel in Intermediair van Nico Dikstaal las ik dat men in Amerika na
alle liberalisering toe is aan fusies.De vrije concurrentie is niet zonder meer de voorkeursoptie van GroenLinks.
De privatisering van de PTT en het openleggen van deze markt beschouwen wij
echter als een "fact of life". Paars wil de markt ordenen om haar te laten
werken. Het doel is dat de consument er beter van wordt. In het artikel in
Intermediair staat een passage waarop ik graag de reactie van de minister
hoor. Nico Dikstaal schrijft: "Alle nieuwe technieken ten spijt, liberalisering
betekent dus niet meteen een toestroom van nieuwe concurrenten, en meer concurrentie
garandeert nog geen lagere prijzen."Is veiling een goede methode om toegang tot de markt van nieuwe toetreders
te reguleren? Of is een aanbestedingsprocedure, een tenderprocedure of een
"beauty contest" een betere optie? Natuurlijk zijn nieuwe toetreders tegen
een veiling, omdat zij dan een prijs moeten betalen die de markt aangeeft,
net zoals de bestaande vergunninghouders tegen de heffing waren. Onze fractie
voelt wel voor de veilingprocedure. Wij zijn ervan overtuigd dat dit sneller
werkt. Bovendien is zij transparanter en objectiever en komen de opbrengsten
ervan ten goede aan de schatkist, waardoor er wat verstandigs en moois mee
kan worden gedaan. Dan hebben niet alleen de snelle jongens in Nederland voordeel
van deze operatie.De naheffing vonden wij eigenlijk ook wel redelijk, maar gezien de massieve
weerstand van de Europese Commissie is het te billijken dat deze weg niet
verder is voortgezet.Er is een motie aangenomen over "site-sharing" ter voorkoming van horizonvervuiling
door opstelpunten. Wij vonden het een sympathieke motie, hoewel eigen opstelpunten
min of meer inherent aan concurrentie zijn. De minister verzette zich nogal
tegen aanneming van de motie, omdat de marktwerking zou worden gehinderd.
Zij wierp allerlei juridische beren op de weg. Gaat zij de motie nu toch voluit
en van harte uitvoeren?In Intermediair staat dat de Staat nog steeds aandelen KPN bezit. Het
is onduidelijk of het gaat om 43,9% of om 44,8%, maar de waarde is ongeveer
15 mld. Bij veel concurrentie zou de overheid dus veel geld kunnen mislopen.
Klopt deze redenering?De heer Luijten (VVD):Voorzitter! Wij praten vanavond over het verdelen van 72 mHz DCS-frequenties
en 10 mHz GSM-frequenties. Als wij van tevoren hadden geweten dat dat zoveel
voeten in de aarde zou hebben, zouden wij het waarschijnlijk anders hebben
gedaan. De wet van Jorritsma werd de wet van Murphy. Wij hebben een uitgebreide
schriftelijke voorbereiding gehad. Wij hebben een novelle gehad. Wij hebben
zelfs overleg met de minister gehad, wat voor deze Kamer een unicum schijnt
te zijn. De VVD-fractie heeft voor vanavond geen behoefte aan een herhaling
van zetten.De VVD heeft in dit huis en aan de overkant altijd gepleit voor een veiling.
Een vergelijkende toets heeft nooit onze voorkeur gehad. Wij hadden zo'n toets
alleen willen overwegen als een veiling niet snel mogelijk zou zijn. Een veiling
is volgens ons het beste instrument om schaarse frequenties te verdelen. Een
veiling is in tegenstelling tot een toets transparant. Immers, bij een toets
moet er veel vertrouwelijke marktinformatie beoordeeld worden. Bovendien is
bij een toets de kans groot dat verschillende diensten of toepassingen worden
aangeboden. Dat zou een vergelijking van appels met peren worden. Het vooraf
door de overheid bepalen wat het meest wenselijk voor de markt is, spreekt
ons als liberalen niet echt aan. Wij zijn dus niet voor vergelijkende toetsen.
In een ander leven ben ik betrokken geweest bij de vorige vergelijkende toets
waaruit Libertel is voortgekomen. Ik vond en vind nog steeds dat dit geen
schoolvoorbeeld is van hoe het had gemoeten. Ik denk dat wij ons ook in onze
handjes mogen knijpen dat een aantal procedures toen niet is doorgegaan. De
VVD is dus ook blij dat deze minister heeft vastgehouden aan het instrument
veiling. Voor onze eindafweging is het dan ook niet relevant of wij artikel
17 al dan niet geschikt vinden. Vanwege de tijd ga ik hier niet verder op
in.Voorzitter! Er ligt een helder advies van de landsadvocaat. De VVD-fractie
kan dit grotendeels onderschrijven, met name op het punt van de gevolgen van
het overschrijden van de datum van 1 januari 1998. Natuurlijk – het
is al door vorige sprekers gezegd – was het beter geweest, als de procedure
voor deze datum helemaal doorlopen zou zijn. Door vorige sprekers is er al
langdurig bij stilgestaan hoe dit heeft kunnen gebeuren. Ook in de schriftelijke
voorbereiding is hier aandacht aan besteed. Artikel 2 van de richtlijn stelt
duidelijk dat lidstaten niet mogen weigeren om voor 1 januari 1998 vergunningen
voor de exploitatie van mobiele systemen volgens de DCS-1800 toe te wijzen.
Wij zijn het met de landsadvocaat eens dat je lastig kunt volhouden dat de
regering verlening van de vergunning weigert, als de procedure van de verlening
al is begonnen.Dan kom ik op de uitsluiting van PTT en Libertel voor twee of drie jaar
van de exploitatie van de vergunning. We begrijpen dat je nieuwkomers in deze
booming market een faire kans moet geven, maar wij vragen ons af of het wel
echte nieuwkomers zijn. In Nederland zijn zij dat wellicht wel, maar op de
markt niet. Die markt is namelijk Europa. British telecom en Telfort kun je
toch slecht een nieuwkomer noemen. Het zou mij niet verbazen, als zij bij
Enertel al op Franse les zijn. Deutsche Telekom, British telecom en France
telecom zijn geen echte nieuwkomers. Zij zijn ieder afzonderlijk vele malen
groter dan PTT en Libertel samen.Wij hebben op dit punt dan ook een paar vragen aan de minister. Kan de
minister aangeven hoe en door wie wordt bepaald of de uitsluiting twee of
drie jaar moet duren? Is het niet verstandiger om, zoals de minister in haar
laatste memorie van antwoord doet, te spreken over twee jaar? Het doel is
om snel een level playing field te creëren. Als dat sneller kan dan in
twee jaar, dan is het bekorten van die periode voor ons als VVD-fractie zeer
wel bespreekbaar. Wij vragen de minister of dit dan ook mogelijk is en, zo
ja, of zij voornemens is om dat te doen. Ik sluit mij, wat dit betreft, aan
bij de vragen van mevrouw Vrisekoop van D66. Kan de minister aangeven of deze
uitsluiting betekent dat PTT en Libertel minder frequentieruimte ter beschikking
krijgen dan zij nodig hebben en waarop zij volgens hun eigen zeggen ook recht
zouden hebben? In de memorie van antwoord van afgelopen week zegt de minister
dat een dezer dagen op de aanvragen van PTT en Libertel beslist zal worden.
Met andere woorden: de minister kan ons hier vanavond meer over vertellen.Voorzitter! Ten slotte ga ik nog even in op de vraag van de heer Boorsma
om zijn voorstel dat hij eventueel in een motie wil voorleggen, meteen even
mee te nemen. Wij zijn met name benieuwd naar het antwoord van de minister
op de vraag of wij door het voorstel-Boorsma straks niet te weinig kleine
pakketten zullen hebben. Als PTT en Libertel op dit moment op gelijke pakketten
kunnen bieden – zij mogen die dan over twee jaar toevoegen aan hun bestaande
pakket – creëren wij dan niet een scheefheid op termijn? Wij wachten
het antwoord van de minister hierop af, alvorens ons standpunt over het voorstel
van de heer Boorsma definitief te bepalen.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Om te beginnen, dank ik de Kamer dat zij dit wetsvoorstel
op zo'n korte termijn wil behandelen. Het heeft mij enige moeite gekost om
hier te komen, maar gelukkig is het mij toch gelukt. Dit lag er overigens
niet aan dat ik niet op tijd aanwezig was om te vertrekken uit het land waar
ik vandaan kom. Het vliegplan bleek zoek te zijn in de toren. Dat was een
beetje lastig en daardoor heb ik bijna een uur vertraging opgelopen. Het spijt
mij dus dat ik u heb laten wachten.Het is prima dat wij het voorstel nog een week eerder behandelen dan ik
eigenlijk had vermoed, toen wij hierover begonnen te praten. Dit maakt het
mogelijk dat wij het wetsvoorstel ook eerder dan voorzien in het Staatsblad
kunnen plaatsen, als de Kamer hier tenminste ja tegen zegt. Dat betekent dat
wij in de procedure meer tijd kunnen scheppen om ook de partijen die mee willen
doen aan de veiling, voldoende ruimte en tijd te geven om daar ook werkelijk
toe over te gaan.Voorzitter! De heer Boorsma heeft gesproken over détournement de
pouvoir, waarbij hij de vraag heeft gesteld of ik de AMvB zou hebben gewijzigd
om artikel 17 toe te kunnen passen bij DCS-1800. Ik meen dat er wel degelijk
sprake zou zijn van détournement de pouvoir omdat het wijzigen van
een AMvB om de bedoeling van de WTV te omzeilen, in strijd is met de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur, ook al is het niet zo dat daarmee iemand
direct benadeeld wordt. Het zou anders zijn als het uitdrukkelijk de wens
van de wetgever was om dat te wijzigen. Maar dat was niet de uitdrukkelijke
wens van de wetgever. Ik moet erop wijzen dat in de Tweede Kamer en, naar
ik meen, ook in de Eerste Kamer het bepaald niet zo was, dat iedereen van
mening was dat de wet gewijzigd moest worden. De eerste keer dat wij overigens
over artikel 17 hebben gesproken, was in oktober jongstleden. Naar mijn mening
heb ik toen voldoende aangetoond, dat ook al zou je het zo doen, er dan nog
zeer veel zorgvuldigheid nodig was en dus ook een lange periode om een andere
wijze van werken voor te bereiden. Mijns inziens zou die periode vast niet
korter zijn dan de periode die nodig was om op basis van Hoofdstuk IIA te
kunnen werken. Dat betekent dat dan de vergunningverlening niet sneller kan
worden geregeld dan met het veilinginstrument. Ik blijf vinden dat het veilinginstrument
een principieel beter instrument is dan het "beauty contest"-instrument. Ik
verwijs naar hetgeen de heer Luijten hierover gezegd heeft. Het betreft hier
overigens niet alleen een wens van de VVD in beide Kamers, maar ook van vrijwel
alle fracties in de Tweede Kamer. Vervolgens komt dan de vraag naar voren
wanneer je dat instrument begint toe te passen. Op enig moment moet je wat
dat betreft de lijn trekken. Vorig jaar december hebben wij dat gedaan. Dat
daarna Murphy's law een rol ging spelen, is iets dat ook ik helaas moet erkennen.
Het is bepaald niet zo dat ik heb zitten wachten of dat ik uiterst traag heb
gehandeld, neen, een aantal ontwikkelingen heeft het mij gewoon onmogelijk
gemaakt om het sneller te doen dan is gebeurd.De heren Boorsma en Zijlstra hebben gesproken over de marginale kostentheorie,
verwijzend naar het feit dat overgegaan wordt van een duopolie naar een oligopolie.
Ik zou erop willen wijzen dat dit laatste een heel tijdelijke situatie zal
zijn, omdat de nieuwere technieken er al aankomen. Binnen enkele jaren kunnen
wij weer een nieuwe techniek op het terrein van de mobiele
communicatie verwachten, waardoor er weer andere mogelijkheden en dus meer
aanbieders op die markt kunnen komen. Ik vraag mij overigens af of er nu sprake
is van een echt oligopolie. Het hangt er namelijk ook van af hoe groot de
markt feitelijk is of het een oligopolie wordt of dat het werkelijk een concurrentie
wordt. Ik heb redelijk goede hoop dat het meer zal zijn dan een oligopolie.
Overigens is er op zichzelf geen directe relatie tussen de vaste kosten, de
prijs die door een winnaar van de veiling moet worden opgebracht, en de opbrengsten
die worden gegenereerd door het aanbieden van mobiele diensten. Uiteindelijk
is de concurrerende markt de bepalende factor voor het niveau van de consumentenprijzen.
Of dat nu in een duopolie of in een oligopolie is, ook daar speelt dat wel
degelijk een rol. Misschien niet volledig maar wel voor een groot deel.De heer Boorsma is ingegaan op mijn opmerking dat de veilingopbrengsten
lager zijn na het schrappen van de naheffing. Voorzitter! Ik heb gedoeld op
de daling van de totale opbrengst. In het mondeling overleg heb ik slechts
willen aangeven dat het zeer moeilijk is om te schatten in hoeverre het schrappen
van de naheffing de biedingen van de nieuwkomers zal beïnvloeden. Wij
zullen dat helaas ook nooit te weten komen. Wij gaan nu uit van onze eigen
theorieën en wij zullen straks zien wat het oplevert. Daarbij is het
nog helemaal niet zeker of het daadwerkelijk tot een veiling komt. Dit hangt
namelijk af van het aantal aanvragen.Voorzitter! Ik heb afgelopen vrijdag de frequentiebeschikkingen toegezonden
aan KPN en Libertel. Dit heeft overigens niets te maken met het feit dat ik
vandaag in dit huis deze wetten moet behandelen. Er is gesuggereerd dat dit
voor een versnelling van het proces heeft gezorgd, maar zo is het niet. Voorzitter!
Nadat het onderzoek is afgerond, moet er normaal onderhandeld worden met de
huidige aanbieder van ATF, dus met KPN. KPN en Libertel hebben beide behoefte
aan extra frequenties. KPN kan dit zelf oplossen, maar Libertel helaas niet.
Er was dan ook dringend overleg nodig over een acceptabel tempo. Aan de ene
kant moeten wij ervoor uitkijken dat ATF niet in één keer wordt
opgeblazen, terwijl aan de andere kant de frequenties snel geleverd moeten
worden. Zoals gezegd, zijn de beschikkingen de deur uit en ik heb goede hoop
dat er een bevredigende oplossing gevonden zal worden.Libertel krijgt per 1 januari 1998 drie aanvullende frequentiekanalen
toegewezen uit de ATF-ruimte en per 1 juli 1998 nog eens zes. Overigens zal
KPN in dat jaar eenzelfde hoeveelheid frequentiekanalen voor GSM ter beschikking
krijgen uit de ATF-ruimte. Ik meen daarmee tijdig en zorgvuldig op de aanvraag
van Libertel gereageerd te hebben. Men heeft een behoorlijke ruimte gekregen.Alle woordvoerders zijn ingegaan op de periode van uitsluiting. Aan de
ene kant wordt de vraag gesteld of er wel voldoende level playing field is
nu de nieuwe aanbieders via een veiling frequenties moeten zien te verwerven
en de oude aanbieders geen naheffing krijgen. Aan de andere kant wordt gevraagd
of de periode van uitsluiting van de huidige aanbieders niet te lang is. Ik
wijs erop dat het bekorten van de uitsluiting leidt tot een beïnvloeding
van het level playing field. In de Tweede Kamer is juist op een periode van
drie jaar aangedrongen omdat het vrij lang duurt voordat het systeem is opgebouwd.
Libertel is ongeveer anderhalf jaar bezig geweest met investeren, voordat
het eigen net voldoende was opgebouwd. Dit geldt ook voor de nieuwe aanbieders.
De opbouw van DCS-1800 is nog gecompliceerder dan het GSM-net.Voorzitter! Er is naar de criteria voor verlenging gevraagd. In overleg
en met instemming van de Europese Commissie is de tijdelijke uitsluiting tot
stand gekomen. Die uitsluiting moet worden gezien in het licht van de bevordering
van de mededinging. Die is geregeld in artikel 2, lid 4, van Richtlijn 96/2/EG.
Op grond daarvan is het mogelijk, zo'n maatregel te nemen. De uitsluiting
is nodig om nieuwe aanbieders de kans te geven, hun net op te bouwen. Daarbij
hebben Libertel en KPN de beschikking over de GSM-frequenties van ATF-3. Ook
daar wordt extra ruimte geschapen om de groei de komende jaren op te vangen.
Na twee jaar zal worden bezien of er daadwerkelijk mededinging tot stand is
gekomen. Dat zal worden getoetst aan Richtlijn 96/2/EG, met name aan artikel
2, vierde lid.De heer Boorsma heeft een aantal vragen over de verkaveling gesteld, waarbij
de heer Zijlstra en mevrouw Vrisekoop zich hebben aangesloten. De heer Boorsma
stelt dat een nieuwe vergunninghouder, bijvoorbeeld Telfort, een redelijk
ideaal pakket kan kopen, terwijl Libertel geen redelijk kavel kan aanschaffen.
Aan de grote pakketten zijn echter ook enige eisen verbonden, allereerst die
van landelijke dekking. Het was immers de bedoeling om naast KPN en Libertel
meer aanbieders op de markt te krijgen. Daaraan is de eis van landelijke dekking
gesteld. Met moet in een aantal jaren "uitrollen" over het gehele land. Die
eis wordt terecht niet gesteld ten aanzien van de kleine pakketten.Telfort – dat geldt voor iedere nieuwe vergunninghouder –
zal eerst het gehele landelijk net op moeten bouwen. Tegen de tijd dat de
vergunninghouders een landelijk net hebben opgebouwd en echt kunnen beginnen
met het werven van abonnees, kan Libertel zijn frequenties waarschijnlijk
al gebruiken. Libertel had anderhalf jaar nodig om het eigen net op te bouwen
tot een landelijk net.De heer Boorsma vraagt mij waarom ik niet vier grote pakketten van 12,5
of 15 megahertz veil. Ik doe dat niet omdat dan alle flexibiliteit uit de
markt wordt weggenomen. Wij lopen een grote kans dat dan juist voor de kleine
pakketten grote schaarste ontstaat. Dat lijkt mij heel raar. Wij verwachten
namelijk dat er veel belangstelling voor de kleinere pakketten zal zijn. Je
moet er dan voor zorgen dat daarvoor ruimte is. Door de verdeling die ik nu
voorsta, is overigens vier keer 15 megahertz een mogelijke uitkomst, maar
die wordt dan wel door de markt bepaald. Juist het feit dat KPN en Libertel
in concurrentie met de andere gegadigden moeten bieden, maakt de markt transparant.Ik wijs er overigens nog op dat aan de kleinere pakketten geen nadere
eisen worden gesteld. Zij mogen gebruikt worden voor regionale toepassingen.
Ik ga er ook van uit dat KPN en Libertel geenszins de bedoeling hebben om
een landelijk DCS-1800-net uit te rollen. Zij zullen het regionaal willen
gebruiken. Dat lijkt mij ook heel verstandig, als je een compleet GSM-net
hebt opgebouwd. Dat is ook de reden dat het mij niet verstandig lijkt om nu
al bij voorbaat te bepalen dat wij naast twee landelijke pakketten,
twee andere grote pakketten plus een paar kleintjes op de markt brengen. Op
die wijze zou dat moeten gebeuren. Of de Kamer moet pleiten voor het uitgeven
van vier landelijke pakketten met een verplichting. Dat lijkt mij echter iets
te ver gaan. Ik verneem graag wat de heer Boorsma daar precies mee bedoelt.Ik ben ervan overtuigd dat het goed is om de markt op te delen in twee
grote pakketten met een verplichting om landelijk te opereren. Voor het overige
moet zo flexibel mogelijk de markt op gegaan kunnen worden, waarbij kleinere
en grotere pakketten samengesteld kunnen worden. Dat is veel flexibeler dan
dat nu bij voorbaat vier grote pakketten, met of zonder verplichtingen, op
de markt worden gebracht.Voorzitter! Ik aarzel of ik een discussie met de heer Boorsma moet voeren
over de vraag wat belasting is. Voor mij is een belasting in juridische zin
bepalend, want daaraan heb ik mij te houden. De heer Boorsma heeft beaamd
dat het in juridische zin waar is, maar in economische zin is dat zijn inziens
niet het geval. Die discussie kan hij beter met de minister van Financiën
voeren. Vooralsnog ga ik ervan uit dat dit niet moet leiden tot een wijziging
van het belastingplan.De heer Boorsma heeft gevraagd of ik een aanwijzing kan geven inzake de
kosten van het toezicht. De tarieven voor toezicht worden vastgesteld door
de OPTA en de RDR. Uitgangspunt is uitsluitend kostendekkendheid. De voorgestelde
tarieven worden overigens door mij goedgekeurd. Ik moet ze ook beoordelen.
Een aanwijzing kan ik niet geven. Wel kan ik goedkeuring onthouden. Dan zullen
de tarieven dus aangepast moeten worden. Tegen vastgestelde tarieven kan altijd
nog bezwaar worden gemaakt. Ik weet ook – ik heb dat in het schriftelijke
antwoord gemeld – dat Libertel inmiddels bezwaar gemaakt heeft. Dat
wordt op de normale manier behandeld.De heer Boorsma heeft vervolgens een vraag gesteld over het mogelijk strijdig
zijn van de uitsluiting van KPN en Libertel voor een ander onderdeel dan Richtlijn
96/2/EG waarop wij het besluit hebben genomen. In feite is deze vraag door
de Commissie in een van haar brieven al beantwoord, omdat de Commissie er
volledig mee instemt. Daarbij wijs ik erop dat in de overwegingen van Richtlijn
96/2/EG letterlijk vermeld is dat lidstaten af mogen zien van vergunningverlening,
dus het uitsluiten van een DCS-1800-vergunning aan bestaande GSM-vergunninghouders
als kan worden aangetoond dat dit nodig is in verband met de mededinging.De heer Boorsma (CDA):Dat is niet de pointe van mijn opmerking. Mijn opmerking hield in dat
mijns inziens de richtlijnen van de Europese Gemeenschap voor verschillende
uitleg vatbaar is. De minister kan dus zeggen dat op grond van de richtlijn
uitsluiting gedurende twee of drie jaar wel mogelijk is, terwijl andere partijen
die het Verdrag lezen – ik meen de artikelen 8 en 10 te hebben genoemd –
tot de conclusie kunnen komen dat de richtlijn inhoudt dat uitsluiting per
se niet mogelijk is omdat dat een gezonde bedrijfsontwikkeling in de weg staat.
De Europese Gemeenschap heeft wel gezegd dat die gezonde bedrijfsontwikkeling
op de markt van de telecommunicatie er moet komen.Ik had in mijn aantekeningen nog een aantal voorbeelden waaruit blijkt
dat partijen vanuit een verschillende achtergrond voortdurend een beroep kunnen
doen op dezelfde richtlijn en toch tot tegenstrijdige uitspraken komen. Ik
beweerde niet dat de minister iets verkeerd geïnterpreteerd zou hebben.
Ik was benieuwd te horen of zij het mij eens is dat die richtlijnen niet goed
eenduidig zijn geformuleerd.Minister Jorritsma-Lebbink:In de overwegingen wordt heel nadrukkelijk vermeld dat het mag. Naar mijn
mening zijn de richtlijnen voldoende duidelijk geformuleerd. Uiteindelijk
zal ooit een rechter bepalen of wij daarin gelijk hebben. Dat hangt af van
het feit of iemand daarvoor al dan niet naar het Europese Hof stapt. Ik kan
dat niet beoordelen. Mijns inziens is er voldoende helderheid. Iemand die
er belang bij heeft, de richtlijnen aan te vechten, zal dat proberen. Die
pogingen moeten dan maar gewaagd worden. Als dat leidt tot herziening van
de richtlijn om deze nog meer te verduidelijken, dan heeft dat mijn hartelijke
instemming. Ik heb niet het gevoel dat daarover enige twijfel kan bestaan.Ik ga nu verder met de vragen van de heer Zijlstra. Een aantal daarvan
heb ik reeds beantwoord bij de vragen van de heer Boorsma. De heer Zijlstra
heeft ook gesproken over de naheffing en het level playing field. Hij heeft
een aantal citaten gebruikt uit het mondeling overleg van enkele weken geleden.
Hij meent dat mijn redenering nu anders is dan enkele weken geleden. Dat klopt,
want de situatie is anders. Daar hoort een andere redenering bij.Het standpunt van de Europese Commissie – en dat is de reden waarom
wij het wetsvoorstel gewijzigd hebben – komt erop neer dat zij van mening
is dat het opleggen van een naheffing onvoldoende kan worden gebaseerd op
de noodzaak een eerlijke mededinging in de betreffende markt te verzekeren.
Als er vanuit het oogpunt van een eerlijke mededinging geen noodzaak is om
de last van de veilingsom op de nieuwe toetreders te compenseren en de Commissie
zoals is gebleken geen Europeesrechtelijke bezwaren heeft tegen het afzien
van de naheffing, dan kun je daaruit concluderen dat het schrappen van de
naheffing niet kan leiden tot de situatie waarin vanuit Europeesrechtelijk
standpunt weer van ongeoorloofde mededingingsaspecten sprake is. Daarbij wijs
ik er wel op dat de bestaande GSM-vergunninghouders weliswaar geen vergoeding
voor hun vergunning hoefden te betalen, maar dat zij wel de markt hebben moeten
openbreken en dat zij daarbij aan een aantal eisen waren gebonden, die niet
aan de nieuwe toetreders worden opgelegd. Daar kunnen de nieuwkomers ook van
profiteren. Dat is ook in de schriftelijke beantwoording aan de orde geweest.
Ik geloof dat de heer Boorsma zich op dat punt heeft laten overtuigen door
de redenering die ik in het nader verslag heb aangegeven.Er is gesproken over "eieren voor mijn geld kiezen". Ik heb in het mondeling
overleg aangegeven dat er, voordat het wetsvoorstel werd ingediend, ook bij
ons natuurlijk een discussie heeft plaatsgevonden over de vraag of wij nu
wel of niet een naheffing zouden moeten invoeren. Wij hebben toen onder meer
op basis van de uitspraken van de Europese Commissie in het Spaanse en in
het Italiaanse geval, waar gedwongen een naheffing werd geïntroduceerd,
een beslissing genomen. Wij hadden nog een aantal andere overwegingen
op basis waarvan wij de naheffing erin hebben gezet, wetende dat daar een
discussie over zou kunnen plaatsvinden.Maar als je besluit om dat te doen, dan moet je ook motiveren waarom je
het doet. Dat had ook te maken met het "level playing field" dat nota bene
in die uitspraken door de Commissie als een argument werd gebruikt. Naderhand
bleek dat de Commissie vond dat daar eigenlijk alleen maar sprake van was
als je uit een volstrekt monopolistische situatie kwam, en dus niet als je
al in een situatie van een duopolie, dus met vormen van concurrentie, aan
het werk was. Dat is precies de reden waarom de Commissie in dit geval tot
een ander oordeel leek te komen. Immers, ook hier kan de Commissie alleen
signaleren dat het risico heel groot is dat wij ongelijk zouden krijgen. Dan
zeg ik dat je inderdaad eieren voor je geld moet kiezen en het instrument
niet moet inzetten.Ik vond het echter geen slecht instrument. Ik zeg nu niet dat veilen voor
mij hiermee een slecht middel is geworden. Die mening ben ik nog steeds niet
toegedaan. Ik heb overigens al het nodige gezegd over de marginale kostentheorie
in mijn reactie op het betoog van de heer Boorsma.De heer Zijlstra heeft aangegeven dat KPN ook het oordeel van de Europese
Commissie heeft gevraagd over de tweejarige exclusiviteit. Dat is mij nog
niet geworden. Dat is voor mij dus nieuws. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen.
Ik neem aan dat KPN hetzelfde antwoord zal krijgen als ik daarop gekregen
heb. Het lijkt mij dat enige constantheid bij de Commissie op z'n plaats zou
zijn.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Dat verbaast mij wat. Ik heb hier een brief van de heer Dik
aan de heer Van Miert van ruim een week geleden. Daarin schrijft de heer Dik
dat hij het zeer op prijs zou stellen om het standpunt van commissaris Van
Miert te vernemen over de in de bijgevoegde notitie vermelde argumenten. Hij
vraagt voorts om een oordeel over de Europeesrechtelijke toelaatbaarheid van
het beleidsvoornemen. Dat gaat dan over de exclusiviteit. Het verbaast mij
dus enigszins dat die brief niet bekend is op het ministerie.Minister Jorritsma-Lebbink:Het gebeurt de laatste tijd wel vaker dat brieven eerst naar de Kamer
gaan en daarna naar de minister. Dat vind ik niet zo erg. Wij zullen hem ongetwijfeld
wel krijgen. Bovendien is de brief niet aan mij gericht. Het is overigens
natuurlijk geen officiële vraag. Er wordt alleen gevraagd om een reactie.
Het is dus geen klacht. Men vraagt een oordeel en daar zal een antwoord op
komen. Ik neem aan dat dat hetzelfde antwoord zal zijn als ik in de brief
van 20 oktober jongstleden heb gekregen.De heer Zijlstra heeft voorts gevraagd naar de andere procedures, bijvoorbeeld
die van Enertel. In het algemeen ben ik van oordeel dat wij de nu lopende
procedures bij de Europese Commissie met vertrouwen tegemoet kunnen zien.
Wij hebben echt alles gedaan om ook zo zorgvuldig mogelijk te handelen.Door de heer Zijlstra is opgemerkt dat KPN zou kunnen stellen dat de overheid
door exclusiviteit voor anderen het rendement van haar investeringen in zou
kunnen perken. Ik wijs erop dat in de GSM-procedure KPN er indertijd expliciet
op is gewezen dat men er niet van mocht uitgaan dat men automatisch een DCS-1800-vergunning
zou krijgen. Zeker op grond van het gestelde in richtlijn 96/2 en de brieven
van de Commissie ben ik van oordeel dat die exclusiviteit gerechtvaardigd
is en dat KPN kon weten dat de mogelijkheid dat het zo zou gaan, er was.De heer Zijlstra verwacht dat er binnen de mobiele markt deelmarkten zullen
ontstaan met monopolistische trekken, hetgeen zou betekenen dat de tarieven
niet in de buurt komen te liggen van het minimum van de gemiddelde totale
kosten. Dit is weer een verlenging van de marginalekostentheorie. Voorzitter!
Ik stel voorop dat ik niet heb bedoeld dat de mobiele markt het theoretische
extreme van volkomen concurrentie binnen korte tijd zal bereiken. Echter,
ook een markt zonder een volkomen concurrentie maar wel met voldoende concurrentie
gaat de goede kant op. Ik heb willen aangeven dat toenemende concurrentie
doorberekening in de tarieven zo goed als, misschien wel helemaal onmogelijk
zal maken. Ook moet worden bedacht dat de mobiele markt in steeds grotere
markten concurreert, óók met de markt voor vaste telefonie.
Ook dat maakt de ontwikkeling van deelmarkten met monopolistische trekken
zeer onwaarschijnlijk.Voorzitter! Mevrouw Vrisekoop vraagt welke mogelijkheden er voor nieuwe
vergunninghouders tijdens de exclusieve periode zijn om diensten van een mindere
kwaliteit te leveren. Ik zou niet goed weten welk belang de nieuwe vergunninghouders
erbij zouden kunnen hebben om diensten van een slechte kwaliteit te leveren
wanneer zij klanten willen werven. Ze mogen natuurlijk zelf die keuze maken,
maar...Mevrouw Vrisekoop (D66):Dit houdt verband met de vragen die door KPN aan Van Miert zijn gesteld.
In de begeleidende brief wordt gesteld dat men van harte hoopt dat wij bij
onze beraadslagingen kennis kunnen nemen van het antwoord van Van Miert.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat is, geloof ik, een bijzondere brief. Ik vind het jammer dat ik hem
niet heb. Misschien had hij 'm beter aan mij kunnen schrijven, dan had ik...Mevrouw Vrisekoop (D66):Dat zou duidelijker zijn geweest, ja.Wanneer ze in de periode van de exclusiviteit niet kunnen beschikken over
de frequenties die nu geveild worden en de exploitatie daarvan nog niet ter
hand kunnen nemen, is er een beperkte mogelijkheid om de exploitatie van de
bestaande frequenties, waarover zij wél beschikken, uit te voeren.
Het zou mogelijk zijn dat ze daardoor een kwalitatief mindere dienstverlening
zouden moeten aanbieden. Immers, ze zijn beperkt in hun mogelijkheden. Op
welke wijze zou u invloed kunnen uitoefenen opdat dit zou kunnen worden voorkomen?Minister Jorritsma-Lebbink:Ze mogen de keuze zelf maken. Als ze het slecht doen, zullen ze weinig
klanten werven. Er is nu voldoende frequentieruimte gecreëerd zodat KPN
en Libertel de groei aankunnen. Ze zullen dan ook investeren en de kwaliteit
verbeteren. Daaraan valt inderdaad nog wel het nodige te doen, als ik die
opmerking nog eens mag maken. Naarmate anderen het slechter doen dan zij,
zullen die anderen geen klanten werven. Gaan ze het beter doen dan KPN en
Libertel, dan zullen ze dat wél doen. Ik constateer
dat KPN en Libertel toch behoorlijk concurrerend zijn; ook als ik het vergelijk
met sommige buitenlanden. Ik heb het gevoel dat zo'n mindere kwaliteit vanzelf
door de markt zal worden afgestraft.Dan heeft mevrouw Vrisekoop nog gevraagd of er na de toets bekend zal
worden gemaakt, welke partijen meedoen. Dat is niet het geval; dat is overigens
ook in de nota naar aanleiding van het verslag in de Tweede Kamer al gemeld
en aldus is het ook in de onderliggende regelgeving opgenomen, die voorzover
mogelijk gelijk met of direct na het verschijnen van de wet in het Staatsblad
zal worden gepubliceerd.Mevrouw Vrisekoop heeft ook nog gevraagd of er tijdens de veiling per
ronde bekendgemaakt wordt wie het hoogste bod heeft gedaan. Dat doen wij niet.
Er is veel onderzoek naar gedaan, hoe je een veiling het best kunt organiseren.
Een van de redenen waarom wij het niet doen, is het voorkomen van samenspanning
en het beschermen van de privacy van de deelnemers. De voor deelnemers relevante
informatie is de hoogte van het bod en het aantal nog actieve deelnemers per
kavel. Volgens het veilinginstituut Creet van de universiteit van Amsterdam
is er geen enkele aanleiding om meer informatie te geven. Informatie omtrent
de identiteit van de bieder zou de allocatie zelfs kunnen schaden, omdat effectieve
vormen van samenspanning daardoor wel heel erg makkelijk zouden worden.De exclusieve periode gaat direct bij de vergunningverlening in. Deze
periode verkorten zou een probleem opleveren, want dat zou natuurlijk toch
weer de belangen van de nieuwkomers kunnen schaden, omdat ook zij recht hebben
op zoveel mogelijk rechtszekerheid. Ik houd het dus voorlopig op twee jaar,
tenzij mocht blijken dat er in die twee jaar niet voldoende marktwerking is
ontstaan. Dat is de afspraak die nu gemaakt is. Oorspronkelijk gingen wij
uit van drie jaar, maar nu is het twee jaar, met een mogelijkheid van verlenging
met een jaar als de marktwerking onvoldoende is gebleken. De marktontwikkeling
kunnen wij overigens pas over enige tijd beoordelen.Voorzitter! De heer Pitstra zeg ik zeer veel dank voor zijn steun. Hij
heeft gevraagd naar de financiële positie van Libertel. Het aantal abonnees
van dit bedrijf groeit snel, maar het maakt ook nog steeds hoge kosten: investeringen
in de infrastructuur en marketingkosten. In het jaarverslag over 1996 geeft
Libertel aan dat de ontwikkelingen binnen het verwachtingspatroon passen,
dus het beantwoordt aan wat men bij het toetreden tot de tender had verwacht.
Meer kan ik er ook niet over zeggen.Eventuele fusies moeten getoetst worden aan de fusiebepalingen in de Mededingingswet.
Ik heb begrepen dat de heer Kist, de baas van het NMA, vanavond nog op de
televisie was. Zoals het er nu naar uitziet, zal men daar ook streng kijken
naar mogelijke te grote machtsconcentraties. Dit lijkt mij zeker op deze markt
op dit moment nog wel van belang.De heer Pitstra heeft ook nog gevraagd wat ik ga doen met de motie over
site-sharing, omdat die aanvankelijk bij mij op bezwaren stuitte. Nu zijn
bezwaren altijd erg interessant, maar als de Kamer een uitspraak doet, behoor
je die in principe te respecteren, tenzij je belangrijke argumenten hebt om
zo'n uitspraak niet over te nemen. Het was overigens geen motie, maar een
amendement. Dan is de situatie nog ernstiger, want daar heb ik mij gewoon
aan te houden, omdat daarmee de wens van de Kamer gewoon in de wet wordt opgenomen.
Ik had erg veel bezwaren tegen de eerste versie van het amendement. In het
debat hebben wij het amendement in overleg aangescherpt, waardoor een flink
deel van mijn bezwaren werd weggenomen. Daarom heb ik het daarna ook overgenomen,
zodat het nu helemaal geen bezwaren meer bij mij oproept.De heer Pitstra haalde Intermediair aan, toen hij stelde dat meer concurrentie
niet altijd lagere prijzen garandeert. In algemene zin kan ik daarin meegaan.
Ik wil wel stellen, dat de introductie van concurrentie wel degelijk een voorwaarde
is voor lagere prijzen. Als wij kijken naar de Nederlandse markt voor mobiele
telecommunicatie, ben ik er zeer van overtuigd dat hier de introductie van
nieuwe spelers zal leiden tot lagere prijzen, al was het maar omdat de afgelopen
periode heeft bewezen dat de introductie van een tweede speler leidde tot
lagere prijzen op de markt.De heer Luijten heeft gevraagd door wie wordt bepaald of de exclusieve
periode verlengd moet worden. Hij vraagt of het niet veel duidelijker is om
meteen te zeggen dat het twee jaar is. Het is de verantwoordelijkheid van
de minister van Verkeer en Waterstaat om te besluiten of die periode verlengd
moet worden of niet. Dat zal dus ook alleen gebeuren als dat nodig is om de
mededinging tot stand te brengen conform de richtlijn mobiele telefonie. Ik
zal dat dus alleen doen als het aantoonbaar nodig is en in overleg met de
Commissie.De heer Luijten vroeg zich af of het wel gaat om echte nieuwkomers bij
Enertel en Versatel. Ik heb daar zelf ook wel eens uitspraken over gedaan.
Ik ben het wel met hem eens dat het geen kleine jongens zijn. Het zijn geen
jonge of nieuwe ondernemers. Het gaat niet zozeer om nieuwkomers in algemene
zin als wel om nieuwkomers op de Nederlandse markt. Natuurlijk kunnen dat
ook grote spelers zijn.Gevraagd is of de uitsluiting betekent dat KPN en Libertel beschikken
over minder frequenties. Tijdens de exclusieve periode is dat inderdaad het
geval, afgezien van de frequenties die zij in de loop van volgend jaar krijgen
uit het ATF-3-net. Dat was overigens ook de afspraak die gemaakt is met de
GSM-aanbieders. Daar staat tegenover dat in die eerste periode de nieuwkomers
nog geen net hebben opgebouwd. Of KPN en Libertel na de exclusieve periode
nog steeds minder frequenties tot hun beschikking hebben, hangt af van het
aantal dat zij op de veiling verwerven. Met de voorgestelde verkaveling is
mijns inziens een gelijkmatige verdeling wel degelijk mogelijk.Ik heb over de frequenties en de pakketten al geantwoord. Mijn mening
is dat het heel onverstandig zou zijn om nu te veel grote pakketten uit te
delen, waardoor de markt zeer gefixeerd wordt.Nog een laatste antwoord aan de heer Pitstra, die sprak over de opbrengsten
van de KPN-aandelen. Ik mag erop wijzen dat de KPN-aandelen niet alleen afhankelijk
zijn van de telecommunicatiemarkt in Nederland. KPN is inmiddels ook actief
op buitenlandse markten. KPN bestaat vooralsnog ook uit een postonderneming
die zeer rendabel is tot nu toe, waarvan wij ook zeer grote verwachtingen
hebben. Na de splitsing zullen er twee soorten aandelen zijn. Wij zullen daar
nog afzonderlijk over spreken als de splitsingswet in Tweede en Eerste Kamer behandeld wordt. Ik ben nog steeds van mening dat de aandelen
PTT hun rendement wel hebben. Wij moeten op enig moment besluiten wanneer
wij en of wij nog meer aandelen willen verkopen. U weet dat wij in algemene
zin hebben afgesproken dat KPN-aandelen in principe geen aandelen zijn waar
de overheid aan vast zou hoeven te houden, zeker niet als de markt echt gaat
werken. Maar voor het moment van verkoop geldt dat in de brochure over de
vorige afstoting aankondigingen zijn gedaan dat er in elk geval een bepaalde
periode tussen zit. Of wij sneller willen verkopen of niet is dan ook een
zaak van overleg met KPN en in dit geval ook mijn collega van Financiën.
Wij zullen daar dan een momentum voor moeten kiezen. Dat momentum is op dit
ogenblik nog niet bepaald.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb begrepen dat de pauze ook goed was om nog
even met de voorzitter van de commissie te spreken over een eventueel misverstand
ten aanzien van de agendering van dit voorstel. Wat ik alleen maar wilde opmerken,
was dat de minister tijdens de commissievergadering – ik citeer nu –
een dringend beroep heeft gedaan op de leden van de vaste commissie om het
voorstel met spoed te behandelen, opdat het vóór 1 december
in het Staatsblad kan worden gepubliceerd. De minister kan toch niet ontkennen
dat wij in ieder geval een grote bijdrage hebben geleverd om daaraan mee te
werken.Er blijven nog aantal punten over, mijnheer de voorzitter. Zo heb ik,
zoals dat wel eens gezegd wordt in mijn kring, als eerlijk econoom gevraagd
om dit wetsvoorstel te mogen behandelen, omdat er zoveel buitengewoon interessante
economische, prijstheoretische aspecten aan zitten. Luisterend naar de minister
moest ik steeds weer daaraan denken: wat zit er een hoop economie in dit wetsvoorstel.
Dat wordt natuurlijk wat moeilijker, als je je als eerlijk econoom, gepromoveerd
op de afwenteling van belastingen in oligopolistische markten, waar het hier
nogal over is gegaan, dan ook nog eens uitspraken veroorlooft over bijvoorbeeld
détournement de pouvoir.Om daarmee te beginnen, wijs ik erop dat de minister heeft opgemerkt dat
het anders zou zijn, als er een uitdrukkelijke wens was van de wetgever enz.
en dat haar dit niet gebleken was. Ik heb opgemerkt dat tijdens het mondeling
overleg gesproken is over een notitie, waarin ik een voorstel had gedaan de
AMvB te veranderen. Dat komt dan van de medewetgever en het is tijdens een
procedure, zodat er dan nog geen nadrukkelijke uitspraak kan zijn van dit
huis – laat staan van de Tweede Kamer, omdat wij nu eenmaal aan zet
waren. De minister kan in dit huis ook niet volhouden dat er sprake zou zijn
van een uitdrukkelijke wens van de wetgever, als de Tweede Kamer bijvoorbeeld
iets heeft besloten.De minister heeft opgemerkt dat vrijwel alle fracties de veiling een beter
instrument vonden. Het zal haar niet ontgaan zijn dat ook de CDA-fractie heeft
opgemerkt, via mij als woordvoerder, vertrouwen te hebben in de veiling als
een goed instrument, doch dat de vraag veeleer was – dat erkende de
minister zelf ook al – wanneer je daarmee moet beginnen. Daar zijn inderdaad
de problemen begonnen, maar wij erkennen dat de veiling een goed instrument
is. Ik heb zelfs gesproken over een innovatief instrument.Er is vervolgens een hoop gesproken over oligopolie of concurrentie. Om
te beginnen wijs ik erop dat duopolie ook een vorm is van oligopolie, omdat
oligopolie inhoudt: enkele aanbieders. Dat kunnen er twee zijn, dat kunnen
er drie zijn, maar het kunnen er ook vijf zijn. Het kunnen er echter nooit
zoveel zijn dat geen enkele aanbieder invloed heeft op de prijs. Vervolgens
lijkt de indruk te zijn ontstaan dat je bij oligopolie geen prijsconcurrentie
zou kunnen hebben en dat bij volkomen concurrentie, gekenmerkt door atomistische
concurrentie en dergelijke, er veel prijsconcurrentie zou zijn. Allen die
wel eens de boeken hebben gelezen over workable competition etc., weten echter
dat juist in een oligopolistische markt de prijsconcurrentie veel feller kan
zijn dan in een atomistische markt. Tegelijkertijd weten diezelfde personen
dat ook in een oligopolie juist het gevaar kan ontstaan van een kartel, van
het vastleggen van prijzen en van afspraken, waarbij prachtige citaten opgeld
doen zoals: don't rock the boat.Oligopolie kan dus leiden tot sterke prijsconcurrentie. Ik maakte al even
de opmerking over een boek dat ik ooit in een grijs verleden heb geschreven
ter verwerving van de doctorstitel. Ik wil de minister wel een exemplaar toesturen,
als zij ooit nog eens vrije tijd heeft, om na te lezen onder welke omstandigheden
belastingen of, in dit geval, prijzen op veilingen zouden kunnen worden doorberekend
in de prijzen. Nu, daar laat ik het maar bij. Ik denk namelijk dat de minister
niet geïnteresseerd is in een verdere prijstheoretische discussie en
ik eerlijk gezegd ook niet.Ik ben blij met de opmerkingen van de minister over het toekennen van
extra frequenties aan Libertel en KNP uit de zogenaamde ATF-frequentieruimte.
Mij even concentrerend op Libertel, dit betekent dat Libertel in elk geval
de komende twee jaren kan doorgroeien. Wij hebben daarover onze zorg uitgesproken.
Het betreft een jong en geen groot bedrijf, dat nog steeds in de rode cijfers
zit. Dat bedrijf kan alleen uit de rode cijfers komen door een verdere vergroting
van de omzet ter dekking van allerlei reeds gemaakte vaste kosten.Een punt is echt blijven hangen, tenzij ik niet goed geluisterd heb. Ik
heb in ieder geval een poging gedaan op dit late avonduur. Dat betreft de
vraag, wanneer de uitsluitingsperiode verlengd kan worden tot drie jaar en
wat de criteria daarvoor zijn. De minister heeft dit vragenderwijs herhaald,
maar ik zou graag in beantwoordende zin van haar horen wat die criteria zijn.
Ik heb benadrukt dat transparantie inhoudt, dat nu duidelijk wordt welke criteria
dat zijn, zodat een onderneming daarmee rekening kan houden.Voor ik op het springende punt kom, wil ik nog een opmerking maken over
de tarieven. Ik heb goed begrepen dat de minister geen aanwijzing kan geven.
Ik had mij niet zo goed verdiept in dat onderwerp. De minister kan echter
wel goedkeuring onthouden. De minister stelt dat de tarieven kostendekkend
zijn. In dit verband weer een opmerking van een econoom. Juist bij dit soort
beschermde instellingen, en dat is OPTA, is het heel goed te kijken wat de
kosten en de lasten zijn, want de praktijk is dat tarieven
lastendekkend worden gesteld. Als er geen rem is op lasten, als er geen prikkels
zijn die dwingen tot efficiency, zijn de lasten veel hoger dan de kosten.
Vandaar dat ik de minister wil vragen, de ontwikkeling van de tarieven zorgvuldig
te volgen en desnoods maar eens goedkeuring te onthouden om zo toezichthouders –
in dit geval OPTA – te dwingen dat enigszins binnen de perken te houden.Tot slot kom ik bij wat is genoemd "het voorstel-Boorsma" en wat ik heb
aangekondigd als een eventuele motie. De motie wordt niet ingediend. Andere
fracties zullen wellicht aangeven waarom zij daaraan niet willen meedoen.
Het is hier een bestendige gedragslijn dat er een motie wordt ingediend als
daarvoor zeer brede steun bestaat. Daarvan is geen sprake. Ben ik daar rouwig
om? Het is natuurlijk altijd aardig in de Handelingen te komen met een motie
waarop je naam staat. Dat genoegen heb ik in het verleden wel gesmaakt. Eerlijk
gezegd had ik ook aarzelingen. Waarom? De minister heeft meteen al bij de
aanvang van mijn betoog gemerkt dat ik haar vanavond op heel veel punten tegemoetgekomen
ben en heb aangegeven dat zij waarschijnlijk wel gelijk heeft gehad. Nu wil
ik haar slechts halverwege tegemoetkomen. Ik weet het niet. Ik ben gaan aarzelen
toen de minister zei, dat, als de bestaande bedrijven een pakket DCS-1800
moeten kopen van een omvang van bijvoorbeeld 15 frequenties, daaraan verbonden
is de voorwaarde van landelijke dekking. Moeten die bestaande bedrijven daar
blij mee zijn? Zouden KPN en Libertel niet veeleer gediend zijn met een kleine
kavel van DCS-1800-frequenties in bijvoorbeeld de stedelijke gebieden, want
zij hebben al een landelijk uitgerold net via de GSM-frequenties? Ik ben het
niet helemaal met de minister eens, omdat zij gelijktijdig in dat betoog opmerkte
dat de uitkomst best kan zijn dat toch de bestaande bedrijven te samen met
de twee grote toetreders de pakketten zullen opkopen, zodat evengoed dat probleem
ontstaat waarop collega Luijten vooral heeft gewezen, namelijk dat er te weinig
kleine kavels DCS-1800-frequenties beschikbaar zullen zijn voor regionale
exploitanten. Dat probleem blijft dus bestaan, ongeacht of collega Luijten
mijn voorstel gesteund zou hebben of niet. Dat gevaar zit er sowieso in. Dat
heeft de minister ook duidelijk gemaakt. De minister leek zich iets te veel
te verplaatsen in de positie van de raad van bestuur van KPN. Als eerlijk
econoom moest ik mij al verdiepen in tal van juridische zaken. Als ik mij
dan ook nog eens moet gaan verdiepen in het denken van de ondernemer, dan
wordt het te veel voor een eenvoudig Kamerlid.Ik zal met veel belangstelling luisteren naar het antwoord van de minister
op de vraag wanneer de uitsluiting kan worden uitgebreid naar drie jaar. Ik
heb al eerder aangegeven dat de CDA-fractie geen moeite heeft met de wet,
maar met bepaalde aspecten van de uitvoering. Wij zullen het wetsvoorstel
graag steunen.De heer Zijlstra (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ook ik dank de minister voor haar antwoorden.
Er is een gat ontstaan in het "level playing field" door de vervallen naheffing.
Dat gat is niet door nieuwe asymmetrie opgevuld. Als er dus een "level playing
field" was, is het er nu niet meer. Uit het antwoord van de minister proef
ik dat zij het daarmee eens is, dat zij eieren voor haar geld heeft gekozen,
dat zij voor een pragmatische oplossing heeft gekozen.Wij hebben geen principieel bezwaar tegen veilen, maar wel als dat veilsysteem
eenzijdig financiële lasten legt op een deel van de vergunninghouders,
bestaande of aanstaande. Eventueel in een later stadium, als de symmetrie
is verzekerd, is voor ons een veilingsysteem aanvaardbaar. Juist in deze overgangsperiode
was het niet verstandig om het door te zetten. De minister had eerder de bakens
kunnen verzetten. Er zijn beoordelingsfouten gemaakt en de gedwongen naheffing
is daarvan een duidelijke illustratie.De minister heeft ons gezegd dat zij het vreemd vond dat men enerzijds
het gebrek aan een "level playing field" aan de kaak stelt en anderzijds ervoor
pleit, de exclusiviteit op te heffen. Het is waar dat die exclusiviteit tot
compenserende asymmetrie leidt en dus positief beoordeeld moet worden. Ik
heb net als de minister heel pragmatisch gesproken over de risico's die bij
de Europese Commissie kunnen ontstaan, net als bij de naheffing. Ik doel op
de maatregelen die KPN en Libertel bij de vergunningverlening niet konden
bevroeden en waar zij dus ook niet aan gehouden kunnen worden. De exclusiviteit
is op zichzelf terecht, omdat zij bijdraagt aan een naderbij komen van het
"level playing field", maar datzelfde gold voor de naheffing. Ook daar zou
KPN voor gewaarschuwd zijn. Volgens de Europese Commissie kennelijk niet voldoende.
Wij hebben daarom gepleit voor een strategie die inhoudt dat bij de eerste
tekenen de markt geheel geopend wordt om tegenstrevers, zoals eventueel de
Europese Commissie, de wind uit de zeilen te nemen.Over het economische theorema van oligopolie, monistische concurrentie
en volkomen concurrentie wil ik nu niet veel meer zeggen. Ik zeg de minister
nogmaals dat voor de volkomen concurrentie, die zij de "perfect competition"
noemt, transparantie, atomisme en een homogeen goed nodig zijn. Anders dan
collega Boorsma denk ik dat er deelmarkten zullen ontstaan. Die deelmarkten
zullen juist ontstaan, omdat de minister aangeeft dat er verschillende diensten
zullen worden aangeboden. Dan krijg je vanzelf deelmarkten. Dit betekent volgens
de economische theorie dat perfect competition per definitie afwezig zal zijn
en dat men dus meer dan de laagste totale kosten goed zal kunnen maken. Met
andere woorden: men zal dus winst kunnen behalen.Mijnheer de voorzitter! Over het voorstel van de heer Boorsma en mijzelf
wil ik aanvullend nog dit zeggen. Het voorstel om meer grote pakketten te
veilen, wordt niet door de minister begroet, onder meer omdat regionale netten
samengevoegd zouden kunnen worden en er in feite dus toch zo'n landelijke
dekking uit de optelsom van regionale netten tot stand zou kunnen komen. Als
ik mij echter niet vergis, heeft men bij de regionale netten geen verplichting
tot roaming, het beschikbaar stellen van het eigen net, en het delen van de
opstelpunten, de site sharing. Als ik daar gelijk in heb, zouden er bij een
samenvoeging van regionale netten geringere mogelijkheden zijn voor nieuwkomers,
zoals Telfort en Enertel, om van een KPN- en een Libertel-net gebruik te maken.
 Hetzelfde zou, als ik dit goed heb, kunnen gelden voor de opstelpunten.
Door de samenvoeging van regionale netten zouden er voor nieuwkomers dus slechtere
omstandigheden ontstaan dan bij een directe landelijke dekking door een groter
pakket. Als het zou is, zou de minister vanuit die gedachte toch voor dat
voorstel moeten zijn. En dan laat ik de schaarste van die regionale netten
ter zijde. Dat is namelijk een argument op zichzelf.Tot slot kom ik op onze eigen gedachten over het wetsvoorstel. De veiling
zal naar onze inschatting leiden tot het minste tijdverlies. Ons leek de argumentatie
van Enertel om alsnog een vergelijkende toets toe te passen, degelijk. Na
lezing van de pleitnotitie van de landsadvocaat bij het kort geding van Telfort
c.s. lijkt de argumentatie van de landsadvocaat ons echter nog wat degelijker.
Vanwege het geringere tijdsverlies zullen wij dus vooral op pragmatische gronden
voor dit wetsvoorstel stemmen.De heer Luijten (VVD):Voorzitter! Ook de VVD dankt de minister voor haar uitvoerige antwoorden.
Op twee punten heb ik nog een vraag. De minister heeft gezegd dat zij in overleg
met de Commissie over twee jaar zal bepalen of er voldoende marktwerking is
en om dan eventueel te besluiten om naar drie jaar te gaan. Mijn vraag was –
die sluit een beetje aan bij de vraag van collega Boorsma – hoe je op
dit punt tot een objectief oordeel kunt komen. Is de minister niet bang dat
daar altijd weer procedures uit zullen voortvloeien, omdat partijen het daar
nooit mee eens zullen zijn? Ik vind die twee tot drie jaar nog steeds een
zwak punt in het geheel. Ik betreur dat, maar ik denk dat wij daar op dit
late uur niet meer uit zullen komen.Wat het voorstel van de heer Boorsma betreft, ben ik wel door de minister
overtuigd. Ik ben het met haar eens dat er in theorie vier gelijke pakketten
uit zouden kunnen komen bij een veiling. Het gaat mij echter te ver om nu
exact te bepalen hoe er straks verdeeld gaat worden, met het risico dat er
straks te weinig kleine pakketten zijn. Het komt natuurlijk linksom of rechtsom.
Als je vier landelijke pakketten maakt, komen er automatisch minder kleinere
pakketten. Een landelijk pakket is niet de simpele optelsom van kleinere pakketten.
Er kan een lokale aanbieder zijn die voor het pakket in de Randstad vele malen
meer zal bieden dan iemand die alleen geïnteresseerd is in een landelijk
pakket. Ik denk dus niet dat het zo simpel is en dat wij hier moeten bepalen
dat het vier keer een gelijk pakket moet zijn. Ik zou dit toch wat meer aan
de markt willen overlaten.Voorzitter! Wij waren, wij zijn en wij blijven voor de veiling. Wij zullen
dan ook met volledige instemming voor dit wetsvoorstel stemmen.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Laat ik beginnen met mijn zegeningen te tellen. Ik meen dat
allen hier hebben gezegd dat het veilinginstrument een goed instrument is
en dat het probleem alleen is gelegen in de vraag wanneer je het begint te
hanteren. Vorig jaar was ik er al van overtuigd dat het het goede instrument
was. Als je eenmaal zo'n knoop hebt doorgehakt, moet je er ook zo snel mogelijk
mee beginnen. Anders is er altijd een reden om het niet in te voeren omdat
er weer een probleem ligt. Toen wij het wetsvoorstel vorig jaar voorbereidden,
meende ik dat wij ruim voldoende tijd hadden. Dat neemt niet weg dat je dan
natuurlijk altijd weer sneller wil. Helaas bleek het toen iets anders te lopen.
Waar er hobbels op de weg kwamen, hebben wij steeds geprobeerd die zo snel
mogelijk weg te nemen, teneinde weer verder te kunnen gaan.Wat betreft de exclusiviteitsperiode gaan wij uit van "twee jaar, tenzij".
Dat "tenzij" wordt alleen van toepassing indien dat nodig is voor het tot
stand brengen van daadwerkelijke mededinging. Dat is ook het criterium in
de richtlijn mobiel. Meer staat er niet in en meer kan op dit moment dus niet
gezegd worden. Dat is dus het enige criterium. Dat betekent dat tegen het
einde van de periode van twee jaar een analyse wordt gemaakt en dat het aan
mij is om aan te tonen of het nodig is om de periode te verlengen. De Europese
Commissie moet er dan vervolgens goedkeuring aan verlenen voordat ik tot verdere
actie kan overgaan. Dan nog lopen wij risico's van procedures. Dan zal wellicht
de rechter er nog een uitspraak over moeten doen. Laat ik zeggen, dat ik er
zelf maar van uitga dat het niet nodig is die periode te verlengen –
dat zou in ieder geval mijn wens zijn – en dat er inmiddels wel voldoende
mededinging tot stand gekomen is.De heer Boorsma (CDA):De minister zegt dat er in de richtlijn niet meer staat dan het ene criterium
dat zij noemde. Dat ontslaat haar toch niet van de plicht om ervoor te zorgen,
dat dit in de nationale wetgeving zodanig nader is uitgewerkt, dat de onderdanen
van dit land weten waar ze aan toe zijn als ze ergens aan beginnen. En dat
is in wezen ons pleidooi, namelijk om thans zekerheid te geven, niet over
de vraag of er over een aantal jaren voldoende concurrentie zal zijn –
dat bepaalt de markt – maar over de vraag wat precies de criteria zullen
zijn die de minister dan gaat hanteren. Dat betekent dat een onderneming thans
kan weten welke risico's er aan een bedrijfsplan kleven. Ik meen toch dat
de minister nu of op korte termijn zou moeten aangeven welke criteria over
twee jaar gehanteerd zullen gaan worden.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzover ik nu kan zeggen, mag ik het niet eens nader opschrijven, omdat
het enige criterium is: de daadwerkelijke mededinging. Er zijn geen vastomlijnde
toetsingscriteria voor. Ik wil nog wel eens een poging doen om er iets naders
over op te schrijven en u daarover een brief te sturen. Ik ben het namelijk
wel met u eens dat transparantie ook voor de bestaande bedrijven van groot
belang is. Laten wij eens een poging wagen om wellicht met Brussel verder
te praten over hoe wij daar verder mee om zouden kunnen gaan, maar ik ben
er niet echt zeker van dat wij het echt meer kunnen omschrijven dan zoals
het nu in de richtlijn staat. U hoort daarover nog van mij.Voorzitter! Ik ben blij dat de heer Boorsma zijn motie niet heeft ingediend.
Ik heb natuurlijk ook de wijsheid niet in pacht. Ik weet niet wat er precies
zal gebeuren. Dat is juist het interessante van de markt. Er zijn twee pakketten
nodig voor landelijke dekking door vier aanbieders op de markt. Dit betekent
overigens niet dat het bij vier aanbieders zal blijven. Een bedrijf kan zich
via de kleine pakketten zoveel frequenties verwerven, dat het
ook een landelijke aanbieder kan worden. Overigens zullen KPN en Libertel
meedingen naar de kleine pakketten. Het is aan die bedrijven om te bepalen
op hoeveel pakketten zij zullen bieden. Ik heb niet geprobeerd, om mij te
verplaatsen in KPN. Ik heb alleen gezegd dat ik mij er iets bij kan voorstellen.
Ik geloof niet dat ik mij daarmee automatisch in de positie van KPN of libertel
verplaats. Deze bedrijven hebben in hun brieven juist iets anders aangegeven.
Blijkbaar heb ik mij onvoldoende in hun denkwijze kunnen verplaatsen.Het aanbieden van grote pakketten aan bedrijven die een landelijke dekking
nastreven, heeft het grote voordeel dat de overige markt zeer flexibel is.
Daar kunnen landelijke of regionale aanbieders uit ontstaan. Het is ook mogelijk
dat er gespecialiseerde aanbieders de markt opgaan. Er zijn tal van mogelijkheden.
Er zal een behoorlijke diversiteit in de markt ontstaan. Daarom heb ik ons
voorstel terzake van harte verdedigd.Ik kom op een enkel punt terug op het betoog van de heer Zijlstra. Wij
hebben maar één beoordelingsfout gemaakt, maar dat is wel een
belangrijke. Ik neem dat mij zelf overigens niet kwalijk. Op het moment van
indiening van het wetsvoorstel konden wij niet tot een andere conclusie komen
dan dat er wel degelijk een naheffing ingevoerd moest worden. Er lag een aantal
vergelijkbare uitspraken van de Europese Commissie. Onze beoordelingsfout
is geweest dat de Commissie in alle gevallen zo zou handelen, terwijl zij
naderhand duidelijk heeft gemaakt dat een en ander alleen geldt als de uitgangssituatie
puur monopolistisch is. Ik geloof niet dat ik dit had kunnen voorzien, maar
het heeft wel tot vertraging geleid. Wij hebben die vertraging zo kort mogelijk
kunnen houden en mede dankzij de medewerking van dit huis nog iets korter
dan wij aanvankelijk dachten.Voorzitter! Deelmarkten zullen vooral ten aanzien van de kleinere pakketten
ontstaan. Landelijke dekking zal vooral gelden voor mobiele telefoondiensten.
Ik kan mij geen andere diensten voorstellen die uitsluitend via landelijke
pakketten worden aangeboden. Bij de regionale frequenties zijn er wel andere
benuttingsmogelijkheden.Voorzitter! Ten aanzien van roaming geldt voor de landelijke vergunning
een landelijke dekking binnen een bepaalde periode. Dat is circa drie jaar.
Het recht is dan roaming op de GSM-netten. Dat is ook logisch. Als men landelijk
moet uitrollen, moet men ook tijd hebben om de markt op te bouwen. In feite
geldt hiervoor dezelfde situatie als destijds voor Libertel is gecreëerd.
Er zijn heel veel kleinere pakketten. Daarvoor geldt geen verplichting tot
landelijke dekking, ook niet als men er meer koopt. Dan is er uiteraard ook
geen recht op roaming.Voorzitter! Site-sharing geldt voor iedereen. Op dat punt zal geen wildgroei
ontstaan. In de Tweede Kamer was men er bang voor dat er een wildgroei van
palen en masten zou optreden. Die zorg heb ik weg kunnen nemen.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! De minister heeft enkele minuten geleden de loftrompet gestoken
over de flexibiliteit die dankzij de regionale netten kan ontstaan. Je zou
er zelfs een landelijk net van kunnen maken. Als KPN of Libertel dat doet,
is men niet meer gedwongen, de roaming te accepteren waartoe men nu bij de
landelijke netten wel verplicht is. Dat kan naar mijn mening een argument
zijn om de vergunningverlening voor regionale netten in zoverre te beperken
dat deze niet tot nationale netten kunnen worden samengevoegd, dit om te voorkomen
dat de nieuwkomers minder kansen krijgen om gebruik te maken van het net van
KPN dan bij een directe toekenning van een nationaal net.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik wijs erop dat KPN en Libertel dit voor hun GSM-netten wel moeten toestaan.
Ik kan mij niet voorstellen dat KPN of Libertel vele frequenties koopt voor
het tot stand brengen van een landelijk net alleen omdat daarop geen roaming
toegestaan hoeft te worden. Ik neem toch aan dat zij de DCS-1800-frequenties
nodig hebben voor delen van hun net, bijvoorbeeld voor de plekken waar het
erg druk is en zij toch een hoge kwaliteit willen leveren. Bij de DCS-1800
zijn er kleinere cellen, dus kan er een betere kwaliteit geleverd worden.
Als dat niet het geval is, moet een en ander ooit tot een fusie leiden, want
het lijkt mij niet aantrekkelijk om twee complete netten naast elkaar te hebben.
Uiteindelijk is het natuurlijk aantrekkelijk om een monopolie te creëren,
maar om dat te voorkomen hebben wij nu juist het NMA geïnstalleerd.Voorzitter! Ik heb zojuist de brief gezien die Telfort vanavond aan uw
Kamer heeft gestuurd. Ik vind dat wel een heel bijzondere brief, die er bijna
toe moet leiden dat, voordat morgen een uitspraak wordt gedaan, het kort geding
wordt ingetrokken, want men is het nu blijkbaar geheel eens met het wetsvoorstel.
Ik ben benieuwd naar wat er morgen gebeurt. Het verbaast mij enigszins. Ik
ben natuurlijk ook blij als een bedrijf dat een kort geding heeft aangespannen
tegen de overheid, nu plotseling groot voorstander van dit wetsvoorstel blijkt
te zijn.De heer Boorsma (CDA):Ik wijs erop dat de minister tijdens het mondeling overleg met de commissie
erop heeft gewezen dat zij niet het volledige pleidooi van de landsadvocaat
beschikbaar wilde stellen, omdat dit gebruikt zou kunnen worden in een procedure.
Ik wijs de minister er nu op dat zij naar mijn mening deze brief morgen wel
degelijk bij de rechter kan gebruiken. Met de brief heeft Telfort te kennen
gegeven, ongelijk te hebben.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat was ook een van de redenen, om een kopie van de brief te vragen. Hartelijk
dank daarvoor.De voorzitter:Ik wijs de Kamer erop dat morgen vandaag is.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 0.06 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-344-359.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl