Behandeling wetsvoorstel Privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Wet privatisering ABP) (24205); wetsvoorstel Regels met betrekking tot de oprichting van de Stichting Uitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid en onderwijs (Wet Stichting USZO) (24222); wetsvoorstel Wijziging van de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Algemene militaire pensioenwet (invoering partnerpensioen), alsmede van de Uitkeringswet gewezen militairen (rechtspositionele erkenning van andere relatievormen dan het huwelijk (24227) en een ander wetsvoorstel (24217)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1045-1068

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 16, pagina 1045-1068

24-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24217Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24227Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24222Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24205Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1996 (24400-IXB)Pagina 1043-1043
Behandeling wetsvoorstel Privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Wet privatisering ABP) (24205); wetsvoorstel Regels met betrekking tot de oprichting van de Stichting Uitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid en onderwijs (Wet Stichting USZO) (24222); wetsvoorstel Wijziging van de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Algemene militaire pensioenwet (invoering partnerpensioen), alsmede van de Uitkeringswet gewezen militairen (rechtspositionele erkenning van andere relatievormen dan het huwelijk (24227) en een ander wetsvoorstel (24217)Pagina 1045-1068
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de algemene financiële beschouwingen en de behandeling van de begroting van Financiën, te weten: de motie-Heerma over de groepsgrootte in het basisonderwijs (24400, nr. 5); de motie-Ybema c.s. over een experiment fiscale faciliteit in de vorm van vrije afschrijving (24400-IXB, nr. 6)Pagina 1044-1044
Behandeling wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1996 (24400-IV); wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk IV (Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24298)Pagina 1068-1095
Vragen De Hoop Scheffer (CDA) aan de minister van Defensie over de brief van 20-10-1995 inzake de recente ontwikkelingen rondom de Nederlandse militaire bijdrage in voormalig JoegoslaviëPagina 1037-1042
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken, te weten: de motie-Rehwinkel c.s. over kiesrecht voor niet-Nederlanders (24400-VII nr. 12)Pagina 1044-1044
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 24 oktober 1995)Pagina 1033-1037
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XIII (Ministerie van Economische Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24308)Pagina 1043-1043
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24316)Pagina 1043-1043
Stemmingen over 15 moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, te weten: de motie-Van Ardenne-van der Hoeven over resp. de 163 mln. lastenverlichting (24400-XIV nr. 8); een herstructureringsfonds (24400-XIV nr. 9) en de Kaderregeling beleidsintensivering (24400-XIV nr. 10); de motie-Van Ardenne-van der Hoeven/Van der Vlies over de compensatiebedragen (24400-XIV nr. 13), en de nrs. 24400-XIV nrs. 30, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 28 en 29Pagina 1044-1045
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1996 (24400-XIII)Pagina 1042-1042
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds Investeringsrekening voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24317)Pagina 1043-1043
16de vergadering; 24 oktober 1995Pagina 1033-1033
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1996 (24400-IXA)Pagina 1043-1044
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1996 (24400-E)Pagina 1042-1043
Stemmingen over vier moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken, te weten: de motie-Mateman over de exportkredietverzekering (24400-XIII, nr. 16); de motie-Mateman over toepassing van milieuregels in de grote steden (24400-XIII, nr. 17); de motie-Mateman over het voorstel van de Amsterdamse Effectenbeurs en de VEUO (24400-XIII, nr. 18); de motie-Remkes c.s. over het IMK-netwerk (24400-XIII, nr. 19).Pagina 1043-1043
Lijst ingekomen stukken (dinsdag 24 oktober 1995)Pagina 1095-1096

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 362 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Privatisering
van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Wet privatisering ABP) (24205);
 
 
 het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de
oprichting van de Stichting Uitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid
en onderwijs (Wet Stichting USZO) (24222);
 
 
 het
wetsvoorstel Wijziging van de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Algemene
militaire pensioenwet (invoering partnerpensioen), alsmede van de Uitkeringswet
gewezen militairen (rechtspositionele erkenning van andere relatievormen dan
het huwelijk) (24227);
 
 
 het wetsvoorstel Vaststelling
van een kader voor regeling van rechten en verplichtingen van overheidspersoneel,
onderwijspersoneel en daarmee gelijk te stellen personeel ter zake van vrijwillig
vervroegd uittreden (Wet kaderregeling vut overheidspersoneel) (24217).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij staan voor de afronding van een majeure operatie.
De Algemene burgerlijke pensioenwet is een bakerwet geweest voor de totale
pensioensector. In 1929 werd die basis gelegd. Toen werd ook de leeftijd van
65 jaar in de wet vastgelegd. Lange tijd hebben wij de ABP-wet gehad als een
lichtend voorbeeld. Zij heeft model gestaan voor een heleboel grotere en kleinere
pensioenfondsen. Wij moeten echter ook constateren dat er geleidelijkaan een
vergaande detaillering heeft plaatsgevonden, waardoor het ABP op achterstand
werd gezet ten opzichte van de leidinggevende fondsen op basis van het regime
van de Pensioen- en spaarfondsenwet. Als ik dan ook nog bedenk dat er verschillende
problemen in de ABP-organisatie zijn geweest, dan is de overweging om het
ABP om te vormen tot een pensioenfonds op basis van de Pensioen- en spaarfondsenwet
in feite volstrekt logisch. Eigenlijk was dat ook de achtergrond van de motie-Paulis.
Zij is eigenlijk de basis van dit wetsvoorstel. Een pikant detail is dat deze
motie toen slechts de steun kreeg van het CDA, de Partij van de Arbeid en
de CD. Gelukkig is er thans brede steun in de Kamer voor deze grote operatie.
Het kernpunt daarbij is, dat wij moeten overgaan tot een modern en flexibel
pensioenfonds dat adequaat kan inspelen op de eisen van deze tijd en dat tegelijkertijd
de belangen van een miljoen actieve deelnemers en honderdduizenden gepensioneerden
nu en in de toekomst veilig stelt. 
 
 Het wetsvoorstel regelt niet de inhoud van de pensioenregeling. Het wetsvoorstel
regelt de overgang naar een privaatrechtelijke stichting. Het regelt de pensioentoezegging
in de vorm van een privaatrechtelijke overeenkomst en het regelt dat de pensioenaanspraken
die tegenover de Stichting ABP worden verkregen gelijkwaardig worden aan de
aanspraken die op 31 december 1995 op basis van de ABP-wet zijn opgebouwd.
 
 Het is volgens mij van belang dat er helderheid is over de verantwoordelijkheden
in het hele proces. Het zijn de sociale partners die bepalen wat de inhoud
van de pensioentoezegging is. Voor de duidelijkheid: de Stichting ABP kan
straks dus niet in concurrentie treden met andere pensioenfondsen wat de inhoud
van de pensioenregeling betreft, wel bij de uitwerking. Dat stelt terecht
grenzen aan de marktwerking en aan het begrip "concurrentie".
 
 Voorzitter! Ik maak een aantal opmerkingen over het wetsvoorstel als zodanig.
Het bestuur wordt gevormd door, vanuit en namens de sociale partners in de
betrokken sectoren. Wij gaan ervan uit dat de sociale partners ook hun verantwoordelijkheid
zullen kennen als het gaat om de afvaardiging van gepensioneerden. Voor de
niet-georganiseerde gepensioneerden is geen plaats gereserveerd binnen het
bestuur, maar wel in de raad van advies of in de deelnemersraad. Ik wil graag
dat dit bevestigd wordt, omdat deze groepering op deze manier voor haar eigen
belangen kan opkomen op de plek waar men dat zou moeten doen.
 
 Het bestuur wordt dus gevormd door, vanuit en namens sociale partners
in de betrokken sectoren. Maar wat verandert hieraan bij eventueel uittreden
en wat bij eventueel toetreden van nieuwe klanten? Dat laatste is toch mogelijk
na 1 januari 2001? De Stichting ABP wordt een bedrijfspensioenfonds, geen
verzekeringsmaatschappij. Dat past ook binnen het streven van de CDA-fractie
om te komen tot een soort drietrapsraket in de pensioenopbouw: basispensioen
AOW, dan een ondernemings- of bedrijfspensioen en ten slotte de individuele
aanvullende regelingen.
 
 Voorzitter! In het wetsvoorstel wordt een aantal dingen verlaten, als
ik het zo mag noemen. Een daarvan is de ongeclausuleerde indexatie. De sociale
partners hebben geaccepteerd dat die wordt verlaten, maar onzes inziens blijft
dit een punt van aandacht bij de uitwerking. Ik moet constateren dat de wettelijke
ongeclausuleerde indexatie eigenlijk ook niet garandeerde dat pensioenen niet
zouden worden aangetast. Welvaartsvast betekent immers niet alleen "meer,
meer", want bij dalende welvaart kan het ook betekenen: minder. Een aantal
van ons zullen de gebeurtenissen in 1983 nog helder voor ogen staan, want
toen ging het om 3% minder. Ik wil dit punt niet dramatiseren, maar ik wil
hiermee wel zeggen dat ik ervan uitga dat sociale partners en bestuur zich
er ten volle voor zullen inzetten om die welvaartsvastheid te garanderen,
ook in de toekomst.
 
 De verplichte deelname in de Stichting ABP is in principe van onbepaalde
duur. Met ingang van 1 januari 2001 is wel de wet BPF van toepassing. Dan
kan uitgetreden worden door de sector die dat op basis van overeenstemming
tussen sociale partners binnen die sector wil. Ik pleit nogmaals voor uiterste
zorgvuldigheid hierbij, met name gelet op de begrippen draagvlak, collectiviteit,
solidariteit en stabiliteit, en niet te vergeten de financiële consequenties.
Wij leggen er dus nogmaals de nadruk op dat er een zorgvuldig uittredingsproces
nodig is, waarbij altijd – daar gaat het om – alle rechten van
alle deelnemers overgaan, en nooit een deel daarvan.
 
 Voorzitter! De CDA-fractie ondersteunt de totstandkoming van de raad van
advies en de functie die deze raad heeft bij de gehele of gedeeltelijke overdracht
van de verplichtingen van het fonds. De vraag is wel, welke beoordelingscriteria
gehanteerd worden en hoe zwaar het advies weegt. Een andere vraag in dit kader
is, wat eigenlijk de consequenties zijn van het voornemen van de regering
om te komen tot een ruimer vrijstellingsbeleid inzake de verplichte deelneming
in een bedrijfspensioenfonds. Wil de minister daarop ingaan?
 
 Voorzitter! In tegenstelling tot de helderheid ten aanzien van de overheidswerknemers
is helderheid wat verder te zoeken bij de pensioenregelingen voor politieke
ambtsdragers. Elke overheid stelt haar eigen regels op. Ik weet dat het moeilijk
is, maar eigenlijk zou hier nog eens naar gekeken moeten worden. De CDA-fractie
stelt prijs op het ontvangen van een notitie waarin alle regelingen op dit
gebied op een rijtje staan. Wat willen wij daarmee? Dat is dan natuurlijk
de vraag. Ik denk dat wij ook in dit geval te maken hebben met problemen bij
de overgang van de ene politieke functie naar de andere, waarbij je ook van
de ene regeling naar de andere overstapt. Die zaken willen wij graag in kaart
gebracht zien.
 
 Voorzitter! Mijn fractie wil ook worden geïnformeerd over de uitkomsten
van het overleg met de ouderenorganisaties en met de sociale partners over
het concept-pensioenreglement. Wij hebben een concept-pensioenreglement ontvangen,
en dat was de versie van 15 maart. Mijn vraag is natuurlijk of er nog andere
versies zijn en welke versie uiteindelijk is geaccepteerd?
 
 Voorzitter! Dan de gelijkwaardigheid van de aanspraken tegenover de Stichting
ABP. Daarover maak ik een aantal opmerkingen. Het eindloonsysteem wordt gehandhaafd.
Flexibilisering is slechts beperkt mogelijk. En, hoe je het ook draait of
keert, de gelijkwaardigheid is materieel, niet formeel. Uit de individuele
uitkomsten zal moeten blijken wat het effect daarvan is. Met name het niet
geven van een garantie dat de netto inkomens gelijk zullen blijven, vind ik
toch wel wat problematisch, zeker waar het gaat om de reeds ingegane pensioenen.
Ik vind dat de minister daar wat luchtig overheen stapt, eerlijk gezegd. De
vraag waar het om draait, is waarom er niet een marge wordt aangegeven waarbinnen
die netto vooruitgang of achteruitgang zich moet bewegen. Het gaat immers
niet alleen om macrogegevens. Het gaat om de individuele uitkomsten. Kan de
minister op dit punt ingaan in zijn beantwoording?
 
 Op dit moment wordt onderzocht of het haalbaar is om voor de militaire
ouderdomspensioenen over te stappen op een kapitaaldekking. Dat levert natuurlijk
wel de vraag op wat dit voor begrotingstechnische consequenties heeft en of
het betekent dat gedurende een aantal jaren twee systemen naast elkaar blijven
bestaan.
 
 Dan ten slotte wat dit onderdeel betreft. Er is een onderscheid gemaakt
tussen de wijze waarop de verplichtstelling is geregeld tussen de Stichting
ABP en de andere verplicht gestelde bedrijfspensioenfondsen. Daardoor is er,
heb ik begrepen, formeel geen sprake van een wettelijke verplichting –
het gaat om het woord "wettelijke" – om pensioenovereenkomsten uit te
voeren, maar materieel is die verplichting er natuurlijk wel, tenminste tot
1 januari 2001. Rechtvaardigt dit verschil ook niet de betrokkenheid van de
Algemene Rekenkamer gedurende deze periode? Geldt in feite voor het VUT-fonds
niet een soortgelijke bepaling? In ieder geval is het zo dat de rechtmatigheid
van de betalingen door de overheidswerkgever aan het pensioenfonds wèl
onder de controle vallen. Maar wat de reikwijdte van die controle is, is natuurlijk
redelijk beperkt.
 
 Voorzitter! Ik kom nu bij de Wet kaderregeling VUT overheidspersoneel.
Op zichzelf is mijn fractie het eens met dit wetsvoorstel. Het voorstel heeft
tot doel, een wettelijke grondslag te leggen voor regeling naar privaatrechtelijk
model van rechten en verplichtingen ter zake van vrijwillig vervroegd uittreden
van in de eerste plaats het overheids- en onderwijspersoneel. Dat is een stelselwijziging.
Het treffen van die VUT-regeling wordt met name nu uitdrukkelijk gedelegeerd
aan de sociale partners, gerepresenteerd door de sectorwerkgevers en de centrales.
Dat legt de verantwoordelijkheid waar zij genomen moet worden. Toch kunnen
daardoor nieuwe ongelijkheden ontstaan. De vraag is of wij dat vanuit onze
verantwoordelijkheid als medewetgever wel willen. De CDA-fractie plaatst dan
ook vraagtekens bij de noodzaak en de wenselijkheid om binnen de totaliteit
van overheid en onderwijs te komen tot nog meer verschillen per sector. Artikel
2, tweede lid, biedt de mogelijkheid om verder door te decentraliseren per
sector. Niet is duidelijk hoe ver dat kan gaan. Het probleem is ook: hoe kleiner
de sector, hoe kleiner het draagvlak. Vooral het laatste punt, dus het hebben
van voldoende draagvlak, is toch iets waar ook de minister heel terecht op
wijst. Het zou dan zo moeten zijn dat de Raad voor het overheidspersoneel
in de visie van de minister moet waken voor een onwenselijke mate van ontstaan
van verdere verschillen op het terrein van de VUT of wat daarvoor in de plaats
zal komen. Maar welke bevoegdheden of sancties zijn er dan wel om dat te bereiken?
En welke verschillenmarges worden acceptabel geacht? Welke criteria worden
aangelegd? Natuurlijk zullen wij de minister aanspreken op zijn verantwoordelijkheid
voor het functioneren van het sectorenmodel in zijn algemeenheid. Wij willen
daar graag jaarlijks over worden geïnformeerd. Dat is ook geen punt,
maar daarnaast leeft bij onze fractie de wens om deze wet te evalueren. Dan
gaat het niet om het evalueren van het sectorenmodel, maar om de evaluatie
van de ontwikkelingen tengevolge van dit wetsvoorstel en om de verschillen
die ontstaan tussen en zelfs binnen de sectoren. Dat is de achtergrond van
het ingediende amendement.
 
 In aansluiting op het wetsvoorstel Privatisering ABP bestaat er een tijdelijke
verplichte uitvoering van een VUT-overeenkomst door het VUT-fonds, ook tijdelijk.
Net zoals bij de pensioenen is ook een VUT-regeling gebaseerd op solidariteit
en stabiliteit. Ik vind, eerlijk gezegd, dat dit aspect wat weinig aan bod
is gekomen in de schriftelijke behandeling van dit wetsvoorstel. Over het
op termijn uittreden van sectoren wordt dan ook vrij luchtig gesproken. Ik
vind het positief dat wordt onderschreven dat er een uittredingsregeling moet
komen, zoals ook door het CDA is gevraagd. Die toezegging moet wel worden
geconcretiseerd. Zij moet ook worden voorzien van een datum. Dat is heel terecht,
want de minister heeft hier een taak in een bestuurlijke rol, zoals hij zelf
aangeeft in de nota naar aanleiding van het verslag.
 
 Voorzitter! Het CDA wijst het af dat er in de marge van dit wetsvoorstel
een bezuiniging wordt nagestreefd. De overgang op zichzelf biedt daartoe geen
aanleiding; die overgang biedt wel ruimte voor sectorale regelingen in plaats
van centrale. De vraag is wel, hoe de ontwikkelingen op het punt van zowel
de flexibilisering van de pensioenen, als de bezuinigingsdoelstelling van
het kabinet ten aanzien van de VUT zijn. De tweede vraag is hoe op deze punten
de ontwikkelingen ten aanzien van de overheidswerknemers zich verhouden ten
opzichte van de werknemers in de marktsector.
 
 Voorzitter! Het draagvlak voor de financiering van de VUT wordt ook door
de minister als belangrijk gezien. Maar staat dat niet een beetje haaks op
de mogelijkheid dat instellingen en sectoren op termijn kiezen voor een eigen
uitvoering van een VUT-overeenkomst, los van het VUT-fonds? Wat is eigenlijk
de meerwaarde van allerlei afzonderlijke uitvoeringsregelingen? Ik wijs maar
op één probleem. Straks kan een sector ook kiezen voor een andere
financiering dan via het omslagstelsel, maar hoe wordt dan voor de individuele
werknemer de overgang geregeld, als hij van de ene sector naar de andere sector
overstapt en dus eigenlijk van het ene systeem naar het andere systeem overgaat?
 
 Voorzitter! Het CDA blijft moeite houden met het feit dat andere organisaties
dan centrales kunnen optreden als contractpartner aan werknemerszijde. Dat
geldt net name op het moment dat er èn centrales èn tegelijkertijd
ook een of meerdere andere organisaties zijn die deze positie claimen. Welke
criteria worden dan aangelegd en wie beslist uiteindelijk over de acceptatie
van een dergelijke organisatie?
 
 Voorzitter! Met name voor wat betreft de rechtsbescherming gaat er nogal
wat veranderen. Het feit dat rechten en plichten ter zake van VUT en pensioen
bij overeenkomst zullen zijn geregeld, leidt tot de keuze voor de burgerlijke
rechter; dat is logisch. In de afgelopen jaren is ervaring opgedaan voor wat
betreft de werkzaamheden die voortvloeien uit acties ter zake van bezwaar
en beroep. Het CDA wil graag een notitie van de minister, samen met zijn collega
van Justitie, waarin mede op basis van die werkervaringen wordt aangegeven
welke extra werkdruk voor de kantonrechter verwacht kan worden en op welke
manier dit binnen het justitiële apparaat kan worden opgepakt, want lange
behandelingstermijnen moeten worden voorkomen.
 
 Voorzitter! Het derde wetsvoorstel gaat over de invoering van het partnerpensioen;
ook op dit punt is mijn fractie een voorstander van de invoering van dat ambtelijk
partnerpensioen. Alhoewel, eigenlijk moeten wij wel constateren dat het begrip
"ambtenaar" inmiddels verdwenen is en vervangen is door "overheidswerknemer".
De opportuniteit van het wetsvoorstel ligt in het feit dat er een terugwerkende
kracht in is opgenomen en wel tot en met 1 juli 1994. Gelet op de privatisering
van het ABP per 1 januari 1996, is een wettelijke basis nodig om nabestaanden
die niet gehuwd waren met ABP-deelnemers over de periode die
loopt van 31 december 1993 tot 1 januari 1996 een nabestaandenpensioen toe
te kennen. Het CDA onderschrijft dit.
 
 Nu heeft de minister per brief van 21 september de leden van het centraal
overleg voorgesteld om af te spreken, direct na de privatisering van het ABP
het pensioenreglement opnieuw onder de loep te nemen en dan gaat het met name
om de vraag of in het pensioenreglement ook keuzemogelijkheden kunnen worden
opgenomen ten aanzien van het nabestaandenpensioen. Mijn fractie wil graag
weten welke afspraken hieromtrent gemaakt zijn en hoe de procedure ten aanzien
van deze afspraken is.
 
 Voorzitter! Ik wil even naar de ANW. Hoe vervelend het ook is, het is
duidelijk dat de verantwoordelijkheid van de overheid ten aanzien van het
vormgeven van een basisverzekering voor de gehele bevolking een andere is
dan die ten aanzien van de vormgeving en invulling van de aanvullende pensioenverzekering
voor de eigen werknemers. De verschillen tussen de aanpak in de ANW en in
dit wetsvoorstel kunnen formeel hiermee volkomen verklaard worden. In het
laatste geval gaat het immers om de rol die de overheid als sociale partner
invult. Maar er ligt wel een open vraag en die betreft de financiële
consequenties van de invoering van de ANW voor de pensioenregeling van het
overheidspersoneel. Daarover moet het overleg door sociale partners in de
overheidssector nog worden gevoerd en ook hier is dan de vraag op welke manier
daar nadere berichten over zijn te verwachten, met name over de financiële
consequenties.
 
 Voorzitter! Alhoewel de doelstelling van het wetsvoorstel niet is om een
nieuw leefvormbegrip te introduceren, gebeurt dat natuurlijk in feite wel,
namelijk door uitzicht te bieden op nabestaandenpensioen aan bepaalde relatievormen
die in een situatie verkeren die met die van gehuwden te vergelijken is. Daar
heb ik geen probleem mee. Waar ik wel een probleem mee heb, is dat het hier
gehanteerde leefvormbegrip niet exact dezelfde inhoud heeft als bijvoorbeeld
in de sociale zekerheid. Mijn fractie blijft het van belang vinden dat er
gekomen wordt tot een harmonisatie van rechten en plichten en tot een eenduidige
formulering van wat het begrip leefvorm nu precies inhoudt in de onderscheiden
wetten.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! Ervan uitgaande dat het nieuwe ABP beschouwd kan worden als
een Akzo-pensioenfonds of wat dan ook, is mijn vraag waarom wij ons hier druk
maken over dit type formuleringen. Het gaat om de uitvoering door een pensioenfonds
van de pensioenrechten die er opgebouwd zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Sorry, voorzitter. Ik denk dat hier van een misverstand sprake is. Ik
heb het over de invoering van het partnerpensioen. Ik heb het erover dat bij
de invoering van het partnerpensioen bij wetswijziging een bepaald aantal
leefvormen wel een rol kunnen spelen, maar dat het in de Algemene nabestaandenwet
niet exact hetzelfde is. Mijn vraag is, wat de consequenties van die verschillen
zijn en of het niet zinvol is om, daar waar wij praten over wetgeving –
wij hebben het hier over wetgeving en wettelijke teksten – er in ieder
geval voor te zorgen dat er over de invulling van dat begrip leefvorm geen
onduidelijkheid bestaat. Dat wil ik graag hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! De tekst van deze wet heeft maar betrekking op de periode
tot 1 januari 1996. Daarna is het partnerpensioen opgenomen in het pensioenreglement,
dat ons is toegezonden. Het ABP is vergelijkbaar met het Shell-pensioenfonds,
het Akzo-pensioenfonds of het PEM. Dus gaan wij er niet meer over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Ik ben het daar helemaal mee eens, maar dat was niet de teneur van mijn
opmerking. De teneur van mijn opmerking is, dat als je in wetten als de Algemene
nabestaandenwet en de Algemene bijstandswet het begrip "leefvorm" opneemt,
het volgens mijn fractie van belang is dat aan dit begrip een eenduidige invulling
wordt gegeven. Daar ging het mij om. In de marge van dit wetsvoorstel heb
ik daarvoor opnieuw de aandacht gevraagd.
 
 Voorzitter! De argumenten om tot registratie bij de Stichting ABP over
te gaan, vind ik overtuigend. Uitsluitend na aanmelding ontstaat aanspraak
op partnerpensioen. Aanmelding waarborgt ook de gelijke behandeling van alle
gewezen partners. Het blijft echter onduidelijk waarom een hardheidsclausule
niet tot de mogelijkheden behoort. Er kunnen argumenten zijn waarom niet eerder
tot feitelijke aanmelding kon worden overgegaan. Met name voor de periode
die ligt tussen 1 januari 1994 en de ingangsdatum van dit wetsvoorstel kunnen
zich dit soort gevallen voordoen.
 
 Voorzitter! Het is mogelijk, dat een aanmelding door een deelnemer eenzijdig
wordt doorgehaald. Ook doorhaling door het fonds is mogelijk. Echter, zowel
de deelnemer als de partner hebben de mogelijkheid van bezwaar en beroep.
Mijn vraag is dan ook of dit niet expliciet moet worden vermeld.
 
 Voorzitter! Ik wil nog twee laatste punten over dit onderdeel naar voren
brengen. De effecten van artikel 2b van de Pensioen- en spaarfondsenwet zijn
en blijven zorgelijk. Eigenlijk moet ik constateren dat in de schriftelijke
behandeling niet wordt ingegaan op de actuariële betekenis van dit artikel
voor de Stichting ABP. Ook wordt niet aangegeven welke systematiek gekozen
wordt voor een oplossing. Mijn fractie had daar graag duidelijkheid over.
 
 Voorzitter! Een aantal gepensioneerden en slapers komt niet in aanmerking
voor het partnerpensioen, ook niet via de overgangsregeling. Uiteraard onderschrijf
ik dat het hier om een nieuwe arbeidsvoorwaarde gaat, waarbij het aan de sociale
partners is om te bepalen met ingang van wanneer en onder welke voorwaarden
die wordt ingevoerd. Maar weigeren de sociale partners deze mogelijkheid open
te stellen voor reeds gepensioneerden en slapers? Is het dan niet inconsequent
om te stellen, dat door de fracties in de Tweede Kamer – in de nota
naar aanleiding van het verslag wordt het meervoud gebruikt – moet worden
aangegeven hoe de meerkosten van een verdergaande terugwerkende kracht gedekt
moeten worden? Er is immers ruimte voor arbeidsvoorwaarden voor de overheidssector.
Die kan op deze manier worden benut. Als de sociale partners die niet willen,
is het ook duidelijk dat die sociale partners – zowel van werkgevers-
als van werknemerszijde – niet opkomen voor de belangen van dat deel
van hun eigen gepensioneerden. Misschien kan de minister toch nog eens wat
verder ingaan op dat punt. 
 
 Voorzitter! Het vierde wetsvoorstel dat wij vandaag hebben te behandelen,
is de Stichting USZO. Ofschoon het wetsvoorstel duidelijke relaties heeft
met het wetsvoorstel privatisering ABP is het ene – gelukkig –
geen voorwaarde voor het andere. Dit wetsvoorstel is een gevolg van een besluit
van de regering om het overheidspersoneel per 1 januari 1998 onder de werknemersverzekeringen
te brengen, de zogenaamde OOW-operatie. Daarbij worden de aanspraken in verband
met werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid gescheiden in een wettelijk
en een bovenwettelijk deel. Allemaal geen probleem: de uitvoering van die
taken wordt opgedragen aan de op te richten Stichting USZO. Bij de uitvoering
van de OOW per 1 januari 1998 worden de verschillende uitvoeringsorganisaties
ondergebracht in één marktconforme uitvoeringsorganisatie.
 
 Het CDA onderschrijft dit traject op zichzelf en dus ook de aansluiting
op de OSP en de organisatie via districtskantoren, waarbinnen de één-loketgedachte
vorm moet krijgen. Maar dan moet die organisatie daar wel gereed voor zijn
en daar heeft het CDA nog steeds zorgen over. De problemen bij met name de
DUO en bij de uitvoeringsorganisatie in onderwijsland dwingen tot voorzichtigheid.
Het probleem is, dat een aantal van de samenstellende delen van die USZO nu
onvoldoende functioneert. Dat los je niet op door ze bij elkaar te voegen
zonder dat je eerst de problemen hebt opgelost. Dit is niet nieuw; wij hebben
deze kwestie meerdere malen besproken. Het heeft onder andere te maken met
de zeer kritische rapporten van de Rekenkamer, de achterstand bij DUO en het
zeer kritische rapport van Coopers & Lybrand over UO. De minister erkent
dit ook. Het gevolg daarvan is, dat er nu een hulpconstructie is gevonden
waarin wel de procedure ten aanzien van het wetsvoorstel in gang is gezet,
maar waarin voor de feitelijke oprichting van de stichting per 1 januari 1996
de eerstvolgende rapportage van november wordt afgewacht. Eigenlijk kan pas
op dat moment het groene licht worden gegeven voor de deelname van de minister
in de oprichting van de Stichting USZO. Ik kom daarop nog terug, omdat ik
de link wil leggen met artikel 2, lid 1, waarin de machtiging is opgenomen.
 
 Voorzitter! Er komt uiteindelijk één uitvoeringsorganisatie
bij, de USZO. Die heeft in het begin één klant, de sector onderwijs
van de overheid. Dat is echter niet blijvend. Er is dus geen sprake van gedwongen
winkelnering. Maar is er wel sprake van een open markt op dit terrein? Volgens
mij niet. Als ik kijk naar de argumenten om nu te kiezen voor de oprichting
van de Stichting USZO en niet voor aanhaking bij een andere, reeds bestaande
organisatie, meen ik dat die straks ook zullen gelden. Deskundigheid, ander
systeem, declaratiestelsel in plaats van omslagfinanciering, regionale uitvoering,
etc. Er is alleen één probleem. We hebben nu te maken met overheidspersoneel
dat in feite van status verandert. Straks is er echter sprake van een zelfstandige
organisatie. Bij mogelijk verlies van de grootste klant kan dat in het meest
extreme geval leiden tot een faillissement. Maar daar heeft de overheid in
feite geen boodschap meer aan. Hoe zit het dan met de positie van het personeel?
 
 Voorzitter! De financiële aspecten waarop ik zojuist doelde, vormen
een van de punten die in de eerdergenoemde voortgangsrapportage aan bod moeten
komen. Dan spreken we over exploitatiebegroting, openingsbalans, boedelbeschrijving
ofte wel inventarisatie van de basisorganisaties, resultatenonderzoek departementale
accountantsdienst en managementletter – dus contra-expertise –
per fuserende uitvoeringsorganisatie. Prima. Maar mijn fractie vindt dat aan
dit rijtje ook het op te stellen ondernemingsplan USZO moet worden toegevoegd.
 
 Er wordt nu gekozen voor een stichting als rechtsvorm. Daar heb ik geen
problemen mee. Maar ik vind het ongewenst dat al in 1996 wordt bekeken of
de vennootschapsvorm niet de voorkeur verdient. Laten eerst maar eens al die
aanloopproblemen worden opgelost, voordat er weer nieuwe problemen op de hals
worden gehaald. De finale van de OOW-operatie is pas op 1 januari 1998. Dan
is twee jaar ervaring opgedaan binnen de stichtingsconstructie. Dan kan met
recht van spreken een vergelijking worden gemaakt tussen de voor- en nadelen
van deze en mogelijke andere constructies.
 
 Een korte opmerking over de personele aspecten, waaraan in de nota naar
aanleiding van het verslag terecht veel aandacht is besteed. Wij hadden hierover
grote zorgen. Voor een deel zijn die zorgen weggenomen door de ontwikkeling
die in de nota is beschreven. Alleen nog een klein punt: de bij ministeriële
regeling ingestelde bezwarencommissie heeft geen termijn opgelegd gekregen
waarbinnen zij advies moet uitbrengen. Ik vind dit geen juiste zaak en bepleit
derhalve opname van termijn die overeenkomen met bijvoorbeeld die in de AROB-procedures.
 
 Mijn fractie maakt een duidelijk voorbehoud ten aanzien van het finale
fiat voor dit wetsvoorstel, in tegenstelling tot bij de drie andere wetsvoorstellen.
In feite wil de minister nu een akkoord van ons horen, gecombineerd met een
machtiging tot oprichting van de Stichting USZO. Maar voor ons is die machtiging
aan een aantal voorwaarden verbonden. De gesignaleerde problemen moeten naar
tevredenheid zijn opgelost. Of dat is gebeurd, zal pas blijken na bespreking
van de novemberrapportage.
 
 Indien de voortgangsrapportage over de DUO, dat onder de verantwoordelijkheid
van deze minister valt, en de rapportage over het nadere overleg tussen de
ministers van Onderwijs en van Binnenlandse Zaken over het UO, de andere probleempoot,
onvoldoende uitzicht bieden op een behoorlijke startpositie, moet deze operatie
naar mijn oordeel worden uitgesteld. Dit leidt tot de vraag of artikel 2,
lid 1, waarin de machtiging is opgenomen, wel kan worden gehandhaafd. Ik wil
hierover nu geen uitspraak doen, maar eerst het antwoord van de minister afwachten
alvorens met een definitief standpunt te komen. Dat geldt overigens voor al
mijn vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Ik zal namens de fractie van de VVD allereerst een visie geven
op het wetsvoorstel inzake de privatisering van het ABP. Ik spreek dan ook
maar meteen uit dat de fractie van de VVD deze privatisering steunt. Ik zal
hier niet de gehele geschiedenis van de totstandkoming van dit standpunt herhalen.
Maar het zal de Kamer niet verbazen dat wij in lijn met onze opvattingen over
de Wet financiële voorziening privatisering ABP ook dit wetsvoorstel
steunen. 
 
 Het gaat nu om de verdere tenuitvoerlegging van die privatisering en de
wijze waarop die zal gaan plaatsvinden. Ik wijs erop dat het van belang is
deze verdere tenuitvoerlegging tijdig te doen plaatsvinden.
 
 Wij hebben nog wel enkele vragen en opmerkingen. Er is sprake van een
verplichte deelname vanaf de privatisering tot aan het jaar 2001. In de discussie
daarover geeft het kabinet de indruk dat het eigenlijk niet uitmaakt binnen
welk pensioenfonds men de pensioenrechten geregeld heeft. Alles ligt immers
vast, het is geen verzekeringsmaatschappij, de sociale partners bepalen de
inhoud en men kan niet in concurrentie treden. Dit laatste is zeker waar.
Vooralsnog zullen pensioenfondsen niet in concurrentie treden. Maar dit neemt
niet weg dat het ene pensioenfonds voor ondernemingen, voor instellingen,
voor sectoren en ook voor individuele werknemers aantrekkelijker kan zijn
dan het andere pensioenfonds. Daarin zouden redenen gelegen kunnen zijn om
te willen kiezen voor een ander pensioenfonds. Een en ander heeft te maken
met toezegging en de inrichting van het pensioenreglement. Maar ook andere
elementen die in de nota naar aanleiding van het verslag zijn genoemd –
leeftijdsopbouw, solidariteit tussen mannen en vrouwen, nabestaandenregeling,
enzovoorts – spelen daarbij een rol. Ook de financiering, de beleggingen,
de opbrengsten en dergelijke aspecten kunnen aanleiding zijn om te kiezen
voor een ander pensioenfonds.
 
 Ik realiseer mij dat het bij werkorganisaties niet gebruikelijk is te
wisselen van pensioenfonds. Dat kan eigenlijk ook niet. In dit geval is er
echter sprake van een bijzondere omstandigheid. Er is een principiële
en substantiële verandering in de pensioenregeling aan de orde. Er is
min of meer sprake van een nieuw pensioenfonds. Juist dan is het zeer wel
voorspelbaar dat bepaalde instellingen of sectoren binnen die overheid een
andere, al dan niet eigen, pensioenregeling zouden willen. Als dat het geval
is en die mogelijkheid bestaat, dan is dit het moment om dat te doen. Waarom
kan dat niet? Waarom wordt er nu geen ontheffingsmogelijkheid geboden en moet
er gewacht worden tot het jaar 2001?
 
 In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de regering dat de sociale
partners daarover andere afspraken hebben gemaakt. Die willen nog niet decentraliseren.
Is het echter wel juist dat de centrale partners op dit moment dit soort algemene
uitspraken doet voor alle sectoren en instellingen die het aangaat? Zou het
niet veel beter zijn die instellingen en sectoren nu de mogelijkheid te geven
daarin hun eigen keuzes te maken. Natuurlijk moet men per instelling of per
sector tot overeenstemming komen. Er moet echter geen algeheel generiek verbod
op uittreden zijn. De fractie van de VVD vindt dat de argumenten waarom er
gewacht moet worden tot 2001, niet erg overtuigend zijn. Wij zouden er bij
de minister op willen aandringen, in dit wetsvoorstel de mogelijkheid te bieden
om eerder te kunnen uittreden uit het ABP.
 
 Voorzitter! In de schriftelijke voorbereiding wordt gesuggereerd dat de
B3-instellingen nu reeds de mogelijkheid hebben uit te treden. In het desbetreffende
artikel wordt echter slechts gezegd, dat de minister een aanwijzing van een
lichaam dat mag deelnemen in de Stichting ABP uiterlijk 31 december 2000 kan
intrekken – dus niet eerder – en alleen als dat lichaam niet voldoet
aan de voorwaarden, als de doelstelling is gewijzigd of de financiële
verhouding tot de overheid verandert. Dat vinden wij ook geen fraaie keuze.
Ik vraag de minister, hoe het nu zit met de B3-instellingen. Kunnen zij de
deelneming aan het ABP stoppen voor 2000 of na 2000? Onze fractie vindt dat
de mogelijkheid de deelneming te stoppen er met ingang van 1996 moet zijn.
 
 Voorzitter! Het probleem is kennelijk dat de sociale partners en met name
de centrales van overheidspersoneel nog niet voor zichzelf besloten hebben,
of zij willen meewerken aan de mogelijkheid om uit het ABP uit te stappen.
Moeten alle betrokkenen – werkgevers en werknemers – geen gelijkwaardige
positie hebben in de discussie?
 
 Voorzitter! De fractie van de VVD heeft in de voorbereiding niet gevraagd
om een ongeclausuleerde en onvoorwaardelijke indexatie. Dat doen wij ook nu
niet. Wij zijn het met de regering eens dat er meer redenen zijn waarom zo'n
ongeclausuleerde indexatie niet moet worden opgenomen. Tenslotte wordt het
ABP vergelijkbaar met een gewoon marktpensioenfonds. Bovendien zijn de noodzakelijke
financiële voorzieningen die daaraan verbonden zijn zodanig omvangrijk
dat een dergelijke indexatie niet of nauwelijks te garanderen is. Ik plaats
er wel een kanttekening bij. De VVD-fractie heeft in het verslag, een beetje
in de reactie op de watVan Hoof triomfantelijke vaststelling in de memorie
van toelichting, aangegeven dat de gelijke aanspraken slechts
zeer relatief zijn. Het gaat alleen om guldens, niet om waardevaste guldens.
Bovendien geldt de verwijzing van het kabinet naar het meegroeien met de individuele
inkomens alleen voor de actieven. Daarom stellen wij ook nu weer de vraag
of er bij het ontbreken van een onvoorwaardelijke indexatie voor met name
slapers en ingegane pensioenen ook daadwerkelijk sprake is van gelijkwaardigheid.
Wij wagen dat te betwijfelen. Wij willen op dit punt graag een toelichting
van de minister. Ook krijgen wij graag een antwoord op de vraag of onze veronderstelling
juist is dat er op dit punt voor genoemde categorieën in de praktijk
wel degelijk een achteruitgang kan ontstaan. Ik koppel hieraan de vraag in
hoeverre de sociale partners daaraan nog wat zouden willen doen respectievelijk
zouden kunnen doen.
 
 Voorzitter! Het personeel van in de toekomst de Stichting ABP zal worden
ondergebracht in hetzelfde pensioenfonds. Dat is vanuit de algemene gang van
zaken al een vreemde constructie. Het kan als de Verzekeringskamer daarvoor
ontheffing verleent. En dat is weer niet ongebruikelijk. Toch is niet gekozen
voor de ontheffing via de Verzekeringskamer. Om een of andere reden heeft
men ervoor gekozen om het in deze wet te regelen. Die reden is, zo moet ik
uit de stukken afleiden, dat de sociale partners dat zijn overeengekomen.
Dat is natuurlijk vreemd. Het ABP is gewoon pensioenfonds in de markt, zo
las ik ergens in de stukken. Waarom is dan gekozen voor deze andere regeling?
Wat is erop tegen, zo is mijn vraag aan de minister, om net als voor ieder
ander pensioenfonds een dergelijke constructie te regelen via een ontheffing
van de Verzekeringskamer? Dan is bovendien de gekunstelde constructie van
de status van overheidswerknemers, een status die men als werknemer van een
geprivatiseerde organisatie ook niet behoort te hebben, niet meer nodig. Het
wekt allemaal te veel de indruk dat deze constructie is gekozen om het desbetreffende
personeel langer onder de werking van de werknemersverzekeringen in de markt
uit te houden. Ik verneem graag van de minister of deze visie juist is. Ik
hoor natuurlijk liever dat die onjuist is en waarom.
 
 Vanwege de gelijkheid tussen het USZO- en het ABP-personeel worden ook
de USZO-werknemers straks aangemerkt als overheidswerknemer. Dat is naar de
mening van de VVD-fractie voor het USZO-personeel net zo ongewenst als voor
het ABP-personeel. Ook hier geldt waarschijnlijk als enige verklaring dat
deze groep personeel onder de werking van de werknemersverzekering uit moet
worden gehouden, in ieder geval nog twee jaren. Het zal duidelijk zijn dat
de VVD-fractie, afhankelijk van de reactie van de minister, overweegt om het
wetsvoorstel op dit punt aan te passen.
 
 Voorzitter! Ik kom te spreken over de dekkingsgraad. De VVD-fractie is
het eens met het feit dat een dekkingsgraad van 110% is bereikt. In de toelichting
wordt een mogelijke uitbreiding van het percentage in de toekomst genoemd.
Dat vinden wij een geruststellend idee. In de schriftelijke voorbereiding
is ook de opstelling aan de orde geweest die partijen in de toekomst moeten
innemen, als het gaat om een eventuele noodzakelijke premieverhoging. Tot
op dit moment werd daaromtrent terughoudendheid aan de dag gelegd. Wij hebben
al uitgesproken dat een hogere pensioenpremie als onderdeel van de beschikbare
arbeidsvoorwaardenruimte zeer honorabel is en wel vanuit de gedachte dat het
hier gaat om uitgesteld loon. Ik heb uit de stukken kunnen afleiden dat de
regering het op dit punt met ons eens is. De VVD-fractie realiseert zich dat
voor de lopende jaren, gezien de bestaande afspraken, die arbeidsvoorwaardenruimte
waarschijnlijk beperkt zal zijn. Wij voegen daar wel aan toe, met respect
overigens voor de opvattingen en de onderhandelingspositie van sociale partners,
dat men zich in de toekomst zal moeten realiseren dat loonafspraken ook pensioengevolgen
hebben en ten koste van de loonruimte gaan. Zoals gezegd, kan investeren in
de oudedagsvoorziening in dat verband nauwelijks een slechte bestemming worden
genoemd.
 
 Voorzitter! Het laatste punt in verband met het wetsvoorstel met betrekking
tot de privatisering van het ABP betreft de voorwaarden bij uittreding. De
Verzekeringskamer vindt dat bij uittreding geen voorwaarden mogen worden gesteld
die uitgaan boven datgene wat is neergelegd in de wet betreffende de verplichte
deelneming in een bedrijfspensioenfonds. Wel onderschrijft men het principe
dat bij uittreden van een B3-lichaam alle pensioenaanspraken worden overgedragen.
Desalniettemin wordt in artikel 22, lid 3, van het wetsvoorstel afgeweken
van deze visie van de Verzekeringskamer. Dat betekent niet alleen dat men
van een principe afwijkt, maar ook, zoals terecht door diezelfde Verzekeringskamer
wordt vastgesteld, dat het überhaupt niet meer mogelijk zal zijn om desgewenst
van die voorwaarden af te wijken. Dat betekent dat het niet alleen principieel
onjuist is, maar bovendien nog rigide. Daarbij komt, zoals ik uit de stukken
van het kabinet begrijp, dat het in feite niet strookt met ontwikkelingen
in andere wet- en regelgeving. Het zou mogelijkerwijze toch beter zijn om
aan de kritiek van de Verzekeringskamer tegemoet te komen. Is de minister
alsnog daartoe bereid?
 
 Voorzitter! In de eerste nota van wijziging bij dit wetsvoorstel is aangegeven
dat in artikel 32 een eigen dagloonbesluit zal worden geformuleerd. Mijn fractie
heeft daarover twee vragen. Waarom is men tot dat besluit gekomen? Is het
mogelijk om voor de tweede termijn van de minister een gedetailleerde vergelijking
met het dagloonbesluit in de markt te ontvangen?
 
 Verder stellen wij met vreugde vast dat er in de eerste nota van wijziging
twee andere artikelen zijn opgenomen die ons zeer aanspreken. Wat de gegevensverstrekking
betreft, wordt het regime van de OSV toegepast. Overeenkomstig artikel 67
zullen de USZO en het FAOP niet worden aangemerkt als een bedrijfsvereniging,
maar als een uitvoeringsorganisatie. Voorts zullen de normen van het TICA
en het toezicht van het CTSV daarop van toepassing zijn. Die wijzigingen spreken
de VVD-fractie in hoge mate aan.
 
 In de eerste nota van wijziging wordt ingespeeld op de Wet Amber en de
daarin opgenomen aanpassing van het bonus/malus-systeem. Ik mag ervan uitgaan
dat binnen de overheid de malussen nog steeds worden geïnd en dat men
hier de praktijken in de markt terecht niet volgt.
 
 Voorzitter! Ik kom op het wetsvoorstel met betrekking tot de VUT-regeling,
dat direct gerelateerd is aan de privatisering van het ABP. Ook dit wetsvoorstel
heeft de instemming van de VVD-fractie. Wij hebben in de schriftelijke voorbereiding
niet gesproken over wat naar onze mening zou moeten gebeuren met de VUT bij
de overheid, omdat het hierbij primair gaat om het privatiseren en omdat wij
hier niet spreken over de inhoud van die regeling. Bovendien is de minister
daarover in misschien niet zo snel verlopend, maar toch intensief overleg
met de sociale partners. Wij willen dat afwachten.
 
 Ik hecht eraan om met nadruk vast te stellen dat in het kader van dit
wetsvoorstel gelukkig niet mag worden gelezen dat de huidige situatie onveranderd
zou moeten blijven tot het jaar 2001 of daaromtrent, maar dat aanpassingen
die wij met elkaar wensen ook mogelijk zullen blijken te zijn. Dat is een
goede zaak. Ik denk dat het ook zo moet gaan. De onderhandelingen daarover
en de invulling van VUT-regelingen zijn de verantwoordelijkheid van sociale
partners. Ik hecht eraan om vanaf deze plaats toch nog aan te geven dat de
onderhandelingsruimte van sociale partners op dat terrein beperkt is. Ik verwijs
in dit verband naar datgene wat door ons bij de algemene beschouwingen al
is aangegeven, namelijk dat de VVD-fractie het kabinet – lees in dit
geval: de minister van Binnenlandse Zaken – wenst te houden aan de voorziene
besparingen op dit gebied.
 
 Met betrekking tot het wetsvoorstel zelve is er onzerzijds maar één
aandachtspunt. Dat betreft de ruimte voor sectoren en zogenoemde andere instellingen
om zich van de voor hen geldende VUT-regeling los te maken. Een dergelijk
punt was zojuist ook aan de orde met betrekking tot het ABP, waarbij het ging
om het zich los maken van de algemene regeling en het zelfstandig tot een
VUT-regeling komen respectievelijk het daarvan afzien. Voor de zogenoemde
sectorgerelateerde andere instellingen kan dat, zij het dat daar een instemmingsprocedure
voor nodig is. Deze minister heeft inmiddels schriftelijk aangegeven dat hij
van plan is om aan verzoeken dienaangaande tegemoet te komen. De meest voor
de hand liggende vraag is dan wat dit betekent voor een volgend minister.
Mij lijkt, als de minister dan toch wil instemmen met een dergelijk verzoek,
dat dit als zodanig in de wet kan worden geformuleerd, wat ons betreft met
daarbij nog steeds de kanttekening "gehoord partijen". Graag verneem ik het
oordeel van de minister op dit punt.
 
 Voorzitter! Ik kan kort zijn over het partnerpensioen. De afspraak hierover
is gemaakt door sociale partners. De Kamer verkeert op dit moment niet in
de positie om daarin te treden. Ik merk hierbij wel op dat nogal wat mensen
die dit aangaat, vinden dat de gekozen data en de terugwerkende kracht die
aan dit wetsvoorstel gegeven is, wat beperkt zijn. Maar nogmaals, ik bevind
mij niet in de positie om daar iets aan te doen. Ik kan alleen deze boodschap
meegeven aan de sociale partners.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! De heer Van Hoof is medewetgever, dus hij is best in staat
om daar iets aan te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Ik aarzel met een antwoord, omdat de heer Zijlstra zojuist mevrouw Van
der Hoeven interrumpeerde vanuit een andere invalshoek. Ik begrijp dat hij
twee gezichten heeft. Dat neemt niet weg dat ik het wel met hem eens ben dat
de Kamer in uiterste instantie de mogelijkheid heeft om ten aanzien van de
in wetgeving vervatte afspraken van sociale partners een eigen visie te geven
en zelfs in te grijpen. Je moet je echter afvragen of je argumenten hebt om
op dat element in te grijpen, waar sociale partners in hun eigen pensioenregeling
een afspraak rond het partnerpensioen hebben opgenomen. De heer Zijlstra weet
net zo goed als ik dat het niet alleen gaat om de argumenten om dat te doen.
Hij weet ook dat een wijziging van een dergelijke afspraak een zodanig groot
gat kan slaan in het totaal van afspraken in financieel opzicht, dat ik de
gevolgen op dit moment niet kan overzien. Alleen daarom al acht ik mijzelf
niet in de positie om daar uitspraken over te doen. Ik kan slechts aan sociale
partners de boodschap meegeven dat er heel veel mensen in het land zijn die
vinden dat die data misschien verder terug hadden moeten liggen.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Dat lijkt mij ideaal. Dat moeten wij vaststellen aan het eind van dit
debat en vervolgens de minister "op pad sturen". Dit laatste zet ik tussen
aanhalingstekens, want in die positie verkeren wij ook niet. Het zou toch
geweldig mooi zijn als wij elkaar hierin kunnen vinden, want de discussie
over het partnerpensioen loopt al vanaf 1990. Ik herinner mij nog dat wij
daar uitvoerig over gesproken hebben met oud-minister Dales. Het heeft vier
jaar geduurd en het heeft weinig opgeleverd. Als de ingangsdatum teruggebracht
zou worden naar 1 januari 1990 spreek je over een stijging van de premie met
0,03 procentpunt. Dat is natuurlijk peanuts. Ik deel overigens de opvatting
van de heer Van Hoof dat je heel terughoudend moet zijn met dit soort zaken
als medewetgever. Formeel kan het allemaal, maar inhoudelijk moet je er heel
terughoudend over zijn. Het gaat dus om 0,03 procentpunt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Het principe hangt niet af van het aantal nullen achter de
komma. Het principe hangt af van de vraag wat je positie is en wat je wel
en niet moet doen. Dan zijn de heer Zijlstra en ik het erover eens dat onze
positie dienaangaande er niet een is van op de voorgrond treden. Wij kunnen
in dat verband slechts geluiden laten horen aan het adres van de minister
en aan het adres van de sociale partners. Dat is iets anders dan "op pad sturen".
Het is verder aan de sociale partners om vast te stellen wat men er wel of
niet mee wil doen. Over het belang ervan zijn de heer Zijlstra en ik het eens.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Als ik het goed begrijp, zijn zowel de heer Zijlstra als de
heer Van Hoof het met mij eens. De minister wordt voor de groepering van de
gepensioneerden en de slapers die op dit moment door de datum die er in het
wetsvoorstel genoemd staat, buiten de regeling vallen, opnieuw op pad gestuurd,
terwijl er tegelijkertijd een oproep aan de andere sociale partner wordt gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! Je geeft een vinger en ze nemen gelijk de hele arm. Ik had
het dus niet over de slapers en de reeds gepensioneerden. Ik had het uitsluitend
over vervroeging van de ingangsdatum. Nogmaals, dat is dus echt
iets anders dan dat je zou zeggen dat je het voor alle slapers en reeds ingegane
pensioenen zou moeten regelen. Ik krijg ook die telefoontjes en brieven van
mensen die het hartstikke onredelijk vinden dat er nu zo'n regeling komt.
Je moet dan dus het volgende antwoord geven: "Op het moment dat u in actieve
dienst was, was u daarvoor niet verzekerd. Dat kan ik dus niet allemaal met
terugwerkende kracht regelen." Het is iets anders wanneer je de minister,
gelet op de discussie die hier al jaren gaande is, vraagt of hij bereid zou
zijn te bevorderen om de ingangsdatum te vervroegen naar bijvoorbeeld 1 januari
1990. We zouden dat door het indienen van een motie kunnen doen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Daardoor zou een deel van mijn probleem natuurlijk ook worden opgelost.
Dat laat echter mijn probleem van de gepensioneerden en de slapers onverlet.
Daar heeft de heer Zijlstra gelijk in. Het gaat om zo'n 17.000 mensen die
in feite buiten de regeling vallen. Sociale partners waren eigenlijk van mening
dat zij voor deze groepering niet behoefden op te komen. Mijn verzoek was
juist ook op dit punt nog eens te bekijken wat voor mogelijkheden daar aanwezig
waren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Ik wil de verwarring tussen gepensioneerden en slapers aan
de ene kant en partnerpensioenen aan de andere kant graag wegnemen. Ik heb
daarstraks over gepensioneerden en slapers en de indexatie daarvan een paar
uitspraken gedaan en enkele vragen aan de minister gesteld. Ik heb vastgesteld
dat sociale partners voor het partnerpensioen een datum hebben afgesproken.
Desalniettemin zijn er in dit land betrokkenen die vinden dat die datum wel
iets verder terug had kunnen liggen. Ik heb aangegeven dat ik dat geluid signaleer
en dat ik dat vervolgens vanaf deze plaats nog eens overbreng in de richting
van sociale partners. Het is aan de sociale partners om daar al dan niet iets
mee te doen. Ik zeg vast in de richting van de heer Zijlstra, voordat hij
heel blij wordt, dat ik vind dat een motie dienaangaande al ongepast is. Het
geluid is duidelijk. Deze interruptie heeft dat geluid nog eens onderstreept.
Ik kan mij niet voorstellen dat de sociale partners dat geluid niet hebben
gehoord. Wat ze ermee doen, is hun zaak.
 
 Voorzitter! Ik kom aan het wetsvoorstel met betrekking tot de oprichting
van de Stichting USZO, uitvoeringsorganisatie sociale zekerheid voor overheidspersoneel.
Overigens geldt voor alle andere wetsvoorstellen ook, wat voor dit wetsvoorstel
geldt. In dit verband wil ik nog eens vermelden dat in de schriftelijke voorbereiding
van de zijde van het kabinet uitgebreid is ingegaan op alle vragen en opmerkingen
die daar gemaakt werden. Ik denk dat het heel goed en verhelderend is geweest
dat dat gebeurd is, waarvoor in ieder geval dank in de richting van het kabinet.
 
 Aanleiding om tot de USZO te komen, is er door het vorige kabinet in gevonden
om uit het oogpunt van kostenbesparing een aantal samenstellende delen samen
te voegen en te verzelfstandigen. Ik denk dat vervolgens ook de operatie die
bekend staat als OOW, operatie om het overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen
te brengen, daar als reden aan toegevoegd kan worden. Dit geeft mij de mogelijkheid
om over de OOW nog een paar woorden te zeggen.
 
 In de schriftelijke voorbereiding rond het wetsvoorstel van de privatisering
van het ABP is aandacht gegeven aan de samenhang met het OOW-project en aan
de voortgang of beter gezegd het ontbreken van de voortgang ervan gedurende
de afgelopen jaren. Wij hebben daar ook bij de bespreking van de voortgangsrapportage
al het nodige over gezegd.
 
 Naar aanleiding van vragen van collega Zijlstra van de PvdA in de schriftelijke
voorbereiding doet de minister weer een uitspraak over stabiliteit van wettelijke
en bovenwettelijke regelingen en de voorbereidingstijd die nodig is om tot
die OOW te komen. Er staat: "Voor zover de bovenwettelijke regelingen echter
systematisch naadloos aansluiten op de wettelijke werknemersverzekeringen,
zal in de praktijk volstaan kunnen worden met een kortere voorbereiding voor
de uitvoering. Die voorbereidingstijd begint te tellen op het moment dat sprake
is van stabiele regelgeving." Voorzitter! Toen krabde ik mij op het hoofd
en vroeg mij af welke vluchtmogelijkheden er nu weer werden gecreëerd.
Ik wil met de regering het volgende vaststellen. De wettelijke regelingen
in de werknemersverzekering liggen vast en zijn stabiel. Hetgeen er bovenwettelijk
al of niet stabiel is, vind ik niet zo interessant. Dit betekent dat ook wanneer
er ultimo 1995, zoals wordt verwacht, nog geen sprake zal zijn van stabiele
regelgeving in alle sectoren – dat ligt dan kennelijk aan de bovenwettelijke
regelgeving – de OOW-operatie gewoon doorgaat en per 1 januari 1998
wordt gerealiseerd. Ik wil dat dit ondubbelzinnig wordt vastgelegd.
 
 In de nota naar aanleiding van het verslag wordt aangegeven dat de bewaking
van de voortgang in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de Stichting
USZO i.o. zelve is. Dat is mooi, maar dat neemt niet weg dat ook de minister
in dezen op dit moment verantwoordelijkheid draagt. Ik wil hem graag aan die
datum houden. Nogmaals, ik wil dat dit ondubbelzinnig wordt vastgelegd. Welke
zekerheden kan de minister op dit punt geven?
 
 Voorzitter! Er is al het nodige over de problematiek rond de USZO gezegd:
voortgangs-, vormgevings-, managementproblemen enzovoorts. Wij hebben daarover
gesproken naar aanleiding van de voortgangsrapportage. Ik heb het gevoel dat
op een aantal niet onbelangrijke onderdelen die toen uitgebreid aan de orde
waren, in de nota naar aanleiding van het verslag dieper is ingegaan en dat
op een aantal punten tegemoet is gekomen aan de toen door de Kamer geuite
wensen. Dat is een verheugende constatering.
 
 Wij hebben toen ook aangegeven dat de voortgangsrapportage laat, zo niet
te laat, kwam en dat de vraag gesteld kan worden welke reële mogelijkheden
de Kamer toen nog had om met de USZO een andere weg op te gaan. Wat toen gold,
geldt nu nog steeds, zo niet in versterkte mate. De VVD-fractie voelt zich
dan ook een beetje met de rug tegen de muur staan, ondanks de voorgestelde
procedure, om in november nog een soort van "go/no go"-gesprek te houden.
Het voornaamste probleem daarbij is de vraag, in welke situatie je terechtkomt
als je nu of dan geen groen licht geeft. Er is nauwelijks een andere keus
mogelijk.
 
 Wij hebben over alternatieven gediscussieerd. Een daarvan was, aan te
sluiten bij de bestaande instellingen in de markt. De minister
heeft daar alle voor- en nadelen van op een rij gezet. Alhoewel er op een
aantal van die nadelen een en ander is af te dingen, zijn zij serieus te nemen.
Verder is aangegeven dat de USZO al in een vergevorderd stadium is en dat
andere uitvoeringsinstanties zeer waarschijnlijk geen kans zullen zien om
voor 1 januari 1996 die uitvoering op zich te nemen. Bovendien wordt verwezen
naar een onderzoek uit 1993, waaruit bleek dat er allerlei financiële
en organisatorische complicaties waren. Er zou toen bij de uitvoeringsinstanties
nauwelijks belangstelling zijn. Nu is er sinds 1993 wel een en ander veranderd
in de uitvoeringsorganisatie. Straks zullen de uitvoeringsinstellingen ook
de markt opgaan, dus misschien worden zij wel zeer geïnteresseerd in
het overheidspersoneel en zullen zij – ik zeg dit tegen mevrouw Van
der Hoeven – de diensten die zij nu nog niet doen, wel gaan aanbieden
om die markt maar te bereiken.
 
 Dat neemt niet weg dat, als je dat op je laat inwerken, het erop lijkt
dat er meer problemen dan voordelen zijn, wanneer je de USZO nu niet door
zou laten gaan. Het gaat daarbij vooral om praktische argumenten. Het lijkt
dat het nu bijna niet meer mogelijk is om een andere weg in te slaan.
 
 Wij hebben indertijd een tweede alternatief ingebracht, namelijk het apart
laten voortbestaan – zoals in de huidige situatie – van de vier
samenstellende delen, onder het gelijktijdig doen functioneren van een USZO/AOV,
waardoor er wat meer tijd is. Er lijken daaraan nogal enige nadelen verbonden
te zijn. Dat neemt niet weg dat dit misschien toch nog een optie is. Ik verneem
op dat punt graag de reactie van de minister.
 
 Voorzitter! Alle voor- en nadelen afwegend, bestaat bij de VVD-fractie
de neiging om zich, zij het node, op dit moment neer te leggen bij de behandeling
en het accepteren van dit wetsvoorstel, onder de aantekening dat wij in november
nog een keer definitief groen licht moeten geven dan wel kunnen kiezen voor
een tijdelijke oplossing.
 
 
 
 
 Voorzitter: Van Nieuwenhoven
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb zoëven al vastgesteld dat er in de nota van wijziging
over het ABP een aantal positieve ontwikkelingen zijn opgenomen met betrekking
tot de toepassing van de OSV. Ik herhaal dat en spreek mijn vreugde uit over
het feit dat de oprichting van een bedrijfsvereniging voorlopig geen prioriteit
heeft gekregen. Het is goed om vast te stellen dat alle discussie er kennelijk
toe heeft bijgedragen dat ook de bijbehorende kosten nog met een fors aantal
miljoenen konden worden teruggebracht. Dat is een gunstige ontwikkeling.
 
 Ik dring er overigens wel op aan dat wij de ontwikkelingen in de marktsector
gedurende het verdere proces volgen en daarbij aansluiten c.q. die parallel
volgen, opdat de plaats onder de OSV in 1998 met zomin mogelijk moeite en
kosten kan worden ingenomen. Veel van in het bijzonder de organisatorische
en financiële aspecten zullen bij de voortgangsrapportage in november
nog aan de orde komen. Er moet nog heel veel gebeuren, vooral bij de uitvoeringsorganisatie
van het onderwijs – mevrouw van der Hoeven constateerde dit al –
en bij de DUO. Dat zal de nodige inspanning kosten, want het moet ook goed
worden uitgevoerd. Als wij nu kiezen voor deze USZO, dan zal die er ook moeten
zijn op 1 januari a.s. Het moet dan een gezonde organisatie zijn die op haar
taak is berekend. Niet alleen de minister, maar ook het bestuur, de directie
en de medewerkers van de toekomstige USZO hebben hierin een belangrijke taak
en een grote verantwoordelijkheid.
 
 In het verleden is al de nodige aandacht gegeven aan de geldstroom, in
het bijzonder aan de scheiding tussen geldstromen met betrekking tot wettelijke
en bovenwettelijke regelingen. Ik zou dit niet herhaald hebben, ware het niet
dat ik steeds in de schriftelijke voorbereidingen zie dat er bij alle activiteiten,
ook binnen het ABP, relaties worden gelegd tussen de wettelijke en de bovenwettelijke
regelgeving. Dat is naar mijn mening nog steeds een punt van zorg. Ik ben
er niet van overtuigd dat de stringente scheiding tussen wettelijke en bovenwettelijke
geldstromen er ook zal zijn. Ik vraag de minister in dat verband om met name
dit punt veel aandacht te geven, opdat er op geen enkele wijze vermenging
van deze fondsen tot stand zal komen.
 
 Ik stel vast dat de keuze is gevallen op de rechtsvorm van een stichting,
terwijl er elders bij nieuwe uitvoeringsorganisaties sprake is van vennootschappen.
Ik begrijp dat de minister hier pas op een later moment naar wil kijken, want
er ligt al genoeg op zijn bordje. Kan de minister ons hiervan wel op de hoogte
houden?
 
 Ten slotte komt ook hierbij de status van het personeel aan de orde. De
minister hanteert dezelfde redenering als bij de privatisering van het ABP.
Het gaat kennelijk alleen maar om het onder de werking van de werknemersverzekeringen
uitblijven van de wet over het personeel. De vraag is of dat moet. Het kabinet
zegt dat men zo spoedig mogelijk de status van overheidswerknemer moet inleveren
en noemt daarvoor de datum van 1 januari 1998. Volgens de VVD-fractie kan
dat veel eerder en daartegen zijn naar onze mening geen overwegende bezwaren.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mevrouw de voorzitter! Als ik het goed heb begrepen, zijn de wetsvoorstellen
welke wij nu behandelen, niet alleen ingrijpend van aard, maar ook logische
gevolgen van een ingezette koers. De vraag dringt zich dan op welke ruimte
de wetgever nu heeft tot nadere afweging van hetgeen de regering voorstelt.
Ik wil proberen enkele grenzen af te tasten.
 
 De citeertitel en de considerans van het wetsvoorstel over het ABP suggereren
dat over het al dan niet privatiseren van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds
door de wetgever nog een beslissing genomen moet worden. Vorig jaar is echter
de Wet financiële voorzieningen privatisering ABP tot stand gekomen,
waardoor de financiële voorwaarden zijn gecreëerd op basis waarvan
de privatisering kan plaatsvinden. Daarmee is de vraag naar de wenselijkheid
van privatisering door de wetgever feitelijk beantwoord. Vandaag gaat het
dan ook vooral over de voorwaarden waaronder en het tijdstip waarop zij zal
worden gerealiseerd.
 
 Aanvankelijk was sprake van een duidelijke en logische samenhang met het
voornemen, het overheidspersoneel onder de werkingssfeer te brengen van de
wettelijke werknemersverzekeringen, het OOW-project. Die samenhang is inmiddels
losgelaten, niet omdat zij niet meer gewenst zou zijn, maar omdat
de voortgang van het OOW-project op meer problemen stuit dan aanvankelijk
werd aangenomen. Sedertdien wordt de privatisering van het ABP beschouwd als
een zelfstandig project. Dat betekent dus dat de privatisering van het ABP
kan, en naar de opvatting van de regering ook moet, doorgaan, ook als het
OOW-project zou verzanden of stranden.
 
 Mag ik ervan uitgaan dat dit vervolgens betekent, dat de Kamer te zijner
tijd het wetsvoorstel betreffende het OOW-project geheel op de eigen merites
zal kunnen beoordelen en dan niet te horen zal krijgen dat de privatisering
een argument vormt om ook het OOW-project te slikken?
 
 Een volgende vraag is in hoeverre de vier wetsvoorstellen die wij nu behandelen,
noodzakelijkerwijs met elkaar samenhangen. Gelijktijdige inwerkingtreding
is niet absoluut nodig. Maar wat gebeurt er als de privatisering wel wordt
aanvaard en bijvoorbeeld de oprichting van de Stichting USZO wordt afgewezen?
Dan zal er uiteraard iets anders moeten gebeuren met de vier bestaande uitvoeringsorganisaties,
maar de privatisering behoeft daar volgens mij niet op af te stuiten. Iets
dergelijks geldt, dunkt mij, ook voor de wetsvoorstellen inzake de kaderregeling
VUT en het partnerpensioen. Kan de minister dit bevestigen?
 
 Hoewel de principebeslissing inzake privatisering van het ABP al is genomen,
is het goed nog eens expliciet de vraag onder ogen te zien of het juist is
hier te kiezen voor privatisering. Regering en Kamer hebben immers in het
recente verleden leergeld moeten betalen ten aanzien van eerdere privatiseringsoperaties.
Tegen die achtergrond is voor mij niet doorslaggevend dat de Kamer eerder
in een motie-Paulis heeft uitgesproken dat het ABP omgevormd moet worden tot
een instelling op basis van de Pensioen- en spaarfondsenwet. Daarmee zeg ik
uiteraard niets ten nadele van onze oud-collega Paulis, die inmiddels in de
zaal is en toeluistert.
 
 Essentieel zijn de taken die het ABP moet verrichten. Die liggen geheel
in het verlengde van de arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer en onderscheiden
zich daarin niet van de taken van andere pensioenfondsen. Het enkele feit
dat het ABP zijn deelnemers recruteert onder overheidspersoneel, maakt het
nog niet noodzakelijk te kiezen voor een publiekrechtelijke regeling. Daarom
vind ik ook bij nadere overweging de keuze voor privatisering gerechtvaardigd.
Daarmee is echter nog niet alles gezegd over hetgeen in het kader van de privatisering
moet worden geregeld. Als de overheid bepaalde taken niet langer als overheid
wil verzorgen, blijft zij wel verantwoordelijk voor de overgang van deze taken
op anderen, in dit geval op het geprivatiseerde ABP. Daarom is de discussie
over een al dan niet voorwaardelijke indexatie van pensioenen nu relevant.
 
 De minister noemt een keur van argumenten op grond waarvan een onvoorwaardelijke
plicht tot indexatie niet kan en niet goed is. Ik zal dat niet bestrijden.
Maar een andere vraag is of daarvoor de formulering gebruikt kan worden die
in artikel 10 wordt voorgesteld, namelijk "tenzij de financiële positie
van het pensioenfonds zich naar het oordeel van het bestuur dwingend tegen
die aanpassing verzet".
 
 De minister wijst er in de nota naar aanleiding van het verslag op, dat
de clausule "naar het oordeel van het bestuur" niet uitsluit dat de rechter
het bestuur in het ongelijk kan stellen indien het bestuur niet in redelijkheid
tot het oordeel is kunnen komen dat de financiële positie van het fonds
zich dwingend verzet tegen indexatie. In feite zegt de minister hiermee dat
de rechter in beroep een marginale toetsingsmogelijkheid heeft. Het oordeel
van het bestuur is bepalend, tenzij.
 
 In het bestuursrecht is heel wat jurisprudentie opgebouwd rond zulke clausules.
De strekking daarvan is, dat de clausule "naar het oordeel van het bestuur"
een belangrijke inperking inhoudt van het recht van beroep. Om die reden heeft
bijvoorbeeld de Kroon meermalen goedkeuring onthouden aan zulke clausules.
Mijn vraag is dan ook wat erop tegen zou zijn om de woorden "naar het oordeel
van het bestuur" te schrappen. Dat het primair het bestuur is dat moet beoordelen
of de financiële positie van het fonds zich dwingend verzet tegen aanpassing,
blijft dan zo, maar dan heeft de rechter in beroep de mogelijkheid tot een
reële toetsing.
 
 De verantwoordelijkheid van de wetgever strekt zich ook uit over de regeling
van toezicht en controle op het privatiseringsproces. Daarom lagen de in het
verslag gestelde kritische vragen over de rol van de Algemene Rekenkamer ook
voor de hand. De minister geeft in de nota naar aanleiding van het verslag
echter een even duidelijk als kort antwoord: de privatisering zal op 1 januari
1996 volledig Schuttezijn gerealiseerd; vanaf die datum is de Pensioen- en
spaarfondsenwet volledig van toepassing en valt er voor de
Rekenkamer niets meer te controleren. Maar dit betekent uiteraard niet dat
de Algemene Rekenkamer geen controlebevoegdheid zou hebben ten aanzien van
het transformatieproces tot 31 december 1995 om 24.00 uur. Ik denk ook dat
het heel goed zou zijn als de Algemene Rekenkamer daarop controle uitoefent
en erover rapporteert. Voor zover daartoe ook na 1 januari 1996 de medewerking
van het geprivatiseerde ABP nodig zal zijn, moet deze, naar ik aanneem, ook
zonder meer worden verleend.
 
 Voorzitter! Met het doel te besparen op de uitvoeringskosten is in 1993
in het kader van herziening van de uitvoering van de sociale zekerheid besloten,
de bestaande uitvoeringsorganisaties samen te voegen en te verzelfstandigen.
Nu, twee jaar later, bestaat nog steeds geen duidelijkheid over de omvang
van de besparingen op de programma- en uitvoeringskosten die met de oprichting
van de Stichting USZO kunnen worden bereikt. Is de oorspronkelijke doelstelling
van de samenvoeging van de uitvoeringsorganisaties gaandeweg wellicht uit
het oog verloren? Treden er daadwerkelijk besparingen op?
 
 Mij bekruipt het wat onbehaaglijke gevoel dat tussen 1993 en 1995 de samenvoeging
van de uitkeringsinstellingen in de Stichting USZO steeds meer tot doel in
zichzelf is geworden in plaats van een middel om de uitvoeringskosten te verminderen.
Nu de oprichtingsdatum aanstaande is, komt de minister steeds meer in een
tijdsklem, hetgeen de zorgvuldigheid van de politieke besluitvorming niet
ten goede komt. De Kamer komt nu pas aan bod en moet haar mening vormen, terwijl
cruciale informatie, zoals de exploitatiebegroting, pas in de loop van november
beschikbaar komt. Mag ik er overigens van uitgaan, dat dan ook het controlerapport
van de onafhankelijke deskundige over de inventarisatierapporten van de interne
accountantsdiensten beschikbaar is?
 
 
 
 
 
 Minister Dijkstal:
 
 Voorzitter! De Kamer komt niet nu pas aan bod. Juist over deze problematiek
hebben wij al in algemene overleggen uitgebreid gesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Zeker, maar nu komt de Kamer als medewetgever aan bod in de beslissende
fase; daar gaat het mij nu om. Natuurlijk zijn er allerlei meer informele
procedures geweest en bestond er de mogelijkheid om tussentijds informatie
te krijgen, maar daarbij liggen de verhoudingen net even anders dan wanneer
het om wetgeving gaat, zoals u weet.
 
 Voorzitter! Reeds voordat al die informatie beschikbaar komt, verlangt
de minister van de Kamer dat zij haar goedkeuring hecht aan het wetsvoorstel
dat de minister machtigt tot oprichting van de Stichting USZO. Dat lijkt mij
de verkeerde volgorde en niet in het belang van een zorgvuldige besluitvorming.
Ik heb dan ook grote moeite met de voorgestelde procedure. Wat zou zich ertegen
verzetten de stemming over het wetsvoorstel uit te stellen tot na het overleg
over de informatie die naar mijn opvatting niet kan worden gemist voor een
goede beoordeling van dit wetsvoorstel?
 
 Reeds in een vroeg stadium is besloten dat fusie van de vier uitvoeringsorganisaties
het meest aangewezen zou zijn. Denkbare alternatieven zijn daarmee in een
vroegtijdig stadium uit het beeld verdwenen en tot op heden is dat zo gebleven.
In de nota naar aanleiding van het verslag put de regering zich dan ook uit
in het opsommen van argumenten voor de stelling dat de USZO-operatie een onomkeerbaar
proces is geworden. De heer Van Hoof wees hier al op. Het "point of no return"
zou reeds zijn gepasseerd. Evenals de heer Van Hoof meen ik dat daar nog wel
wat op af te dingen is.
 
 Verschillende nadelen van besproken alternatieven blijken bij nadere bestudering
kleiner dan de minister doet geloven. Zo is bijvoorbeeld de geïntegreerde
uitvoering van WAO en WW bij USZO, een belangrijk argument voor oprichting
van deze stichting, uitgesteld en beschikt ook USZO thans nog niet over een
systeem voor boven- en nawettelijke uitkeringen. In 1993 vormden de bestaande
uitvoeringsorganisaties geen alternatief van USZO, maar het is de vraag in
hoeverre dit nu nog het geval is; ook een vraag die de heer Van Hoof al gesteld
heeft. Waarom moeten andere uitvoeringsinstellingen niet in staat worden geacht
te voldoen aan de vereisten dat er sprake moet zijn van één
loket en van één regionale uitvoering? Is er nagegaan of andere
uitvoeringsinstellingen de uitvoering van de werknemersregelingen tegen een
lagere kostprijs dan 183,5 mln. zouden willen verrichten?
 
 Een goede beoordeling van de lusten en lasten die van de uitvoeringsinstellingen
overgaan naar de Stichting USZO wordt bemoeilijkt door de grote onduidelijkheid
op dat punt. Goedkeurende accountantsverklaringen zullen ook deze keer wel
ontbreken, hetgeen betekent dat gevreesd moet worden voor de spreekwoordelijke
"lijken in de kast". Dit plaatst de thans gehanteerde kostenraming van de
fusie wat mij betreft in een ander daglicht. Gevreesd moet worden dat die
kosten, na aanvankelijke neerwaartse bijstellingen tot een bedrag van 183,5
mln., weer zullen oplopen. Mogelijke kostenbesparingen, een belangrijk argument
voor de fusie van de vier uitvoeringsinstellingen, kunnen dan niet meer worden
verwacht. Deze verwachting wordt nog versterkt door de voorziene uitbreiding
van personeel, deels noodzakelijk vanwege nieuw uit te voeren taken. Gelet
op het feit dat opdrachtgevers van USZO de stichting in stand moeten houden,
is het van belang te weten in hoeverre zij invloed kunnen uitoefenen op de
begroting, hoeveel extra personeel moet worden aangetrokken en wat daarvan
de extra kosten zijn. Kan de minister de duidelijkheid over toekomstige kostenontwikkelingen
vergroten? Wil hij in zijn beschouwing betrekken welke kosten er nu precies
met de privatisering gemoeid zijn?
 
 Uit- en afstel van een aantal onderdelen van de oorspronkelijk voorziene
USZO-operatie heeft ertoe geleid, zo lees ik in eerste tabel van de nota naar
aanleiding van het verslag, dat de invoeringskosten zijn gedaald van 270 mln.
naar uiteindelijk 183,5 mln. Kan de minister aangeven waaruit de daling van
23 mln. sedert de voortgangsrapportage van 9 juni 1995 bestaat? Is wederom
sprake van uitstel van enkele onderdelen van de USZO-operatie? Zijn de bedragen
die zijn gemoeid met het uitstel van bepaalde onderdelen van de USZO-operatie,
voldoende verwerkt in de kostenberekeningen op de langere termijn?
 
 De additionele kosten voor 1995 zullen worden voorgefinancierd door de rijksoverheid die deze voorfinanciering terug ontvangt vanwege
de doorberekening van deze kosten door USZO aan de opdrachtgevers. Vraag is
nu wat dit betekent voor de marktconforme balans die de Stichting USZO moet
vinden voor 1 januari 1998, wanneer zij de concurrentie moet aangaan met de
andere uitvoeringsinstellingen. Indien USZO er niet in slaagt die marktconforme
balans te vinden, is de kans reëel dat de opdrachtgevers de stichting
vaarwel zeggen en vanwege kostenoverwegingen hun heil bij een andere uitvoeringsinstelling
zoeken. Wat zou een dergelijke situatie betekenen voor de terugbetaling van
de additionele kosten? Het antwoord op die vraag kan toch niet zijn, dat die
situatie zich niet zal voordoen?
 
 Ik ben er verheugd over dat vragen van onder meer onze fractie over de
controlebevoegdheden van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot de feitelijke
uitvoering van de ontslag- en wachtgeldregelingen voor de minister aanleiding
zijn geweest, een nota van wijziging te overwegen die aan de naar voren gebrachte
bezwaren tegemoet komt. Gelet op de te verwachten financiële risico's
in 1996 en 1997 is een formele uitbreiding van de controlebevoegdheden van
de Algemene Rekenkamer van groot belang.
 
 Wanneer men spreekt over strategische allianties, wordt al snel de indruk
gewekt dat anderen op achterstand worden gezet. Nu USZO op termijn de tucht
van de markt zal gaan voelen, zou de indruk kunnen bestaan dat een alliantie
tussen ABP en USZO concurrentievervalsend zou kunnen uitwerken. Volgens de
minister is dat echter niet het geval. Toch houdt hij nadrukkelijk de mogelijkheid
open dat beide organisaties in de toekomst nauwer zullen kunnen gaan samenwerken.
Wat is dan nog de speelruimte voor andere uitvoeringsinstellingen? Komen zij
niet eveneens voor dergelijke samenwerkingsverbanden in aanmerking?
 
 Bij nota van wijziging is ook tegemoetgekomen aan de wens die onder meer
door de onze fractie is geuit, de informatieverstrekking van USZO aan de minister
in goede banen te leiden. De minister is immers geen opdrachtgever van USZO,
zodat bij afwezigheid van de verplichting tot informatieverstrekking de minister
zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het overheidspersoneelsbeleid
wel eens niet zou kunnen waar maken. Mag ik aannemen dat de in de nota genoemde
termijn van die verplichting tot 1 januari op een misverstand berust, nu in
het nieuwe artikel 9 geen tijdlimiet is opgenomen? De toelichting bij artikel
9 gaat voorts uit van een wel erg enge interpretatie van de informatieverplichting.
Moet niet tevens volume-informatie van belang worden geacht voor het overheidspersoneelsbeleid
van de minister?
 
 De oprichting van stichting is nog steeds voorzien voor 1 januari 1996,
maar de vraag is of dit realistisch is. Tal van onzekere en deels niet te
beïnvloeden factoren kunnen een oprichting voor de datum in de weg staan.
In de afgelopen periode is reeds gebleken dat het USZO-project om meerdere
redenen aan erosie onderhevig is geraakt. Wanneer de onduidelijkheid over
de precieze financiële situatie van de onderscheiden uitvoeringsinstellingen
en het verschil in rechtsvorm met andere uitvoeringsinstellingen daaraan toe
wordt gevoegd, komt bij mij evenals bij mevrouw Van der Hoeven de vraag op,
of het niet van wijsheid zou getuigen, de voorgenomen fusie met één
jaar uit te stellen. Dramatisch hoeft dat dunkt mij niet te zijn, nu de alsdan
nieuw op te richten Stichting USZO/AOV voor de uitvoering van de WAO-conforme
regeling kan zorgdragen tot aan het moment dat USZO er is en de overgangsbepalingen
uit de nota van wijziging een latere oprichtingsdatum toelaten. Graag een
reactie van de minister.
 
 Voorzitter! Ten aanzien van het wetsvoorstel inzake het partnerpensioen
heb ik een wat prealabele vraag, namelijk welke ruimte de wetgever hier nog
heeft om af te wijken van het wetsvoorstel, dat gebaseerd is op tussen sociale
partners bereikte overeenstemming. De minister spreekt in de nota naar aanleiding
van het verslag wat dreigend over een inbreuk op het overleg tussen sociale
partners en over het leggen van beslag op de arbeidsvoorwaardenruimte. Die
ruimte is besteed en daar mag de wetgever niet aankomen. Wie wil amenderen,
moet zelf voor dekking op een andere begroting zorgen, zegt de minister zelfs
letterlijk. Dat kan natuurlijk niet. De minister mag als overheidswerkgever
het overleg voeren, maar als een overlegresultaat wetswijziging nodig maakt,
is het zijn taak te zorgen dat de wetgever daarover een reële politieke
afweging kan maken. De Kamer is als medewetgever geen stempelautomaat. Als
de Kamer een amendement wil aanbrengen dat beslag legt op de arbeidsvoorwaardenruimte
en als de minister de Kamer niet van de onredelijkheid van deze wens kan overtuigen,
dan kan hij kiezen voor twee wegen: terug naar het arbeidsvoorwaardenoverleg
of terug naar het kabinet voor politiek beraad. Hij kan en mag echter niet
het recht van amendement tot een farce maken.
 
 De discussie hierover is ontstaan naar aanleiding van het voorstel de
invoering van het partnerpensioen met terugwerkende kracht te doen plaatsvinden.
Ook dat voorstel berust op overeenstemming tussen sociale partners. Sterker
nog, er wordt in de praktijk al overeenkomstig dat voorstel gehandeld. De
aanmelding is opengesteld, 22.500 gegadigden hebben zich al gemeld en in 70
gevallen is zelfs al pensioen, onder voorbehoud, toegekend. Ik heb hier toch
moeite mee. Door deze werkwijze wordt de Kamer onder druk gezet, terwijl ze
geen gelegenheid heeft gehad zich als medewetgever over de noodzakelijke wetswijziging
uit te spreken. Feitelijk komt het er nu op neer dat dit wetsvoorstel alleen
nodig is om, vooruitlopend op de privatisering van het ABP, de terugwerkende
kracht te kunnen regelen. Nog afgezien van de inhoud van het wetsvoorstel,
voel ik daar weinig voor.
 
 Het wetsvoorstel als zodanig kan niet los worden gezien van maatschappelijke
ontwikkelingen, waarbij aan andere samenlevingsvormen dan het huwelijk gelijke
rechten en plichten worden toegekend. Het is jammer dat de discussie daarover
nog steeds plaatsvindt op ad-hoc-basis, terwijl een wetsvoorstel inzake registratie
van leefvormen aanhangig is. Nu lopen we het risico dat een bont palet van
op onderdelen verschillende regelingen ontstaat, waarvan op den duur niemand
de consistentie meer kan ontdekken. Ook om die reden zou het veel beter geweest
zijn als het kabinet nog enig geduld had gehad met het overleg over een partnerpensioen. 
 
 Ik kan nu niet anders doen dan het wetsvoorstel inhoudelijk te toetsen
aan onze uitgangspunten ten aanzien van de positie van andere samenlevingsvormen
dan het huwelijk. In die benadering past het dat, als sprake is van een met
het huwelijk vergelijkbare onderlinge zorgplicht, een verschil in pensioenrechten
moeilijk te verdedigen valt, zeker omdat het hier primair gaat om secundaire
arbeidsvoorwaarden, welke in de marktsector al tamelijk gemeengoed zijn.
 
 Maar dan moet er wel sprake zijn van een grote mate van vergelijkbaarheid
met de plichten van een huwelijksrelatie. Het kan niet zo zijn dat aan een
samenlevingsvorm wel dezelfde rechten worden verbonden, maar dat de daar tegenover
staande plichten een wat vrijblijvender karakter hebben. Dat lijkt hier het
geval te zijn, nu een aanmelding van een relatie door de deelnemer eenzijdig
kan worden doorgehaald, zonder dat sprake behoeft te zijn van een met alimentatie
vergelijkbare verplichting.
 
 De minister zegt hierover, dat het treffen van een regeling hiervoor buiten
het terrein van de pensioenregeling valt en behoort tot de verantwoordelijkheid
van de partners onderling. Dat is op zichzelf juist, maar dat bevestigt nu
juist mijn bezwaar tegen dit soort ad-hoc-regelingen. Het zal dan ook duidelijk
zijn dat ik aan instemming met dit wetsvoorstel niet toe ben.
 
 Voorzitter! Tot slot enkele opmerkingen en vragen over het wetsvoorstel
kaderregeling VUT overheidspersoneel. Strikt genomen is het wetsvoorstel slechts
een juridische omzetting van de vorm van verslaglegging van rechten en plichten
ter zake van de VUT. Het niveau van aanspraken en de bijdragen aan de financiering
daarvan zijn niet, althans niet in dit wetsvoorstel, aan de orde. De speelruimte
van de sociale partners wordt verruimd en er komen extra mogelijkheden tot
sectoraal overleg, meer of minder gedecentraliseerd. Die hoofdlijn kan door
mij worden gesteund, omdat daarmee uitzicht ontstaat op sectorspecifiek maatwerk
van VUT-regelingen die onder verantwoordelijkheid van sociale partners tot
stand komen.
 
 Blijkens wettekst en -toelichting worden de mogelijkheden van betrokkenheid
van andere belangenorganisaties dan de centrales als contractpartijen aan
de personeelszijde bij de vaststelling van VUT-afspraken vergroot. Dat zijn
mooie woorden en bedoelingen, maar van belang is dat dit effect in de praktijk
ook daadwerkelijk tot stand kan komen. Daarvan ben ik nog niet geheel overtuigd.
Belangenorganisaties moeten op grond van een wettelijke bepaling representatief
worden geacht, dan wel door een sectorwerkgever, gehoord de centrales, als
zodanig worden beschouwd. Hoewel de centrales geen finale beslissing kunnen
geven over de representativiteit van een belangenorganisatie hebben zij wel
degelijk een dikke vinger in de pap. Ten principale is de vraag of dit wel
terecht is. Deelname van andere belangenorganisaties zal bij de onderscheiden
centrales de handen toch niet direct op elkaar krijgen? Belanghebbenden moeten
niet de bedoelingen van de wetgever kunnen frustreren.
 
 Voorzitter! Met belangstelling zie ik de reactie van de minister tegemoet.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording op mijn schriftelijke
vragen. Ik hoop dat hij het mij niet kwalijk neemt dat ik nog wat opmerkingen
heb, want het is een zeer complexe materie.
 
 De regering verwerpt naar mijn mening ten onrechte mijn stelling, dat
de toekomstige Stichting ABP niet garant kan staan voor het kunnen voldoen
van de pensioenverplichtingen aan de pensioengerechtigden. De Staat is met
zijn ambtenaren een pensioenverplichting aangegaan. Dat is bekend. Het basispensioen
AOW en het ABP-pensioen zijn hierbij te zien als een geïntegreerd geheel,
zodat er voor de pensioengerechtigden dus een grote zorg blijft bestaan. Over
de problemen rond de AOW zal ik nu niet uitweiden. Wat betreft mogelijke grote
financiële problemen bij het ABP over tien jaar wil ik de regering toch
verwijzen naar wat de vakbonden hierover het vorig jaar hebben uitgesproken.
De zorg is algemeen gedeeld door alle betrokkenen. Ik wil daar nog aan toevoegen
dat het ABP op dit moment uitermate solide is, onder meer doordat er zoveel
staatsleningen belegd worden. Indien, zoals onlangs voorgesteld, het ABP veel
meer in gewone aandelen gaat beleggen, zal het fondsvermogen alleen al om
die reden zeer kwetsbaar worden.
 
 Ik heb de minister het een en ander over de Inhoudingswet overheidspersoneel
1982 gevraagd.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! Toch even een vraag. Ik hoor de heer Hendriks zeggen dat de
financiële positie van het ABP over tien jaar heel slecht zal zijn. Waar
is dat op gebaseerd?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Op de eerste plaats heb ik dat zo niet gezegd...
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Wat zei u dan volgens u wel?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik heb niet gezegd "zeer slecht". Ik heb gezegd dat het niet gegarandeerd
is en dat wij daar grote zorgen over hebben. Die zorgen worden door alle vakbonden
gedeeld.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Waar is die zorg op gebaseerd?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik zal proberen om daar een antwoord op te geven. Die is onder andere
gebaseerd op het vermeende actuariële tekort. Maar daar kom ik direct
nog op terug. Want dat is heel belangrijk. Op vragen daarover heeft de regering
een heel merkwaardig antwoord gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Bij de voorbereiding hebt u gesproken over een vermogenstekort van 32
mld. Daar komt u straks dus op terug? Want ik ben benieuwd hoe u daarbij komt.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Dat komt niet van mij, dat komt uit het zogenoemde convenant dat destijds
is opgesteld en waarin dit duidelijk is gemanifesteerd. Maar daar kan ik direct
beter op terugkomen, want daar is iets mee aan de hand.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Dan houd ik mijn kruit nog even droog.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Zo u wilt.
 
 Dan kom ik nog even terug op de inhoudingswet. De reactie van de minister
was dat de inhoudingswet ingevolge artikel 64 van de Wet financiële voorzieningen
privatisering ABP is ingetrokken. Ik heb die wet laten natrekken
en heb moeten concluderen dat het wetsvoorstel hier niet op duidt. Kan de
minister mij meedelen op welk artikel het dan wel duidt?
 
 De regering distantieert zich in de nota van mijn stelling dat er sprake
is van een schuld van de Staat aan het ABP. Maar hoe moet ik dan de jarenlang
door de minister van Binnenlandse Zaken verzonden brieven verklaren waarin
toch duidelijk staat te lezen: "Ik wijs u erop dat het percentage van de pensioenbijdrage
wettelijk 21 blijft."? Voor alle duidelijkheid, dit betreft het jaar 1984,
waarin slechts 16,9% premie is afgedragen.
 
 Ik blijf bij mijn voorstel dat alleen de Algemene Rekenkamer het controlerend
lichaam van het ABP moet blijven.
 
 Dan de stelling wat een ambtenaar is. De SGP-fractie heeft ons er terecht
op gewezen dat volgens de Ambtenarenwet een ambtenaar is: iemand die is aangesteld
in overheidsdienst. Niet meer en niet minder. Als de regering van mening is
dat het begrip "ambtenaar" anders moet worden geïnterpreteerd, dient
zij de Ambtenarenwet te herzien.
 
 Tegen het wetsvoorstel tot invoering van een partnerpensioen en de erkenning
van andere relatievormen dan het huwelijk heb ik grote bezwaren. De normale
en door de overheid ook altijd normatief bedoelde situatie is dat er uitsluitend
van partnerpensioenrechten sprake kan zijn bij overlijden van een wettige
echtgenoot. Morrelen aan dit uitgangspunt betekent niet alleen een afbraak
van de samenleving, maar ook invoering van een rechtsongelijkheid. Op dit
laatste punt wil ik kort ingaan.
 
 Het blijkt dat het ABP gaat fungeren als motor van een emancipatie-idee,
die ik niet anders kan karakteriseren dan als "totaal misplaatst". De voorstanders
van opname van het partnerpensioen in de ABP-wet menen dat een zogenaamde
wettelijk discriminatie tussen gehuwden en ongehuwden wordt opgeheven. Wat
men over het hoofd ziet, is naar mijn mening, dat nu pas een echte en schandalige
discriminatie wordt ingevoerd. Ik geef een voorbeeld. Een vader – weduwnaar
en ABP-verzekerde – woont onder één dak met zijn ongehuwde
dochter. Dit komt in ons land met grote regelmaat voor. De dochter doet het
huishouden en verzorgt haar vader. Na zijn dood heeft zij conform de ontworpen
regeling geen recht op een ABP-pensioen. Was de vader echter verzorgd door
een vriendin of had hij met een vriend samengewoond, dan zou die vriendin
c.q. vriend wel een pensioen erven. Hier vindt een bewuste uitholling van
het familierecht plaats. Het huwelijk ten overstaan van een beëdigd ambtenaar
van de burgerlijke stand wordt op termijn een zinloos gebaar.
 
 Overigens blijf ik van mening dat het ABP niet dient te worden geprivatiseerd.
Mocht dit toch gebeuren, kan dit mijns inziens pas plaatsvinden nadat de Stichting
uitvoeringsinstelling sociale zekerheid voor overheid en onderwijs (USZO)
is opgericht. Zo niet, dan maken regering en Kamer zich ongeloofwaardig.
 
 Voorzitter! Zojuist is door onze voorzitter, de heer W. Deetman, in de
Burgerzaal de tentoonstelling "Trouw aan de Grondwet" geopend. Ik acht deze
tentoonstelling voor alle kamerleden zeer belangrijk, te meer omdat ik van
mening ben dat er een standaardprocedure moet worden ontwikkeld ten gunste
van de nieuwe wetgeving. Vóór de totstandkoming van nieuwe wetgeving
moet de Grondwet worden bestudeerd en moet het wetsvoorstel daarop worden
afgestemd.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Bij de schriftelijke voorbereiding heeft u gesteld dat er een vermogenstekort
was van 32 mld. U zou daarop terugkomen, mijnheer Hendriks, maar ik hoor u
daar niet meer over. Kunt u mij uitleggen, hoe u aan dat bedrag komt?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik heb inderdaad dat bedrag van 32 mld. niet genoemd. Ik heb er wel naar
verwezen in mijn betoog. Ik wil u met alle genoegen daarover wat duidelijkheid
verschaffen, mijnheer Zijlstra. Ik ben hiermee al bijna twee jaar bezig en
dat is een aanzienlijke tijd.
 
 Achteraf blijkt dat men tot een hele andere actuariële regeling is
gekomen, waardoor die 32 mld. in het niet zijn verdwenen. Ik blijf echter
bij mijn stelling dat er een tekort is. Dat is niet weerlegd door de regering.
Ik vind het van groot belang dat de Kamer duidelijkheid krijgt, hoe de actuariële
berekening uiteindelijk zal plaatsvinden. Dat is ons namelijk nog niet meegedeeld.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Ik zal u een handje helpen. U kent het begrip vermogenstekort in het kader
van het ABP? Dat betekent dat er uitgegaan wordt van de premie van dit moment,
over 35 jaar gerekend. Dat wordt gesteld tegenover de verplichting. Dat is
het tekort. Misschien is het u ontgaan – u was toen nog geen lid van
de Kamer – dat wij vorig jaar de Wet financiële voorzieningen privatisering
ABP hebben aanvaard. Daarin is precies geregeld, hoe de premie-ontwikkeling
voor de komende jaren zal zijn. Dat heeft ertoe geleid dat het vermogenstekort
inderdaad niet meer bestaat; sterker nog, daaruit bleek dat er een vermogensoverschot
is van 5 mld. Kortom, waar u over spreekt, is verleden tijd en heeft niets
met de huidige werkelijkheid van doen.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik heb tijdens de schriftelijke ronde zeer kritische vragen gesteld. Ik
heb daarbij voetnoten geleverd waarin ik de bronnen van de gegevens meld.
Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag naar aanleiding van de stelling
van de minister van Binnenlandse Zaken, dat, onverlet de premiebetaling van
16,9% (ik spreek nu over 1984), de premie van 21% gehandhaafd blijft. Waar
zit dat verschil? Op die vraag heb ik geen antwoord gehad.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Voorzitter! Het is heel simpel: het probleem is opgelost. Alleen is dat
de heer Hendriks ontgaan.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ik wacht met belangstelling de antwoorden van de minister
af. Ik dank collega Zijlstra voor de informatie die hij mij heeft gegeven
over een periode waarin ik nog niet in deze Kamer zat.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Mevrouw de voorzitter! Er zijn vier ouderenpartijen gekozen in de Kamer.
Slechts één van die vier fracties laat zich bij de behandeling
van dit onderwerp hier vertegenwoordigen. En dit is bij uitstek een onderwerp
dat de ouderen raakt. Het verbaast mij in hoge mate dat die fracties op deze manier hun parlementaire verplichtingen en hun verplichtingen
jegens hun achterban verzaken.
 
 Voorzitter! Aan de privatisering van het ABP ligt de motie-Paulis ten
grondslag. Het doet mij veel genoegen dat Walter Paulis hier aanwezig is.
Vastgesteld moet worden dat hij een aantal jaren terug een vooruitziende blik
heeft gehad en een leidende rol heeft vervuld bij de privatisering van het
ABP. Ik heb waardering voor de ambtenaren die in de afgelopen jaren deze geweldige
klus hebben geklaard, de mensen van het ABP, de werkgevers en de werknemers.
Ik stel vast dat de Nederlandse vakbeweging bereid is nieuwe paden in te slaan.
Dat mag ook wel eens gezegd worden in dit huis.
 
 Materieel is de privatisering van het ABP aanvaard via de Wet financiële
voorzieningen privatisering ABP. Dit betekent dat 180 mld. wordt geprivatiseerd.
Ik zeg dit nog even, omdat slechts weinigen dat is opgevallen. En voor de
geschiedschrijving is het toch van belang om dat vast te stellen. In deze
wet wordt de verantwoordelijkheid voor de pensioenen van het overheidspersoneel
in handen van de sociale partners gelegd. Met ingang van 1 januari 1996 valt
het ABP onder de Pensioen- en spaarfondsenwet. Dat past geheel binnen de opvattingen
van de PvdA over het normaliseren van de arbeidsvoorwaarden van ambtenaren.
 
 Tot het jaar 2001 is er sprake van gedwongen winkelnering. Collega Van
Hoof heeft daarover uitbundig gesproken. Ik ben het op dit punt met hem oneens.
Ik vind dat het ABP een faire kans moet hebben om in de nieuwe situatie te
kunnen werken. De termijn van vijf jaar is redelijk. Het dwingt het ABP om
een goed produkt te leveren en ook in de toekomst te blijven leveren en wel
op grond van de tucht van de markt in het jaar 2001. Voordat de heer Van Hoof
een interruptie plaatst, wil ik nog een paar leuke dingen naar voren brengen.
De heer Van Hoof stelde min of meer: je moet ergens anders heen kunnen gaan.
Dan zeg ik op mijn beurt dat er aan een groot fonds voordelen zitten. Het
organiseert de solidariteit tussen grote groepen werknemers. Ik zie aan het
gezicht van de heer Van Hoof dat dit voor hem geen gemeengoed is! Maar ik
denk dat het werkelijk van belang is. Het voorkomt ook pensioenbreuken. Ondanks
het feit dat de rechten kunnen worden meegenomen, wordt niet altijd alles
afgedekt. Bovendien beperkt het de uitvoeringskosten. Het idee dat iedere
sector een eigen pensioenfonds gaat oprichten dat een duur ingericht gebouw
heeft en dat een eigen richting in gaat, is helemaal niet aantrekkelijk. Daar
is nogal wat tegenin te brengen, als het gaat om de belangen van de verzekerde.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Ik dacht dat er nu heel overtuigende argumenten zouden komen, maar ik
hoor alleen dat de heer Zijlstra namens de PvdA pretendeert dat hij kan denken
en kiezen voor al die mensen die het aangaat. Waarom toch die positie van
waaruit u zult bepalen of men binnen een B3-instelling of binnen een sector
wel of niet binnen het ABP blijft? Het gaat niet om het belang van het ABP,
maar om het belang van de werknemers. Het is uitgesteld loon van die mensen.
Waarom zouden die mensen, die organisaties niet zelf de keuze kunnen maken
waar zij hun pensioen willen regelen? Dan zullen zij ongetwijfeld rekening
houden met de nadelen die u opnoemt, want ook die erken ik.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Het aardige is dat je, als je een grote groep mensen verzekert, ook diegenen
kunt meenemen die wat minder gemakkelijk zijn te verzekeren. Dat bedoel ik
met solidariteit. Als je het pad opgaat dat ieder voor zich zorgt, ga je naar
particuliere maatschappijen toe en kom je allerlei uitsluitingsredenen tegen
en dergelijke. De onderlinge solidariteit spreekt mij zeer aan. Ik geef u
toe dat ik er niet over ga na het jaar 2001, maar ik zou er voorstander van
zijn dat er wordt getracht de zaak zoveel mogelijk bij elkaar te houden om
ook qua prestatie een goed fonds in het leven te roepen en te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Als ik de heer Zijlstra goed begrijp, is de mogelijkheid van uitsluitingen
zijn enige bezwaar. Met andere woorden: als dat probleem ook is opgelost,
voor zover je bij pensioenen al heel vaak uitsluitingen ziet, heeft hij eigenlijk
geen echt bezwaar meer?
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Nee hoor, ik handhaaf de voordelen die ik zojuist heb genoemd. Daarom
ben ik er geen voorstander van. Nogmaals, na het jaar 2001 gaan wij daar niet
meer over. Het is nu vastgelegd in de FVP-wet, in een convenant en in deze
wet. Ik spreek wel uit wat de voorkeur van de PvdA heeft.
 
 Mevrouw de voorzitter! Artikel 10 is omstreden, ook in het vooroverleg.
In dit artikel is de koppeling van de pensioenen aan algemene bezoldigingswijzigingen
en eenmalige uitkeringen vastgelegd, vergelijkbaar met artikel A8 van de ABP-wet.
Er wordt een voorbehoud gemaakt ten aanzien van de financiële positie
van het fonds, te bepalen door het bestuur. In lid 3 worden speciale procedures
vastgelegd ingeval wordt afgeweken van de koppeling. Mijn conclusie is dat
niet de absolute, doch de maximaal haalbare zekerheid wordt gegeven over de
koppeling van de loonontwikkeling. Ik zou die absolute zekerheid in het kader
van de huidige ABP-wet toch enigszins willen relativeren, want ook daarvoor
geldt dat het bij hoge inflatie maar de vraag is of het ABP onder alle omstandigheden
daaraan zou kunnen voldoen. Overigens is in de afgelopen jaren ook vaak afgeweken
van de wettelijke verplichting betreffende de hoogte van de pensioenpremie.
Bovendien denk ik dat geen enkel pensioenfonds een absolute zekerheid zal
kunnen geven over die koppeling, maar ik vind dat het naar behoren is geregeld.
 
 Voorzitter! Ik wil ook de positie van de gepensioneerden aan de orde stellen.
In de concept-statuten van het pensioenfonds is voorzien in een raad van advies.
De minister zegt dat de georganiseerde gepensioneerden daarin kunnen deelnemen.
Het gaat hierbij echter om concept-statuten van het ABP. Daarop hebben wij
verder geen invloed. Wij hechten eraan, er zekerheid over te hebben dat gepensioneerden
inderdaad deel uitmaken van die raad van advies. Ik vraag de minister daarop
te reageren, zodat er volstrekte helderheid op dat punt bestaat.
 
 In de wet is geregeld dat het personeel van het ABP en de USZO deelnemer
wordt van het ABP. Collega Van Hoof heeft er al het een en ander over gezegd.
Ik ben het met hem eens dat de koninklijke weg niet is gevolgd. Ik begrijp
dan ook niet waarom niet is gekozen voor de weg van de Verzekeringskamer.
Als er goede gronden zijn, dan moet dat geen problemen opleveren. Waarom is gekozen voor deze geforceerde weg via de wet? Ik vind het, eerlijk
gezegd, oneigenlijk en ik krijg daar graag een toelichting op van de minister.
 
 Voorzitter! Dan kom ik bij de positie van de Algemene Rekenkamer. De minister
suggereert dat wij eigenlijk willen dat de Algemene Rekenkamer ook na het
jaar 2001 de uitvoering van het pensioenreglement zal controleren. Dat is
wat ons betreft nooit de bedoeling geweest, maar je zou je iets kunnen voorstellen
bij de overgangsfase tot het jaar 2001. Aan de andere kant heb ik vrede met
de uiteindelijke opstelling van de minister. Het ABP nieuwe stijl per 1 januari
1996 is vergelijkbaar met elk ander bedrijfspensioenfonds in Nederland.
 
 Ik kom te spreken over de Wet kaderregeling VUT overheidspersoneel. Deze
wet biedt een grondslag voor een privaatrechtelijke regeling van verplichtingen
ter zake van VUT voor het overheids- en onderwijspersoneel. Dat moet leiden
tot civielrechtelijke contracten. Ook dit past binnen de normalisering van
de arbeidsvoorwaarden bij de overheid. Ik heb op dit punt een paar vragen.
De heer Schutte zei het ook al, het gaat om een juridisch instrument. Betekent
dit financieel echter niets, ook niet in het kader van de financiële
taakstelling van het regeerakkoord? Er worden onderhandelingen gevoerd over
de VUT en flexibele pensionering. Biedt de privatisering van de VUT met betrekking
tot dit punt ook nog voor- of nadelen?
 
 Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over de Wet Stichting USZO, door
de meeste collega's als tamelijk omstreden aangeduid. Dat geldt ook voor de
PvdA-fractie. Als wij groen licht geven, wordt de minister mede-oprichter
van de Stichting uitvoeringsinstelling sociale zekerheid voor overheid en
onderwijs. Daarbij zijn een viertal organisaties betrokken en daar zit tegelijkertijd
de twijfel in. Nog een aantal aspecten zou ik daarbij willen noemen. Ten eerste
de kostenontwikkeling. Eerst zou het 270 mln. kosten in 1993; in juni 1995
207 mln. en nu in oktober 184 mln. Er komen minder regiokantoren en geen geïntegreerd
WAO/WW-systeem. Ik vraag mij af of nu alleen gekort is met de optie dat die
kosten in een later stadium alsnog gemaakt zullen worden. De beantwoording
op dit punt vind ik niet helder. Er zitten zwakke partners bij deze vier.
Kort geleden is in een algemeen overleg op dit punt onder andere uitvoerig
gesproken over de DUO. Zwakke partners tasten de kracht van de nieuwe organisatie
aan. Een ander punt betreft het onder de werknemersverzekering brengen van
ambtenaren. Deze zaak is almaar opgerekt. Als ik het wel heb, zou dat aanvankelijk
in 1994 al gebeuren. Toen werd het 1996. Nu is het 1998. Dat geeft op zichzelf
weinig vertrouwen in het volgen van een dergelijk traject. Bovendien zijn
er allerlei nieuwe ontwikkelingen in de sociale-zekerheidssector en in de
marktsector. Ik moet eerlijk zeggen dat ook bij de PvdA-fractie grote twijfel
leeft over dit project. Bij de minister kennelijk ook, gelet op de noodprocedure
die hij voorstelt door middel van rapportage in november. Dan kan de procedure
eventueel nog gestopt worden.
 
 Het is trouwens opmerkelijk dat bij de vraag of ook andere uitvoeringsorganisaties
deze taak zouden kunnen verrichten als argument wordt gehanteerd dat anderen
niet beschikken over een systeem voor de geïntegreerde WAO/WW-uitvoering.
Opmerkelijk is vervolgens de conclusie dat de Stichting USZO dat voorlopig
ook niet kan. Dus dat is nu niet echt een sterke. Ik ben geneigd om een voorlopig
groen licht te geven, afhankelijk van de discussie in november/december aanstaande.
Ik zou tegelijkertijd aan de minister willen vragen om, wat er ook gebeurt,
toch met een kwartaalrapportage op dit punt naar de Kamer te komen. Ik zou
aan de collega's willen vragen of we niet moeten overwegen van dit project
een groot project te maken waardoor de algemene commissie voor de Rijksuitgaven
erbij betrokken wordt en er een periodieke rapportage plaatsvindt. Wat mij
betreft zou dat zelfs kunnen in het kader van de ontvlechting van de sociale
zekerheid in de marktsector, waardoor deze zaken bij elkaar gezet kunnen worden
en het mogelijk wordt om periodiek over dit onderwerp te spreken. Ik zou hierover
in tweede termijn graag de opvatting van de collega's willen horen.
 
 Voorzitter! Ik kom aan de wet inzake partnerpensioen. De PvdA-fractie
is blij dat dit uiteindelijk dan toch geregeld is. Het is allemaal wel erg
laat. Wij overlegden daarover met de regering reeds in 1990. Een ruime meerderheid
in de Kamer was er toen voor om het partnerpensioen zo gauw mogelijk te regelen.
Het PPGM heeft dit bijvoorbeeld al vanaf 1988 geregeld. Ik zou de minister
dan ook het volgende verzoek willen voorleggen. Is hij bereid te bevorderen
in het overleg met de bonden om de termijn van invoering naar voren te halen,
waarbij ik inderdaad denk aan een datum van 1 januari 1990? Ik heb dit ook
even nagerekend. Dat kost dan 0,03 procentpunt aan premie. Dat lijkt mij niet
onoverkomelijk. De minister heeft dit kennelijk al voelen aankomen. Hij bezwoer
ons in de schriftelijke voorbereiding dan maar direct te komen met een dekking
voor dit voorstel. In feite was de boodschap dat wij alles mochten doen als
wij er verder maar niet aankwamen. Dat is niet onze rol, zoals de heer Schutte
ook al heeft opgemerkt. Daarvoor staan we hier niet. Als de zaak op die manier
dichtgetimmerd wordt, is dat op zich al een reden om er bezwaar tegen te maken.
 
 Voorzitter! Ik voeg hier nog kort aan toe dat er ook een discussie gaande
is over de deeltijders. Ook daarvoor geldt een bepaalde terugwerkende kracht.
Ik zou de minister willen vragen om ook hier nog eens te bekijken of zij ook
met terugwerkende kracht hieraan deel kunnen nemen. Het gaat om mensen die
premie willen betalen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Even voor alle zekerheid een vraag in de richting van de heer
Zijlstra. Het gaat om 0,03 procentpunt premieverhoging. Ik neem aan dat hij
van mening is dat dat gefinancierd moet worden uit de bestaande ruimte ten
koste van een ander arbeidsvoorwaardelijk element.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 We zijn het weer volkomen eens, mevrouw de voorzitter. Hier wilde ik het
maar bij houden.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ik wil collega Zijlstra graag een vraag stellen naar aanleiding
van wat hij gezegd heeft over het ABP. Is hij het met mij eens dat de wijze
waarop de regering en ook voorgaande regeringen de hele zaak tot privatisering
behandeld hebben, niet de juiste is? Naar mijn mening is de wijze waarop dit
gebeurd is zelfs zeer slecht geweest, omdat de betrokke nen
er nooit bij aanwezig zijn geweest c.q. enigerlei vorm van inspraak hebben
gehad. Hoe is de mening van de heer Zijlstra hierover? Ik heb alle stukken
nagelezen. Ik heb nergens gelezen dat aan de ABP-gerechtigde c.q. -aangeslotene
op een of andere wijze gevraagd is zijn mening te geven. Ik vind dat in deze
tijd, zeker als we over privatisering spreken, een zeer slechte zaak.
 
 
 
 
 
 De heer Zijlstra (PvdA):
 
 Ik vind dat het prima verlopen is, als je kijkt hoe dat hele proces zich
heeft voltrokken. Laten we wel wezen: wie zijn de trekkers van dit verhaal?
Dat zijn werkgevers en de werknemers, organisaties die honderdduizenden mensen
vertegenwoordigen, daarbij hun eigen democratie hebben. Ik ben zelfs nog op
een bijeenkomst van AbvaKabo geweest om dit soort dingen toe te lichten. Vervolgens
is er een mogelijkheid geweest om reacties te geven. Dat is ook gebeurd in
verschillende fasen van het hele traject. Wij vertegenwoordigen het volk.
Dat betekent dat wij daarop dus aangesproken kunnen worden en ook worden.
Wat dat betreft is er dus niks mis.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik deel die mening niet. Maar 40% van de ABP-gerechtigden c.q. -aangeslotenen
is lid van een vakbond. Die 60% is gewoon niet gehoord. Ik vind dat pijnlijk.
Ik hoop dat de regering er in de toekomst naar zal streven om ook die andere
groep Nederlanders te betrekken bij een mogelijke privatisering. Ik heb op
zichzelf niets tegen privatisering, maar de gegeven garanties zijn veel te
minimaal.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wat u vindt, brengt u in uw bijdrage naar voren. Als u interrumpeert,
stelt u vragen. Hebt u nog een vraag aan de heer Zijlstra?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Niet direct. Ik verschil absoluut met hem van mening.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mevrouw de voorzitter! Op het gebied van de arbeidsvoorwaarden voor ambtenaren
is de laatste jaren veel in beweging gekomen. Op zichzelf is het een goed
uitgangspunt om de ambtenarensalarissen en de secundaire arbeidsvoorwaarden
zoveel mogelijk in de pas te laten lopen met de marktsector. Ook de ambtenaar
is immers als arbeider zijn loon waardig.
 
 Het kabinetsbeleid reikt echter verder. In de stukken wordt gesproken
van een "normalisering" van de arbeidsverhoudingen tussen de overheid als
werkgever en de ambtenaar als werknemer. Alsof de huidige ambtenarenstatus
niet meer van deze tijd is. Treffend is dat in de wetsvoorstellen wordt gesproken
van overheidswerknemer en niet langer van ambtenaar. Wat blijft er op den
duur nog over van de publiekrechtelijke status van de ambtenaar? Voorzitter!
Voor de SGP-fractie is dat een belangrijk en gevoelig punt. Het gaat hier
immers om de eigen aard van de overheid en dat heeft ook consequenties voor
de rechtsverhouding met de dienaren daarvan.
 
 Als zodanig is het een goede zaak dat de overheid zich ten principale
afvraagt op welke wijze de verschillen in de wijze waarop de arbeidsvoorwaarden –
en in bredere zin ook de arbeidsverhoudingen – geregeld zijn tussen
enerzijds ambtenaren en werknemers buiten de sfeer van de overheid anderzijds,
te rechtvaardigen zijn. Die rechtvaardiging kan slechts gevonden worden in
de eigen aard van de overheidsorganisatie, die immers een publiekrechtelijk
karakter heeft. Die verschillen laten zich niet wegpoetsen. In bepaalde opzichten
is en blijft de overheid altijd een bijzondere werkgever. Dat dit ook in de
status van de ambtenaren tot uitdrukking komt, lijkt mij niet meer dan logisch.
 
 Voorzitter! Een consequentie van de sluipende privatisering van de ambtenarenstatus
is de verbrokkeling van de rechtsbescherming. De Centrale raad van beroep
heeft in zijn commentaar op de Wet kaderregeling VUT overheidspersoneel indringend
gewezen op de versnippering in de rechtsbescherming en de daaruit voortvloeiende
dreigende teloorgang van de rechtseenheid als de lijn van dit wetsvoorstel
gevolgd wordt. Hoe valt het te verdedigen dat de ambtenaar straks voor het
ene deel van zijn rechtspositie terecht kan bij de bijzondere administratieve
rechter en voor het andere deel op de burgerlijke rechter is aangewezen?
 
 De door het kabinet gemaakte keuze is ook niet erg praktisch. De Centrale
raad van beroep is bij uitstek op dit terrein deskundig. Voorzitter! Dat zijn
toch de consequenties als men "sluipend" privatiseert.
 
 Voorzitter! Ik wil in het vervolg van mijn betoog nader ingaan op de vier
geagendeerde wetsvoorstellen. Met het wetsvoorstel inzake privatisering ABP
wordt beoogd, de verantwoordelijkheid voor de pensioenen van het overheidspersoneel
in de handen van de betrokken sociale partners te leggen. In de nota naar
aanleiding van het verslag merkt de regering op dat de marktwerking wat de
bedrijfsvoering betreft, lijkt te zijn gegarandeerd door de onderlinge vergelijkbaarheid
van de prestaties van pensioenfondsen op dit punt. In dit verband is het van
belang dat wij ons realiseren dat de pensioenlasten in belangrijke mate worden
bepaald door de samenstelling van het deelnemersbestand. De laatste jaren
is sprake van een geleidelijke vergrijzing van het deelnemersbestand. Mede
als gevolg van de afslankingsoperaties is de instroom van jong personeel drastisch
afgenomen. Dat beeld zien wij niet alleen bij de rijksoverheid, maar ook bij
de andere overheden. Wat zijn daarvan de gevolgen voor de ambtelijke pensioenvoorziening
in de nabije toekomst? Kan de minister daar nader op ingaan?
 
 Het ABP-pensioen is – in tegenstelling tot veel pensioenregelingen
in de marktsector – altijd welvaartsvast geweest. Gepensioneerden deelden
in de stijging van de welvaart. Zal dat in de toekomst – gelet op wat
ik zojuist gezegd heb over de vergrijzing van het deelnemersbestand –
ook zo blijven? Met andere woorden: is er een garantie dat het welvaartsvaste
karakter van ambtelijke pensioenen in stand blijft?
 
 De onvoorwaardelijke indexatie, zoals neergelegd in de ABP-wet, wordt
niet gehandhaafd. Handhaving van die indexatie zou er volgens de regering
op neerkomen dat het vermogen van de Stichting ABP ten minste zou moeten verdubbelen.
Die redenering kan ik niet helemaal volgen en ik vraag dan ook om een nadere
toelichting. Het huidige ABP staat immers garant voor een onvoorwaardelijke
indexatie en heeft daar, neem ik althans aan, rekening mee gehouden bij de
opbouw van zijn vermogen. Waarom zou het geprivatiseerde ABP de indexatie
ineens moeten laten vallen? Enkel en alleen soms omdat zulks marktconform
zou zijn? 
 
 Voorzitter! De verplichte deelneming in het ABP kan in beginsel met ingang
van 1 januari 2001 voor categorieën overheidswerknemers worden beëindigd.
Tot die datum zal de vaststelling van de pensioenpremies plaats blijven vinden
op centraal niveau. Terecht wijst de regering erop dat het, indien binnen
een bedrijfstak op centraal niveau wordt overlegd over de pensioenen en er
één pensioenregeling is voor de gehele bedrijfstak, in de rede
ligt dat die ene regeling wordt verzorgd door één pensioenfonds.
Die situatie doet zich thans voor bij de overheidssector. Indien daarentegen
op meerdere plaatsen binnen de overheidssector zou worden onderhandeld over
de arbeidsvoorwaarden, inclusief de pensioentoezegging, ligt het voor de hand
dat er verschillende pensioenfondsen zullen zijn. Sectoren van de overheid
kunnen, indien zij dit willen, per 1 januari 2001 een eigen pensioenfonds
opzetten. Dit betekent dat na 2000 een ontvlechting van het ABP zou kunnen
inzetten. Acht de regering een dergelijke ontwikkeling mogelijk en, zo ja,
vindt zij dat wenselijk? Wat zijn puur bedrijfsmatig gezien, de consequenties
van een eventuele ontvlechting van het ABP voor de ambtelijke pensioenvoorziening?
Het ABP behoort thans tot de grootste pensioenfondsen ter wereld. Werkt de
schaalgrootte ook in het voordeel van een pensioenfonds? Als dat zo is, roept
dat de vraag op of het wel zo verstandig is om het op termijn mogelijk te
maken dat overheidssectoren zich van het ABP losmaken.
 
 Mevrouw de voorzitter! Het wetsvoorstel kaderregeling VUT overheidspersoneel
beoogt, evenals de privatiseringswet ABP, de omzetting van de bestaande publiekrechtelijke
regeling naar een privaatrechtelijk model. Evenals bij het wetsvoorstel inzake
de privatisering van het ABP is het hoofdargument dat het uitvoeren van de
VUT-regeling voor overheidswerknemers niet tot de kerntaken van de overheid
kan worden gerekend en dat privatisering derhalve wenselijk is. Aan het begin
van mijn betoog heb ik al gezegd dat mijn fractie toch vraagtekens zet achter
dit soort redeneringen, omdat de publiekrechtelijke status van het overheidspersoneel
ook op enigerlei wijze zal moeten kunnen worden vertaald in de organisatie
van de arbeidsvoorwaarden.
 
 Het wetsvoorstel biedt volgens de regering nieuwe kansen en mogelijkheden.
In dit verband wordt gewezen op de ruimere mogelijkheden voor overleg en voor
het maken van afspraken over vervroegde uittreding. Het komt mij voor dat
die mogelijkheden ook te realiseren zouden zijn geweest indien de VUT-regeling
haar publiekrechtelijke karakter zou behouden. Het mag dan zo zijn dat er
nieuwe kansen en mogelijkheden geboden worden, maar wij moeten niet uit het
oog verliezen dat als gevolg van de forse financiële taakstelling voor
de arbeidsvoorwaarden van het overheidspersoneel, een versobering van de VUT
in welke vorm dan ook onvermijdelijk is.
 
 In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie gevraagd of de instelling
van een apart VUT-fonds consequenties heeft voor het niveau van de uitvoeringskosten.
In antwoord op die vraag merkt de regering op dat de sociale partners dit
aspect terdege zullen bewaken. Dat geloof ik graag, maar daarmee heb ik nog
geen bevredigend antwoord gekregen. Ik zal de vraag dan ook anders formuleren.
Kan de minister, in zijn hoedanigheid als sociale partner, aangeven in hoeverre
de instelling van een apart fonds voor de VUT zal leiden tot een stijging
van de uitvoeringskosten van de VUT-regeling voor overheidswerknemers?
 
 De kostenbesparing op de uitvoeringsorganisatie is een nadrukkelijke doelstelling
van het wetsvoorstel tot oprichting van de Stichting uitvoeringsinstelling
sociale zekerheid voor overheid en onderwijs. Als zodanig spreekt deze doelstelling
onze fractie wel aan. Het is uit de stukken echter niet duidelijk geworden
of er nu ook werkelijk doelmatigheidswinst zal worden geboekt. Over dit wetsvoorstel
zijn door de Kamer heel wat kritische vragen gesteld, zoals tijdens dit debat
is gebleken. Het gaat hier om een uitermate complexe materie. Het wetsvoorstel
vloeit voort uit de OOW-operatie, maar er is ook een duidelijke samenhang
met de privatisering van het ABP. Als op 1 januari de ABP-wet wordt ingetrokken,
moet er tijdig een nieuwe uitvoeringsorganisatie gereed zijn voor het ambtelijke
invaliditeitspensioen.
 
 De regering is zich ervan bewust dat zij de Kamer pas laat in de gelegenheid
heeft gesteld om een oordeel uit te spreken over de oprichting van de Stichting
USZO. Dat heeft ertoe geleid dat de Kamer nu onder een grote tijdsdruk is
geplaatst. De minister heeft op dit punt een procedurevoorstel gedaan. Mijn
fractie is bereid om de minister welwillend tegemoet te treden, maar wij hechten
er anderzijds aan, zeer zorgvuldig te werk te gaan. Wij moeten inderhaast
geen steken laten vallen. De keuzen die wij maken, moeten wel verantwoord
zijn.
 
 Een helder zicht op de financiële consequenties van de oprichting
van de USZO ontbreekt. Wat gaat de Stichting USZO kosten in 1996 en 1997?
Deelt de regering de opvatting dat de nadelen van de alternatieven voor USZO
kleiner zijn dan ze op het eerste gezicht lijken? De Algemene Rekenkamer zal
dezelfde controlebevoegdheden hebben bij de USZO als bij de overige uitvoeringsinstellingen
in de zin van de OSV. Die bevoegdheid is echter niet voorzien voor de periode
tot 1 januari 1998. Wij achten dat geen juiste zaak en wij zouden dus graag
zien dat de regering ook voor deze periode in een controlebevoegdheid door
de Rekenkamer voorziet. Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie nog bedenkingen
heeft over dit wetsvoorstel. Ik hoop dat deze bedenkingen in dit debat door
de minister kunnen worden weggenomen.
 
 Meer dan bedenkingen heeft mijn fractie tegen het vierde en laatste wetsvoorstel
over de invoering van een partnerpensioen en, daarmee verband houdend, de
rechtspositionele erkenning van andere relatievormen dan het huwelijk. Tegen
dit wetsvoorstel heeft mijn fractie een aantal principiële en praktische
bedenkingen. Gezien de unieke positie van het huwelijk als levenslange verbintenis
van trouw en wederzijdse bijstand tussen man en vrouw, dient de overheid niet
over te gaan tot een publiekrechtelijke erkenning van niet-huwelijkse samenlevingsvormen
die nadrukkelijk als alternatief voor het huwelijk bedoeld zijn.
 
 Het wetsvoorstel vloeit voort uit de wens om voor overheidswerknemers
te komen tot een doelgroep van samenlevingsrelaties die qua onderlinge zorg
en verantwoordelijkheid te vergelijken vallen met de huwelijkse relatie. De
vraag is in hoeverre niet-huwelijkse relaties vanuit het oogpunt
van onderlinge zorg en verantwoordelijkheid op één lijn te stellen
zijn met het huwelijk. Wordt die vraag nu niet al te gemakkelijk bevestigend
beantwoord? Kan de minister aangeven wat die zorgplicht dan precies inhoudt?
Hoever strekt de zorgplicht zich uit? Is die ook vermogensrechtelijk? Twee
mensen die met elkaar in een niet-huwelijkse relatie willen samenleven, hebben
in beginsel een grote mate van vrijheid om allerlei zaken in een samenlevingscontract
vast te leggen. Men heeft ook de vrijheid om helemaal niets vast te leggen.
 
 In dit verband is het opmerkelijk dat ten aanzien van de toetsing of er
daadwerkelijk sprake is van een wederzijdse zorgplicht, slechts formele criteria
worden aangelegd. Er wordt nadrukkelijk niet getoetst op materiële criteria.
Dat roept de vraag op naar de fraudegevoeligheid van de voorgestelde regeling.
De wetgever doet er immers verstandig aan om steeds rekening te houden met
de calculerende burger.
 
 In het nationale huwelijksrecht, maar ook internationaalrechtelijk wordt
de bijzondere positie van het huwelijk erkend. Het maken van een onderscheid
tussen huwelijkse en niet-huwelijkse relaties is dus op geen enkele wijze
in strijd met het recht. Het wetsvoorstel hanteert een zeer breed partnerbegrip.
Ook samenwonende broers en/of zusters vallen er onder. Het moet echter wel
gaan om een samenlevingsrelatie die beperkt blijft tot twee personen. Indien
een broer en een zus dan wel twee broers of twee zussen met elkaar samenwonen,
is er geen probleem. Wonen echter meer dan twee broers en/of zusters bij elkaar
dan is er ineens wel een probleem. In het laatste geval kan slechts een broer
of zuster als partner bij het ABP worden gemeld. In een notarieel samenlevingscontract
zou dit dan vooraf vastgelegd moeten worden. Dit betekent dat formeel juridisch
gezien de zorgplicht zich slechts uitstrekt tot die ene broer of zuster.
 
 Het zal de minister duidelijk zijn dat ik hier geen pleidooi voer voor
een verbreding van het partnerbegrip. Maar ten aanzien van de regeling voor
samenlevende familieleden in de tweede graad heeft dit wetsvoorstel toch zeker
een bepaalde gewrongenheid. Dat komt ervan als de wetgever allerlei samenlevingsvormen
juridisch op één lijn wil stellen.
 
 Voorzitter! In mijn bijdrage aan dit debat heb ik een aantal kritische
kanttekeningen geplaatst bij het wetsvoorstel Stichting USZO. Ik heb vooral
onze onoverkomelijke bezwaren tegen het wetsvoorstel over invoering partnerpensioen
uiteengezet. Wij wachten graag de beantwoording van de minister af.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik zal heel kort zijn. Ik concentreer mijn bijdrage
aan dit debat op het wetsvoorstel dat inzake het recht op ABP-pensioenen andere
relatievormen dan het huwelijk gelijk stelt aan het huwelijk, wetsvoorstel
24227.
 
 Eindelijk worden samenwonenden en gehuwden gelijk behandeld. Het was eigenlijk
al lang hoog tijd. Het besef dat sommigen nu eenmaal niet voor de wet mogen
trouwen en daardoor in bepaalde opzichten niet dezelfde rechten kunnen realiseren
als gehuwden, is niet van vandaag of van gisteren. De voorgestelde wijziging
juichen wij dan ook van harte toe. Mijn enthousiasme voor dit wetsvoorstel
is echter niet 100%. Voor partners van pensioengerechtigden die op 1 juli
1994 al pensioengerechtigd waren en voor nabestaanden van ambtenaren en gewezen
ambtenaren die voor 1 januari 1994 overleden zijn, bestaat geen recht op pensioen.
Zij kunnen niet meer als partner in de zin van deze wet worden gezien.
 
 Het had naar mijn mening voor de hand gelegen om in de overgangsfase met
een ander criterium te werken, namelijk het al dan niet voorhanden zijn van
een notarieel verleden samenlevingscontract. Naar mijn mening heeft iemand
die al sinds jaren over zo'n contract beschikt, daarmee genoegzaam aangetoond
samen te wonen. Wij hebben een aantal brieven gekregen van ex-ambtenaren en
hun partners, die zich er wat mij betreft volkomen terecht over beklagen dat
zij nu net naast de boot vallen, terwijl er al zo lang wordt aangedrongen
op gelijke behandeling van samenwonenden. Ik neem aan dat de minister ook
zulke brieven heeft gekregen en ik ben benieuwd hoe hij de betrokkenen uitlegt
waarom in het wetsvoorstel zo'n harde limiet wordt gehanteerd. Het gaat bovendien
toch ook niet om een zo grote groep dat aanpassing van het wetsvoorstel op
dit punt tot onoverkomelijke problemen zou leiden? Is de minister bereid om
het voorstel op dit punt te herzien? Is hij bereid om een ruimhartiger regeling
te treffen voor de overgangsperiode of op z'n minst het voorstel van collega
Zijlstra positief te bekijken?
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik wacht de reactie van de minister af.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Mevrouw de voorzitter! De privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds
heeft een lange voorgeschiedenis, die bij verschillende gelegenheden uitvoerig
aan de orde is geweest. Ik heb er nu geen behoefte aan om die voorgeschiedenis
uitvoerig te schetsen. Maar het is wel in het licht van die voorgeschiedenis
dat de marges voor de Kamer om op dit moment dit wetsvoorstel aan te passen,
buitengewoon klein zijn. Klein, gelet op de lange duur van het voorbereidingsproces.
Klein ook, als het gaat om de gekozen rechtsvorm, een stichting in plaats
van een zelfstandig bestuursorgaan. En klein, gelet op het feit dat zowel
de privatisering zelf als op vele punten ook de uitwerking ervan het resultaat
zijn van een overeenkomst tussen de sociale partners. De verschillende rollen
van de overheid, die van wetgever en van werkgever, en vooral de bijzondere
positie hierin van de minister van Binnenlandse Zaken, beperken de bewegingsruimte
van de Kamer. In die zin gaat het vandaag niet om een wetsvoorstel als alle
andere. Maar er is in het verleden gekozen voor een eigen, volwaardig arbeidsvoorwaardenoverleg
en voor eigen arbeidsverhoudingen bij de overheid. Die keuze impliceert dan
ook een betrekkelijke afstand van de Kamer tot de resultaten van het arbeidsvoorwaardenoverleg,
zoals in dit geval de privatisering van het ABP.
 
 Dit neemt echter niet weg dat ik toch een aantal opmerkingen wil maken
over de keuzes die in het wetsvoorstel zijn gemaakt en met name ook over de
redeneringen die daarvoor in de nota naar aanleiding van het verslag worden
gevolgd. In die nota gaat de minister bijvoorbeeld uitvoerig in op een aantal
vragen rondom marktwerking en verplichtstelling. Een belangrijk punt is daarbij de mate van onderlinge solidariteit binnen een pensioenregeling.
Ik geef toe dat de solidariteit zekere grenzen stelt aan de mogelijkheid van
werkgevers, individueel of sectorgewijs, om in de toekomst de uitvoering van
hun pensioentoezegging aan een ander fonds toe te vertrouwen. Anderzijds kan
er natuurlijk wel degelijk ook een aantal zeer valide overwegingen zijn om
eruit te stappen. Die kunnen bijvoorbeeld gelegen zijn in een tekortschietend
pensioenreglement, waar men niet tevreden over is, of in de beleggingsresultaten
van een fonds. Ik sluit mij daarom aan bij de vragen van de heer Van Hoof
rondom de verplichtstelling. Ook ik zie niet goed in waarom het nodig is om
vijf jaar lang de verplichte winkelnering van de verschillende overheidswerkgevers
bij het ABP in de wet op te nemen. De heer Zijlstra zei zoëven dat het
ABP daardoor een faire kans krijgt, maar met alle respect, die kans heeft
het ABP natuurlijk al jaren. Men wist al jaren dat deze privatisering eraan
kwam en de organisatie bestaat al. Als het nu om een nieuwe organisatie zou
gaan, zou ik mij bij "een faire kans" nog iets kunnen voorstellen. In dit
geval gaat het echter om een bestaand pensioenfonds, waar wij geen medelijden
mee hoeven te hebben, om het zo maar te zeggen. Ik wacht het antwoord van
de minister op dit punt af.
 
 Voorzitter! Ik wees op een aantal redeneringen in de nota naar aanleiding
van het verslag. Een voorbeeld is de uitspraak dat louter de betrokkenheid
van de sociale partners in het bestuur van een bedrijfspensioenfonds garandeert
dat dat bedrijfspensioenfonds streeft naar optimalisering van de bedrijfsvoering.
Dat vind ik nu zo'n boude uitspraak, die niet in alle gevallen door de feiten
wordt gestaafd. Hetzelfde geldt voor de klantvriendelijkheid en de marktgerichtheid.
De pensioenregeling komt voort uit het overleg met de sociale partners, zegt
de minister, en is "dus" klant- en marktgericht. Dat gaat mij toch iets te
snel. De klant is in dit geval namelijk niet de vakbond of de werkgeversorganisatie
maar de individuele overheidswerknemer en de individuele overheidswerkgever.
En de markt wordt hier niet gevormd door de opvattingen van de sociale partners
in deze ene sector, maar door de algemene ontwikkelingen op het gebied van
de pensioenen. En bij het laatste liep en loopt de overheidssector bepaald
niet voorop.
 
 Nog zo'n redenering. De organisaties van gepensioneerden kunnen niet in
het pensioenfondsbestuur, zegt de minister, want zij vertegenwoordigen geen
werknemers en er moeten nu eenmaal vertegenwoordigers van werknemers in het
pensioenfondsbestuur zitten. Maar vervolgens gaat hij eigenlijk niet in op
de stelling dat de vakbonden niet per definitie de belangen van de gepensioneerden
vertegenwoordigen. Net als eerdere woordvoerders vind ik het buitengewoon
belangrijk dat de raad van advies er komt en dat daarin ook voldoende plaats
voor de gepensioneerden is opgenomen. Dat lijkt mij alleen al belangrijk als
ik kijk naar het pensioenreglement. Het antwoord op de vraag of een afspraak
die in het arbeidsvoorwaardenoverleg wordt gemaakt over een eenmalige uitkering –
die afspraken zijn er vaak niet voor niks, want zij dienen om de koopkracht
in een bepaald jaar tegemoet te komen – doorwerkt naar de gepensioneerden,
zal per keer door de sociale partners worden bepaald. Dan kun je in ieder
geval in theorie – ik zal niet zeggen dat het in alle gevallen gebeurt –
kiezen voor een wat goedkopere vorm van tegemoetkoming aan de koopkracht dan
wanneer je dat via een algemene salariswijziging doet. Een algemene salariswijziging
werkt volgens artikel 12.1 van het pensioenreglement immers per definitie
door in de pensioenen.
 
 Ik zei al dat de inhoud van de pensioenregeling die is overeengekomen
tussen de overheidswerkgever en de -werknemers, hier vandaag niet of nauwelijks
ter discussie staat. Dat is ook het lastige van het debat. Ik maak op dit
punt nadrukkelijk één uitzondering. Dat betreft de indexatie
van de rechten van slapers en gepensioneerden. In de voorstellen wordt aangesloten
bij de in de marktsector gebruikelijke benadering ten aanzien van gelijkwaardige
aanspraken tussen gepensioneerden en overheidswerknemers. Ik vind dat aanvaardbaar,
voor zover het gaat om de toekomst. Voor het verleden ligt dat toch een slag
anders. De opgebouwde rechten van gewezen deelnemers – slapers, gepensioneerden –
zouden in beginsel niet mogen worden aangetast. Het gaat hier om pensioentoezeggingen
die in het verleden zijn gedaan. Het gaat om hùn uitgesteld loon, inclusief
de toezegging die op dat moment is gedaan van de onvoorwaardelijke indexatie
aan de ontwikkeling van de ambtenarensalarissen. Het is natuurlijk absoluut
niet ondenkbaar dat op enig moment een pensioenfondsbestuur een afweging zal
maken tussen bijvoorbeeld indexatie van de rechten van gewezen deelnemers
en de hoogte van de pensioenpremie voor actieven. Als wij op dit punt de geschiedenis
bekijken, zien wij dat er nu doorgaans sprake is van indexatie van de rechten
van gepensioneerden en slapers. Maar het is nog niet zo lang geleden dat dit
absoluut geen normale zaak was. Het is ook niet ondenkbaar dat zich op een
bepaald moment bijvoorbeeld weer salarisontwikkelingen voordoen die het heel
moeilijk maken om de rechten van gepensioneerden te behartigen als het gaat
om het doorwerken van algemene salarisaanpassingen. De regering zegt dat het
vasthouden aan een ongeclausuleerde indexatie prohibitief is voor de privatisering,
omdat in dat geval ten minste een dubbel pensioenvermogen nodig is. De Verzekeringskamer
gaat in dat geval namelijk niet akkoord met een lagere rekenrente. Betekent
dit overigens op zichzelf al niet dat de geruststellende woorden dat het allemaal
wel zal lukken met de indexatie en dat wij ons niet zoveel zorgen moeten maken,
zich wat vreemd verhouden met dit verhaal over de reservevorming? De Verzekeringskamer
zegt van het laatste immers: als je het wilt, als je die garantie wilt geven,
heb je een veel grotere reserve nodig. Die veel grotere reserve is er niet.
Betekent het dan niet dat de indexatie in de toekomst wel degelijk onder druk
kan komen te staan?
 
 Ik heb al gezegd dat ik de privatisering als zodanig niet wil aanvechten.
Dat betekent dat ik niet van plan ben om prohibitieve voorstellen te doen.
Ik ben er toch nog niet van overtuigd dat de route die de regering ons voorhoudt,
de enig mogelijke zou zijn. Vandaar een drietal vragen en suggesties.
 
 In de eerste plaats: de onvoorwaardelijke indexatie voor de hele populatie
prohibitief. Maar geldt dat ook voor een onvoorwaardelijke indexatie van alle
tot dusverre opgebouwde rechten van de mensen die inmiddels gepensioneerd
zijn dan wel slapend deelnemen, zoals dat heet?
 
 Dan de tweede suggestie. De regering zegt dat de normdekkingsgraad van
het pensioenvermogen 106% zou kunnen zijn. Maar mede met het oog op zoveel
mogelijk ruimte voor indexering in de toekomst wordt het op 110% vastgesteld.
In de praktijk komt de normdekkingsgraad dan nog enige procentpunten hoger
uit. Als nu dit hogere percentage bedoeld is als een zekere buffer om het
afzien van indexatie zoveel mogelijk te voorkomen, wat zou er dan tegen zijn
om het vermogen boven die 106% rechtstreeks en bij voorrang te reserveren
voor de indexatie van pensioenrechten van gewezen deelnemers? Naar mijn opvatting
zou dan met de grootst mogelijke zekerheid tegemoet worden gekomen aan de
rechten van gepensioneerden, zonder dat dit dubbele normvermogen nodig is.
 
 Ik vraag dit uitdrukkelijk aan de minister, omdat ik op dit punt nog een
amendement overweeg. Dat ik dit nog niet heb ingediend, is omdat ik op dit
moment niet alle technische consequenties van een dergelijk model kan overzien.
 
 Voorzitter! Een derde optie die ik mij nog kan voorstellen, is een optie
waarbij wij het bestuur van de Stichting ABP niet de volledige vrijheid geven
een oordeel te vellen over de vraag of het vermogen het mogelijk maakt om
te indexeren. Het betekent dat wij daar een zekere objectivering invoegen,
zodat er – een van de sprekers zei het al vanmiddag – een rechterlijke
toets mogelijk is op de vraag: is het in een bepaald geval terecht om af te
zien van indexatie? Dat is in dit verband de ene vorm. De andere vorm zou
zijn dat het bestuur van de Stichting ABP uiteindelijk, desnoods, kan besluiten
tot het afzien van indexatie, maar dan niet nadat op dat moment ook een aantal
andere beslissingen zijn genomen, zo bijvoorbeeld ten aanzien van premieverhoging
en aanpassing van de rechten van actieven. Welnu, dat is een derde optie,
een derde suggestie, die ik in overweging wil geven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Mag ik de heer Bakker, naar aanleiding van zijn laatste suggestie,
vragen waarom het geprivatiseerde ABP een andere positie zou hebben dan ieder
ander zelfstandig pensioenfonds, waar een bestuur ook gewoon besluit over
wel of geen indexatie, voor zover dat in het pensioenreglement is opgenomen?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Voorzitter! De benadering die ik hier kies, komt voort uit het feit dat
mijns inziens de overheid als werkgever, anders dan in het verleden in de
marktsector gebruikelijk was, die ongeclausuleerde indexatie in de pensioenregeling
had opgenomen. Dat kon ook, want de overheid kan niet failliet gaan en op
het moment dat het extra geld kostte, moest dat extra geld erbij komen. Welnu,
ik zie ook wel dat dit na de privatisering niet meer kan. Maar vervolgens
is de vraag of je niet in het bijzonder extra voorzichtig moet omgaan met
de rechten van mensen die op dit moment niet meer actief deelnemen en die
dus nooit in de gelegenheid zullen zijn om een eventueel gat dat door het
afzien van indexatie ontstaat, bij te spijkeren. Dat is de reden dat ik hier
nog eens uitdrukkelijk de vraag wil voorleggen of op het punt van de indexatie
niet toch een wat andere route mogelijk is, daarbij overigens erkennend dat
een ongeclausuleerde indexatie tot in lengte van jaren ook voor bestaande
rechten niet mogelijk is.
 
 Voorzitter! Ik heb nog een ander punt ten aanzien van dit wetsvoorstel.
De regering ziet geen aanleiding om de Rekenkamer controlebevoegdheden te
geven bij de Stichting ABP en maakt de vergelijking met een bouwondernemer.
Dat is weer zo'n redenering uit de nota naar aanleiding van het verslag. Als
die bouwondernemer eenmaal een bouwopdracht binnen heeft en het geld is overgemaakt,
dan heeft de Rekenkamer, zo schrijft de regering, wel een opdracht om de rechtmatigheid
van dat girootje te onderzoeken, maar daarmee houdt het op. En zo zou het
ook zijn bij het ABP. Er is echter één belangrijk verschil.
De bouwondernemer draagt vervolgens het risico voor alle eventuele tegenvallers
bij de uitvoering van de opdracht, niet alleen formeel, maar ook materieel.
In het geval van de pensioenen voor het overheidspersoneel ligt het risico,
in ieder geval materieel, ten minste voor een deel bij de overheid als werkgever
en dus bij de belastingbetaler. Ik vind dat in wezen een doorslaggevende reden
om alsnog te voorzien in een taak voor de Algemene Rekenkamer ten aanzien
van de toetsing op de doelmatigheid.
 
 Voorzitter! Ik stap over naar een ander wetsvoorstel, de invoering van
het partnerpensioen. Over dit wetsvoorstel heb ik weinig opmerkingen. De overheid
loopt met de invoering van het partnerpensioen voor haar eigen werknemers
nogal achter bij de ontwikkelingen in de maatschappij. Het is al meerdere
keren gezegd. Een voortrekkersrol van de overheid ligt echter in de toekomst
niet meer in de rede, zo schrijft de minister. Afgezien van de vraag of zo'n
voortrekkersrol inderdaad niet in de rede ligt – daar moeten wij het
misschien op een ander moment nog maar eens over hebben – neemt dit
niet weg dat de invoering van het partnerpensioen bij de overheid veel te
lang op zich heeft laten wachten.
 
 Voor het overige is mijn fractie uiteraard gelukkig met de nu voorgestelde
regeling. Maar tegelijkertijd is zij dat ook met de ontwikkelingen die in
dit debat tot dusverre hebben plaatsgevonden, waarin het erop lijkt dat een
meerderheid in deze Kamer de minister vraagt te bezien, samen met de andere
partner in het arbeidsvoorwaardenoverleg, of het niet mogelijk is om tot een
eerdere invoeringsdatum te komen. Ik ben tot dusverre nogal onder de indruk
van de redenering van de minister, dat het ontzettend moeilijk is om technisch
vast te stellen of in het verleden van samenwonen sprake was. Ik zie ook een
aantal technische bezwaren, maar als het te regelen zou zijn, wil ik mij daarbij
op voorhand van harte aansluiten.
 
 Voorzitter! Ten aanzien van de aan- en afmelding – de registratie –
van partners wil ik nog een vraag stellen. Een samenleefrelatie moet worden
aangemeld, maar hoeft bij de beëindiging niet te worden afgemeld. Dat
lijkt mij een zwak punt, want wat gebeurt er als twee mensen aanvankelijk
samenleven, zij vervolgens uit elkaar gaan – misschien om elkaar nooit
meer te zien – en wellicht vele jaren later de overheidswerknemer komt
te overlijden? Komt de voormalige partner dan toch over de gehele werktijd
tot aan het overlijden in aanmerking voor pensioenrechten? Geeft dat in wezen
geen oneigenlijke rechten, althans onbedoelde rechten? Ik krijg graag op dat
punt een antwoord. 
 
 Voorzitter! Dan een vraag over de compensatie met betrekking tot de wijziging
van de Algemene weduwen- en wezenwet in de Algemene nabestaandenwet. Ook schriftelijk
is dat aan de orde geweest. De regering blijft een beetje op de vlakte als
het gaat om het al dan niet of het al dan niet volledig handhaven van de AWW-toeslag,
ook als de nieuwe ANW van kracht is geworden. Ik begrijp dat wel, want de
minister heeft op dit punt natuurlijk vooral zijn positie als werkgever in
het oog te houden. Toen echter het vorige kabinet de WAO had aangepast en
zodoende een WAO-gat creëerde – wat je ook verder van die aanpassingen
mag hebben gevonden – was het de overheid als werkgever die als een
der eersten het WAO-gat weer opvulde. Dat feit op zich stimuleerde de marktsector,
waar de overheid eerst zelf een beroep op had gedaan om van compensatie af
te zien, in hoge mate om het WAO-gat dan ook maar collectief zoveel mogelijk
op te vullen. Een op die manier ingevulde voortrekkersrol van de overheid
kunnen we toch van harte missen. Ik wil er dan ook op aandringen om de paraplubepaling,
waardoor sociale partners tot het jaar 2000 de tijd hebben om te bezien wat
met de ANW moet worden gedaan, inderdaad ook even de ruimte te geven zodat
niet op voorhand weer een tegen het eigen besluit als wetgever ingaande trendsetter
wordt gespeeld.
 
 Voorzitter! Ik wil een enkele opmerking maken over de kaderregeling VUT
overheidspersoneel. Het is nu niet het moment om uitvoerig op de toekomst
van de overheids-VUT in te gaan. Daaraan wordt volop gewerkt door de werkgever –
de minister – en door de centrales van overheidspersoneel, al is er
nog geen zicht op een uiteindelijke regeling. De tendens om van een omslaggefinancierde
VUT over te stappen op een kapitaalgefinancierde, vervroegde en flexibele
pensionering wordt van harte door ons ondersteund. Het enige punt dat ik bij
dit wetsvoorstel nog wel aan de orde wil stellen, betreft de positie van de
verschillende werkgevers in de overheidssectoren en van de zogenaamde andere
instellingen, die volgens het wetsvoorstel ook worden gebonden aan het VUT-fonds.
De minister beroept zich op de analogie met de algemeen-verbindendverklaring
van CAO's in de marktsector. Die analogie mag er wel zijn, maar er is zeker
geen formele relatie met dat algemeen verbindend verklaren en het is naar
mijn gevoel dan ook geen formele reden om dit naar analogie zo te regelen.
Ook materieel zijn er geen doorslaggevende redenen om de kring van de VUT-regeling
min of meer kunstmatig zo breed te houden. Als mensen eruit willen, bijvoorbeeld
omdat ze een andere vorm van flexibele pensionering of een andere VUT-regeling
willen invoeren, dan moet die mogelijkheid bestaan. Ook op dit punt wil ik
aandringen op minder of geen gedwongen winkelnering.
 
 Voorzitter! Zoals ook al bleek in het algemeen overleg van juni jongstleden
bevinden wij ons hier in een dwangpositie. Om verschillende redenen kun je
gerede twijfel hebben over de vraag of het zo verstandig is om nu te komen
tot oprichting van die stichting. Die vraag zal overigens pas na een verder
voortgangsverslag – dat wij de volgende maand mogen verwachten –
echt definitief kunnen worden beantwoord. Ik zeg echter nu al, dat mijn fractie
grote aarzelingen heeft over de vraag hoe verantwoord het is om vier organisaties,
waarvan er tenminste een in ernstige financiële, administratieve en organisatorische
problemen verkeert – de DUO, maar in wezen geldt dat ook voor onderwijs –
op te laten gaan in één stichting, die vervolgens een uitvoeringsorganisatie
wordt voor de sociale zekerheid in de overheidssector op een wijze, die in
de marktsector lange tijd gebruikelijk was. Maar in de marktsector gaan wij
nu juist naar concurrentie in de uitvoering en naar de mogelijkheid voor werkgevers
om de uitvoering bij een ander uitvoeringsorgaan onder te brengen. Bij de
Stichting USZO ben je voorlopig verplicht aangesloten.
 
 De vraag is en blijft toch waarom de overheid hierbij nu niet gewoon de
aansluiting zoekt bij een bestaande uitvoeringsorganisatie, hetzij nu, hetzij
per 1 januari 1998. Nee, zegt de regering, in 1993 is een en ander gesondeerd
bij één uitvoeringsorganisatie in de marktsector en de conclusie
was dat het daar niet kon. De heer Zijlstra heeft al gewezen op de wat rare
redenering, dat wat men daar niet had, ook bij de Stichting USZO voorlopig
niet bestaat. Ook los daarvan is er sinds 1993 natuurlijk wel het een en ander
gebeurd.
 
 Niettemin kiest de regering er voorlopig voor om met veel belastinggeld
een nieuwe concurrent in de markt te zetten. Dat is goed, zegt de regering,
want dat leidt tot extra concurrentie. Als dat zo was, weet ik er nog wel
een paar. Concurrentievergroting in de markt doe je dus kennelijk door als
overheid met heel veel geld een nieuw orgaan op te richten en dat vervolgens
in de markt neer te zetten. De minister kiest voor een ingroeimodel, om vervolgens
na een aantal jaren weer een uitgroeimodel mogelijk te maken.
 
 Mijn fractie vindt het eerlijk gezegd een omweg, die dan ook alleen maar
kan als wij ook nog eens voor een aantal jaren die gedwongen winkelnering
voorschrijven. Al met al zijn wij er dan ook niet van overtuigd of het verstandig
is om de Stichting USZO ten volle op te tuigen, zeker niet voor de periode
na 1 januari 1998. De nadelen die volgens de regering zullen optreden bij
het achterwege laten daarvan, acht ik, eerlijk gezegd, niet zo sterk. Er zou
dan niet één loket zijn, zo staat er. Ik zou niet weten waarom
niet. Alleen wordt het een ander loket. Er zou geen sprake zijn van samenwerking
met arbeidsvoorziening en sociale diensten. Waarom eigenlijk niet? Dat is
toch te regelen. En impliceert dat dan ook dat die samenwerking er ook nu
niet is en dat wij daarvoor de USZO nodig zouden hebben? Daar geloof ik, eerlijk
gezegd, maar weinig van.
 
 Ik zei al dat er sinds 1993 ook in de marktsector veel is veranderd. Wat
toen niet kon, kan nu wellicht wel. Maar ook los daarvan lijkt het ons dat
eerst de problemen van de samenstellende delen maar eens moeten worden opgelost,
voordat de Stichting USZO er eventueel komt. Daarbij komt ook voor ons nog
eens de wat alarmerende mededeling dat er in plaats van vergroting van efficiëntie
en effectiviteit en kennelijk dus van synergie tussen de vier organisaties,
nog een heleboel extra personeel moet worden aangetrokken om de gehele operatie
mogelijk te maken.
 
 Ik zie wel in dat er ook als wij niet zouden besluiten tot oprichting
van de Stichting USZO per 1 januari, een voorziening nodig is voor de uitvoering
van de arbeidsongeschiktheidsverzekering. De oprichting van een
veel kleinere Stichting USZO/AOV lijkt mijn fractie op dit moment onontkoombaar,
aangezien er eigenlijk geen alternatief meer is, anders dan ten koste van
te grote risico's voor de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en -gerechtigden.
Dat risico willen wij niet lopen.
 
 Het is overigens ook ons niet ontgaan dat de minister bij nota van wijziging
alsnog aansluiting heeft gezocht, zoals wij ook in juni hadden besproken,
bij een aantal ontwikkelingen in de marktsector. Dat geldt voor de relatie
met de CTSV, voor de relatie met het TICA, voor het vallen onder de OSV, voor
het verhaal van de gegevensverstrekking, voor de bedrijfsvereniging die er
voorlopig als zodanig niet komt. Als de USZO er zou komen, betekent dit dat
die aansluiting dan in ieder geval beter geregeld is dan op een eerder moment.
Met betrekking tot die oprichting zelf heeft mijn fractie nog geen eindafweging
gemaakt. Het debat zal voor ons op dat punt echt bepalend zijn voor het antwoord
op de vraag of wij de minister in artikel 2 willen machtigen om op 1 januari
de Stichting USZO op te richten.
 
 Overigens, juist als wij dat wel zouden doen, voel ik wel wat voor de
gedachte van de heer Zijlstra om daar dan een groot project van te maken.
U merkt hoe ik er toch een beetje mee worstel, want de risico's zijn natuurlijk
enorm groot, niet alleen van de uitvoering die op een goed moment spaak zou
lopen, maar ook nog eens van de kosten.
 
 Ik wacht graag de beantwoording van de minister af.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister zal de Kamer morgen voorzien van de antwoorden op een aantal
vandaag gestelde, technische vragen. De minister zal de Kamer donderdag antwoorden,
waarna de verdere afhandeling van de wetsvoorstellen zal plaatsvinden.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 17.48 uur tot 19.20 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Van Erp
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-16-1045-1068.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl