Behandeling van het wetsvoorstel Nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (23957)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 316-322

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-12-1994

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 10, pagina 316-322

19-12-1994

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23957Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet ter bevordering van de werkgelegenheid voor werkzoekenden die zeer langdurig werkloos zijn (23600)Pagina 322-329
Behandeling van het wetsvoorstel Nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (23957)Pagina 316-322
10de vergadering; 19 december 1994Pagina 301-301
Behandeling van het wetsvoorstel Wet arbeid vreemdelingen (23574)Pagina 329-332
Behandeling van de wetsvoorstellen Partiële wijziging van het Wetboek van Strafvordering (herziening bepalingen inzake gevallen waarin en gronden waarop voorlopige hechtenis kan worden toegepast) (23178); Partiële wijziging van het Wetboek van Strafrecht en andere wetten in verband met de opheffing van het cumulatieverbod inzake de oplegging van hoofdstraffen (23681)Pagina 302-302
PresentiePagina 301-301
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 15 april 1994 te Marrakech tot stand gekomen verdrag tot oprichting van de Wereld Handelsorganisatie, met bijlagen 1, 2 en 3, en van het eveneens op 15 april 1994 te Marrakech tot stand gekomen verdrag inzake overheidsopdrachten, met bijlage (23961, R1525)Pagina 302-316
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (19 december 1996)Pagina 332-333

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Nadere
wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten (23957).
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wij houden vanavond alleen de eerste termijn van de zijde van de Kamer.
 
 Ik verzoek de leden, zich min of meer aan hun spreektijd te houden.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Meulen (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie heeft een kort verslag uitgebracht.
Wij wilden de staatssecretaris plenair niet verrassen, zo dat al mogelijk
zou zijn. Tegen de nu voorgestelde wijzigingen hebben wij echter grote en
in feite zelfs onoverkomelijke bezwaren. Ik zeg dat maar direct.
In het verslag hebben wij wel te verstaan gegeven dat wij de uitgangspunten
delen. In de uitvoering, zoals die nu aangegeven wordt, staan die uitgangspunten
echter haaks op elkaar. En de uitvoering is toch ook niet onbelangrijk.
 
 In mijn bijdrage wil ik aandacht vragen voor het SER-advies van 1990 over
de structuur van de kinderbijslagen. Het dateert weliswaar van een viertal
jaren geleden, maar het is nog steeds actueel. Voorts wil ik in mijn betoog
betrekken de notitie van de toenmalige staatssecretaris mevrouw Elske ter
Veld over hetzelfde onderwerp, gedateerd mei 1991. Voor zover het nodig is,
zal ik hier ook bij betrekken het verkiezingsprogramma van het CDA tot 1998.
 
 Voor ons ligt het moeilijk met twee onderdelen van het voorstel. Ten eerste
is het de vraag of er rekening moet worden gehouden met de leeftijdsverschillen
en, zo ja, hoe dat dan moet. Ten tweede is het de vraag op welke wijze rekening
wordt gehouden met de gezinsgrootte en of daarbij sprake is van progressie
of niet. De SER en ook het toekomstige lid van deze Kamer, mevrouw Elske ter
Veld – ik zal dat helaas niet meer meemaken, want dan zal ik hier niet
meer zitten of staan – kiezen zeer nadrukkelijk voor het handhaven van
de huidige opbouw van 0 tot 5 jaar, 6 tot 11 jaar en 12 tot 17 jaar met daaraan
gekoppeld de bekende 70%-100%-130%-formule. In ons program wordt in dit verband
geen wijziging van de bestaande situatie voorgesteld. Het kabinet stelt evenwel
voor, ingaande 1 januari 1995 deze formule te wijzigen in 70-85 en 100, zonder
daarvoor een deugdelijk argument te geven.
 
 Dit geldt ook voor het tweede element: bij de hoogte van de kinderbijslag
moet nadrukkelijk rekening gehouden worden met de gezinsgrootte. Wij stuiten
hier op een overbekend probleem. Enerzijds is er "het hergebruik van goederen".
Vroeger, in mijn vorige functie, gebruikte ik dan het voorbeeld van de luiers.
Het tweede en het derde kind kunnen best gebruik maken van de luiers van het
eerste kind. Maar dat gaat tegenwoordig ook al niet meer met alle pampers,
plasgootjes en droge billetjes. Anderzijds is er de constatering dat, wanneer
ouders reeds kinderen tot hun "last" hebben – ik gebruik die term nog
maar een keer – er minder financiële mogelijkheden zijn om de kosten
van meerdere kinderen te dragen, zonder de ontplooiingsmogelijkheden van de
reeds aanwezige kinderen te beïnvloeden.
 
 Op grond van deze overwegingen is jaren geleden een staffeling van bedragen
geïntroduceerd met een progressief karakter. De SER kiest daar ook voor,
evenals de toenmalige staatssecretaris. In het CDA-programma wordt dat ook
gedaan, zij het met allerlei genuanceerde opvattingen over de juiste rangorde.
En wat doet het kabinet voor de toekomst? Het schaft de progressie in één
klap af, zonder een in onze ogen deugdelijke onderbouwing. In de memorie van
antwoord wordt daartoe een poging gedaan die, vrij vertaald, op het volgende
neerkomt: meer kinderen leveren bij hergebruik van allerlei spullen een min
op en het ontbreken van middelen om alle kinderen een goede ontplooiingsmogelijkheid
te geven, een plus. Vervolgens worden de plus en de min tegen elkaar weggeschrapt:
min tegen plus is nul. De onderbouwing is op een veronderstelling gebaseerd,
want nadere studies zijn er nagenoeg niet.
 
 Wij hebben zeer recent een tabel ontvangen met cijfers over de uitwerking
van zowel de oude als de nieuwe wet. Ik hoop dat de staatssecretaris deze
tabel integraal opneemt in het voorlichtingsmateriaal, zodat het gehele Nederlandse
volk goed op de hoogte raakt van de verschillen. Wat zit hier toch achter?
Uiteraard is er sprake van een bezuinigingsmotief. Dat er iets moet gebeuren,
is duidelijk. In de Tweede Kamer is vragenderwijs gesteld of hier ook iets
van een visie van het kabinet achter zit, gericht op het stimuleren van een
zekere gezinsplanning. De staatssecretaris heeft dat ontkend. Dat zal hij
zeker morgen hier ook doen. Er blijft bij ons toch altijd wel iets hangen,
want het gezin staat bij het CDA – en ook bij andere partijen –
in hoog aanzien. Er wordt een gevoelige snaar geraakt.
 
 In het SER-advies lees ik dat het kinderbijslagstelsel niet mag worden
gebruikt voor bevolkingspolitieke doeleinden en de reeds eerder genoemde staatssecretaris
deelde die visie. Wij zijn het daarmee ook eens. Ik weet niet of dit wetsvoorstel
op een meerderheid kan rekenen. Als eerste spreker tast je in het duister,
te meer daar enkele partijen geen voorlopig verslag hebben ingediend. Dit
is overeenkomstig gemaakte afspraken in de vaste commissie en dus maak ik
niemand een verwijt. Wel wil ik mevrouw Ter Veld – misschien tot vervelens
toe – nog eenmaal citeren. Ik heb getracht in grote lijnen weer te geven
wat haar voor ogen stond. Daarvan uitgaande, schreef zij: "diverse malen zijn
in Nederland de afgelopen jaren stemmen opgegaan over de kindonvriendelijkheid
van het Nederlandse beleid in vergelijking met het buitenland." Zij constateerde
verder dat het stelsel in ons land niet in betekenende mate gunstig of ongunstig
afwijkt van de stelsels in de ons omringende landen. Dat was misschien ook
het geval met het oude stelsel. Ik erken dat het moeilijk is om tot een zuivere
vergelijking te komen. Wel staat voor mij vast dat, wanneer dit nieuwe systeem
tot wasdom is gekomen en een nieuwe vergelijking met de landen om ons heen
wordt gemaakt, de stemmen over kindonvriendelijkheid niet zullen verstommen
maar juist zullen toenemen. Degenen die dat beweren, kunnen nog wel gelijk
hebben ook.
 
 Voorzitter! Het overgangsrecht. Van onze kant is een opmerking gemaakt
over de periode 1 oktober tot 31 december 1994. De nieuwe wet treedt bij aanvaarding
op 1 januari 1995 in werking. Gezinnen met kinderen die in die periode zes
en twaalf jaar zijn geworden, hebben op grond van de huidige wetgeving recht
op een kinderbijslag van ongeveer ƒ 1000. In het nieuwe wetsvoorstel
wordt bepaald dat deze bedragen met terugwerkende kracht worden teruggebracht
tot ongeveer ƒ 800. Per kwartaal is dat een verschil van ƒ 200
en dus op ƒ 800 op jaarbasis. Deelt de staatssecretaris de opvatting
dat hier sprake is van invoering met terugwerkende kracht? Dit staat op gespannen
voet met het rechtzekerheidsbeginsel en de eerbiedigende werking van de op
dat moment verkregen rechten wordt terzijde gesteld.
 
 Al met al is de CDA-fractie tot het oordeel gekomen, tegen dit wetsvoorstel
te moeten stemmen, al zullen wij met belangstelling en met respect luisteren
naar het antwoord van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):
 
 Voorzitter! Het is evident dat de maatregel die wij vanavond bespreken,
pijn zal doen. Dat erkennen wij. De pijn zal vooral gevoeld worden in de gezinnen
waar reeds veel kinderen zijn. Ik denk niet dat het hier de plaats is om uitgebreid
theoretisch op deze kwestie in te gaan. Het kabinet is in de toelichting op
twee theorieën ingegaan: die van kosten per kind en de die van de gezinswelvaart.
Ik denk dat die laatste theorie vooral geleid heeft tot progressie in het
kinderbijslagsysteem. Door het kabinet is besloten – uit bezuinigingsnoodzaak,
laten wij daar eerlijk over zijn – om die theorie geleidelijk te verlaten.
Mijn fractie vindt het afschaffen van de progressie een pijnlijke maatregel,
maar wel verdedigbaar.
 
 Ik wil echter nog graag iets van het kabinet horen in de sfeer van de
compensatie. In de toelichting staat dat voor compensatie is gekozen voor
de individuele huursubsidie. Het kabinet heeft naar aanleiding van een toezegging
tijdens de algemene politieke beschouwingen over de regeringsverklaring onderzocht
of kon worden voorzien in compensatie voor huishoudens met een eigen woning.
Wij denken dan natuurlijk aan de kleine middenstander, aan de winkelier die
boven zijn eigen winkel woont. Dan lees ik in de toelichting: het kabinet
heeft naar aanleiding van dit onderzoek besloten om vanwege de complicaties
hier niet toe over te gaan. Houdt dan het denken op of mogen wij ervan uitgaan
dat juist de kleine zelfstandige verderop in de tijd ook van compensatie zal
mogen genieten? Met andere woorden: mogen wij ervan uitgaan dat de compensatie
slechts voor één jaar alleen in deze maatregel gezocht wordt
en dat volgend jaar met vernieuwde kracht geprobeerd zal worden, ook voor
de kleine zelfstandige echte compensatie te vinden?
 
 
 
 
 
 De heer Veling (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mede namens de fracties van de SGP en de RPF wil
ik mij vanavond concentreren op één belangrijke steen des aanstoots
in het wetsvoorstel betreffende de kinderbijslag, namelijk de afschaffing
van de progressie naar het kinderaantal. Dat doe ik vooral omdat de gronden
waarop het wetsvoorstel berust op dit punt uit de stukken niet te begrijpen
zijn. Het is mistig rondom deze centrale kwestie.
 
 Ik begin met een aantal citaten die in de lijn van de memorie van toelichting
bij het voorliggende wetsvoorstel duidelijk maken waar het in de kinderbijslag
om gaat. Het eerste citaat: "De kinderbijslag beoogt een correctie op de primaire
inkomensverdeling tot stand te brengen en die correctie houdt in dat degenen
die één of meer kinderen tot hun last hebben tegemoet worden
gekomen in de kosten van die kinderen." Deze tegemoetkoming is niet kostendekkend.
Dat moet ook niet, want ouders dragen "een eigen financiële verantwoordelijkheid"
voor hun kinderen. Hoe moet de structuur van de kinderbijslag dan vervolgens
worden bepaald? Een rechtvaardig stelsel van kinderbijslag moet gekenmerkt
worden "door een combinatie van de kosten-per-kindtheorie en de gezinswelvaartstheorie".
De kosten-per-kindtheorie houdt in dat een volgend kind iets minder duur is
dan een ouder broertje of zusje. De gezinswelvaartstheorie houdt in dat elk
volgend kind een zwaardere last voor het gezin betekent, omdat de kosten voor
het kind van een steeds kleiner deel van het besteedbare inkomen moeten worden
betaald. Er is een tijd geweest, zo lees ik, dat men ertoe neigde die gezinswelvaartstheorie
te laten domineren. In 1980 vond het kabinet dat de welvaart van een gezin
met kinderen niet te veel mocht dalen onder de welvaart van een vergelijkbaar
gezin zonder kinderen. Deze benadering is echter niet juist, zo wordt gezegd.
Het is goed dat meer kinderen ouders meer kosten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik begon met de bewering dat de gronden van het
voorliggende wetsvoorstel in mist gehuld zijn. Kan ik dat volhouden na de
bloemlezing die ik zojuist gaf? De geciteerde redenering is toch goed te volgen?
Zeker, maar de verwarring slaat toe als wij eens goed kijken naar de datum
van het stuk waaruit ik citeerde. Dat is niet, zoals men wellicht denkt, de
memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel. Het gaat om het kabinetsstandpunt
inzake de structuur van de kinderbijslag van 16 mei 1991. Dat is de structuur
die door het huidige kabinet op een buitengewoon ingrijpende wijze wordt veranderd.
De argumentatie van de bewindslieden van het huidige kabinet lijkt als twee
druppels water op die van staatssecretaris Ter Veld ruim drie jaar geleden.
Het lijken af en toe wel citaten. Het huidige kabinet wil evenals het kabinet
drie jaar geleden niet varen op de koers van de gezinswelvaartstheorie. Het
huidige kabinet zoekt een evenwicht tussen de gezinswelvaartstheorie en de
kosten-per-kindtheorie, exact hetzelfde als drie jaar geleden. De argumentatie
is identiek, maar de uitkomst verschilt drastisch. Het huidige kabinet wil
de progressie naar het kindertal geheel afschaffen. Daardoor wordt de kinderbijslag
verlaagd met bedragen die voor grote gezinnen kunnen oplopen tot meer dan ƒ
10.000 per jaar. Dat gebeurt met een argumentatie die rechtstreeks is weggelopen
uit de argumentatie voor het stelsel dat nu verlaten wordt.
 
 Wij zijn op dit punt in de mist terechtgekomen. Het zicht is op sommige
plaatsen minder dan 3,5 jaar. Ik weet niet of het nog helder wordt dezer dagen.
De Raad van State heeft, evenals de Tweede Kamer, op dit punt om nadere argumentatie
gevraagd. Maar een antwoord blijft uit. Het kabinet omschrijft de enorme korting
voor grotere gezinnen als een vergroting van "de financiële verantwoordelijkheid
van ouders". Ja, dat is onmiskenbaar. "Dat is goed", wordt dan gezegd, "in
het licht van de doelstelling van dit kabinet om de verantwoordelijkheden
tussen de gemeenschap en de burgers te herijken". Daar blijft het bij. Onduidelijk
blijft waarom het evenwicht tussen de gezinswelvaartstheorie en de kosten-per-kindtheorie
voor een gezin met één kind een hogere kinderbijslag moet opleveren
en voor een gezin met vier kinderen een verlaging van zo'n ƒ 3000 per
jaar, om van nog grotere gezinnen maar niet te spreken. Het kabinet is kennelijk
van oordeel dat herijking van de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de
gemeenschap en de burgers ingrijpender gevolgen moet hebben naarmate gezinnen
meer kinderen hebben.
 
 Waarom heeft het dit oordeel? Laat ik eerst de gedachte onder de loep
nemen dat schaalvoordelen in grotere gezinnen compensatie zouden
bieden voor de vermindering van het welvaartsniveau door de kosten van meer
kinderen. Afschaffing van de progressie naar het aantal kinderen kan logisch
gesproken niet beargumenteerd worden vanuit een evenwicht tussen de gezinswelvaartstheorie
en de kosten-per-kindtheorie. Dat wordt wel steeds gedaan, maar naar mijn
overtuiging is die redenering niet sluitend. Overigens werd in 1991 naar dezelfde
evenwichtsconstructie gezocht en dat leidde toen ook niet tot een afschaffing
van de progressie. Ter verduidelijking geef ik het voorbeeld van ouders die
twee studerende kinderen financieel steunen door de helft te betalen van elk
boek dat zij voor hun studie nodig hebben. Nu vraagt zoonlief belangstellend
waarom hij met minder geld moet rondkomen dan zijn zus, omdat hij meer boeken
moet kopen. Dan kunnen die ouders toch niet volstaan met te zeggen dat de
ongelijkheid min of meer logisch is, omdat je voor meer boeken een kwantumkorting
kunt bedingen. Als zij hun kinderen verschillend willen behandelen, zullen
zij andere argumenten moeten hebben, zeker als de bijdrage van de ouders vroeger
wel progressief rekening hield met het aantal benodigde boeken. Het zou natuurlijk
anders zijn als de ouderlijke toelage kostendekkend was. Dan is er geen enkele
reden voor progressie. Als de nettokosten van de boeken, inclusief die kwantumkorting,
worden vergoed door de ouders, kan de progressie vervallen. Dan worden broer
en zus gelijk behandeld. Maar in het voorbeeld is dat niet het geval en evenmin
in de kinderbijslag. Niemand zal daar ook maar even aan twijfelen. Het is
niet kostendekkend en dus is de argumentatie niet sluitend door te verwijzen
naar de kosten-per-kindtheorie. Het Tweede-Kamerlid Van Zijl van de PvdA pleitte
overigens wel in 1991 voor die kostendekkende kinderbijslag op termijn. In
het verkiezingsprogramma van de PvdA van 1994 is slechts de afschaffing van
de progressie overgebleven.
 
 Mijnheer de voorzitter! Op dit punt blijf ik in de mist tasten. De bewindslieden
moeten maar niet boos zijn als ik over hun mogelijke motieven spreek en het
misschien bij het verkeerde eind heb. Dat roep je over je af als je onduidelijk
blijft, zeg ik dan maar. Ik zal maar niet uitweiden over de mogelijke bevolkingspolitieke
motieven. Ik heb toch gelijk, zo vraag ik de staatssecretaris, dat daarvan
geen sprake is? Collega Van der Meulen profeteerde al dat het antwoord op
die vraag bevestigend zal zijn. Ik wijd daar dan ook maar niet over uit. Zou
dan Beatrijs Ritsema in NRC Handelsblad van 14 december jongstleden een verzwegen
argument te pakken hebben? Zij schrijft: het is heel progressief om tegen
kinderbijslag te zijn. Vervolgens suggereert zij in weinig-parlementaire termen,
die ik maar niet zal citeren, dat degenen die de voorgenomen bezuiniging prima
vinden, kinderbijslag beschouwen als een subsidiëring van het krijgen
van kinderen. Dat zou toch onzin zijn, zegt zij. Als mensen geheel vrijwillig
een kinderschare concipiëren, hoeft de gemeenschap toch niet de rekening
te betalen, zo typeert zij het standpunt van "progressieven". De staatssecretaris
neemt natuurlijk afstand van deze typering van de gronden van het voorliggende
wetsvoorstel. Ook hij weet dat er verschil is – ik citeer nu Ritsema –
tussen een kind en een Deense dog, ook al kosten zij aanvankelijk evenveel
geld. Hoewel, misschien ben ik snel met mijn conclusie. Misschien moeten wij
het toch in deze richting zoeken. Het Tweede-Kamerlid Hoogervorst van de VVD
heeft bij de behandeling van het wetsvoorstel een beschouwing gegeven die
toch wel iets weg heeft van de observatie van mevrouw Ritsema. Hoogervorst
meldde dat de VVD-fractie reden zag voor herbezinning op de kinderbijslag.
Hij zei: Nederland is immers het land van de gezinsplanning. Het is goed als
de ouders meer zelf betalen voor hun kinderen, want – wat heeft het
een met het ander te maken? – als zij kiezen voor kinderen – dat
kunnen ze dus – houden zij met vele zaken rekening, zoals: hoe groot
is mijn huis en wat hebben wij te besteden?
 
 Mijnheer de voorzitter! Wim Kan heeft eens als grap gezegd: de Nederlander
staat voor moeilijke keuzes: nemen wij dit jaar een scooter of een baby? De
VVD-fractie in de Tweede Kamer vat de inhoud van die toch cynische grap blijkbaar
op als een serieus gegeven. Wat vinden de bewindslieden van deze opstelling?
 
 Maar ook al zou het kabinet vinden dat uitgaven voor kinderen tot op zekere
hoogte vergelijkbaar zijn met consumptieve uitgaven, die de overheid dus niet
behoeft te subsidiëren, dan is nog steeds het raadsel niet opgelost waarom
de bezuiniging vooral grotere gezinnen moet treffen. Op die vraag geeft de
argumentatie geen antwoord. De heer Hoogervorst suggereerde wel een antwoord.
Ik aarzel om het te noemen, want het is nauwelijks serieus te nemen. Hij merkte
op dat de opmars van de voorbehoedmiddelen de groei van het gezin niet meer
zo onontkoombaar maakte als vroeger. Vroeger konden de mensen er niet zo veel
aan doen. Ook kwam de pastoor langs – zo vertelde Hoogervorst –
om te bewerkstelligen dat mensen de wel beschikbare middelen niet gebruikten.
 
 De suggestie van de VVD-fractie in de Tweede Kamer is dan ook duidelijk:
mensen wilden eigenlijk geen grotere gezinnen. Als het er dan toch van kwam,
ontstond er een probleem dat door progressieve kinderbijslag maar moest worden
gelenigd. Ik interpreteer de bijdrage van de heer Hoogervorst dan als volgt:
de progressie in de kinderbijslag was gewoon een soort wettelijke ongevallenpolis.
Uiteindelijk wordt hiermee een argumentatie geleverd voor de opheffing van
de progressie in de kinderbijslag, maar of dit nu een serieus argument genoemd
moet worden?
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik houd maar op, want tasten in de mist is tamelijk
onvruchtbaar! Misschien is dit enigszins frivole praat, maar ik hoop wel dat
ik duidelijk ben. Onze fracties staan sympathiek tegenover de argumentatie
van de staatssecretaris voor de handhaving van een stelsel van kinderbijslag,
zoals dat bijvoorbeeld in de memorie van toelichting wordt herhaald. Kinderen
vormen een geschenk voor de ouders, maar ook voor de samenleving en dus is
een zekere compensatie voor noodzakelijke uitgaven ten behoeve van kinderen
een goede zaak. Blijkbaar zijn wij het daarover eens. Bezuinigingen zijn voor
ons ook niet onbespreekbaar, maar het wetsvoorstel berust niet op de gronden
die zijn aangegeven en bij de aanbieding van een wetsvoorstel wordt ons dat
altijd beloofd. De vraag blijft dan ook waarom gezinnen met vier kinderen
tot ƒ 3000 minder krijgen en de weinige erg grote gezinnen bedragen
tot boven de ƒ 10.000 per jaar. Ik ben erg nieuwsgierig
naar de reactie.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Voorzitter! De voorgestelde wijziging van de Kinderbijslagwet heeft een
zeer ingrijpend structureel effect. Het kabinet voert twee motieven aan voor
deze wijziging: een macro-economisch – ik acht dat in hoofdzaak valabel –
motief en een quasi-ideologisch motief dat ik goeddeels flauwekul vind. Over
beide een opmerking.
 
 De macro-economische redenering is gebaseerd op de noodzaak van tekortreductie
en op de veronderstelling dat verlaging van de collectieve-lastendruk bijdraagt
aan werkgelegenheidsherstel. Werk, werk en nog eens werk is het adagium dat
ik onderschrijf. Verlaging van de collectieve-lastendruk kan hiertoe een bijdrage
leveren. Verkleining van de wig is echter niet geheel identiek aan verlaging
van de collectieve-lastendruk. Ik denk dat naast een versobering, ook een
verschuiving van lastendruk nodig is; van direct naar indirect, van arbeid
naar energie- en milieubeslag en misschien ook van arbeid naar kapitaal. Een
lastenverschuiving van arbeidsintensieve sectoren naar kapitaalintensieve
sectoren past in een werkgelegenheidsbeleid.
 
 Ik maak deze opmerking omdat de leus "werk gaat boven inkomen" bij de
lagere inkomensgroepen al snel op grenzen stuit. De opdoemende maatschappelijke
tweedeling gaat niet alleen over een ernstig werkgelegenheidstekort, met name
in de onderste sectoren van de arbeidsmarkt, maar evenzeer over een tekort
aan inkomen in de categorie sociale minima. Wij wenden een dreigende tweedeling
niet af als wij enkele tienduizenden banen creëren en tegelijkertijd
enkele honderdduizenden huishoudens via een straf bezuinigingsbeleid in ernstige
financiële problemen brengen. Bij dit dilemma is fine tuning vereist.
 
 Het tweede argument van het kabinet luidt: een andere verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheid, individu en maatschappelijke intermediairs. Dit debat over
herijking van verantwoordelijkheden ga ik graag op elk afzonderlijk thema
aan: van de Ziektewet, via de studiefinanciering tot en met de aftrek van
hypotheekrente. Waar ik echter bezwaar tegen maak, is dat de andere verantwoordelijkheidsverdeling
thans niet nader gespecificeerd een algemene slogan lijkt te worden, een ideologische
vernissage bij elk bezuinigingsvoorstel. Bij de Ziektewet was er inderdaad
sprake van afwenteling van eigen verantwoordelijkheden op het collectief.
Via premiedifferentiatie en de 2/6-wekenmaatregel en dergelijke is daaraan
terecht het hoofd geboden.
 
 Geldt nu dezelfde redenering voor de kinderbijslag? Ik zie dat volstrekt
niet. De financiële verantwoordelijkheid van de ouders voor het onderhoud
van kinderen heeft steeds voorop gestaan. De tegemoetkoming via de kinderbijslag
is bescheiden. Zelfs bij het bestedingspatroon van mensen met een minimuminkomen
wordt ternauwernood de helft van de kosten gedekt. De kinderbijslag is een
erkenning van de maatschappelijke betekenis van het grootbrengen van kinderen
en betekent een kleine correctie op het verschil in bestedingsmogelijkheden
tussen huishoudens met en zonder kinderen bij een gelijk inkomensniveau. Daar
is niets mis mee en van een oneigenlijke afwenteling van verantwoordelijkheid
op het collectief is geen sprake.
 
 Veronderstellenderwijs leg ik het leerstuk van de grotere eigen financiële
verantwoordelijkheid van ouders voor aan twee huishoudens met elk vier kinderen.
In het eerste huishouden komt een ton binnen. Ik krijg als bescheid: wij vinden
het vervelend, maar in het kader van forse bezuinigingen toch niet volstrekt
onredelijk. Het tweede huishouden leeft op bijstandsniveau. Ik krijg nu als
reactie: wij moeten ons al veel ontzeggen terwille van de kinderen. Het meest
pijnlijke is echter dat niettemin onze kinderen toch minder ontplooiingsmogelijkheden
hebben dan andere kinderen. Uw leer van grotere ouderverantwoordelijkheid
betekent voor ons huishouden een groter sociaal isolement en verdere achterstelling.
Structureel gaat het om een verlaging van het besteedbaar inkomen met ruim ƒ
3000 en de compensatie via de individuele huursubsidie bedraagt krap ƒ
300.
 
 Ik vind beide reacties hoogst redelijk. Ik trek daaruit de volgende conclusies.
Ten eerste: het leerstuk van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling is niet
universeel geldig, maar voor een deel klassebepaald. Ten tweede: dit leerstuk
leidt logischerwijs tot een heropening van het debat over inkomensafhankelijke
kinderbijslag. Noodgedwongen kom ik daar straks op terug. Ook de politiek-inhoudelijke
onderbouwing van de gekozen spreiding van de pijn is niet echt overtuigend.
Bij de volledige afschaffing van de progressiefactor grijpt het kabinet terug
op twee theorieën. Volgens de kosten-per-kindtheorie ontstaan er schaalvoordelen
bij opeenvolgende kinderen en volgens de gezinswelvaartstheorie neemt de draagkracht
van de ouders af naarmate er meer kinderen ten laste komen, want de kinderbijslag
is bij lange na niet kostendekkend. Beide theorieën bevatten een waarheidselement
en tot zover volg ik het. Daarna volgt de verdwijntruc: zonder enig onderzoek
wordt geponeerd dat beide effecten elkaar precies opheffen en een strikt lineair
stelsel dus de juiste balans vormt van verdiscontering van beide effecten.
Ik acht die toevalstreffer onwaarschijnlijk.
 
 Bij de gewijzigde leeftijdsstaffeling – van 70, 100 en 130% naar
70, 85 en 100% – gaat in de structurele situatie – terdege en
met waardering heb ik kennis genomen van het overgangsrecht – de kinderbijslag
voor de leeftijdscategorie van twaalf tot achttien jaar het meest naar beneden.
Bij de verdediging daarvan komt de staatssecretaris met een verrassend nieuw
argument: bij die leeftijd van de kinderen kunnen de ouders gemakkelijker
meer arbeidsuren maken en dan neemt hun draagkracht toe. In veel, maar zeker
niet in alle gevallen, zal die redenering inderdaad opgeld doen. Deze argumentatie
is overigens wel wezensvreemd aan de huidige rechtsgronden van de kinderbijslag.
De nieuwe argumentatie past daarentegen wel enigszins bij de filosofie van
de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling. In de Handelingen van de Tweede
Kamer las ik dat de staatssecretaris heeft gezegd dat de vraag waar het publieke
domein ophoudt, ontzettend veel te maken heeft met het antwoord op de vraag
hoe gemakkelijk het voor mensen is om hun eigen verantwoordelijkheid in te
vullen. Hij geeft ook aan dat het invullen van de eigen verantwoordelijkheden
inderdaad te maken heeft met praktische mogelijkheden en onmogelijkheden.
 
 Met deze argumentatie heeft de staatssecretaris het startsein gelost voor
een heropening van het debat over inkomensafhankelijke kinderbijslag. Dat
debat is zeker legitiem: zolang de kinderbijslag bestaat, gaat het debat niet
alleen over de effecten op de horizontale inkomensverdeling, maar ook over
de effecten op de verticale inkomensverdeling. De eerste kinderbijslagwet
van Romme uit 1939 regelde inkomensafhankelijke kinderbijslag, zij het in
denivellerende zin, conform het toenmalige klasse- en standsdenken. Er waren
vier kinderbijslagklassen, variërend van een dubbeltje voor de laagste
lonen, via vijftien en twintig cent naar een kwartje voor de hogere lonen.
En Louis Davids zong: "Als je voor een dubbeltje geboren wordt, zul je nooit
een kwartje worden". Bij de behandeling in de Tweede Kamer diende het SDAP-lid
Willem Drees een amendement in voor inkomensonafhankelijke kinderbijslag.
Eerst nadat Drees zelf minister van Sociale Zaken was geworden, werd een inkomensonafhankelijke
kinderbijslag voor werknemers alsnog gerealiseerd.
 
 In de jaren zeventig kwam binnen de PvdA de wenselijkheid van inkomensafhankelijke
kinderbijslag boven drijven, nu echter nivellerend bedoeld. In de jaren tachtig
vond er binnen de PvdA een heroverweging plaats en in 1986 liet de PvdA de
eis van inkomensafhankelijke kinderbijslag vallen. Daarbij golden twee overwegingen:
ten eerste de uitvoeringstechnische complicaties ervan en ten tweede een nadere
beschouwing van het geheel van inkomensafhankelijke regelingen en de marginale
druk bij loonsverbetering, vooral bij toetreding tot het arbeidsproces, bijvoorbeeld
via part-timearbeid van de partner. De uitkomst toen was dat inkomensafhankelijke
kinderbijslag niet toegevoegd kon worden aan het geheel van inkomensafhankelijke
regelingen. Dat toen mijns inziens juiste standpunt heeft niet per se eeuwigheidswaarde.
De marginale druk zal nu waarschijnlijk iets anders liggen, maar vooral de
huidige bezuinigingsdruk en de slogan van een andere verantwoordelijkheidsverdeling,
plaatsen deze vraag toch weer op de agenda. De tegenargumenten van een decennium
terug in mijn partij zullen wellicht in iets gematigder vorm nog steeds van
betekenis zijn.
 
 In dit kader vraag ik nu opnieuw de aandacht voor een oude suggestie van
een CDA-commissie onder leiding van Jelle Zijlstra uit april 1989 voor een
parallelle verhoging en brutering van de kinderbijslag. Vanuit de fiscale
leer is er geen bezwaar tegen brutering; dit mijdt vrijwel alle nadelige effecten
van inkomensafhankelijke kinderbijslag, biedt de lagere inkomens relatieve
verlichting en past volledig binnen het leerstuk van deze staatssecretaris
om te komen tot een herijking van verantwoordelijkheden. Ik lanceer deze gedachte
van brutering opnieuw omdat ik graag iets verder vooruitkijk. Dankzij een
ruim overgangsrecht dat zowel zorgvuldig als slim is, valt er gedurende de
eerstkomende jaren nog wel te leven met de inkomensgevolgen van dit wetsvoorstel,
mede nu er voor de lagere inkomens met kinderen ten dele een, toegegeven niet
geheel perfecte, compensatie wordt geboden via de individuele huursubsidie.
 
 Het maximale inkomenseffect van verandering van de leeftijdsstaffeling
treedt over zes jaar op. Het maximale effect van afschaffing van de progressie
over achttien jaar. Voor huishoudens met kinderen op het minimumniveau –
dat zijn er ruim 200.000 – zal het eerst en het scherpst duidelijk worden
dat de inkomenseffecten niet voor iedereen op te vangen zijn. Er ontstaat
dan opnieuw een roep om compenserende maatregelen, bijvoorbeeld in de vorm
van een kindertabel bij gemeentelijke heffingen of in het kwijtscheldingsbeleid,
of zelfs in de normuitkeringen op minimumniveau. Dat worden dan wel buitengewoon
complexe regelingen. Mede in het kader van de debatten die nu al te voorspellen
zijn, doe ik daarom nu de suggestie van brutering als een kleine, maar relatief
eenvoudige bijdrage ter oplossing van straks opdoemende knelpunten.
 
 Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat wij nogal wat problemen hebben
met de lange-termijneffecten van dit wetsvoorstel. Gegeven de door ons erkende
noodzaak van tekortreductie en verlaging van lasten op arbeid en met erkenning
van het primaat van de Tweede Kamer om keuzen nader in te vullen, zullen wij
ons nu niet verzetten tegen aanvaarding van dit wetsvoorstel.
 
 Sommige waarnemers hebben dit wetsvoorstel geïnterpreteerd als een
nieuwe antithese: paars versus confessioneel. Beatrijs Ritsema, zojuist al
geciteerd door collega Veling, schreef vorige week in de NRC dat zij die gebetenheid
op kinderbijslag nooit heeft begrepen, net zo min als het applaus dat in progressieve
en liberale kring is opgegaan bij het aankondigen van bezuinigingen erop.
Voorts ziet zij ook niet in wat er zo progressief aan is. Ik zie dat evenmin
in. Wie het uitvoerige Tweede-Kamerdebat gevolgd heeft, vindt geen aanknopingspunten
voor een nieuwe antithese paars versus confessioneel. Het verschil in standpuntbepaling
tussen regeringsfracties en CDA over het besparingseffect was nogal marginaal:
de verdeling van de pijn verschilde. Tussen de regeringsfracties liep de benadering
ook enigszins uiteen. Applaus heb ik nergens gehoord. Het meest ernstige verzet
kwam van klein rechts en klein links (met excuses voor deze aanduidingen).
 
 Voorzitter! Dit wetsvoorstel is geboren uit de nood van de tijd. In dat
kader moet het geplaatst worden en in dat kader heb ik het beoordeeld en zal
ik het met pijn en moeite accepteren.
 
 
 
 
 
 De heer Heijmans (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! "Men zegt dat er geschreven staat: gaat henen
en vermenigvuldigt u! Maar dat wil niet zeggen dat men niets anders te doen
heeft dan zich te vermenigvuldigen. Zo wordt het wel voorgesteld, maar het
heeft een algemeene beteekenis, want op het ogenblik dat dit werd gezegd,
deed zich de quaestie nog niet voor, of en hoe de kinderen konden worden onderhouden,
want toen was de wereld nog niet bevolkt."
 
 Voorzitter! Dit is geen min of meer prikkelende vondst van mij. Daarvoor
alleen al is het taalgebruik te deftig. Het is een uitspraak van De Savornin
Lohman uit 1920.
 
 Ik geef nog een citaat. "Immers, de gemeenschap is voor haar krachtig
voortbestaan in het algemeen afhankelijk van de natuurlijke ordelijke ontplooiing
van het gezinsleven, terwijl in het bijzonder de kinderrijke, goed geregelde
gezinnen voor haar vooruitgang van de grootste waarde zijn."
Romme schreef dit in 1937 in zijn voorontwerp Kinderbijslagwet, dat hij toen
naar de Hooge raad van Arbeid om advies stuurde.
 
 Tot slot een derde citaat. "In dit wetsvoorstel wordt een aantal wijzigingen
van de Algemene kinderbijslagwet (AKW) voorgesteld. De wijzigingen vloeien
voort uit het programma van dit kabinet zoals neergelegd in het regeerakkoord.
Een leidende gedachte achter het regeerakkoord is het herijken van de verhouding
van verantwoordelijkheden tussen de gemeenschap en de eigen verantwoordelijkheid
van individuele burgers en gezinnen. Hiermee wordt tevens een bijdrage geleverd
aan de gezondmaking van de overheidsfinanciën en de door het kabinet
beoogde lastenverlichting."
 
 Ik meen dat ik de bron van dit citaat niet hoef te noemen. Het staat in
de inleiding van de memorie van toelichting op het wetsontwerp dat wij nu
behandelen.
 
 Uit het rijtje van de drie citaten kunnen twee conclusies worden getrokken.
De eerste is, dat de discussies over de kinderbijslag vanaf het begin een
sterke, confessioneel-ethische impact hebben gehad, veel sterker dan welke
debatten over welke sociale-verzekeringsregelingen dan ook. Wij hebben daar
vanavond ook iets van mogen horen. De tweede conclusie is, dat er thans wel
heel anders wordt gedacht over collectieve en persoonlijke verantwoordelijkheden
dan in de eerste decennia van deze eeuw.
 
 Voorzitter! In de loop van de jaren is vooral in niet-confessionele kringen
vaak de vraag gesteld, of kinderbijslag al dan niet een "fokpremie" was, dus
of de hoogte ervan van invloed zou zijn op het aantal kinderen. Beatrijs Ritsema
schreef er in het NRC Handelsblad van 14 december nog over. Ik ben de derde
die haar noemt. De achterpagina van het NRC Handelsblad wordt blijkbaar zeer
intensief door ons gelezen. Onderzoeken op dit gebied hebben deze causale
relatie nooit aangetoond.
 
 Dit maakt het argument in het wetsvoorstel over het herijken nu van de
verantwoordelijkheid van de gemeenschap en de individuele verantwoordelijkheid
niet zo verschrikkelijk sterk. Mijn coalitiegenoot, Van de Zandschulp, heeft
juist in dezelfde richting gesproken. Men kan zien, hoe groot de cohesie in
deze coalitie is. Ik vraag de staatssecretaris dan ook, waarom hij zowel in
de memorie van toelichting als in de schriftelijke voorbereiding en tijdens
de plenaire behandeling aan de overzijde hierop zoveel nadruk heeft gelegd.
De beslissing om voor een kind of voor nog een kind te kiezen, zo er al van
een bewuste keuze sprake is, wordt immers door een al dan niet kleine groep
mensen aan confessioneel-morele normen getoetst. Zij zal in het algemeen vaak
ook emotioneel van aard zijn. Naar mijn smaak betekent dit echter niet, dat
de eigen verantwoordelijkheid wordt ontgaan. Kinderen worden in ons land doorgaans
goed opgevoed, vaak met grote opofferingen van de ouders. Ik vraag mij dan
ook af, waarom door middel van verlaging van de kinderbijslag die verantwoordelijkheid
moet worden aangescherpt. Bovendien introduceert de staatssecretaris een grotere
verantwoordelijkheid met terugwerkende kracht. Men kan ouders, wier kind straks
12 jaar wordt en die dus geen 130% maar 100% van het basisbedrag zullen krijgen,
toch niet nahouden dat zij indertijd maar rekening hadden moeten houden met
een toekomstige grotere verantwoordelijkheid?
 
 Mijn fractie is een grote voorstander van een herijking van collectieve
en persoonlijke verantwoordelijkheid. Dit argument moet echter niet te pas
en te onpas – in dit geval toch wel enigszins te onpas – worden
aangevoerd. In de memorie van toelichting wordt gezegd, dat "tevens" een bijdrage
wordt geleverd aan de gezondmaking van de overheidsfinanciën. Nee, dat
is het doel van het wetsvoorstel! Ik ben het eens met de heer Van Zijl van
de fractie van de Partij van de Arbeid aan de overkant: zeg dat dan gewoon.
Dat is helemaal geen schande. Ik vraag mij toch echt af, waarom ook en vooral
door vorige kabinetten zo vaak ideologische sausjes over bezuinigingsvoorstellen
moeten worden gegoten.
 
 Het is opvallend dat dit wetsontwerp – dat geldt trouwens ook voor
het wetsontwerp over de referte-eisen in de WW – zonder aanzienlijke
protesten is ontvangen. De Gelderlander sprak zelfs over een oorverdovende
stilte. En dit, terwijl wij de besparing op de kinderbijslag ongekend groot
is. Het is al eerder gezegd dat de oorzaak hiervan waarschijnlijk in de omstandigheid
ligt dat niemand er nominaal op achteruitgaat. Alleen gekoesterde verwachtingen
voor de toekomst kunnen niet doorgaan. Het is de overigens slechts ten dele
toegepaste eerbiedigende werking van de nota Overgangsbeleid. Zij is nog steeds
niet in dit huis besproken, maar blijkbaar werpt zij haar schaduw vooruit.
Dat is een goede zaak.
 
 Ik begrijp niet goed waarom de staatssecretaris de jaarlijkse verhogingen
voor het eerste kind tot en met het jaar 2012 tot op het dubbeltje alsnog
in de wet heeft gebracht. Is hij zo overtuigd van de bestendigheid van paars
en van de consistentie in het paarse denken? Ik hoop het.
 
 De opvattingen over functie en hoogte van de kinderbijslag willen nog
wel eens veranderen. Dat weten wij allen. Wilde het vorige kabinet de bijslagen
juist niet verhogen in plaats van verlagen?
 
 Voorzitter! Mijn fractie zal het wetsvoorstel steunen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De regering zal morgen antwoorden.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-10-316-322.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl