Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25879)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 962-994

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 16, pagina 962-994

27-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25879Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Justitie houdende het voorstel de modernisering van de rechterlijke organisatie aan te wijzen als groot project (26246)Pagina 962-962
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25879)Pagina 962-994
Stemmingen over twaalf moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken voor 1999 (26200 XIII), te weten: - motie-Balkenende over publiek-private samenwerking (26200, nr. 27); - motie-Leers over de administratievelastenkosten bij het MKB (26200 XIII, nr. 10); - motie-Leers over een sterkte-zwakteanalyse van de Nederlandse industrie (26200 XIII, nr. 11); - motie-Leers over het economisch belang van Schiphol voor Nederland (26200 XIII, nr. 12); - motie-Leers/Van den Berg over het afsluiten van regiocontracten (26200 XIII, nr. 13); - motie-Van Zuijlen c.s. over het betrekken van de genees- en hulpmiddelenmarkt bij de MDW-2-operatie (26200 XIII, nr. 14); - motie-Van Zuijlen/Voûte-Droste over stimulering van lokale bedrijvigheid in de binnensteden (26200 XIII, nr. 15); - motie-Van Zuijlen c.s. over het stimuleren van het bedrijfsleven in het kader van empowerment en employability (26200 XIII, nr. 16); - motie-Bos c.s. over informatie van de Kamer over inzake enige pounten van het FES (26200 XIII, 17); - motie-Voûte-Droste c.s over deelname van middelgrote en kleine bedrijven aan nationale en internationale publieke bestedingen (26200 XIII, 19); - motie-Voûte-Droste c.s. over een deltaplan voor de informatie- en communicatietechnologiesector (26200 XIII, 20); - motie-Voûte-Droste c.s. over een stimulerend en samenhangend beleid op toeristisch-recreatief gebied (26200 XIII, 21)Pagina 961-962
Schriftelijke antwoorden van staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25 879); Bijvoegsel bij de Handelingen van de Tweede Kamer van 27 oktober 1998 p. 962Pagina 1012-1015
Noot bij p. 1498: - Schriftelijke antwoorden van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mede namens de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor 1999 (26200 VII)Pagina 1528-1531
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 27 oktober 1998)Pagina 1009-1011
Vragen lid Van Middelkoop aan minister van Financiën en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over de visie van de minister van Financiën over het functioneren europarlementariërs; mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van ordePagina 953-959
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet politieregisters, houdende nadere regels voor bijzondere politieregisters ten behoeve van de politie, Koninklijke marechaussee en daartoe aangewezen diensten van publiekrechtelijke lichamen die met de opsporing van strafbare feiten zijn belast (bijzondere politieregisters) (25398)Pagina 994-1009
Presentie en opening (dinsdag 27 oktober 1998)Pagina 953-953
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 27 oktober 1998)Pagina 959-961
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1999 (26200 XIII)Pagina 961-961

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 182 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25879).(Zie vergadering van 6 oktober 1998.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van staatssecretaris
Hoogervorst van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in eerste
termijn. Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de
Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Arbeid draagt in belangrijke mate bij aan de kwaliteit van
het bestaan. Arbeid geeft mensen de gelegenheid om inkomen te verwerven en
biedt mogelijkheden tot zelfontplooiing en maatschappelijke participatie.
Een alom bekend Zweeds gezegde stelt dat arbeid de helft van het geluk is.
Het verkrijgen van de andere helft van het geluk vergt natuurlijk ook veel
arbeid, maar daar gaan wij in dit huis niet over. In de eerste termijn van
de Kamer bleek dat het belang van goede arbeidsomstandigheden door alle partijen
in de Kamer wordt onderstreept. Dat is logisch. Het gaat uiteraard om goede
arbeidsomstandigheden en niet enkel om goed arbeidsbeleid. Ik ben het volstrekt
eens met mevrouw Schimmel, die in eerste termijn zei dat wij niets hebben
aan beleid alleen, maar dat het gaat om de resultaten.Dit wetsvoorstel betekent de versteviging van het Arbo-beleid dat de overheid
voorstaat. Het trekt de lijn door die al eerder is ingezet, namelijk de lijn
van verhoging van de effectiviteit van het beleid. Deze lijn heeft naar mijn
stellige overtuiging geleid tot meer aandacht voor arbeidsomstandigheden en
tot meer inzet voor verbetering van arbeidsomstandigheden, zowel qua betrokkenheid
als investeringen.Ik heb in eerste termijn met veel belangstelling naar de bijdragen van
de fracties geluisterd. Er zijn veel belangrijke opmerkingen gemaakt en veel
vragen gesteld. Om deze termijn niet te veel te belasten, heb ik veel vragen
al schriftelijk beantwoord. Ik zou mij in dit debat willen beperken tot de
hoofdlijnen.Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om de heer Blok te complimenteren
met zijn maidenspeech. Ik vond dat zijn betoog belangrijke handvatten voor
de beoordeling van het Arbo-beleid bevatte. Dit maakt ook helder in welk spanningsveld
wij allen ons bevinden: aan de ene kant zijn goede arbeidsomstandigheden een
must, aan de andere kant moet onnodige lastendruk worden voorkomen, waarbij
vooral het midden- en kleinbedrijf in het oog moet worden gehouden. Voor het
draagvlak voor Arbo-beleid in het MKB is dit zeer belangrijk. Ik kom hier
later op terug.Dit wetsvoorstel is een onderdeel van een meeromvattend arbeidsomstandighedenbeleid.
De doelstelling van de regering is om de effectiviteit van het arbeidsomstan-
dighedenbeleid te vergroten. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de vormgeving
van de intrinsieke waarde van arbeidsomstandigheden; menswaardige arbeid,
met een goed evenwicht tussen belasting en belastbaarheid, is van groot belang.
Ten tweede gaat het om de bevordering van de arbeidsparti- cipatie: de vermindering
van het ziekteverzuim en van de instroom in de WAO en de bevordering van de
snelle reïntegratie van arbeidsgehandicapten.De intrinsieke waarde van de arbeidsomstandigheden en de bevordering van
de arbeidsparticipatie vormen naar mijn stellige overtuiging twee complementaire
doelstellingen. Zij strijden niet met elkaar. Ik ben blij dat de heer Middel
zojuist binnenkomt. In zijn betoog klonk enigszins door dat volgens hem de
intrinsieke waarde van het arbeidsomstandighedenbeleid sinds 1994 is miskend.
In dat jaar zag namelijk de Wet terugdringing ziekteverzuim, later versterkt
met de WULBZ en de PEMBA, het licht. Dit waren allerlei financiële prikkels
om het verzuim terug te dringen. Hij wekte de indruk dat arbeidsomstandigheden
sindsdien alleen instrumenteel, dus als middel om verzuim te verlagen, en
te weinig als intrinsieke waarde worden beoordeeld. In zijn betoog proefde
ik de suggestie dat het Arbo-beleid sinds 1994 te veel aan de private verantwoordelijkheid
van werkgevers, werknemers en Arbo-diensten is overgelaten. Ik kan die mening
niet delen. Ten eerste is de overheid haar wezenlijke taken blijven vervullen.
Het niveau van regelgeving is in ons land nog steeds zeer hoog. Ten tweede
is de capaciteit van de Arbeidsinspectie op peil gebleven. De effectiviteit
van het toezicht door de Arbeidsinspectie is de afgelopen jaren sterk verbeterd
en gewaarborgd door veranderde werkwijzen, zoals brancheaanpak en prioritering
op basis van risicoprofielen. Die effectiviteit zal in deze wet nog sterker
worden verbeterd door invoering van de bestuurlijke boeten en het lik-op-stukbeleid.
Ik kom daar later nog op terug. Ten derde is het zo dat sinds het beleid van
1994 en de jaren daarna, de financiële prikkels en de andere prikkels
tot het voeren van een goed Arbo-beleid veel sterker worden gevoeld door de
werkgever, via WULBZ en PEMBA.Daarnaast zijn verantwoordelijkheden en mogelijkheden van private partijen
versterkt; niet alleen via financiële prikkels, maar ook via de toerusting,
met name via Arbo-diensten en de RI&E's. Het is niet in de plaats van
zorg van de overheid, maar het is additioneel, méér. Het is
toch alleen maar winst, zo zou ik willen zeggen, dat nu de
bedrijfsgezondheidszorg alle werknemers dekt, terwijl dit slechts 40% vóór
1994 was: toen had maar 40% van de bedrijven een bedrijfsarts. Veel meer bedrijven
zijn via de RI&E's aangezet om zelf Arbo-beleid te ontwikkelen in plaats
van af te wachten totdat de Arbeidsinspectie voorbijkomt. Er zijn meer deskundigen
dan ooit werkzaam op het gebied van arbeidsomstandigheden. Alle onderzoeken,
ook onder werknemers en ondernemingsraden, wijzen uit dat een en ander heeft
geleid tot meer maatregelen in bedrijven op Arbo-gebied. Ik wil gaarne toegeven
dat het allemaal nog verre van perfect is en dat het nog niet voldoende is,
maar het is wel meer dan er ooit in het verleden is gebeurd.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Misschien mag ik de staatssecretaris een vraag stellen over
dit punt. Wat hij zegt, klinkt heel plausibel, maar het is bij dit soort dingen
zoals zo vaak: waar vergelijk je het mee en waar is je vertrekpunt? Als hij
mijn kritiek – misschien ligt het aan mij dat het niet goed overgekomen
is – juist weergegeven had, dan zou het duidelijk zijn dat mijn probleem
met het kabinetsbeleid nog steeds is dat de intrinsieke betekenis van het
Arbo-beleid verwaarloosd wordt, in die zin dat niet wordt aangegeven –
ook niet in de reactie van de staatssecretaris – dat een goed arbeidsomstandighedenbeleid
van belang is voor de werknemer zelf. Het gaat dus niet alleen om verzuimbeheersing
en dat soort dingen, maar het gaat om de mens zelf: de mens centraal in het
arbeidsproces. Die notie mis ik.De staatssecretaris zegt dat als je kijkt naar de privatisering, het allemaal
wel is meegevallen: de Arbeidsinspectie is op niveau gebleven. Al in 1994
is gepleit voor uitbreiding van de Arbeidsinspectie; drie jaar daarvoor, toen
wij een apart overleg hadden over de reorganisatie van de Arbeidsinspectie,
is gepleit voor uitbreiding; het is er steeds niet van gekomen. Het is maar
net waar je mee vergelijkt.Ten slotte, voorzitter, gaat het om de uitvoering van het beleid. Dat
is voor een groot gedeelte geprivatiseerd. Natuurlijk heeft de overheid –
daar is ook iedereen het over eens – een essentiële taak als het
gaat om regelgeving en om handhaving. Maar als het gaat om de uitvoering van
beleid, dan constateren wij – ik hoop echt dat de staatssecretaris die
kritiek kan wegnemen – dat de zaak is doorgeslagen naar het private.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ik ben mijn verhaal begonnen – maar toen was de heer
Middel nog niet binnen; hij heeft dat dus gemist – met de intrinsieke
waarde van de...De heer Middel (PvdA):Excuses daarvoor, maar het was iets later gepland; ik moest dus nog even
iets regelen om hier ruim voor half vier te kunnen zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik neem het u niet kwalijk dat u er niet bij was, maar ik heb er tot nu
toe al op twee momenten aandacht aan besteed. Dat wij dat niet belangrijk
zouden vinden, daar kan dus geen sprake van zijn. En dan houd ik toch vol
dat al die private aandacht die er voor arbeidsomstandigheden is gekomen sinds
1994, niet in de plaats van overheidsoptreden is gekomen, maar er additioneel
is gekomen. De RI&E was er vroeger niet; die is er gekomen. Arbo-diensten
waren er vroeger niet; die zijn er gekomen. Alleen bij bedrijven waar vroeger
al sprake was van een bedrijfsarts, is er niet heel duidelijk sprake van iets
additioneels, maar bij al die andere bedrijven wel. Ik houd dus staande dat
de overheidstaak gesauveerd is en dat er aan de andere kant iets naast is
gekomen.Voorzitter! Daarom zou ik toch ook staande willen houden dat wij met de
hand op het hart kunnen zeggen dat wij binnen Europa helemaal geen slecht
figuur slaan, als je bijvoorbeeld naar een aantal dingen kijkt, thema's waarmee
Nederland vooroploopt en echt een voorhoedefunctie in Europa vervult. Dan
heb ik het over thuiswerk, agressie en geweld, seksuele intimidatie, regelgeving
voor asbest, OPS-beleid. Dan weet u dat we daar in Europa zeker een voorhoederol
in vervullen.Wat betreft het handhavingsbeleid van de Arbeidsinspectie: wij hebben
binnen Europa een relatief hoge inspectiefrequentie en de planmatige en branchegewijze
aanpak mag er ook wezen in Europees verband. Dat pluspunt wordt ook bevestigd
in een recente audit door lidstaten, een soort van 'peer review' dat daar
dan plaatsvindt: een toets aan common principles of Hoogervorstinspection
door het senior labour inspectors committee. Daar slaagde Nederland met vlag
en wimpel. Tegenover de heer Middel permitteer ik mij dan toch nog een opmerking.
Hij zei in zijn eerste termijn dat wij in de achterhoede van Europa verkeren.
Maar ik weet zeker dat als ik zijn opmerking zou herhalen tegenover mijn Europese
 collega's, ik beantwoord zou worden door blikken van verbijstering.
Zo worden wij absoluut niet gezien in Europa!De heer Middel (PvdA):Maar in de nota naar aanleiding van het verslag staat dat Nederland zich
ongeveer op de helft bevindt. U krijgt dus geen gelijk, maar ik ook niet helemaal.Staatssecretaris Hoogervorst:Maar het is in ieder geval beter dan de achterhoede.Maar waar wij ook staan in Europa, al was het helemaal bovenaan, wij mogen
natuurlijk nooit stil blijven zitten. Wij moeten altijd blijven werken aan
verbetering. Over onze positie in Europa, de wijze waarop ik wil aansturen
op modernisering van regelgeving in Europa en de kansen en belemmeringen daarbij,
alsmede de verschillen in standpunten tussen Nederland en de Europese Commissie
waarover mevrouw Schimmel een vraag heeft gesteld, wil ik graag een aparte
nota aan de Kamer sturen omdat ik deze kwestie zo belangrijk vind.Voorzitter! Wij gaan verder met verbeteren en wij doen dat al in het regeerakkoord.
Dit is het eerste regeerakkoord waarin een groot bedrag, 100 mln., is opgenomen
voor het verbeteren van arbeidsomstandigheden. De heren Stroeken en Blok hebben
gevraagd wat ik met dat bedrag ga doen. De klemtoon zal liggen op preventie
van uitval en het bevorderen van reïntegratie. Preventie zal geschieden
via een nieuwe convenantenbenadering. Met branches waar hoge risico's voor
bijvoorbeeld RSI zijn of waar de werkdruk hoog is, gaan wij convenanten afsluiten
waarin concrete streefcijfers zullen worden opgenomen ter vermindering van
de risicoblootstelling. Die convenanten gaan wij met de sociale partners in
branches sluiten. Ik zal de Kamer hierover een notitie sturen.De heer De Wit (SP):Is de staatssecretaris op de hoogte van de ervaringen tot nu toe met convenanten?
Naar mijn kennis en inzicht wijst de ervaring namelijk uit dat het grote probleem
met convenanten de handhaving is. Wie moeten de convenanten handhaven? De
klacht van de Arbeidsinspectie is bijvoorbeeld dat zij niet uit de voeten
kan met convenanten, juist omdat zij bij de werkgevers en werknemers, dus
op de werkvloer, liggen. Is de staatssecretaris niet bang, als hij in de komende
jaren dit beleid door middel van convenanten tot speerpunt wil maken, dat
de essentie van dat beleid, namelijk de handhaving van de veiligheid op de
werkvloer, een verslechtering ondergaat omdat de Arbeidsinspectie zit met
het probleem hoe de convenanten te handhaven?Staatssecretaris Hoogervorst:Die convenanten zullen zeker niet in de plaats komen van wetgeving, want
dat is iets additioneels. Het gaat vooral om problemen die moeilijk in wetgeving
zijn uit te drukken, zoals de werkdruk. Wij zullen dat laten nog bespreken.
In wetgeving kun je moeilijk uitdrukken dat de werkdruk met 20% wordt verlaagd.
Bij die convenanten gaat het juist om het terugdringen van de moeilijk te
definiëren problemen. Ik wil toegeven dat handhaving een probleem kan
zijn bij convenanten. Ik neem uw opmerkingen daarover dan ook ter harte. Wij
zullen daar gedegen aandacht aan besteden.De heer De Wit (SP):Ik wil er toch nog even op doorgaan. Neem bijvoorbeeld het punt van het
tillen, waarover, zoals door de regering is aangekondigd, een convenant zal
worden gesloten. De basis voor dat convenant is al heel moeilijk omdat de
SER, werkgevers en werknemers, volstrekt verdeeld is over de normen die gesteld
moeten worden. Vervolgens heeft de vorige minister van EZ op dit punt ook
nog een duit in het zakje heeft gedaan door zich te verschuilen achter dit
advies.Met andere woorden, als de staatssecretaris een convenant gaat maken over
het tillen, moet hij dan niet op voorhand zeggen dat het niets kan worden
omdat de partijen die het moeten uitvoeren fundamenteel verdeeld zijn?Staatssecretaris Hoogervorst:Als die partijen verdeeld blijven, zal het niet lukken. Wij kunnen alleen
maar een convenant sluiten als de sociale partners daarover overeenstemming
bereiken.De heer De Wit (SP):U erkent dat u een probleem heeft als partijen niet tot overeenstemming
kunnen komen en dat u, als nu al zichtbaar is dat dit akkoord heel moeilijk
wordt, uit het oogpunt van de handhaving met een probleem zit?Staatssecretaris Hoogervorst:Dan heb ik niet zozeer een probleem, maar de branches die het aangaat,
want dit is een ernstige problematiek.De heer De Wit (SP):Maar het is natuurlijk wel een overheidszaak waarover wij vandaag praten.
U heeft dus ook een probleem.Staatssecretaris Hoogervorst:Zeker, maar ik deel uw mening dat het heel belangrijk is dat sociale partners
daar uitkomen. Ik heb overigens indicaties dat men daarover serieus wil praten.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Is de staatssecretaris met mij van mening dat een convenant
pas een goed convenant is als met betrekking tot de kwantificeerbare doelstellingen
helderheid wordt geboden aan de partijen die het convenant sluiten?Staatssecretaris Hoogervorst:Kwantificeerbare doelstellingen zullen een belangrijk onderdeel van die
convenanten uitmaken.De heer Van Dijke (RPF):Zonder voor iedereen inzichtelijke gekwantificeerde doelstellingen biedt
het convenant nauwelijks een meerwaarde?Staatssecretaris Hoogervorst:Dat vind ik wel erg ver gaan. Het is bijvoorbeeld erg moeilijk om een
mathematische onderbouwing van een convenant werkdruk te maken: hoe verminderen
wij de werkdruk met 10%, 20% of 25%? Niet elk convenant dat niet mathematisch
precies is uitgedrukt, is meteen tot falen gedoemd. Zover wil ik niet gaan.De heer Van Dijke (RPF):Maar wij zouden toch met elkaar bijvoorbeeld met betrekking tot het convenant
werkdruk de kwantificeerbare doelstelling kunnen afspreken, dat uitval als
gevolg van werkdruk met een bepaald percentage moet worden verminderd?Staatssecretaris Hoogervorst:Er komt nog een notitie van mijn hand over dit onderwerp. Dan kunnen we
lang en breed over deze specifieke vragen spreken. Voorzitter! Het wetsvoorstel kan een belangrijke versterking van het Arbo-beleid
betekenen door vereenvoudiging en verlichting van administratievelastendruk.
Ik wil die overigens niet overdrijven, want we zijn natuurlijk met handen
en voeten gebonden aan Europese regelgeving, die vaak heel gedetailleerd is.
De vrijheid om zelf de regelgeving op te schonen, is dan ook niet erg groot,
maar wij hebben dat op een aantal punten kunnen doen, bijvoorbeeld met betrekking
tot de WOR.Het belangrijkste pluspunt in dit voorstel is dat we de handhaving en
de sanctionering heel sterk kunnen verbeteren door de invoering van bestuurlijke
boetes. Handhaving en sanctionering komen in één hand en men
hoeft na het uitdelen van een boete niet langs de rechterlijke macht. Nu is
het nog mogelijk dat een bedrijf na anderhalf jaar wordt beboet, maar door
dit wetsvoorstel zal de boete binnen acht weken zijn aangezegd en moet het
betrokken bedrijf binnen zes weken betaald hebben. Die tijdspanne wordt enorm
verkort en dan zal er sprake zijn van een lik-op-stukbeleid, waardoor ook
de capaciteit van de Arbeidsinspectie beter kan worden ingezet.De heer Blok (VVD):Voorzitter! Ik heb in eerste termijn gevraagd of de staatssecretaris bereid
zou zijn om het instrument van de bestuurlijke boete na enige tijd te evalueren.Staatssecretaris Hoogervorst:In de schriftelijke beantwoording van de vragen heb ik gezegd dat over
vijf jaar te willen doen. Die tijd hebben wij nodig voor een grondige evaluatie.De heer Blok (VVD):Ik heb de schriftelijke beantwoording niet onder ogen gehad. Mijn verontschuldiging
daarvoor!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik mag toch aannemen dat de staatssecretaris straks nog ingaat op de capaciteit
van de Arbeidsinspectie? Daar zijn namelijk wel problemen. Er komen steeds
nieuwe taken, terwijl die capaciteit niet echt groter wordt. Hoe denkt de
staatssecretaris dat te doen?Staatssecretaris Hoogervorst:Wat ik zojuist noemde, is geen nieuwe taak. Het maakt juist capaciteit
van de Arbeidsinspectie vrij, want vroeger moest men voor de afwikkeling van
een boete drie keer naar een bedrijf toe, terwijl dat twee keer wordt. Door
deze wet wordt de effectiviteit van de Arbeidsinspectie verhoogd: men kan
met een gelijk aantal mensen meer doen. Hetzelfde geldt voor andere dingen,
hoewel er in sommige amendementen op dit voorstel meer werk voor de Arbeidsinspectie
dreigt. Ik zou de Kamer dan ook dringend in overweging willen geven om alleen
die amendementen aan te nemen die men echt nodig acht en ook om vooral te
kijken naar het extra werk dat zij voor de Arbeidsinspectie zullen opleveren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dus: op dit moment is de capaciteit van de Arbeidsinspectie voldoende
en er zijn geen knelpunten.Staatssecretaris Hoogervorst:Noch in het regeerakkoord noch in de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is besloten te komen tot vergroting van de capaciteit van de Arbeidsinspectie.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat was de vraag niet.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik ben ervan overtuigd dat de Arbeidsinspectie met de huidige capaciteit,
zeker op grond van deze wet als er niet te veel belastende amendementen zijn,
haar werk aankan.Voorzitter! Iedereen vroeg aandacht voor de intrinsieke waarde van arbeid.
Op dit punt kom ik nu voor de derde keer terug. Helaas ga ik met de heer Middel
van mening verschillen. Ik onderschrijf de strekking van de betogen: het gaat
om menswaardige arbeid en naar onze mening wordt dat met dit wetsvoorstel
beoogd. De werkgever moet er in alle redelijkheid voor zorgen dat de inrichting
van arbeid, werkmethoden, arbeidsmiddelen en arbeidsinhoud zijn aangepast
aan de persoonlijke eigenschappen van de werknemers. De werkgever moet monotone
arbeid en tempodwang zoveel mogelijk voorkomen. De werkgever zorgt voor een
goede verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen werknemers,
waarbij hij rekening houdt met hun bekwaamheden. De werkgever moet beleid
voeren ter voorkoming van seksuele intimidatie, agressie en geweld. Dat zijn
dus de opdrachten aan de werkgever in de artikelen 3 en 4 van het wetsvoorstel.
Ook via de medezeggenschap wordt de kwaliteit van de arbeid bevorderd.De regering heeft bewust de term 'welzijn' in verband met de arbeid dat
in de huidige wet staat, niet opgenomen in het wetsvoorstel. Waarom niet?
Het gaat naar onze mening te veel om een amorf begrip dat voor velerlei uitleg
vatbaar is. Wij menen dat de beleidsopdrachten in de wet beter hanteerbaar
zijn. Op zichzelf begrijp ik de wens van vele fracties wel om toch bovenop
die concrete beleidsopdrachten in de wet iets van een kapstok te hebben. Tijdens
de debatten en daarna heb ik daarover zelf ook nagedacht. Ik blijf er echter
bij dat de verwoording daarvan erg lastig is. Alle genoemde termen, waaronder:
persoonlijk welbevinden en kwaliteit van de arbeid hebben gemeen dat iedereen
er een ander accent aan geeft. De behoefte van de Kamer is mij duidelijk geworden,
maar zelf blijf ik vooralsnog van mening dat de artikelen 3 en 4 van het wetsvoorstel
in voldoende mate uitdrukking geven aan het streven naar verbetering van de
kwaliteit van de arbeid.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris. Nu en evenmin
straks in tweede termijn wil ik met hem debatteren over de vraag voor welke
invulling je precies moet kiezen. Wel wijs ik erop dat de regering zelf, zij
het niet deze staatssecretaris, het begrip met veel steun van de Kamer heeft
ingevoerd. Destijds heeft de regering zelf de indicatoren aangegeven. Toen
kon ermee gewerkt worden. Ik zie niet in waarom dat nu niet meer zou kunnen.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik weet niet of er in de praktijk heel veel mee gewerkt is. In de praktijk
zal het namelijk niet voorkomen dat een werknemer die er last van heeft dat
hij in zijn werkplek heel erg geïsoleerd is ten opzichte van andere werknemers,
aan zijn werkgever vraagt iets aan zijn welzijn te doen. Wat zal de werknemer
wel vragen? Hij zal vragen: ik zou zo graag wat beter met de andere werknemers
kunnen communiceren en kunt u mijn werk daarvoor aanpassen? Dan gebeurt er
hoogstwaarschijnlijk iets. Met andere woorden: wat is er in het verleden
eigenlijk met de term 'welzijn' in de dagelijkse praktijk gebeurd?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Het zeer positieve van de introductie van het begrip 'welzijn'
was en is nog steeds dat het arbeidsomstan- dighedenbeleid verbreed wordt.
Misschien nog niet voldoende, maar dat is dan ons probleem. In ieder geval
zou het meer moeten inhouden dan vroeger. Het was een soort zwak aftreksel
van de bedrijfsgezondheidszorg, met name in de kleinere bedrijven. Alleen
voor de grotere bedrijven gold een verplichting. Dat is al die jaren de grote
winst geweest van het begrip welzijn: er werd veel meer gelet op de omstandigheden
waarin de werknemer aan het werk was en op welke manier die omstandigheden
bepalend waren, ook voor de kwaliteit van het werk, dus niet alleen voor het
welbevinden van de man of vrouw zelf, maar ook voor de productie. Zoiets moet
de staatssecretaris toch aanspreken.Staatssecretaris Hoogervorst:Het eerste spreekt mij zeker zoveel aan als het tweede. Het is ook een
kwestie van smaak. Er is nu geen sprake van een groot principieel verschil.
Met betrekking tot dit onderwerp is door u een amendement ingediend. Daar
lig ik niet wakker van.De heer Van Dijke (RPF):Volgens mij is het meer dan een kwestie van smaak. De staatssecretaris
heeft het voorbeeld gegeven van een werknemer die bij zijn werkgever klaagt
over zijn geïsoleerde werkplek. Hij veronderstelt dat de werkgever in
zo'n geval de werknemer tegemoet zal komen. Dat is dus de situatie waarin
een werkgever welwillend met zijn personeel omgaat. Er zijn echter situaties
denkbaar – een wet wordt vaak juist voor dergelijke situaties opgesteld –
dat een werkgever minder welwillend is. De wet moet iets bevatten wat de werknemer
sterker doet staan. Er moet ook gekeken worden naar dingen die niet meetbaar,
weegbaar en tastbaar zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Dit voorbeeld kan uitstekend gecoverd worden door de voorliggende wetstekst,
waarin staat dat de inrichting van arbeid, de werkmethoden, de arbeidsmiddelen
en de arbeidsinhoud moeten zijn aangepast aan persoonlijke eigenschappen van
de werknemers. Op grond daarvan zou de werknemer in het voorbeeld naar zijn
werkgever kunnen gaan met de vraag om iets aan de voor hem bar onaangename
werkomstandigheden te doen.De heer Van Dijke (RPF):Als dat de intentie van de staatssecretaris is, verzet zich niets tegen
het in de wet opnemen van de term 'welzijn'. Daarmee is dan aangegeven dat
wij iets meer beogen dan alleen zaken die je kunt meten en wegen.Staatssecretaris Hoogervorst:Zoals ik al zei, is het een kwestie van smaak en geen principieel verschil
van inzicht.De heer Stroeken (CDA):De staatssecretaris heeft de term amorf genoemd. Ik heb daar enig begrip
voor getoond, maar was de term in het verleden minder amorf? Naar mijn idee
is dat niet het geval. Het persoonlijk welzijn van mensen is aan de orde.
Het schrappen van de term is een politiek feit op zichzelf.Staatssecretaris Hoogervorst:Het feit dat de term amorf is, was voor mij reden om hem te schrappen.
De artikelen 3 en 4 bieden veel meer handvatten.Ik kom daarmee op het amendement op stuk nr. 11 van de heer Stroeken over
delegatieartikelen op grond van de artikelen 3 en 4. Er wordt een mogelijkheid
geopend voor het stellen van nadere regels. Het gaat dan met name om regels
met betrekking tot de werkdruk, seksuele intimidatie, etc. Als de Kamer behoefte
heeft aan een dergelijke voorziening, zal ik mij daartegen niet verzetten.
Wel moeten wij steeds goed bedenken of nadere regels wel de oplossing zijn
voor dit type vraagstukken. Wij moeten ook kijken naar de lastendruk. Van
de heer Stroeken heb ik overigens begrepen dat hij daar ook op wenst te letten.De heer De Wit heeft op stuk nr. 23 een amendement voorgesteld inzake
tempodwang. Het wetsvoorstel voorziet erin dat de werkgever in alle redelijkheid
werk vermijdt waarbij het werktempo door machine of lopende band wordt gedicteerd.
Dat is gericht op de gevallen waarin de werknemer niet in staat is zelf zijn
werk te organiseren. De heer De Wit wil de woorden 'door een machine of lopende
band' schrappen. Hij wil álle denkbare tempodwang vermijden. Ik vrees
dat wij daarmee een tekst krijgen die moeilijk hanteerbaar en voor velerlei
uitleg vatbaar is. Ik ben bezorgd of bedrijven en werknemers daarmee uit de
voeten kunnen; ik heb er echt moeite mee. De schriftelijke beantwoording,
die de heer Blok helaas niet heeft gelezen, hebben mijn ambtenaren in één
dag voltooid. Zij hebben daarvoor hard, tot 's avonds laat moeten doorwerken.
Is dat tempodwang? Ik denk dat de ambtenaren deze vraag met 'ja' zullen beantwoorden.De heer De Wit (SP):Dat is precies het punt waarom het gaat. De woorden 'door machine of lopende
band' zijn niet geënt op de huidige, moderne situatie in het bedrijfsleven,
de dienstensector of waar dan ook. Stress en werkdruk ontstaan niet alleen
door machine of lopende band, maar ook door vele andere factoren. Dat is te
zien aan de cijfers die in eerste termijn genoemd zijn. De beperking van het
huidige wetsvoorstel is te eng, omdat stress en hoge werkdruk op vele manieren
ontstaan.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat ben ik met u eens, maar of wij dat oplossen met dit amendement, waag
ik te betwijfelen. In de wet wordt gesproken over omstandigheden waarin werknemers
hun eigen werk niet kunnen organiseren, bijvoorbeeld als zij afhankelijk zijn
van een lopende band of een machine. Als u dat weghaalt en het gaat verbreden,
wordt het een onwerkbaar artikel. Ik weet ook niet wat wij dan met de Arbeidsinspectie
zouden moeten beginnen, want die zou dan waarschijnlijk vertienvoudigd moeten
worden. Dat is geen begaanbare weg.De heer De Wit (SP):Het omgekeerde risico doet zich levensgroot voor. Dat is dat wanneer in
de wet twee begrippen voorkomen, de letterknechten onder ons en de strikte
handhavers zeggen: stress en werkdruk kunnen alleen maar in die twee situaties
voorkomen. Als iemand echter een moeilijke baas heeft of als er sprake is
van specifieke werkomstandigheden die zorgen voor werkdruk, zouden wij hiermee niet uit de voeten kunnen. Dat is een te grote beperking.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik ga dan terug naar de artikelen 3 en 4, waarin staat dat de werkgever
is gehouden rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van zijn
werknemers. Die artikelen bevatten genoeg handvatten voor een werknemer om
klachten te deponeren. Dit is een goede bescherming voor mensen die aan de
lopende band werken. Als u dat wegstreept, is die bescherming er niet meer.
Dat houd ik u voor.Voorzitter! De heren Blok en Stroeken hebben aandacht gevraagd voor de
kosten van Arbo-zorg. Ik heb begrepen dat beiden overwegen een motie daarover
in te dienen. Ik vind dat ook een belangrijk aspect, met name voor de kleinere
bedrijven. Daarbij merk ik op dat de baten natuurlijk ook heel belangrijk
zijn. Het is belangrijk om bedrijven ruimte te geven, niet alleen met het
oog op de kosten, maar ook met het oog op het draagvlak. Daarom is het belangrijk
dat wij goed letten op de kosten, met name voor het midden- en kleinbedrijf.
Het betreft vooral de inschakeling van Arbo-diensten bij het opstellen van
de RI&E's. Het is van begin af aan onderkend dat daar nu eenmaal minimumkosten
aan verbonden zijn. Dat kan onevenredig uitpakken voor kleine bedrijven. Mijn
voorgangers hebben om die reden branches gesteund bij de ontwikkeling van
branchespecifieke RI&E's. Ook Arbo-diensten zijn op dat vlak actief. Dat
is de belangrijkste weg om tot meer efficiënte en dus ook goedkopere
RI&E's te komen. Wij moeten mijns inziens op die weg verdergaan. Uitvoering
van de RI&E en beschikbaarheid van op branches toegespitste instrumenten
zal een vast aandachtspunt zijn bij de convenanten die ik met sectoren wil
sluiten over terugdringing van Arbo-risico's.De heer Stroeken heeft in eerste termijn aandacht gevraagd voor mogelijke
problemen van vrijwilligersorganisaties in verband met de kosten van Arbo-regelgeving.
Dit betreft in het bijzonder de verplichting tot het opstellen van een RI&E
met advies van de Arbo-dienst. Wij erkennen natuurlijk dat vrijwilligerswerk
van grote waarde is voor de samenleving. Dat is een reden temeer om ook hier
nadrukkelijk oog te hebben voor de kosten die Arbo-regelgeving met zich mee
kan brengen. De ontwikkeling van op vrijwilligerswerk toegespitste specifieke
RI&E's, zoals toegepast voor het MKB, is naar mijn oordeel een belangrijke
weg om tot meer efficiënte en dus goedkopere RI&E's te komen. Ik
ben bereid om daarover te gaan praten met de koepelorganisaties. Ik zal ook
met de brancheorganisatie Arbo-diensten overleggen. Het gaat mij echter te
ver om vrijwilligers bloot te stellen aan gevaren in hun werk en werknemers
wel te beschermen tegen dezelfde gevaren. Een bouwvakker die vrijwillig meewerkt
aan de bouw van een clubhuis moet net zo goed een helm dragen. Verder zijn
er de Europese regels die ons verplichten om die RI&E's te handhaven.Ik wijs er overigens op dat dit voorstel als zodanig niets verandert of
toevoegt aan de verplichtingen voor vrijwilligersorganisaties. Men is ook
onder de huidige wet al verplicht een RI&E op te stellen met advies van
de Arbo-dienst. Er zijn twee amendementen ingediend. Een die noopt tot een
verplichte vaststelling van een RI&E elk jaar en de tweede spreekt over
een driejaarlijkse RI&E. Die amendementen zullen de problemen voor vrijwilligersorganisaties
groter maken.De heer Stroeken (CDA):Ik ben blij dat de staatssecretaris bereid is om te gaan praten. De CDA-fractie
heeft nergens gesteld dat wij vrijwilligersorganisaties ervan willen vrijwaren
en vrijwilligers aan de risico's die hij heeft verwoord willen blootstellen.
Dat is uiteraard niet aan de orde. Voorts stelt u dat de vrijwilligersinstanties
ook op dit moment volgens de wetgeving verplicht zijn een RI&E op te stellen.
Ik moet u erop wijzen dat dit wel geldt vanaf 1 januari 1994, maar pas met
ingang van 1 januari 1998. Dus pas dit jaar moeten er voor het eerst RI&E's
worden opgesteld. Het is dan ook begrijpelijk dat al die vrijwilligersorganisaties –
NOC-NSF, NOV – nu aan de bel getrokken hebben. Zij worden nu belaagd
door Arbo-diensten. De problemen worden nu pas zichtbaar. Ik weet niet of
de staatssecretaris enige ervaring heeft met vrijwilligersorganisaties, maar
ik kan hem verzekeren dat er vaak onder grote werkdruk gewerkt moet worden.
Ik vind het heel begrijpelijk dat dit nu pas naar voren komt en dat wij er
nu iets aan moeten doen.Staatssecretaris Hoogervorst:Het is ook niet zo dat ik de vrijwilligersorganisaties verwijt dat zij
te laat aan de bel trekken. Ik begrijp heel goed dat men dat pas doet als
men de problemen echt ervaart. Nogmaals, ik ben het met u eens dat wij daar
veel aandacht aan moeten geven en ik ben bereid met de organisaties te praten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Over dat praten wil ik de staatssecretaris een vraag stellen. Het is natuurlijk
interessant dat hij met koepelorganisaties en met het MKB overleg wil voeren,
maar hij heeft nog niet aangegeven wat hij in dat gesprek meebrengt. Die problemen
worden nu gesignaleerd. De staatssecretaris heeft gezegd dat aan de branchespecifieke
RI&E's ondersteuning wordt gegeven. Dat is het beleid van het kabinet.
Mijn vraag is dan: wat heeft dat tot nu toe opgeleverd en waarom krijgen wij
nog steeds brandbrieven waarin staat dat er met name in deze sectoren problemen
dreigen te ontstaan? Kan de staatssecretaris daar iets meer over zeggen? Je
kunt natuurlijk praten als Brugman, maar dat levert weinig op als je niet
aangeeft wat je meeneemt in zo'n overleg.Staatssecretaris Hoogervorst:Tot nu toe kan het natuurlijk nog niets hebben opgeleverd, want die branchespecifieke
RI&E's voor vrijwilligersorganisaties bestaan nog niet. Daarover is wat
expertise ontwikkeld. Op basis daarvan wil ik de organisaties graag ideeën
aanreiken. Ik wil ook met de BOA praten, zodat men er in gezamenlijkheid aan
kan werken. Er zijn al wel branchespecifieke RI&E's voor het MKB en dat
werkt voor bepaalde branches heel goed. Ik ben er vrij optimistisch over dat
wij voor vrijwilligersorganisaties ook iets kunnen doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zei net ook al dat u ging praten. Praten is niet verkeerd natuurlijk,
maar ik ben toch benieuwd naar wat u dan meeneemt.Staatssecretaris Hoogervorst:Wat ik meeneem is goede wil en expertise uit mijn departement.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Goede wil, akkoord, maar mag het dan ook wat kosten? Kijk,
er ontstaan wel problemen. U neemt dus die goede wil mee. Die goede wil houdt
ook in, mag ik aannemen, dat u iets wilt regelen, zodat deze branches en vrijwilligersorganisaties
niet in de problemen komen. Uiteraard is daarbij van groot belang dat zij
de Arbo op een goede manier uitvoeren. Hoelang gaat u daarover doen?Staatssecretaris Hoogervorst:Daar heb ik nog niet over nagedacht. Ik ben er zeker voor de ontwikkeling
van zo'n branchespecifieke RI&E zo snel mogelijk te stimuleren. Daar zal
dan ook een financiële ondersteuning voor nodig zijn. Het zal niet om
grote sommen gaan. Het gaat dan vooral om het inzichtelijk maken van de regelgeving.
Ik denk echt dat wij iets substantieels voor deze mensen kunnen doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik verzoek u dat inderdaad op korte termijn te doen en de Kamer daarover
te informeren, zodat wij ons kunnen buigen over eventuele knelpunten.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik zal de Kamer over de verdere gang van zaken graag nader informeren.De heer Van Dijke (RPF):Dat laatste wilde ik ook vragen. U hebt gemerkt dat de Kamer dit met grote
belangstelling en grote zorg volgt. Ik zie dus graag een verslag van dat gesprek
tegemoet, zodat de Kamer daarover eventueel nog nader met de staatssecretaris
kan spreken.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Dan kom ik bij de medezeggenschap, de kwestie van de RI&E's
en het plan van aanpak. Ingewikkelde materie. Medezeggenschap speelt een belangrijke
rol bij Arbo-beleid, met name als het gaat om de RI&E en het plan van
aanpak. Er zijn diverse amendementen ingediend, die alle beogen structurele
aandacht voor Arbo-beleid in bedrijven zeker te stellen om daar een zekere
periodiciteit in aan te brengen. Ik had het al over die termijnen van één
jaar en drie jaar. Tevens beogen de amendementen om de betrokkenheid van werknemers
bij Arbo-beleid te waarborgen, ook als er geen OR of personeelsvertegenwoordiging
is. Wij menen dat die zorgen van de Kamer grotendeels in het wetsvoorstel
worden gedekt. Ik zal daar later nog meer over zeggen. Ik heb goede nota genomen
van de brede zorg die hierover in de Kamer bestaat. Ik heb de amendementen
die zijn ingediend goed bekeken. Ik kan redelijk leven met het amendement
op stuk nr. 32 van mevrouw Schimmel, waarin wordt voorgesteld een jaarlijkse
rapportage over uitvoering van het plan van aanpak verplicht te stellen, al
hik ik een beetje aan tegen het schriftelijke aspect van die rapportage. Volgens
mij kunnen een heleboel bedrijven volstaan met een mondelinge verslaggeving.Zoals ik al eerder heb aangegeven, heb ik echter grote moeite met een
rigide jaarlijkse of driejaarlijkse periodiciteit van de RI&E. Een RI&E
moet zowel door de chemische industrie als door de groenteman op de hoek worden
gemaakt. Bij de gemiddelde detailhandel zal de noodzaak tot het actualiseren
van de RI&E niet zo vaak aan de orde zijn. De manier waarop de paprika's
in de schappen van de groenteman worden opgetast, zal niet van jaar tot jaar
verschillend zijn. Meer complexe en veranderende bedrijven waarvoor een grotere
frequentie van de RI&E noodzakelijk is, zouden daarentegen door een vaste
termijn verlokt kunnen worden om de RI&E minder vaak vast te stellen dan
nodig is.Een ander bezwaar is dat uitvoerige schriftelijke verplichtingen bij het
MKB weerstand oproepen tegen het Arbo-beleid. Ik zou dat vervelend vinden.
Het MKB in Nederland moet op het terrein van Arbo-beleid al veel meer dan
elders in Europa. Wij moeten niet steeds maar doorduwen en doorduwen. Je merkt
dat het MKB zucht onder die lastendruk. Ik vind dat de lasten die wij tot
nu toe hebben opgelegd, ook al gaan ze ver, nodig zijn. Maar als wij te ver
doordrukken, raken we aan de bereidwilligheid van het MKB om mee te werken
aan deze wetgeving.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Ik kan me voorstellen dat uitvoerige rapportage weerstand
oproept bij het MKB, zeker als in het opstapelen van de paprika's niets verandert.
In dat geval kun je natuurlijk ook zeggen: dit jaar zijn er geen wijzigingen
geweest, rapportage klaar. Bij die bedrijven waar wel wijzigingen optreden,
kan gezien de complexiteit een zeer regelmatige verslaglegging wel heel zinvol
zijn. Ik vind dat de staatssecretaris het nu een beetje in het belachelijke
trekt door de paprika's als voorbeeld te noemen. Ik hoef daar ook geen rapport
van twintig pagina's over te zien. Bij talloze andere bedrijven kan ik me
een rapportage wel voorstellen.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik kom straks met een voorstel dat naar ik denk tegemoetkomt aan de zorgen
van de Kamer en tegelijkertijd de administratievelastendruk verlicht. Het
is niet een kwestie van een knopje indrukken en de RI&E verlengen. Men
moet toch weer de Arbo-dienst inschakelen. Dat betekent toch weer extra kosten.
Voor de kleinere bedrijven zijn dat grote bedragen. Nogmaals, ik kom straks
met een voorstel waarvan ik denk dat het tegemoetkomt aan de zorgen van de
Kamer, maar dat net iets minder ver gaat.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Misschien zou ik beter op dat voorstel kunnen wachten, maar
ik wil toch graag een opmerking vooraf maken. Het moet mogelijk zijn om eventueel
tot een meer gedifferentieerde benadering te komen. Het is toch niet per se
nodig, zoals in de amendementen is weergegeven, dat voor alle bedrijven en
sectoren dezelfde periode zal gelden. Is het eerste argument dat de staatssecretaris
noemde niet vooral een wetstechnisch probleem?Staatssecretaris Hoogervorst:Dat is mogelijk, maar ik heb geen amendement van die strekking gezien,
waarin onderscheid gemaakt wordt tussen kleine en grote bedrijven. Ik ben
ertoe bereid om de werkgever te verplichten tot een jaarlijkse rapportage
over de uitvoering van het plan van aanpak, conform het amendement-Schimmel,
mits we daarover vooraf overleg met de werkgevers voeren. In dat overleg moet
dan ook de vraag aan de orde komen of de RI&E nog actueel is. Je verplicht
dan niet om de RI&E te herzien maar je biedt uitdrukkelijk de mogelijkheid
aan werknemers en werkgevers om dat op dat moment te bekijken en daarop in
te steken.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik waardeer het gebaar van de staatssecretaris om een handreiking
te doen in de richting van de Kamer. Er moet natuurlijk geen twijfel over
bestaan dat ook de Kamer geen overbodige bureaucratie wil in
de richting van het MKB. Bedoelt u dat in het overleg tussen de werkgevers-
en werknemersvertegenwoordiging beoordeeld wordt of actualisering van de RI&E
aan de orde is? Dat lijkt een heel sympathiek voorstel, maar wat is dan de
rol van de deskundigen daarbij, bijvoorbeeld van de Arbo-dienst? Moeten zij
wachten totdat zij geroepen worden door een deelnemer aan dat overleg? Dat
is nog een onduidelijk punt in het voorstel.Staatssecretaris Hoogervorst:Als werknemers en werkgevers besluiten de RI&E te actualiseren, zal
de Arbo-dienst daaraan te pas komen. Voor de rest staat het werkgevers en
werknemers, onder meer op grond van de WOR, vrij om de Arbo-dienst in dezen
om een advies te vragen. Dat is al wettelijk geregeld.Voorzitter! Ik meen dat dit tegemoetkomt aan de zorg van de Kamer over
de periodiciteit van de herziening van de RI&E. Dit opent de mogelijkheid
om wel te herzien, maar niet te veranderen en dan hoeven ook geen onnodige
kosten te worden gemaakt.De heer Stroeken (CDA):Het is mij duidelijk. Komt de staatssecretaris nog te spreken over het
opstellen van RI&E's bij heel kleine bedrijven? Ik heb daar namelijk een
vraag over. Bedrijven met 1 FTE in dienst zijn uitgezonderd. Er zijn nogal
wat krachten die dat aan de lage kant vinden. Zij vragen zich af of je bij
twee of drie, of zelfs vijf werknemers een RI&E moet opstellen. Heeft
de staatssecretaris daar een specifieke gedachte over?Staatssecretaris Hoogervorst:Wij vinden dat de huidige wettelijke voorschriften goed zijn. Wij willen
dus niet verder opschuiven.De heer Stroeken (CDA):Vanaf iets boven 1 FTE moet dus een RI&E worden opgesteld.Staatssecretaris Hoogervorst:Ja. Dat is het standpunt dat in het verleden is ingenomen. Ik ben niet
van plan dat te wijzigen.De heer Stroeken (CDA):Dank u.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Er heeft een discussie plaatsgevonden over de vraag of in
de Arbowet bepalingen moeten staan over overleg tussen de werkgever en de
ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. De heren Middel en Stroeken
en mevrouw Schimmel hebben daarover gepraat. Onze indruk is: nee. Waarom?
Het is allemaal al in de WOR geregeld. De WOR bevat onder andere een instemmingsrecht
inzake Arbo- en verzuimbeleid voor ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging
in bedrijven met tien of meer werknemers. Binnen dit instemmingsrecht is overleg
verplicht. Het gaat dan over de RI&E, het contract met de Arbo-dienst,
de keuze van de Arbo-dienst, verzuimregelingen, plan van aanpak, etc. Daarmee
is echt het gros van het Arbo-beleid gedekt.De heer Middel (PvdA):Dat is nou juist het misverstand. Als de staatssecretaris dat zo zegt,
lijkt het heel wat. Maar dat betreft allemaal de beginfase van het Arbo-beleid.
Het is inderdaad uitstekend geregeld, maar onze kritiek is er juist op gericht
dat er na het begin meer gebeurt. De tijd staat niet stil. Ontwikkelingen
gaan verder. Er verandert van alles in het bedrijf en vanaf dat moment heeft
de ondernemingsraad geen instemmingsrecht meer. Dan is er alleen nog maar
overleg tussen de ondernemingsraad en de bestuurder, ook over Arbo-zaken.
Die kunnen op de agenda worden geplaatst. Maar het instemmingsrecht, dat de
OR bijvoorbeeld heeft bij het aantrekken van een Arbo-dienst, is er niet en
dat is nu juist ons probleem.Staatssecretaris Hoogervorst:Instemmingsrecht bij het aantrekken van een Arbo-dienst?De heer Middel (PvdA):Ja, dat is er wel. Ik zei ook: instemmingsrecht dat de OR bijvoorbeeld
heeft bij het aantrekken van een Arbo-dienst. Maar dat instemmingsrecht is
er niet bij een verdere uitvoering van het beleid. En dat is juist ons probleem.Staatssecretaris Hoogervorst:In de WOR staan ook overlegverplichtingen, waartoe de werkgever initiatief
moet nemen.De heer Middel (PvdA):Precies. Ik zei het al: zoals de staatssecretaris het brengt, lijkt het
heel mooi. Een overlegverplichting is prachtig, maar instemmingsrecht is nog
veel mooier.Staatssecretaris Hoogervorst:Mijn mening is toch dat dit wat verdergaat dan nu wordt voorgesteld. De
werkgever moet de OR informeren over plannen op sociaal terrein en met de
OR afspraken maken over de wijze van betrokkenheid bij die plannen. Dat overleg
verplicht is, vindt de heer Middel niet genoeg. De werkgever moet ook nog
eens met de OR de algemene gang van zaken op sociaal terrein, dus ook de arbeidsomstandigheden,
bespreken. Dat gebeurt eveneens op initiatief van de werkgever en dat is eveneens
verplicht.De heer Middel (PvdA):Er zijn drie gradaties in het overleg tussen werkgevers en werknemers.
In de eerste plaats is er het overleg sec. Iets wordt op de agenda geplaatst
en dan is de werkgever verplicht om met de werknemersvertegenwoor- diging
het onderwerp te bespreken. Wat er verder mee gebeurt is een tweede, maar
het moet besproken worden. In de tweede plaats is er adviesrecht. Het medezeggenschapsorgaan
moet advies geven over een bepaald onderwerp. Als de werkgever daar niet goed
mee omgaat, zorgen procedures ervoor dat de werknemersvertegenwoordiging dat
adviesrecht alsnog kan doen gelden. In de derde plaats is er instemmingsrecht.
Dat betekent dat een voorgenomen besluit alleen binnen het bedrijf in beleid
kan worden omgezet als de ondernemingsraad instemming heeft gegeven. Er zijn
procedures voor om dat in goede banen te leiden. Wat de staatssecretaris nu
doet, is overleg – de minst sterke van de drie – op één
hoop gooien met instemming. Hierover is verschil van mening. De staatssecretaris
vindt overleg wel genoeg, althans die indruk wekt hij. Ik zeg: nee, het gaat
om instemming van de medezeggenschapsorganen. Daartussen zit een wereld van
verschil.Staatssecretaris Hoogervorst:Het gaat ook over het plan van aanpak instemmingsrecht dat jaarlijks zal
worden besproken en geëvalueerd. Daarover moet dan weer een besluit worden
genomen. Het gaat veel verder dan het zomaar wat in- en uitpraten. Zeker die
zaken waarop het instemmingsrecht van toepassing is, gaan buitengewoon
ver. Ik kom er eventueel in tweede termijn op terug.Voorzitter! Moeten wij meer willen regelen? Mijn opvatting is dat die
overlegplicht voor de werkgever met OR en PVT aan de Arbowet niets toevoegt.
Voor de OR en de PVT is het in de WOR goed geregeld. In de praktijk loopt
het redelijk. Onderzoek door ondernemingsraden van FNV wijst uit dat er 80%
tevredenheid is over de betrokkenheid bij de totstandkoming van het Arbo-beleid.
Ik geef toe dat er een belangrijk element is dat wel aandacht behoeft, namelijk
overleg met belanghebbende werknemers over Arbo-beleid in de situatie dat
de OR en de PVT ontbreken. Dat vinden wij een gemis in het kader van het aanwezig
zijn van checks en balances. In de vierde nota van wijziging heb ik dat recht
getrokken door de betrokkenheid van werknemers bij het Arbo-beleid te waarborgen,
ook als er geen sprake is van een OR of PVT.Voorzitter! Bijna alle sprekers hebben gesproken over de onafhankelijkheid
van Arbo-diensten en over de vraag of die Arbo-diensten niet veel te veel
een instrument van werkgevers zijn. Ik ben het geheel eens met mevrouw Schimmel,
die zegt dat de relatie van Arbo-dienst met werknemers en medezeggen- schapsorganen
van groot belang is voor de onafhankelijkheid van de Arbo-dienst. Ik ben ook
van mening dat dit door een groot aantal waarborgen is gecoverd. Ten eerste
is er het instemmingsrecht van de OR met de keuze en de inhoud van het contract
met de Arbo-dienst. Ten tweede is in de certificatieregeling van Arbo-diensten
bepaald dat de dienst alvorens een contract met werkgevers te sluiten zich
ervan moet vergewissen dat de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging
geen bezwaar heeft. Daarnaast zijn er buiten de wet nog een aantal waarborgen
en checks en balances voor onafhankelijke advisering door Arbo-diensten. Er
is een professioneel statuut voor Arbo-diensten. Er is een klachtenregeling
met een onafhankelijke geschillencommissie waarop toezicht is door werkgevers-
en werknemersorganisaties. Recent hebben de Arbo-diensten zich verplicht aan
een gedragscode die stelt dat de Arbo-diensten de belangen van de arbeidsorganisatie,
dus van werkgevers en werknemers, behoren te dienen. Ten slotte is er het
instituut van de second opinion bij de UVI's voor onenigheden over ziekteverzuim.
Ik acht die second opinion zeker geen krachteloos instrument, zoals de heer
Middel heeft gezegd. Er wordt in toenemende mate gebruik van gemaakt. Werknemers
en werkgevers krijgen in gelijke mate gelijk. Het voorkomt dat men naar de
rechter hoeft. Er zal binnenkort een studie verschijnen waaruit dit blijkt.De heer De Wit (SP):Ik wil iets vragen over de certificering. Er is begin dit jaar een overleg
geweest met de voorganger van de staatssecretaris over de certificering. In
een recent verschenen artikel las ik dat driekwart van de Arbo-diensten een
certificering onder voorschriften heeft gekregen. In normaal Nederlands wil
dit zeggen dat het nog niet deugt en dat gedurende een bepaalde periode nog
het nodige moet worden gedaan om de Arbo-dienst aan de kwaliteitseisen te
laten voldoen. Ik heb het over het blad FEM de week van 24 oktober. Er staat
ook dat een kwart van de Arbo-diensten absoluut niet aan de eisen voldoet
en dus ook niet voor certificering in aanmerking kon komen. Op 14 september
1998 heeft een kwart van die Arbo-diensten een certificering gekregen. Andere
Arbo-diensten die zoveel moeite hebben gedaan vragen zich af hoe dat kan.
Ze voldoen ook nu nog niet aan de eisen en toch hebben ze een certificering
gekregen. Ik vraag de staatssecretaris wat certificering inhoudt. Verder wil
ik graag weten welke waarde gehecht moet worden aan het functioneren van Arbo-diensten
bij het toepassen van de wet, als je een kwart van de Arbo-diensten een certificering
onder voorschriften geeft, terwijl je weet dat zij niet aan de eisen voldoen.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik heb dat artikel nog niet tot mij kunnen nemen. Er hebben mij wel berichten
bereikt dat het bestaat en dat het een groot aantal onjuistheden bevat. Ik
zeg graag toe hierop schriftelijk te reageren.Mevrouw de voorzitter! Al de waarborgen die ik daarnet heb genoemd, zijn
voor mij aanleiding om het amendement-Middel, waarin gepleit wordt voor het
ondersteu- ningsartikel van Arbo-diensten aan werknemers, overbodig te verklaren.
Het voegt niets toe aan wat wij allemaal al hebben.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Omdat wij hier beiden oprecht proberen om tot elkaar te komen,
zie ik liever dat wij nog in dit overleg tot elkaar komen dan dat dit via
stemmingen beslecht moet worden. Argumenten zeggen immers meer dan getallen.
Als de staatssecretaris een handreiking doet bij het plan van aanpak, met
de strekking dat in het overleg tussen werkgever en medezeggenschapsorgaan
bekeken wordt of de RI&E geactualiseerd moet worden, zijn wij eruit. Dit
amendement waarin staat dat in het overleg tussen werkgever en medezeggenschapsraad
de medezeggenschapsorgaan een beroep moet kunnen doen op de bijstand van Arbo-diensten,
voltooit immers het plaatje. Als de staatssecretaris en ik beiden een handreiking
doen, zijn wij eruit. Als de staatssecretaris namelijk overneemt dat dit met
ondersteuning van de Arbo-diensten kan plaatsvinden, dan neem ik de suggestie
van de staatssecretaris over en zijn beide amendementen van tafel.Staatssecretaris Hoogervorst:De heer Middel brengt mij in verleiding! Als de ondernemingsraad over
een concreet probleem of een concrete maatregel advies wil van de Arbo-dienst,
dan geeft de WOR hem dat recht al. Ik zie het nut van een additioneel amendement
niet. Als de heer Middel echter gelijk wil oversteken, kunnen wij hier misschien
straks nog op terugkomen.Het amendement-Middel op stuk nr. 18 regelt de verstrekking van advies
door de Arbo-dienst aan de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging.
De insteek van het wetsvoorstel is dat de werkgever alle relevante stukken
van de Arbo-dienst doorzendt aan de werknemers. Artikel 12 van het wetsvoorstel,
waarin de verplichte samenwerking tussen werkgevers en werknemers bij uitvoering
van beleid is geregeld, voorziet daar eigenlijk al in. De OR en de PVT kunnen
doorzending van het rapport bij de werkgever afdwingen. Daar hebben zij de
wettelijke mogelijkheden al toe.Er is dan weer niet een principieel verschil van mening, maar via het
amendement van de heer Middel komt de afdwingbaarheid van de informatievoorziening
terecht bij de verkeerde partij. De informatieplicht wordt
bij de Arbo-dienst gelegd, die geen directe contractuele relatie met de WOR
of de werknemers heeft. Het is gewoon niet fraai. Ik zeg niet dat ik hier
ernstige koppijn van krijg, maar het is niet fraai, omdat de werknemers ook
met de bestaande regelgeving aan alle rapporten kunnen komen die zij wensen.De heer Middel (PvdA):Hier moeten toch twee dingen kort op gezegd worden. Ik ben het helemaal
met de staatssecretaris eens dat Arbo-beleid een zaak van werkgevers en werknemers
is. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid bij beide partijen ligt. Beide
partijen moeten dan ook zo goed mogelijk zijn toegerust om die verantwoordelijkheid
waar te maken. Vervolgens redeneert de staatssecretaris dat men de informatie
die men nodig heeft om zijn verantwoordelijkheid waar te maken, kan krijgen.
Het punt is alleen dat men volgens de WOR die informatie achteraf of in een
te laat stadium kan krijgen. Men weet ook niet altijd van tevoren wat er aan
de hand is; men moet er ook maar toevallig achterkomen of er al iets naar
de bestuurder is gegaan. Als de bestuurder die informatie niet wil geven,
kan men inderdaad procedures volgen, maar dan is men wel een heel eind verder.
Maar juist als je zegt dat Arbo-beleid een zaak van beiden is en juist als
je wilt dat de werknemersvertegenwoordiger tijdig meepraat over dat beleid,
dan is het toch zaak dat men tijdig over alle relevante informatie beschikt?
Vandaar mijn amendement.Staatssecretaris Hoogervorst:Maar wat let de werknemers nu om een afspraak te maken met de werkgever
om alle rapporten van de Arbo-dienst per omgaande aan hen toe te sturen? U
creëert een dubbele stroom van stukken.De heer Middel (PvdA):Ik begrijp wel waarom u dit zegt en het is ook wel een risico, maar wetgeving
op dit punt wordt niet gemaakt voor de 95% van de bedrijven die deze zaken
onderling goed regelen, maar juist voor de 5% die het niet doen. Vandaar dat
ik het amendement toch belangrijk vind.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik begrijp het punt.Voorzitter! Dan de beroepsziekten. Wij achten het van groot belang meer
inzicht te verkrijgen in het voorkomen, de spreiding en de oorzaken van beroepsziekten.
Dit kan effectief gestalte krijgen in een geanonimiseerde melding door de
Arbo-dienst aan het Nederlands centrum voor beroepsziekten. Wij hebben dit
in een nota van wijziging neergelegd. Nu heeft de heer De Wit voorgesteld
de werkgever de melding te laten doen. Wij achten dat niet wenselijk; ons
belangrijkste argument is dat de Arbo-dienst hier neutraal tegenover staat,
terwijl er voor de werkgever nog wel eens drempels zouden kunnen zijn in de
zin van angst voor claims. Bovendien is het in strijd met alle regels van
privacy dat een werkgever medische gegevens zou verstrekken. Ik geef de heer
De Wit dan ook dringend in overweging zijn mening te herzien.De heer De Wit heeft vlak voor dit debat nog een amendement ingediend
om de registratieverplichting niet te beperken tot ongevallen die tot meer
dan drie dagen ziekteverzuim leiden, maar deze zelfs uit te strekken tot ongevallen
die tot één of twee dagen ziekteverzuim leiden. Toen ik dit
las, was ik eigenlijk verbaasd dat ik zelf heb voorgesteld verplichte registratie
bij drie dagen ziekteverzuim te laten gelden. Met wat de heer De Wit wil,
zouden wij echt bezig zijn met het opvoeren van de administratieve lasten.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Toch kan dit van belang zijn. Het gaat eigenlijk niet eens
om het aantal verzuimdagen, maar om het ongeval en de oorzaak daarvan. Om
beleid te kunnen baseren op de ongevallen in een sector is het van belang
elk ongeval te registreren.Staatssecretaris Hoogervorst:Het wil er bij mij toch niet goed in dat een termijn van drie dagen onnodig
krap zou zijn gekozen.De heer De Wit (SP):In de huidige wet komt geen beperking voor, het is dus een nieuw punt
dat gemotiveerd moet worden. Als u voorstelt om het pas bij drie dagen ziekteverzuim
te doen, dan koppelt u de zaak aan het aantal verzuimdagen, terwijl de ernst
en de oorzaak van het ongeval veel belangrijker zijn om geregistreerd te worden.Staatssecretaris Hoogervorst:Maar u zult het toch met mij eens zijn dat er in het algemeen een verband
is tussen de duur van het verzuim en de ernst van het ongeval.De heer De Wit (SP):Ja, maar dat laat onverlet dat er natuurlijk wel een probleem in een bedrijf
is als er elke dag ongevallen voorkomen die tot twee dagen ziekteverzuim leiden.Staatssecretaris Hoogervorst:U overtuigt mij hiermee toch niet; drie dagen lijkt mij nog steeds een
heel redelijke termijn.Dan de kwestie van sanctionering en handhaving. Oogmerk van het wetsvoorstel
is, voor bepalingen over samenwerking, overleg en informatie aan te sluiten
bij een in arbeidsverhoudingen gangbare handhavingssystematiek. Dit soort
zaken zijn privaat geregeld. Zij worden civielrechtelijk afgedwongen in de
WOR. Wat naar de aard een private verhouding betreft, moet je ook privaat
laten handhaven. De Arbeidsinspectie moet niet optreden als arbiter in dergelijke
geschillen tussen partijen. Zij moet zich op de kerntaak richten, namelijk
het handhaven van veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. De heer Stroeken
ziet met name op dit punt een afwijking van het SER-advies. Hij vindt dat
niet verstandig. Ik heb nog eens goed naar het SER-advies gekeken. Naar mijn
mening betroffen de bezwaren van de SER vooral de civiele sanctionering van
bepalingen over niet ernstige risico's. Die sanctionering was voorgesteld
in de adviesaanvrage. Het was een goed punt van de SER en daarom hebben wij
dat deel teruggetrokken. Dit element zit dan ook niet in het wetsvoorstel.
Civiele handhaving is beperkt tot bepalingen over samenwerking, overleg en
informatie. Dat zijn zaken die naar hun aard geschikter zijn voor handhaving
door partijen zelf. Ik geef dit de heer Stroeken in overweging.De heer Middel heeft op stuk nr. 22 een amendement ingediend over een
verzoek tot wetstoepassing aan de Arbeidsinspectie. Een oogmerk van het wetsvoorstel
is de opschoning van handhavingsinstrumenten van de Arbeidsinspectie en het
schrappen van doublures. Als wij goed kijken naar de wetstoepassing, dan zien
wij dat zij in de praktijk nauwelijks wordt gebruikt. Het is vrijwel nihil
volgens de informatie die ik van de Arbeidsinspectie heb gekregen.
Wat dat betreft zal aanvaarding van het amendement niet tot grote problemen
leiden. De vraag is echter of het amendement wel nodig is. Wij denken van
niet, omdat er andere mogelijkheden zijn om de Arbeidsinspectie daar in te
schakelen waar ongewenste situaties bestaan. Zo bestaat zelfs de mogelijkheid
om bij de Arbeidsinspectie anoniem klachten in te dienen. De Arbeidsinspectie
geeft aan de behandeling van die klachten altijd prioriteit. Een klacht is
ook laagdrempeliger dan een verzoek tot wetstoepassing. De praktijk leert
dat het aantal klachten toeneemt. Ook zonder het verzoek tot wetstoepassing
weet men de weg naar de Arbeidsinspectie steeds beter te vinden. Daarnaast
bestaat voor de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging, en bij
afwezigheid daarvan de vakbonden, de mogelijkheid om onderzoek van de Arbeidsinspectie
te verlangen. De Arbeidsinspectie moet aan dergelijke verzoeken gehoor geven.
Wij zien de toegevoegde waarde van de wetstoepassing dus niet. In de praktijk
werkt het nauwelijks op die manier. Dat is de reden waarom de wetstoepassing
uit het wetsvoorstel is verwijderd. Als zij wel had gewerkt, dan hadden wij
haar er echt in gelaten.De heer Middel heeft ook gepleit voor de handhaving van het werkoverleg,
vanuit de gedachte dat er structurele aandacht voor arbeidsomstandigheden
in alle geledingen van het bedrijf moet zijn. Op zichzelf ondersteunen wij
dit doel. Toch rijst hierbij wederom de vraag: hoever moet je gaan met de
regelgeving? De praktijk is dat werkoverleg overal wordt gevoerd. De handhaving
van een dergelijke bepaling is in de praktijk nauwelijks mogelijk. Hoe moet
de Arbeidsinspectie die handhaven? Wij stellen onze prioriteiten liever anders.
Wij zetten de Arbeidsinspectie liever in voor veiligheidsaspecten dan voor
een dergelijke problematische handhaving van het werkoverleg.De heer Middel (PvdA):Ik dien uiteraard niet voor niets een amendement in. Er zit een diepere
betekenis achter. Volgens de Wet op de ondernemingsraden is het stimuleren
van werkoverleg een van de taken van de ondernemingsraad. De ondernemingsraad
kan het werkoverleg niet afdwingen, maar wel stimuleren. Waar is werkoverleg
het allerbelangrijkste? Volgens ons daar waar werknemers binnen een bepaalde
ruimte of taak met elkaar werken. Daar is werkoverleg echt nodig. Dit amendement
beoogt te expliciteren wat in de WOR ten aanzien van de arbeidsomstandigheden
is gesteld en te waarborgen dat hierover overleg plaatsvindt op het niveau
waar het binnen het bedrijf thuishoort. Dat is de bedoeling van het amendement.
Wij denken niet dat dit overbodig is.Staatssecretaris Hoogervorst:Hoe moet dit worden gehandhaafd?De heer Middel (PvdA):Dan is het wettelijk geregeld. Als bijvoorbeeld het werkoverleg door traineren
van de werkgever niet plaatsvindt, dan heeft de OR een instrument om het af
te dwingen omdat het in de wet staat.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ook hier geen principieel verschil van mening en ook geen
ineenstortende werelden, als een dergelijk amendement wordt aanvaard. Tegelijkertijd
denk ik: laten we nu toch alleen maar regelgeving opnemen die echt nodig is.
Ik heb het gevoel dat werkoverleg iets is dat spontaan al zeer ruim gebeurt.
Over het goed handhaafbaar zijn heb ik echter mijn twijfels.Voorzitter! Er zijn vragen gesteld naar aanleiding van een rapport van
de Bouw- en houtbond FNV, 'Nul is genoeg', over dodelijke ongevallen in de
bouw. Ik deel die zorg. Mijn departement is al bezig – dat is al gebeurd,
voordat ik aantrad – met voorbereidingen van een onderzoek inzake het
aantal dodelijke ongevallen in de bouw. Dat onderzoek hopen we in 1999 uit
te voeren; maar zo lang kunnen we natuurlijk niet wachten. Ik neem het serieus
en ik heb de Bouw- en houtbond uitgenodigd voor een gesprek om deze zaken
nader te bespreken.Er zijn een paar punten in de betreffende brief die mij wel aanspreken,
bijvoorbeeld de convenantenaanpak waar men voor pleit. Er was vroeger een
convenant, maar dat is afgelopen; op het ogenblik is er niets in die zin.
Ik ben er wel voorstander van om te streven naar een breed convenant met de
bouwsector, ook met het oog op de tilproblematiek. Maar de partijen moeten
natuurlijk wel bereid zijn tot naleving en dan kom ik terug op een eerdere
discussie. Er is in de bouw sprake van nogal verzuurde verhoudingen en we
moeten proberen om dat weer recht te trekken.Ook de suggestie om arbeidsongeschikte bouwwerknemers om te scholen tot
adviseur of coördinator uitvoeringsfase spreekt mij zeer aan. Daarmee
slaan we twee vliegen in één klap: reïntegratie en Arbo;
ik zal dat betrekken in het overleg met de bond. Ik stel tegelijkertijd vast
dat we een heel stevige handhavingscapaciteit in de bouw hebben. In de bouw
werkt ongeveer 5% van de beroepsbevolking, maar het slokt wel 20% van de capaciteit
van de Arbeidsinspectie op. Dat geeft aan dat we er zeer fors bovenop zitten,
maar het kan altijd beter; we gaan er graag over praten met de Bouw- en houtbond.De heer Middel heeft een amendement ingediend over de rechtspositie van
werknemers die gebruik maken van het recht op werkonderbreking bij acuut gevaarlijke
situaties. Wat is de huidige praktijk? Als de werkgever vindt dat deze werkonderbreking
onterecht is geweest, dan moet hij, de werkgever, bewijzen dat de werknemer
onterecht een gevaarssituatie aannam. Er is dus sprake van een omgekeerde
bewijslast en dat is op zichzelf al geen sinecure voor de werkgever. Ons inzicht
is dat die bewijslastverdeling eigenlijk al de bescherming regelt die de heer
Middel met zijn amendement wil. Ik vind het toch ook van belang – daar
is ook door de heer Van Dijke op gewezen – dat het mogelijk moet zijn
dat bij apert misbruik van zo'n bepaling de werkgever nog wel enige bescherming
heeft. Wij denken derhalve dat de huidige rechtspraktijk een evenwicht vormt
tussen wat de heer Middel wil en wat de heer Van Dijke wil.Voorzitter! Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 26 van de heer Middel,
over de vervangingsregel voor de bedrijfshulpverlening. Ik ben het met de
heer Middel eens dat een goede bedrijfshulpverlening altijd gewaarborgd moet
zijn; mijns inziens staat dat ook in het wetsvoorstel. De werkgever moet de
bedrijfshulpverlening in zijn bedrijf goed geregeld hebben, ook als hij de
bedrijfshulpverleningstaken zelf uitvoert. Dat impliceert naar onze mening dat hij zorgdraagt voor een vervangingsregeling.Dan de kwestie van de jeugdige werknemers; daar heeft de heer Stroeken
het over gehad, in het amendement op stuk nr. 10. Die verdienen natuurlijk,
daar waar het de arbeidsomstandigheden betreft, zeker bijzondere aandacht,
net als overigens andere categorieën werknemers, zoals zwangeren, gehandicapten
en ouderen. Daarom voorzien wetsvoorstel en Arbo-besluit in de nodige waarborgen
bij het werk door jeugdigen. De arbeid moet zoveel als mogelijk aangepast
zijn aan persoonlijke eigenschappen van de werknemer. Dat betekent in dit
geval dat er rekening moet worden gehouden met de beperkte werkervaring en
de leeftijd van jeugdigen. De wet verplicht in artikel 8 tot doeltreffende
voorlichting. Dat betekent voor jeugdigen dat rekening moet worden gehouden
met capaciteiten en vaardigheden. Jeugdigen zijn als bijzondere categorie
onderwerp van de RI&E. Ten slotte bevat ook het Arbo-besluit specifieke
bepalingen over arbeid door jeugdigen, zoals verboden en bepalingen over toezicht.
Wij hebben dus de indruk dat het allemaal goed geregeld is.De heer Stroeken (CDA):Voorzitter! In mijn eerste termijn heb ik dit citaat uit afdeling 8 van
het Arbo-besluit ook genoemd. Maar dat sluit niet uit dat je in de Arbowet
in algemene zin een bepaling niet schrapt maar handhaaft, waarna in het Arbo-besluit
perfect en in details wordt uitgewerkt hoe het zit. Nu wordt die bepaling
in feite geschrapt en dat geldt ook voor het overleg. Daarom hebben wij dat
amendement ingebracht, niet omdat wij dachten dat het nergens geregeld was.
Dat geldt ook voor andere zaken waar ik straks op terugkom.Staatssecretaris Hoogervorst:Maar als het, zoals u zegt, perfect geregeld is, waarom moeten wij in
die wet dan weer een extra regel opnemen?De heer Stroeken (CDA):Een extra regel is het niet. U schrapt het uit een oude wet. Ik vind het
niet juist om dit in zo'n algemene kaderwet niet op te nemen. Het kan rustig
blijven staan, waarna het in die andere wet kan worden uitgewerkt. Het feit
dat u het schrapt, is een politiek feit en dat kan wellicht onrust veroorzaken.Staatssecretaris Hoogervorst:Zo moet u dat niet uitleggen. Een van de doelstellingen van deze wet is:
opschoning van de regelgeving en doublures verwijderen. Dit is gewoon zo'n
doublure. Als u hieraan de interpretatie geeft dat het niet goed geregeld
is, zaait u de onrust die u wilt voorkomen.De heer Stroeken (CDA):De CDA-fractie heeft in het verleden en ook nu waardering uitgesproken
over een aantal aspecten van deze wet. Maar sommige delen vinden wij zo essentieel
dat ze niet geschrapt moeten worden, ook al zijn ze elders uitgewerkt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil nog een vraag stellen over de kwetsbare groepen. De staatssecretaris
zegt dat het voor jeugdigen geweldig geregeld is. Ik heb gezien dat de Arbeidsinspectie
verscheidene keren tijdens vakantiewerkcampagnes inspecties heeft verricht.
Daarbij viel het mij op dat tot begin augustus van dit jaar – ik heb
het over een tussenstand van dit jaar – 1100 bedrijven met vakantiewerkers
bezocht zijn, waarvan bij 340 bedrijven tekortkomingen werden geconstateerd,
terwijl in 1997 2400 bedrijven zijn bezocht waarvan er bij 300 overtredingen
werden geconstateerd. Je ziet dus een enorme stijging. Er is onderzoek gepleegd
naar arbeidsomstandigheden van jonge 'jobhoppers'. Daarbij is vooral onderzocht
in hoeverre zij voorlichting krijgen over de arbeidsomstandigheden. De staatssecretaris
zal dat onderzoek ook krijgen, maar ik kan hem al zeggen dat die voorlichting
uitermate treurig is. Wellicht kan hij daarop ook nog eens reageren, want
ik vind zijn conclusie dat het allemaal geweldig geregeld zou zijn, nogal
wild.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik bedoelde daarmee te zeggen dat de wetgeving voldoende dekking biedt.
Maar wetgeving is natuurlijk nog maar de helft van het werk en misschien zelfs
minder. Uiteindelijk gaat het om handhaving en daarbij speelt de Arbeidsinspectie
een belangrijke rol.Hoogervorst Ik geef graag toe dat er nog veel moet gebeuren
en wij hebben daar aandacht voor. Maar wij komen met de problemen die u aanduidt
geen meter verder door aanname van het amendement van de heer Stroeken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wellicht komen wij er wel verder mee met betrekking tot de capaciteit
van de Arbeidsinspectie. Zojuist zei u dat het allemaal prima is geregeld.
Kunt u in kaart brengen hoe de controle van de Arbeidsinspectie
met betrekking tot deze groep maar ook met betrekking tot thuiswerkers, flexwerkers
en vakantiewerkers plaatsvindt, of daar achterstanden zijn en of er wellicht
capaciteitsproblemen zijn? Ik laat mij graag overtuigen als ik het niet goed
zie, maar nu blijft het een beetje vaag.Staatssecretaris Hoogervorst:Als u 100 inspecteurs voor mij in de aanbieding heeft, kan ik ze goed
gebruiken, zoals de heer Vermeend ook altijd belastinginspecteurs kan gebruiken.
Wij leven natuurlijk met krappe middelen en de wensen zijn zeer hoog. Natuurlijk
kunnen wij wel uit de voeten met de huidige capaciteit van de Arbeidsinspectie,
maar wij kunnen altijd meer mensen gebruiken. De regering moet uiteraard een
afweging maken bij de besteding van de middelen. We hebben overal ambtenaren
nodig – bijvoorbeeld bij de politie en dergelijke – maar in die
afweging zijn wij er mijns inziens niet slecht afgekomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil u toch om een overzicht vragen van dingen die nu blijven liggen
bij de Arbeidsinspectie omdat die 100 inspecteurs er dus niet zijn. Ik kan
u vele brieven leveren over de problemen aldaar. U erkent dat, maar zegt erbij
dat er nog andere keuzes zijn te maken. Kunt u ons daarover informeren, mede
gezien uw uitspraak dat goede arbeidsomstandigheden de helft van het geluk
zijn?Staatssecretaris Hoogervorst:Nogmaals, men zal heus wel zinnig omgaan met een uitbreiding van de capaciteit,
maar het kan niet. Ik heb overigens het gevoel dat men met de huidige capaciteit
van de Arbeidsinspectie op zichzelf uit de voeten kan. Ik heb niet het idee
gekregen dat er op talrijke onderwerpen een geweldige achterstand van onopgeloste
problemen is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Gevoel is natuurlijk belangrijk, maar daar schiet ik wat dit betreft niet
zoveel mee op. Ik wilde graag wat meer helderheid over de knelpunten. U roept
dat zelf een beetje op door te stellen dat u wel meer zou kunnen gebruiken.Staatssecretaris Hoogervorst:Ja, maar dat geldt ook voor mijn eigen ambtenaren op het departement.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ja, maar dat kunt u niet zomaar zeggen; u moet dat vervolgens wel onderbouwen.Staatssecretaris Hoogervorst:Bij de aanvaarding van het ambt van staatssecretaris heb ik een overzicht
gekregen van alle problemen. Daarbij is mij niet gemeld dat er bij de Arbeidsinspectie
sprake zou zijn van ondercapaciteit.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik constateer dat er wat u betreft geen problemen zijn als zij niet gemeld
worden.Staatssecretaris Hoogervorst:Het staat u vrij om bij de begrotingsbehandeling daarop terug te komen
en te kijken of u zelf voorstellen kunt doen om de capaciteit bij de Arbeidsinspectie
te verruimen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat zal ik in tweede termijn doen!Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! De heer Middel stelt in zijn amendement op stuk nr. 27 voor
om te bepalen dat ook in geval van werkzaamheden ten gevolge van calamiteiten
door verschillende werkgevers moet worden samengewerkt. De verplichting tot
samenwerking, ook in geval van calamiteiten, vloeit voort uit de tekst van
artikel 18. De terminologie 'bedrijf of inrichting waar werkgevers arbeid
doen verrichten' impliceert dat het ook gaat om arbeid die verricht wordt
buiten het bedrijf, dus in andere gebouwen of zelfs in de openlucht. Maar
overigens is dit iets wat vooral in de rampenwet moet worden geregeld, daar
waar burgemeester en wethouders zorgdragen voor een gecoördineerde inzet
van diensten, bedrijven en organisaties in geval van rampen. Dat kunnen we
echt niet in de Arbowet doen. Het amendement van de heer Middel acht ik dus
onnodig.De heer Middel (PvdA):De staatssecretaris is niet erg toeschietelijk, ook niet op dit punt.
Het gaat ons er namelijk om dat coördinatie plaatsvindt. Het vreselijke
voorbeeld van de Bijlmerramp moet dan toch genoemd worden. Allerlei diensten
en instellingen storten zich op een en hetzelfde moment in een hectische emotionele
periode op werk dat binnen zeer korte tijd moet gebeuren en dan zie je dat
er van alles mis kan gaan doordat geen afstemming plaatsvindt. Of dat nu binnen
de Arbowet moet of ergens anders, maar juist voor dat soort dingen moet er
een kader zijn waarbinnen dat geregeld kan worden. Ik kan met de stelling
van de staatssecretaris meegaan dat dit niet in de Arbowet past, maar laat
hij ons dan een alternatief aangeven. Ik zou namelijk niet weten waar dat
dan wel zou moeten.Staatssecretaris Hoogervorst:De rampenwet!De heer Middel (PvdA):Maar geldt dat dan alleen bij rampen?Staatssecretaris Hoogervorst:We hebben het toch over rampen?De heer Middel (PvdA):Ik heb dat als voorbeeld gegeven.Staatssecretaris Hoogervorst:We hebben het over calamiteiten. U hebt de Bijlmerramp genoemd. Dat is
allemaal geregeld in de rampenwet en daar kijken burgemeester en wethouders
natuurlijk ook naar als zij plannen opstellen. Dan kijken zij niet naar een
Arbowet. Zij kijken naar een wet die daar specifiek over gaat. Het gaat om
heel bijzondere omstandigheden en daarvoor moeten geen regelingen worden getroffen
in zo'n algemene wet als de Arbowet. In de rampenwet is het goed geregeld.
Bij calamiteiten komen wij altijd voor chaotische situaties te staan, die
net altijd weer wat anders zijn dan je had verwacht en dan hebben wij heel
weinig aan een amendement in de Arbowet.De vergadering wordt van 16.30 uur tot 16.35 uur geschorst.De heer Stroeken (CDA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording
van een heleboel vragen, zowel schriftelijk als mondeling. De manier van beantwoorden
van de staatssecretaris getuigde van een vrij grote mate van welwillendheid.
De antwoorden ademden een iets andere sfeer dan die bleek uit eerdere stukken.
 Daarvoor wil ik de staatssecretaris graag bedanken.In eerste instantie heb ik namens mijn fractie veel gesproken over het
draagvlak binnen het bedrijf, over het draagvlak onder werkgevers en werknemers.
Dat draagvlak is van het allergrootste belang voor het goed functioneren van
het bedrijf, evenals de cultuur van het bedrijf. Net als voor overheidsinstellingen
geldt voor de bedrijven dat je niets kunt bereiken als de mensen ervan tegenover
elkaar staan. In de politiek geldt dat ook. Weliswaar kan men over dit wetsvoorstel
van mening verschillen. Verschil van mening zal ook wel blijken, maar ik vond
dat de beantwoording een positieve sfeer ademde.Voorzitter! We worden overstelpt met mededelingen over arbeidsomstandigheden.
Onze fractie heeft over diverse onderwerpen vragen gesteld: over de politie,
het gevangeniswezen, de veiligheidseisen enzovoorts. Dat zijn actuele onderwerpen.
Het is van groot belang dat over de hoofdlijnen van het beleid de meningen
niet al te veel verschillen. De Kamer was de vorige keer kritisch en kritisch
blijft zij, maar naar wij mogen hopen komen wij tot een redelijke oplossing.
De CDA-fractie zal daaraan meewerken.De beantwoording van de staatssecretaris geeft mij nog wel aanleiding
tot het stellen van vragen. Verder wil ik nog enkele moties indienen. Eerst
wil ik reageren op een interruptie van de heer Middel naar aanleiding van
de inleiding van de staatssecretaris. De heer Middel stelde dat de wetgeving
is doorgeslagen naar het private. De CDA-fractie heeft dat in eerste instantie
ook gezegd, althans gesteld dat in deze wetgeving sprake zou zijn van doorgeschoten
marktwerking. Ik vond het opmerkelijk dat de heer Middel namens de PvdA-fractie
in dezen ons standpunt onderschrijft. Het is belangrijk op korte termijn de
evaluatie van deze wetgeving zeer serieus ter hand te nemen. Onze fractie
heeft dit standpunt bij herhaling naar voren gebracht.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Wat de mening over de doorgeschoten marktwerking betreft staan
wij dus hand in hand. Mag ik dan veronderstellen dat de heer Stroeken zich
kan vinden in ons idee, dat juist die marktwerking en privatisering gecompenseerd
moeten worden door de medezeggenschapsorganen meer invloed te geven?De heer Stroeken (CDA):In het door mijn fractie in eerste termijn gestelde zult u gehoord hebben
dat wij de medezeggenschap heel serieus willen nemen. Ik zie echter niet helemaal
dat medezeggenschap compensatie zou bieden voor marktwerking.De heer Middel (PvdA):Geen compensatie voor de marktwerking sec, maar u constateerde eveneens
dat bij de uitvoering van het beleid de Arbo-diensten een cruciale rol spelen
en dat zij in de praktijk hun oren erg laten hangen naar de werkgever, want
dat is hun opdrachtgever. Daarvoor zou compensatie nodig zijn. Daardoor zijn
in de wetstekst enige aanpassingen nodig. Die hebben wij aangegeven. Als u
ons daarin steunt, kunt u met recht zeggen dat we dezelfde weg bewandelen.De heer Stroeken (CDA):Ik ben het helemaal met u eens dat de Arbo-dienst niet de oren naar de
werkgever mag laten hangen. Die dienst bestrijdt overigens dat dit gebeurt.
De Arbo-dienst is er voor werkgevers én werknemers. De heer Middel
wees erop dat het bij 95% van de bedrijven goed geregeld is. Dat geldt voor
dit aspect, denk ik, ook. Ik ben bereid mee te denken over eventuele voorstellen
tot wijziging die in redelijkheid een verbetering van de wetgeving inhouden.De heer Middel (PvdA):U bent nog niet waar ik u graag hebben wil. Ik stel gewoon een concrete
vraag over ingediende amendementen. Overigens heeft die 95% betrekking op
de manier van overleg en van informatievoorziening en niet op het optimaal
functioneren van Arbo-diensten.De heer Stroeken (CDA):Nogmaals, onze fractie is gaarne bereid mee te denken. Ik ben erg blij
met de woorden van de heer Middel over onze inbreng inzake marktwerking. In
feite onderschreef hij onze opvattingen.Voorzitter! Mij is de bestuursrechtelijke c.q. civielrechtelijke sanctionering
niet geheel duidelijk. Ik heb het advies van de SER erbij gehaald. Als ik
het goed begrijp, zegt de staatssecretaris dat de niet ernstige risico's,
die in eerste instantie civielrechtelijk gecorrigeerd zouden worden, na het
advies bestuursrechtelijk zullen worden gecorrigeerd. Het aspect dat ook in
de WOR geregeld is, blijft civielrechtelijk. Ik zal er nog even goed naar
kijken, maar als dit juist is, zal de CDA-fractie in redelijkheid haar amendement
moeten terugnemen.De staatssecretaris zegt dat ons verzoek inzake het voeren van overleg
niets toevoegt, omdat het reeds in de WOR geregeld is. Als ik het goed begrijp,
is er instemmingsrecht aan gekoppeld. Wij hebben bedoeld om een belangrijk
aspect van die wet, het algemeen overlegrecht, net als de zorg voor jeugdigen
te handhaven. Voorkomen moet worden dat iets wordt geschrapt wat met allerlei
politieke bijbedoelingen omgeven wordt. Ik vraag mij af hoe de staatssecretaris
dit precies bedoeld heeft. Het zou goed zijn als hij in tweede termijn op
ons amendement terugkomt.Bij het onderdeel van de jeugdige werknemers gaat het eigenlijk om hetzelfde
idee. Als de Kamer deze zorg uitspreekt, houdt dat geen extra lastendruk voor
het midden- en kleinbedrijf in. Dat geldt ook voor het overlegrecht. In dit
soort wetgeving moet het sec gehandhaafd worden. Daarnaast is een uitvoerige
uitwerking in besluiten en andere wetgeving nodig.Reeds bij interruptie heb ik gezegd dat pas vanaf dit jaar de vrijwilligers
verplicht zijn om een RI&E te maken. Uiteraard dienen de arbeidsomstandigheden
ook voor hen adequaat te zijn. De al vier jaar oude wet heeft echter een heleboel
vrijwilligersinstellingen in de problemen gebracht. Men is geschrokken van
de kosten van de RI&E en van het risico van claims. In het antwoord van
de regering wordt gesproken over de branchespecifieke RI&E's en wellicht
ook vrijwilligersspecifieke RI&E's. De staatssecretaris wil overleg voeren
met de instellingen. Dat stel ik op prijs. Als hij dat gaat doen en als hij
daarbij financiële ondersteuning kan geven aan bijvoorbeeld NOV, in overleg
met NOC-NSF, en als daar een branchespecifieke RI&E uit voortvloeit, die
daarna nauwelijks kosten oplevert voor de sportvereniging, zouden wij dat
op prijs stellen. Wij zijn erg benieuwd wat uit dat overleg komt. Ik hoop
dat daar een goed resultaat uit voortvloeit. Met name in de sport bestaan grote zorgen over het voortbestaan. Uit recente
enquêtes van bijvoorbeeld NOC-NSF, waarbij ruim 3000 sportverenigingen
werden geënquêteerd, bleek dat 95% van die sportverenigingen zorgen
heeft over de toekomst en over het voortbestaan. Ongeveer eenderde van de
sportverenigingen kan op dit moment niet voldoende vrijwilligers werven. Als
zij niet voldoende vrijwilligers kunnen werven – dat is een probleem
dat in het hele land speelt – en als er dan nog extra lasten op zo'n
vereniging worden gelegd, zodat het vrijwilligerswerk nog minder aantrekkelijk
wordt, wordt het voor die sport wellicht nog wat moeilijker om voort te bestaan.
Eenvierde van de sportverenigingen heeft overigens directe financiële
problemen. Dat zijn ernstige zaken. Sport en vrijwilligerswerk acht de CDA-fractie
van levensbelang voor het functioneren van de maatschappij. Het is uiterst
cruciaal dat vrijwilligersinstellingen op een zo adequaat mogelijke wijze
kunnen functioneren. Vandaar dat wij pleiten voor lastenverlichting en fiscale
tegemoetkoming en dergelijke. Daar wil ik vandaag echter niet over spreken.
Het belang van sport en vrijwilligerswerk is zodanig groot dat de CDA-fractie
meent over deze materie een motie in te kunnen dienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de gevolgen van de Arbowet 1998 voor vrijwilligersorganisaties,
sportverenigingen, jeugd- en ouderenzorg, ingrijpend zijn;overwegende, dat vrijwilligerswerk voor de Nederlandse samenleving van
onschatbare betekenis is;verzoekt de regering in overleg met onder andere NOC-NSF en NOV, de Nederlandse
organisatie voor vrijwilligerswerk, op korte termijn te onderzoeken hoe aan
genoemde bezwaren tegemoet kan worden gekomen en aan de Kamer hierover voor
15 december 1998 te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Stroeken. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34 (25879).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Het gaat er niet om dat dit geen sympathiek gebaar is van
de heer Stroeken, maar ik heb een opmerking en een vraag over hetgeen hij
nu naar voren brengt. Ik denk dat hij de problematiek enigszins overdrijft.
Ik ken de rapportages van NOC-NSF ook. Het toeval wil dat ik zowel woordvoerder
sport als vrijwilliger ben. Soms heb je geluk, maar vaak niet. Dat de heer
Stroeken nu zo eenzijdig de problemen en de lasten van vrijwilligersorganisaties,
met name in de sport, legt bij arbeidsomstandigheden, gaat mij een beetje
te ver. Ik wil zijn punt echter wel serieus nemen. Kan hij in zijn motie en
in zijn verhaal geen onderscheid maken tussen dat vrijwilligerswerk, waarin
sprake is van onbetaalde arbeid en vrijwilligersorganisaties als sportverenigingen,
waar het vrijwilligerswerk zich beperkt tot het rijden van kinderen naar wedstrijden,
het zijn van trainer en jeugdleider of het verrichten van een aantal werkzaamheden
in de kantine? De zaak moet niet onder één noemer worden geschoven.
Er is namelijk een heel grote verscheidenheid binnen de vrijwilligerssector.De heer Stroeken (CDA):Ik ben evenals de heer Middel jarenlang een actief vrijwilliger op sportgebied
geweest en ook op ander gebied. Het sportgebied is zeer divers. Sportverenigingen
zijn erg moeilijk in regelgeving te vatten. Dat ben ik met de heer Middel
eens. Inderdaad zijn ook de werkzaamheden heel verschillend. Ik heb van de
staatssecretaris begrepen dat hij welwillend is om overleg te voeren dat leidt
tot reducering van problemen die kunnen ontstaan. Ik ben het met de heer Middel
eens dat die zeer genuanceerde benadering een gevolg moet zijn van verdere
maatregelen. Het lijkt mij echter niet eenvoudig om een formulering te vinden
waarmee die nuancering in de tekst wordt aangebracht. Daarom heb ik gekozen
voor die algemene formulering.De heer Van Dijke (RPF):Dat is nu precies de reden waarom ik bezwaar heb tegen deze motie. Niet
omdat zij op mij niet sympathiek overkomt, maar omdat de staatssecretaris
heeft gezegd met de organisaties te willen praten. Als er nu na ommekomst
van dat gesprek nog knelpunten blijken te liggen, is er tijd en gelegenheid
genoeg om daarover met de staatssecretaris van gedachten te wisselen. Volgens
mij gaan wij, met alle goede bedoelingen die hieruit spreken, elkaar voor
de voeten lopen en dienen wij hier geen goed doel mee. Ik vind het jammer
dat die motie wordt ingediend, juist omdat de staatssecretaris zo royaal heeft
toegezegd overleg te zullen plegen en de Kamer te rapporteren over wat dat
gesprek oplevert. Dus ik begrijp niet zo goed waarom u die motie indient.De heer Stroeken (CDA):In eerste termijn heb ik dit verhaal ook gehouden. Dit is niet nieuw.
De staatssecretaris is erop ingegaan. Het heeft mij verheugd dat de staatssecretaris
ons voorstel in principe heeft overgenomen. Ik zal mij erop beraden of het
nodig is om deze motie te handhaven. Als blijkt dat zij overbodig is geworden,
doordat al onze wensen worden uitgevoerd, zal ik in overweging nemen haar
in te trekken. Maar ik ben blij met het resultaat tot op heden.Voorzitter! Dan kom ik bij de kosten en lasten voor het midden- en kleinbedrijf.
In eerste termijn hebben wij de kosten van Arbo-zorg gekwantificeerd en wij
hebben ons daarbij gebaseerd op een ZARA-rapportage, waarin zorgwekkende cijfers
staan. Die cijfers hebben niet alleen, zoals de staatssecretaris in eerste
instantie stelde, betrekking op de opstelling van RI&E's. Het gaat daarbij
ook om de investeringen die een klein bedrijf moet doen om verantwoorde Arbo-zorg
te creëren. Het bleek dat de kleine bedrijven onder nogal grote druk
komen te staan. Ook de administratieve lasten komen onder grote druk te staan.
Ik heb nog gevraagd of het de bedoeling was die Stroekennorm van 1 FTE te
handhaven, zoals nu in de wet staat, of deze wat op te rekken. De staatssecretaris
dacht daarbij aan branchespecifieke RI&E's met modelmatige aanpak met
convenanten. Dat vind ik een positieve zaak. Het lijkt mij, gezien de ernst
van de materie, verstandig om hierover een motie in te dienen. De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de kosten voor de uitvoering van het Arbo-beleid per
werknemer in het midden- en kleinbedrijf onevenredig hoog zijn;overwegende, dat: - het van belang is dat in alle bedrijven
een goed Arbo-beleid gevoerd wordt;- in het midden- en kleinbedrijf
de hoge Arbo-lasten een drempel vormen voor een goed Arbo-beleid;- werkgevers in het midden- en kleinbedrijf voorts te maken hebben met een
relatief hoge administratievelastendruk;verzoekt de regering te onderzoeken hoe de kosten voor de uitvoering van
het Arbo-beleid in het midden- en kleinbedrijf beperkt kunnen worden en hierover
spoedig aan de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Stroeken. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35 (25879).De heer Stroeken (CDA):Mevrouw de voorzitter! Over de RI&E's is veel gesproken. De staatssecretaris
heeft welwillend op een aantal zaken gereageerd. Ik heb hem echter over de
voorlichting niets horen zeggen. Het lijkt me goed dat in de komende tijd
wat meer aan voorlichting over Arbo-beleid wordt gedaan. Wij hebben daar in
eerste instantie iets over gevraagd.De staatssecretaris wil van het rechtstreeks verzenden van bepaalde adviezen
aan de ondernemingsraad geen halszaak maken. Ik wacht even af. De staatssecretaris
zegt in de schriftelijke beantwoording dat het spreekuur bezoeken vanzelfsprekend
is. Dit getuigt van goed werkgeverschap, zoals in het BW geformuleerd. Ik
vind dat wat algemeen geformuleerd. Goed werkgeverschap kan een heleboel inhouden.
Je moet je afvragen of je dan niet heel veel uit de wet kunt weglaten, omdat
dat ook uit goed werkgeverschap voortvloeit. Ik wil de staatssecretaris daarom
expliciet vragen of de werknemer inderdaad, zoals in de schriftelijke beantwoording
gesteld, zonder toestemming van zijn werkgever desgewenst het Arbo-spreekuur
kan bezoeken.Voorzitter! Ik heb op dit moment verder geen behoefte aan toelichting
op de verschillende amendementen. Ik vraag de staatssecretaris op onze nog
openstaande vragen te reageren.Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! We hebben vorige keer de sprekersvolgorde omgedraaid. Na de
heer Stroeken kwam de heer Blok in verband met zijn maidenspeech.De voorzitter:Op de lijst van ingetekende fracties staat u nog steeds als tweede, maar
u hebt gelijk. Ik herinner het mij, nu u het zegt.Mevrouw Schimmel (D66):Ik wil me niet verexcuseren, maar...De voorzitter:Misschien stelt de heer Blok het op prijs om weer als tweede het woord
te voeren. Maar we gaan hier niet al te lang over doen!Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! De bedoeling van deze wet is de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers voor de arbeidsomstandigheden te vergroten. De verantwoordelijkheid
voor de werkgevers is al vergroot door de materiewetgeving, namelijk de Wet
loondoorbetaling tijdens ziekte, en door het risico van de arbeidsongeschiktheid
meer bij de werkgevers te leggen. Deze financiële prikkels blijken te
werken, maar niet altijd in de richting van preventie, dus de verbetering
van de arbeidsomstandigheden. We hebben allemaal de rapporten gezien en besproken.Het blijft daarom nodig dat de overheid haar verantwoordelijkheid blijft
nemen voor de normstelling op het gebied van arbeidsomstandigheden, de handhaving,
de mate van regulering en de verantwoordelijkheidsverdeling tussen werkgevers
en werknemers op dat gebied. Deze wet handhaaft een aantal verantwoordelijkheden
voor de medezeggenschap op het gebied van de arbeidsomstandigheden. Een belangrijke
bevoegdheid is het instemmingsrecht van de ondernemingsraad voor de keuze,
maar ook de inhoud van het pakket van de Arbo-dienst. Dat is nog eens duidelijk
bevestigd in de schriftelijke beantwoording van de staatssecretaris op de
vragen die tijdens de vorige behandeling werden gesteld. Voor ons is het belangrijk
dat ondernemingsraden er mede op letten dat Arbo-diensten onafhankelijk opereren,
een bijdrage leveren aan de begeleiding van werknemers die hun werk hervatten,
en aan reïntegratie naar eventueel een functie voor een andere werkgever.
Wij vinden het ook belangrijk dat het pakket dat wordt aangeboden, niet te
minimaal is. Ook daarover moet de ondernemingsraad iets te zeggen hebben.
Uit de onderzoeken naar de privatisering Ziektewet hebben wij geleerd dat
de werkgevers nogal eens de minimale pakketten afnemen, en dan nog vooral
de pakketten die gericht zijn op controlebeleid. De pakketten gericht op de
arbeidsomstandigheden worden veel minder afgenomen.Deze wet heeft de bedoeling bij het arbeidsomstandighedenbeleid niet alleen
de verantwoordelijkheid te vergroten van werkgevers, maar ook van werknemers.
Toch is een aantal bevoegdheden verdwenen. Dat vinden wij jammer. Het gaat
er niet om werkgevers op kosten te jagen of ze te veel voorschriften te laten
naleven, maar het gaat wel over de medeverantwoordelijkheid die werknemers
hebben voor het arbeidsomstandighedenbeleid in hun onderneming. Zo vervalt
bijvoorbeeld de verplichting van de Arbo-diensten om hun schriftelijke adviezen
aan de werkgever in afschrift aan de medezeggenschapsorganen toe te sturen.
Daarvoor heeft de heer Middel een amendement ingediend. Ik noem ook de handhaving
van het artikel van bijstand door de Arbo-dienst aan de ondernemingsraad.
Dat is het amendement op stuk nr. 20 van de heer Middel. De staatssecretaris
heeft daarop geantwoord dat de ondernemingsraad sowieso op basis van de WOR
recht heeft op deskundige bijstand en op basis daarvan het contact kan onderhouden
en dat het contact tussen de werkgever en de Arbo-dienst op een contractuele
relatie berust. Volgens mij is het toch belangrijk om in de Arbeidsomstandighedenwet
heel specifiek de nadruk te leggen op het feit dat de Arbo-dienst
zowel een taak heeft ten opzichte van de werkgever als ten opzichte van werknemer.
Wij vinden het niet overbodig om dat nog eens nadrukkelijk in deze wet te
regelen.De heer Middel heeft het amendement op stuk nr. 22 ingediend om wetstoepassingen
mogelijk te maken. Ik heb geluisterd naar het antwoord van de staatssecretaris:
het wordt zo minimaal gebruikt dat je je af kunt vragen of het instrument
nog handig is, zeker in relatie tot de introductie van de bestuurlijke boete.
Dat antwoord wil ik graag betrekken bij mijn oordeel over dit amendement.De staatssecretaris noemt ook de mogelijkheid van anonieme klachten. Daardoor
kan de Arbeidsinspectie in actie komen. De bemoeienis van de medezeggenschap
bij risico-inventarisatie en -evaluatie van de arbeidsomstandigheden en bij
het plan van aanpak is geregeld. Hierbij heb ik de jaarlijkse bespreking van
de voortgang van het plan van aanpak gemist. Hierover heb ik een amendement
ingediend. Het had aanvankelijk een ander nummer. Mede op aanraden van de
heer Stroeken heb ik de toelichting enigszins verduidelijkt omdat zij wat
verwarring opriep. Het amendement gaat met name in op de nieuwe systematiek
van de wet, de voortgang van de bespreking van het plan van aanpak. Dat is
iets anders dan het huidige Arbo-jaarplan en het Arbo-jaarverslag. Ik dank
de heer Stroeken voor de verduidelijking.De staatssecretaris heeft gezegd dat hij wel voor die periodieke bespreking
is. Hij heeft liever dat die niet op schrift wordt gezet. Ik vind het toch
belangrijk dat iets op papier staat. Als je notuleert, zet je toch ook iets
op papier. Het hoeft niet zoveel te zijn, als maar even vastligt hoe de voortgangsbespreking
verloopt. Ik geef er dus de voorkeur aan mijn amendement te handhaven.Dan is er nog een amendement van collega Middel op stuk nr. 15. Daarin
herstelt hij het Arbo-jaarplan en het Arbo-jaarverslag in ere. Dat vind ik
ingewikkeld, want dan gebeuren de zaken in feite dubbel. Aan de ene kant is
er dan de jaarlijkse bespreking van het plan van aanpak en aan de andere kant
zijn er een Arbo-jaarplan en een Arbo-jaarverslag. Ik hoor graag de mening
van de heer Middel daarover. Ik moet wel zeggen dat ik het schriftelijk antwoord
van de staatssecretaris over de mogelijkheden die de wet nu al biedt –
één keer per jaar de algemene gang van zaken bij het gevoerde
sociale beleid van de onderneming, inclusief het arbeidsomstandighedenbeleid,
bespreken – ook wel bevredigend vond.Een aantal amendementen is ingediend om de zorgplicht van de werkgever
uit te breiden. Deze is in het nieuwe wetsvoorstel ingeperkt. Ik ben het met
veel amendementen wel eens, zoals met het amendement-Stroeken op stuk nr.
9 over de bevordering van de kwaliteit van het werk, het amendement op stuk
nr. 10 over voorlichting en onderricht aan jeugdige werknemers en het amendement-Middel
op stuk nr. 16 over welzijn. Het amendement van de heer De Wit heeft dezelfde
strekking: stress als risico vastleggen door het weglaten van een aantal termen
in de wet.Wij vinden het ook van belang dat nadere regels kunnen worden gesteld
over onderwerpen zoals werkdruk, stress, kwaliteit van de arbeid, seksuele
intimidatie, agressie en geweld. Het is van belang om die mogelijkheid in
de wet open te houden, ook als het nieuwe instrument – het convenant –
niet blijkt te werken. De heer Stroeken heeft op dit punt een amendement ingediend.
Ik dank de staatssecretaris voor hetgeen hij heeft gezegd over de Nederlandse
agenda in Europa op het gebied van de arbeidsomstandigheden. Er komt een nota
aan waarin de positie van Nederland wordt aangegeven. Overigens komt hij ook
nog met een nota over de convenanten.Ik wacht af wat de heer Stroeken doet met zijn amendement over de bestuursrechtelijke
handhaving en sanctionering van de samenwer- kings- en informatieverplichting.
Ik verkeerde naar aanleiding van het verslag in een positie waarin ik het
kabinetsstandpunt ondersteunde. Ik hoor graag wat de heer Stroeken gaat doen.Komt de staatssecretaris ook tegemoet aan het amendement op stuk nr. 13
van de heer Stroeken? Het gaat dan om situaties waarin geen ondernemingsraad
is. Hij heeft een amendement ingediend, waarin wordt geregeld dat in situaties
waarin geen medezeggenschap is, er toch een vorm van overleg plaatsvindt.
In de vierde nota van wijziging wordt hierover iets geregeld. Ik vraag mij
af of hiermee voldoende tegemoet wordt gekomen aan hetgeen de heer Stroeken
vraagt.Er zijn ook nog een aantal amendementen van de heer Middel over werkoverleg,
geen benadeling van werknemers in een bepaalde positie en calamiteiten. Over
het amendement op stuk nr. 27 over de calamiteiten zegt de staatssecretaris
dat het de Arbowet overstijgt. Wellicht kan hij in tweede termijn aangeven
waar dergelijke zaken geregeld kunnen worden. Het moet in ieder geval geregeld
worden. Het moet geen wal-en-schipsituatie worden. Het is nuttig om te weten
waar het moet worden geregeld.Er is nog een aantal amendementen over de melding van beroepsziekten en
ook de melding van registratie van ongelukken. Ik kan mij iets voorstellen
bij de argumentatie van de staatssecretaris: laat het de Arbo-diensten niet
doen, maar de werkgevers, omdat de werkgevers in feite daardoor claims aan
hun broek zouden kunnen krijgen. Zij zijn dan minder geneigd om te melden.
Ik hoor graag van de heer De Wit waarom hij de werkgever belangrijker vindt
dan de Arbo-dienst.In de discussie tussen de staatssecretaris en de heer De Wit over de registratie
van de ongevallen betoogde de heer De Wit dat in een bedrijf waar veel ongevallen
gebeuren maar geen langduriger verzuim dan drie dagen tot gevolg hebben, een
net zo vervelende situatie kan ontstaan als in een bedrijf waar weinig ongevallen
gebeuren maar het verzuim meer dan drie dagen duurt. Ik hoop dat de staatssecretaris
hierop in tweede termijn terugkomt. Een bedrijf met veel kleine ongevallen
is geen bedrijf dat de Arbo-prijs 1999 verdient.Ik wil nog iets zeggen over het toezicht van het CTSV op de Arbo-diensten.
Ik heb geopperd om de Arbo-diensten onder het toezicht van het CTSV te stellen.
De staatssecretaris achtte het theoretisch niet ondenkbaar dat het CTSV in
de lijn van het toezicht door de minister een rol zou kunnen gaan spelen.
De huidige combinatie van privaat en publiek toezicht is volgens de staatssecretaris
adequaat. Ik verzoek hem het onderwerp niet van de agenda af te halen en het
in ieder geval mee te nemen bij de discussie over de toekomstige uitvoeringsorganisatie
sociale zekerheid. Het past daar beter dan het en passant te
regelen bij deze Arbowet.De heer Blok (VVD):Voorzitter! Ik wil de staatssecretaris hartelijk danken voor zijn beantwoording
van de vragen, zowel de schriftelijke als de mondelinge. Ik dank hem ook voor
zijn vriendelijke complimenten voor mijn maidenspeech.Het is duidelijk geworden dat het verschil van mening, voorzover dat er
is tussen partijen, zich niet concentreert op het belang van goede arbeidsomstandigheden,
maar op twee vragen. In hoeverre durven wij verantwoordelijkheid voor een
goed arbeidsomstandighedenbeleid bij werkgevers en werknemers te leggen, dus
terughoudend durven te zijn in onze regelgeving? Voelt de Kamer zich werkelijk
verantwoordelijk voor een afname van de administratievelastendruk? Met het
oog hierop kijk ik in verschillende graden van verbazing naar de partijen
die amendementen hebben ingediend. Zowel de PvdA, als D66 en CDA hebben indertijd
hun steun uitgesproken voor een motie waarin de regering opgeroepen werd de
administratievelastendruk voor het bedrijfsleven met 25% te verminderen. De
Kamer kan natuurlijk zoveel moties als zij wil naar de regering sturen, maar
het is toch vreemd dat de Kamer niet terughoudend durft te zijn met nieuwe
regelgeving als de regering een wetsvoorstel nog eens tegen het licht houdt
en met voorstellen komt voor vereenvoudiging van de regelgeving. Als de Kamer
op zo'n moment weer met amendementen komt, is het logisch dat de administratievelastendruk
nooit omlaaggaat.De heer Stroeken (CDA):Voorzitter! Ik heb een vraag aan de heer Blok die ik de vorige keer ook
al min of meer gesteld heb. Ik laat open of ik mijn amendement dat betrekking
heeft op de bestuursrechtelijke handhaving in stemming laat brengen. Ik heb
over dit amendement een vraag gesteld en wellicht verdwijnt het nog. Hoe vergroten
de amendementen van het CDA de administratievelastendruk? Ik zou dat graag
van de heer Blok in detail vernemen. Bij mijn weten verhogen wij de lastendruk
in het geheel niet.De heer Blok (VVD):Ik ben blij dat de heer Stroeken deze vraag stelt. Dat biedt mij de gelegenheid
om nog een keer het amendement-Stroeken op stuk nr. 11 aan te halen. Dit amendement
strekt ertoe nadere regels te stellen met betrekking tot de artikelen 3 en
4. Nadere regels zijn meer regels en meer regels betekent toch echt een grotere
administratievelastendruk. Daar kan geen verschil van mening over zijn.De heer Stroeken (CDA):Mevrouw de voorzitter! Het CDA heeft een viertal amendementen ingediend,
waarvan er zeker drie overblijven. Een amendement vraagt aandacht voor jeugdigen
en een amendement aandacht voor overleg. Die amendementen geven in ieder geval
geen extra druk.De nadere regels, uit het andere amendement, worden gesteld door de wetgever.
De heer Blok kan dit nalezen in het artikel. De wetgever stelt die nadere
regels als hij zich bezorgd maakt over bepaalde aspecten van het Arbo-beleid.
De wetgever, niet de werkgever of de werknemer, stelt die regels op het moment
dat hij problemen heeft met een bepaald aspect van het Arbo-beleid. Ik vraag
de heer Blok of dat een onverantwoorde verhoging van de lastendruk is. Ik
zie dat helemaal niet.De heer Blok (VVD):Ik ben blij dat de heer Stroeken mij in ieder geval gelijk geeft in mijn
opmerking dat het amendement op stuk nr. 11 leidt tot verhoging van de administra-
tievelastendruk. Hij vindt dat niet onverantwoord. Wij vinden het in ieder
geval niet nodig.De heer Stroeken (CDA):Ik stel dat het geen enkele verhoging van de lastendruk met zich brengt.
De twee anderen doen dit al überhaupt niet.De heer Blok (VVD):Het is boeiend om te constateren dat men van mening kan zijn dat nadere
regels geen extra administratievelastendruk met zich brengen!De heer De Wit (SP):Gaat de heer Blok zover dat hij het probleem van de lastendruk belangrijker
vindt dan de risico's, die met name de werknemers op de werkvloer lopen als
geen nadere regels gesteld worden? Is die vermindering met 25% soms belangrijker
dan de bescherming van de mensen waarover het hier gaat?De heer Blok (VVD):Die vraag heb ik in eerste termijn al beantwoord, toen ik zei dat in het
wetsvoorstel zoals het nu voorligt, een juiste afweging wordt gemaakt tussen
enerzijds het evidente belang van goede arbeidsomstandigheden en aan de andere
kant de noodzaak van de vermindering van de administratievelastendruk.De heer De Wit (SP):U gebruikt de lastendruk als argument om bepaalde amendementen en voorstellen
te bekritiseren. Dat is uw goede recht. Het is echter mogelijk dat het belang
van het amendement verdergaat dan de lastendruk waar u het over hebt.De heer Blok (VVD):Natuurlijk! Stel dat een amendement inhoudelijk verschrikkelijk goed is.
Dan kun je daarin meegaan. De regering heeft echter al een afweging gemaakt,
nota bene op verzoek van de Kamer, die indertijd heeft gevraagd daar eens
kritisch naar te kijken. Als de regering dat doet, komt er een stroom van
amendementen van alle partijen, die indertijd ook zelf nadrukkelijk hebben
gezegd dat in het belang van het bedrijfsleven de administratievelastendruk
omlaag moest. Uw partij was daar overigens niet de meest specifieke in, maar
andere partijen waren er wel specifiek in. Mijn stelling is dat je als je
dat meent, ook naar je woorden moet handelen.De heer Stroeken (CDA):Ik vond de vraag van de heer De Wit heel interessant. Het gaat om de werknemer.Ik heb een andere vraag. Ik heb de staatssecretaris geprezen vanwege de
welwillende opstelling van de regering met betrekking tot de amendementen.
Is de heer Blok van mening dat de regering de lastendruk in het midden- en
kleinbedrijf te zeer verhoogt door toe te geven aan een aantal amendementen,
die althans tot nog toe in ieder geval niet ontraden worden?De heer Blok (VVD):Het standpunt van mijn fractie over het geheel van de wet heb ik aan het
eind van de eerste termijn gegeven en ik zal dat aan het eind van deze termijn
 opnieuw doen. Dan zal ik ook hierop ingaan.Voorzitter! Ik heb al aangegeven dat ik wat de amendementen betreft met
verschillende graden van verbazing naar de diverse fracties kijk. Ik kom even
terug op amendementen van het CDA, maar niet omdat ik de heer Stroeken zo
graag achter de interruptiemicrofoon zie; dat schijnt evenwel onvermijdelijk
te zijn. Ik noemde twee criteria bij het beoordelen van amendementen: het
verminderen van de administratievelastendruk en de mate waarin wij de verantwoordelijkheid
voor het arbeidsomstandighedenbeleid werkelijk aan het overleg tussen werkgever
en werknemers durven over te laten. Ik constateer hierbij net als mijn collega
Middel in eerste termijn toch wel enige verandering in het standpunt van het
CDA. Deze partij heeft in het verleden bij monde van mevrouw Van Rooy heel
duidelijk gezegd dat wij meer terughoudend zouden moeten zijn met het stellen
van regels op Arbo-gebied. Desondanks dient de CDA-fractie nu amendementen
in. Terwijl ik het amendement op stuk nr. 11 al in de categorie verhoging
van de administratievelastendruk heb ondergebracht, getuigen de overige amendementen
in ieder geval niet van een groot vertrouwen in het vermogen van werkgevers
en werknemers om gezamenlijk zaken te regelen zonder dat de werkgever ingrijpt.De heer Stroeken (CDA):Zoals u weet, gaat het bij politieke en maatschappelijke ontwikkelingen
om een voortschrijdend proces. Daarbij behoort een ontwikkeling in het denken
en het denken staat bij het CDA bepaald niet stil. Ik hoop dat dit ook voor
de VVD geldt. Ik zou u erop willen wijzen dat de heer Middel, toen ik het
over doorgeschoten marktwerking had, sprak van het doorslaan van het private.
Wij gingen dus aardig in dezelfde richting. Ik heb de indruk dat de VVD er
iets anders over denkt, maar je mag toch van mening verschillen? Ik vind dat
mevrouw Van Rooy voortreffelijk verwoord heeft wat wij vonden. Dat vinden
wij nog steeds, maar er is een ontwikkeling in het denkproces, en dat vinden
wij een goede zaak.De heer Blok (VVD):Ik zal voor de zekerheid nog even de woorden van mevrouw Van Rooy uit
het algemeen overleg uit juli 1995 herhalen: 'Het leggen van meer verantwoordelijkheid
bij sociale partners op bedrijfsniveau zal effectiever werken dan verdergaande
detaillering van regelgeving uit Den Haag.' Ik ben blij dat u in uw interruptie
in ieder geval aangaf dat er sprake is van een voortschrijdend inzicht oftewel
van een veranderd standpunt van het CDA in dezen.De heer Stroeken (CDA):Ik onderschrijf de woorden van mevrouw Van Rooy voor 100%, er is nu alleen
sprake van een ietwat andere interpretatie. Het gaat nu om vastlegging in
een wet en ik ben van mening dat dit volstrekt niet in strijd is met het standpunt
van mevrouw Van Rooy.De heer Blok (VVD):Ik constateerde al eerder dat vele partijen warme woorden hebben gesproken
over eigen verantwoordelijkheid en vermindering van de administratievelastendruk,
maar dat er zo weinig daden aan toegevoegd worden.Voorzitter! Ten slotte wat het CDA betreft de motie waarin opgeroepen
wordt tot vermindering van de administratieve- en financiëlelastendruk
voor het MKB. Ik had een motie met dezelfde strekking in voorbereiding; die
zal ik niet meer indienen, omdat deze motie van het CDA er al is. Maar het
CDA – ik herhaal het – moet wel een heldere keuze maken. Of je
bent echt vóór vermindering van de administratievelastendruk
en dan dien je geen amendementen in – dan is de motie trouwens ook niet
nodig – of je bent daar geen voorstander van, maar waarom zou je dan
zo'n motie indienen? Het is dus kiezen of delen.Voorzitter! Aan het eind van de eerste termijn had ik al gezegd dat onze
steun aan het oorspronkelijke wetsvoorstel duidelijk was en dat onze steun
aan het wetsvoorstel inclusief amendementen zou afhangen van de scherpte van
de amendementen en het aantal amendementen dat zal worden aangenomen.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De VVD-fractie laat ons nu in een bijna ondraaglijke spanning
achter. Ik had toch wel willen weten waar de grens voor deze fractie nu precies
ligt, want dit is wat makkelijk. Wat is in de ogen van de VVD-fractie nog
redelijk en wat gaat te ver? Het is toch ook de bedoeling van dit overleg
dat je dit van elkaar weet? Maar misschien kan de heer Blok dit alsnog zeggen...De heer Blok (VVD):Op zo'n duidelijke uitdaging moet ik natuurlijk reageren. Met name de
amendementen waarin de heer Middel oproept tot een jaarlijkse RI&E, en
het amendement waarin hij oproept tot een aanzienlijk uitgebreider werkoverleg,
zijn ons een doorn in het oog. Van de rest zeggen wij in ieder geval dat zij
niet nodig zijn.De heer Middel (PvdA):Wij komen al wat dichter bij elkaar, want ik weet nu tenminste beter waar
de VVD de lat legt.Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording in eerste termijn. Hoewel
hij er niet onder lijdt, heeft hij toch niet echt gemakkelijk. Als je als
bewindspersoon voor het eerst een debat moet voeren in deze Kamer en als je
dat meteen over de herziening van de Arbowet moet doen, dan is dat niet leuk,
zeker niet voor een VVD'er. Maar goed, het laatste terzijde. Het CDA proefde
enige welwillendheid in het betoog van de staatssecretaris. Ik moet zeggen
dat ik die welwillendheid wat minder geproefd heb. De staatssecretaris is
bereid over dit onderwerp met ons te debatteren en te argumenteren. Dat neemt
echter niet weg dat ik af en toe het gevoel had dat wij een beetje in een
andere wereld leven. Hiermee zijn wij weer terug bij het punt waar het bij
dit onderwerp altijd over gaat, namelijk dat er in de samenleving en in de
Kamer, als afspiegeling van de samenleving, sprake is van tegengestelde visies.Ik moet constateren dat de politieke situatie nu echt anders is dan de
afgelopen jaren. Als wij in het verleden over arbeidsomstandigheden en arbeidsverhoudingen
spraken, zag de fractie van de Partij van de Arbeid zich vaak geconfronteerd
met het feit dat in onze ogen het getal het won van de argumenten. Je kon
een mooi verhaal houden en je kon prachtige amendementen indienen, maar uiteindelijk
won bij de stemming de macht van het getal het van de SP, GroenLinks, de PvdA
en D66, aangevuld met de RPF, het GPV en soms de SGP. Dan was je er dus net niet. Nu zijn wij er net wel. Ik wil benadrukken dat dit
voor ons absoluut geen reden is om te zeggen dat nu de macht van het getal
moet zegevieren. Ik wil dat over deze wetgeving een zo breed mogelijke consensus
tussen Kamer en kabinet ontstaat. Het arbeidsomstandig- hedenbeleid is in
de praktijk gebaat bij een zo breed mogelijk draagvlak. Vandaar dat ik dit
blijf beargumenteren, ook nu de politieke verhoudingen in de Kamer sinds de
laatste verkiezingen echt zijn veranderd.Voorzitter! Wat is nu de bedoeling van deze wetgeving? Wij hebben de herziening
van de Arbowet simpelweg gezien als het effectiever maken van de Arbowet,
zodat deze meer aan haar doel beantwoordt en men er in de praktijk meer aan
heeft. Bij ons staat deregulering niet voorop. Iedereen is toch tegen overbodige
regels? Het gaat niet om de hoeveelheid regels, maar om goede en adequate
regels. Vandaar dat ik niets meer over deregulering zeg. Dat lijkt mij niet
zo verstandig.De heer Blok (VVD):Voorzitter! Toen ik hoorde dat het met name ging om adequate regels, dacht
ik even dat de heer Middel en ik het eens zouden zijn. Ik wil hem een vraag
stellen over de jaarlijkse RI&E. Stel, je hebt een dienstverlenende organisatie
die uitsluitend vanuit een kantoor werkt. Van dergelijke bedrijven, die een
beetje bellen en papier verplaatsen, bestaan er zeer veel. Waarom moeten zulke
organisaties worden verplicht tot een jaarlijkse RI&E?De heer Middel (PvdA):Vindt u het goed als ik daar later op terugkom? Ik heb namelijk een aanbod
voor de staatssecretaris. Daarna zal ik uw vraag beantwoorden.Tijdens een interruptiedebat leek het erop dat het kabinet en de PvdA-fractie
vrij dicht bij elkaar kwamen. De staatssecretaris merkte daarbij op dat het
plan van aanpak wat hem betreft jaarlijks besproken kan worden en een jaarlijkse
actualisering van de RI&E in dat verband overdreven is. Dit komt overeen
met wat ik het in het amendement op stuk nr. 17 heb geformuleerd. Ik zeg dit
ook namens mevrouw Schimmel, omdat zij hier in haar tweede termijn niet aan
toe is gekomen. In haar amendement op stuk nr. 29 spreekt zij over één
keer in de drie jaar. Ik denk dat D66, PvdA en kabinet een heel eind kunnen
komen als zij het eens worden over de toezegging om jaarlijks het plan van
aanpak te bespreken, waardoor ook het medezeggenschapsorgaan in brede zin
over het arbeidsomstan- dighedenbeleid kan praten en daarmee kan instemmen.
Dat is daarmee gegarandeerd. Dan moet wel datgene wat in het amendement op
stuk nr. 20 van mijn hand staat over de bijstand van de Arbo-dienst in de
richting van de werknemersorganisatie, gegarandeerd zijn. Maar als dat allemaal
geregeld is, dan zou mijn amendement op stuk nr. 17 – dat zou mijn aanbod
zijn – kunnen worden ingetrokken, waarin het punt van de jaarlijkse
RI&E staat geformuleerd. Immers, de achtergrond van mijn redenering was
niet zozeer dat er per se een jaarlijkse RI&E moet zijn. Nee, natuurlijk
niet. De achtergrond is meer deze. Ik constateer dat er te veel bedrijven
zijn die uitgaan van de constatering: wij hebben een RI&E en hebben dus
aan onze verplichting voldaan, en verder bekijken we het maar, ongeacht wat
er gebeurt. Dat automatisme wilde ik doorbreken en dat kan doorbroken worden
met de handreiking van de staatssecretaris door jaarlijks het plan van aanpak
op de agenda te zetten. Dan weet je ook de verantwoordelijkheid voor wat betreft
het medezeggenschapsorgaan en dan zeg je ook dat zij het zelf goed in de gaten
moeten houden. Maar om het goed in de gaten te kunnen houden, hebben zij weer
de steun van de Arbo-dienst nodig en dan is de cirkel rond. Als de staatssecretaris –
dat zou mijn concrete aanbod zijn – met deze redenering mee kan gaan,
trek ik het amendement op stuk nr. 17 in. Nu, hij geeft mij een hand!Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! Ik wil er nog even één element aan toevoegen,
omdat ik het punt in mijn eigen bijdrage ben vergeten. Ik wil dan ook graag
mijn amendement indienen, waarbij het één keer in de drie jaar
plaatsvindt. Daar tegenover heeft de staatssecretaris niet alleen toegezegd
dat jaarlijks het plan van aanpak en de voortgang ervan wordt besproken –
wat ik belangrijk vind, is het schriftelijke element ervan – maar dat
bij die bespreking ook wordt besproken of er een actualisatie van de risico-inventarisatie
en -evaluatie nodig is. Ik vind het belangrijk om dat element daarbij te noemen.
Dat is het aanbod, zo kreeg ik de indruk, dat het kabinet heeft gedaan en
dat voeg ik hieraan toe.De heer Middel (PvdA):Als ik het nu goed begrijp, kijkende naar de handreiking, ook letterlijk,
van de staatssecretaris en naar de toevoeging van mevrouw Schimmel, zie ik
aanleiding om mijn amendement op stuk nr. 17 in te trekken, als hij ook datgene
wat in het amendement op stuk nr. 20 verwoord staat, over de ondersteuning
door de Arbo-dienst, meeneemt.Voorzitter! Ik trek bij dezen zowel het amendement op stuk nr. 17 in,
alsook mijn amendement op stuk nr. 20, omdat de regering het materieel heeft
overgenomen.De voorzitter:Aangezien de amendementen-Middel (stukken nrs. 17 en 20) zijn ingetrokken,
maken zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! Ik verwacht dan ook dat er nog een nota van wijziging komt,
waarin deze zaken worden vastgelegd.De heer Middel (PvdA):Ik zie dat de staatssecretaris het al geregeld heeft; daar is niet eens
Torentjesoverleg over geweest, voorzitter!Voorzitter! De heer Blok kan opgelucht zijn, want hij kan nu met de wet
meegaan, zo neem ik aan. Immers, dit was toch de grote angel.De heer Blok (VVD):De grootste angel is eruit; het blijft wel onder de categorie 'niet nodig'
vallen.De heer Middel (PvdA):Die zaken ga ik nu eventjes langs, om duidelijk te maken dat ze wel nodig
zijn.Voorzitter! Er wordt mij een beetje te veel en te gemakkelijk gepraat
over overdreven regels, te veel regels en belasting. De heer Blok zegt bijvoorbeeld
tegen de heer Stroeken, bij een interruptie, dat indien er op een bepaald
moment nadere regelgeving nodig is, dit ook leidt tot meer administratieve
lasten. Die combinatie, dat automatisme, zie ik echter niet altijd zo. Ik
vind het ook, zo zeg ik in de richting van de CDA-fractie, een beetje te gemakkelijk
om ervan uit te gaan dat vrijwilligersorganisaties, hoe sympathiek ik er ook
tegenover sta, meteen geraakt zullen worden door dit soort
regelgeving. Ik herinner mij heel goed het debat dat wij in 1994 hebben gevoerd
over de eerste echte Arbowet, waarbij toen ook van de kant van de regering
is benadrukt dat het nooit de bedoeling mag zijn bij dit soort wetgeving dat
kleinere organisaties, private, met inbegrip van vrijwilligersorganisaties,
en ook publieke organisaties op een overdreven manier worden belast met zaken
die gewoonweg hun doel voorbijschieten. We moeten in de gaten houden dat dit
niet gebeurt. Als gesproken wordt over een risico-inventarisatie en -evaluatie
voor vrijwilligersorganisaties, ga ik uit van een checklist, een heel eenvoudige
checklist, zoals die ook in het MKB kan worden toegepast. Daar moet je niet
een hele tamtam aan ophangen; dat was mijn interpretatie. Ik ga ervan uit
dat het ook zo gebeurt. Als dat niet gebeurt, dan geef ik de sprekers gelijk:
dan zijn we op de verkeerde weg.De heer Blok (VVD):De heer Stroeken en ik waren het niet zo vaak eens in het debat, maar
op dit punt toevallig wel, omdat hij zei: hierbij is misschien wel sprake
van nadere regels, maar het belang is zo groot – er wordt dan gedoeld
op dat ene amendement, waarin inderdaad nadere regels worden mogelijk gemaakt –
dat dit dan maar een keer nodig is. Maar wanneer u zegt dat nadere regels
niet leiden tot administratievelastendruk, wat wilt u dan met die regels?
Als het hier concreet gaat om werkdruk, seksuele intimidatie en dat soort
zaken en je iets wilt bereiken op dat gebied, dan zul je richting de bedrijven
iets moeten doen, iets op papier moeten zetten en dat vervolgens controleren,
want anders is het een dode letter en kun je het beter weglaten.De heer Middel (PvdA):Het zal u misschien verbazen, maar ik ben vrij praktisch op dat punt.
Het departement beschikt bij dit soort aangelegenheden over een gigantische
expertise. Als wij over werkdruk, over seksuele intimidatie, waarover trouwens
een wetsvoorstel behandeld is, of over stress praten, dan weten wij zo goed
waarover het gaat en welke indicatoren aanwezig zijn. Men kan dan op het departement,
in opdracht van de staatssecretaris, zo uit de computer halen waar men op
moet letten. Is er iets mis, dan moet men rapporteren en als er niets mis
is, kan men het inleveren en is men klaar tot het volgende jaar of later.
Zo werkt het toch?De heer Blok (VVD):Maar wij zijn het er toch over eens dat het niet gaat om de werkdruk op
het departement van de staatssecretaris, maar om de werkdruk in het MKB? Kunt
u aan mij uitleggen waarom een bedrijf geen extra lastendruk ondervindt zodra
uit de computer van de staatssecretaris allerlei lijstjes rollen?De heer Middel (PvdA):Een deel van wat u zegt is natuurlijk reëel, maar ik plaats vraagtekens
bij het automatisme, dat een beetje het ouderwetse VVD-geluid is, dat zodra
je praat over meer regels, er dus meer lasten zijn die meer geld kosten en
meer ellende veroorzaken. Dat is uw redenering, terwijl het volgens mij met
behulp van de overheid, die hiervoor checklisten heeft, het heel wel mogelijk
is dat juist voor kleinere bedrijven besparingen plaatsvinden omdat er handreikingen
komen vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid die aangeven
wat de indicatoren zijn voor bepaalde zaken die kunnen spelen binnen het bedrijf.
Men kan die zelf vanuit de eigen ervaringsdeskundigheid checken en inleveren
bij de geëigende instantie. Je bent dan al een heel eind. Zo heeft de
voormalige minister De Vries het in 1994 geformuleerd en ik denk dat de huidige
staatssecretaris in dezelfde geest redeneert. Ik ga daar graag in mee. U gelooft
mij misschien niet, maar ik ben met u van mening dat je het MKB en de vrijwilligersorganisaties
niet moet belasten met dingen, waardoor ze eigenlijk geen zin meer hebben
in wat ze wel moeten doen.Voorzitter! De redenering over de Arbeidsinspectie vond ik heel vreemd.
Er wordt geconstateerd – dat wordt nog eens benadrukt in de beantwoording
van de brief en in het stuk van 7 oktober – dat er geen taakuitbreiding
voor de Arbeidsinspectie plaatsvindt, terwijl hier van alle kanten wordt geconstateerd
dat het mooi is dat de Arbeidsinspectie extra taken krijgt, namelijk het lik-op-stukbeleid
uitvoeren. Dat is op zichzelf al een contradictie. Daar komt met betrekking
tot het handhavings- en preventiebeleid nog bij dat wij vaststellen dat de
pakkans heel klein is en dat de Arbeidsinspectie meer zou moeten doen, hetgeen
zij niet kan omdat zij niet voldoende capaciteit heeft. Jaar in jaar uit hebben
wij over die capaciteit gesproken. GroenLinks zegt in een interruptiedebatje
dat men er bij de begrotingsbehandeling wel op terugkomt. Ik wil GroenLinks
helpen, maar ook ons eigen standpunt benadrukken en ik leg daarom de volgende
motie aan de Kamer voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in het kader van een effectieve uitvoering van het arbeidsomstandighedenbeleid
de taken van de Arbeidsinspectie in omvang en intensiteit sterk toenemen;verzoekt de regering op korte termijn aan te geven hoe zij de capaciteit
van de Arbeidsinspectie substantieel zal uitbreiden teneinde een adequaat
handhavings- en preventiebeleid te kunnen uitvoeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Middel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37 (25879).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik kom nu bij een punt waarvan de staatssecretaris mij voor
een groot deel heeft overtuigd. Het gaat om mijn amendement op stuk nr. 27
over de calamiteiten. De staatssecretaris heeft gezegd dat dit beter past
in de discussie over het rampenplan. Ik vraag met mevrouw Schimmel aan de
staatssecretaris om ons duidelijk te maken in een brief hoe het geregeld kan
worden. MiddelHij hoeft dat niet morgen te doen maar toch wel vrij snel. Nogmaals,
de staatssecretaris heeft ons overtuigd dat dit amendement niet passend is
in het kader van deze discussie en ik trek het dan ook in. Daarmee komt de
VVD weer dichter bij goedkeuring van dit wetsvoorstel.De voorzitter:Aangezien het amendement-Middel (stuk nr. 27) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Stroeken (CDA):Mevrouw de voorzitter! Ik heb er zojuist niet aan gedacht, maar ik wil
alsnog meedelen dat mijn fractie, na afweging van een aantal aspecten zoals
de kwaliteit van Arbo-beleid als uitgangspunt en de administratievelastendruk,
de amendementen van de heer Middel op de stukken nrs. 16, 18 en 20 positief
zal benaderen.De voorzitter:Maar het amendement op stuk nr. 20 is ingetrokken!De heer Middel (PvdA):Het is overgenomen!De voorzitter:Maar dat betekent dat u het heeft ingetrokken, mijnheer Middel!De heer Stroeken (CDA):U hebt gelijk! Ik had vergeten die verklaring straks af te leggen.De voorzitter:Dat is prettig om te weten!De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Zojuist was er een interruptiedebat tussen collega De Wit
van de SP en de staatssecretaris over de verzuimtermijn van drie dagen. De
staatssecretaris vond die drie dagen eigenlijk al te gortig, maar hij is daar
verder niet op ingegaan. Wij constateren hier een verschil van inzicht. De
ernst van de ongevallen – ik heb het daarbij niet over de ongevallen
met dodelijke afloop – hangt namelijk niet altijd samen met de duur
van het verzuim. Er kan best iets ergs gebeuren op de werkvloer, hoewel er
geen langdurig verzuim plaatsvindt. Iemand kan vallen, maar het kan hem goed
gaan en direct of de volgende dag weer aan het werk gaan. Toch is er sprake
van een onveilige situatie. Iemand kan iets in zijn oog krijgen, twee uur
blind zijn maar na vier uur weer zien doordat hij direct is geholpen. Toch
gaat het om iets wat direct bekeken moet worden. Iets kan dus ernstig zijn
zonder dat het leidt tot lang verzuim. Om die reden zal ik mijn fractie adviseren
om het amendement van de heer De Wit op stuk nr. 33 te steunen. Het is een
goed amendement. Ik ben heel openhartig over de zienswijze van de PvdA op
al die amendementen; ik voel er namelijk weinig voor om hiervan een zaak van
loven en bieden te maken.Waar wij in eerste termijn niets van de staatssecretaris over gehoord
hebben, maar wat wel is ingebracht, is het onderzoek dat plaatsvindt na ongevallen.
Dat moet zo spoedig mogelijk na het ongeval plaatsvinden en door deskundigen
worden verricht. Is er ook een garantie in de wetgeving dat dit gebeurt?Voorzitter! Het amendement van mevrouw Schimmel op stuk nr. 8 over het
Arbo-jaarplan en -jaarverslag is bij nader inzien en gehoord de discussie
beter dan mijn eigen amendement op stuk nr. 15. Om die reden wil ik mijn amendement
intrekken en mijn steun toezeggen aan het amendement op stuk nr. 8 van mevrouw
Schimmel.De voorzitter:Aangezien het amendement-Middel (stuk nr. 15) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft drie amendementen ingediend over jeugdige
werknemers en wel op stuk nr. 10 over nadere regels, op stuk nr. 11 over samenwerking
en op stuk nr. 12 over de informatieplicht. Ik zal mijn fractie adviseren
deze amendementen te steunen. Ik ben ook echt verheugd dat de CDA-fractie
niet meer automatisch met de VVD-fractie meestemt op dit beleidsterrein. Dat
is toch jarenlang het geval geweest. Zij heeft nu duidelijk een eigen positie
gekozen en ik wil de CDA-fractie adviseren daar toch vooral mee door te gaan.
Het bevalt ons in ieder geval goed.De heer Stroeken (CDA):Voorzitter! Wij zullen onze eigen lijn inderdaad blijven voortzetten:
wij kijken niet naar links en wij buigen niet naar rechts. Wij gaan op onze
eigen manier door!De heer Middel (PvdA):U weet toch nog wat Wim Kan toen zei toen Van Agt dat ook zei: denk aan
die boter op je hoofd, want die valt er dan af! Precies! Maar ik meen het
serieus: ik ben echt verheugd dat de CDA-fractie in dit debat een positie
kiest en niet meer automatisch de kant van de VVD-fractie kiest. Of dat nu
komt door oppositie of regeringspartij, daar wil ik buiten blijven.Voorzitter! Over de Arbo-diensten is al veel gezegd. Wij verschillen met
de staatssecretaris van mening over de inschatting van de positie van de Arbo-diensten
en over de vraag hoe de relatie tussen de Arbo-diensten en de werkgever aan
de ene kant en de werknemer aan de andere kant precies moet worden omschreven.
Wij constateren daarbij dat de werkzaamheden van de Arbo-diensten vooral en
in onze ogen te veel gericht zijn op ziekteverzuim en beheersing daarvan en
minder op reïntegratie van zieke werknemers. Preventie delft een beetje
het onderspit. Nu we toch bezig zijn met certificering en daarover onlangs
in algemeen overleg uitvoerig hebben gesproken, lijkt het ons zinvol om een
relatie te leggen tussen die certificering en de preventieve activiteiten
van de Arbo-dienst. Om die reden wil ik de Kamer de volgende motie voorstellen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat beroepsziekten op het lichamelijke maar met name op het
psychische vlak steeds meer voorkomen;voorts overwegende, dat preventie van deze ziektes meer structurele aandacht
verdient;verzoekt de regering een richtlijn te maken waarbij wordt vastgesteld
dat een bepaald percentage van het werk van de Arbo-dienst naast begeleiding
inzake ziekteverzuim en reïntegratie van zieke werknemers moet bestaan
uit preventieve activiteiten, waarvan de certificering afhankelijk gemaakt
wordt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Middel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38 (25879).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik ben bijna toe aan de afronding van mijn betoog. Op de stukken
nrs. 31 en 25 heeft collega De Wit amendementen ingediend. Zij betreffen de
registratie van beroepsziekten en de kleine ondernemingen.
De fractie van de Partij van de Arbeid staat sympathiek tegenover deze amendementen.
Dat geldt ook voor het amendement op stuk nr. 23. Wel betwijfel ik of dat
een inderdaad een effectief amendement is. Het klinkt mooi. Misschien wil
de heer De Wit in zijn termijn nog zeggen wat hij precies met dit amendement
beoogt.De eerste motie die door het CDA is ingediend, is volstrekt overbodig.
De staatssecretaris heeft namelijk al toegezegd dat hij het gevraagde zal
gaan doen. Ik doel nu op de motie waarin wordt gevraagd om met de sportorganisaties
overleg te voeren over het vrijwilligerswerk. Ik weet niet of de staatssecretaris
zijn voornemen alsnog moet bevestigen, maar ik houd er niet van moties te
steunen waarin om iets wordt gevraagd wat al is toegezegd. De motie lijkt
mij dus overbodig. Wat de andere motie betreft, wil ik de reactie van de staatssecretaris
afwachten.Voorzitter! Ik wil voorts nog een inhoudelijke opmerking maken en tot
slot mijn conclusie trekken. Ik constateer dat er een beetje badinerend wordt
gedaan over het begrip 'werkoverleg'. Het lijkt erop dat men niet precies
weet wat dat voorstelt. De heer Blok beschouwde de opmerking hierover als
één van de angeltjes die hem ervan zouden kunnen weerhouden
met het wetsvoorstel in te stemmen.Met nadruk stel ik dat men bij het voeren van werkoverleg niet zomaar
bij elkaar gaat zitten om te toepen. Het is de bedoeling dat men voor het
voeren van werkoverleg regelmatig, elke week of elke dag, bij elkaar gaat
zitten. De mensen die gezamenlijk een klus klaren of die binnen een bepaalde
ruimte werken, overleggen dan op het laagste uitvoerende niveau over de vraag
hoe je de werkzaamheden het beste kunt doen. Een dergelijk overleg is goed
voor de mensen zelf en voor het productieproces en het bestaat niet uit slap
geouwehoer, beslist niet. Werkoverleg is ook erkend in de Wet op de ondernemingsraden.
Dat heb ik al bij interruptie aangegeven. Men kan het met het gestelde in
mijn amendement over het werkoverleg niet eens zijn, prima, maar de argumentatie
met name van de kant van de VVD bevalt mij niet.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De heer Middel heeft er zowel in eerste als tweede termijn
op gewezen dat te veel private afspraken gemaakt moeten worden en dat de nieuwe
wet te veel private uitvoering met zich brengt. Hij spreekt nu over het werkoverleg
en over de positie van de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging.
Is hij van mening dat deze wet een verbetering is of komt thans te veel de
nadruk te liggen op de overlegsituaties? Vindt hij dat werknemers en werkgevers
gelijkwaardige partijen zijn? Met andere woorden: hoe sterk vindt hij de positie
van de werknemer respectievelijk werknemersorganisatie? Kunnen zij voldoende
tegenwicht bieden op dit zeer moeilijke terrein van de arbeidsomstandigheden?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik ben heel blij met deze interruptie van de heer De Wit.
Ik was namelijk toe aan het trekken van mijn politieke conclusie. In een interruptiedebatje
met de staatssecretaris heb ik al gezegd dat veel afhangt van de vergelijking
die je treft. Toen de Arbowet die wij nu aan het wijzigen zijn in 1994 werd
ingevoerd, was er met betrekking tot de arbeidsomstandigheden in Nederland
niet veel geregeld. De regeling daarvoor was slechter dan die we nu kennen.
In grote bedrijven was bedrijfsgezondheidszorg verplicht. In kleine bedrijven
werd daar vaak niets aan gedaan. Als die er wel was, beperkte men zich daarbij
inderdaad tot alleen gezondheidszorg. Wat nu wordt voorgesteld is in een aantal
opzichten een verbetering van de bestaande wetgeving. Ik denk aan het lik-op-stukbeleid.
Dat vind ik echt een verbetering. Tegelijkertijd zijn er veel verslechteringen.
Denk maar aan het schrappen van het begrip 'welzijn' en aan al die andere
zaken waarop onze amendementen betrekking hebben. De fractie van de Partij
van de Arbeid heeft dan ook gezegd dat als het voorstel blijft zoals het is
aangeboden, wij aanneming niet zien zitten. Die opstelling is wel enigszins
dezelfde als die van de VVD, maar is gekozen vanuit een heel andere optiek.
Op de meest essentiële punten hebben wij elkaar echter in het debat gevonden
en daar ben ik echt blij om. Ik denk nu aan: de RI&E, het plan van aanpak
en de ondersteuning van de dienst. Nu dit geregeld is en een aantal van onze
amendementen naar verwachting zal worden aangenomen, is er voor de PvdA-fractie
op zichzelf geen reden om tegen het wetsvoorstel te stemmen. MiddelIk zal
mijn fractie adviseren voor te stemmen. Dat neemt niet weg dat wij niet op
alle punten geheel tevreden zijn. Zo vind ik nog steeds dat er geen gelijkwaardigheid
is als het gaat om het functioneren van de Arbo-diensten en de positie van
de werkgevers en van de werknemers daarbij. De werkgever is de opdrachtgever.
Dat blijkt in de praktijk te veel het geval te zijn. Als je dat wilt compenseren,
moet je ervoor zorgen dat het medezeggenschapsorgaan tegenwicht kan bieden.
Wij trachten de medezeggenschap zodanig te faciliëren, dat het evenwicht
dichterbij komt. Ideaal is het niet en zal het binnen de huidige context ook
niet worden.De heer De Wit (SP):In de wet ligt de positie van de werknemersvertegenwoordiging vast. Het
gaat erom hoe dat in de praktijk gaat uitpakken. De huidige praktijk wijst
uit dat juist in de sector van het midden- en kleinbedrijf, in die kleine
bedrijven, de naleving van de regels, bijvoorbeeld op het gebied van de veiligheid,
te wensen overlaat. Hoe sterk worden de werknemers met deze wet gemaakt? Zullen
zij voldoende tegenwicht kunnen bieden tegen verhalen over de administratievelastendruk?
De gemiddelde werknemer die met de werkgever in overleg treedt, is al gauw
onder de indruk. Bovendien zit de werknemer altijd met tegenstrijdige belangen:
hij is werknemer, hij werkt voor zijn brood en toch moet hij met de ondernemer
tot een compromis zien te komen.De heer Middel (PvdA):Ik heb lang genoeg aan discussies over medezeggenschap meegedaan om dat
probleem te onderkennen. Ik heb op de interventie van de heer De Wit twee
opmerkingen, een praktische en een principiële.Praktisch heb ik aangegeven dat de ophef over al die extra lasten een
beetje gerelativeerd moet worden. Het kabinet kan daarin net als in het verleden
een handreiking bieden. Mede dankzij het amendement van de heer De Wit heeft
de medezeggenschap in bedrijven met een klein aantal werknemers meer handen
en voeten gekregen. Als je spreekt over de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers, moet je dat ook waarmaken, moet je ook de werknemer de kans
geven om die verantwoordelijkheid waar te maken. Je moet dan niet te betuttelend
zijn. Als wij het kader creëren, als wij daarnaast faciliëren, dan
moeten wij het ook aandurven.Mijn principiële opmerking is de volgende. Ik ben een vertegenwoordiger
van de sociaal-democratie, die meer dan honderd jaar bestaat. Wij zijn eraan
gewend dat het doorgaans met kleine stappen gaat, maar wij komen er uiteindelijk
wel. Dat zal ook hier het geval zijn. Dat is het optimisme dat ik vertegenwoordig.De heer De Wit (SP):Ik vraag de heer Middel of hij het dilemma ziet. Wij praten over een oplossing
waarin de werknemer in heel veel gevallen het onderspit zal delven, juist
vanwege zijn moeilijke, tegenstrijdige positie binnen het bedrijf.De heer Middel (PvdA):Omdat hij ook loonafhankelijk is, om in uw terminologie te praten. Dat
begrijp ik wel, maar dankzij het kader, de bescherming, de faciliteiten en
de verplichting van de werkgever om volgens het Burgerlijk Wetboek als een
goed werkgever te opereren, bereiken wij het moment waarop wij de zaak loslaten.
Sociaal-democraat zijn betekent ook dat je mensen de mogelijkheid geeft om
zich te ontplooien, dat je mensen de kans geeft hun verantwoordelijkheid waar
te maken. Je kunt dat niet van bovenaf opleggen. Sterker nog, de PvdA wil
dat ook niet. Wij moeten ervoor zorgen dat mensen zelf hun verantwoordelijkheid
kunnen oppakken. Dat is het creëren van gelijke kansen en daar staan
wij voor.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording
van de vragen. Ook voor de SGP-fractie is het van groot belang dat er aan
de ene kant krachtig wordt gewerkt aan goede arbeidsomstandigheden en dat
er aan de andere kant oog is voor de lastendruk van het bedrijfsleven. Dat
zijn twee belangen die in het debat van vanmiddag aan de orde zijn geweest.
Wij vinden het belangrijk dat die niet tegen elkaar worden uitgespeeld.Zoals in eerste termijn ook door ons naar voren is gebracht, juichen wij
de ontwikkeling in de richting van meer doelvoorschriften toe. Echter, vereenvoudiging
van regelgeving en vermindering van lastendruk is moeilijk, zo heeft de staatssecretaris
beklemtoond, omdat wij met handen en voeten gebonden zijn aan de Europese
regelgeving. Hij heeft op dit punt een notitie in het vooruitzicht gesteld.
Kan hij vooruitlopend daarop iets zeggen over de mogelijkheden om nu al meer
concreet vorm te geven aan de doelvoorschriften en het terugdringen van de
overbodige gedetailleerde regels die er op dit punt te vinden zijn?Over de RI&E het volgende. Wij hebben er met instemming kennis van
genomen dat de staatssecretaris positief staat tegenover een jaarlijkse rapportage
over het plan van aanpak, zoals door mevrouw Schimmel is voorgesteld. Wij
zien het als een verbetering als dit in de wet zou worden opgenomen.Wij vinden het ook een goede zaak dat de vrijblijvendheid rond de herziening
van de RI&E wordt weggenomen en zien de nota van wijziging op dit punt
dan ook met belangstelling tegemoet.Over de onafhankelijkheid van de Arbo-diensten hadden wij in eerste termijn
een specifieke vraag gesteld, waarop ik de reactie van de staatssecretaris
nog niet heb vernomen. Misschien dat hij daar in tweede termijn nog op in
kan gaan. Dat is het punt dat blijkens artikel 13, lid 3, de Arbo-diensten
de RI&E dienen te toetsen, hetgeen tevens inhoudt dat moet worden toegezien
op de handhaving van de termijn van het plan van aanpak. De vraag was of hier
niet sprake zou zijn van een mogelijk conflict van verantwoordelijkheden.
Dat is ook een punt dat door de BOA was aangedragen.Tot slot wil ik nog een opmerking maken over de bestuurlijke boete, ook
een belangrijk element in deze wet. Het is telkens met enige nadruk als een
nieuw element in deze wet naar voren gebracht. Er zijn in eerste termijn vragen
gesteld over een objectieve normstelling. Is die wel voldoende gegarandeerd?
In de schriftelijke beantwoording is daarop ingegaan. Toch heb ik nog een
vraag daarover. Wij hebben twijfels of het uit oogpunt van rechtszekerheid
wel aanvaardbaar is dat gehandhaafd wordt op doelbepalingen die in beleidsregels
zijn geconcretiseerd. Als je beleidsregels hebt die een nadere invulling geven
aan doelbepalingen, impliceert dat toch niet dat er ook een bevoegdheid tot
afwijking bestaat? Is er dan wel voldoende basis om tot handhaving over te
gaan middels die bestuurlijke boete? Is de objectieve normstelling op
dit punt wel voldoende gegarandeerd?De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik wil beginnen met mijn waardering uit te spreken voor de
poging van de staatssecretaris om met elkaar tot een vergelijk te komen. Ik
kan begrijpen dat collega Middel zegt dat wij uit verschillende werelden komen,
maar dat neemt niet weg dat ik er waardering voor heb dat op belangrijke punten
overeenstemming is bereikt in het debat. Daartoe dient toch het debat? Overigens
vind ik het jammer dat wij dit debat zo verknipt hebben moeten voeren. Daar
kan niemand iets aan doen, maar het is de behandeling van de wet als zodanig
niet ten goede gekomen. Ik moet wel toegeven dat, het totaal overziend, een
en ander geleid heeft tot verbetering van de wet. Jammer is het ook dat collega
Blok de verschillen van mening dikker heeft aangezet dan feitelijk het geval
is. Dat is niet in lijn met de overeenstemming die wij in dit debat met elkaar
proberen te bereiken.Voorzitter! Dan kom ik bij de vraag of het toezicht van de Arbeidsinspectie
toereikend zal zijn. Collega Middel heeft op dat punt een motie ingediend.
Ik ben het eens met zijn redenering dat het raar is om te stellen dat het
aantal taken van de Arbeidsinspectie toeneemt, maar dat het niet nodig is
de inspectie uit te breiden. Mij lijkt uitbreiding wel nodig, tenzij het lik-op-stukbeleid
het aantal werkzaamheden van de Arbeidsinspectie doet afnemen. De staatssecretaris
moet dan aantonen op welke terreinen er sprake is van vermindering van werkzaamheden.
Naar mijn idee is dat aspect in dit debat nog te weinig naar voren gekomen.
Ik zou graag, ook in reactie op de motie van collega Middel, van de staatssecretaris
vernemen wat de situatie is.In eerste termijn heb ik een aantal punten aangeroerd waarop de staatssecretaris
niet is ingegaan. Ik heb bijvoorbeeld aangegeven dat wij nog maar kort onder
het regime van de oude Arbowet hebben gefungeerd, dat er nu een nieuwe wet
komt en dat ik het belangrijk vind dat er rust in de tent komt. Er moet gestreefd
worden naar een situatie waarin men zich kan concentreren op de vormgeving
van het nu beoogde Arbo-beleid. In dat kader wil ik de opmerking van collega
Stroeken over voorlichting ondersteunen.Voorzitter! Ik heb de staatssecretaris gevraagd of er in het kader van
de doelvoorschriften gekwantificeerde doelstellingen kunnen worden geformuleerd.
Kan de staatssecretaris op dat punt nader ingaan? Kan er in deze nieuwe opzet
sprake zijn van een goede monitoring?Er is gesproken over het begrip 'welzijn'. Ik heb in eerste termijn aangegeven
dat ik dat begrip niet kwijt wil. Ik begrijp dat er hier geen messen over
getrokken zullen worden. De staatssecretaris is niet principieel op dat punt.
Ik pleit ervoor dat begrip als zodanig te handhaven. Misschien kan de staatssecretaris
amendering op dat punt overbodig maken door een nota van wijziging toe te
zeggen.Over de onafhankelijkheid van de Arbo-diensten is al het een en ander
gezegd. In dit kader leg ik de staatssecretaris het volgende probleem voor.
Werknemers klagen erover dat de Arbo-diensten soms medische gegevens aan de
werkgevers verstrekken zonder dat deze werknemers daar toestemming voor hebben
gegeven. Ik vraag mij af hoe wij hiermee om moeten gaan. Kan dit er bijvoorbeeld
toe leiden dat de certificering van een Arbo-dienst in het geding raakt? Graag
een reactie van de staatssecretaris op dit punt. Ik zou nu nog niet weten
hoe wij daarachter moeten komen. Wellicht kan gedacht worden aan een meldpunt.
Het probleem is in elk geval belangrijk genoeg om hier aan de orde te stellen.Voorzitter! Ik dring er bij collega Stroeken op aan om de motie met betrekking
tot de vrijwilligers in te trekken. Volgens mij dient het geen reëel
doel wanneer wij nu proberen een punt te maken via deze motie. Wij hebben
van de staatssecretaris begrepen dat hij overleg gaat voeren. Ik ben blij
met die toezegging. De staatssecretaris zal de Kamer daarover informeren.
Ik vraag mij in arren moede af wat zo'n motie kan toevoegen. Deze kan er hoogstens
toe leiden dat er verwarring ontstaat over de bedoeling van de staatssecretaris
en die hoeft er wat mij betreft niet te zijn.Voorzitter! Mijn fractie heeft in eerste termijn al aangegeven dat zij
kan instemmen met de kaders van de wet en blij is dat er met doelvoorschriften
gewerkt zal gaan worden. Alles overziende, zal onze fractie deze wet zeker
steunen, maar wij zien met belangstelling uit naar de antwoorden van de staatssecretaris.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik begin in tweede termijn op het punt waar ik
in eerste termijn gebleven ben, omdat u mij vanwege tijdgebrek verzocht twee
punten aan te houden. Ik erken dat ik daardoor meteen een probleem heb, omdat
de staatssecretaris deze punten niet heeft kunnen meenemen, maar misschien
kunnen we hiervoor ook een oplossing vinden.Het eerste punt betreft de veiligheid en de stabiliteit in de bouw. Uit
de specificering van de ongevallen in het rapport van de FNV 'Nul is genoeg'
blijkt dat een groot aantal ervan te maken heeft met de instabiliteit en het
vallen van steigers. De FNV heeft in het rapport een voorstel gedaan om het
Arbo-besluit op dit punt aan te scherpen. Mijn vraag komt er kort en goed
op neer of de staatssecretaris hier iets voor voelt.Het tweede punt heeft te maken met de veiligheid van werkers aan wegen
en spoorwegen. Ook daar is het aantal ongevallen de afgelopen vijf jaar schrikbarend
gestegen, namelijk met 30%. Er zijn op dit punt ontoereikende voorschriften.
Voor gemeente- en provinciewegen zijn er richtlijnen van een orgaan dat CROW
heet. Deze regels zijn pas weer aangescherpt of worden per 1 januari 1999
aangescherpt. De vraag is alleen waar we uitkomen, omdat de ongevallen niet
verminderen. Hetzelfde geldt voor de rijkswegen, waarvoor alleen richtlijnen
bestaan van Rijkswaterstaat. De FNV vraagt in hetzelfde rapport om ook op
dit punt met regelgeving te komen. Ik zou hierover graag het oordeel van de
staatssecretaris vernemen. Ik kan mij een praktische oplossing voorstellen,
waarmee de staatssecretaris wellicht kan instemmen. Hij zal deze punten ongetwijfeld
in het overleg van 3 november met de bonden bespreken. Hij kan dan vervolgens
aan de Kamer laten weten of hij tot het inzicht is gekomen dat er op die twee
punten nadere maatregelen van de overheid moeten komen of dat hij een ander
voorstel heeft. Misschien kan de staatssecretaris in die geest
antwoorden. Ik hoor dat dadelijk wel.Mevrouw de voorzitter! Ik kom vervolgens terug op enkele punten van de
Arbowet zelf. Ik voorzie een aantal problemen met betrekking tot de handhaving
van de nieuwe wet. Vanuit de Arbeidsinspectie zelf komt bij herhaling de klacht
naar voren dat de voorschriften van het Arbo-besluit op dit moment al te vaag
zijn. Er is ook al op gezinspeeld dat de nieuwe Arbowet te weinig aanknopingspunten
biedt voor duidelijke handhaving. Dat is een probleem waar wij niet omheen
kunnen en dat bij de afweging een belangrijk aspect dient te zijn. Een ander
belangrijk punt voor de Arbeidsinspectie is, zoals ik bij herhaling heb begrepen,
het ontbreken van de P-bladen. Ik heb daar in eerste termijn een aantal opmerkingen
over gemaakt. De P-bladen werden en worden nu nog als zinvolle richtlijnen
gezien door de Arbeidsinspectie om in concrete situaties op te treden. Ik
heb daarom aan de staatssecretaris gevraagd wat zijn oordeel is over de Arbo-informatiebladen
die daarvoor in de plaats zijn gekomen. De klacht vanuit de praktijk is namelijk
dat deze niet voldoende houvast bieden bij het optreden in de praktijk in
situaties waarin de Arbeidsinspectie wordt ingeschakeld. Het probleem met
de handhaving spitst zich vervolgens toe op de pakkans, die toch gering is –
daar is al door de heer Middel op geduid – en op de vraag of er voldoende
capaciteit is. In dat opzicht ben ik het met zijn motie op dit punt volledig
eens.Het tweede punt betreft mijn amendement op stuk nr. 33: het in het wetsvoorstel
laten vervallen van de drie dagen. De motivatie daarvoor heb ik al bij interruptie
aangegeven. Niet uitsluitend de ongevallen die leiden tot meer dan drie dagen
ziekteverzuim zijn meldenswaardig en registratiewaardig. Integendeel, mijn
indruk is dat wij alle ongevallen dienen te registreren, niet om daar administratieve
lasten aan te verbinden, maar omdat meten weten is. Dat is nog steeds het
uitgangspunt. Wij hebben het over ernstige situaties, over mensen die schade
oplopen als gevolg van arbeidsomstandigheden. Ons moet geen enkele maatregel
te veel zijn om dat te voorkomen. Een daarvan is registratie en het daarop
aanpassen van het beleid.Het derde punt betreft mijn amendement op stuk nr. 31 over de melding
van beroepsziekten. Wij zijn nog slechts verdeeld over de vraag wie nu de
melding moet doen. In de huidige wet is dat de werkgever. Ik vind het ook
voor de hand liggen dat de werkgever dit moet doen, omdat hij de verantwoordelijke
is op het terrein van de arbeidsomstandigheden. Bovendien vind ik het argument
van de staatssecretaris – wij kunnen die taak beter bij de Arbo-dienst
leggen, want de Arbo-dienst is bevoegd om over medische gegevens te beschikken –
geen argument. De meldingsplicht inzake beroepsziekten is immers in eerste
instantie een zaak waarvoor je geen specifieke kennis hoeft te hebben van
het medische dossier. Anders was dat in de afgelopen jaren, toen de werkgever
dit moest doen, al een problemen geweest. Ik vind het dus geen probleem dat
de werkgever dit moet doen. Sterker nog, ik vind dat hij dat moet doen gelet
op de systematiek van de wet. Zouden medische gegeven overgelegd moeten worden,
dan is er een eenvoudige oplossing: de werkgever schakelt daarvoor de Arbo-arts
in.Dan kom ik op het onderdeel werkdruk-werkstress. Bij interruptie heb ik
al duidelijk gemaakt dat de lopende band en de machine eruit gehaald moeten
worden. Dat beperkt de elementen werkdruk en werkstress te veel. Ik heb mij
daarbij in ieder geval gebaseerd – dat heb ik nagekeken – op de
inbreng van de FNV. De FNV wijst in de stukken op de wetenschappelijke inzichten:
oorzaken van werkstress zijn veelal gelegen in de sfeer van het bedrijf, de
bedrijfskenmerken, het bedrijfsbeleid, bedrijfsstrategieën, de tijdsdruk,
enz. Al deze elementen heb ik in mijn toelichting op het amendement genoemd.
Wat zegt de FNV in dit voorstel? De formulering die nu door mij wordt voorgesteld,
is in overeenstemming met de Europese richtlijn op dit punt. Ik verwijs naar
artikel 6, tweede lid, onder d, van de Europese kaderrichtlijn 89/391/EG.
Deze formulering komt kennelijk al in de Europese richtlijnen voor. Zij is
in ieder geval ruimer en biedt op dit punt meer mogelijkheden dan alleen de
koppeling aan het niet in de hand hebben van het werktempo als gevolg van
de lopende band of de machine. Met andere woorden: ik handhaaf dit amendement.Hetzelfde geldt voor het amendement op stuk nr. 25 over het instemmingsrecht
in de kleine ondernemingen. Naar ik meen, is de staatssecretaris daarop niet
expliciet ingegaan. Het biedt de werknemers in de kleine ondernemingen aanknopingspunten
om gebruik te maken van het instemmingsrecht.Ik rond af en kom tot een oordeel over de wet zelf. Het probleem dat de
SP-fractie met dit wetsvoorstel heeft, betreft in de eerste plaats de vraag
of het noodzakelijk is een nieuwe wet te maken. Nu is de discussie daarover
achterhaald, want het wetsvoorstel is er. De huidige wet heeft zich echter
nauwelijks in de praktijk kunnen ontwikkelen. Het onderhavige wetsvoorstel
legt de handhaving van de normen en de invulling van het Arbo-beleid te veel
bij werkgevers en werknemers. Of het nu gaat over de ondernemingsraad, de
personeelsvertegenwoor- diging of een groep van werknemers die belang hebben
bij het overleg over de arbeidsvoorwaarden, het wetsvoorstel gaat uit van
de veronderstelling dat sprake is van gelijkwaardigheid van partijen. De balans
slaat door in het nadeel van de werknemers, omdat ze te maken hebben met de
dubbele loyaliteit of tegenstrijdige belangen. De werknemer moet in het bedrijf
waar hij werkt opkomen voor de belangen van zichzelf en zijn collega's. Dat
veronderstelt dat je je mond durft open te doen, dat je de Arbeidsinspectie
durft in te schakelen en dat je stelling durft te nemen tegen de werkgever.
Toch moet je met diezelfde werkgever door één deur, want je
verdient daar je brood. Die moeilijke positie leidt ertoe dat als het gaat
over het invullen van het beleid geen sprake is van twee gelijkwaardige partijen.
De oplossing van het kabinet in het regeerakkoord is om meer gebruik te maken
van convenanten. Dit versterkt het proces, omdat in de praktijk is gebleken
dat de convenanten heel moeilijk werken en voor een deel niet worden nagekomen.
Voor een deel zijn ze zo onduidelijk dat de branche het er niet over eens
is wat de inhoud is.Voorzitter! Het onderhavige wetsvoorstel is geen verbetering. Vanwege
de verschuiving naar de werkgevers-werknemersoverleg- situatie is geen sprake
van de juiste oplossing van het probleem.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor het antwoord. Hij zei dat
arbeid de helft van het geluk is. Het is natuurlijk prachtig als dit gezegd
wordt, maar voor dat geluk zijn wel goede arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
nodig. Ook daar verschillen wij niet van mening. De vraag rijst hoe dit wordt
ingevuld.Er is ook gesproken over de positie van Nederland ten opzichte van de
rest van Europa. Ik kan mij niet voorstellen dat een kabinet met ambities
tevreden is met een middenpositie. Als het gaat om goede arbeidsomstandigheden
zal Nederland moeten oprukken naar een toppositie, in de top drie bijvoorbeeld.
Het kan dan een goed voorbeeld geven.Onze fractie zal geen pleidooi houden voor vergaande bureaucratisering.
Wij pleiten wel voor heldere regelgeving die adequaat wordt uitgevoerd en
effectief is. De coalitiepartijen praten over die regelgeving af en toe schijnheilig.
Enkele weken geleden was de begroting van VROM aan de orde. Ik herinner mij
nog de bijdrage van de VVD; er werd continu met het regeerakkoord gezwaaid.
Het was allemaal vastgelegd en het moest precies zo worden uitgevoerd. Het
is maar net hoe het uitkomt. Als het gaat om arbeidsomstandigheden, is het
uitermate belangrijk om een aantal dingen goed vast te leggen. Mijn ervaring
is dat als iedereen zich aan die regelgeving houdt, het zeer wel mogelijk
is de bureaucratisering terug te dringen. Het is maar net hoe je het oppakt.
Ik ben erg blij dat wij hier een goed debat kunnen voeren. Op deze wet wordt
op een aantal cruciale punten kritiek geleverd door andere coalities dan die
in het verleden. Maar goed, wij hebben met de Kamer in haar huidige samenstelling
te maken. Het is goed dat het nu mogelijk is om op een aantal essentiële
punten het wetsvoorstel aan te passen. Er was in eerste instantie pittige
kritiek van een aantal partijen, waaronder ook de fractie van GroenLinks,
op punten als medezeggenschap, onafhankelijkheid van de Arbo-diensten, beroepsziekten,
registratie van ongelukken, het welzijnsaspect, de capaciteit van de Arbeidsinspectie
en het jaarlijkse overleg. Verder was er kritiek op de behandeling van kwetsbare
groepen, zoals vakantiewerkers, flexwerkers en thuiswerkers.Ik wil niet alle amendementen nalopen, omdat er dingen zijn gewijzigd
en aangepast. Ik kan echter wel zeggen dat de amendementen die de wet zo aanscherpen
dat zij meer zekerheid geeft aan de werknemers, door de fractie van GroenLinks
gesteund zullen worden. Ik heb in eerste instantie al gezegd dat ik een aantal
van die amendementen zelf had kunnen indienen. Ik hoop maar dat het mij de
volgende keer niet meer gebeurt dat mijn collega's sneller een motie indienen
dan ik! Als het goede amendementen zijn, hoef je ze niet zelf in te dienen.Ik wil toch nog terugkomen op de kwetsbare groepen, het MKB, vrijwilligerswerk,
de onderbezetting van de Arbeidsinspectie, de werkstress en de aanstellingskeuringen.
Ik ben blij dat zich een meerderheid aftekent voor het opnemen van het begrip
'welzijn' in de wet, omdat mij dat uitermate belangrijk lijkt. Ik heb in mijn
eerste termijn, net zoals anderen, uitgebreid aandacht besteed aan de kwetsbare
groepen. Mijn aandacht spitste zich toe op de thuiswerkers en de vakantiewerkers,
maar ook op de flexwerkers en met name op de jongere flexwerkers, waarvan
er tegenwoordig veel zijn. De staatssecretaris heeft in zijn schriftelijke
beantwoording aangegeven dat deze groepen onder de wet vallen en dat er extra
aandacht voor deze groepen is. Ik dacht zelfs dat hij in de schriftelijke
beantwoording de woorden 'dat kan ik u verzekeren' gebruikte. De staatssecretaris
geeft ook aan dat met name het thuiswerk betrokken zal worden in de controles
van de Arbeidsinspectie.De Arbeidsinspectie brengt binnenkort verslag uit van een onderzoek naar
vakantiewerk. In een interruptie heb ik al een aantal cijfers genoemd uit
de tussenstand voor 1998. Vergelijk je deze cijfers met die van 1997, dan
zie je dat nu bij 340 van de 1100 bezochte bedrijven tekortkomingen worden
geconstateerd. Dat is ernstig, omdat het om een kwetsbare groep, jongeren
vanaf 13 jaar, gaat. De tekortkomingen betreffen zaken als het onvoldoende
uitleggen van de precieze werkzaamheden en het niet goed overleggen van werk-
en rusttijden. In heel 1997 ging het om 300 overtredingen. Je ziet dus een
enorme toename. Ik denk dat dit tegengegaan moet worden, omdat zich anders
ernstige ongelukken kunnen voordoen en dat is zeker niet de bedoeling. Ik
vraag de staatssecretaris dan ook heel concreet wanneer wij de bevindingen
over de handhaving van de regels voor vakantiewerkers ontvangen. Is het mogelijk
dat wij met elkaar van gedachten wisselen over die bevindingen? Kunnen wij
bekijken of wij extra actie moeten ondernemen? Daar is het uiteindelijk natuurlijk
om begonnen. Ik verwijs naar twee persberichten van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, waaruit blijkt dat op dit soort punten de Arbeidsinspectie
ernstige tekortkomingen voor vakantiewerkers constateert. Dat soort gegevens
kan erbij worden betrokken.De staatssecretaris gaf aan dat er aandacht is voor deze kwetsbare groepen.
Er wordt dan gezegd dat die aandacht er echt is. Ik had mijn instantie voorbereid
met de vraag hoe dit zich rijmt met de beperkte, naar ons idee te geringe
capaciteit van de Arbeidsinspectie. Wij hebben daarover een interruptiedebat
gevoerd. Ik had een prachtige motie voorbereid. Ziedaar, wellicht door de
andere verhoudingen in de Kamer is een andere motie ingediend. Ik aanvaard
met dank het compliment van de heer Middel, die ons noemde naar aanleiding
van het interruptiedebat. Ik zal de motie van harte ondersteunen. Ik zal zelf
geen motie meer indienen, maar ook wij zijn van mening dat er iets aan de
capaciteit van de Arbeidsinspectie gedaan moet worden, omdat er sprake is
van allerlei extra taken en met name de inspectietaken helaas wat op de achtergrond
geraken. Men doet natuurlijk wat men kan, dat begrijp ik heel goed. Wellicht
kan de staatssecretaris nog ingaan op geluiden die ook ons bereikt hebben,
dat met name door vergrijzing van het personeelsbestand enige capaciteitsproblemen
optreden. Klopt dit? En zo ja, wat wordt eraan gedaan?Ten slotte op dit punt zou ik nog willen aandringen op zeer goede voorlichting
aan thuiswerkers, vooraf en tijdens de werkzaamheden. Met name thuiswerkers
vormen een sterk wisselende groep, in het algemeen bestaande uit vrouwelijke
werknemers. Ze vormen een moeilijk bereikbare groep. Eigenlijk zou de werkgever
hen moeten informeren over arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden, maar
dit blijkt onvoldoende te gebeuren. Ik denk dat de overheid
toch ook een verantwoordelijkheid heeft voor het op adequate wijze voorlichten
van deze kwetsbare groep. Ik dien dan ook een motie in om deze groep met wat
minder voor de hand liggende methodes voor te lichten, zoals via huis-aan-huisbladen
of met Postbus 51-campagnes.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een arbeidsomstandighedenbeleid ten aanzien van zogenaamde
kwetsbare groepen als thuiswerkers, vakantiewerkers en flexwerkers niet los
gezien kan worden van een adequaat en toegankelijk voorlichtings- en handhavingsbeleid;verzoekt de regering hiervoor zo spoedig mogelijk een plan van aanpak
te presenteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 39 (25879).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Ik zou ook graag nog iets zeggen over de kleine bedrijven
en de vrijwilligersorganisaties. Ook daarover is al het nodige in een interruptiedebatje
gezegd, dus zal ik het nu kort houden. Ik ben blij dat de staatssecretaris
heeft toegezegd dat hij in overleg zal gaan met de brancheorganisaties en
de koepels om na te gaan hoe men eruit zou kunnen komen. Hij zal hierover
ook aan de Kamer rapporteren. Er is wat gesteggeld over de datum van 15 december
a.s., genoemd in de motie-Stroeken. Dat is eigenlijk het enige goede wat je
nog aan de toezegging van de staatssecretaris zou kunnen toevoegen. Wellicht
is hij in staat in tweede instantie toch nog wat preciezer aan te geven wanneer
die rapportage, de inventarisatie van knelpunten de Kamer zal bereiken. En
ik hoop dat de staatssecretaris daarbij meteen ook een plan van aanpak zal
presenteren, of een plannetje van aanpak, al naar gelang de ernst van de knelpunten.
Anders gaat er weer een enorm lange periode voorbij voordat wij eventueel
tot actie kunnen overgaan.Wellicht kan de staatssecretaris wat de werkdruk en de werkstress betreft
de Europese richtlijn aangrijpen om wat hoger uit te komen dan de middenpositie.
Ik zou de opmerkingen van de SP op dit punt willen ondersteunen. Convenanten
zijn leuk en papier is geduldig, maar het moeten natuurlijk geen papieren
tijgers zijn als het om deze zaken gaat. Vaak is er sprake van ziekte door
werkdruk of stress op het werk. Ook aan die kant kun je bekijken hoe zich
dat ontwikkelt. Je moet het bij de bron aanpakken om dat te voorkomen. Dat
is een kernpunt in een moderne manier van omgaan met verzuim op het werk en
ziekteverzuim. Graag heb ik hierop een nadere reactie. Wanneer kunnen wij
op dit punt het plan van aanpak verwachten? Ik vind het prettig als ik rekening
kan houden met termijnen, zonder dat het precies op een dag aankomt, zoals
ik net al zei.In eerste termijn heb ik aandacht gevraagd voor de aanstellingskeuringen.
Nu is niet geregeld dat de aanstellingskeuringen door een arts plaatsvinden
bij de Arbo-diensten. De staatssecretaris heeft hier schriftelijk op geantwoord.
Hij schrijft: bij geen van de taken van de Arbo-dienst is voorgeschreven door
welke deskundige die taak moet worden uitgevoerd. In dit geval gaat het om
medische aanstellingskeuringen. Dat impliceert, schrijft de staatssecretaris,
dat dit door een bedrijfsarts moet worden gedaan. Omdat een geoorloofde aanstellingskeuring
betrekking moet hebben op specifieke functie-eisen, is het denkbaar dat in
de voorbereiding ook andere deskundigen een rol spelen, schrijft hij ook.
Ik moet helaas zeggen dat ik niet helemaal tevreden ben over dit antwoord.
Dat het 'impliceert' dat het door een bedrijfsarts moet worden gedaan, is
mijns inziens niet voldoende. Volgens mij is het beter als je dit regelt.
Kan de staatssecretaris in tweede termijn aangeven hoe hij dit 'impliceren'
precies ziet? Wellicht komt hij tegemoet aan mijn verzoek om dit specifiek
te regelen. Het lijkt mij beter om misverstanden te voorkomen, met name bij
de aanstellingskeuringen. De aanstellingskeuringen vormen immers een gevoelig
onderwerp. Het is beter dit punt zonder verschillen in uitleg adequaat op
te pakken. Het is de vraag of het geoorloofd is dat de keuring niet door een
bedrijfsarts plaatsvindt. De staatssecretaris schudt neen, maar misschien
kan hij dat dadelijk ook werkelijk zeggen, opdat wij daarover geen misverstanden
krijgen. Voor de zekerheid dien ik hierover een motie in. Wellicht kan ik
de motie op een ander moment alsnog intrekken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat nergens in de wet is geregeld dat een arts een aanstellingskeuring
moet verrichten;overwegende, dat een medische aanstellingskeuring slechts impliciet wordt
verondersteld door een bedrijfsarts te worden verricht;verzoekt de regering de Begeleidingscommissie van het Protocol aanstellingskeuringen
te vragen om kwaliteitseisen te formuleren waaraan bedrijfsartsen van Arbo-diensten
moeten voldoen om aanstellingskeuringen te verrichten en verzoekt de regering
erop toe te zien dat de eisen worden nageleefd, desnoods door die eisen op
te nemen in de Arbo-regeling,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 40 (25879).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Alles overziende, geldt ook voor ons de vraag wat
wij uiteindelijk met dit wetsvoorstel doen. Voor ons hangt het ervan af hoe
er met de overgebleven amendementen en moties wordt omgesprongen. Van GentEr
zijn ook nog enkele vragen gesteld. Ook het antwoord op die vragen zal bij
ons uiteindelijke stemgedrag de doorslag kunnen geven. Voor ons staan voorop
de adequate regelgeving en de handhaving. Er is het probleem dat er een absolute
gelijkwaardigheid wordt gesuggereerd tussen de sociale partners, dus tussen
 werkgever en werknemers in een bedrijf. In het ideale plaatje
zal die gelijkwaardigheid er misschien zijn, maar dat ideaal is nog lang niet
overal bereikt. Denkt de staatssecretaris dat die gelijkwaardigheid overal
bereikt is? De bescherming van de werknemer, die in deze wet wordt geregeld,
blijft voor ons vooropstaan. Bij de medezeggenschap zitten er nog wel een
aantal lastige dingen. Ik wil met name eens een helder antwoord over al die
convenanten die nu weer tussen de regels door een rol spelen. Immers, convenanten
zijn aardig, maar zij moeten méér zijn dan papieren tijgers.
Als het papieren tijgers zijn, hebben wij er absoluut geen behoefte aan.De vergadering wordt van 18.35 uur tot 18.45 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ik veroorloof mij, ondanks het feit dat ik hier pas 20 seconden zit om
de voorzitter te vervangen, u te zeggen dat wij terughoudend zullen moeten
zijn met interrupties, omdat het streven moet zijn om half acht met de behandeling
van dit wetsvoorstel klaar te zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! De heer Stroeken heeft gezegd genegen te zijn om het amendement
op stuk nr. 12 in te trekken, als hij er zeker van kan zijn dat het bij het
civielrechtelijk sanctioneren absoluut niet gaat over de mindere overtreding
maar alleen over bestuurlijke verhoudingen. Ik kan hem dat nogmaals verzekeren.
In grote lijnen hebben wij het SER-advies overgenomen.De heer Stroeken (CDA):Ik zal het nog eens bekijken, maar mijn woorden blijven staan.Staatssecretaris Hoogervorst:Prima. De heer Stroeken handhaaft zijn amendement op stuk nr. 10 over
speciale regelgeving voor de jeugd. Ik heb daar geen uitgesproken gevoelens
over en ik laat het oordeel over aan de Kamer.Zijn amendement op stuk nr. 13 voorziet in overleg vooraf over Arbo-beleid
met bedrijven die geen OR of PVT hebben. Dit is bevredigend geregeld in mijn
vierde nota van wijziging, zodat dit amendement overbodig is.Vervolgens heeft de heer Stroeken een motie ingediend die mij oproept
om iets te doen dat ik al heb toegezegd, namelijk om met vrijwilligerswerk
te gaan spreken en de Kamer daarover voor 15 december te rapporteren. Gezien
het feit dat ik dit spontaan heb toegezegd, vind ik deze motie overbodig.
Met betrekking tot de datum vraag ik er wel begrip voor dat het geen eenvoudige
zaak zal zijn om alle organisaties voor vrijwilligerswerk bij elkaar te brengen.
Ik ben bereid om ernaar te streven om voor 15 december aan de Kamer te rapporteren
over het overleg, maar ik kan het niet helemaal garanderen. Ik zal mijn uiterste
best doen.De heer Stroeken heeft ook een motie ingediend die de regering oproept
te onderzoeken hoe de kosten voor uitvoering van Arbo-beleid in het MKB beperkt
kunnen worden. Wij hebben dat bijvoorbeeld gedaan in deze wet en wij zijn
daar grotendeels in geslaagd. In enig opzicht is er door amendering sprake
van een lichte ophoging. Ik zou tegen de heer Stroeken willen zeggen dat als
hij dit van plan is, hij zelf met concrete suggesties moet komen. Ik vind
dit een beetje een makkelijk motie. Als hij vindt dat wij in deze wet niet
ver genoeg zijn gegaan, had hij met amendementen moeten komen tot concrete
verlichting van de administratievelastendruk. Ik had daar waarschijnlijk heel
welwillend naar gekeken.De heer Stroeken (CDA):De motie gaat wel iets verder dan alleen de administratievelastendruk,
want dat is één van de onderdelen. Ik heb in eerste instantie
uitvoerig betoogd en ik heb daarbij verwezen naar de ZARA-rapportage, dat
de Arbo-kosten voor het MKB meer dan het dubbele zijn van die voor de grotere
bedrijven en voor de landbouwbedrijven zelfs het drievoudige. Dat staat allemaal
in die motie. Het is niet zo simpel om daarvoor een amendement in te dienen.
Daarom leg ik een uitspraak aan de Kamer voor, waarna de regering in die geest
probeert een oplossing te vinden om het MKB tegemoet te komen. Ik heb overwogen
een amendement samen te stellen, maar het was in mijn optiek niet mogelijk
om op dat moment deze hele problematiek te omvatten.Staatssecretaris Hoogervorst:Dan kunt u nagaan hoe moeilijk dat in de praktijk is. Wij zijn wel volop
bezig met het MKB en wij gaan dat straks ook doen met de vrijwilligers, om
ervoor te zorgen dat de RI&E-verplichtingen op een eenvoudige manier door
het MKB kunnen worden nageleefd. Wij zijn tot mijn vreugde ook tijdens dit
debat tot overeenstemming gekomen, waarmee een dreigende verzwaring van de
administratievelastendruk is voorkomen. Daar hebben we wat aan. Uw motie roept
in algemene zin iets op wat zo vanzelfsprekend is, dat ik de motie overbodig
vind. Als zij niet overbodig was, had u tijdens dit debat concrete voorstellen
kunnen doen.De heer Stroeken (CDA):Voorzitter! Ik kan het niet eens zijn met de staatssecretaris. Ik vind
het niet overbodig om te wijzen op de gigantische kosten voor het midden-
en kleinbedrijf per werknemer voor Arbo-zorg. Het zou de komende tijd een
punt van aandacht van de staatssecretaris kunnen zijn om te bezien of daar
wat aan te doen is. Er staan termijnen noch datum in en ik vind het van het
grootste belang dat dit wel gebeurt. Het leek mij niet zinvol om daartoe een
amendement in te dienen.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! De heer Stroeken kan ervan overtuigd zijn dat dit punt mijn
permanente aandacht heeft.Ik ben mevrouw Schimmel dankbaar dat zij overweegt haar amendement op
stuk nr. 32 in te trekken door hetgeen wij in de vijfde nota van wijziging
hebben gesteld. Zij stond er wel op dat er met betrekking tot de jaarlijkse
rapportage over het plan van aanpak, het woord 'schriftelijk' werd toegevoegd.
Alleen al opdat de notulen van zo'n bijeenkomst schriftelijk worden vastgelegd,
kan ik daar heel goed mee leven en ik zal dat dan ook nog in deze nota van
wijziging opnemen.Mevrouw Schimmel (D66):De heer Middel en ik zijn blij met de nota van wijziging, want zij komt
tegemoet aan het amendement over risico-inventarisatie en -evaluatie eenmaal
per jaar. Ik heb ook voorgesteld om het plan van aanpak jaarlijks te bespreken.
Dat alles is samengevat in de vijfde nota van wijziging. Wij waren
echter wel van mening dat daarbij ook het amendement op stuk nr. 20 van de
heer Middel paste, daar hij met name weer een herstelamendement heeft ingediend
om de bijstand door Arbo-diensten aan het medezeggenschapsorgaan te handhaven.
Dat is van toepassing op de vijfde nota van wijziging. Als ieder jaar moet
worden bezien of er een actualisatie is in de risico-inventarisatie en -evaluatie,
is het ook van belang dat het medezeggen- schapsorgaan daarover een des- kundig
advies kan krijgen. Dat kan het medezeggenschapsorgaan op basis van de WOR,
maar wij vinden het van een zodanig belang dat we die relatie tussen het medezeggen-
schapsorgaan en de Arbo-dienst ook in deze wet vastgelegd willen zien. Wij
zouden daarom graag de vijfde nota van wijziging nogmaals gewijzigd willen
zien door toevoeging van het amendement op stuk nr. 20 van de heer Middel.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Het amendement op stuk nr. 20 zal worden overgenomen en zal
in de nota van wijziging worden betrokken.De voorzitter:Mag ik de woordvoerders vragen of zij ermee akkoord gaan dat het amendement
van de agenda wordt afgevoerd?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Dat amendement was al afgevoerd. Het probleem was dat de staatssecretaris
wel had gezegd het te zullen overnemen, maar dat dit niet uit de geschreven
tekst bleek. Dat was de reden van de interventie van mevrouw Schimmel.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik had nog geen tijd gehad om het erin te verwerken, maar dat zal dus
gebeuren.Voorzitter! Mevrouw Schimmel heeft vooral opmerkingen gemaakt naar aanleiding
van amendementen van anderen. Ik kan haar in ieder geval geruststellen dat
de ondernemingsraad moet instemmen met de samenstelling van het pakket dat
van de Arbo-dienst wordt afgenomen. Zij kan er overigens zelf voor zorgen
dat het toezicht van het CTSV op Arbo-diensten kan worden betrokken in de
discussie over de toekomst van de uitvoering van de sociale zekerheid. Ik
moet eerlijk bekennen dat dit niet is meegenomen in onze eigen plannen, maar
wij zijn wel bereid om daarover een discussie te voeren.Voorzitter! De heer Middel begon zijn betoog met de opmerking dat het
voor een beginnend bewindspersoon en dan zeker voor een VVD'er niet leuk moest
zijn om met de Arbowet te beginnen. Daar zit toch een beetje een ondertoon
in dat VVD'ers eigenlijk voor slechte arbeidsomstandigheden zijn – dat
kan hij toch niet menen! – of dat zij altijd aan de kant van de werkgever
zouden staan. Onze partijen zijn zo'n beetje even groot en volgens mij zijn
er nog altijd veel meer werknemers dan werkgevers in ons land.De heer Middel (PvdA):Dat is misschien wel zo, maar mijn opmerking moet bezien worden in het
licht van de context. Ik vind dat u het in uw eerste echt grote debat goed
gedaan heeft. Tegelijk constateer ik dat uit de discussie is gebleken dat
wij niet uit dezelfde wereld komen. Desondanks was het mogelijk op een goede
manier argumenten uit te wisselen en op onderdelen tot zaken te komen. Van
oudsher hebben de sociaal-democraten meer affiniteit met dit onderwerp dan
de eerste de beste VVD'er, maar misschien bent u niet de eerste de beste VVD'er.
Dat zou heel goed zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik denk even aan het kinderwetje van Van Houten. Dat is opgesteld door
een van de eerste en een van de beste liberalen. Het idee dat het onderwerp
uitsluitend behandeld wordt door de sociaal-democratische beweging zij verre
van mij. Bovendien wijs ik op het volgende. Ik heb na mijn aantreden gemerkt
dat ik ongeveer gedurende eenderde van mijn tijd bezig ben met het Arbo-beleid.
Dat had ik absoluut niet verwacht. Ik had verwacht al mijn tijd aan de behandeling
van de sociale zekerheid te moeten besteden. Tot mijn grote verrassing vind
ik het bezig zijn met dit onderwerp nog leuk ook. Het is een erg belangrijk
onderwerp en ik ga graag op deze manier door.Voorzitter! Ik ben blij dat wij via een nota van wijziging en door overname
van het amendement op stuk nr. 20 van de heer Middel een belangrijke angel
uit het debat hebben kunnen halen. Hiermee hebben wij voorkomen dat het MKB
voor nodeloze administratievelastendrukverzwaring komt te staan. Ik ben echt
verheugd dat wij op dit punt iets hebben bereikt.Iets minder verheugd stemt mij de motie van de heer Middel over de Arbeidsinspectie,
niet vanwege de mogelijke gedachte dat meer inspectie niet goed zou zijn.
Het gaat mij er allereerst om dat de overwegingen die aan de redenering van
de heer Middel ten grondslag liggen, niet correct zijn. Hij meent dat er als
gevolg van deze wet sprake zou zijn van uitbreiding van taken van de inspectie.
Dat is gewoon niet waar. De wet leidt juist tot taakverlichting. Door het
lik-op-stukbeleid wordt het veel gemakkelijker om een boete uit te schrijven
en te innen. Vroeger stond de Arbeidsinspectie voor een moeilijke afweging.
Zij vroeg zich af: zal ik het wel doen, want als ik het doe, moet ik ook in
contact treden met de officier van justitie en het openbaar ministerie. Dat
is verschrikkelijk lastig. Het openbaar ministerie gaat eerst een paar keer
waarschuwen en vervolgens is het afwachten of die boete werkelijk geïnd
kan worden. Welnu, thans kan de procedure met één en maximaal
twee stappen gedaan worden. Vroeger waren er minimaal drie nodig. Er is dus
echt sprake van een aanmerkelijke taakverlichting voor de Arbeidsinspectie.
Dat betekent dat wij de bestaande capaciteit kunnen inzetten voor realisering
van andere doelstellingen.Voorts vind ik de motie van de heer Middel een tikje aan de gemakkelijke
kant. Hij vraagt eigenlijk: regering, wilt u uw portemonnee opentrekken en
de capaciteit van de Arbeidsinspectie substantieel uitbreiden? De heer Middel
had de gelegenheid aan zijn verlangen uitdrukking te geven tijdens het opstellen
van het regeerakkoord. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
heeft gezorgd voor een van de grootste intensiveringen in het regeerakkoord.
Er is echter niet extra geld uitgetrokken voor het functioneren van de Arbeidsinspectie,
omdat er allerlei andere zeer belangrijke dingen geregeld moesten worden,
zoals uitbreiding van het aantal Melkertbanen; sluitende aanpak: ook verschrikkelijk
belangrijk. Dan vind ik het toch een tikje gemakkelijk dat men tegen de regering
zegt: zoekt u eens even uit hoe dit beter geregeld kan worden. Ik zou nu echt
niet weten hoe dat binnen het kader van de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid zou moeten. Bij de financiële beschouwingen
heeft de PvdA-fractie hierover trouwens niet gesproken. Bij de behandeling
van de begroting kan men dit onderwerp alsnog aankaarten. Bij die gelegenheid
kunnen we daarover een open discussie voeren. Dan zal wel moeten blijken wat
eventueel de posterioriteiten zijn, dus wat de PvdA wil schrappen om haar
wensen op dit punt te kunnen financieren. Met andere woorden: met deze motie
kan ik op dit moment niet erg veel.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik word beduusd als ik hoor zeggen dat ik een beetje gemakkelijk
te werk ga. Ik wijs erop dat de motie is gebaseerd op de constatering dat
de pakkans van de bedrijven vrij klein is. Het feit dat die klein is, is het
gevolg van een bewuste keus. De Arbeidsinspectie werkt voor een deel aan handhaving
en de consequentie is dan dat je niet alles kunt doen. In het regeerakkoord
is afgesproken dat meer geld zal worden besteed aan het arbeidsomstandighedenbeleid.
Het is dus zeer wel mogelijk op dit punt meer te doen. Veel hangt af van de
creativiteit van de staatssecretaris zelf. Hij zou kunnen nagaan of tegemoetkoming
aan de op zichzelf legitieme wens met betrekking tot de capaciteit van de
Arbeidsinspectie mogelijk is met de toename van het budget voor het arbeidsomstandig-
hedenbeleid. Met die vraag ga ik toch niet te ver of stel ik mij toch niet
te gemakkelijk op?Staatssecretaris Hoogervorst:Vindt de heer Middel dat van die 100 mln. een gedeelte voor de Arbeidsinspectie
moet worden afgezonderd?De heer Middel (PvdA):Dat zou bekeken kunnen worden.Staatssecretaris Hoogervorst:Kan dat niet het beste bij de behandeling van de begroting worden besproken?De heer Middel (PvdA):Als de motie zou worden aangenomen en u zou haar uitvoeren, dan zou de
zaak reeds vóór de begrotingsbehandeling geïmplementeerd
kunnen worden.Staatssecretaris Hoogervorst:U begrijpt dat zoiets binnen het bestaande budgettaire kader zou moeten
gebeuren.De heer Middel (PvdA):Als dat mogelijk is, zou ik dat graag aangegeven hebben. Zo niet, dan
hoor ik daarvoor graag de argumenten.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik aarzel, omdat ik geen verwachtingen wil wekken waarvan ik het bange
vermoeden heb dat ik ze niet kan inlossen. Ik krijg dagelijks dingen voor
mijn neus die veel geld kosten en waarvan wij allen vinden dat er veel geld
bij moet. Ik vind het niet goed om nu maar te zeggen: ik vind het wel sympathiek
klinken dat de Arbeidsinspectie er wat bij krijgt en wij gaan eens kijken
waar wij dat vandaan kunnen halen. Ik ben bezorgd dat ik zoiets niet kan waarmaken.De heer Middel (PvdA):De staatssecretaris is nu wat te badinerend. Wij praten voor het eerst
sinds jaren over het arbeidsomstan- dighedenbeleid in zijn totaliteit. Een
van de belangrijkste instrumenten die de staatssecretaris ter beschikking
staat om dat beleid uit te voeren is de Arbeidsinspectie. Met andere woorden,
wij kunnen over het beleid de prachtigste dingen afspreken, maar als het op
de uitvoering aankomt, moeten wij toch naar de Arbeidsinspectie kijken. Een
groot gedeelte van de Kamer is van mening dat er iets mankeert aan de kwantiteit
in dezen. Het is wel eens anders geweest; wij hebben ook wel gediscussieerd
over de kwaliteit. Nu gaat het echter om de kwantiteit. Wij geven de staatssecretaris
in overweging om op korte termijn aan te geven hoe het beter kan, hoe het
meer kan zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Dan zou de motie anders moeten worden geformuleerd. Het dictum zou dan
bijvoorbeeld kunnen luiden: verzoekt de regering op korte termijn aan te geven
of zij de capaciteit van de Arbeidsinspectie substantieel kan uitbreiden en,
zo ja, hoe. Dat zou iets heel anders zijn. In de huidige formulering zit het
verlangen dat de Arbeidsinspectie substantieel wordt uitgebreid. Ik kan garanderen
dat ik daar niet aan tegemoet kan komen.Mevrouw Schimmel (D66):Inderdaad is in het regeerakkoord 100 mln. extra uitgetrokken voor de
arbeidsomstandigheden. De staatssecretaris heeft gezegd dat de invulling daarvan
plaatsvindt door het subsidiëren van de convenanten die nu worden afgesloten
als een instrument om op bepaalde gebieden te komen tot een vermindering van
de werkdruk en dat soort zaken. Er is een afweging gemaakt om het geld daarvoor
in te zetten. Ik kan het mij voorstellen dat je die afweging herhaalt in het
kader van de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Misschien kan een gedeelte van het geld ook gebruikt worden voor uitbreiding
van de capaciteit van de Arbeidsinspectie. In die zin kan de motie een nuttige
rol vervullen.Staatssecretaris Hoogervorst:Theoretisch is dat mogelijk, maar ik heb het gevoel dat wij dan afwijken
van het regeerakkoord. Dat kan altijd, maar dan wel met z'n drieën.Mevrouw de voorzitter! De heer Middel heeft een motie ingediend over de
Arbo-diensten. Hij meent dat de preventie daar het onderspit delft. De diensten
zijn wettelijk verplicht om medewerking te geven aan de uitvoering van het
Arbo-beleid. Daarin zitten verplichtingen ten aanzien van preventie. Er is
in de praktijk dus al verplichte aandacht voor preventie. De heer Middel wil
hiervoor een percentage vaststellen. Ten eerste is dit verschrikkelijk moeilijk.
De Arbo-dienst moet daarvoor bijvoorbeeld een urenadministratie gaan bijhouden.
Ten tweede vraag ik mij af of wij dan ook een percentage gaan vaststellen
voor verzuimterugdringing en voor de andere activiteiten. Het lijkt mij allemaal
erg omslachtig. Als de bedoeling van deze motie is aandacht te vragen voor
preventie, kan ik zeggen dat dat al wettelijk is geregeld.De heer Middel (PvdA):Dat is nu juist het punt. Het is wettelijk geregeld, maar het komt in
de praktijk niet voldoende tot uitdrukking. Het werken met percentages en
verhoudingen zou niet zo nuttig zijn, maar juist bij de Arbo-diensten hebben
wij het systeem geïntroduceerd waarbij met percentages wordt gewerkt.
Als het gaat om de uitvoerende activiteiten kan het vrij eenvoudig gekwantificeerd
worden. Het is niet de bedoeling dat je van tevoren precies gaat zeggen waar
men aan moet voldoen, maar in de verslaggeving achteraf moet worden aangegeven
wat aan preventie is gedaan. Dat gebeurt in de praktijk te
weinig en vandaar deze motie. Het is dus meer aan 'aansporingsmotie' dan dat
het een motie is die in de praktijk lastig zou werken.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik wil graag met de BOA bespreken hoe zij denken over hun preventietaken
en of dat kan worden versterkt. Als je echter bij het een gaat werken met
percentages, moet je dat bij het ander ook doen en dat is heel omslachtig.
Dat kan toch niet de bedoeling zijn.Voorzitter! Als ik de indruk heb gewekt badinerend te spreken over werkoverleg,
was dat zeker niet de bedoeling. Het werkoverleg is iets dat spontaan zal
ontstaan. Dat is heel belangrijk. Alle overlegbepalingen die nu al wettelijk
zijn vastgelegd, maken dat werkoverleg overbodig. Bovendien is het moeilijk
te handhaven. Dat waren onze overwegingen.De heer Blok heeft vooral vragen gesteld aan het CDA en niet aan mij.De heer Van Dijke heeft gezegd dat de knik in het debat niet bevorderlijk
was voor de gang van zaken. Het was echter wel bevorderlijk voor mijn voorbereiding
op dit voor mij betrekkelijk nieuwe terrein. Ik heb er dus niet onder geleden.De heer Van Dijke heeft verder gezegd: wij hebben rust in de tent nodig.
Dat is waar. Wettelijk gezien kan dat ook en dan kunnen wij ons concentreren
op de vormgeving van het Arbo-beleid. Hij heeft gerefereerd aan het amendement
van de heer Middel over welzijn. Het oordeel daarover laat ik over aan de
Kamer over.Voorts vroeg de heer Van Dijke of medici in de Arbo-diensten gegevens
door kunnen spelen aan werkgevers. Dat kan absoluut niet. Mocht dat wel gebeuren,
dan kan betrokken werknemer naar de klachtencommissie stappen. In uiterste
instantie zou dat tot verlies van de certificatie van de Arbo-dienst kunnen
leiden. Wij hebben instrumenten om daar wat aan te doen.De heer De Wit heeft vragen gesteld over de veiligheid in de bouw. Hij
deed mij een handreiking toen hij vroeg een brief te sturen als het overleg
met de Bouw- en houtbond is gevoerd. Dat zeg ik graag toe. Dan kunnen wij
er later nog eens nader over praten. Hij heeft ook nog iets gezegd over de
P-bladen. Hij vond het niet zo'n goede zaak dat die zijn afgeschaft. Die P-bladen
waren een soort menging van informatie en arbeidsvoorschriften. Dat hebben
wij nu van elkaar gescheiden in AI-bladen, waarin het gaat om informatie,
en beleidsregels, waarin het gaat om voorschriften. Het bestaat dus eigenlijk
allemaal nog wel, maar het zit alleen niet meer in één instrument.De heer De Wit blijft verder bij zijn amendement op stuk nr. 31, waarin
wordt gesproken over de melding van beroepsziekten door werkgevers. Onze indruk
is juist dat die meldplicht van de werkgevers in het verleden niet goed heeft
gewerkt. Ik vraag mij af hoe de heer De Wit erover zou hebben gedacht als
ik met dat voorstel was gekomen. Is het verstandig om een werkgever die eventueel
nog een proces aan zijn broek kan krijgen wegens nalatigheid, gegevens te
laten verstrekken over beroepsziekten? Bovendien is het in strijd met de regels
voor de privacy.De heer De Wit (SP):Het feit dat de Arbo-dienst de beroepsziekte meldt, betekent niet dat
daardoor een claim wegvalt. Die blijft natuurlijk volledig overeind, omdat
de werknemer die een beroepsziekte heeft opgelopen de werkgever wel weet te
vinden en gaat procederen. Dat staat er dus los van, naar mijn idee.Staatssecretaris Hoogervorst:Ja, als een Arbo-dienst de melding doet. Dat ben ik volledig met u eens.
Maar u moet zich voorstellen dat de werkgever de melding moet doen. De werkgever
kan daartoe wettelijk worden verplicht. Hij zal er echter grote moeite mee
hebben om dat te doen en dan zal hij de wet ontduiken omdat hij bevreesd is
dat de betrokken werknemer achteraf gaat procederen. Dat is een terechte vrees.
Wij moeten de kat niet op het spek binden. Dus moeten wij de werkgever niet
die melding laten doen.De heer De Wit (SP):Naar mijn idee staat het los van elkaar. Nogmaals, de huidige praktijk –
ik denk aan asbestclaims en OPS-claims – is dat claims tot stand komen
doordat de werknemer constateert dat hij een besmetting heeft opgelopen en
vervolgens nagaat welke werkgever daarvoor aansprakelijk is. Dan speelt geen
enkele rol of die besmetting al dan niet aangemeld of geregistreerd is.Staatssecretaris Hoogervorst:Wij blijven het oneens.Voorzitter! Dan kom ik bij het amendement van de heer De Wit op stuk nr.
23 over de lopende band. De heer De Wit heeft de FNV aangehaald en stelde
dat zijn amendement meer in lijn is met Europese regelgeving dan onze wetgeving.
In de kaderrichtlijn van de Europese Unie staat dat tempogebonden arbeid dragelijker
gemaakt moet worden. In ons wetsvoorstel wordt gesproken van 'het zoveel mogelijk
vermijden van tempogebonden arbeid'. Ons wetsvoorstel gaat dus verder dan
de Europese richtlijn. Dat is overigens heel vaak het geval.De heer De Wit heeft een amendement ingediend op stuk nr. 33 dat ertoe
strekt arbeidsongevallen te registreren ook bij korter verzuim dan drie dagen.
In het huidige wetsvoorstel vindt registratie na drie dagen plaats, maar ernstige
ongevallen moeten altijd onverwijld aan de Arbeidsinspectie worden gemeld.
Dat is inclusief de voorbeelden die de heer De Wit heeft genoemd.De heer Middel (PvdA):Dat is heel goed nieuws, maar ik heb het niet kunnen terugvinden. Waar
ligt dan de grens tussen wat wel en niet gemeld wordt?Staatssecretaris Hoogervorst:Er staat dat ernstige ongevallen onverwijld moeten worden gemeld. Dat
kan natuurlijk verschillend geïnterpreteerd worden, maar dat wordt ook
niet ondervangen door het amendement-De Wit.De heer Middel (PvdA):Dat wordt daar wel door ondervangen, want daarin staat dat alle ongevallen
gemeld moeten worden.Staatssecretaris Hoogervorst:Ja, maar dan gaat de kwestie van de administratievelastendruk spelen.
Het is dus de vraag of melding van alle gevallen zo zinvol is. Ik kan mij
voorstellen dat een bedrijf waar allerlei kleine ongevallen plaatsvinden die
niet tot langdurig verzuim leiden, last krijgt van productieverlies. Het hoge
percentage kortdurig verzuim kan dan leiden tot een slecht imago van het bedrijf.
Mijns inziens zijn dergelijke kwesties in de dagelijkse praktijk
te regelen en ik vraag mij af of daar dan een wettelijke regeling voor nodig
is. Mij lijkt dat niet nodig.Voorzitter! Het amendement op stuk nr. 25 van de heer De Wit, waarin personeelsvertegenwoor-
digingen in kleine ondernemingen van minder dan tien personen ook instemmingsrecht
krijgen, lijkt mij een overbodige toevoeging van regelgeving.Mevrouw Van Gent is ingegaan op de kwestie welzijn. Ik heb haar duidelijk
gemaakt dat ik het oordeel daarover aan de Kamer overlaat.Over het vakantiewerk wordt een verslag aan de Kamer gestuurd. Aan de
hand daarvan kan met de Kamer overleg worden gevoerd.Dan de kwestie van de thuiswerkers. Mevrouw Van Gent heeft in de motie
op stuk nr. 39 gevraagd om een plan van aanpak. Wij hebben naar ons gevoel
het probleem op zich goed in beeld. De inspectie op dat punt is voldoende
en de ernst van het probleem is niet van dien aard dat we daar een separaat
plan van aanpak voor moeten opstellen.Op de vraag of een arts een aanstellingskeuring moet verrichten, wordt
in de Arbowet impliciet antwoord gegeven, terwijl dit in de Wet medische keuringen
specifiek wordt aangegeven. Dat is dus geregeld. Het betreft hier een zeer
gevoelige materie. Een werkgever heeft alleen iets aan een medische keuring
als hij deze door een arts laat verrichten, niet door een arbeidshygiënist.Voorzitter! Ik denk dat ik hiermee de vragen heb beantwoord.De voorzitter:Zij het dat de heer Van der Staaij...De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik zou graag willen dat de staatssecretaris nog op mijn punten
ingaat.Staatssecretaris Hoogervorst:Sorry, ik zal dit verzuim goedmaken, maar ik ben het papiertje kwijt.
De heer Van der Staaij was bang dat de objectiviteit in het geding was als
er sprake was van het uitdelen van een bestuurlijke boete.De heer Van der Staaij (SGP):De concrete vragen gingen over de bestuurlijke boete en de objectiviteit
van de normstelling. Ik heb verder een vraag gesteld over de Europese context.
En ik heb nog een opmerking gemaakt over specifieke vragen rond de onafhankelijkheid
van de Arbo-dienst.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Het spijt mij, maar ik kan het niet vinden. Vindt de heer
Van der Staaij het goed als ik hem schriftelijk beantwoord?De voorzitter:Deze vragen worden nog schriftelijk beantwoord.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:In de veronderstelling dat het antwoord op de laatste vragen tijdig binnen
zal zijn, stel ik voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 19.25 uur tot 20.55 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-962-994.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl