Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 1999 (26200 IV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1269-1295

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 20, pagina 1269-1295

04-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-IVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 november 1998)Pagina 1231-1231
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI), - de motie-Van der Vlies over een breed maatschappelijk beraad ter wille van een weer verantwoord verbinden van economie en ecologie (26200, nr. 16); en zestien andere motiesPagina 1203-1208
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet, de Wet tarieven gezondheidszorg en de Wet ziekenhuisvoorzieningen in verband met wijzigingen in de taak, samenstelling en werkwijze van de in die wetten geregelde bestuursorganen, alsmede wijziging van andere wetten in verband daarmee (uitvoeringsorganen volksgezondheid) (26011)Pagina 1260-1269
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 4 november 1998)Pagina 1295-1296
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 1999 (26200 IV)Pagina 1269-1295
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1231-1245
Presentie en opening (woensdag 4 november 1998)Pagina 1203-1203
de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1208-1231
Schriftelijk antwoord van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op een vraag, gesteld in de tweede termijn van de behandeling van de begroting van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (26 200 XI), Vraag inzake waterbodems gesteld tijdens de tweede termijn van de begrotingsbehandeling op 29 oktober 1998Pagina 1297-1297
Behandeling van het wetsvoorstel Machtiging tot medewerking aan de oprichting van een Waarborgfonds voor de zorgsector (25627)Pagina 1245-1260

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties
(IV) voor het jaar 1999 (26200 IV).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Het woord is aan de heer Van der Knaap, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Van der Knaap (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie is tevreden over het integreren van het Kabinet
voor Nederlands-Antilliaanse Zaken (KabNA) in het ministerie van Binnenlandse
Zaken. Deze tevredenheid geldt ook voor de benoeming van de staatssecretaris,
speciaal belast met Koninkrijksrelaties. Zelf ben ik er zeer tevreden over
dat de minister van Binnenlandse Zaken ook aanwezig is. Hij is per slot van
rekening oud-burgemeester van mijn goede stad Rotterdam.'Ki sorto di Reino?'. 'What kind of Kingdom?'. Dit is de titel van een
onderzoek, verricht door het Koninklijk instituut voor taal-, land- en volkenkunde.
Begin dit jaar zijn de resultaten van een grootschalig onderzoek naar visies
en verwachtingen van Antillianen en Arubanen omtrent het Koninkrijk gepresenteerd.
Spraakmakend is de bevestiging dat de Antilliaanse en Arubaanse burgers een
sterke betrokkenheid van Nederland verwelkomen. In veel opzichten menen zij
dat een intensivering van de relatie goed en zelfs noodzakelijk is. Dit geldt
niet alleen bestuurlijke en financiële zaken, maar ook voor onderwerpen
als onderwijs en cultuur.Zij verschillen hierin duidelijk van mening met hun eigen politici en
bestuurders. Dit hangt mogelijk samen met hun beperkte vertrouwen in de eigen
kracht en levensvatbaarheid van hun eilandelijke samenleving en met hun niet
erg sterke vertrouwen in de eigen politici en bestuurders. Het is goed te
weten dat er onder de Antilliaanse bevolking een groot draagvlak bestaat voor
een intensievere betrokkenheid van Nederland bij de aanpak van de problemen
van de Antillen. Een aanpak die meer dan dringend noodzakelijk is, want het
gaat financieel en sociaal-economisch niet goed met de Nederlandse Antillen.
Er is sprake van een fors financieringstekort. De schuldpositie neemt toe
en het werkloosheidspercentage is schrikbarend. Daarbij komt dat de inflatie
op de Antillen in 1997 boven de 3% uitkwam, terwijl de economische groei zich
negatief ontwikkelt.Zonder extra ondersteuning vanuit Nederland zal het de Nederlandse Antillen
niet lukken hierin verandering aan te brengen. Nederland is bereid te helpen,
echter wel onder de voorwaarde dat onder toezicht van het IMF de overheid
haar financiële beheer en beleid op orde brengt. Onder leiding van minister-president
Pourier is het vorige kabinet hiermee druk doende geweest. In samenwerking
met het IMF is een structureel aanpassingsprogramma – het SAP –
tot uitvoering gebracht. Ondanks dit programma is het kabinet-Pourier er niet
in geslaagd de financiële en sociaal-economische problemen structureel
op te lossen. De periode om tot betere resultaten te komen was te kort. Nederland
heeft immers vanaf 1982 een lange periode nodig gehad om financieel en sociaal-economisch
de zaken op orde te krijgen. Lubbers heeft bij elkaar zo'n twaalf jaar nodig
gehad. Pourier kreeg hiertoe echter niet de kans. Zijn partij is tijdens de
verkiezingen van januari dit jaar gehalveerd. De toenmalige oppositie vormt
thans de regering en deze regering heeft het saneringsbeleid niet doorgezet.Naar het oordeel van het huidige Nederlands-Antilliaanse kabinet is door
de implementatie van het SAP de groei van het BBP verminderd, de inflatie
toegenomen en de werkloosheid op alle eilanden gestegen. Het beleid van de
nieuwe Antilliaanse regering is erop gericht om de economie te versterken.
Gedwongen afslanking van het overheidsapparaat is in deze periode van economische
malaise absoluut geen optie, aldus de Antilliaanse regering. Eerst zal de
economische versterking moeten plaatsvinden om het vertrekkend overheidspersoneel
een reëel alternatief te kunnen bieden. Dit lijkt mij geen verstandige
benadering van de problematiek.De Antilliaanse delegatie kondigde tijdens de minicontactplanbijeenkomst
van september jongstleden aan dat het nieuwe kabinet in oktober met een economisch
herstelplan zal komen. De rol van het IMF als buffer tussen twee landen binnen
het Koninkrijk werd door deze delegatie als ongepast beschouwd. Partners dienen
problemen zelf onderling te bespreken en op te lossen.Waarom zo lang stilgestaan bij de sociale en financieel-economische problematiek
van de Nederlandse Antillen? Dat heeft enerzijds te maken met de sociale problematiek
die daar een gevolg van is en die ook in Nederland op een aantal plaatsen
zichtbaar en voelbaar is. De kansloze Antilliaanse jongeren die in Amsterdam
rondzwerven, zijn een gevolg van de erbarmelijke toestand op
de Nederlandse Antillen zelf. Anderzijds omdat het CDA tot nu toe weinig vertrouwen
heeft in de aanpak van deze omvangrijke financiële en sociaal-economische
problemen door het nieuwe Antilliaanse kabinet. Het beleid van Pourier werd
afgewezen, maar hoe het dan wél moet, wordt niet duidelijk. Mijn fractie
heeft tot op de dag van vandaag dan ook nog geen kennis kunnen nemen van het
economisch herstelplan.Bij het lezen van de stukken en het aanhoren van de toelichting van de
Antilliaanse collega's tijdens de minicontactplanbijeenkomst moest ik denken
aan de kreet die ik, maar ook mijn goede collega Rosenmöller vaak hoorde
in mijn periode als vakbondsbestuurder in de Rotterdamse haven. Toen hoorden
wij wel eens van onze leden: 'Met alleen mooie woorden koop ik geen vreten!'.
Met alleen de stelling 'de economie moet worden versterkt, dan lossen de problemen
zich vanzelf op' ben je er niet. Het gaat om een plan van aanpak dat tot een
structurele versterking van de economie zal leiden. Het CDA wil dan ook van
de staatssecretaris vernemen hoe hij de huidige financieel- en sociaal-economische
situatie op de Nederlandse Antillen beoordeelt. Waarom heeft het structureel
aanpassingsprogramma van de regering Pourier niet tot de gewenste resultaten
geleid? Hoe beoordeelt de staatssecretaris de rol van het IMF bij zowel de
opstelling als de uitvoering van het SAP? Heeft hij al wel kennisgenomen van
het economisch herstelplan?Wel is duidelijk dat het kabinet alleen met extra middelen over de brug
wil komen als de rol van het IMF blijft zoals deze was ten tijde van het kabinet-Pourier.
Gelet op de visie en opstelling van het huidige kabinet op de Antillen, heeft
dat tot gevolg dat er vanuit Nederland geen extra financiële middelen
beschikbaar worden gesteld. Een patstelling tussen Nederland en de Nederlandse
Antillen moet, als het enigszins kan, worden voorkomen. De CDA-fractie is
van mening dat de partijen zich moeten richten op de huidige problematiek
aan de onderkant van de Antilliaanse samenleving. Zij moeten ervoor zorgdragen
dat de kloof tussen arm en rijk niet almaar groter wordt.De huidige financiële problematiek van de Antilliaanse overheid heeft
ook gevolgen voor de bestrijding van de misdaad op de Antillen. Dit heeft
geleid tot een pleidooi van de Antilliaanse deken van de Orde van advocaten,
Nelson Navarro, om van Justitie een koninkrijksaangelegen- heid te maken en
op de rijksbegroting te plaatsen. Volgens Navarro kunnen de Antillen de kosten
die gemoeid zijn met de bestrijding van de misdaad, niet meer opbrengen. Politie,
openbaar ministerie en rechterlijke macht zijn niet meer in staat hun taak
naar behoren uit te voeren. De Antilliaanse hofpresident Luis de Lannoy is
het met Navarro eens dat de rechtshandhaving in het geding komt door geldgebrek.
De CDA-fractie is van mening dat wij deze signalen zeer serieus moeten nemen.
Mede daarom vindt de CDA-fractie dat de problematiek op de Antillen een dusdanige
omvang heeft gekregen dat Nederland zich niet langer de opstelling van pappen
en nathouden kan veroorloven. De Nederlandse financiële bijdragen dreigen
nu in een bodemloze put terecht te komen. Wij als CDA vinden het wijzer als
Nederland ingaat op het voorstel van oud-premier en huidig parlementslid op
de Nederlandse Antillen Don Martina om te komen tot een topconferentie over
de huidige problemen op koninkrijksniveau. De inzet van Nederland bij dat
overleg kan zijn zoals in de begroting staat verwoord. Dit hoeft echter niet
noodzakelijk de uitkomst van het beraad te zijn, want dat is afhankelijk van
de afspraken. Dit betekent overigens niet dat er sprake kan zijn van een blanco
cheque. Aan de rol van het IMF als voorwaarde voor extra steun kan naar de
mening van de CDA-fractie niet worden getornd. Afspraken moeten leiden tot
de noodzakelijke sanering van de overheidsfinanciën. Maar het moet in
de conferentie ook gaan om een grondige aanpak van het onderwijs, herstel
van de rechtsstaat, stimulering van de economie en daarmee verbetering van
de werkgelegenheid. De extra financiële inspanningen die dit mogelijk
met zich meebrengt, zullen zich op termijn in besparingen vertalen. Bovendien
leidt deze topconferentie eerder tot resultaat dan het elke keer herhalen
van de voorwaarden waaraan de Nederlandse Antillen bij extra hulp vanuit Nederland
moeten voldoen. Het CDA is zeer nieuwsgierig naar de reactie van de staatssecretaris
op dit voorstel en wij overwegen op dit punt met een motie te komen. In zo'n
topconferentie onder leiding van minister-president Kok dienen naast het aanpakken
van bovengenoemde onderwerpen ook andere zaken in het overleg te worden betrokken.
Hierbij valt te denken aan de problematiek van de kustwacht en de Koraal Spechtgevangenis.
Over beide onderwerpen is veelvuldig in deze Kamer gesproken. Het CDA-standpunt
in dezen is allen bekend.Gelet op het belang dat Nederland in beide zaken heeft, is het gewenst
dat er ten aanzien van financiering en concretisering nadere afspraken worden
gemaakt, afspraken die recht doen aan wensen en opvattingen van Nederland.
De CDA-fractie wil dan ook van de staatssecretaris vernemen hoe hij de problematiek
rondom de kustwacht en de Koraal Spechtgevangenis beoordeelt. Is hij het met
de CDA-fractie eens dat gelet op het belang dat Nederland heeft bij de kustwacht
en de noodzaak van structurele verbeteringen van de Koraal Spechtgevangenis,
een voortvarende aanpak dringend gewenst is? Welke activiteiten gaat hij ondernemen
met betrekking tot deze onderwerpen?Naast het organiseren van de topconferentie is de CDA-fractie van mening
dat in ieder geval op een zo kort mogelijke termijn met de Nederlandse Antillen
gesproken moet worden over een uniforme toelatingsregeling binnen het Koninkrijk.
Voor de in Nederland gevestigde landgenoten is het op dit moment zo goed als
onmogelijk om een werkvergunning voor de Nederlandse Antillen en Aruba te
verkrijgen, terwijl er voor Antillianen en Arubanen geen enkele belemmering
is om zich in Nederland te vestigen. Naar de mening van mijn fractie moet
aan deze situatie zo snel mogelijk een einde komen. Niet om de grenzen voor
de Arubanen of Antillianen te sluiten. Integendeel, maar jonge, niet-gekwalificeerde
en daarbij nog slecht Nederlands sprekende Antillianen en Arubanen hebben
ook in Nederland geen perspectief. De CDA-fractie vindt het stuitend dat over
dit probleem niet open mag worden gesproken. Als een Amsterdamse wethouder
met deze problematiek wordt geconfronteerd en vraagt om maatregelen, staat
politiek Den Haag direct met een waarschuwend vingertje klaar. We komen echter
niet met goede oplossingen. Het slechtste wat ons kan gebeuren, is dat niet
in een reële open sfeer over de problematiek van de Antilliaanse
jongeren van gedachten kan worden gewisseld. Dat lesje moeten we toch hebben
geleerd met de problematiek rondom de allochtonen in Nederland. Voor beide
delen van het Koninkrijk zijn de afzonderlijke toelatingsregelingen aan verbetering
toe. Keer op keer is het Nederlandse kabinet daarop door de Kamer gewezen.
Steeds werd gemeld dat het Kabinet doende was met een studie, telkenmale met
daarbij de mededeling dat deze studie op korte termijn zou worden afgerond.
Dat het probleem niet simpel is op te lossen, wil de CDA-fractie wel geloven,
maar waar het echt op aan komt, is de politieke wil om deze problematiek aan
te pakken. Om die reden wil de CDA-fractie van de staatssecretaris vernemen
of hij met haar van mening is dat er zo snel mogelijk een toelatingsregeling
moet komen die voor alle delen van het Koninkrijk uniform is en die meer dan
tot nu toe rekening houdt met het doel en het perspectief van de vestiging.
Ook op dit punt ben ik benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris en
ook op dit punt willen wij een motie indienen.De CDA-fractie heeft er veel waardering voor dat de staatssecretaris zo
snel mogelijk naar de Bovenwindse eilanden is afgereisd om zelf te aanschouwen
hoe groot de schade was die de orkaan Georges heeft veroorzaakt. Georges is
na Luís en Marilyn alweer de derde orkaan die sinds 1995 veel schade
heeft veroorzaakt op de Bovenwindse eilanden. De CDA-fractie wil in dit licht
van de staatssecretaris vernemen of het niet gewenst is om te komen tot een
fonds om bij dergelijke calamiteiten de niet te verzekeren schade te financieren.
Los hiervan wil de CDA-fractie vernemen of het kabinet gehoor geeft aan het
verzoek van de Eilandraad van St. Maarten om meer financiële middelen
beschikbaar te stellen dan de reeds toegezegde 5 mln. Als het kabinet voornemens
is op dit verzoek in te gaan, zijn wij wel nieuwsgierig hoe dit wordt gefinancierd.
Veel rek zit er niet meer in de eigen begroting van de staatssecretaris.Zo slecht als het met de Nederlandse Antillen gaat, zo goed gaat het economisch
met Aruba. De economische groei ligt al jaren boven de 3%. De afgelopen periode
is door het Arubaanse kabinet zelfs gekozen om de economische groei enigszins
te temperen. De werkgelegenheidssituatie lijkt rooskleurig, maar vertoont
helaas alle negatieve bijverschijnselen van een overspannen arbeidsmarkt.
Met betrekking tot de overheidsfinanciën bestaat ook enige zorg. Uitgaven
zijn hoger dan inkomsten. De totale schuld van de overheid is op dit moment
32,4%, welk percentage door veel deskundigen als te optimistisch wordt beschouwd,
omdat Aruba in deze berekening niet alle schulden heeft meegenomen. Het grootste
probleem van de Arubaanse overheid is de druk van de personeelslasten op de
overheidsuitgaven. In 1996 vormden deze lasten meer dan de helft van de uitgaven.
Ondanks het feit dat het aantal ambtenaren in vaste dienst in 1996 met 10%
is gedaald, was er sprake van een stijging van de personeelskosten. De heer
Aarts legt in zijn zesde rapport uitvoerig uit hoe een en ander precies in
elkaar steekt. Naast zinvolle informatie worden in deze monitoring voldoende
handreikingen gedaan die tot verbetering kunnen leiden. Deze wijze van monitoring
is voor alle partijen nuttig. Zeker als de voorstellen van de commissie-Biesheuvel
worden geconcretiseerd, is het van belang zicht te houden op de Arubaanse
overheidsuitgaven. De CDA-fractie is overtuigd van het nut van monitoring
en wil dan ook van de staatssecretaris vernemen of hiermee wordt doorgegaan.De voorzitter:Zeker omdat dit uw maidenspeech is, zie ik het als mijn plicht om u erop
te wijzen dat de spreektijd die u heeft opgegeven bijna is verstreken. En
zoals u weet, gaat de tijd af van de spreektijd voor uw fractie.De heer Van der Knaap (CDA):Tot slot, voorzitter, kom ik bij de stageregeling. Voor de Nederlandse
Antillen en Aruba geldt een stageregeling. Deze regeling beoogt een bijdrage
te leveren aan de versterking van de kwaliteit van de overheid op de Nederlandse
Antillen en Aruba. De regeling is een succes. Het beschikbare budget staat
dan ook bij voortduring onder druk. Met de Nederlandse Antillen is afgesproken
dat de stageregeling wordt geëvalueerd. De CDA-fractie verneemt graag
van de staatssecretaris wanneer de resultaten van deze evaluatie beschikbaar
zijn voor de Kamer.De Nederlandse Antillen en Aruba zijn lid van de VNG. Doelstelling van
dat lidmaatschap is kennisoverdracht en daarmee terugdringing van de afhankelijkheid
van technische bijstand. Het door de VNG ontwikkelde stageprogramma voorziet
in deze terugdringing. Uit mijn contacten met de VNG is mij duidelijk geworden
dat het goed zou zijn wanneer in overleg met de Nederlandse Antillen en Aruba
nog eens nadrukkelijk wordt gekeken naar de uitvoering van deze regeling.
Ambtelijke molens draaien wel, maar soms gaan zij tergend langzaam. Een regeling
met voldoende budget waarvan zonder veel poespas snel en adequaat gebruik
kan worden gemaakt, dáár gaat het de CDA-fractie om. Misschien
kan de staatssecretaris over de uitvoering van de stageregeling eens contact
opnemen met de VNG en de Kamer over de uitkomsten van dat beraad informeren.Ik rond nu echt af, voorzitter. Ik keer terug naar mijn inleidende woorden
gebaseerd op 'Ki sorto di Reino?'. Duidelijk werd dat de bevolking een intensievere
relatie tussen Nederland, Aruba en de Nederlandse Antillen noodzakelijk acht.
Laten wij ons in Nederland met name richten op deze wens van de bevolking.
De daarvoor extra investeringen kosten Nederland op de korte termijn misschien
meer geld. Duurzame oplossingen voor de huidige problemen zullen er echter
toe leiden dat de Antillianen op hun eigen eilanden zelfstandig een goed bestaan
kunnen opbouwen, hetgeen op de langere termijn voor de Nederlandse begroting
zeker tot besparingen zal leiden. Zoals altijd gaat ook in dit geval 'de cost
voor de baet uit'. Ik dank u, voorzitter, dat u mij de extra tijd heeft gegund.De voorzitter:Ik weet niet of u mij daarvoor moet danken. Maar dat doet er nu niet toe.
Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Het is ongetwijfeld een gunstig voorteken voor de discussie
van vanavond dat wij begonnen zijn met de inbreng van een
nieuw Kamerlid, een 'freshman' in ons gezelschap, die zich daarmee in de rij
heeft geschaard van eerbiedwaardige woordvoerders op het gebied van de Antillen
van het CDA als de heren Aarts en Krajenbrink en de dames Bijleveld-Schouten
en Mulder-van Dam. In die zin hebben wij nog veel van hem te verwachten. Ik
denk ook dat hij de belofte daarvan vanavond heeft neergezet met zijn deels
stimulerende en deels provocatief bedoelde opmerkingen over een topoverleg
van de landen van het Koninkrijk en andere spraakmakende ideeën die vanavond
zeker aan de orde zullen komen. Ik wens hem van ganser harte een 'pabien'
toe!Wij bevinden ons inderdaad op de nagolven van de orkaan Georges wanneer
wij vanavond het begrotingsdebat openen. Wij worden niet heel vaak met dergelijke
natuurverschijnselen geconfronteerd die met name op de eilanden Saba en St.
Eustatius ingrijpende gevolgen hadden, hoewel de regelmaat ervan toeneemt.
Ik complimenteer de staatssecretaris voor het feit dat hij zich daar onmiddellijk
heen heeft begeven en dat hij namens de Nederlandse regering hulp heeft kunnen
aanbieden. Ik spreek ook een woord van waardering uit in de richting van het
presidium van de vaste commissie, omdat het zich ook onmiddellijk daarheen
heeft begeven om de toestand in ogenschouw te nemen.De begrotingsbehandeling vindt plaats na een klein jaar van oplopende
spanning tussen Nederland en de Nederlandse Antillen. Ik wil een uitzondering
maken voor Aruba, dat economisch floreert. Aruba kent wel problemen op het
gebied van de uitgavenoverschrijdingen, maar het draait financieel-economisch
beter dan de overige eilanden. De laatste tijd gaan er echter geruchten dat
de overheidsfinanciën op dit ogenblik een nieuw precair stadium bereiken.
Ik vraag de regering of deze geruchten kloppen.Verwacht mocht worden dat deze begrotingsbehandeling zou plaatsvinden
na publicatie van het voor oktober van dit jaar toegezegde economische herstelplan
van de regering van de Nederlandse Antillen, waar wij allemaal met veel belangstelling
naar uitkeken. Op basis daarvan zou dan de Nederlands-Antilliaanse regering
de besprekingen met de Nederlandse regering aangaan. Dat herstelplan hebben
wij nog niet gezien. Ik heb uit uitspraken van minister Mingo in de Beurs-
en nieuwsberichten van zaterdag begrepen dat het niet voor eind november mag
worden verwacht. Tegelijkertijd is in het Algemeen Dagblad van 17 oktober
sprake van de presentatie van een dergelijk herstelplan. Is de regering bekend
met dat bericht en ook met de inhoud van het herstelplan? Zo ja, wat vindt
zij er dan van? Ons heeft dat plan in ieder geval nog niet bereikt.De financieel-economische situatie van de Nederlandse Antillen ziet er
slecht uit en was al slecht toen de regering-Pourier in september 1996 de
noodklok luidde. Het daarna ontwikkelde aanpassingsplan gaf enig zicht op
herstel. Rentebetalingsopschorting, kredietgarantie en sociaal noodprogramma
waren de slogans die toen verschenen. Nederland wilde daar ook aan meewerken,
maar sedert eind vorig jaar staat dat eigenlijk allemaal stil. Het IMF-spoor
is niet weer ingeslagen. De regering-Römer wil er ook niet aan. Een deel
van de regeringspartijen zou misschien een adviseursrol voor het IMF nog wel
accepteren, maar het is nog geen uitgemaakte zaak dat dit voor de gehele regering
geldt. In ieder geval zijn er nog geen concrete voorstellen gedaan.Het geheel dwingt Nederland te kijken naar het effect van de langjarige,
zeer omvangrijke ontwikkelingssamenwerking. Die beschouwing maakt somber.
Het proefschrift van Edo Haan, die 8 oktober in Groningen is gepromoveerd,
toont aan dat de economische ontwikkeling van de Nederlandse Antillen sedert
1991 gestaag is gedaald, terwijl die van het eveneens sterk gesubsidieerde
Aruba, maar ook die van het vrijwel niet gesubsidieerde Barbados stegen. Het
is dus niet een puur 'ministateprobleem'. Haan stelt – ik ben geneigd
om hem daarin te volgen – dat Nederland in feite het Antilliaans beleid
sanctioneert. De Antillen worden steeds afhankelijker van de hulp. Daarnaast
is het fiasco gebleken van een volstrekt op marktbescherming, naar binnen
gerichte economie.Dit alles versterkt de opvatting van de fractie van de PvdA dat de Nederlandse
Antillen zelf orde op zaken zullen moeten stellen. Dat is ook ten diepste
het verlangen van de Antilliaanse bestuurders. Dat betekent wat Nederland
betreft, vasthouden aan het IMF-spoor, een strak saneringsprogramma. Voor
Nederland moet het uitgangspunt zijn dat zonder realistisch eigen herstelplan
verdere subsidiëring weggegooid geld is. Van een vrijgeviger opstelling
tegenover de huidige Nederlands-Antilliaanse regering dan ten opzichte van
het kabinet-Pourier kan wat ons betreft geen sprake zijn.Verder moet dan toch, wat doordenkend, gedacht worden aan een gefaseerde
afbouw van de hulp. Ik zeg dit in navolging van hetgeen minister-president
Römer zelf heeft verwoord tijdens een symposium in Rotterdam op 11 september.
Ik trek hierbij ook een vergelijking met Aruba, dat volgens de prognoses,
de plannen of de ideeën van de commissie-Biesheuvel die ontwikkelingssamenwerking
in tien jaar zou afbouwen. Volgens een artikel in de Volkskrant van 10 oktober
is men daar zelfs al mee begonnen. Klopt dat? Is de eerste tranche van de
aflossing al binnengekomen? Natuurlijk is daar wel een vrij lange afbouwperiode
voor nodig. Gedurende die tijd zal wat mijn fractie betreft de hulp in ieder
geval meer in programvorm dienen te geschieden. Dus overeenkomstig de voorstellen
van de commissie-Wawoe. Terwijl er ook ruimte gelaten zou moeten worden voor
die vorm van technische bijstand, die nu juist in verband met de schaalgrootte
onvermijdelijk is. Dan denken wij toch al weer snel aan bijstand in de sfeer
van de rechterlijke macht. Bovendien zou het naar het oordeel van mijn fractie
gecombineerd moeten worden met een ruimere garantie voor de kleinere eilanden.
Dat betekent dus het zo snel mogelijk optuigen van het Solidariteitsfonds.
De regering heeft aangekondigd daartoe initiatieven te zullen ondernemen.
Op welke termijn en met welke inzet zal hij dat doen?Verder is er de vraag naar de staatkundige verhoudingen. Ik wil poneren
dat het Koninkrijk zich bevindt in, wat je zou kunnen noemen 'de klem van
het Statuut'. Dat Statuut is onopzegbaar en slechts met instemming van de
drie landen te wijzigen. Het garandeert de Nederlandse Antillen en Aruba in
 vergaande mate autonomie, op alle gebied behalve de externe
betrekkingen, maar tevens de gelding van de mensenrechten in het gehele Koninkrijk.
Dat wordt nog wel eens uitgebreid naar behoorlijk bestuur. Het is overigens
de vraag of dat altijd een terechte uitbreiding is. Dat stelt Nederland voor
een onmogelijke opdracht, omdat feitelijk niet de koninkrijksministerraad –
een internationaal slecht begrepen Fremdkörper – maar de Nederlandse
regering wordt aangesproken op situaties in het Caribisch gebied, waar het
geen zeggenschap over heeft. Ingrijpen door de koninkrijksministerraad, de
beroemde maatregel van rijksbestuur, bleek tot nu toe feitelijk alleen met
instemming of op verzoek van de Antilliaanse autoriteiten mogelijk. Ik verwijs
naar het ingrijpen tijdens de crisis van mei 1969 en de algemene maatregel
van rijksbestuur inzake St. Maarten in 1994.Koraal Specht is van dit alles de illustratie. In november 1997 voorspelde
ik naar aanleiding van onlusten in augustus 1997 in de gevangenis dat er wel
eens een dode zou kunnen vallen. Dat was een voorspelling die tot mijn grote
spijt in februari daaropvolgend werd bewaarheid. De vaste commissie heeft
toen gesproken over een mogelijke maatregel van toezicht die beperkt zou moeten
blijven tot de gevangenis. Minister Voorhoeve vond daadwerkelijk ingrijpen
niet te verwezenlijken en hij had waarschijnlijk gelijk. Wel stuurde hij geld
en mensen. De situatie is nu, na een convenant tussen beide regeringen en
na een plan van aanpak dat voornamelijk vanuit Nederland is opgesteld, wel
iets verbeterd, maar het tempo van de verbetering wordt gedicteerd door de
Antilliaanse regering. De telkens terugkerende incidenten – laatstelijk
nog op 14 juli, toen een groep zwaar gestraften zou zijn mishandeld en daarna
op 29 september, toen een Europese Nederlander zou zijn mishandeld –
bewijzen dat de oplossing nog lang niet is bereikt. Hoe traag een en ander
gaat, laat zich illustreren aan de situatie van de sloten van de cellen. Een
aantal cellen kon immers niet meer gesloten worden na de opstand van augustus
1997 omdat zij waren vernield. In de brief van 30 september 1998 deelt de
minister van Justitie van de Nederlandse Antillen aan de Staten van de Nederlandse
Antillen mee dat 'inmiddels is overgegaan tot het bestellen van de sloten'.
Dat is meer dan een jaar nadat die sloten zijn vernield, terwijl sloten toch
een volstrekt elementair onderdeel zijn van een gevangenis! Is er inmiddels
een tweede rapportage aan de commissie ter voorkoming van marteling in Straatsburg
gestuurd? Wat is het resultaat van de strafrechtelijke onderzoeken die naar
aanleiding van de incidenten in augustus en december 1997 en in februari,
juli en september 1998 zijn gestart? Kan de staatssecretaris mij daarop een
antwoord geven?Een ingrijpende wijziging van het Statuut is nu niet realistisch. In het
verleden is over een onafhankelijk- heidswording van de Nederlandse Antillen
gespeculeerd, en hoewel het koninkrijksverband op dit ogenblik een duidelijk
gegeven is, mag gezien de ontwikkelingen inzake de Europese Unie enerzijds
en die in het Caribisch gebied anderzijds een loslaten van het koninkrijksverband
op termijn niet worden uitgesloten. Voor de korte termijn zijn echter zowel
onafhankelijkheid als een dertiende en veertiende provincie uitgesloten. Dan
zal ten minste binnen het kader van het bestaande Statuut duidelijk gekozen
moeten worden tussen a. echte autonomie, dat wil zeggen financieel, justitieel
en bestuurlijk – de PvdA-fractie kiest hierbij dus voor een andere koers
dan het CDA, dat kennelijk een rijksjustitie voorstaat – en b. feitelijke
onderschikking, waarbij Nederland de zaak goeddeels runt. De fractie van de
PvdA heeft daarbij voorkeur voor de eerste optie, de echte autonomie. Dat
betekent dan wel dat de eigen verantwoordelijkheid ook wordt genomen.De heer Van Middelkoop (GPV):De heer Van Oven sprak over de mogelijkheid van het loslaten van de staatkundige
band binnen het Koninkrijk. Deze zinnetjes spreek je in dit dossier niet zomaar
uit. Is hier meer mee bedoeld dan een theoretische optie, die er altijd is
binnen het type federatie dat wij kennen?De heer Van Oven (PvdA):Die vraag zou veel kunnen losmaken. Wij hebben natuurlijk een geschiedenis
achter ons, net als mijn fractie. In het debat over het ingrijpen in mei 1969 –
ik heb het nog eens nagelezen – heeft zowel de PvdA als D66 zich uitgesproken
in de richting van een loslaten van het Statuut, een onafhankelijkheidswording.
Die optie is sedertdien langzaam gerelativeerd. Een jaar of acht geleden is
het koninkrijksverband weer meer prominent op de voorgrond gesteld. De fractie
van de PvdA kan dat onderschrijven. Per slot van rekening heeft een zelfbeschikkingsrecht
twee kanten: men kan zich losmaken, maar men kan ook de wens uitspreken in
een bepaald verband te blijven. Tegelijkertijd mogen wij onze ogen niet sluiten
voor de internationale ontwikkelingen. Die brengen met zich dat er enerzijds
sprake is van een zich intensiverende Europese samenwerking – daarvan
moet ook Nederland de consequenties dragen – en anderzijds van allerlei
vormen van Caribische samenwerking waar de Antillen bij betrokken zijn. In
die zin mag de gedachte niet worden losgelaten dat dit ooit tot het loslaten
van het koninkrijksverband zal leiden, maar ik verwacht niet dat dit op korte
termijn zal gebeuren.De heer Van Middelkoop (GPV):Zo geformuleerd, klinkt het in mijn oren politiek redelijk onschuldig.
Ik neem ook aan dat de heer Van Oven het zo bedoelt. Anders gezegd: hij vraagt
niet aan het kabinet of het voor de komende jaren deze optie enigszins wil
uitwerken of dat het op de een of andere manier wil anticiperen op een situatie
van loslaten?De heer Van Oven (PvdA):Dat klopt. Als de heer Van Middelkoop mij vraagt of ik bedoel te zeggen
dat wij de onafhankelijkheid per kerende post zullen opsturen, is mijn antwoord
dat dit niet de bedoeling is.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat is een gedateerde kwalificatie. Ik heb zelfs die suggestie niet in
mijn woorden willen leggen.De heer Van Oven (PvdA):Voorzover die suggestie achter zijn woorden zat: dat is zeker niet de
bedoeling. Ik ga uit van het koninkrijksverband. Ik heb alleen willen aangeven,
dat het niet voor de eeuwigheid een volstrekt vanzelfsprekende zaak is.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik denk dat de heer Van Oven het onaangenaam zou vinden als morgen
in de Antilliaanse en Arubaanse kranten zou staan dat volgens de PvdA een
discussie over onafhankelijkheid gevoerd moet worden.De heer Van Oven (PvdA):Het zou in ieder geval onnodig zijn, zeker na deze discussie.De heer Van der Knaap (CDA):Ik wil nog even terugkomen op hetgeen de heer Van Oven zei over de opmerking
van het CDA over het plaatsen van Justitie op de rijksbegroting. Het enige
wat ik heb gedaan, is aangeven dat de huidige financiële problematiek
ertoe heeft geleid dat de mensen die ik heb geciteerd, namelijk Navarro en
de Antilliaanse hofpresident Luis de Lannoy, zich ernstige zorgen maken over
de rechtsstaat op dit moment. Daar moet de heer Van Oven ook aan antwoord
op weten te vinden. Zij hebben op dit moment geen geld voor dat probleem.De heer Van Oven (PvdA):De heer Van der Knaap heeft gelijk als hij dat punt naar voren brengt.
Ik realiseer mij dat dilemma heel goed, maar het Statuut geeft de richting
aan van de autonomie. Op justitieel gebied bestaat deze. De Antilliaanse en
Arubaanse bestuurders willen die autonomie waarmaken. Dan zal dat ook op dat
terrein door hen gedaan moeten worden. Als wij de andere kant opgaan, betekent
het toch het sluipenderweg overnemen en sterk beïnvloeden van de bestuurssituatie
op de Antillen en Aruba. Het terrein van Justitie is nu eenmaal zeer ingrijpend.
Als wij het historisch afzetten tegen de ontwikkeling, dan ligt het niet erg
voor de hand eerst te besluiten tot een pseudo-federatief verband waarbij
je uitsluitend buitenlandse betrekkingen als gemeenschappelijk ervaart om
dan later weer een stap terug te doen en Justitie ook weer tot koninkrijksaangelegenheid
te maken.De heer Van der Knaap (CDA):Dat leidt ertoe dat de heer Van Oven de verloedering gewoon laat doorgaan.De heer Van Oven (PvdA):Ik ben er zeker niet op uit de verloedering door te laten gaan, maar ik
wil de verantwoordelijkheid leggen waar die behoort te liggen en dat is bij
de Antilliaanse en Arubaanse autoriteiten.Voorzitter! Het derde hoofdpunt dat ik wil aansnijden, betreft de Antilliaanse
probleemjongeren in Nederland. Een gevolg van de economische problemen in
de Nederlandse Antillen en de vrije migratie in het Koninkrijk is een toenemend
migratieoverschot naar Nederland, met name vanuit de Nederlandse Antillen
gedurende de laatste jaren. Voor een groot deel gaat dat absoluut zonder problemen.
Het aantal Antillianen in Nederland is percentueel gezien nog altijd kleiner
dan het aantal Europese Nederlanders op de Antillen. Er is echter een kleine
groep jongeren die ernstige problemen veroorzaakt, met name in de grote steden
door gewelddadige criminaliteit. Dat geldt vooral voor Amsterdam, Hoogvliet
en Den Helder. Ik behoef de krantenberichten niet te herhalen.De kwestie van de Antilliaanse probleemjongeren móét worden
opgelost. Er zal dus, het liefst preventief, ingegrepen moeten worden. Een
voogdijregeling, als die te verwezenlijken is, en een koppeling van het bevolkingsregister
hebben verre de voorkeur boven andere oplossingen. Maar er wordt al te lang
over gepraat zonder merkbaar resultaat. Wat is bijvoorbeeld het concrete resultaat
van het tripartiete overleg van de drie ministers van Justitie van 27 oktober,
waarover wij een brief hebben gekregen van de minister van Justitie van 2
november? Zo te zien niets! De bespreking tijdens het tripartiete overleg
over dit onderwerp was trouwens wel een erg magere vertaling van het gemeenschappelijke
verzoek van de fracties van de Partij van de Arbeid en de VVD om dit onderwerp
op de agenda te zetten. Wij hebben daar zelfs een apart overleg voor belegd.
Wat kwam eruit? Een rondvraagpunt dat verder door de minister van Justitie
van de Nederlandse Antillen gemakkelijk terzijde kon worden gelegd, omdat
hij zich er niet op had voorbereid, waardoor de hele gespreksronde werd opgeschort
tot januari van het volgend jaar. Dat is uiterst onbevredigend. Wij kunnen
de wethouders in de steden die het betreft niet met lege handen laten staan.
Er móét iets gebeuren, liefst in samenwerking met de regering
van de Nederlandse Antillen. Zo niet, dan zijn eenzijdige maatregelen vanuit
Nederland niet uit te sluiten. Ik overweeg met een voorstel daarover te komen.
Of ik dat doe, is afhankelijk van het antwoord van de regering op dit punt.Het gaat om een brede drop-outproblematiek die vraagt zowel om maatregelen
op de eilanden ter voorkoming van schooluitval, als om een discussie over
het voorkomen of tenminste begeleiden van migratie naar Nederland. In verband
met de dreigende braindrain van de Antillen naar Nederland behoort er ook
aandacht te zijn voor terugkeer van hier studerende Antillianen. Er moet creatief
nagedacht worden over vooral positieve incentives, zoals korting op studieschuld
voor hen die terugkeren naar de Antillen en ten minste vijf jaar voor de eilanden
willen gaan werken. In dat verband moet ik zeggen dat het antwoord op schriftelijke
vraag 42 teleurstellend is. Het gaat daar om zogenaamde VOBAS-regeling, een
soort georganiseerde gespreksronde van Antilliaans studenten in Nederland
die onder elkaar ervaringen uitwisselen, iets waarvan een gunstig effect op
de terugkeer mag worden verwacht. Het stopzetten van die regeling is niet
bemoedigend. Ik nodig de regering uit om de regeling te heractiveren.De heer Te Veldhuis (VVD):De heer Van Oven zegt dat als het niet lukt om zo'n voogdijregeling tot
stand te brengen, eenzijdige Nederlandse maatregelen niet uitgesloten moeten
worden. Kan hij zich nader uitlaten over datgene waaraan hij dan denkt?De heer Van Oven (PvdA):Liever niet, omdat ik er zeer veel waarde aan hecht dat eerst met alle
kracht wordt geprobeerd om in gezamenlijk verband tot een oplossing te komen.
Nogmaals, dat kan koppeling van de bevolkingsregisters zijn waardoor zicht
ontstaat op degenen die zich verplaatsen. En daaraan dan weer gekoppeld de
voogdijregeling, die inhoudt dat gegarandeerd is dat over minderjarigen die
naar Nederland komen daadwerkelijk de ouderlijke macht of de voogdij wordt
uitgeoefend. Als dat allemaal op korte termijn niet lukt, wat dan? Dan komen
we inderdaad op maatregelen als gesuggereerd door de Amsterdamse wethouder
Van der Aa, zoals registratieplicht van Antilliaanse jongeren, zodat tenminste
bekend is waar zij heen gaan. Of je zou moeten overgaan tot een variatie van
een toelatingsregeling. Wellicht zou je de toelatingsregeling moeten beperken
 tot Antilliaanse minderjarigen en bij de toelating moeten
aftasten wat hun bedoelingen zijn, wat hun verleden is en wat hun kansen in
Nederland zijn. Nogmaals, ik hoop vurig dat het niet zover hoeft te komen,
maar ik sluit niet uit dat het zal moeten gebeuren wanneer niet in onderling
overleg tussen beide regeringen tot een oplossing wordt gekomen.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik constateer dat de heer Van Oven een toelatingsregeling
weliswaar als een van de laatste redmiddelen noemt, maar niet uitsluit. Kan
hij zeggen wat het principiële verschil is tussen een toelatingsregeling
voor minderjarigen en voor meerderjarigen?De heer Van Oven (PvdA):Ja, in 1995 tijdens de behandeling van de begroting van KabNA 1996 heeft
uw fractiegenoot Remkes hier een toelatingsregeling voor Antillianen in het
algemeen bepleit, omdat naar hij zei 'Antillianen in de eerste plaats op de
Antillen thuishoren'. Dat is dus geenszins de insteek van de PvdA-fractie.
Integendeel, de PvdA-fractie vindt dat in beginsel de burgers van de verschillende
landen van het Koninkrijk tot elkaars landen toegang moeten hebben. Wat mij
betreft, is het een uiterste maatregel, uitsluitend gericht op de bescherming
van a. de Nederlandse samenleving voorzover die concreet wordt bedreigd door
strafbare feiten begaan door een dergelijke groep, en b. de jongeren zelf
die immers zonder reële kans naar Nederland zouden komen.De heer Te Veldhuis (VVD):Dit was helaas geen antwoord op mijn vraag wat nu het principiële
verschil is tussen een toelatingsregeling voor minderjarigen en een voor meerderjarigen.
Wat is het verschil tussen een meerderjarige die én de Nederlandse
taal niet beheerst én geen werk heeft en een minderjarige voor wie
ongeveer hetzelfde geldt?De heer Van Oven (PvdA):Ik had niet begrepen dat de vraag van de heer Te veldhuis betrekking had
op het principiële verschil tussen minderjarigen en meerderjarigen. Ik
ging ervan uit dat hij doelde op de verschillende soorten toelatingsregelingen
in het algemeen. Het praktische doel van wat ik heb gezegd, ligt ook wat minder-
en meerderjarigen betreft voor de hand. Minderjarigen die als drop-outs van
vaak Curaçaose scholen naar Nederland komen, zijn nu eenmaal vaker
kansloos dan meerderjarigen met een voltooide opleiding. Bovendien spreekt
het niet vanzelf dat de begeleiding van minderjarigen in Nederland op dezelfde
manier kan worden voortgezet als op de Antillen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik deel met de heer Van Oven de zorg voor met name de jongeren die naar
Nederland komen. Ik denk dat daarvoor inderdaad maatregelen moeten worden
getroffen. Alleen al het feit dat uit de cijfers blijkt dat de piek zich ieder
jaar in de maanden juli en augustus voordoet, geeft aan dat de jongeren rond
de wisseling van de school naar Nederland vertrekken. Op het ogenblik wordt
op het ministerie gestudeerd op een brede aanpak in het kader van de inburgering.
Ik neem aan dat daarin het accent juist zal komen te liggen op de jongeren.
Is de heer Van Oven met mij van mening dat het goed zou zijn de voorgestelde
maatregelen in een samenhangend pakket bijeen te brengen en op die manier
tot een gedegen aanpak te komen?De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Ik ben met mevrouw Scheltema geïnteresseerd in het inburgeringstraject
en ik hoop van harte dat dit een gunstig resultaat zal opleveren. Ik wijs
echter op de tijdsklem en het gegeven dat de wethouders in de grote steden –
vooral in het westen van het land – worden geconfronteerd met de aanzienlijke
overlast die ernstig gecriminaliseerde Antilliaanse jongeren veroorzaken.
Die jongeren kunnen misschien ook niet zo gemakkelijk via een inburgeringstraject
op het droge worden gehaald. Er is ons alles aan gelegen om te garanderen
dat diegenen die in de toekomst naar Nederland komen, de beste kansen krijgen.
Dit kan het beste door begeleiding die in onderling overleg met de regering
moet worden geregeld. Als dit niet gegarandeerd kan worden, weet ik nog niet
zo zeker of inburgering alleen voldoende garanties biedt. Bovendien is er
voor de inburgering ook weer een zekere grip op de jongeren nodig en dan moet
wel bekend zijn waar zij zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik kan een heel eind met de heer Van Oven meegaan, maar ik vraag hem opnieuw
of ook hij van mening is dat die samenhang belangrijk is. Zijn opvatting over
de korte termijn deel ik.De heer Van Oven (PvdA):Zeker, ik ben ook heel geïnteresseerd in de opmerkingen van de regering
over de inburgeringstrajecten die ons te wachten staan of die nu al in begin
van uitvoering zijn.De heer Van der Knaap (CDA):Ik begrijp dat de heer Van Oven eigenlijk liever geen toelatingsregeling
heeft, maar als er geen andere oplossing is op korte termijn, misschien ook
wel. Hij neemt de leeftijd als criterium. Is het niet verstandiger het doel
en het perspectief van de vestiging in Nederland als criterium te nemen?De heer Van Oven (PvdA):Ik denk dat wij met elkaar kunnen vaststellen dat juist die groep jongeren
zo kwetsbaar is. Het slechte imago van Antillianen die naar Nederland komen –
voorzover dat bestaat – kan vaak aan die groep jongeren worden geweten,
maar wordt vaak ten onrechte aan grote groepen andere Antillianen opgedrongen.
Ik zie geen mogelijkheid om een dusdanige regeling te maken, dat het gepretendeerde
doel van de komst daarbij beslissend moet zijn, zonder dat je tot een tamelijk
langdurig en in vele gevallen vernederend onderzoek zal moeten overgaan. Dat
is niet mijn bedoeling. In beginsel moeten de landen van het koninkrijk voor
de ingezetenen van de verschillende landen openstaan.De heer Van der Knaap (CDA):Vindt u dan de regeling voor Nederlanders op de Nederlandse Antillen vernederend
voor Nederlanders?De heer Van Oven (PvdA):Ik vind het niet fraai. Ik heb het zelf niet als erg prettig ervaren.
De fractie van het CDA wijst keer op keer op die wederkerigheid. Ik vind dat
die wederkerigheid niet opgaat. Het maakt ongelooflijk veel uit of je te maken
krijgt met een potentiële instroom van burgers in een kleinschalige samenleving
als de Antillen en Aruba zijn of Nederland. Dat probleem wordt nog gecompliceerder
doordat algemene toelating van Nederlanders op de Antillen en Aruba
ook impliceert toelating van andere ingezetenen van lidstaten van de Europese
Unie. Dan kan het erg gemakkelijk gebeuren dat een kleinschalige samenleving,
beperkt in arbeidsmogelijkheden door modieuze oprispingen overstroomd wordt
door groepen immigranten die het evenwicht zouden verstoren. Ik kan mij dat
beleid van de Antillen en Aruba goed voorstellen, zij het dat ik voor meer
nuancering ben. Ik geloof ook dat eraan wordt gewerkt. Wellicht kan de regering
er iets over zeggen. Ik geloof niet in het principe van de volstrekte wederkerigheid
op dat gebied.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb aandachtig geluisterd naar collega Van Oven en ook naar de interruptie
van collega's. Is hij het met mij eens dat misschien wel een onderscheid moet
worden gemaakt tussen de problematiek die veroorzaakt wordt door een bepaalde
categorie Antilliaanse jongeren nu op dit moment in een aantal steden in het
westen van het land – dat is een feitelijkheid – en een eenzijdige
toelatingsregeling waarvoor de heer Van Oven zich onder omstandigheden niet
wil afsluiten? De groep wordt er niet mee bereikt. Het is meer gericht op
het voorkomen van iets wat al bestaat.De heer Van Oven (PvdA):De groep die er al is? Ja, daarin heeft u groot gelijk. Op dat gebied
zullen nog de nodige inspanningen verricht moeten worden om te zien of wij
die groep weer in het gareel kunnen krijgen. Het zal allemachtig moeilijk
zijn. Het gaat om mensen met een lage schoolopleiding, vaak drop-outs, slechte
kennis van het Nederlands en weinig affiniteit met de Nederlandse samenleving.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Toen mevrouw Scheltema u een vraag stelde die gericht was op inburgering,
zei u: het is de vraag of je de categorie jongeren waarover de wethouder zich
zorgen maakt en waarvoor wij ons hier niet kunnen afsluiten, wel bereikt wordt
met inburgering. Bereik je met wat de heer Van Oven onder omstandigheden zou
willen voorstellen, de groep jongeren over wie iedereen zich zorgen maakt?De heer Van Oven (PvdA):U stelt mij de vraag of ik die groep opgegeven heb.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Nee, ik vraag niet of u die groep hebt opgegeven. Voor de groep waarover
wij spreken moeten wij in Nederland iets doen. Het onder voorwaarden introduceren
van een toelatingsregeling, hoe beperkt dan ook is geen antwoord op het probleem
dat terecht in een aantal steden in Nederland wordt geconstateerd. Als je
dat doet, hebben de wethouders geen enkel instrument om de jongeren die overlast
veroorzaken uit de problemen te krijgen. Dat is wat ik probeer duidelijk te
maken.De heer Van Oven (PvdA):Op zich zelf hebt u daarin gelijk. Je helpt die wethouders in zoverre
dat de problemen niet erger worden. Dat is al heel wat. Men probeert dat probleem
meester te worden. Naarmate die stroom niet toeneemt en het probleem daardoor
niet steeds onbeheersbaarder wordt, ontstaan er ook meer mogelijkheden voor
die wethouders om in de steden iets te doen met de groep die er wel al is
en moeilijkheden veroorzaakt. Daar ben ik natuurlijk glad voor.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het gaat dus inderdaad om een mogelijk voorstel, gericht op het voorkomen
van het verergeren van de problematiek, en niet om een oplossing van wat zich
nu al in Nederland voordoet. Omdat in dit verband een link is gelegd, heb
ik mijn interrupties geplaatst om daarmee de curatieve en de preventieve kanten
helder uit elkaar te halen.De heer Van Oven (PvdA):Inderdaad: maatregelen, gericht op het voorkomen van het verergeren van
deze problematiek.Voorzitter! Wij zijn zeer ontevreden over de feitelijke uitvoering van
het luchtvaartprotocol omdat die averechts uitwerkt: hoge in plaats van lage
tarieven en een capaciteitstekort. Mijn fractie zou de regering willen suggereren
dit protocol op te zeggen. Voorts vragen wij ons af wat de stand van zaken
is met betrekking tot het zelfbouwproject van huizen op St. Maarten voor de
lagere-inkomensgroepen.Voorzitter! Het koninkrijksverband zal in het komende jaar veel vergen
van de drie samenstellende landen. De PvdA is van oordeel dat het beste resultaat
daarbij haalbaar, gebaseerd zal moeten zijn op de som van de onderscheiden
krachten, met inachtneming van ieders verantwoordelijkheid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De bovenwindse parels van ons Koninkrijk zijn
een week of zes geleden opnieuw getroffen door een orkaan; deze keer door
Georges. Je zult maar huis en haard zien verdwijnen als gevolg van natuurgeweld.
Het mag dan een kleintje zijn geweest vergeleken bij datgene wat wij deze
dagen in televisiejournaals te zien krijgen – ik denk aan de afschuwelijke
ramp in Midden-Amerika – maar het ligt er dichtbij. Mijn complimenten
voor de staatssecretaris voor zijn kordate optreden; hij is direct afgereisd.
Ik vraag hem wat nu de stand van zaken is met betrekking tot noodhulp en wederopbouwhulp.Dit is de eerste behandeling van deze begroting met deze bewindslieden.
Wij waren een voorstander van deze integratie van KabNA naar BiZa. Mijn eerste
vraag is: hoe bevalt dat eigenlijk? Die vraag stel ik tegen de achtergrond
van het feit dat eerder over KabNA is gesproken als ambtelijke organisatie.
Toen wij hierover met de voorganger van deze bewindslieden spraken, was KabNA
niet bepaald de meest efficiënt opererende overheidsdienst. Ik herhaal
enkele kwalificaties van het Kernconsultrapport van 1995: verkokering; geen
eenduidige visie; twee stromingen, namelijk één gericht op samenwerking
en harmonie en één gericht op interventie. Hoe bevalt het om
in zo'n organisatie politieke sturing aan te brengen? Ik denk dat voor de
grote taken waarvoor wij in het Koninkrijk staan, professionaliteit, zakelijkheid
en ook begrip en oplossingsgerichtheid de vier kernbegrippen zijn die ons
een stuk dichter bij oplossingen zouden moeten brengen.De financieel-economische situatie is ondanks de inspanningen van het
kabinet-Pourier nog steeds ongunstig. De sociale gevolgen zijn ernaar. Waarom
is het dit kabinet, terwijl men wél overeenstemming met het IMF had,
niet gelukt om de weg omhoog in te slaan? Er zijn resultaten
geboekt, maar men heeft ook een pak slaag van de kiezer gekregen. Heeft de
Nederlandse regering hiervan een analyse gemaakt? Hoe beoordeelt zij in meer
algemene zin de lijn die het kabinet-Römer in het regeerakkoord heeft
neergelegd en die toch valt samen te vatten met: versterken van de economische
activiteiten en bedrijvigheden. Ik sluit mij aan bij vragen die mijn collega's
hebben gesteld over het verschijnen van het herstelplan. Wij waren buitengewoon
geïnteresseerd in dat plan en hadden het graag de laatste dag van oktober
ingezien. Dat bleek echter niet mogelijk. Het is niet voor het eerst dat plannen
die voor de ontwikkeling van de Nederlandse Antillen van cruciaal belang zijn,
vertraging oplopen.Mijnheer de voorzitter! Er dreigt een confrontatie over de rol van het
IMF. Wij hebben in het verleden, ook als partij aan tafel, de lijn van het
IMF gesteund. De fractie van GroenLinks vindt het echter bespreekbaar dat
het IMF niet als partij maar als adviseur optreedt wanneer een perspectiefrijk
plan op tafel komt. Ik wil een loopgravenoorlog over de rol van het IMF voorkomen.
Ik voorzie die namelijk en ik denk dat de Antilliaanse bevolking daar de dupe
van zal worden. Misschien dat het ook mogelijk is, met een andere rol voor
het IMF, de overheidsfinanciën te saneren, duurzame economische ontwikkeling
op de Nederlandse Antillen en Aruba van de grond te krijgen en vooral de mensen
aan de onderkant van de Antilliaanse samenleving een sociaal perspectief te
bieden. Het vorige kabinet heeft vaak stevige brieven aan het adres van het
kabinet-Pourier gestuurd. De harde woorden in die brieven waren lang niet
altijd onterecht. Ik heb daaraan in het verleden, namens de fractie van GroenLinks,
ook een bijdrage geleverd. Je ziet nu echter dat de kredietfaciliteiten afhankelijk
blijven van overeenstemming met het IMF. Dat geldt ook voor de overige financiële
bijdragen. Dit alles roept op een gegeven moment de vraag op of doel en middel
hier niet verward worden.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Dit roept ook de vraag op of de heer Rosenmöller wel
de goede terminologie gebruikt. Wie voert hier nu een loopgravenoorlog? Ik
geloof dat Nederland de Antillen alleen maar vraagt de gemaakte afspraken
na te komen. Wij voeren toch geen oorlog?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb de regering niet verweten een oorlogsverklaring te hebben gestuurd
aan de Nederlandse Antillen. Ik voorzie een dreigende loopgravenoorlog over
de rol van het IMF, of in meer parlementaire bewoordingen: een patstelling.
Het is de vraag of het uiteindelijk dienstig is je puur en alleen te concentreren
op de rol van het IMF. Ik zeg dat niet alleen tegen de regering en tegen de
Kamer, maar ook tegen mijn Antilliaanse collega's en als dat mogelijk is tegen
de Antilliaanse regering. Ik zeg dat het IMF een middel kan zijn en daarin
verschil ik inderdaad met een meerderheid van de Antilliaanse Staten van mening.
Ik heb echter het idee dat de rol van het IMF een centraal punt wordt, ook
gezien het verloop van de verkiezingscampagne. Het is de vraag of dat verstandig
is. Wij verschillen niet van mening over het feit dat het voorheen, zonder
het IMF, niet gelukt is de overheidsfinanciën te saneren, duurzame economische
ontwikkeling op gang te brengen en een sociaal perspectief te realiseren.
Ik vind het echter de vraag of wij ons nu ten koste van alles moeten concentreren
op de rol van het IMF.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb een aanvullende vraag op de vraag van de heer Te Veldhuis. Hoe
reëel is het om over een patstelling te praten als een van de partijen,
om welke reden dan ook, er maar niet in slaagt eerder aangegane afspraken
na te komen? Spreekt u niet te snel over een patstelling?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb ook gezegd dat ik zo'n situatie voorzie. Het is een inschatting
mijnerzijds van de posities die op dit moment door de nieuwe Antilliaanse
regering primair zijn ingenomen. Dat laat ik op mij inwerken. Ik vraag mij
af wat dat dan voor gevolgen heeft voor hetgeen wij hier in het algemeen als
belangrijk zien, namelijk de financieel-economische en sociaal-economische
problematiek op de Antillen, die een oplossing op korte termijn verdient.De voorzitter:Als één lid interrumpeert, hoeven niet iedere keer alle
leden naar voren te komen. Maar ga uw gang!De heer Van der Knaap (CDA):Ik vind het interessant dat collega Rosenmöller en ik in zoverre
op dezelfde lijn zitten, dat het overleg weer op gang moet komen. Collega
Rosenmöller zegt dat er nog geen sprake is van een patstelling. Naar
mijn mening is die er wel, gelet op de communicatie over en weer. Hoe denkt
hij die patstelling te doorbreken, alleen door de voorwaarden van het IMF
weg te halen of moet er nog meer gebeuren?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Natuurlijk moet er meer gebeuren. Er moet zo snel mogelijk een herstelplan
komen. De Antilliaanse regering zit nu ongeveer zes maanden en het regeerakkoord
had voor het grootste probleem dat wij vandaag bespreken een beperkte ambitie.
Het werd vooruitgeschoven naar een herstelplan in oktober, maar het is nu
begin november. Ik had een herstelplan in oktober willen zien. Dit is een
basis die met de Nederlandse regering kan worden besproken. Ik heb de lijn
via het IMF gesteund, maar het gaat mij uiteindelijk om het resultaat. Het
is namelijk mogelijk dat, ook door halsstarrigheid van de Antillen, de discussie
zich toespitst op het IMF en dat wil ik voorkomen.Er kan veel terechte kritiek worden geleverd op het beleid van de diverse
kabinetten van de Nederlandse Antillen gedurende de afgelopen tien jaar. Ook
aan Nederlandse kant heeft de koninkrijksrelatie lange tijd in dienst gestaan
van een aansturen op onafhankelijkheid. Er was sprake van de Antillen van
de zes en later van Aruba en de Antillen van de vijf, maar na de referenda
van 1993 is dat voorbij. Collega Van der Knaap sprak al over 'Ki sorto di
Reino?'. Via een onderzoek werd de duidelijke uitspraak uit 1993 nogmaals
bevestigd. Ik hoop dat de bestuurders van de Nederlandse Antillen die uitspraak
van de bevolking serieus nemen. Referenda zijn geen gezelschapsspel.Nu de koninkrijksrelatie voor lange tijd een feitelijk gegeven is, vraag
ik me af – los van Wawoe en Biesheuvel – of de Nederlandse Antillen
met een structurele bijdrage van 250 mln. erin slagen uit de lange en diepe
economische dip te komen. Ik denk hierbij aan de enorme investeringen
die nodig zijn op het terrein van onderwijs en beroepskwalificaties. Je kunt
je voorstellen dat er een economische opleving komt door maatregelen via het
bedrijfsleven, maar dan blijft er nog een geweldig probleem bestaan bij de
aansluiting van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Hierin zal veel moeten
worden geïnvesteerd en ik vraag me af of de Antillen dit – ook
in een betere situatie – kunnen opbrengen. Investeren in de relatie
is ook in het belang van de Nederlandse Antillen.Ik noem de toenemende migratie. De fractie van GroenLinks is tegen een
eenzijdige toelatingsregeling. Ik ben voor meer reciprociteit. Ook ben ik
ervoor dat rekening wordt gehouden met een schaalverschil. Voor jongeren die
onvoorbereid en zonder begeleiding op Schiphol landen, heeft het informele
circuit grote aantrekkingskracht. Daarom ben ik ervoor dat bijvoorbeeld via
het Centrum voorpost daadwerkelijke inburgering op de Antillen plaatsvindt.
Hoe zit het met de financiële consequenties hiervan? Behoort dit –
en ik verwijs naar de brief aan de Antilliaanse regering – tot de categorie
'onontkoombaar'? Hoe staat het verder met de voogdijregeling?Klopt het dat er over Koraal Specht positief nieuws is? Is het programma
van eisen gereed en is de bouw van de halfopen inrichting aanbesteed? Zal
deze in 2001 klaar zijn?Ik rond af met enige vragen. Waarom worden er zo weinig Antillianen en
Arubanen als technische bijstanders genoemd? Wil de Nederlandse regering toezeggen
dat het zogenoemde BVN-programma via de Wereldomroep ook aan de Nederlandse
Antillen kan worden aangeboden? Er is nog zeer veel zendingswerk nodig op
het terrein van het upgraden van het milieubewustzijn. De NGO's op de zes
eilanden hebben een voorstel gedaan voor de oprichting van een trustfund om
unieke natuurgebieden en nationale parken op het gebied van beheer en management
voor een langere periode in stand te houden. Wil de staatssecretaris een haalbaarheidsonderzoek
op dit terrein overwegen?De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie heeft veel te doen met de mensen die getroffen
zijn door de orkaan Georges op de Bovenwinden. Samen met de primair verantwoordelijke
regering van de Antillen moet worden bezien hoe de schade kan worden hersteld
en gefinancierd. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag hoe je op zo'n toeristisch
kwetsbaar eiland als St. Maarten de hotelketen weer volop in werking krijgt,
zodanig dat mensen daar weer wat geld kunnen verdienen. Ook van onze kant
waardering voor de accuratesse van de staatssecretaris direct na de ramp.De VVD-fractie heeft zorgen over de liquiditeitsproblemen op Aruba. Daar
moet wat aan gedaan worden. Mijn vraag is of de nota van 7 september jl. van
minister Tico Croes van EZ daar genoeg soelaas voor biedt.Het grootste punt van zorg van de VVD bij deze begrotingsbehandeling is
de allerbelabberdste sociaal-economische en financieel-economische situatie
op de Antillen. Alle seinen staan op rood. Het overheidstekort is alarmerend:
468 mln. Nederlands-Antilliaanse guldens. Dat is 10,7% van het BBP. Het tekort
op kasbasis is 148 mln. De financieringsbehoefte is 611 mln. Dat is 14% van
het BBP. Betalingsachterstanden lopen op, niet in de laatste plaats aan Nederland.
Verschuldigde premies voor pensioenen en sociale verzekeringen worden niet
volledig afgedragen. De schuldpositie is 2928 mln. Antilliaanse guldens. Dat
is 67% van het BBP. De groei van het BBP vermindert. De inflatie neemt toe.
De werkloosheid loopt op alle eilanden op en de exporten vallen tegen. Kortom,
er is een absolute en dringende noodzaak om orde op financiële zaken
te stellen.De door voormalig premier Pourier en coalitiegenoot Don Martina, dus door
de PAR en de MAN ingezette sanering van de overheidsfinanciën via de
IMF-lijn wordt nu geblokkeerd door de regering-Römer. Voor de VVD-fractie
geldt echter: afspraak is afspraak. Eenzijdige Antilliaanse verbreking van
de overeenkomst om het IMF als noodzakelijke buffer tussen te schakelen, mag
niet worden beloond door extra Nederlandse financiële bijdragen. Dat
zou immers een dolk in de rug zijn voor Pourier en Don Martina, die wél
de noodzaak van sanering onderschreven, zoals ook eerder op Aruba is gebeurd,
waar het nu in ieder geval een stuk beter gaat. Wij willen dus, net als anderen,
stoppen met financieel pappen en nathouden. Voor ons hoort het IMF erbij.
Wij vinden het te gek voor woorden dat de situatie in stand wordt gehouden
dat meer dan 70 cent van elke binnenkomende gulden wordt uitgegeven aan ambtenaren
en ambtelijke kosten. Geen wonder dat er geen geld overblijft voor broodnodige
investeringen in onderwijs, economie, infrastructuur, opvang van jeugdige
werklozen en dergelijke. Maar ook geen wonder dat zoveel Antillianen naar
Nederland komen. Nu al woont 25% van de Antillianen in Nederland. Wij praten
dan over ongeveer 95.000 mensen. Dat zijn niet alleen drop-outs, want zo'n
80% van de Antilliaanse studenten keert niet terug. Dat is een geweldige braindrain.
Die toestroom zal ongetwijfeld verder toenemen als de Verelendung op de Antillen
geen halt wordt toegeroepen. De regering moet hier nu echt iets aan gaan doen.
Ik constateer tot mijn vreugde dat er ook een wat bredere aandrang vanuit
dit parlement plaatsvindt.Er zijn verschillende mogelijkheden. Er is een toelatingsregeling mogelijk.
Ik heb het al eerder bepleit: gelijke monniken, gelijke kappen. Er is een
voogdijregeling denkbaar. De heer Van Oven had het daar al over. Betere opvang
en voorlichting op de Antillen zelf behoort ook tot de mogelijkheden. Denk
ook eens aan het JENA-project om verdere braindrain tegen te gaan en om jongeren
daar op te vangen en te begeleiden. Of, zoals de Antillen per slot van rekening
ook zelf voorschrijven, een vestigingsregeling, met als minimale eisen een
werkvergunning, de zekerheid van een bron van inkomen en beheersing van de
Nederlandse taal. Een andere mogelijkheid is de strikte toepassing van de
Wet inburgering in Nederland. Of een stimuleringsregeling voor afgestudeerden
om terug te keren, bijvoorbeeld door hen een kwijtschelding van studieschulden
te geven. Of andere vormen van migratiemaatregelen. Een registratie- en toelatingsregeling
voor minderjarigen is al genoemd. Wat ons betreft is dat een enigszins artificieel,
dus kunstmatig onderscheid ten opzichte van meerderjarigen. Als zij geen werk
hebben, de Nederlandse taal niet beheersen en geen inkomen hebben,
zien wij geen principieel verschil.Voorzitter! Een onoverzienbare toestroom van Antillianen naar Nederland
is absoluut geen fundamentele oplossing van het Antilliaanse probleem. Het
beste is natuurlijk om de oorzaken van de migratiestromen weg te nemen en
wel door verbetering van het onderwijs, begeleiding van teenagemoeders en
onvolledige gezinnen, goedkope en illegale buitenlanders uit de Antillenregio –
uit Haïti, de Dominicaanse Republiek – weghouden, omdat zij weer
het laaggeschoolde werk oppakken ten koste van de Antillianen zelf, maar de
basisoorzaak blijft de abominabele financieel-economische situatie die per
se structureel moet worden opgelost. Dat is en blijft een primaire verantwoordelijkheid
van de Antillen zelf en daarom onze oproep aan de bewindslieden: verzin een
list en pas de regelgeving toe, al dan niet via een extensieve interpretatie
daarvan.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Het is toch wel interessant als de heer Te Veldhuis zegt dat
een list moet worden verzonnen, al dan niet door extensieve interpretatie
van de regelgeving. Misschien kan hij toch iets nader aanduiden wat hij daarmee
bedoelt.De heer Te Veldhuis (VVD):Dat zou bijvoorbeeld een toelatingsregeling kunnen inhouden via een extensieve
interpretatie van de regelgeving. Door juristen wordt vaak gezegd dat dit
niet kan, maar dat is toch niet correct. Bij de grondwetsherziening van 1983
is geen bepaling opgenomen die dat zou tegenhouden. Ik wijs op het Europese
verdrag ter bescherming van de rechten van de mens of op het Internationaal
verdrag inzake de burgerrechten en politieke rechten; er is in principe geen
mogelijkheid om dat te doen tenzij een land – en dat heeft Nederland
ook gedaan – op dit punt een uitzondering heeft gemaakt. In de uitvoeringsregeling
in artikel 3, lid 2, van het vierde protocol heeft Nederland aangegeven dat
het gebruik wil kunnen maken van de mogelijkheid om Nederland, de Nederlandse
Antillen en Aruba als afzonderlijke landen aan te melden. Er zijn dus geen
juridische belemmeringen om dat te doen, als wij dat willen. Dat bedoelde
ik met een extensieve interpretatie. Er is verschil van mening denkbaar tussen
juristen, maar voorzover wij de zaken kunnen nagaan, is er in ieder geval
geen juridische belemmering om het te doen. Wat dat betreft weet de heer Van
Oven dat wij verder willen gaan dan hij, maar ik ben er al blij om dat hij
vandaag ervoor heeft gepleit dat iets aan die toestroom gedaan moet worden.
Wat ons betreft, mogen wij echter nog weer iets verdergaan. Als wij niet bilateraal
afspraken kunnen maken, kan Nederland eventueel eenzijdig tot toelatingsregelingen
overgaan. Ik constateer in ieder geval met instemming dat dit in vergelijking
met januari jongstleden, toen wij allemaal op Aruba waren, een geweldige stap
vooruit van ons allemaal is geweest.De heer Van Oven (PvdA):Ik twijfel aan de juridische haalbaarheid van de extensieve interpretatie
van verdragen, maar wij voeren hier een politiek debat. Daarom is de vraag
relevant waarom de heer Te Veldhuis nu toch weer de brede algemene toelatingsregeling
bepleit, terwijl de PvdA-fractie met een eventuele toelatingsregeling voor
Antilliaanse jongeren als uiterste middel een zeer beperkte invalshoek heeft
gekozen. Hanteert de heer Te Veldhuis daarvoor hetzelfde motief als zijn voormalige
fractiegenoot Remkes in 1995, namelijk dat Antillianen nu eenmaal op de Nederlandse
Antillen thuishoren?De heer Te Veldhuis (VVD):Ik constateer twee dingen. De heer Van Oven betwijfelt of het juridisch
mogelijk is om een toelatingsregeling te treffen. Hij heeft er in ieder geval
één voor zichzelf mogelijk gemaakt, namelijk voor minderjarigen.
Juridisch consistent redeneert hij dus niet helemaal op dit punt.De heer Van Oven (PvdA):Vanuit een zeer specifieke invalshoek!De heer Te Veldhuis (VVD):Maar een toelatingsregeling is een toelatingsregeling, alleen specificeerde
de heer Van Oven een dergelijke regeling voor een bepaalde categorie. Ik doe
er een andere categorie bij, maar dan nog blijft de principiële vraag
of het mogelijk is. Als het niet kan, kan ook de door de heer Van Oven voorgestane
regeling niet. Kan het wel, dan kunnen ze misschien allebei wel. Maar het
gaat inderdaad niet om een juridische discussie. Naar onze mening kan het
wel en ik roep de staatssecretaris of de minister dan wel beiden op om dat
inderdaad toe te passen. Ik heb zes of zeven denkbare mogelijkheden opgesomd
om de huidige toestroom op de een of andere manier een halt toe te roepen.
Wij doen dat nu in verschillende gradaties. Dat merk ik ook via de interrupties.
Eén ding constateer ik wel: wij willen er met z'n allen iets aan doen.
In januari was u nog niet zover dat u ook maar iets wilde doen, mijnheer Van
Oven. Inmiddels bent u een eindje opgeschoven. Ik constateer dat ook bij het
CDA. Ik heb dat inmiddels ook bij het GPV geconstateerd in het mondelinge
vragenuurtje. Zo langzamerhand gaan wij allemaal een beetje in die richting.
Ik denk dat het niet verstandig is om nu exact de vorm te kiezen waarop wij
moeten uitkomen. Maar dit probleem moet wel worden opgelost. Want als de financiële
en sociale Verelendung op de Antillen doorgaat, kunnen wij nog duizenden mensen
verwachten. Dat voorspel ik u. In de eerste acht maanden zijn er 6000 mensen
hier gekomen. Dat is natuurlijk geen gezond uitgangspunt.De heer Van der Knaap (CDA):Ik wil naar de bron gaan: waarom komen mensen hier? Dat heeft te maken
met de vervelende situatie daar, een situatie die slechter en slechter wordt.
Dat heeft u heel beeldend uiteengezet, mijnheer Te Veldhuis. U zei zojuist:
Tom Poes, verzin een list. Welke list heeft u hiervoor?De heer Te Veldhuis (VVD):Als je iemand vraagt om een list te verzinnen, geef je al min of meer
aan dat je geen kant-en-klare oplossing hebt. Ik heb zeven varianten voorgelegd
waaraan kan worden gedacht. Ook een combinatie van die zeven is mogelijk.
Ik vind het op dit moment belangrijk dat er een zo breed mogelijke parlementaire
meerderheid ontstaat voor in ieder geval een lijn. Wij schieten er niet veel
mee op als wij allemaal een verschillende insteek hebben en nergens een meerderheid
voor kunnen vinden. Wij moeten het signaal van zorg afgeven naar onze regering
en naar die van de Antillen: het kan op deze manier niet doorgaan, er moet
wat aan worden gedaan.De heer Van der Knaap (CDA):Vindt u ook dat de regering het voortouw moet nemen om te proberen de
zaak in een stroomversnelling te krijgen?De heer Te Veldhuis (VVD):Ja. Ik heb daarvoor ook een aantal methodes aangegeven. Ik heb ook aangegeven
dat de VVD-fractie op dit punt dichter bij de CDA-fractie dan bij de fractie
van GroenLinks en wellicht zelfs bij de PvdA-fractie staat.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben bang dat de heer Te Veldhuis erg extensief interpreteert. Hij zegt
dat de Antillen en Aruba volgens het protocol apart behandeld mogen worden.
Dat is juist, maar dat heeft dan met name betrekking op de situaties als de
LGO en niet op de toelatingsregelingen. Gezegd wordt dat soms misschien extra
eisen gesteld kunnen worden aan de opvang van minderjarigen. Maar daarmee
is niet de deur naar een algemene toelatingsregeling open. Want wat staat
in de algemene toelatingsregeling?De voorzitter:Het lijkt mij aardig als u dat in uw eigen betoog uitwerkt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het houdt in: een vetorecht op grond van het enkele feit dat men Nederlander
is, maar geboren in Aruba of de Antillen. Dat is discriminatoir. En dat kan
eigenlijk niet.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik heb de juridische overwegingen aangegeven waarop ik mij
baseer. Ik laat mij graag overtuigen van het tegendeel, maar ik moet dat nog
zien. Wij hebben bij de internationale verdragen bewust deze uitzonderingspositie
gecreëerd. Wij hebben ook bewust de Antillen en Aruba genoemd. Maar binnen
het Koninkrijk bestaat omgekeerd de regeling ook. Als parlementariër
komen wij daar makkelijk binnen. Maar anders komen wij daar als Nederlander
niet zomaar binnen. Dan moet je aantonen dat je werk hebt, dat je inkomen
hebt en dan moet je ook nog blij zijn dat je de familie mag meebrengen. Die
regels gelden als wij naar de Antillen en Aruba willen. Ik zou niet weten
waarom binnen het Koninkrijk omgekeerd niet enige rem kan worden gezet op
een ongebreidelde stroom naar Nederland toe.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat dat ook niet mag gebeuren. Dat kan niet naar mijn gevoel.
Dat is niet goed.De heer Van Middelkoop (GPV):Dit is bijna een punt van orde, voorzitter. Mij bekruipt het onbehaaglijke
gevoel dat twee coalitiewoordvoerders over een concept beschikken van de notitie
over deze materie. Er is al jaren geleden gevraagd om de juridische ins en
outs. Mag ik een eerlijk antwoord op de vraag of zij over een concept beschikken?
Er wordt voor het eerst in dit debat specifiek juridisch gesproken. Die vraag
komt daarom bij mij boven. Als de vraag bevestigend wordt beantwoord, wil
ik graag een van uw spreekwoorden lenen, mijnheer Te Veldhuis: gelijke monniken,
gelijke kappen. Dan wil ik dat concept ook hebben.De heer Te Veldhuis (VVD):Eenieder kan voor zichzelf uitmaken welke bronnen hij of zij hanteert
voor de juridische onderbouwing van het betoog. Ik heb die niet van een ministerie,
als u dat bedoelt, mijnheer Van Middelkoop. Maar u kunt de informatie die
ik heb gegeven overal halen. Ik verwijs naar het Europese verdrag voor de
rechten van de mens, het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke
Rechten. Daarin kunt u alles nalezen. Ik heb zelfs de artikelen genoemd.De voorzitter:Ik herhaal wat ik aan het adres van een van de leden zei: het streven
is om de begrotingsbehandeling vanavond af te maken, zoals alle woordvoerders
wensen. Maar ik ga ook niet veel langer dan half twaalf door. Dat gaan wij
dus in de komende anderhalf uur persen. De heer Te Veldhuis vervolgt zijn
betoog.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik ga door met te wijzen op de middeleeuwse toestanden in
de gevangenis Koraal Specht, waar nog steeds de mensenrechten worden geschonden.
Als wij advocaten mogen geloven die ons daarover met regelmaat berichten,
vinden daar afranselingen, verminkingen, scalperingen, martelingen en zelfs
moorden plaats. De Commissie van de EU heeft ons al twee keer gewaarschuwd.
De volgende keer loopt ook het land Nederland als onderdeel van het Koninkrijk
de kans om te worden aangeklaagd en veroordeeld wegens schending van de mensenrechten.
Als over twee maanden nog niet voldoende orde op zaken is gesteld, mag wat
ons betreft de procedure van een algemene maatregel van rijksbestuur in gang
worden gezet door dit aan te zwengelen in de rijksministerraad. Wij praten
er al zo lang over. Het moet nu echt een keer afgelopen zijn. Het is werkelijk
te gek voor woorden dat alles nog plaatsvindt zoals dat plaatsvindt.Een ander punt dat ons zorgen baart, is de bijdrage aan de Kustwacht.
De Antillen vragen zich af of zij daar nog wel mee moeten doorgaan en denken
aan opzegging of opschorting. Daarmee ontstaat de situatie dat of Nederland
voor de kosten moet opdraaien, of de internationale drugsmaffia nog meer vrij
spel krijgt met alle gevolgen van dien. Wij vinden dat de Antillen ook op
dit punt de bindende afspraak van 14 december 1995 moeten naleven. Anders
wordt het het zoveelste probleem dat de verhoudingen vertroebelt.Natuurlijk hebben wij ook veel goede dingen met elkaar. Zo praten wij
in de contactplanbijeenkomst over oplossing van het democratisch deficit en
over de vraag of wij moeten voortgaan met projectfinanciering dan wel moeten
overgaan tot programmafinanciering. Er is echter toch sprake van een cumulatie
van problemen. Zo willen de Antillen bijvoorbeeld het Papiaments als instructietaal
voor het funderend onderwijs gebruiken en het Nederlands alleen nog als vreemde
taal. Los van het principiële koninkrijksstandpunt, is het de vraag of
dat niet weer extra problemen oproept nu Antillianen op zo'n grote schaal
naar Nederland komen of dreigen te komen. En dan kennen zij de Nederlandse
taal niet eens. Moet die ontvlechting nu nog verdergaan?Als ik alle gebeurtenissen van het afgelopen halfjaar bij elkaar optel,
denk ik dat de tijd steeds meer rijp is om zowel hier als met de Antillen
de principiële discussie aan te gaan over hoe wij met elkaar verdergaan.
Ik heb twee jaar geleden samen met anderen een motie ingediend waarin de regering
werd verzocht om vier theoretische varianten uit te zoeken en
te beschrijven, te weten: 1. doorgaan op de huidige manier binnen
het Statuut, al dan niet aangepast door bijvoorbeeld een koninkrijksparlement
erbij te betrekken of door bestuur op maat, maatwerk per eiland, in te voeren;2. volledige onafhankelijkheid van de Antillen;3. een soort
gemenebestconstructie, dus het Engelse model dat veel losser is dan onze huidige
koninkrijksrelatie;4. de Antillen als provincie van Nederland, dus
het Franse model met zijn overzeese departementen.Ik vraag de regering om de Kamer en ook de Antillen de uitkomst van die
studie te verstrekken, want ik neem aan dat die klaar is. Dan kunnen wij daarover
met z'n allen een brede discussie aangaan, want het Statuut zit vreemd in
elkaar. Antillianen en Arubanen zijn Nederlanders en hebben alle rechten die
daarbij horen, maar niet de plichten. Zij vallen namelijk niet onder de Nederlandse
overheid. Daar staat tegenover dat het land Nederland op basis van het Statuut
wel grote verantwoordelijkheden draagt. Wij moeten namelijk de rechtsorde
handhaven, de mensenrechten waarborgen en de deugdelijkheid van bestuur waarborgen.
Wij kunnen daar ook nog internationaal op worden aangesproken. Wij zien nu
dat de Antillen terecht grotere politieke vrijheden en verantwoordelijkheden
willen. Maar dan moet je ook de fundamentele discussie met elkaar aandurven
over hoe wij met elkaar verder dienen te gaan. Ik wil er geen misverstand
over laten bestaan dat het eerste model onze voorkeur heeft, dus doorgaan
binnen het al dan niet op onderdelen gemodificeerde Statuut. Maar voor ons
zijn ook andere modellen bespreekbaar, al zeg ik niet dat die wenselijk zijn.
Als wij doorgaan binnen het huidige koninkrijksverband, betekent dit wel dat
voor beide kanten de lusten en de lasten moeten zijn en niet voor de ene partij
de lusten en voor de andere partij de lasten. Wij zouden het Statuut op dat
punt meer moeten aanpassen richting gelijkheid en gelijkwaardigheid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De Antilliaanse bevolking heeft zich een jaar of vier, vijf geleden onomwonden
uitgesproken voor de huidige vorm van staatkundig verband. Met de situatie
in Aruba, het schrappen van artikel 62, hebben wij meen ik de conclusie getrokken
dat wij voor een langere periode een koninkrijksverband hebben, zoals die
op dit moment is georganiseerd. Is het uw insteek om binnen dat verband te
kijken hoe je de relaties optimaliseert en naar de autonomie te kijken? Of
vindt u het een onderdeel van zinvolle bespreking om de discussie over de
overzeese departementen aan de ene kant en volledige onafhankelijkheid aan
de andere kant in die discussie te betrekken? Dat is toch echt trekken aan
een dood paard.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij hebben twee jaar geleden in de Kamer een motie aangenomen, met uw
tegenstem, waarin werd gevraagd om die modellen hier te krijgen. Je bent natuurlijk
geen knip voor de neus waard als je de uitvoering van die motie niet wilt.
Ik vraag nu dus uitvoering van die motie. De Antillen vinden zichzelf politiek
buitengewoon zelfstandig en ik vind ook dat ze dat moeten zijn. Dan moeten
wij ook met elkaar over dit soort omstandigheden praten. Ik heb al aangegeven
wat mijn voorkeursmodel is. U bent echter ook niet blind en doof. U weet ook
dat bijvoorbeeld op St. Maarten een referendum gehouden gaat worden om te
kijken of men losser kan komen te staan binnen de Antilliaanse band en in
andere verhoudingen tot Nederland kan komen te staan. Ook daar staan de ontwikkelingen
niet stil. Ik zeg niet dat wij daarnaar toe moeten gaan, maar het is wel een
punt dat wij mede in de beschouwingen moeten betrekken. Voor ons is alles
bespreekbaar, zij dat wij een voorkeur hebben voor het model waarbij men doorgaat
binnen het Statuut. Over modaliteiten kan echter worden gesproken.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Je bent toch als parlementariër eigenlijk ook geen knip voor de neus
waard als je het toelaat dat de regering twee jaar lang geen uitvoering geeft
aan je motie. Dat betekent dan toch eigenlijk dat die motie nauwelijks enige
waarde heeft. Ik wil in herinnering roepen dat bij de indiening van die motie
er zoveel dynamiet zat bij de diverse ondertekenaars van die motie, dat collega
Van Middelkoop en ik hier werkelijk grijnzend aan de microfoon die motie in
politieke zin van nul en generlei waarde hebben verklaard. Nu zegt dat op
zichzelf niets, maar voor de historie was het toch niet onbelangrijk.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik sluit zelfs niet uit dat de inhoud van de uitvoering van die motie
ook dynamiet zou kunnen zijn. Je weet maar nooit hoe dat gaat spelen. Sommige
dingen kunnen heel hard overkomen, terwijl ze alleen maar als model beschreven
zijn. Ik wil de discussie daarover graag voeren.De heer Van Oven (PvdA):Ik vraag mij af bij welke knip voor de neus ik mij moet voegen. Ik heb
uit het antwoord van de regering op de schriftelijke vraag 6 begrepen dat
de regering geen zin heeft om de motie op dit ogenblik uit te voeren. Die
notitie wordt ons niet gepresenteerd, omdat men zegt: wij willen niet zodanig
van tevoren vooringenomen standpunten innemen of die indruk wekken, dat dat
op zichzelf het gesprek bemoeilijkt; een gesprek dat wij als regering wel
aan willen gaan. Ik kan mij daar wel wat bij voorstellen. Het is ook niet
voor niets – daar heeft de heer Rosenmöller gelijk in – dat
wij in die twee jaar niet om concrete naleving van die motie hebben gevraagd.De voorzitter:Dit is toch weer een betoog. U moet echt een korte vraag aan de heer Te
Veldhuis stellen.De heer Van Oven (PvdA):Is het niet beter om de regering nu op dat gebied enige ruimte te laten,
zelf onze uitspraken op dat punt te doen en het onderhandelingsproces aan
de regering over te laten?De heer Te Veldhuis (VVD):Dat lijkt mij niet verstandig. Wij hebben er twee jaar geleden al om gevraagd.
Die motie zou worden uitgevoerd. Dan mag je toch vragen het resultaat van
het onderzoek – ik neem aan dat er onderzoek is gepleegd – aan
ons voor te leggen. Als de regering zelf wil gaan praten, zal zij dat doen
op basis van bepaalde gedachten. Het zullen toch geen wilde discussies worden.
Ik neem dan ook aan dat er iets ligt. Waarom krijgen wij dat niet en waarom
praten wij daar niet over? Waarom lopen wij daar omheen?De heer Van Middelkoop (GPV):Waarom wijst de heer Te Veldhuis de heer Van Oven er niet
op dat ook de handtekening van de heer Van Oven onder die motie stond?De heer Te Veldhuis (VVD):Omdat u dat nu al heeft gedaan.De voorzitter:Dit lijkt mij een mooi moment voor de heer Te Veldhuis om zijn betoog
voort te zetten.De heer Van Oven (PvdA):Als er een vraag aan mij wordt gesteld, mag ik die toch wel beantwoorden?De voorzitter:Er werd geen vraag aan u gesteld, maar aan de heer Te Veldhuis.De heer Te Veldhuis (VVD):Hoeveel spreektijd heb ik reeds verbruikt, voorzitter?De voorzitter:U heeft negen minuten verbruikt.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik heb nog twee korte opmerkingen. Wil de regering de mogelijkheden onderzoeken
om ook niet-gouvernementele organisaties financieel te kunnen laten deelnemen
aan ontwikkelingssamenwerking met de Antillen en Aruba, zoals bijvoorbeeld
Sede Antia en Cede Aruba vooral op cultureel gebied doen? Organisaties als
Novib, Van Leerstichting, Hivos, die ook in derdewereldlanden actief zijn,
zouden bijvoorbeeld ook in het kader van de sociale problematiek op de Antillen
en Aruba kunnen interveniëren. Willen de bewindslieden dat bevorderen?Dan maak ik nog een opmerking op het gebied van sport. Sinds de vorige
kabinetsperiode hebben wij tweejaarlijks de zogenaamde koninkrijksspelen.
Het sportstimuleringsbeleid en de organisatorische sportinfrastructuur kunnen
op de Antillen nog een geweldige oppepper gebruiken, lees de hartenkreet van
Enith Brigitta in De Telegraaf van 10 januari jl. Ik heb begrepen dat het
ministerie van VWS op dit punt zelfs in cofinancierende zin wil faciliëren.
NOC-NSF is bereid om zijn eigen knowhow hiervoor in te zetten. Ik noem bijvoorbeeld
sportontwikkeling, sport en gezondheid, sportaccommodaties en topsporttalentontwikkeling.
Kunnen de bewindslieden op dit punt ook op enigerlei wijze faciliërend
optreden ter ondersteuning van de opbouw van een dergelijke sportinfrastructuur
op de Antillen en Aruba?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! De zon laat in de koninkrijksverhoudingen op dit moment een
beetje verstek gaan. Dat is jammer voor deze bewindslieden, die deze portefeuille
net hebben gekregen. Ik vrees overigens dat dit wel eens structureel kan zijn.
De fractie van D66 maakt zich grote zorgen, met name over de situatie op de
Nederlandse Antillen. Ik heb slechts een korte spreektijd en zal daarom deze
keer weinig aandacht aan Aruba besteden.De financiële en economische situatie op de Antillen is ronduit zorgwekkend.
Het is niet nieuw, maar het lijkt zo langzamerhand kritiek te worden. Wat
zich wreekt, is het politieke onvermogen op de Antillen om daadkrachtig op
te treden. Afspraken over een krachtige saneringsoperatie tussen de vorige
regering-Pourier en het IMF krijgen geen of nog geen vervolg. Er is geen overeenstemming
met het IMF over een herzien herstelplan. Sterker nog, er is onwil om met
het IMF door te gaan. Daardoor volgde, voorzienbaar, stopzetting van de Nederlandse
kredietlijn. De nieuwe Antilliaanse regering van mevrouw Römer wil alleen
met Nederland spreken, maar zegt daarbij tevens dat er geen mogelijkheden
tot saneren zijn, noch aan de inkomstenzijde, noch aan de uitgavenzijde.Dat zet het beroep op een eigen Antilliaanse autonomie wel in een erg
schril daglicht. Er zullen toch keuzen moeten worden gemaakt. Of heeft de
heer Edo de Haan in zijn proefschrift gelijk als hij constateert dat er een
soort hulpverslaving is opgetreden? Houdt onze hulp mogelijk de economie aldaar
verstard, zoals hij suggereert? Je begint het soms te vrezen. Graag hoor ik
hierover het oordeel van de bewindslieden.Die politieke onmacht blijkt ook uit de onacceptabele situatie in Koraal
Specht. Al een paar jaar wordt daar indringend en bij herhaling over gesproken.
Verbeteringsplannen, convenanten, alles is gemaakt. Nederlands geld is erbij
gedaan, maar desondanks blijven er onaanvaardbare excessen en gaan de verbeteringen
met een slakkengang. Speelt op de achtergrond de vrees van mevrouw Römer
een rol dat er al snel in die omgeving een paradijs voor criminelen ontstaat?Dan blijkt ook nog de NAAZ-begroting voor 1998 en 1999 bijna volledig
te zijn gecommitteerd met goedgekeurde en in uitvoering genomen projecten.
Ik begrijp de brief van de staatssecretaris van 27 oktober aan minister Beke
van Aruba waarin hij spreekt over een pas op de plaats ten aanzien van projecten.
Ik neem aan dat eenzelfde brief aan de Antillen is gestuurd. De vraag is dan
wel of er een prioriteitenstelling plaatsvindt op grond van het belang van
de concrete projecten. Als dat zo is, wil ik in dat verband het jeugdbeleid
meer accentueren dan nu in de antwoorden van de bewindslieden gebeurt.Wat is de reden van het forse verschil in kosten van technische bijstanders?
Ik heb gesignaleerd dat de ene ongeveer ƒ 400.000 per jaar kost en
de andere ƒ 900.000. De marge daartussen is te groot om te kunnen verklaren.Kortom: alles lijkt muurvast te zitten. Met zachte heelmeesters valt onvoldoende
te bereiken. Hoe denkt de regering de situatie het hoofd te bieden?Een neveneffect van de deplorabele situatie is dat steeds meer vooral
jonge Antillianen Curaçao ontvluchten in de hoop in Nederland beter
te kunnen toeven. Succes is echter niet bij voorbaat verzekerd, integendeel.
In onze grote steden dreigt het probleem onbeheersbaar te worden. Toelatings-,
inburgerings- en voogdijregelingen, alles passeert de revue. Wat ons betreft
kan die inburgeringsnota niet snel genoeg komen en zullen wij een brede discussie
hebben over wat mogelijk en wenselijk is. Voorshands wil ik niet uitsluiten
dat er zoiets als een toelatingsregeling voor jongeren komt, maar ik ben er
op dit moment nog niet aan toe.Het probleem moet in de kern worden aangepakt, bij de jongeren op Curaçao.
Ook daarover heb ik grote zorgen. Het voorlichtingscentrum werkt wel, maar
onvoldoende. In ieder geval is het resultaat dat wij willen bereiken, namelijk
dat men meer nadenkt voordat men hier komt, er nog niet. Hoe komt dat? Ook
de ambulante jeugdzorg functioneert onvoldoende door een gebrek aan middelen.
De fractie van D66 is van mening dat, gezien de jeugdproblematiek, projecten
ter plekke ten behoeve van de jeugdzorg prioriteit verdienen.Voorzitter! Bij alle kommer en kwel is er ook een positief bericht dat
ik las in het Nieuwsblad van zaterdag jongstleden. Daar bleek ineens groot
enthousiasme over de tijdelijke komst van Antilliaanse en Arubaanse agenten
naar Groningen. Het was een uitwisselingsprogramma. De aanpak ten opzichte
van eigen landgenoten was verfrissend, anders dan van Nederlandse agenten
en werkte uitstekend. Is dit een voorbeeld om na te volgen? Ik denk van wel.
Het mes snijdt aan twee kanten. Aan de andere kant wil ik met de heer Rosenmöller
mijn verbazing uitspreken over het feit dat zo weinig Arubanen en Antillianen
als technische bijstanders worden uitgewisseld.Voorzitter! Voor een belangrijke deel overheersen kommer en kwel. Daar
kwam dan nog eens de ellende van de orkaan Georges overheen met rampzalige
gevolgen voor vooral de kleine eilanden, met name Saba. Dit soort natuurrampen
is helaas niet te voorkomen. Ik heb veel bewondering voor de wijze waarop
de inwoners direct na de ramp het herstel hebben opgepakt. In overmachtssituaties
zoals deze is er volgens de fractie van D66 echter reden voor een ruimhartig
bijspringen door Nederland. De staatssecretaris heeft met zijn eerste 5 mln.
zijn goede wil getoond, maar er blijkt meer nodig te zijn. Wat heeft de regering
verder gedaan c.q. gaat zij nog doen?St. Maarten is buiten de Antilliaanse regering om de eigen orkaanproblematiek
komen bespreken. Dat mag op zich, maar of het wenselijk is? Ik vind van niet.
Ik zie het meer als een voorbode van wat St. Maarten kennelijk bezighoudt:
het zich losweken uit Antilliaans verband via een referendum, kort nadat door
de bewoners bij een eerder referendum voor deze staatsrechtelijke vorm is
gekozen. Het is geen teken van sterkte, zo kort na het vorige referendum wederom
de eigen staatsrechtelijke positie in het geding te brengen.Wat echter op St. Maarten wel apart de aandacht vergt, is de gedeelde
situatie, omdat het andere deel een provincie van Frankrijk is. Ook zijn er
verschillen in het belastingregime. De verschillen tussen het Franse en het
Nederlandse deel blijken steeds ongunstiger uit te werken voor dat Nederlandse
deel. Het is daar duurder, minder schoon en de naweeën van Luís
werken nog steeds knalhard door. Daardoor wordt de concurrentiepositie van
het Nederlandse deel van St. Maarten steeds slechter. Ik zou graag van de
regering wat meer zicht krijgen op deze problematiek.Gezien de grote financiële problemen op de Antillen is het nu naar
mijn mening niet het moment voor een wijziging van het Statuut, in de zin
van een diepgaande discussie over een wijziging in de koninkrijksverhoudingen.
Ik zou met de heer Van Oven tegen de heer Te Veldhuis willen zeggen dat wij
daar op dit moment wat terughoudend in moeten zijn.Gezien de spreektijd die mij nog rest, wil ik opmerken dat er een doorbraak
moet komen op het gebied van het Solidariteitsfonds. Ik hoor graag hoe de
regering daar verder mee omgaat.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Mevrouw Scheltema refereert aan de discussies die zijn losgemaakt
door de inbreng van collega Te Veldhuis over de motie die na twee jaar nog
niet uitgevoerd is. Betekent dit dat zij eigenlijk zegt dat wat haar betreft
die uitvoering op dit moment niet meer hoeft?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dit moment niet het geëigende moment om zulke staatsrechtelijke
discussies te verweven met de financieel-economische discussies die wij nu
voeren en die naar mijn gevoel de hoogste prioriteit hebben. De financieel-economische
problemen vragen nu om een oplossing. Daar moeten we niet doorheen gaan fietsen
met discussies over enerzijds en anderzijds en het kan zus en het kan zo.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik ben dat met u eens, maar het is goed om hier dan de conclusie te trekken
dat de heer Te Veldhuis op dat punt toch een beetje alleen is komen te staan,
wat ik hem in z'n algemeenheid niet gun.De heer Te Veldhuis (VVD):Het is de heer Rosenmöller dan toch maar gelukt, voorzitter, en daar
ging het hem ook om, ook twee jaar geleden.Mevrouw Scheltema, loopt u niet een beetje weg voor wat u zelf hebt gewenst?
Bent u bang voor de discussie? U bent toch democrate? U durft toch wel discussies
aan met democratische partijen?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik durf heel erg veel. Ik durf ook met u de referendumdiscussie aan. Maar
ik denk dat je dit soort wezenlijke discussies over de manier waarop de koninkrijksverhoudingen
beter ingekleed kunnen worden, moet voeren op een rustig moment. Die zaken
vragen een moment van bezinning. Op dit moment staat alles op scherp. De financieel-econo-
mische situatie is echt zorgwekkend. U zegt dat zelf, iedereen zegt het. Ik
vind dat die dan prioriteit moet hebben en dat we er dan niet verstorend doorheen
moeten gaan fietsen met discussies over de mogelijkheid om er wellicht provincies
van te waken, om het gebied zelfstandig te laten enz. Ik vind dat onverstandig.
Ik stel mij dus achter de regering.De heer Te Veldhuis (VVD):Twee jaar geleden was de financiële situatie ook niet florissant
en toen durfde u het wel aan. U bent toch een beetje bang voor de discussie.
Ik kan helaas niet anders constateren.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb u twee jaar geleden niet zo'n rampzalig verhaal horen houden als
nu. Ik denk dat u met mij van mening bent dat de situatie de laatste twee
jaar verslechterd is en dat er sinds het aftreden van de regering-Pourier
inderdaad sprake is van een patstelling. Dat hebben we allemaal geconstateerd
en dan kunt u niet volhouden dat de situatie nu dezelfde is als twee jaar
geleden.Voorzitter! Tot slot wil ik nog vragen hoe de regering reageert op de
suggestie die is gedaan om een soort trustfonds op te richten ten behoeve
van het natuurbeheer op de Antillen en Aruba. Dat lijkt mij op zichzelf een
aardige suggestie die niet te veel hoeft te kosten en waarmee het natuurbeheer
een goede dienst zou kunnen worden bewezen.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik voer het woord mede namens
de fracties van SGP en RPF.De heer De Vries is politiek afkomstig uit Straatsburg en Brussel, maar
we kennen hem ook als een echte atlanticus. En dat maakt hem natuurlijk bij
uitstek geschikt voor zijn Caribische taken. Wij wensen hem, en natuurlijk
ook de minister, veel succes.Sinds we in dit land Paarse kabinetten hebben, is het mis met het weer
in ons Koninkrijk. Met de ervaring met de orkaan Luís nog vers is het
geheugen, is ruim een maand geleden snel en zakelijk gereageerd op de orkaan
Georges. Ook ik spreek daar mijn waardering voor uit. Ik wil de staatssecretaris
vragen de stand van zaken weer te geven. Vervolgens vraag ik hem of uit deze
ervaringen inmiddels ook voor een langere termijn lessen kunnen worden getrokken,
want ik heb het onbehaaglijke gevoel dat er in dat gebied nog wel eens meer
orkanen zouden kunnen komen. Ik doel bijvoorbeeld op de wijze waarop veel
bestuurslagen samenwerken, op de mogelijkheid dat er wellicht bijzondere eisen
moeten worden gesteld aan herstelwerkzaamheden en op zoiets als de verdeling
van verzekeringsplichten en overheidshulp.Hoe dan ook, het werken op dit terrein zal sowieso lastig zijn. De staatssecretaris
zal merken dat de vaste commissie goed geformeerd en geëngageerd is.
Welnu, het is dan ook niet zonder grond dat ik constateer dat in het bijzonder
de besluitvorming in tal van dossiers ergerniswekkend traag is. Ik wijs op
het Solidariteitsfonds, Koraal Specht, het luchtvaartverdrag St. Maarten,
de rapporten-Wawoe en -Biesheuvel en het gedoe met het IMF. De eerlijkheid
gebiedt te zeggen dat de oorzaken voornamelijk in Willemstad liggen.Het is niet aangenaam het op te merken, maar als het zo doorgaat, dan
bereiken we binnen enkele jaren het stadium dat aan enigerlei vorm van hoger
toezicht moet worden gedacht. Welnu, dit kan beter worden voorkomen. Dat is
dus geen serieus voorstel voor dit moment, maar die gedachte komt op als je
het nuchter bekijkt. Ik krijg graag een algemeen politiek oordeel van de regering
over deze bestuurlijke stand van zaken.Dat geldt natuurlijk in het bijzonder de beleidsreactie op de steeds slechter
wordende financiële situatie in de Nederlandse Antillen. Ik moet eerlijk
zeggen dat ik daar weinig meer van begrijp. Begin dit jaar was de situatie
naar het oordeel van minister Voorhoeve al zeer alarmerend. Sindsdien is er
weinig of niets verbeterd, integendeel. Men moet daar toch zo langzamerhand
tegen een faillissement aan zitten? Welke rol ziet de staatssecretaris weggelegd
voor zichzelf, de koninkrijksregering en Nederland bij het oplossen van de
impasse rond het structureel aanpassingsprogramma? Hoe moet het nu verder
met het IMF waarvoor ook Nederland zich heeft ingezet?Uit een radio-interview met de staatssecretaris jongstleden zaterdag leid
ik af dat hij kennelijk totaal niets nieuws te melden had. Hij sprak wel positief
over plannen voor privatisering van overheidsdiensten, maar de vraag is hoe
structureel zo'n oplossing is. Je kunt het tafelzilver immers maar één
keer verkopen. Kortom, de vraag is hoe komen wij uit de impasse. Heeft Nederland
inmiddels de financiële steun aan projecten stopgezet? Nog belangrijker
is de vraag welk beleid daarin wordt gevoerd, want je kunt toch niet zomaar
alles stopzetten?Er zal een kaderstellende inventarisatie worden opgesteld ten behoeve
van de vormgeving van de toekomstige samenwerking. Op grond van welke overwegingen
is daartoe besloten? Hoe verhoudt deze inventarisatie zich tot de finale oordeelsvorming
over de rapporten- Wawoe en -Biesheuvel? En wat betekent hier precies 'kaderstellend'?Eén ding begrijp ik wel, namelijk dat ook dit kabinet een staatkundige
discussie over een te herzien Statuut op het tweede plan stelt. Ik vind dat
verstandig, maar ik mag toch aannemen dat de kaderstellende inventarisatie
ook materiaal zal bevatten over de knelpunten voortvloeiend uit de bestaande
statutaire verhoudingen? Ik nodig de regering uit ook op dit punt te inventariseren,
want op dit terrein gebeurt er al jaren niets. De heer Voorhoeve deed enkele
maanden geleden in een rede wel enkele interessante suggesties voor modernisering
van overlegvormen, de terminologie van het Statuut, het specificeren van het
begrip 'deugdelijk bestuur' en de relatie met de Europese Unie. Op dit punt
overweeg ik een motie.Mag ik overigens een reactie op het voornemen van de Eilandraad van St.
Maarten om een referendum te houden over de staatkundige toekomst van het
eiland? Mijns inziens neemt iemand die dat om de paar jaar doet, zichzelf
niet serieus. Naar mijn overtuiging is er thans echter minder dat ooit aanleiding
te filosoferen over een Antilliaanse of Arubaanse onafhankelijkheid. Ik vind
dat eerlijk gezegd bijna onverantwoordelijk, maar ik erken dat de tradities
van de Partij van de Arbeid en mijn partij op dit punt behoorlijk uiteenlopen.Uit de schriftelijke antwoorden blijkt overigens dat ook deze VVD-bewindspersoon
er weinig voor voelt de motie-Te Veldhuis over staatkundige modellen uit te
voeren. Ik steun hem daarin van harte, zoals ik ook zijn VVD-voorganger heb
gesteund. Aan de heer Van Oven en mevrouw Scheltema vraag ik of zij al spijt
hebben van de medeondertekening van die motie. Uit de interrupties leid ik
af dat dit inderdaad het geval is.De heer Van Oven (PvdA):Is de heer Van Middelkoop met mij van mening dat de ontwikkelingen van
de afgelopen twee jaar van belang zijn? Ik wijs in de eerste plaats op de
gespannen verhoudingen en in de tweede plaats op de duidelijke mededeling
tijdens de contactplanbijeenkomst dat men absoluut niet geneigd is tot statuutswijziging
over te gaan.De heer Van Middelkoop (GPV):De discussie destijds – waarin de heer Rosenmöller en ik zo
boos waren op de heer Te Veldhuis c.s. – ging ook over de principiële
vraag of wij serieus moeten debatteren over de mogelijkheid van staatkundige
onafhankelijkheid. Allerlei andere modaliteiten waren niet zo interessant.
Welnu, wij hebben het daar nu nog altijd over en dat is natuurlijk de reden
waarom die motie nooit echt is uitgevoerd en waarom de regering in de schriftelijke
stukken reageert zoals zij reageert. Die discussie vind ik onverantwoord.
Dat laat onverlet dat er over bepaalde modernisering van de statuten gesproken
moet worden. Een van de voorbeelden die de heer Voorhoeve heeft genoemd, is
het nadenken over het specificeren van het begrip deugdelijk bestuur in het
Statuut. Ik neem aan dat wij elkaar op dat punt wel zullen vinden. Het
moet niet gaan om de ballast die de heer Te Veldhuis meenam toen hij de motie
indiende.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben geen spijtoptant. Ik vind wel dat de heer Van Middelkoop de motie
uit haar verband rukt als hij één aspect zo naar voren haalt
en de andere op de achtergrond zet. Het waren gelijkwaardige opties die erin
aan de orde werden gesteld. Ik vind overigens dat die discussie nu niet moet
worden gevoerd.De heer Van Middelkoop (GPV):Wij kunnen op dit punt een voorlopige wapenstilstand sluiten. Er gebeuren
mooie dingen vanavond. Ik heb goed naar mevrouw Scheltema geluisterd. Zij
wil thans ook niet die discussie in haar volle omvang. Laten wij niet meer
de discussie van twee jaar geleden overdoen. Dat zeg ik ook tegen mijzelf.Voorzitter! Met het Solidariteitsfonds schieten we al jaren geen steek
op. Ik mag dit zeggen omdat ik verleden jaar een motie heb ingediend gesteund
door alle collega's, in de hoop en verwachting dat de zaak eindelijk geregeld
zou worden, maar zelfs met moties lukken soms dingen niet. Ik zou daarom willen
vragen of de regering bereid is het fonds als zodanig, waaraan ook Aruba nog
meebetaalt, te heroverwegen. Ik begin het wat anachronistisch te vinden. Natuurlijk
wel met een reële financiële garantie voor de kleine eilanden.Over Aruba kunnen we positiever zijn. Hoopgevend is dat de regering-Eman
het rapport 'Calidad' integraal wil uitvoeren. Is Nederland daarbij betrokken?
Eerder dit jaar hebben we onze waardering al uitgesproken over de rapportages
van de commissie-Aarts. Is de staatssecretaris het met mij eens dat het, maar
nu los van de voorgeschiedenis, de moeite waard is enigerlei vorm van een
follow-up af te spreken? Wij waren toch goed geïnformeerd over de situatie
op Aruba. Ik heb dat altijd zeer plezierig gevonden.De toestroom van Antillianen naar ons land blijft een punt van zorg –
om een open deur verder open te zetten – niet alleen voor de Amsterdamse
wethouder Van der Aa. Wat zijn overigens de laatste cijfers? En hoe staat
het met de toegezegde analytische notitie over de modaliteiten van een vestigings-
of verblijfsregeling? Ik wil best voor of tegen zijn, maar wel graag op goede
gronden. Ik wil eindelijk eens weten waarover het gaat. Een paar jaar geleden
spraken wij nog over een visumregeling. Gelukkig spreekt daar niemand meer
over, want dat kan natuurlijk niet.Vorig jaar zegde minister Voorhoeve toe dat hij zou aandringen op het
doen opvangen van drugsverslaafden op de Nederlandse Antillen. Ik geloof niet
dat dit in iets heeft geresulteerd. Op dit moment komen er jaarlijks alleen
al naar het evangelisch centrum voor verslaafden 'De Hoop' in Dordrecht tien
ernstig verslaafden per jaar overgevlogen. Wat wil deze nieuwe bewindsman
doen om het normale, te weten de opvang op de eilanden zelf te bewerkstelligen?Het is wat wrang, maar tegen deze achtergrond moet volgend jaar feest
worden gevierd rond 500 jaar geschreven geschiedenis van Curaçao. Ik
lees dat dat om financiële redenen in het water dreigt te vallen. Dat
moet voorkomen worden, desnoods via een historisch gerechtvaardigde, eenmalige
financiële handreiking van de Nederlandse regering. Graag een reactie
van de staatssecretaris.Soms moet men naar de bekende weg vragen. Daarom: heeft de Nederlands-Antilliaanse
regering nog altijd geen beslissing genomen over het programma van eisen en
de kostenraming voor de nieuwbouw en verbouw van Koraal Specht? Welke vormen
van pressie benut de staatssecretaris om hier voortgang te bereiken? Is het
nog altijd staand beleid dat geen gedetineerden naar Nederlandse gevangenissen
zullen worden overgebracht?Over de Kustwacht heb ik een tweetal vragen. Een wettelijke regeling is
er nog altijd niet, de boten varen nog maar sinds korte tijd, maar de Antilliaanse
regering heeft al een evaluatie aangekondigd. Ik kan mij niet aan de indruk
onttrekken dat men de eigen verantwoordelijkheden wil minimaliseren. Er is
hierover met minister Martha overleg gevoerd. Wat wil men nu eigenlijk?Uit het interessante onderzoeksrapport 'Ki sorto di Reino?', dat veel
goed materiaal bevat, blijkt dat de interesse voor de Nederlandse taal bij
de Caribische Nederlanders groot is. Dat is verheugend, maar in het onderwijs
krijgt het Nederlands de status van vreemde taal, en niet meer dan dat. Dat
lijkt mij onverstandig. Is hierover in het overleg met Willemstad gesproken?
Welke taak ziet de staatssecretaris hier voor zichzelf weggelegd?De vergadering wordt van 22.34 uur tot 22.37 uur geschorst.Minister Peper:Mijnheer de voorzitter! Deze behandeling van hoofdstuk IV van de rijksbegroting
draagt mijns inziens een bijzonder karakter. Immers, voor het eerst wordt
dit onderdeel behandeld onder verantwoordelijkheid van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In het regeerakkoord is afgesproken
dat Koninkrijksrelaties aan dit departement worden opgedragen. Ik geloof dat
ik de heer Rosenmöller kan zeggen dat het bevalt, zij het dat het voormalige
KabNA zich nog op een andere locatie bevindt. De afdeling is echter wel op
weg naar de hoogbouw en zal daar over enkele maanden haar intrek nemen. De
staatssecretaris kan hier misschien wat uitvoeriger op ingaan, omdat hij er
iets dichter op zit. Om de afspraak uit te voeren is, zoals gezegd, het oude
Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken inmiddels opgenomen
in het ministerie van Binnenlandse Zaken. Deze verandering heeft ertoe geleid
dat de aanduiding 'Koninkrijksrelaties' in de naam van het ministerie is opgenomen:
BZK.Het is vanzelfsprekend altijd een minister geweest die verantwoordelijk
droeg voor het beleidsterrein van de koninkrijksrelaties. Die verantwoordelijkheid
wisselde echter per kabinetsformatie van portefeuille. Dat maakte af en toe
een enigszins ontspannen indruk in de finale van een kabinetsformatie. Ik
permitteer mij die opmerking vooral als een oplettende krantenlezer. Het beleidsterrein
heeft nu een vast aanspreekbare bewindspersoon en het is de bedoeling dat
het niet langer een onderwerp van discussie is bij de portefeuilleverdeling.De integratie van het beleidsterrein in het nieuwe ministerie van BZK
is meer dan alleen een poging de politieke en ambtelijke aandacht te versterken.
Met de verandering wordt ook het belang dat aan de relaties met de landen
binnen het Koninkrijk wordt gehecht, tot uitdrukking gebracht.
Dat is niet alleen van binnenlandspolitieke betekenis. Het is ook een signaal
aan de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba dat groot belang wordt
gehecht aan de relaties binnen het Koninkrijk. Daar komt bij dat het noodzakelijk
is bestendigheid in de relaties binnen het Koninkrijk na te streven. Ik kom
daar straks in een ander verband nog op terug. Het is zaak niet alleen te
kijken naar de op zichzelf al dramatische problemen van dit moment, maar ook
lijnen uit te zetten die op langere termijn richting zullen geven aan de verhoudingen
binnen het Koninkrijk en dus tussen de koninkrijkspartners.Mijnheer de voorzitter! In het regeerakkoord is afgesproken dat de minister
van BZK, onverlet zijn vanzelfsprekende staatsrechtelijke verantwoordelijkheid,
wordt bijgestaan door een staatssecretaris die speciaal belast is met Koninkrijksrelaties.
Hierdoor wordt nogmaals het belang van het beleidsterrein benadrukt. Er is
veel meer politiek bestuurlijke aandacht voor de relaties met de Nederlandse
Antillen en Aruba. De staatssecretaris heeft de belangrijke taak om binnen
deze verhoudingen de samenwerkingsrelaties tussen de landen vorm te geven
en het Nederlandse beleid voor de Nederlandse Antillen en Aruba voor te bereiden.
Hij moet dus ook de beleidsinspanningen van andere departementen coördineren.
Het is misschien ook wel goed om dat te doen. De staatssecretaris is dan ook
het eerste politieke en bestuurlijke aanspreekpunt voor het overleg met de
Nederlandse Antillen en Aruba, over aangelegenheden die de samenwerking betreffen.
Het zal duidelijk zijn dat dit beleidsterrein waarop, zoals wij vanavond nog
hebben gehoord, moeilijke vraagstukken aan de orde zijn, niet eenvoudig is.
Mijn verantwoordelijkheid is op grote afstand en betreft vooral de meer grondwettelijke
en statutaire aspecten van het beleidsterrein.De heer Van Oven sprak over de statutaire verhoudingen. De discussie daarover
wordt, zij het nog niet prominent, wel gevoerd en is belangrijk voor de ontwikkeling
van de koninkrijksrelaties op lange termijn. Het zal voor iedereen duidelijk
zijn dat, als een discussie al moet leiden tot vernieuwing van het Statuut
voor het Koninkrijk, die zaak niet op korte termijn zal kunnen worden afgerond.De wortels voor de vergaande autonomie van de landen van het Koninkrijk,
die sedert 1954 in het Statuut is neergelegd, liggen in de toenmalige overtuiging
dat de internationale verhoudingen door de Tweede Wereldoorlog zodanig waren
veranderd, dat dit onvermijdelijk ook gevolgen moest hebben voor de relaties
tussen koloniale mogendheden en hun koloniën. Een gelijkwaardige positie
voor de Nederlandse – zoals zij toen heetten – overzeese gebieden,
als opstap naar een volledige onafhankelijkheid, zou invulling geven aan deze
gedachte. Deze Nederlandse politiek sloot aan bij de wensen van de Nederlandse
Antillen en Suriname om een zelfstandiger positie te krijgen. Onmiskenbaar
was de relatie met Indonesië en de wens die in enigerlei vorm voort te
laten bestaan, van invloed op het Nederlandse beleid ten aanzien van wat wij
toen de West noemden. Het Statuut is na 1954, wat betreft de bevoegdhedenverdeling
in het Koninkrijk, niet meer echt gewijzigd. Het voor velen wel of niet uitgesproken
perspectief op te bereiken onafhankelijkheid van de Nederlandse Antillen en
Aruba echter wel. Het Nederlandse beleid, waarover uiteraard meer te zeggen
is, werd tot zo'n tien jaar geleden nog begeleid door opvattingen over een
perspectief van enigerlei onafhankelijkheid. Ten aanzien van Aruba werd dit
geconcretiseerd in de afspraken op de RTC van 1983 waarbij aan Aruba voor
een overgangsperiode van tien jaar de status aparte werd verleend als stap
op weg naar onafhankelijkheid in 1996.Met het verlenen van de status aparte ging een lang gekoesterde wens van
Aruba in vervulling. Werkelijke onafhankelijkheid, los van Nederland, wenste
Aruba echter niet. Deze voorwaarde is door Nederland gesteld omdat men op
die wijze in 1983 een verder uiteenvallen van de Nederlandse Antillen wilde
voorkomen. Op de andere eilanden bestond immers geen wens tot onafhankelijkheid.Het denken in Nederland over onafhankelijkheid van de rijksdelen is na
de RTC van 1983 duidelijk veranderd mede onder invloed van de gebeurtenissen
in Suriname. Dat heeft ertoe geleid dat in Nederland het inzicht, op het spoor
gezet overigens van Aruba dat nooit onafhankelijk van Nederland heeft willen
zijn, ontstond dat onafhankelijkheid voor dergelijke kleine kwetsbare gemeenschappen
tot grote problemen zou kunnen leiden. Op die gronden zou moeten worden afgezien
van de onafhankelijkheid van Aruba. Het Statuut is inmiddels aan dat veranderde
inzicht aangepast. In het in november 1993 op Curaçao gehouden referendum –
en in de later in 1994 op de andere eilanden van de Nederlandse Antillen gehouden
referenda – werd een duidelijke voorkeur uitgesproken voor handhaving
van het bestaande staatsverband. Daaruit bleek, en dat blijkt nu weer uit
het onderzoek, dat de wens tot volledige onafhankelijkheid niet leefde. De
zienswijze dat verdere ontwikkeling vanuit een koloniale situatie naar volledige
zelfstandigheid zou moeten leiden – dit kan teruggevonden worden in
de verschillende gebieden in de Cariben – is daarmee niet langer vanzelfsprekend.
De blik wordt daarmee gericht op het samen binnen een Koninkrijk functioneren
van de drie landen.De heer Van Middelkoop (GPV):Tegenover de Nederlandse collega's van de Nederlandse Antillen voel ik
me verplicht de minister te zeggen dat de politiek correcte analyse van de
uitslag van de referenda is dat men heeft uitgesproken dat men het land de
Nederlandse Antillen wenste te handhaven. Je mag dus niet zeggen dat in een
referendum de vraag is voorgelegd: wilt u het totale koninkrijksverband handhaven?Minister Peper:Dat had er wel iets mee te maken.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat mag u erin lezen en ik mag dat ook. Je mag dit ook constateren, maar
wij zijn zo vaak op dit punt op de vingers getikt. Dat gold ook uw voorganger,
de heer Voorhoeve, waar hij dit onbevangen in zijn toelichting op begrotingen
schreef, maar het is niet correct.Minister Peper:Wie ben ik om u tegen te spreken? Ik zag hier echter wel een verband in
en daar heb ik in mijn beantwoording ook last van.Het veranderde perspectief op zelfstandigheid heeft gevolgen voor de visie
waarmee naar de onderlinge relaties tussen de landen wordt gekeken. Met het
gegeven dat de onafhankelijkheid op korte termijn niet in
de lijn der verwachtingen ligt, kunnen de vragen over de wederzijdse verantwoordelijkheden
binnen het koninkrijksverband klemmender worden, zeker als op een aantal terreinen
moet worden geconstateerd dat er sprake is van een zorgwekkende ontwikkeling
met grote sociale consequenties, daar en hier. Wijziging van het Statuut vereist
overeenstemming met de partners in het Koninkrijk. Het Statuut is eigendom
van alle koninkrijkspartners. Geconstateerd moet worden dat beide landen,
dus de Nederlandse Antillen en Aruba, hechten aan de statutair vastgelegde
autonomie. Wel is het van belang vast te stellen dat binnen de Nederlandse
Antillen tussen de eilanden c.q. de eilandregeringen de discussies over de
toekomst van het land wel voortduren. St. Maarten is al genoemd. In dat opzicht
voel ik mij wel verwant met de attitude van de heer Te Veldhuis, die zei:
blijf opletten op wat er gebeurt. Ik denk dat dit breed wordt gedragen in
de Kamer.Het nadenken en discussiëren over alternatieven binnen en voor de
bestaande koninkrijksverhoudingen lijkt mij vooralsnog slechts nuttig, als
de koninkrijksdelen daar gezamenlijk een grondslag voor zouden kunnen vinden.
Zoals in de antwoorden in de schriftelijke voorbereiding al is aangegeven,
wordt zijdens de regering prioriteit gegeven aan het samen met de koninkrijkspartners
inhoudelijk vormgeven aan, zoals ik het noem, volwassen verhoudingen tussen
de landen van het Koninkrijk. Als bij majeure inhoudelijke vraagstukken onoverkomelijke
knelpunten ontstaan die het gevolg zijn van de bestaande constitutionele verhoudingen
binnen het Koninkrijk, kan gezamenlijk worden bekeken op welke wijze deze
hindernissen moeten worden genomen. Op die manier wordt een proces in gang
gezet waarin in gemeenschappelijkheid de statutaire verhoudingen opnieuw worden
bezien, op grondslag van de erkenning van de problemen die moeten worden opgelost.
Om deze reden is het kabinet nu dan ook terughoudend met het presenteren of
in discussie brengen van voorstellen, zonder dat voldoende is onderzocht of
deze voorstellen op enig draagvlak bij de andere landen in het Koninkrijk
kunnen rekenen. Deze terughoudendheid, die gevoed wordt door de opvatting
van zorgvuldige bestuurlijke verhoudingen en omgangsvormen, is de reden dat
het gedachtegoed van de heer Te Veldhuis, waarin wordt geopperd om een notitie
te leveren waarin modellen van mogelijke relaties met de koninkrijkspartners
worden beschreven, naar mijn inzicht niet aan de orde is. Dat laat uiteraard
onverlet dat je die modellen in je hoofd kunt hebben. Die zijn op zichzelf
ook niet zo ingewikkeld. Wij hebben er nu echter geen behoefte aan op dit
punt wat vingeroefeningen te doen.Voor nu ben ik van mening dat wij prioriteit moeten geven aan het zo praktisch
mogelijk benaderen van de moeilijke vraagstukken waarvoor wij staan, en van
de huizenhoge problemen die met name de Nederlandse Antillen kennen, terwijl
er op onderdelen ook zorgen zijn over de situatie op Aruba. Veel leden hebben
echter ook terecht gezegd dat op Aruba de situatie op veel terreinen gunstig
is te noemen. Waar ik het had over volwassen verhoudingen, denk ik dat het
de opdracht is om misschien her en der een grotere mate van robuustheid te
laten zien in de relaties tussen de Nederlandse Antillen, Aruba en Nederland.
De autonomie en de eigen zelfstandigheid worden immers gauw uitgesproken.
Zij moeten echter ook in de praktijk blijken. Genoemde problemen zijn buitengewoon
ernstig. Naar de opvatting van de Nederlandse regering zijn zij in belangrijke
mate het gevolg van eigen autonoom beleid van de koninkrijkspartners. Het
is de opgave op korte termijn en in de komende jaren vormen te vinden om,
over en weer verplichtend, met elkaar echte goede afspraken te maken en na
te komen en daarin geen aarzeling te vertonen. Dat is ook hetgeen de Kamer
in meerderheid zegt: laten wij de IMF-lijn volgen, want die lijn geeft er
uitdrukking aan dat wij het in het verleden mogelijkerwijze niet zelf hebben
aangedurfd. Maar goed, dat is een wat vrijpostige gedachtegang. Je hebt wel
eens een buitenstaander nodig om een boodschap over te brengen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Heeft de Nederlandse regering nog het onvoorwaardelijke vertrouwen
in de Antilliaanse regering, dat deze met de huidige mate van autonomie in
staat is om de grote problemen voor een belangrijk deel zelf op te lossen?Minister Peper:Het antwoord is 'ja', maar het zal wel een heel stevig debat zijn met
de nieuwe Antilliaanse regering. U heeft zelf al opgemerkt dat aangekondigde
nota's over het herstelplan maar blijven wachten. Op zichzelf vind ik dat
een slecht teken. Het is niet zo verschrikkelijk moeilijk om iets dergelijks
in een beleidsnota vast te leggen. Ik vind – gesteund door de Kamer –
dat een stevige aanpak en het maken van echte afspraken die tot prestaties
leiden, aan de orde zijn. Te veel is naar mijn mening in het verleden een
grote terughoudendheid betracht in ook ons doorzettingsvermogen op dit punt.De heer Van der Knaap (CDA):En wat betekent dat voor de regering?Minister Peper:De regering wil deze stevige lijn, die ook in de stukken is neergelegd,
vasthouden.De heer Van der Knaap (CDA):Ik heb begrepen uit berichten van de Nederlandse Antillen, dat men nu
doende is met het eerste concept van het herstelplan. Als dat concept almaar
uitblijft, blijft Nederland dan passief?Minister Peper:Ik denk dat de situatie noopt om te zeggen dat dit niet kan, maar dat
wij er voorlopig van uitgaan dat het plan er komt. Het is dus afwachten geblazen.
Het is heel verleidelijk om op onze geschiedenis met onze voormalige koloniën
in te gaan, maar dat zou ons zeer over de tijd helpen vanavond. Maar we hebben
natuurlijk een fraaie traditie van grote terughoudendheid. Ik ben een groot
voorstander van robuuste verhoudingen, omdat die uitdrukking geven aan het
feit dat je je koninkrijkspartner serieus neemt. Er is geen alternatief voor,
denk ik. Men kent de situatie, men is competent en voorzover steun nodig is,
wordt die ook ruimhartig door Nederland gegeven. Ik wijs bijvoorbeeld op de
technische bijstand, waar ik zelf enige ervaring mee heb. Een volwassen verhouding
betekent dat je elkaar verschrikkelijk serieus neemt en afspraken nakomt,
ook omdat men natuurlijk precies weet wat er aan de hand is. Dat het moeilijk is, staat als een paal boven water. Ik weet niet of dat
voldoende in het verleden is gebeurd. Er is hier gesproken over de regering-Pourier.
De verkiezingswinst was in de Antilliaanse verhoudingen zodanig indrukwekkend,
dat kenners van de Antillen zeggen dat het moment niet is genomen dat zo voor
de hand ligt, namelijk in de beginperiode. Ik heb daar een paar jaar geleden
in een andere hoedanigheid met de heer Pourier over gesproken, maar als je
zo'n grote winst maakt, moet je ter plekke – dat momentum geldt overigens
ook voor de Nederlandse politiek – toeslaan en dan kom je tot iets.
In dat opzicht zou ik nu de staatssecretaris toch wel het woord willen geven.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik wil nog een vraag stellen over de verdeling van de werkzaamheden
tussen de minister en de staatssecretaris. Ik begrijp – en dat ligt
ook voor de hand – dat de minister verantwoordelijk is voor statutaire
aangelegenheden, maar wie is de eerstverantwoordelijke voor de rijkswetgeving,
bijvoorbeeld het luchtvaartverdrag en de komende wetgeving in verband met
de Kustwacht?Minister Peper:Ik heb een zeer terughoudende opstelling in het dossier. De afspraak is
dat de staatssecretaris eigenlijk alles doet. Voorzover de Kamer de minister
weer eens wil zien dan wel dat het evident is dat hij in beeld moet komen,
ziet zij mij weer verschijnen.De heer Van Middelkoop (GPV):Daar hebben wij tegenwoordig een keurige vervangingsregeling voor, maar
dan omgekeerd!De heer Rosenmöller (GroenLinks):Zonder op enige manier af te willen dingen op het vertrouwen in de staatssecretaris
heb ik nog een vraag aan de minister. Het gaat daarbij om de robuustheid in
de verhoudingen. Ziet hij daar voor zichzelf als minister van het departement
BZK een rol weggelegd? Of verschuift hij ook dat in materiële zin voor
de volle 100% naar de staatssecretaris?Minister Peper:Bijna wel. De staatssecretaris heeft zeer alert en, terecht, met uw waardering
gereageerd op de situatie. Maar ik zal mij in de komende maanden op enigerlei
moment samen met de staatssecretaris naar de Antillen begeven om mijn verantwoordelijkheid,
die natuurlijk niet uitsluitend een formele is, waar te maken. In materiële
zin zal heel veel door de staatssecretaris worden gedaan. Er is sprake van
een volwassen verhouding tussen de minister en de staatssecretaris.Staatssecretaris G.M. de Vries:Mijnheer de voorzitter! Enige jaren gediend hebbend in een parlementaire
rol zal ik uiteraard mijn uiterste best doen om mij te schikken naar uw tijdsindeling.De voorzitter:Wij kennen de spreektijden in uw vroegere functie. U staat dus nu al bijna
op winst!Staatssecretaris G.M. de Vries:Ik vrees toch dat de verantwoordelijkheidsverdeling een zekere nuance
heeft ondergaan.Voorzitter! De afgelopen kabinetsperiode zijn de Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse zaken behartigd onder de verantwoordelijkheid van minister Voorhoeve.
In die periode is op verschillende terreinen een aantal belangrijke resultaten
geboekt. Ik noem het instellen van de gemeenschappelijke Kustwacht, het voltooien
van het hogere toezicht op St. Maarten en het ontwerpen van een bestuursakkoord,
het inschakelen van de commissie-Van Lennep, de aanzetten voor nieuwe financiële
verhoudingen op basis van de adviezen van de commissies-Wawoe en -Biesheuvel,
het ontwerpen van een protocol van justitiële samenwerking en het voorbereiden
van de reorganisatie van het voormalige KabNA en de integratie in het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het Koninkrijk past erkentelijkheid
voor de inzet, de creativiteit en de toewijding waarmee de heer Voorhoeve
zijn taak heeft verricht.De relatie die de drie landen van het Koninkrijk met elkaar onderhouden,
is uniek in de wereld. Ik bedoel dat niet alleen in staatkundige zin, ik bedoel
dat ook in menselijk opzicht. De band tussen de bevolking van de drie landen
is hecht. Dat bleek vorige maand opnieuw toen de Bovenwinden getroffen werden
door de orkaan Georges. De belangstelling, het medeleven en de steun van de
bevolking in de andere delen van het Koninkrijk waren intens en oprecht. Ook
uit de vele contacten die ik had tijdens mijn recente bezoeken aan de West,
blijkt een warme betrokkenheid van de bevolking bij de gang van zaken in het
Koninkrijk. Ik acht het van groot belang dat deze wederzijdse betrokkenheid
ook in de toekomst wordt gevoed door persoonlijk contact en door onderling
vertrouwen.Het is vanuit deze verbondenheid en betrokkenheid met de koninkrijkspartners
overzee dat ik mij over de situatie op de Nederlandse Antillen grote zorgen
maak. De toestand waarin de Nederlandse Antillen verkeren, is immers alarmerend.
De economische groei is negatief. Vorig jaar kromp de Antilliaanse economie
met een kleine 2%. Dit jaar wordt eveneens een krimp verwacht. Ook sociaal
is de situatie buitengewoon zorgwekkend. De omstandigheden in veel achterstandswijken
op Curaçao kenmerken zich door armoede, werkloosheid, onvoldoende zorg
voor kinderen, schooluitval, drugsgebruik en criminaliteit. Het onderwijs
is niet voldoende op zijn taak berekend. Vier van de tien jongeren verlaten
het onderwijs voortijdig in de periode van de basisschool of van het voortgezet
onderwijs. Van de jongeren die wel alle klassen doorlopen, haalt maar tweederde
een diploma. Anders gezegd, van elke tien scholieren eindigen er maar vier
met een diploma. Op Curaçao en Bonaire samen komen er jaarlijks ongeveer
1000 kansarme jongeren bij. Veel van deze afvallers komen uiteindelijk in
Nederland terecht. De werkloosheid op Curaçao bedroeg in 1996 al zo'n
15%, maar de jeugdwerkloosheid lag nog veel hoger. Van de jongeren tussen
de 15 en 24 jaar had 30% geen werk. In achterstandswijken was dat percentage
45 à 55. Bovendien sluiten vraag en aanbod op de arbeidsmarkt slecht
op elkaar aan. Hoge werkloosheid gaat gepaard met een groot aantal vacatures,
ook voor lagergeschoold personeel, met als gevolg dat die vacatures voor een
aanzienlijk gedeelte door migranten worden vervuld.De Nederlandse Antillen bevinden zich in een neerwaartse spiraal. Ingrijpende
maatregelen zijn dringend geboden. Het is belangrijk dat de Antilliaanse overheden
daarbij het voortouw nemen. In plaats van onderdeel uit te
maken van de oplossing van deze problemen, is de overheid op de Nederlandse
Antillen eerder onderdeel geweest van het probleem. De staatsschuld van land
en eilanden is de laatste tien jaar verdubbeld. De gezamenlijke begrotingstekorten
over dit jaar bedragen naar verwacht meer dan NAf 300 mln., zo'n 7% van het
BBP. Bij ongewijzigd beleid, dus zonder verdere maatregelen, zullen de financieringstekorten
in 2002, inclusief aflossing van leningen, zijn opgelopen tot bijna NAf 470
mln., bijna 10% van het BBP. Dat is onbetaalbaar.De afgelopen jaren is de regering van de Nederlandse Antillen er helaas
niet in geslaagd de noodzakelijke maatregelen te nemen om de overheidsfinanciën
op orde te brengen. Het kabinet-Römer heeft aangekondigd nog deze maand,
dus in november, een herstelprogramma uit te brengen, waarin het zal aangeven
welke beleidsvoornemens het noodzakelijk acht om de financieel-economische
problemen te lijf te gaan. Ik ken dat programma overigens niet, zo zeg ik
aan het adres van degenen die daarnaar hebben geïnformeerd.Vooruitlopend op het herstelprogramma heeft het kabinet-Römer in
zijn onlangs verschenen regeerprogramma gesteld dat economisch herstel de
hoogste prioriteit dient te krijgen. Ik onderschrijf dit streven naar economisch
herstel ten volle. Economische groei vergt een dynamisch bedrijfsleven. Overal
ter wereld, van Afrika tot Azië en van Oost-Europa tot Latijns-Amerika,
is dit de les van de afgelopen decennia: zonder een bloeiende internationaal
concurrerende particuliere sector is duurzaam economisch herstel onmogelijk.
Het bedrijfsleven moet de ruimte krijgen om banen te scheppen. Daar waar de
overheid een te groot beslag legt op de economie, stagneert de groei. De komende
jaren moet dan ook alles op alles worden gezet om particuliere ondernemingen
te stimuleren om te investeren op de Nederlandse Antillen.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik hoorde de staatssecretaris afgelopen zaterdag voor Radio 1 ook spreken
over de grote betekenis van het zich openstellen voor de internationale economische
verhoudingen. Maar wat mogen wij van dit kabinet en van deze staatssecretaris
verwachten als het gaat over het te herziene LGO-besluit?Staatssecretaris G.M. de Vries:Het is duidelijk dat in Europees verband overleg behoort plaats te vinden
over de herziening van het LGO-besluit, die voor het jaar 2000 is voorzien.
Deze herziening dient te worden voorbereid in goed onderling overleg tussen
de Nederlandse regering en de regeringen van Aruba en de Nederlandse Antillen.
Mij is bekend dat daaraan al wordt gewerkt en dat daarover op ambtelijk niveau
contacten bestaan. Het lijkt mij belangrijk dat deze contacten worden voortgezet
en uitmonden in een gemeenschappelijke aanpak. Uiteraard is hierbij aan de
minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken een belangrijke rol toebedacht.
Een en ander moet in samenwerking met de regeringen overzee plaatsvinden.De heer Van Middelkoop (GPV):Dit is een wat formeel antwoord, waarvoor ik de staatssecretaris overigens
dank. Erkent hij dat in het oude en het nieuwe LGO-besluit een soort correctie
zat en zit op het klassiek liberale economische beleid, namelijk dat enige
bescherming moet worden geboden aan dit soort landen? Is het ook de inzet
van de Nederlandse regering dat dit moet worden voortgezet? Daarover moet
immers richting de Antillen geen misverstand bestaan.Staatssecretaris G.M. de Vries:Wij zien dat in de hele wereld wordt geconcurreerd bij het aantrekken
van buitenlandse investeringen. Het is derhalve belangrijk om de concurrentievoorwaarden
op de Antillen zodanig gestalte te geven, dat er ook een reële kans bestaat
op het aantrekken van buitenlandse investeringen. In hoeverre het LGO-besluit
in dat opzicht aanpassing vergt, is een onderwerp waarover de Nederlandse
regering intern en met de Antilliaanse partners nog nader van gedachten zal
wisselen. Het lijkt mij nu niet het juiste moment om er verder al te zeer
inhoudelijk bij stil te staan. Daar komen wij nog uitvoerig op terug.Hoe kan de zo noodzakelijke keer ten goede op de Antillen worden bereikt?
Alle analyses die de afgelopen jaren aan de Antilliaanse economie zijn gewijd,
van het rapport-Van Lennep, via het rapport van de Inter-American Development
Bank, tot het rapport-Wawoe, komen tot dezelfde conclusie: blijvend economisch
herstel vergt het verminderen van de handelsbelemmeringen en het op orde brengen
van de overheidsfinanciën. Handelsbelemmeringen ervaart het bedrijfsleven
vooral op twee fronten: invoerheffingen en ondoorzichtige bureaucratische
procedures. Het kabinet-Römer heeft aangekondigd de ambtelijke red tape
te willen verminderen. Dat is een positief signaal. De invoerheffingen en
de directe belastingen zouden kunnen dalen als de Nederlandse Antillen, zoals
de commissie-Van Lennep al tripartiet bepleitte, meer accent zouden leggen
op de indirecte belastingen. Ik hoop dat op beide terreinen daden snel zullen
volgen.Wil het bedrijfsleven de financiële armslag terugkrijgen die nodig
is om banen te scheppen, dan is daarnaast absoluut noodzakelijk dat de overheid
de eigen financiën gezond maakt. De schulden en tekorten van land- en
eilandgebieden zijn een molensteen om de nek van het Antilliaans bedrijfsleven.
De overheden lenen zo veel, dat de rente gevaarlijk hoog is geworden. Welk
bedrijf kan zich veroorloven tegen zo'n 9% rente te lenen? Dat is zo duur
dat noodzakelijke investeringen worden uitgesteld. De overheden betalen bovendien
hun crediteuren niet altijd terug. Ook daardoor komen bedrijven in problemen.
Ten slotte maken de tekorten het de overheid onmogelijk voldoende te investeren
in het onderwijs, dat voor de concurrentiekracht van de economie van zo'n
cruciaal belang is. Sterker nog, in de jaren negentig is er zelfs gekort op
de onderwijsbegroting, zoals er ook bezuinigd is op werkverbetering en criminaliteitsbestrijding.
Ook daardoor – de commissie-Van Lennep stelde het al vast – is
de sociale toestand op de Nederlandse Antillen sterk achteruitgegaan. Wat
nodig is, is een herstelbeleid dat deze problemen in de kern aanpakt.Economisch herstel op de Nederlandse Antillen vergt ook sanering van de
overheidsfinanciën. De geloofwaardigheid van het herstelbeleid staat
of valt met effectieve maatregelen om ook de overheidsuitgaven en -inkomsten
op orde te brengen. Van de belastingen die nu door het land- en het eilandgebied Curaçao worden geïnd, gaat bijna driekwart
op aan de salarissen en loonkosten van ambtenaren. Die last kunnen de Antillen
niet blijven dragen. De kosten van zo'n 10.000 ambtenaren van land- en eilandgebieden
leggen een te zware last op de economie. Afslanking van het overheidsapparaat
is dus onvermijdelijk.Nederland is uiteraard ook in de toekomst bereid de Nederlandse Antillen
bijstand te verlenen. Economisch herstel op de Antillen, waardoor werkloosheid,
criminaliteit en verpaupering wordt tegengegaan, is immers ook een Nederlands
belang. Onze steun moet dan natuurlijk wel effectief kunnen zijn. Nederland
is bereid, desgevraagd, de helpende hand te bieden, indien en voorzover er
sprake is van een naar internationale maatstaven geloofwaardig en effectief
herstelbeleid. Daarom is financiële steun toegezegd, onder de voorwaarde
dat aan het einde van elk kwartaal de doelstellingen waren gehaald en de halfjaarlijkse
evaluatie van het programma door het IMF positief was. Deze rol van het IMF
als onafhankelijke deskundige toezichthouder is derhalve van het grootste
belang.Waar ik voor zou willen waken, is het vermengen van twee zaken: enerzijds
het treffen en uitvoeren van effectieve saneringsmaatregelen, waarvoor de
regering van de Nederlandse Antillen de eerstverantwoordelijke instantie is
en het IMF bij uitstek deskundig, en anderzijds het maken van afspraken over
de wijze waarop Nederland een vernieuwd structureel aanpassingsprogramma zal
faciliëren. Dit laatste gaat dan over het wederzijds verlening van hulp
en bijstand en is dus een zaak van beide koninkrijkspartners.In dit kader wijs ik erop dat Nederland op basis van artikel 36 van het
Statuut de afgelopen jaren reeds in zeer ruime mate hulp en bijstand aan de
koninkrijkspartners heeft geboden. Ik noem bij wijze van voorbeeld niet alleen
de financiering van een groot aantal projecten, waardoor onder andere de uitzending
van enige honderden technische bijstanders wordt gefinancierd, die ieder jaar
weer op het terrein van de belastingdienst, openbare financiën en bestuursontwikkeling
werkzaamheden verrichten, maar ook de bijstand die wordt verleend op het terrein
van privatisering, bijvoorbeeld door het privatiseringsplatform en wat betreft
de verbetering van het investeringsklimaat, de terbeschikkingstelling van
een aantal fiscale voordelen aan bedrijven en particulieren die investeringen
op de Antillen overwegen. Ze zijn bekend: de investeringsaftrek, de energie-investeringsaftrek,
de willekeurige afschrijving en de regeling groen beleggen. In antwoord op
de vraag van mevrouw Scheltema voeg ik daar wat betreft St. Maarten aan toe
dat de regering bereid is te onderzoeken in welk opzicht de fiscale concurrentiepositie
van het Nederlandse deel van St. Maarten thans wordt geraakt door maatregelen
die op het Franse deel van toepassing zijn. Wij zijn graag bereid ook daarnaar
te kijken.De Antilliaanse economie is echter niet vanuit Nederland en evenmin vanuit
het Washington van het IMF gezond te maken. Dat kan alleen door eensgezind
optreden van de diverse overheden op de Antillen zelf. Het is hoog tijd dat
alle betrokkenen de handen ineenslaan. Hoe langer de onvermijdelijke bezuinigingsmaatregelen
worden uitgesteld, hoe dieper de Antillen en het eilandgebied Curaçao
economisch dreigen weg te zakken. Hoe langer men pijnlijke maar noodzakelijke
besluiten vooruitschuift, hoe ernstiger de problemen zullen worden. Hoe langer
de overheid tekorten en schulden laat oplopen, hoe meer de werkloosheid en
sociale spanningen zullen toenemen. Er is al te veel tijd verloren gegaan.
De cirkel van bestuurlijke aarzeling en sociale verarming moet worden doorbroken.
Veel politici op de Antillen dragen het beginsel van de autonomie hoog in
het vaandel. Ik juich dat toe. Binnen het Koninkrijk is het goed dat elk van
de drie landen op eigen benen wil staan, maar autonomie is niet los verkrijgbaar.
Bij autonomie – de heer Van Oven merkte het al op – hoort het
dragen van verantwoordelijkheid. Tot de autonome bevoegdheden van de Nederlandse
Antillen behoort het financieel-economisch beleid. Het zijn de overheden op
de Nederlandse Antillen die de afgelopen jaren verantwoordelijk waren voor
het ontstaan van de huidige begrotingsproblemen. Diezelfde overheden zijn
nu verantwoordelijk voor het nemen van de nodige saneringsmaatregelen.Het eilandgebied Curaçao heeft de afgelopen jaren een aantal stappen
gezet, bijvoorbeeld ter verkleining van het ambtenarenapparaat. Op landsniveau
is 1998 helaas een verloren jaar geworden. Daarom is het komende herstelprogramma
van de Antilliaanse regering zo belangrijk. Met een krachtig financieel herstelbeleid
kan de regering aan burgers en bedrijven het vertrouwen in hun economie teruggeven.
Zeker, daar is moed voor nodig. Moed om impopulaire maatregelen uit te voeren
en uit te leggen aan de bevolking. Moed om als bestuurders van land en eilanden
de handen ineen te slaan over partijpolitieke scheidslijnen heen. Eenvoudig
is dat niet, integendeel. Maar het is de enige weg om het vertrouwen van de
bevolking in de toekomst van de Antillen te herstellen.De heer Van Oven (PvdA):De staatssecretaris zegt dat een economisch herstelplan hem niet bekend
is. Geldt dat ook voor het in het Algemeen Dagblad van 17 oktober genoemde
economisch actieplan dat voorafgaand aan 17 oktober door minister-president
Römer zou zijn gepresenteerd?Staatssecretaris G.M. de Vries:Dat stuk is mij niet officieel ter hand gesteld. Ik heb de hoofdlijnen
daarvan tot mij genomen, maar vastgesteld dat de financiële vertaling
door de Antilliaanse regering later zal worden voorgesteld. Daarmee is de
reikwijdte van de voorgestelde maatregelen en de prioriteitenstelling binnen
het totaal van de overheidsinitiatieven vooralsnog niet duidelijk. Die vertaling
zal in het financiële deel kortelings moeten volgen.De heer Van Oven (PvdA):De staatssecretaris heeft niet de vrijheid om ons dat economisch actieplan
te doen toekomen?Staatssecretaris G.M. de Vries:Ik denk dat dit geen enkel probleem zal zijn.Voorzitter! De heer Van der Knaap heeft de vraag opgeworpen of een topconferentie
een mogelijkheid biedt om de huidige problemen bij de kop te vatten. Een mislukte
topconferentie bevat het grote politieke risico dat die alle betrokkenen verder
achterop zou brengen. Dat moet dus absoluut worden voorkomen.
Dat betekent dat een dergelijke conferentie in de eerste plaats een zeer heldere
agenda zou moeten hebben. Ik vraag mij af of aan die voorwaarde is voldaan
als de topconferentie, zoals de geachte afgevaardigde die ik graag feliciteer
met zijn maidenspeech suggereerde, zowel over de economische en financiële
problemen als over zaken als de Kustwacht en Koraal Specht zou moeten spreken.
Een topconferentie heeft alleen nut als er een voldoende kans op succes bestaat.
Dat veronderstelt consensus. Aan die voorwaarde is vooralsnog op dit moment
bepaald niet voldaan.De heer Van der Knaap (CDA):De staatssecretaris moet natuurlijk die punten weglaten die er naar zijn
mening niet bij passen. Natuurlijk moet zo'n conferentie goed worden voorbereid.
Hij heeft in de visie van het CDA een hele belangrijke rol te vervullen bij
de voorbereiding. Het idee van het CDA is: ga nu aan de slag met het goed
inventariseren van de onderwerpen; het herstelplan kan daarbij worden betrokken
en probeer dan de zaak op een zo hoog mogelijk bestuurlijk niveau af te ronden.
Dan heb je als Nederland zelf initiatief getoond en blijf je niet passief
afwachten waar de Nederlandse Antillen mee komen.Staatssecretaris G.M. de Vries:Met alle waardering, maar ik geloof niet dat er sprake is van passiviteit
van de zijde van de Nederlandse regering, noch van het vorige, noch van het
huidige kabinet.De heer Van der Knaap (CDA):Sorry dat ik misschien op z'n Rotterdams bezig ben.Staatssecretaris G.M. de Vries:Dat is een compliment.De voorzitter:Het is ook een garantie dat het snel gaat.De heer Van der Knaap (CDA):Het gaat mij erom dat de staatssecretaris heeft aangegeven dat de Nederlandse
Antillen aan zet zijn. Hij heeft ook aangegeven wat de problematiek is. Daar
ben ik het helemaal mee eens. Nederland kan ook in het voorbereidingstraject
helpen om tot goede afspraken te komen, nadat die zetten zijn gedaan.Staatssecretaris G.M. de Vries:Met de Antilliaanse regering zijn afspraken gemaakt. Het punt is in het
debat zojuist al een aantal malen benadrukt. Het lijkt mij belangrijk dat
die afspraken integraal ten uitvoer worden gelegd. Het is belangrijk dat de
Antilliaanse regering thans kiest welke maatregelen zij zelf van plan is te
nemen. Dat is de situatie. Een topconferentie zal op dit moment geen wezenlijke
bijdrage kunnen leveren aan dat vraagstuk.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik doe het op z'n Middelburgs. Acht de staatssecretaris de kans aanwezig
dat het houden van een topconferentie zelfs de Antillen ervan zou kunnen weerhouden
echt op korte termijn daadkrachtige maatregelen te treffen in afwachting van
hetgeen op zo'n topconferentie misschien valt binnen te halen?Staatssecretaris G.M. de Vries:Ik antwoord op z'n Schevenings. Ik geloof dat de heer Te Veldhuis zich
nu engageert in speculatieve psychologie. Die mogelijkheid bestaat. De suggestie
zal op dit moment geen wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan een oplossing
van de problemen.De heer Van Middelkoop heeft gevraagd in welke situatie het noodzakelijk
zou kunnen zijn om gebruik te maken van het instrumentarium van hoger toezicht
van het Statuut. Ik deel de opvatting van de heer Van Middelkoop dat hoger
toezicht moet worden voorkomen. Hoger toezicht door het Koninkrijk is aan
de orde op het ogenblik dat de deugdelijkheid van het bestuur in de Nederlandse
Antillen of Aruba dermate is aangetast, dat niet verwacht mag worden dat in
het betrokken land zelf nog een mogelijkheid van herstel aanwezig is. Uit
het Statuut kan worden afgeleid dat het bij hoger toezicht gaat om een uitzonderlijke
bevoegdheid voor een uitzonderlijke situatie. Eerst moet alles in het werk
worden gesteld om de problemen door de landen zelf te laten oplossen. Pas
als dat echt onmogelijk is gebleken, verschijnt een maatregel van hoger toezicht
aan de horizon. In het Statuut verankerde autonomie van de landen brengt een
dergelijke terughoudende rol van het Koninkrijk met zich.De economische situatie op Aruba is aanzienlijk minder benard dan die
op de Nederlandse Antillen. Op Aruba floreert de economie en is de werkloosheid
laag. Maar ondanks de gunstige economische conjunctuur blijft de toestand
van de Arubaanse overheidsfinanciën zorgelijk. Het kabinet-Eman heeft
dit probleem onderkend. Minister van Financiën Croes heeft een meerjarenprogramma
gepresenteerd waarin uitgavenverlaging en inkomstenverhoging ertoe moeten
leiden dat de begroting in 2001 weer in evenwicht is. Deze aanpak geeft aan
dat Aruba greep wil krijgen op wat de president van de centrale bank, Du Marchie
Sarvaas, onlangs omschreef als de structurele zwakte van de overheidsfinanciën.
Ik waardeer deze ontwikkeling positief. Zodra er concrete resultaten zijn
geboekt met de sanering van de overheidsfinanciën, kan met voortvarendheid
worden gewerkt aan de uitvoering van het rapport-Biesheuvel met de passende
titel: 'Op eigen benen'.Zodra de eerste resultaten van de toepassing van de voornemens van de
Arubaanse regering bekend zijn, zal ook een nieuwe financieel-economische
beleidsdialoog tussen de Nederlandse en Arubaanse regeringen kunnen worden
georganiseerd.In antwoord op vragen van de heren Van der Knaap en Van Middelkoop naar
het vervolg op de commissie-Aarts merk ik op dat de commissie haar nut meer
dan bewezen heeft. Ik heb de Arubaanse regering dan ook uitgenodigd tot overleg
over de volgende fase in een dergelijke dialoog.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Ik had de staatssecretaris nog gevraagd of de Arubaanse regering
ook daadwerkelijk is begonnen met de aflossing van die schuld aan Nederland,
zoals wordt gesuggereerd in het artikel in de Volkskrant van 10 oktober.Staatssecretaris G.M. de Vries:Voorzitter! Als de heer Van Oven dat accordeert, kom ik op die vraag graag
schriftelijk terug.De versterking van het openbaar bestuur op de Nederlandse Antillen en
Aruba is een van de pijlers van het Nederlandse samenwerkingsbeleid. Ik ben
dan ook verheugd dat minister-president Eman en minister van Financiën
Croes hebben aangegeven de aanbevelingen van het rapport 'Calidad' binnen
één jaar te willen uitvoeren. Die uitvoering
zal een positieve bijdrage leveren aan de deugdelijkheid van het bestuur op
Aruba en aan de internationale reputatie van het land. Wat de Nederlandse
ondersteuning van de uitvoering betreft, beraad ik mij op dit moment op een
verzoek van de Arubaanse regering om bijstand op het terrein van de nodige
wetgeving.Ik kom, voorzitter, bij Koraal Specht. Op 22 september heb ik een brief
geschreven aan minister Martha, waarin ik heb verzocht om informatie over
de uitvoering van de Antilliaanse initiatieven ter verbetering van de situatie
in de gevangenis. Op 19 oktober heeft de minister van Buitenlandse Zaken mede
namens mij, de Antilliaanse regering verzocht een definitieve reactie uit
te brengen, zoals ook gevraagd door de Kamer, op de rapportage van het Comité
ter voorkoming van foltering, nu de zesmaandentermijn die het CPT heeft gesteld,
is verstreken. Ik heb daarover vandaag met de heer Martha contact gehad. De
Antilliaanse regering heeft positief op dit verzoek gereageerd. Die rapportage
zal er dus komen. Die rapportage zal bovendien vergezeld gaan, zo is met het
CPT afgesproken, van termijnen waarbinnen de diverse initiatieven ten uitvoer
dienen te worden gelegd. Bovendien heeft het CPT aangekondigd eind januari
een tussentijds bezoek op de Antillen te willen afleggen. Inmiddels heeft
de Antilliaanse regering een commissie van toezicht ingesteld die klachten
over mishandeling in de gevangenis gaat onderzoeken. De leden van die commissie
zullen de gevangenis drie keer per week bezoeken. Ik denk dat dat op zichzelf
een positieve ontwikkeling is, maar nog onvoldoende om structureel verbetering
in de situatie te brengen. Het lijkt met name essentieel dat het voornemen
van de Antilliaanse regering om de renovatie en uitbreiding van de gevangenis
tot 750 plaatsen gereed te hebben in 2001, ook ten uitvoer wordt gelegd. Het
programma van eisen is nu gereed. De Antilliaanse regering beziet mogelijkheden
tot versobering. Ik acht het van groot belang dat in de planning niet opnieuw
vertraging optreedt. Het risico daarop is, zo is in het verleden gebleken,
helaas reëel. Ik hoop dat hierover zeer duidelijk aan het CPT zal kunnen
worden gerapporteerd, met vermelding van een termijn.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Ik had nog gevraagd naar de resultaten van de strafrechtelijke
onderzoeken naar de mishandelingsincidenten die in 1997 en 1998 hebben plaatsgevonden.Staatssecretaris G.M. de Vries:Voorzitter! Ik kan de heer Van Oven zeggen – de beantwoording van
zijn vragen zal snel volgen – dat staatssecretaris Gumbs mij deze week
heeft laten weten dat het openbaar ministerie op de Antillen wat de recente
publiciteit betreft, geen aangifte of klacht heeft ontvangen van mishandeling
door gedetineerden of personeel van Koraal Specht. Deze brief laat onverlet
dat ik nog altijd wacht op het resultaat van het onderzoek van de landsrecherche
naar ongeregeldheden die eind vorig jaar hebben plaatsgevonden. En ik acht
het teleurstellend dat die rapportage nog altijd niet is afgerond.De heer Van Oven (PvdA):U doelt nu op het incident van, als ik het goed heb, 14 juli waarbij de
zogenaamde soultrain weer zou zijn toegepast en geboeide naakte gevangenen
door mensen van het riotteam zouden zijn afgeranseld? Van die verwondingen
zijn foto's gemaakt.Staatssecretaris G.M. de Vries:Nee, daar doel ik niet op. Ik doel enerzijds op de ongeregeldheden van
eind vorig jaar en anderzijds op de zaak die door advocaat Sulvaran, als ik
zijn naam goed heb, is aangekaart. Over het laatste geval heeft staatssecretaris
Gumbs mij bericht.De heer Van Oven (PvdA):Dat onderzoek is dus gesloten zonder enig concreet gevolg in strafrechtelijke
zin.Staatssecretaris G.M. de Vries:Dat is inderdaad de indruk die ik heb uit het antwoord van de staatssecretaris,
maar ik zal mij daarover nader met hem verstaan.De heer Van Oven (PvdA):En dat bericht kunnen wij dan ook nog krijgen?Staatssecretaris G.M. de Vries:Dat bericht krijgt u op korte termijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Mag ik nog een vraag stellen over Koraal Specht? De heer Te
Veldhuis heeft voor de Wereldomroep de suggestie gedaan en die hier herhaald,
dat als het over een paar maanden niet beter gaat, een algemene maatregel
van rijksbestuur moet worden overwogen. Hoe denkt de staatssecretaris hierover?Staatssecretaris G.M. de Vries:Ik heb er allereerst behoefte aan van de Antilliaanse regering precies
te horen welke voortgang er de afgelopen maanden is geboekt. Mij hebben daarover
enige berichten van informele aard bereikt, zowel via de media als anderszins.
Een aantal initiatieven is ten dele uitgevoerd. Zo is een aantal materiële
voorzieningen verbeterd, zijn er waterpompen geplaatst, is de riolering gerepareerd,
zijn er ongediertebestrijdingsmid- delen toegepast, matrassen ter beschikking
gesteld en is er een nieuwe keuken besteld. Voor het leefklimaat zijn deze
maatregelen relevant, maar het is op dit moment niet duidelijk op welke termijn
nog andere belangrijke maatregelen zullen worden genomen. Het gaat dan onder
andere om het vaststellen van een gevangenismaatregel en een huishoudelijk
reglement waarin onder andere belangrijke zaken zouden moeten worden geregeld
als de activiteiten van de gevangenen, regels op het gebied van bezoek en
correspondentie en bevoegdheden van de medische staf. Verder bestaat nog onduidelijkheid
over het in dienst nemen van nieuw medisch personeel e.d. Minister Martha
heeft mij gemeld dat die duidelijkheid op korte termijn mag worden verwacht.
Mij dunkt dat wij in het licht van die rapportage nader zouden moeten analyseren
hoe de situatie ervoor staat.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Situaties zoals de heer Van Oven zojuist schetste, schijnen
vaker voor te komen. Dat zijn vreselijke dingen en er is zeker sprake van
de schending van mensenrechten binnen het Koninkrijk. De minister, de staatssecretaris
en wij als Kamerleden hebben op het Statuut en de Grondwet de eed of gelofte
afgelegd dat dit niet mag gebeuren. Wij zeggen dit nu al twee jaar en het
blijft gewoon doorgaan. Waar ligt de grens voor de staatssecretaris?Staatssecretaris G.M. de Vries:Het is inderdaad waar dat het respect voor de rechten
van de mens de grondslag is waarop ons Koninkrijk berust. Minister Martha
heeft onlangs de volgende uitspraak gedaan: 'Zonder afbreuk te doen aan de
situatie in Koraal Specht, constateer ik dat schendingen van de mensenrechten
wel vaker worden vastgesteld.' Die constatering is op zichzelf juist, maar
hij gaat voorbij aan de kern van de zaak. Die kern is dat mensenrechtenschendingen
in het Koninkrijk der Nederlanden niet worden vastgesteld behalve dan in de
gevangenis op de Nederlandse Antillen. Het lijkt mij dat dit voor alle betrokken
overheden, maar allereerst voor de Antilliaanse overheid, een zeer belangrijke
verplichting inhoudt.Een aantal leden heeft vragen gesteld over de ontwikkelingssamenwerking.
De heer Te Veldhuis heeft gevraagd naar de rol van de niet-gouvernementele
organisaties. Ik hoop daarop in te gaan in de nota samenwerkingsbeleid die
het kabinet in de eerste helft van 1999 wil uitbrengen. Dit geldt ook voor
de opmerkingen van de heer Van Oven over het in principe degressieve karakter
dat ontwikkelingssamenwerking zou dienen te hebben. Ik deel zijn opvatting
dat het de bedoeling van ontwikkelingssamenwerking is de ontvangende partner
te helpen op eigen benen te staan en niet het creëren of in stand houden
van een blijvende afhankelijkheid. Ook op dit vraagstuk zal worden ingegaan.
Hetzelfde geldt voor de vraag van mevrouw Scheltema over de conclusies die
eventueel kunnen worden verbonden aan het proefschrift van de heer Haan.Aan het adres van de heer Van Middelkoop merk ik op dat er op dit moment
geen sprake is van stopzetting van financiële steun aan projecten. Ik
heb besloten tot het einde van het jaar geen goedkeuring te geven aan nieuwe
projecten. Begin volgend jaar zal in goed overleg met de partners overzee
een integrale afweging moeten worden gemaakt van de prioriteiten voor het
jaar 1999, met waarschijnlijk ook een overloop naar het jaar 2000. Vanzelfsprekend
zal daar ook de viering van Curaçao 500 in aan de orde komen.De heer Van Middelkoop (GPV):Wat moet er precies gebeuren wil die stop worden opgeheven?Staatssecretaris G.M. de Vries:Voorzitter! Het geld is op. Als wij voor het einde van het jaar niet in
kasproblemen willen komen, moeten wij niet bovenop de thans goedgekeurde en
functionerende projecten extra projecten goedkeuren die al dit jaar tot uitgaven
zouden leiden.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb ook nog over het feest op Curaçao gesproken. Lagen er toezeggingen
van de koninkrijksregering die vallen onder de stop van dit moment?Staatssecretaris G.M. de Vries:De stop is uitsluitend van toepassing op het aangaan van nieuwe projecten,
niet op het continueren van lopende projecten, tenzij de partners begin volgend
jaar in onderling overleg tot de conclusie zouden komen dat het verstandig
is om binnen het totaal van de prioriteiten voor 1999 sommige projecten een
wat groter accent te geven en andere een wat minder groot accent, zodat er
enige flexibiliteit mogelijk is om urgente noden op korte termijn te kunnen
oplossen.Voorzitter! Met het oog op de tijd sla ik verder een groot aantal punten
over.De voorzitter:Als voorzitter waardeer ik dat zeer. Als het gaat om feitelijk gestelde
vragen, kan het antwoord schriftelijk aan de Kamer worden gegeven.Staatssecretaris G.M. de Vries:Zeker. Daar zal ik een liberaal gebruik van maken.Voorzitter! Wat het Solidariteitsfonds betreft is het belangrijk dat er
een voldoende accent op hulp aan de kleinere eilanden in de Nederlandse ontwikkelingsfinanciering
bestaat. Die eilanden hebben daaraan qua leefomstandigheden behoefte. Uiteraard
moet het wel deel uitmaken van een afweging die primair een afweging is van
het land van de Nederlandse Antillen. Daar vindt immers de ontwikkelingssamenwerking
plaats. Voor extra Nederlandse bijdragen bovenop de huidige begroting lijkt
mij de komende jaren weinig ruimte, maar ik ben graag bereid te bezien of
binnen het totaal van de begroting een accentverschuiving mogelijk is. Daarover
zal ook zeker overleg plaatsvinden.Over het luchtvaartprotocol met de Nederlandse Antillen heeft vorige week
overleg plaatsgevonden. De inzet van Nederlandse zijde was te komen tot een
grotere liberalisatie van de markt. Van Antilliaanse zijde is gesteld dat
de afspraken neergelegd in het protocol, nog steeds een adequaat kader vormen
voor de luchtvaartrelatie, maar dat op een aantal punten de afspraken zouden
moeten worden herzien. Het gaat dan met name over de geboden capaciteit en
de tarieven. De Antilliaanse delegatie heeft voorgesteld een gemengde commissie
in het leven te roepen. De Nederlandse delegatie stond daar niet negatief
tegenover, maar alleen in samenhang met marktverruiming. Op dat punt is nog
geen overeenstemming bereikt. Er wordt verder gepraat.Wat betreft de suggestie van het opzeggen van het protocol, is van belang
dat dit tot gevolg zou hebben dat voor elke vlucht toestemming nodig is van
de minister van Verkeer en Waterstaat. Dat zou betekenen dat vluchten waarbij
een combinatie van vlucht en overnachting wordt aangeboden, alleen mogen worden
uitgevoerd door maatschappijen die geregelde diensten onderhouden. Dat zouden
alleen de KLM en de ALM zijn.De heer Van Oven (PvdA):Als de staatssecretaris denkt aan een verdere liberalisatie, denkt hij
dan aan een nieuw verdrag in een open-skyrichting?Staatssecretaris G.M. de Vries:Het is uiteraard de minister van Verkeer en Waterstaat die dit onderwerp
behartigt. Ik denk aan een verruiming van de mogelijkheden voor charters.De heer Van Oven (PvdA):Naast de lijndiensten die nu door de KLM in het kader van het protocol
worden onderhouden?Staatssecretaris G.M. de Vries:Verruiming voor charters zoals die door de Nederlandse regering ook in
het verleden is bepleit en tot dusverre bij de Antilliaanse regering op de
nodige reserves is gestuit. Het gesprek daarover vindt voortgang. Ik denk
dat het nog degelijk mogelijkheden biedt. De discussie over de open sky gaat
ook over de Engelse en Franse verbindingen. Dat compliceert de zaak buitengewoon. Mevrouw Scheltema en de heer Rosenmöller hebben vragen gesteld over
de natuurbescherming en over de gedachte van een aantal organisaties om een
fonds op te richten voor het beheer van een twaalftal nationale parken op
de Antillen en Aruba. Dat fonds zou onder het beheer van een particuliere
bank moeten vallen en het kapitaal zou 50 mln. moeten omvatten. Voorzitter!
Het gaat om een initiatief dat zowel uit een oogpunt van natuurbeheer als
uit een oogpunt van toerisme interessante aspecten bevat. Ik ben dan ook bereid
medefinanciering te overwegen, als duidelijk is dat de aanwijzing van de desbetreffende
parken wettelijk is geregeld, dat het beheer duidelijk is geregeld en ook
andere donoren meedoen. Ik zeg erbij dat het noodzakelijk zal zijn om ook
dit voorstel in te passen in de algehele afweging van prioriteiten die begin
volgend jaar zal plaatsvinden en dat het uiteraard niet aan de Nederlandse
regering is om, als de Antilliaanse en de Arubaanse overheden geen prioriteit
aan een dergelijke zaak zouden willen geven, dit op te leggen. Dit zal toch
een kwestie van goed overleg moeten zijn.Verschillende leden hebben gesproken over de toelatingsregeling voor Antillianen
en het vraagstuk van de probleemjongeren. Inderdaad gaat het hierbij om een
kleine groep, die overigens wel een reëel probleem veroorzaakt. Het kabinet
is voornemens om deze maand een nota uit te brengen waarin een integrale aanpak
van dit vraagstuk aan de orde wordt gesteld. Dit stuk zal aan de Kamer worden
voorgelegd en daarom komt het mij voor dat ik nu niet op de inhoud ervan vooruit
moet lopen. Wél zeg ik aan het adres van mevrouw Scheltema dat het
Centrum voorlichting Antillianen een stijgend bereik vertoont. Dat bereik
was in 470 mensen in 1997 en is 1700 in 1998, tot augustus. Die ontwikkeling
is positief, maar ik meen dat zij nog voor verdere verbetering vatbaar is.
Het is een onderwerp waarop uitvoerig in de kabinetsnota zal worden ingegaan.
Overigens zij opgemerkt dat de Wet integratie nieuwkomers in september van
start is gegaan. Collega Van Boxtel is daarvoor de eerstverantwoordelijke.
Ook daarover zal in de nota worden gesproken.De heer Van Middelkoop (GPV):Komt in die nota ook datgene aan de orde waarop wij al jaren wachten en
waarover ook vanavond weer is gesproken? Ik doel op de modaliteiten van vestigings-
en verblijfsregelingen enz.Staatssecretaris G.M. de Vries:In die nota zal op de mogelijkheden, de onmogelijkheden en de voors en
tegens van die vraag worden ingegaan.De heer Van Middelkoop (GPV):Dank daarvoor; méér vraag ik op dit moment niet.De heer Van Oven (PvdA):Hoe verhoudt de mededeling dat op het tripartiete overleg slechts in de
rondvraag over de voogdijregeling is gesproken – dit onderwerp komt
pas in januari terug – zich nu met de mededeling dat wij nog deze maand
een nota van de Nederlandse regering krijgen over een onderwerp dat daarmee
verband houdt?Staatssecretaris G.M. de Vries:Het is helder dat over een onderwerp als voogdijregeling overleg noodzakelijk
is tussen de regeringen. Dat overleg heb ik in verkennende zin ter sprake
gebracht in mijn persoonlijke contacten met minister-president mevrouw Römer,
die hiermee al als minister van Justitie bezig is geweest. Minister Korthals
heeft het onderwerp aan de orde gesteld in zijn contacten met minister Martha.
Ik verwacht dat de regeringen wat dit betreft op korte termijn aanvullende
contacten tot stand zullen brengen.Voorzitter! Ik ben de voorzitter en de leden van de vaste commissie erkentelijk
voor de betrokkenheid die zij hebben betoond bij de slachtoffers van de orkaan
Georges, door ter plaatse poolshoogte te gaan nemen. Ik denk dat dit een goede
uitstraling heeft gehad en de betrokkenheid van Nederland op treffende wijze
heeft onderstreept. Het overleg tussen de autoriteiten op de Antillen over
het herstelbeleid verloopt enigszins stroef. Er zijn voorstellen ingediend
door het bestuurscollege van St. Maarten en door het Sociaal noodfonds. Bovendien
is een berekening van de landsregering binnengekomen, maar daar moet nader
overleg over volgen omdat die berekening nog niet heeft geresulteerd in concrete
aanvragen om financiering. Deze week is een delegatie van het land op de bovenwinden
om hierover nader te spreken. Mij is er veel aan gelegen om de hulp snel en
de adequaat tot stand te laten komen. Het bedrag waarover nu zijdens het land
wordt gesproken is 17,5 mln. Antilliaanse guldens, voor noodhulp en direct
herstel. Daarbij is het bedrag van 11 mln. dat door het land zelf, Nederland
en de Europese Unie ter beschikking is gesteld, inbegrepen. Het land van de
Antillen is coördinerend en heeft de taak snel met voorstellen te komen.Voorzitter! Ik meen het grootste deel van de generiek gestelde vragen
te hebben beantwoord.De heer Van Oven (PvdA):Ik had nog een vraag gesteld over de VOBAS-regeling.De voorzitter:Die zou kunnen behoren tot de vragen die schriftelijke beantwoord worden.De heer Van Oven (PvdA):Ware het niet, dat ik daaromtrent een motie op zak heb, die misschien
niet nodig is als de staatssecretaris daarop mondeling wil antwoorden.Staatssecretaris G.M. de Vries:De regeling is in 1997 beëindigd, zoals de heer Van Oven weet. Sindsdien
zijn er geen nieuwe subsidieverzoeken ingediend, door geen van de Antilliaanse
partners. Als er geen verzoeken worden ingediend, is de conclusie, dunkt mij,
dat de betrokken projecten daar geen prioriteit hebben.De heer Van Oven (PvdA):Maar als het gaat om projecten in Nederland die tot gevolg kunnen hebben
dat de braindrain van Antilliaanse jongeren naar Nederland wordt afgeremd,
is er toch ook een Nederlands belang bij het voortzetten van een dergelijke
regeling?Staatssecretaris G.M. de Vries:Wat de kwijtschelding van de studieschuld betreft, ben ik graag bereid
om, zoals ook mijn voorganger al heeft gedaan, met de minister van Onderwijs
nader te analyseren wat de mogelijkheden daar zijn. Verkennend onderzoek geeft
de indruk dat daar niet al te veel van moet worden verwacht, maar alle beetjes
helpen. Wij moeten er dus op terugkomen. Ik verwacht echter dat het moeilijk
is om subsidie te verlenen voor een project dat niet tot de
prioritaire projecten van de Nederlandse Antillen behoort, zeker daar er een
groot aantal concurrerende en belangrijke prioriteiten op dit terrein in discussie
is. Mij dunkt, dat ik dit in het kader van de integrale afweging toch moet
meenemen.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor zijn relatief en redelijk korte beantwoording.
Naar objectieve voorzittersmaatstaven was die ook duidelijk. Dat geldt ook
voor hetgeen de minister heeft gezegd.Het is laat, maar de heer Van der Knaap heeft nog één minuut,
de heer Rosenmöller nog één minuut, de heer Te Veldhuis
nog vijf minuten, mevrouw Scheltema nog twee minuten en de heer Van Middelkoop
nog min één minuut. Die heel korte spreektijd zal een korte
reactie van de bewindslieden opleveren. Ik zou het zonde vinden om die 20,
25 minuten te verschuiven naar ergens in de volgende week. Ik stel voor over
te gaan naar de tweede termijn.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik maak mij een beetje zorgen. Wij moeten het misschien zo doen, maar
niet nadat wij de vraag beantwoord hebben of dit een optimaal zorgvuldige
behandeling van de NAAZ-begroting is. Ik respecteer de korte, zakelijke beantwoording
op hoofdlijnen. Wij krijgen ook nog schriftelijke antwoorden. Meestal hebben
wij bij een begrotingsbehandeling dan toch de procedure dat je de schriftelijke
antwoorden kunt vernemen vóór de tweede termijn. Ik realiseer
mij dat de spreektijden buitengewoon kort zijn, maar het is tien voor twaalf
voor het personeel en voor ons.De voorzitter:Ik ga ook niet zitten jagen indien woordvoerders daar bezwaar tegen hebben.
Als een aantal woordvoerders van mening is dat dit geen verantwoorde wijze
van behandeling is, sta ik daarvoor open. Het is voor een voorzitter moeilijker
te beoordelen. De verleiding is echter groot om het debat, met die korte spreektijden,
toch even af te maken. Ik zie de bewindslieden bewegingen maken waaruit ik
afleid dat zij het debat willen afmaken. Ik heb er geen bezwaar tegen als
de minister zijn oordeel wil geven, maar laten wij dit ordedebatje wel kort
houden.De heer Van Oven (PvdA):Ik steun het standpunt van de heer Rosenmöller.De voorzitter:Dat geeft mij dus de vrijheid om te bepalen wat wij verder gaan doen.De heer Van Oven (PvdA):Het betekent meer concreet dat ik voorstel dat wij na ontvangst van de
schriftelijke antwoorden de tweede ronde houden.De voorzitter:Ik geef het woord aan de minister.Minister Peper:U nodigt mij uit, maar ik ben het eens met degenen die zeggen dat voor
dit debat, waarbij belangrijke zaken aan de orde zijn geweest die richtinggevend
kunnen zijn voor de komende jaren, volgende week nog een uur of anderhalf
uur moet kunnen worden gevonden, maar nu zeg ik iets waarmee ik me niet mag
bemoeien. Naar aanleiding van de schriftelijke beantwoording kan echter een
en ander beleidsmatig worden afgerond. Dit geeft ook de staatssecretaris en
mij meer richting op een aantal hoofdlijnen van beleid. De schriftelijke beantwoording
kan daarbij uiteraard worden betrokken. Ik zou dit buitengewoon zorgvuldig
vinden.De voorzitter:Akkoord, excuses tegenover de heer Van der Knaap die ik al het woord had
gegeven.Horende de opmerkingen van twee woordvoerders en wat door de minister
op mijn uitnodiging gezegd is, stel ik voor, de tweede termijn op een nader
te bepalen moment te houden. De spreektijden blijven gehandhaafd. Wat dat
betreft zal het eerder drie kwartier worden dan het ene of anderhalve uur
waarover de minister sprak. U krijgt op de Kameragenda een nader voorstel
voor de tweede termijn.Aldus wordt besloten.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 23.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-1269-1295.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl