Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025); Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24325)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1327-1334

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 27, pagina 1327-1334

26-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24025Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24325Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025); Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24325)Pagina 1305-1322
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025); Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24325)Pagina 1327-1334
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994, houdende regeling van de verzelfstandiging van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (22961)Pagina 1322-1327
de behandeling van de volgendeadres van R.B. te B., met betrekking tot een aanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XVI);adres van N.H. te B., met betrekking tot kwijtschelding van een belastingschuld (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XVII);adres van T.L. te U., met betrekking tot het ambtshalve herzien van belastingaanslagen (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1995-1996, nr. XVIII).Pagina 1322-1322
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen, de Mediawet, de Radio-Omroep-Zender-Wet 1935 en het Wetboek van Strafvordering in verband met de liberalisering van kabelgebonden telecommunicatie-inrichtingen (kabelgebonden telecommunicatie) (24163); Regels inzake vergunningen voor de aanleg, de instandhouding en de exploitatie van kabelgebonden telecommunicatie-infrastructuur (Vergunningenwet kabelgebonden telecommunicatie-infrastructuur) (24614)Pagina 1305-1305
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 26 maart 1996)Pagina 1385-1386
Lijst van besluiten en ingekomen stukken (woensdag 26 maart 1996)Pagina 1384-1385
Behandeling van de wetsvoorstellen: Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1996 (24400 XVI); Wijziging van hoofdstuk XVI (Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24311)Pagina 1334-1384

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: 
 
 Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen
en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen (24025);
 
 
 Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering
van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak
op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24325).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn reacties in eerste termijn.
Ik ben nieuwsgierig naar de stand van zaken rond de bezetting van het gebouw
van de Informatie Beheer Groep. Een aantal leden van de commissie is door
studenten uitgenodigd om over dit onderwerp te komen spreken. Ik had dat graag
gedaan, maar ik moest college geven en dat vond ik voor gaan. Ik had dus een
zeer dringend excuus.
 
 Ik kom op het collegegeld. Schriftelijk ben ik al ingegaan op de differentiatie.
Het punt zit mij hoog, dus ik kom er nu op terug. Ik ben nog niet geheel tevreden.
De minister zei dat een differentiatie naar koopkracht, naar inkomen mogelijk
is. Hij heeft daarbij verwezen naar de praktijk bij de ouderbijdrage in het
basisonderwijs. Ik vind dat geen goede vergelijking. Bij de ouderbijdrage
is sprake van vrijwilligheid. Universiteiten moeten eigenlijk vergeleken worden
met bedrijven die op de markt werken. Het is weinig geaccepteerd als een marktbedrijf
prijzen vraagt naar koopkracht of inkomen van de klant. Het is politiek zeer
onwenselijk. Ik zou het op prijs stellen als ook de minister zou uitspreken
dat het onwenselijk is dat differentiatie plaatsvindt naar het inkomen van
de studenten dan wel dat van de ouders. Op dat laatste kom ik straks terug,
omdat ik dacht dat juist de PvdA de ouderonafhankelijkheid benadrukte. De
minister vindt het kennelijk goed als een universiteit gaat toetsen wat het
inkomen van studenten is. Dat kan toch niet kloppen? Wat ik mij wel kan voorstellen,
is een differentiatie in collegegeld voor avond-, zaterdag- en overdagstudenten.
 
 De collegegeldverhoging wordt gebruikt als een bezuinigingsmaatregel.
In eerdere debatten heb ik al eens de vinger op de wonde gelegd. Ik meen dat
het collegegeld, maar ook andere tarieven, door politici gebruikt worden als
een budgettaire vluchtweg om bezuinigingen te ontgaan. De minister zei dat
de collegegelden vroeger op de begroting stonden. Ik hoor graag wanneer dat
voor het laatst geweest is. Toen de heer Pais minister was, stonden ze al
niet meer op de begroting. Daarom kon hij ook gemakkelijk de collegegelden
verhogen. In die tijd werd gewerkt met een norm voor de collectieve-lastendruk,
waar de collegegelden dus buiten vielen. De minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen kan de collegegelden verhogen, omdat hij op die manier kan
bezuinigen op de bijdrage aan de universiteiten. Dit kabinet, maar ook vorige
kabinetten, verhoogt tarieven of laat derden tarieven verhogen om op die manier
een bezuinigingstaakstelling in te vullen. Nogmaals, dat vind ik budgettair
vluchtgedrag.
 
 Ik kom op het internationale verdrag. In internationale verdragen staat
de toegankelijkheid voor studenten met gelijke capaciteit voorop. Daarvan
wordt afgeleid de "progressive free education". Ik heb diverse bladzijden
gekopieerd uit het door mij aangehaalde proefschrift van Coomans. Er zijn
meerdere verdragen waarin naast elkaar staan de toegankelijkheid en de "progressive
free education", dus niet afgeleid van, maar naast elkaar. Er zijn voorstellen
gedaan door afgevaardigden uit Chili, Libanon en andere landen. Het is duidelijk
dat het vooral gaat om de "free education". Dat staat voorop.
 
 Ik ben blij dat de minister met mij van mening is dat die verdragen kritisch
bekeken mogen worden. Ze zijn in de jaren vijftig en zestig opgesteld. De
minister heeft een recenter verdrag genoemd waarin dezelfde bepaling voorkomt.
Wij moeten constateren dat de Nederlandse en Duitse situatie moeilijk op één
lijn kunnen worden gesteld met de situatie in Chili en Libanon. Ik vind het
dus goed dat de minister zich wil inspannen om te komen tot een modernisering
van de verdragen, maar ik had hem meer gevraagd. In het wetsvoorstel staat
een aantal fasen voor de verhoging gepland, afhankelijk van de studeerbaarheid
en dergelijke. Stel dat dit wetsvoorstel vanmiddag wordt aangenomen –
daar ziet het naar uit – waarom wordt dan niet eens gekeken naar wat
er in België is gebeurd? België is een zeer beschaafd land met een
vergelijkbare cultuur en welvaart. Daar heeft men toch ook gekozen voor een
"stand-still"? Waarom zou de minister niet kunnen constateren dat daar toch
wel wat in zit, waarom kan hij zich daar niet aan binden? Volgende kabinetten
zijn door zo'n toezegging natuurlijk niet gebonden, maar er gaat een politiek
signaal vanuit als een breed kabinet kiest voor een "stand-still".
 
 Ik kom op de studiefinanciering. De minister heeft naar mijn idee het
 probleem van de foutenmarge binnen de Informatie Beheer Groep
laten liggen. Deze marge neemt wellicht toe door de huidige bezetting. Wij
hebben de minister gevraagd of hij bereid is, de politieke garantie van vorig
jaar te herhalen. Ik daag hem uit om die moed te tonen. Vorig jaar heeft hij
de garantie durven geven en inmiddels heeft hij een jaar lang extra ruimte
gekregen voor een goede uitvoering. Het zou mij verbazen als hij die garantie
niet zou durven herhalen, want daar zou een geweldig politiek signaal mee
worden gegeven.
 
 Ik heb met belangstelling geluisterd naar de inbreng van de woordvoerster
van de PvdA-fractie. Zij herhaalde dat op een PvdA-congres een motie is aangenomen
waarin staat dat de studiefinanciering getoetst moet worden aan solidariteit,
prikkels om te werken en ouderonafhankelijkheid. Zij kan zich van mij als
lid van het CDA voorstellen, dat ik meen dat solidariteit voor een deel ook
gezocht kan worden in het gezin. Dat criterium kan dus strijdig zijn met dat
van de ouderonafhankelijkheid. Ik vraag mij echter af van welke partij minister
Ritzen is. Immers, hij vertelde dat onderzoek laat zien dat er minder geleend
wordt. Studenten zijn kennelijk in staat, andere bronnen aan te boren. Mits
het bescheiden blijft, is er niet veel tegen bijbaantjes. Er worden echter
ook bronnen bij de ouders aangeboord. Ik dacht dat de PvdA er op tegen was
dat studenten meer lenen bij ouders. Kennelijk dwingt de maatregel van minister
Ritzen, in mijn herinnering lid van de PvdA, studenten om meer bij hun ouders
te lenen. Was hij daar niet op tegen als lid van de PvdA?
 
 De minister is niet ingegaan op de comptabele koorddanserij en het feit
dat een groot deel van de bezuinigingen gedurende de eerste jaren puur comptabele
bezuinigingen zijn. De minister maakt bekwaam gebruik van de regels die het
kabinet gesteld heeft. Ik heb hem daarvoor serieus een compliment gemaakt.
Hij heeft het hoger onderwijs op die manier gespaard voor forsere bezuinigingen.
Ik heb daarbij opgemerkt dat het CDA soliditeit van het financiële beleid
een groot goed vindt en daarmee staat een en ander op gespannen voet. Ik vind
het dan ook niet helemaal intellectueel eerlijk dat de minister begint met
de grote doelen van het kabinet – aanzienlijke lastenvermindering en
uitgavenbeheersing – en vervolgens zelf comptabele operaties uitvoert,
die hem als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen sieren, maar
die economisch en financieel niet zo sterk zijn. Dan vraag ik onmiddellijk:
wat stond er ook alweer in de jongste rapportage van het Centraal planbureau
over die "aanzienlijke lastenvermindering"? Verder wijs ik erop dat uitgavenbeheersing
juist wordt bereikt door verhoging van de tarieven, want die mogen van de
uitgaven worden afgetrokken. Ik vond dat dus niet zo sterk van de minister.
 
 Mevrouw Lycklama sprak dus over de motie van haar partijcongres, maar
ik wil eigenlijk weten wat er in het verkiezingsprogramma van de PvdA stond
over de studiefinanciering. En wat stond er in het verkiezingsprogramma van
de VVD ter zake? Ik constateer dat deze woordvoerders opsommen welke problemen
zij met de prestatiebeurs hebben, maar tegelijkertijd zeggen: ja, het staat
nu eenmaal in het regeerakkoord, dus wij gaan toch maar schoorvoetend en met
pijn in het hart akkoord. Maar hoe zat het dan met de beloften aan de kiezers?
Als het argument van het regeerakkoord wordt aangevoerd, dan moet ik zeggen
dat ik dit soort discussies ken. In een vorig kabinet hebben wij ook vaak
dat soort moeizame afwegingen gehad, maar wij hebben toch meermalen wel de
politieke moed gehad om tegen het regeerakkoord in te gaan. Dat is ook onder
het huidige regime meermalen gebeurd. Het ontgaat mij volkomen waarom dat
nu niet zou hoeven plaats te vinden.
 
 
 
 
 
 De heer Wöltgens (PvdA):
 
 Was dat moed?
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Inderdaad, mijnheer Wöltgens.
 
 
 
 
 
 De heer Glastra van Loon (D66):
 
 Ik wil de heer Boorsma vragen hoe hij dat in het verleden met toezeggingen
aan de kiezers deed wanneer er een coalitie werd gesloten. Ik vraag hem vooral
hoe hij dat in de loop van vele jaren deed, toen hij in de ene periode een
coalitie sloot met de PvdA en in een volgende periode met de VVD. Het lijkt
mij dat de consistentiekwestie niet uitgerekend door hem aan de orde dient
te worden gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik vind dit een heel pikante opmerking.
 
 
 
 
 
 De heer Glastra van Loon (D66):
 
 Dat is ook mijn bedoeling.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijn antwoord zal, naar ik hoop, net zo pikant zijn. Ik begrijp het punt
van de heer Glastra van Loon. Ik wil het voorlopig als een retorische vraag
meenemen, want het is natuurlijk volstrekt onmogelijk om die een-twee-drie
te beantwoorden. Dat vergt een vrij uitgebreide studie om te zien hoe consistent
dat dan wel was. Ik vond het vooral een pikante opmerking, omdat mijn opmerkingen
de woordvoerder van D66 kennelijk hebben geraakt. Dat was ook de bedoeling.
Ik ben er blij mee dat dit kennelijk gelukt is.
 
 
 
 
 
 De heer Glastra van Loon (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Een intellectuele prikkeling is voor mij echt
iets anders dan emotionele geraaktheid!
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik hoop dat dit inderdaad het geval is.
 
 Ik rond mijn betoog af. Wij hebben aangegeven dat wij inhoudelijke problemen
hebben met het voorstel. Wij hebben niet verheeld dat er ook enkele goede
argumenten aan verbonden zitten. Dat heeft ook voor ons in dit geval de afweging
moeilijk gemaakt, net als kennelijk voor een aantal andere fracties het geval
was. Maar bij ons valt het gewicht de andere kant uit. Wij hebben aangegeven
dat het huidige systeem van de tempobeurs met wellicht een aanscherping van
de normen daarin bij ons de voorkeur verdient boven hetgeen nu voorgesteld
wordt. Er is het gevaar van een oplopende studieschuld voor bepaalde groepen
studenten. Ongetwijfeld zal de minister pogingen in het werk stellen om een
en ander zo goed mogelijk te regelen voor studenten uit de lagere-inkomensklasse,
maar ik denk dat hij te weinig oog heeft voor het probleem van studenten uit
de middelbare-inkomensklasse. Over de hogere-inkomensklasse praten wij niet.
Ik verwacht dat onze fractie, na het antwoord in tweede termijn te hebben
aangehoord, tegen de wetsvoorstellen zal stemmen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):
 
 Voorzitter! In eerste termijn had ik al de hoop opgegeven dat wij in het
debat nader tot elkaar zouden komen. Maar dat het zulke vreugdeloze monologen
zouden worden, had ik toch niet verwacht. De Kamer laat de ministeriële
woordenstroom ook gelaten over zich heen komen. Er is nauwelijks geïnterrumpeerd.
Ik heb in eerste termijn ook weinig positiefs van de fracties gehoord, ook
niet van de regeringspartijen. De essentie van de bijdrage van de PvdA-fractie,
dat zij vreugdeloos voor zal stemmen, was in dit verband het meest typerend.
De minister verdedigt voorstellen die hun verdediging alleen maar vinden in
de omstandigheid dat het in 1994 nu eenmaal zo is afgesproken. In vorige debatten
heb ik de minister wel eens een optimistisch mens genoemd. Nu krijg ik de
neiging om dat ongefundeerd optimisme te noemen.
 
 De minister merkte op dat hij de kwaliteitsmanagementsplannen elk moment
verwacht. Wil hij toezeggen dat deze kwaliteitsmanagementsplannen door de
onafhankelijke toetsingscommissie inhoudelijk worden getoetst om het causale
verband tussen de diagnose, die een onderdeel van deze plannen vormt, en de
projectvoorstellen te beoordelen?
 
 Mijn tweede vraag gaat over de verschillen bij het collegegeldtarief.
Je kunt het argument van "verkoop produkt" toch niet hanteren om studenten
uit bijvoorbeeld Suriname of andere ontwikkelingslanden op een hoger collegegeld
te zetten, terwijl je bij studenten uit de rijkere landen van de Europese
Unie ons eigen tarief berekent?
 
 Wat het retributiebeleid betreft, kunnen wij ons niet vinden in de argumentatie
van de minister. In het huidige beleid zijn de instellingen nu aan het voorbereiden
welke retributie zij zullen heffen. Zij zijn daarvoor afhankelijk van cruciale
gegevens die door de IBG moeten worden aangeleverd. Het lijkt erop dat dit
niet op tijd lukt. Is dat juist? Studenten worden kennelijk niet bij het verzamelen
van die gegevens betrokken. Wat gebeurt er als zij bezwaar aantekenen, omdat
de gegevens niet kloppen? Wat is dan de procedure?
 
 Tot zijn verbazing valt het erg mee met de toename van de schuldbedragen,
aldus de minister. De meeste studenten zien zich genoodzaakt om het budget
door een bijbaantje aan te vullen. Deze baantjes bevinden zich zelden op hun
intellectuele of opleidingsniveau. Via uitzendbureaus, in de detailhandel,
op kantoren en in de horeca produceren zijn veel uren die eigenlijk bestemd
zijn voor de groep jongeren die nu geen werk kan vinden of in de JWG zit.
Ziet de minister dit grote verdringingsprobleem eigenlijk wel? Realiseert
hij zich dat hij dat met zijn beleid voor een behoorlijk deel zelf veroorzaakt?
Daarmee wordt ook de doelstelling "stimulering van de werkgelegenheid", waarmee
hij zijn betoog begon, behoorlijk onderuitgehaald.
 
 Tot slot vraag ik de minister wanneer het debat over de studiefinanciering
begint. Ik wil graag een preciezere termijn horen dan "spoedig". De minister
zei ook dat wij niet moeten denken dat veranderingen in de studiefinanciering
die naar aanleiding van die discussie moeten worden aangebracht, meteen de
volgende dag kunnen worden ingevoerd. Ik denk dat niemand dat verwacht. De
vraag is wel wanneer die veranderingen dan wel worden aangebracht. Het lijkt
mij namelijk niet stimulerend om nu een debat te voeren en eventueel daaruit
voortvloeiende wijzigingen pas over tien jaar geëffectueerd te zien.
 
 
 
 
 
 De heer Schuurman (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn reactie op ook onze
bijdrage in eerste termijn. Er zijn nogal wat vragen blijven liggen. Als je
naar de beide wetsvoorstellen kijkt, moet je constateren dat er nogal wat
risico's vastzitten aan aanneming daarvan. Dat zijn risico's voor de studenten.
Ik heb in eerste termijn gesproken over de positie van de student die meer
en meer bedreigd wordt in plaats van verwend, zoals in het verleden. Die bedreigde
positie wordt beslist niet minder door de opmerking van de minister dat de
geneigdheid van studenten om te lenen, afneemt. Dit betekent namelijk dat
zij uit andere bronnen geld moeten zien te krijgen. Dat kan via hun ouders
gebeuren; dat is niet de slechtste manier. Voor vele studenten zal dat echter
via bijbaantjes gebeuren, waardoor hun mogelijkheden om verantwoord te studeren,
afnemen.
 
 Naar mijn overtuiging zullen de wetsvoorstellen consequenties hebben voor
het niveau van het hoger onderwijs. De minister heeft gezegd dat de visitatiecommissie
wel de vinger aan de pols zal houden. Ik kan hem nu wel geruststellen: die
visitatiecommissie zal geen problemen veroorzaken. Op papier zullen er altijd
nette programma's zijn, breed en diep genoeg. Gelukkig zullen er ook altijd
genoeg slimme studenten zijn die de programma's kunnen bijbenen. Voor een
groot aantal studenten zal dit echter niet gelden. Zij zullen met een minimaal
programma genoegen nemen. Ik vermoed dat de universiteiten hen meer dan eens
tegemoet zullen komen. Naar mijn overtuiging gebeurt dat thans al veel te
veel in de praktijk.
 
 Verder zullen er consequenties zijn voor de overheid. Het lijkt allemaal
heel aardig, maar ik betwijfel of de studielast te zijner tijd terug zal vloeien
in de kas van de overheid. Daarmee wordt een wissel getrokken op de toekomst
die zeer onzeker is. Alles bij elkaar opgeteld, denk ik dat wij deze problemen
te zijner tijd wel weer in deze Kamer zullen tegenkomen.
 
 Dan vraag ik nog aandacht voor de problematiek rond kwaliteit en studeerbaarheid
van onderwijsprogramma's. Ik heb daar twee vragen over gesteld die de minister
niet beantwoord heeft. Ik kan mij dat wel voorstellen, omdat de vragen nogal
moeilijk en ook bepaald niet plezierig zijn. Zoals de minister weet, is de
volgende tranche van de collegegeldverhoging gebonden aan vorderingen op dat
gebied. De minister zei dat hij geen reden had om eraan te twijfelen of dit
allemaal wel in orde zou komen. Generaal gesproken, zullen daar weer heel
wat argumenten voor zijn. Het valt echter te betwijfelen of dat voor elk instituut
van hoger onderwijs zal gelden. Ik heb de minister hierbij gewezen op een
stuk dat ik las in het blad van de Technische universiteit van Delft. Daarin
werd door de universiteitsraad zelf gezegd dat men niet aan die eisen van
studeerbaarheid zou kunnen voldoen. Op grond daarvan werd gesuggereerd dat,
als de tweede tranche collegegeldverhoging toch zou doorgaan, de universiteit
misschien maar onder druk moest worden gezet om de collegegeldverhogingen
terug te betalen aan de student. Ik wil de minister vragen of dat
mogelijk is. Het is natuurlijk niet gewenst.
 
 Wat de prestatiebeurs betreft, kan er ook zoiets dreigen. In de wet inzake
de collegegelden is in elk geval nog een relatie gelegd. Je zou dus kunnen
zeggen dat er een wettelijke inperking is: als de kwaliteit en de studeerbaarheid
niet toenemen, dan komt er ook geen collegegeldverhoging. De prestatiebeurs
gaat in elk geval door, onafhankelijk van de vraag of er vorderingen worden
gemaakt met die studeerbaarheid. Ik vraag mij af of de minister zich wel gerealiseerd
heeft dat handige studenten vanaf de invoering van de prestatiebeurs zullen
bijhouden hoe vaak zij bepaalde programma-onderdelen van de universiteit of
het hoger beroepsonderwijs hebben moeten uitstellen, omdat de docent er niet
was of omdat er geen stageplaatsen waren op het ogenblik dat zij eraan toe
waren om die te vervullen. Ik vraag de minister hoe dit conflict wordt opgelost,
als de studenten dit allemaal bij elkaar optellen en daar aan het einde van
de studie mee voor de dag komen. Als studenten hiermee naar de rechter gaan,
zouden zij dan niet bij voorbaat de strijd winnen? Die vraag heb ik al gesteld.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij moeten tot een balans komen. Onze fracties
hadden en hebben geen bezwaar tegen de verhoging van de collegegelden, alhoewel
daar een verhoging van de mogelijke studielast van de student in zit. Dat
is echter te overzien. Wij zullen dus voor het wetsvoorstel ter zake stemmen.
Het wetsvoorstel inzake de prestatiebeurs roept bij ons, evenals bij de andere
fracties in dit huis, zeer vele vragen op. Gelukkig zijn wij niet gebonden
aan een regeerakkoord en daarom kunnen wij uit volle overtuiging vrijmoedig
tegen dit wetsvoorstel stemmen. Wij hebben daar stevige argumenten voor, mede
ontleend aan de fracties die het kabinet steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Glastra van Loon (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Formeel mag dit pas de tweede termijn zijn waarin
wij met de minister over dit wetsvoorstel van gedachten wisselen, maar materieel
is dat een groter aantal keren gebeurd. Ik wil daarom op dit moment niet meer
doen dan de minister bedanken voor de uitvoerige en voor ons ook afdoende
manier waarop hij de gestelde vragen heeft beantwoord. Ik heb in eerste termijn
al meegedeeld dat wij, zij het met de nodige onzekerheden en vragen, dit wetsvoorstel
zullen steunen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil de vragen graag beantwoorden in de volgorde
waarin zij gesteld zijn. Ik begin met de bezetting van een van de panden van
de Informatie Beheer Groep. De heer Boorsma benaderde dit punt iets anders.
Ik vind het op zichzelf niet juist om je te laten dwingen om ergens naar toe
te komen. Ik ben zelf altijd graag bereid om met mensen te praten, maar niet
onder druk van een bezetting.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er wordt gesuggereerd dat er enige druk is uitgeoefend.
Het tegendeel is waar: wij zijn uitgenodigd om eens te komen praten. Ik had
dit graag gedaan, maar ik kon niet.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Dan is er, zo begrijp ik nu van de heer Boorsma, geen enkele
relatie met de bezetting, terwijl de vraag daar wel over ging. In de woorden
van de heer Boorsma lag in ieder geval de verdenking van een relatie.
 
 Op de vraag hoe het er nu mee staat, kan ik zeggen dat het gebouw vanochtend
vrijwillig door de studenten is ontruimd. Zij zijn vervolgens wel meegenomen
naar het bureau voor ondervraging. Er is namelijk sprake van enige, zij het
zeer beperkte schade. En er is in elk geval sprake van huisvredebreuk. De
heer Boorsma legde volgens mij de goede relatie. Bij de Informatie Beheer
Groep vindt uitsluitend de uitvoering plaats. Het kan zijn dat Groningen een
handige plaats is, omdat je er toevallig in de buurt woont. Op zichzelf is
het echter niet de plek waar je je ongenoegen moet uiten. Ik spreek tegelijkertijd
mijn begrip uit voor alle andere vormen van protest. Er is inderdaad sprake
van een wijziging van de positie van de student. Ik meen evenwel dat hier
ook andere mogelijkheden voor bestaan.
 
 Wat de differentiatie in het collegegeld betreft, heb ik de indruk dat
wij van mening blijven verschillen. Nogmaals, ik heb mij vrij goed op de hoogte
gesteld van de mogelijkheden die instellingen hadden om te differentiëren.
Dit blijkt in ieder geval mogelijk te zijn. Ik geef nog even inhoudelijk aan
waarom ik dit punt niet als onbelangrijk beschouw. Wij willen de universiteiten
en de hogescholen graag in een betere positie brengen. Differentiatie in collegegelden
zou hier wel eens een rol in kunnen spelen. Daarom moet je de universiteiten
en de hogescholen niet bij voorbaat binden aan andere regels dan die welke
nodig zijn. Ik noem bij wijze van voorbeeld de koopkrachtige vraag van ouderen.
Ik zie daar een grote ontwikkeling plaatsvinden, maar onze universiteiten
en hogescholen kunnen relatief slechts een zeer beperkt gedeelte van de onderwijsvraag
naar zich toe trekken. In mijn ogen heeft dat erg veel te maken met het ontbreken
van prikkels, en met het zoeken naar een koopkrachtige vraag. Bij de groep
ouderen is er in een aantal segmenten een zeer sterke koopkrachtige vraag,
en in een aantal andere segmenten bestaat een veel minder koopkrachtige vraag.
Ik kan mij daarom voorstellen dat de koopkracht als uitgangspunt wordt genomen,
en verder binnen al het wettelijke blijft. Ik vind dat niet meer regels mogen
worden gesteld dan nodig is; er mag niets worden uitgesloten.
 
 In mijn ogen ligt dit iets anders met de collegegelden. Collegegelden
vallen niet onder wat de OESO noemt als belastingen: "unregretted transfers".
Je kunt belastingen niet ontwijken, hoewel je de inkomstenbelasting kunt ontwijken
door geen inkomsten te hebben, maar dat gaat betrekkelijk ver. Bij collegegelden
gaat het duidelijk om een prijs voor een geleverde tegenprestatie. Het is
heel voor de hand liggend om dat niet bij de collectieve-lastendruk op te
nemen. In mijn ogen is hierbij dus geen sprake van lastenverzwaring, maar
wel van het veel meer voor eigen rekening laten van diensten die in de samenleving
worden genoten. Formeel gezien is er een alternatief: dit kan worden ontweken
door naar het buitenland te gaan, of door hoger onderwijs te volgen aan niet-gesubsidieerde
instellingen. In dat geval hoef je het collegegeld dus niet te betalen, en
kun je toch die diensten genieten, waardoor je overigens wel hoger uitkomt. 
 
 Over de internationale verdragen kan ik het volgende zeggen. De formulering
van collegegelden is nadrukkelijk een andere dan die van de schoolgelden voor
het basisonderwijs. Dat geeft al aan dat daarvoor een iets andere benadering
van toepassing werd geacht. Over het basisonderwijs wordt aangegeven "primary
education shall be compulsary and available free to all", wat een geheel andere
formulering is dan die, welke gebruikt is in het kader van de collegegelden,
waarbij de toegankelijkheid voorop is gesteld. Ik herhaal dat onze vertegenwoordiger
bij de onderhandelingen over het desbetreffende verdrag prof. Beaufort was;
deze is opgezadeld met de taak om collegegeldverhogingen niet uit te sluiten.
Zijn opvatting, waar het kabinet zich later aan verbonden heeft, was dat de
formulering zoals toen gekozen er één was, op grond waarvan
dat tot de mogelijkheden behoorde.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik zal dat niet ontkennen; ik heb dat ook gelezen. Dat betrof echter dat
ene verdrag waarover een schriftelijke vraag is gesteld. Ik heb gezegd, mij
te baseren op het proefschrift van Coomans, waarin alle internationale verdragen
worden besproken. Ik heb hier het verdrag voor mij liggen van de commissie
voor de rechten van de mens, waarin die nevenschikking wordt aangebracht van
de toegankelijkheid voor allen met eenzelfde capaciteit en het streven naar
vrije bekostiging. In al die internationale verdragen geldt voor het basisonderwijs
wat u zei, namelijk dat vrij moet zijn. Ik sprak alleen maar over het hoger
onderwijs, want daar zit hem kennelijk het verschil van mening tussen ons.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Al de verdragen waaraan u refereert, zijn afgesloten lang voordat collegegeldheffing
aan de orde was. Ik wil graag verwijzen naar alle argumenten die de afgelopen
jaren keer op keer zijn uitgewisseld, op grond waarvan kon worden aangetoond,
zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer, dat de formuleringen uitdrukkelijk
zo waren gekozen dat je jezelf niet in je poot zou schieten als je zelf collegegeld
hebt. Even voor de volledigheid: ik kan mij herinneren dat in 1986/1987 vrij
veel juridische ophef is geweest over het bevragen van de toenmalige minister
Deetman over het toestaan van niet alleen de collegegeldheffing, maar ook
van de schoolgeldheffing. Het resultaat daarvan was dat de rechter meende
dat de internationale verdragen niet van toepassing waren in de vorm zoals
naar voren gebracht door de heer Boorsma. Ik wil herhalen wat ik daarbij in
eerste termijn naar voren heb gebracht. Hierbij doet zich de vraag voor, waarom
die onzekerheid nog blijft bestaan, en waarom je niet veel duidelijker bent
over de koers die wordt ingeslagen. Terugkijkend weten we, hoe die verdragen
tot stand zijn gekomen. Vooruitkijkend wil ik de maximale marge gaan benutten,
om ervoor te zorgen dat die verdragen wat helderder worden, voor zover Nederland
daarin een bijdrage kan leveren. Ik heb begrepen dat het IVESC-verdrag, het
internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, zelfs
geen bepaling kent waarmee het mogelijk is deze zaak open te breken. Desondanks
wil ik de heer Boorsma toezeggen dat ik in het kabinet aan de orde zal stellen
dat er een aantal punten is waarop we de komende tijd wat alerter en preciezer
moeten zijn qua formulering, om te vermijden dat we in de verkeerde positie
terechtkomen.
 
 België heeft inderdaad besloten tot een standstill. Wat we in Nederland
doen, is natuurlijk een fasering, die er materieel op neerkomt dat we onze
ruimte in deze kabinetsperiode voor verdere collegegeldverhogingen hebben
benut. We doen dat in drie termijnen, zodat het materieel gezien in feite
op hetzelfde neerkomt. Maar ik vind het onjuist om een absolute regel in het
leven te roepen, als tegelijkertijd de sociale en economische omstandigheden
zo volatiel zijn dat ruimte moet worden gehouden voor uitzonderingsposities.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik denk haast dat u zich verspreekt als u zegt dat een standstill in België
materieel gezien overeenkomt met drie verhogingen in de komende jaren. Ik
kan u daarin niet volgen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 U vroeg, neem ik aan, om een standstill voor het totale pakket dat voorligt.
Het voorliggende wetsvoorstel gaat uit van een verhoging in dit jaar met ƒ
150, en met verhogingen van ƒ 175 in de twee jaar daarna. Dat betekent
dat de marge voor verdere stappen in feite vrijwel is verdwenen. Ik zou ervan
uit willen gaan dat die kleine marge niet helemaal wordt vastgepind door daarvoor
een standstill af te kondigen, zoals u vroeg. U moet niet denken dat er voornemens
zijn voor verdere collegegeldverhogingen, maar formeel gezien zou ik niet
tegemoet willen komen aan dat wat u vraagt.
 
 De heer Boorsma sprak met enige waardering over comptabele koorddanserij.
Ik zou die waardering naar mij toe willen halen, maar ik wil eerst aangeven
dat er geleidelijk aan tussen de ministeries van Financiën en OCW een
Verständnis is gegroeid, in die zin dat wij van elkaar begrijpen dat
onderwijs op een aantal punten gewoon niet op dezelfde dag bezuinigingen kan
opleveren. Dat kun je doen bij infrastructurele maatregelen. Als de aanleg
van een bepaalde weg al een eindje op weg is, kan even worden gestopt met
de verdere aanleg, of überhaupt met de aanleg. Bij infrastructurele maatregelen
kan daarop zelfs een geweldig percentage van de jaarlijkse begroting worden
gerealiseerd als bezuiniging. Bij onderwijs kunnen we niet zeggen: we stoppen
even met een onderdeel van het onderwijsbestel, en dat maakt onderwijs buitengewoon
lastig in het totaal van de begrotingsontwikkeling van de rijksoverheid. In
de afgelopen jaren hebben we waar mogelijk de "opstappen" steeds gevuld met
een aantal benaderingen, die we ook inhoudelijk volledig konden delen waar
het ging om de verkoop van de gebouwen. Toen we daarmee bezig waren, hebben
we ons de vraag gesteld of ze verkocht of overgedragen moesten worden. We
hebben situaties gehad waarin we ze verkochten, omdat we dachten dat zou leiden
tot een beter beheer, en soms hebben we overdragen om niet, omdat we dachten
dat hoorde bij een beter beheer. We hebben steeds de inhoudelijke benadering
gevolgd.
 
 Dan kom ik toe aan het belangrijke punt van de financiële soliditeit:
hebben we nu met de prestatiebeurs alleen maar incidenteel ruimte gecreëerd,
of is dat een ruimte die structureel verder vorm zal krijgen door een aantal
inhoudelijke aspecten? Een inhoudelijk aspect is de verkorting van de termijn
waarover de studiefinanciering beschikbaar is. Dat levert een bedrag van 200
à 250 mln. op. Er is een stuk dat leidt tot daling
van het beslag op studiefinanciering, door minder gebruikmaking van studiefinanciering:
eerder stoppen met studeren, of switchen in de studie. Ook daaraan zijn structurele
opbrengsten verbonden. Aan de versobering van de OV-kaart is een bedrag verbonden.
Zo is de lange-termijnbenadering ingevuld. In de Tweede Kamer is mij gevraagd,
het financiële perspectief van de studiefinanciering tot het jaar 2010
te schetsen, wat ik naar mijn mening overtuigend heb gedaan, ook tegen de
achtergrond van de vraag of die bezuiniging van 1 mld. solide is ingevuld
en of de ruimte daartoe aanwezig was. Die ruimte kon met moeite worden gevonden.
Vandaar ook die eerdere opvattingen van mij over de langere termijn.
 
 De heer Boorsma vraagt wat er in de verkiezingsprogramma's van de PvdA
en de VVD over staat. Hij vraagt niet wat in het verkiezingsprogramma van
het CDA ter zake staat. Het verkiezingsprogramma van het CDA is het enige
verkiezingsprogramma, waarin zeer nadrukkelijk wordt gesproken over een versobering
van de studiefinanciering, in een omvang die aanzienlijk veel groter is dan
wat wij nu realiseren. Ik ga er daarbij van uit dat de heer Boorsma niet van
plan is om incidenteel bezuinigingen in te boeken.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Dat is een leuke. In ons verkiezingsprogramma staat dat wij voorstander
zijn van een studiefinanciering gedurende de cursusduur plus één.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ja, maar er staat tegelijkertijd een bezuiniging bij. Er staat niet in
dat incidentele middelen worden benut. De vraag is dus wat het CDA dan wel
wilde met de studiefinanciering. Ik neem aan dat dit gepaard moest gaan met
een verlaging van de basisbeurs of de aanvullende beurs.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 De minister heeft, naar ik hoop, kennisgenomen van het totaal, want wij
hebben er een financiële paragraaf bij gedaan. Wij hebben toen duidelijk
aangegeven waar wij voor staan. Dat gold kennelijk niet voor de andere partijen,
die daarmee alle ruimte creëerden om te doen wat men wilde doen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb mij afgevraagd waarom het CDA afhaakte bij het eerste voorstel
van de toenmalige minister van Financiën, de heer Kok, als informateur.
In dat voorstel stond een veel groter bedrag aan bezuinigingen op de studiefinanciering.
Eén van de problemen van het CDA was toen dat men vond dat daarenboven
in de sociale zekerheid te weinig gebeurde. Ik vraag mij nu voortdurend af
wat moeilijker is: Is het moeilijker om als regeringspartij oppositiepartij
te worden, of is het moeilijker om als oppositiepartij regeringspartij te
worden? Ik weet in elk geval van GroenLinks dat het gemakkelijk is om van
oppositiepartij naar oppositiepartij te gaan. Dat klinkt misschien wat gemakkelijk,
maar op dat punt kunnen wij elkaar niet ontmoeten, want dan moeten afwegingen
worden gemaakt. Het kabinet heeft niet op alle fronten vreugde toegezegd in
het regeerakkoord. Hierbij speelt dat belangrijke punt van het maken van afwegingen.
Ik zeg wel toe dat de kwaliteitsmanagementplannen en de plannen voor een verbetering
van de studeerbaarheid inhoudelijk zullen worden getoetst door de onafhankelijke
commissie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik heb niet alleen gevraagd om het toetsen door de onafhankelijke
commissie van de kwaliteitsmanagementplannen. Ik had daarbij ook het oog op
het leggen van een causaal verband tussen de diagnose en de projectvoorstellen.
Daar gaat het om. Zegt de minister dat toe?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat zeg ik graag toe. Het werk van die commissie is zwaar. De vraag van
mevrouw Schoondergang, om een relatie te leggen tussen de problemen en de
voorstellen om die problemen te voorkomen, ligt voor de hand.
 
 Dan de collegegelden en het voorbeeld van Suriname. Dat lijkt een goed
voorbeeld, maar het is nog maar de vraag of dat een goed voorbeeld is. Neem
maar eens een ander land met een soortgelijk inkomensniveau. Ligt het dan
voor de hand dat per definitie voor elke student, afkomstig uit een land buiten
de Europese Unie, subsidie wordt betaald? In mijn ogen is dat niet het geval.
Neem een land als Indonesië. Wij hebben weliswaar een uitvoerig beurzenprogramma,
maar het valt op – daarover gaan wij ook spreken met de regering van
Indonesië – dat men daar met hetzelfde gemak pakweg 10.000 studenten
betaald naar de VS stuurt. Dat is merkwaardig. De vraag komt dan op waarom
men die studenten ook niet betaald naar Nederland stuurt, want blijkbaar is
men bereid om die middelen intern vrij te zetten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):
 
 De minister vindt het wel redelijk dat met het geld van de Nederlandse
belastingbetaler studenten uit de relatief rijke landen van de Europese Unie
hier naar toe komen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat vind ik een iets andere categorie. Geleidelijk aan ga ik de Europese
Unie steeds meer beschouwen als één groot gebied, waarbinnen
geen verschillen worden aangebracht. In die zin is sprake van wederkerigheid.
Dat is van groot belang, want als een student uit Frankrijk hier in Nederland
goedkoop kan studeren, dan staat daar tegenover dat de Nederlandse student
in Frankrijk kan studeren. Misschien kan deze ook nog iets meenemen van de
Nederlandse cultuur.
 
 Wij maken ons geen zorgen dat de retributiegegevens niet tijdig komen.
De Informatie Beheer Groep heeft in dat kader een enorm lastige taak gehad.
Dat geldt ook voor de komende tijd. Eigenlijk kan die taak alleen maar goed
worden vervuld als wij de komende tijd buitengewoon weinig veranderen. Dat
heeft er ook toe geleid dat wij bij de fasering van de veranderingen heel
terughoudend zijn geweest. Ik wijs wat dat betreft op de Wet tegemoetkoming
studiekosten. Wat wij hier voorstellen, gaat steeds vergezeld van de garantie
dat een en ander binnen de foutenmarges kan plaatsvinden. In de richting van
de heer Boorsma merk ik nog op dat dezelfde garantie ook nu weer van toepassing
is.
 
 Dan de verdringing op de arbeidsmarkt. Ik heb daar een iets andere opvatting
over. Ik vind dat er niets op tegen is als studenten werken en daar geld mee
verdienen, mits dat niet ten koste gaat van de studie. Zodra dat wel het geval
is, dan vind ik dat dit niet kan. Dan moet men lenen. Dan moet men zeggen:
De studie gaat in eerste instantie voor. De ontwikkeling tegenwoordig is dat
er in toene mende mate wordt gewerkt. Ik vind niet dat dan
onmiddellijk een relatie moet worden gelegd met verdringing. Je moet dit zien
in termen van het creëren van meer werk, ook kijkend naar de richting
waarin die werkzaamheden zich voordoen. Daarnaast komt een aantal specifieke
activiteiten tot stand, doordat studenten actief bij de arbeidsmarkt zijn
betrokken.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik vind dit een voorbeeld van te gemakkelijk redeneren. Ik
had afgelopen zaterdag het genoegen om te mogen spreken op het congres van
de CDA-jongeren. Ik had een zaal met jonge studerenden voor mijn neus. Ik
heb toen gevraagd: Wie van jullie heeft een bijbaantje? Bijna iedereen stak
zijn vinger op. De volgende vraag was: Wie vindt dat dit bijbaantje op zijn
opleidingsniveau, op zijn intellectuele niveau ligt? Bijna niemand stak toen
zijn vinger op. Ik ben in de gemeente Zutphen onder andere verantwoordelijk
voor het uitvoeren van de JWG en de banenpool. Die verdringing is echt een
groot probleem. Ik misgun het al die studerende jongens en meisjes niet dat
ze een bijbaantje hebben, maar toch is het een politiek probleem. De minister
begint zijn verhaal met de opmerking dat het kabinet kiest voor deze bezuiniging,
vanuit het kader van de werkgelegenheidspolitiek. Ik geef nu een voorbeeld,
waardoor die doelstelling voor een deel onderuit wordt gehaald. De minister
zegt dan als verdediging dat het prima is dat die studenten werken en dat
ze ook nog werkervaring opdoen, maar in de uitvoering van de JWG is dat een
groot probleem! De plekken die door deze studenten worden ingenomen, dat eenvoudige
werk, horen eigenlijk te worden ingenomen door de categorie mensen waarvoor
ik nu geen werk kan vinden. Dat hoort een probleem voor de regering te zijn.
Dat mag zij niet zo maar weg wapperen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kijk daar iets anders tegenaan. Ik kan mij heel veel volle zalen voorstellen,
waarbij je de vraag kunt stellen of men op zijn of haar niveau werkt. Ik zal
dat hier niet vragen, want ik ga ervan uit dat niemand zijn of haar hand zal
opsteken.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Laten wij het daar maar eens over hebben.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik vind dat echter een weinig gedefinieerde vraag. Ik denk namelijk dat
het heel goed is om brede werkervaring in de samenleving op te doen. Ik vind
het heel goed dat de koor-student af en toe ook gewone mensen bedient. Het
is misschien buitengewoon populistisch om dat beeld op te roepen, maar ik
vind dat op zichzelf niet slecht. Het kan geen kwaad als deze studenten kennis
hebben van het eenvoudige werk, dat ook moet gebeuren. Dat laat onverlet dat
ik het met de heer De Boer eens ben dat het wel een groot probleem is wat
betreft het verwerven van arbeidsplaatsen, die wij definiëren aan de
onderkant van de arbeidsmarkt. Dat gaat breder dan het JWG. Het gaat over
het leerlingwezen, over de assistentplaatsen. Het één heeft
volgens mij bijna niets te maken met het ander. Ik herken dat probleem al
vanaf 1980. Dat was nog vóór de periode dat veel studenten werkten.
Ik vind dus dat wij dat probleem feller en intensiever moeten aanpakken. Daar
ben ik voor in, via contacten met werkgevers en via de inzet van het kabinet
waar het gaat om fiscale faciliteiten, zoals is gebeurd bij het leerlingwezen.
Daar mag de heer De Boer mij op aanspreken. Dat laat onverlet dat ik de kwestie
van die verdringing niet overneem.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Mijn opvatting is dat dit kabinet het probleem van de verdringing hogelijk
onderschat. Ik vind niet dat de minister het kan afdoen met de opmerking "daar
kijken wij toch iets anders tegenaan" als hij niet een feitelijk antwoord
geeft op de vraag hoe wij dat verdringingsprobleem in onze samenleving oplossen.
Het betreft hier namelijk een van de hoofdoorzaken waarom er in de lagere
regionen te weinig arbeidsplaatsen zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het gaat mij vooral om de term verdringing die iets inhoudt van "het moet
niet gebeuren, je zou het eigenlijk op een andere wijze moeten vorm geven".
Ik zou het veel liever zoeken in de richting van het proberen om het aantal
arbeidsplaatsen uit te breiden via vooral leer-arbeidstrajecten en gewenningstrajecten
op de arbeidsmarkt en om daarvoor onorthodoxe middelen te gebruiken. Bij de
behandeling van de Wet educatie en beroep hebben wij daarover vrij uitvoerig
gesproken. Nogmaals, voor een verdere discussie vindt u mij altijd thuis.
 
 Er is gevraagd wanneer het eigenlijke debat gaat plaatsvinden. Ik kan
er op dit moment moeilijk een datum aan verbinden. Laat ik zeggen: in elk
geval spoedig maar voor 1 september. Op termijn van één à
twee weken – het hangt ook af van de mate waarin ik de collega's in
het kabinet daarvoor kan binden – wil ik een brief sturen naar de Tweede
Kamer, waarin ik de procedure uiteenzet. Dat is dan in feite een vervolgbrief
op de eerdere brief. Daarin zal ik ook aankondigen dat ik bij het tot stand
brengen van het debat maximaal wil afstemmen met andere partijen, zoals VSNU,
HBO-raad, ISO en LSVb. Ik wil dat doen in de vorm van het tot stand brengen
van een presidium. Daar heb ik gewoon even tijd voor nodig. Dus 1 september
is de uiterste datum, maar ik hoop dat wij binnen een maand het debat op de
rails hebben staan.
 
 De heer Schuurman twijfelt of de leningen die nu worden verstrekt, nog
wel terugkomen. Ik denk dat ik die twijfel moeilijk kan wegnemen. Wij houden
wel zorgvuldig de vinger aan de pols. Zoals het nu verloopt, is er geen reden
om die twijfel intensief te koesteren. Mocht er een groter leenbedrag worden
opgenomen, dan moeten wij bezien wat de kansen zijn dat dit weer terugkomt.
 
 Een andere vraag van de heer Schuurman had betrekking op de volgende tranche
collegegeldverhogingen. Die zijn inderdaad gebonden aan de verbetering van
de studeerbaarheid, maar dan in de procedurele zin.
 
 Vervolgens kan ik de heer Schuurman zeggen dat wanneer niet wordt voldaan
aan de voorwaarden voor de collegegeldverhoging, de collegegeldverhoging niet
doorgaat. Er ontstaan dan geen individuele rechten voor studenten.
 
 De laatste vraag van de heer Schuurman had betrekking op de mogelijkheid
van studenten om bij hun instelling geld terug te halen. Dit moet dus los
worden gezien van collegegeldverhogingen, het gaat om de huidige positie.
In principe bestaat die mogelijkheid nu ook al, maar ik denk dat er weinig
rechters zijn die een besluit van die aard zouden willen nemen.
Op dit moment is het niet mogelijk voor studenten om wanneer ze tijd verliezen,
naar hun instelling te gaan om dat te claimen. Het wetsvoorstel kwaliteit
en studeerbaarheid voorziet daarin wel, in de zin dat de universiteit of hogeschool
geacht wordt om specifieker te omschrijven wat men aanbiedt. Nu geldt dat
in heel algemene termen, maar het zou ook in specifiekere termen kunnen. Op
grond daarvan zouden de studenten in beroep kunnen gaan en zich eventueel
kunnen richten tot de rechter voor een vergoeding van gemaakte kosten.
 
 
 
 
 
 De heer Schuurman (RPF):
 
 Bedoelt u daarmee dat u voorstaat dat het wetsvoorstel kwaliteit en studeerbaarheid
zoveel mogelijk individuele gevallen dekt? Een wetsvoorstel heeft altijd een
algemene strekking. Ik denk dat u bij de bepaling van de zoveelste tranche
van verhoging van collegegelden ook in algemene termen zult moeten spreken.
Dat kan betekenen dat bepaalde instellingen niet aan de vereisten voldoen.
Als een instelling er wel aan voldoet, dan wil dat nog niet zeggen dat alle
afdelingen en onderdelen van die instelling aan die vereisten voldoen. Houdt
u er rekening mee dat dit problemen kan gaan opleveren?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Collegegeldverhogingen worden in algemene zin bezien. Er zijn op dit moment
geen rechten in de wet verankerd waardoor het gemakkelijk is om als student
een claim bij een instelling neer te leggen op grond van verloren tijd of
kosten die op een andere wijze zijn gemaakt. De gedachte rondom het wetsvoorstel
kwaliteit en studeerbaarheid is dat het studentenstatuut een formulering krijgt
waardoor je als student een concreet aangrijpingspunt hebt. Daardoor kan die
zeggen: u had mij dit beloofd en dit was de leveringsvoorwaarde en daar heeft
u niet aan voldaan. Op dit moment is er een grote onduidelijkheid over leveringsvoorwaarden.
In goed overleg met de universiteiten en hogescholen willen wij ertoe komen
om die leveringsvoorwaarden te specificeren, zodat bekend is wat de polisvoorwaarden
zijn waaraan de instellingen moeten voldoen. Dan ontstaat er ook een groter
gemak waarmee een individueel recht bevochten kan worden.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks en de heer Bierman wordt
conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij
geacht willen worden zich niet met wetsvoorstel 24025 te hebben kunnen verenigen.
 
 De aanwezige leden van de fracties van het CDA, GroenLinks, de SGP, het
GPV en de RPF en de heer Bierman wordt conform artikel 121 van het Reglement
van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen worden zich niet met
wetsvoorstel 24325 te hebben kunnen verenigen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 15.10 uur tot 15.20 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Heijne Makkreel
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-27-1327-1334.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl