Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 2162-2182

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-01-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 33, pagina 2162-2182

09-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-XVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 9 december 2004)Pagina 2161-2161
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)Pagina 2162-2182
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2005 (29800 VII), en van: - de motie-Fierens over neveninkomsten van commissarissen der Koningin (29800 VII, nr. 19); - de motie-Van Beek over een vervangend belastinggebied voor gemeenten (29800 VII, nr. 20); - de motie-Slob c.s. over WAO'ers als lid van een vertegenwoordigend orgaan (29800 VII, nr. 21); - de motie-Van der Staaij c.s. over een plan voor een alternatief lokaal belastinggebied (29800 VII, nr. 22)Pagina 2219-2227
Regeling van werkzaamheden (donderdag 8 december 2004)Pagina 2182-2185
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 9 december 2004)Pagina 2227-2229
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)Pagina 2185-2216
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Kadasterwet, de Invoeringswet Kadasterwet, de Organisatiewet Kadaster, de Wet op het notarisambt en het Burgerlijk Wetboek in verband met een verdergaande toepassing van informatie- en communicatietechnologie bij de aanbieding van stukken ter inschrijving in de openbare registers voor registergoederen, het houden van die registers en de verstrekking van inlichtingen daaruit, alsmede in verband met enkele noodzakelijk gebleken technische aanpassingen en het stellen van aanvullende eisen aan het gebruik van elektronische handtekeningen (Herzieningswet Kadasterwet I) (28443); - Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met de tenuitvoerlegging van voorlopige hechtenis na veroordeling in eerste aanleg (29519); - en nog vier andere wetsvoorstellen (29715, 29753, 29822 en 29712)Pagina 2161-2161
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 december 2004 over terrorismePagina 2216-2219
Noot 1: BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2005Pagina 2162-2236

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 172 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV).(Zie vergadering van 8 december 2004.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)*De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister De Geus:Voorzitter. Ik dank u voor het feit dat u de staatssecretaris en mij in
de gelegenheid hebt gesteld om afgelopen dinsdag de laatste Sociale Raad onder
het Nederlandse voorzitterschap bij te wonen en dat u deze begrotingsbehandeling
al voor gisteren hebt geagendeerd. Verder gaat onze waardering uit naar de
woordvoerders voor hun bijdrage aan dit debat. Die was soms kritisch, soms
spitsvondig, soms heel opbeurend, maar steeds zodanig prikkelend van aard
dat de staatssecretaris en ik ons uitgedaagd voelen om u van repliek te dienen.Ik zal dit doen in een betoog met de volgende onderdelen. Na een algemene
inleiding komen achtereenvolgens aan de orde: vrijstelling sollicitatieplicht,
koppeling en koopkracht, afstemming sociale zekerheid en zorg, transformatie
en de menselijke maat, vermindering van administratieve lasten en regelgeving,
kinderopvang, ontslagstelsel, zondagsrust en wettelijk minimumloon. Ten slotte
zal ik nog aandacht schenken aan de amendementen.Ik wil kort stilstaan bij het actuele sociaal-economische beeld. Dit baart
ons zorgen, maar tegelijkertijd kunnen er ook hoopvolle economische tendensen
worden waargenomen. Er is herstel, het is aarzelend, maar het is er. In de
komende jaren, 2005 en 2006, lijkt dit zich door te zetten. De uitvoer neemt
toe, de contractlonen geven een matige ontwikkeling te zien, de toename van
de werkloosheid vlakt af en het aantal WAO'ers daalt.Laat ik ook eens verder kijken, naar 2010. Welk perspectief staat mij
voor ogen, wordt mij vaak gevraagd. Welke samenleving wil dit kabinet in sociaal-economisch
opzicht? De samenleving die ons voor ogen staat, is een samenleving waarin
wij collectief hard werken om met elkaar Nederland welvarend te houden. Het
is ook een samenleving waarin wij kunnen vertrouwen op een houdbaar sociaalzekerheidsstelsel
en een land waarin door een gezamenlijke aanpak de solidariteit een vaste
plaats heeft. Nederland is in 2010 een land waarin geen talent onbenut blijft
en waarin iedereen meedoet. Het gaat erom de capaciteiten van vrouwen, gedeeltelijk
arbeidsgeschikten, ouderen en allochtonen optimaal te benutten.Tegenover gezamenlijk hard werken staan in 2010 goede en houdbare voorzieningen:
sociale zekerheid, onderwijs, kinderopvang, gezondheidszorg en pensioenen.
Er zullen dan genoeg mensen werken om de belastingen en premies op te brengen
om al deze voorzieningen te bekostigen. Dit wordt bereikt door een sociaal
stelsel dat mensen prikkelt om optimaal mee te doen, een stelsel dat adequaat
bescherming biedt aan mensen die niet mee kunnen doen en een stelsel dat optimale
mogelijkheden biedt om arbeid en zorg te combineren. Ten slotte is het ook
een stelsel waarin de baby van mevrouw Verburg inmiddels zes jaar oud is geworden.
Wij zullen zien welke vriendjes de levensloopregeling dan heeft gevonden.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Getverderrie!Minister De Geus:Ik begrijp dat het niet op voorhand vaststaat dat mevrouw De Vries een
van die vriendjes zal zijn.Voorzitter. Het CPB is over de korte termijn enigszins zorgelijk, maar
tegelijkertijd schetst het voor de langere termijn een forse welvaartsstijging
als een reëel perspectief. Dat perspectief ontstaat niet vanzelf. Het
CPB is daar heel duidelijk over. Om een forse welvaartsstijging mogelijk te
maken zijn hervormingen nodig. Dit kabinet heeft ervoor gekozen om die hervormingen
op te pakken. Dat wil niet zeggen dat de hervormingen die nu in de steigers
staan, direct klaar zijn.Bij de presentatie van de begroting heb ik gezegd dat de hervormingsagenda
voor de sociale zekerheid van dit kabinet in de steigers staat. Ik heb niet
gezegd dat wij klaar zijn. Ik heb ook niet gezegd dat er verder niets meer
hoeft te gebeuren. Dat zou ook onzin zijn. Ik heb gezegd dat de hervormingsagenda
uit het regeerakkoord in de steigers staat. Daarmee heb ik bedoeld dat de
afgesproken plannen dan wel reeds volvoerd zijn dan wel van contouren zijn
voorzien en bij de Kamer zijn neergelegd.Ik heb de Kamer de nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen
voorgelegd. Geleidelijk aan bleek namelijk de behoefte te bestaan om vooruit
te kijken naar de accenten die wij in de toekomst binnen de sociale zekerheid
willen leggen en welke balans tussen werk en inkomen de regering voorstaat.
Deze nota is op prinsjesdag aan het parlement aangeboden. Ik beschouw het
als een plicht van het kabinet om iedereen, zowel werkenden als degenen die
op de sociale zekerheid zijn aangewezen, een toekomstperspectief te bieden
op werk en inkomen. Dat perspectief wil ik graag nog eens voor het voetlicht
brengen. Ik zal daarbij ook een relatie leggen met het Balie-manifest.De sociale zekerheid dient twee, elkaar aanvullende, doelen. Op de eerste
plaats is dat het streven dat mensen die een voorziening ontvangen, zo snel
mogelijk worden teruggeleid naar de arbeidsmarkt. Ik noem dat in de nota Nieuwe
accenten de circulatiefunctie van de sociale zekerheid. In de tweede plaats
moeten de socialezekerheidsregelingen een redelijke inkomensgarantie bieden.
Het bieden van een dergelijke garantie kan ertoe leiden dat uitkeringen vanuit
het perspectief van de arbeidsmarkt niet optimaal zijn. Dan krijg je een botsing
tussen het bieden van een inkomensgarantie en de circulatiefunctie. Ik heb
mij ten doel gesteld om de regeling zo vorm te geven dat de ondersteunende
werking van de sociale zekerheid voor de arbeidsmarkt wordt versterkt en de ondermijnende werking wordt verminderd. Dat is mijn centrale uitdaging.Op het terrein van werk en inkomen zal de nadruk dus sterker moeten komen
te liggen op de activering. De rol van de overheid op de arbeidsmarkt is voor
een belangrijk deel voorwaardenscheppend. Mensen die meer willen en kunnen
werken, moeten daartoe worden uitgenodigd. Kinderopvang, het wegnemen van
financiële belemmeringen voor de combinatie van arbeid en zorg verhogen
de kans op werk voor vrouwen. Een startkwalificatie vergroot de kans op werk
voor laagopgeleiden. Een grotere dynamiek op de arbeidsmarkt kan die activering
versterken en dat is hard nodig om internationaal mee te blijven komen, economisch
en technologisch. Hoge ontslagkosten maken werkgevers bijvoorbeeld huiverig
om personeel aan te nemen, ook al zijn de omstandigheden gunstig. Dat is weinig
flexibel en zelfs verstarrend bij economische tegenwind. Met een meer dynamische
arbeidsmarkt kunnen bedrijven veel sneller reageren in goede en slechte tijden.
Dat komt de economie ten goede en schept werkgelegenheid. Maar daar past een
sociaal zekerheidsstelsel bij dat functioneert als inkomensondersteuning op
weg naar een nieuwe baan. Het doel moet geen levenslange uitkering zijn, maar
een kort verblijf waarin men snel overschakelt naar een nieuwe baan en een
nieuwe uitdaging met nieuwe kansen.In de eerste plaats is dit dus een stelsel dat een grotere plaats inruimt
voor de eigen keuzes en meer ruimte geeft aan eigen verantwoordelijkheid van
burgers en bedrijven. Werkenden die zich scholen, zijn als regel productiever.
Zij worden bovendien minder snel ontslagen, raken minder vaak arbeidsongeschikt
en vinden sneller een nieuwe baan. Het sociaal zekerheidsstelsel moet dergelijke
keuzes faciliteren en aanmoedigen. Waar individuele verschillen steeds groter
zijn, bieden collectieve regelingen steeds minder soelaas. Via een nieuwe
balans tussen inkomensbescherming en eigen verantwoordelijkheid moet het activerende
karakter worden versterkt. Dat kan door de introductie van individuele elementen
of groepsgewijze elementen, naast een publiek stelsel van wettelijke elementen.
Daarbij staat voorop dat de overheid ook in de toekomst klaar moet staan voor
de meest kwetsbaren.Zo'n sociaal zekerheidsstelsel moet ook levensloopbestendig zijn. Het
moet mannen en vrouwen de mogelijkheid bieden om in verschillende fasen van
hun leven talenten te ontplooien in werk en privé, in studie en in
vrije tijd, in zorg voor kinderen en naasten en voorts in tijden van bezinning.
Niet alleen dit kabinet heeft zich uitgesproken over een toekomstperspectief,
maar onlangs is er door een breed gezelschap opiniemakers een manifest opgesteld,
ook bekend als het Balie-manifest, dat een nieuw stelsel schetst. Ik constateer
dat de analyse in hoge mate overeen komt. Met de auteurs van het Balie-manifest
is het kabinet dan ook van mening dat de kernfunctie van sociale zekerheid
het ondersteunen van duurzame participatie moet zijn.Waar de auteurs in het manifest minder aandacht aan besteden, is dat een
nieuw stelsel ook moet bijdragen aan het groeivermogen van de economie. Groei
kan worden bereikt via verhoging van participatie of productiviteit. Met een
hogere groei kunnen ook houdbare overheidsfinanciën worden gerealiseerd.
De auteurs hebben aan het debat over een toekomstig stelsel een belangwekkende
bijdrage geleverd. Mijn belangrijkste kanttekening is dat een solidair stelsel
van werk en inkomen alleen haalbaar is als er tegelijkertijd een solide stelsel
tot stand wordt gebracht. Solide en solidair zijn dus twee kanten van dezelfde
medaille.De heren Weekers en Varela hebben zich positief uitgelaten over het Deense
model. Dit model staat ook beschreven in de nota Nieuwe accenten op het terrein
van werk en inkomen. Anders dan kennelijk wordt verondersteld biedt ook het
Deense stelsel bescherming tegen onredelijk ontslag. Kort gezegd combineert
het Deense model drie zaken: hoge inkomensbescherming, een mede daardoor soepel
werkend ontslagstelsel en een actief arbeidsmarktbeleid met duidelijke rechten
en plichten. Die combinatie heeft in Denemarken geleid tot een hoge arbeidsmarktdynamiek
en een hoge participatie. Daar zitten best interessante aspecten aan waar
wij vast op door zullen gaan als wij de nota Nieuwe accenten op het terrein
van werk en inkomen bespreken. Wel wil ik aantekenen dat de voor Denemarken
kenmerkende hogere uitkeringen en een soepeler ontslagstelsel natuurlijk op
de korte termijn leiden tot zowel hogere als meer WW-uitkeringen. Dit betekent
dat wij zo'n model in een breder kader moeten zien. Daarom stel ik ook voor
om de aspecten van het Deense stelsel te bespreken in het kader van de nota
waarin ik dat model ook heb beschreven.Samenvattend zeg ik dat "solide" en "solidair" de kernwoorden zijn voor
het stelsel van werk en inkomen van de toekomst. Solide omdat het stelsel
betaalbaar moet zijn in tijden van voor- en tegenspoed en omdat het betrouwbaar
moet zijn. Solide omdat het door activering ook een bijdrage levert aan welvaartstoename.
Solidair omdat het te allen tijde een adequate ondersteuning moet bieden aan
mensen die risico's lopen en door tegenspoed worden getroffen. In meer algemene
bewoordingen stel ik vast dat een stelsel nodig is dat een nieuw evenwicht
biedt tussen publieke, collectieve en individuele verantwoordelijkheden. Wij
zullen de nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen, waarin
dat stelsel beschreven staat, ook voorleggen aan de SER. Deze zal zich in
een middellangetermijnadvies buigen over de vraag hoe Nederland op ten duur
solide en solidair kan zijn. U hebt in de preambule van het sociaal akkoord
al kunnen zien over welke thema's die adviesaanvraag zou gaan. Het kabinet
heeft dus in de nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen de
eerste ideeën op papier gezet en ik kijk met belangstelling uit naar
het vervolg van de discussie over een toekomstperspectief voor werk en inkomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De minister spreekt mooie woorden als hij het heeft over solide
en solidair. De vraag is echter hoe hij die solidariteit gaat organiseren.
Uit het onderzoek van GroenLinks blijkt dat de Nederlandse bevolking behoorlijk
solidair is, zeker als het gaat om de solidariteit tussen rijk en arm, ziek
en gezond en jong en oud. Het houdt mij wel bezig hoe de minister dat gaat
doen, en dan niet alleen op de lange termijn, maar ook in het heden. Het zijn
economisch wellicht barre tijden, maar de rekening gepresenteerd krijgen vooral de mensen die aan de onderkant zitten met de laagste inkomens,
die chronisch ziek zijn, gehandicapt en/of oud. Hoe gaat de minister dat aanpakken?
De Nederlandse bevolking staat achter hem bij het organiseren van die solidariteit,
maar dan is het wel belangrijk dat deze minister van Sociale Zaken dat ook
oppakt.Mijn tweede vraag aan de minister is of hij nu het Balie-manifest als
belangrijkste bouwsteen gaat zien. Gaat hij met de initiatiefnemers daarvan
verder in debat om de sociale zekerheid te veranderen? Daar zit immers het
aspect solidariteit heel helder en duidelijk in.Minister De Geus:De vraag hoe je solide en solidair niet alleen in een vergezicht invult,
maar ook op korte termijn, is natuurlijk het thema van deze twee dagen, omdat
wij de begroting van 2005 bespreken. Ik ben blij dat u zich herkent in de
langetermijnschets, althans in de waarden die ik daarvoor aanduid, solide
en solidair. Wij zullen vandaag nog verder te spreken komen op koppeling,
koopkracht, sollicitatieplicht, sociale zekerheid en zorg, kinderopvang, ontslagstelsel
en het wettelijk minimumloon. Bij al deze zaken gaat het steeds om het evenwicht,
dus ik denk dat wij daar straks in meer detail over te spreken komen.Wat uw tweede vraag betreft, moet u uit het feit dat ik het Balie-manifest
heb aangehaald, niet opmaken dat het een richtsnoer zou zijn voor het kabinetsdenken.
Het kabinet heeft de nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen
na zorgvuldige voorbereiding aan de Kamer gepresenteerd. Wij hebben over die
nota nog geen fundamenteel debat met u gevoerd. Ik heb aangegeven dat het
kabinet in zijn denken en in zijn analyse die ten grondslag liggen aan de
nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen niet alleen staat.
Ik heb gewezen op het Balie-manifest, dat natuurlijk ook andere richtingen
aangeeft. Ik stel voor om dat manifest er ook bij te betrekken. Daarnaast
stel ik voor om de vragen over het Deense model erbij te betrekken. Voorts
heb ik gewezen op het feit dat het kabinet ook de SER om advies zal vragen.
Wij krijgen dus meer bouwstenen dan alleen het Balie-manifest.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat mij toch om die solidariteit. Je kunt solidariteit theoretisch
invullen op de lange termijn en je kunt solidariteit theoretisch invullen
op de korte termijn, maar ik wil van deze minister van Sociale Zaken graag
weten wat hij verstaat onder solidariteit. Ik heb de groepen net genoemd,
ik heb verwezen naar ons onderzoek en ik zou toch met wat meer passie van
de minister willen horen wat hij verstaat onder die solidariteit, hoe hij
zich daar hard voor gaat maken. Van de zomer zei hij op de televisie dat hij
eigenlijk vond dat rijk Nederland wat meer over moet hebben voor arm Nederland.
Daar ben ik naar op zoek. Ik wil weten wat er tussen de oren van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan solidariteit zit.Minister De Geus:U moet nog even geduld hebben. Ik heb aangekondigd over welke verschillende
onderwerpen ik het zal hebben. Na deze algemene inleiding zal ik het hebben
over vrijstelling van sollicitatieplicht, koppeling aan koopkracht, afstemming
van sociale zekerheid op zorg, transformatie en menselijke maat, vermindering
van administratieve lasten en regelgeving. Dat laatste onderwerp zal niet
zo gepassioneerd overkomen. Verder zal ik het hebben over kinderopvang, het
ontslagstelsel, zondagsrust en het wettelijk minimumloon. Misschien is dat
laatste voor u nog wel het interessantst. Ik heb in de begrotingsstukken duidelijk
gemaakt wat ik onder solidariteit versta; u hebt dat duidelijk gemaakt in
uw amendementen. Daarop kom ik aan het einde van mijn betoog terug.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Het is op zichzelf natuurlijk mooi als de minister het voornemen
heeft om iets fundamenteler te debatteren over een solidair en sociaal stelsel
met toekomstwaarde. Ik vind dat hij daar nogal laat mee komt. Hij heeft de
afgelopen twee jaar zeer verstrekkend ingegrepen in de sociale zekerheid.
Hij heeft dat gedaan met als excuus dat het zwaar weer was in Nederland en
dat de vergrijzing zou toeslaan. Daardoor moesten wij allemaal iets inleveren.
Nu doet zich het vreemde voor dat alle voorstellen die hij aan de Kamer heeft
gepresenteerd en gedeeltelijk wet zijn geworden, geen directe invloed hebben
op de economische recessie. Zij hebben pas effect als de economie is aangetrokken,
dus over een jaar of twee of drie. Verder is het vreemd dat geen van de voorstellen
een directe invloed heeft op de vergrijzing, omdat de effecten daarvan pas
over een jaar of tien merkbaar worden. Bovendien is het überhaupt de
vraag of de verder voorgenomen maatregelen zoals het afschaffen van de korte
WW, zinvol zijn. Laat de minister het SER-advies over de WW dat nu wordt voorbereid,
er maar op naslaan. Ik denk ook aan het congres van het CDA.De voorzitter:Interrupties moeten korter. Er mogen geen ellenlange verhalen worden opgehangen
of tussenzinnen geformuleerd. Denkt u maar aan mevrouw Van Nieuwenhoven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dank u, voorzitter. Ik hoop eraan te denken.Is de minister niet twee jaar te laat? Had hij een dergelijke discussie
niet eerder willen starten, zodat wij de klok tenminste gelijk konden zetten?
Vandaag praten wij over een solidair stelsel. Het is zaak dat de Kamer goed
geïnformeerd wordt over voorstellen die op tafel komen. Naar aanleiding
van de berichten in de Volkskrant ...De voorzitter:Niet al die tussenzinnen! Zo kunnen wij niet de hele dag met elkaar werken.
U mag korte vragen stellen, anders sta ik geen interrupties toe.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Vanmorgen las ik een bericht waaruit bleek dat iedereen in Nederland er
volgend jaar vanwege de premiestijging 100 euro extra op achteruit gaat en
dat de gemiddelde premieteruggave pas in 2006 plaatsvindt. Naar aanleiding
daarvan kan ik niet anders concluderen dan dat de koopkrachtplaatjes die wij
hebben gekregen, niet kloppen en dat iedereen in Nederland er volgend jaar
meer dan 1 tot 1,5% op achteruit gaat. Sommigen daarvan krijgen in 2006 iets
terug. Is dat waar? Wil de minister dan zo vriendelijk zijn om per ommegaande
de gecorrigeerde cijfers aan de Kamer te presenteren om te voorkomen dat wij
een dwaas debat voeren?Minister De Geus:Ik distilleer drie vragen uit de interruptie van mevrouw
Noorman. Zij zijn alledrie van nogal wezenlijk belang voor dit debat. Of ik
niet te laat een fundamentele beschouwing over werk en inkomen op gang heb
gebracht? Nee. Anders dan mevrouw Noorman schetst, heeft het kabinet de veranderingen
in de sociale zekerheid, dus de structuurwijzigingen, nooit gebaseerd op de
economische teruggang. Zij zijn gebaseerd op het regeerakkoord van kabinet-Balkenende
I, aangevuld met dat van kabinet-Balkenende II. Daaraan ligt de analyse ten
grondslag dat Nederland veel eerder de betreffende structuurwijzigingen nodig
had, vooral op het vlak van arbeidsongeschiktheid en ziektekosten. Kabinet-Balkenende
II heeft ervoor gekozen om tijdig maatregelen te nemen, dus vooruitlopend
op de vergrijzing die zich inderdaad over tien jaar in volle glorie openbaart.
Wij weten allemaal dat je daar de tijd voor uit moet trekken, wil je dat redelijk
doen. De Kamer heeft daar met haar overgangsrecht invulling aan gegeven. Wij
zijn dus niet te laat. De ingrepen die dit kabinet op zijn hervormingsagenda
heeft staan, berusten op de analyse dat ze veel eerder hadden moeten worden
gedaan.Wel leiden de veranderingen in de samenleving, de economische ontwikkelingen
en deze structuurwijzigingen samen tot de vraag naar de richting van het bouwen
voor de toekomst. Vandaar de nota Nieuwe accenten werk en inkomen. Mijn excuses
aan mevrouw Van Gent; ik heb net verschillende bouwstenen aangegeven, maar
ik zie ook zeer uit naar het debat met de Kamer over de nota Nieuwe accenten
op het terrein van werk en inkomen. Ik acht het van belang dat de verschillende
fracties met de regering in debat zijn, dat de Kamer met de regering in debat
is over de inhoud van deze nota.De tweede vraag van mevrouw Noorman zat iets meer verscholen. Het was
de vraag of de WW wel zo moet worden veranderd als het kabinet van plan is.
Deze vraag hebben wij aan de SER voorgelegd en kan dus pas worden beantwoord
als het SER-advies binnen is.Haar derde vraag betreft de koopkracht. Ik heb ook vanmorgen de krant
gelezen en ik heb mij geprepareerd om daarover klare wijn te schenken. Ik
zal straks ingaan op de vrijstelling van de sollicitatieplicht en de koppeling
en de koopkracht. Na de algemene introductie zal dit het tweede onderwerp
zijn. Daarbij zal ik op dit punt ingaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Waarop de minister straks zal ingaan, wacht ik af. Ik vraag hem waarom
hij toch bij de Kamer komt met het wetsvoorstel dat hij de vorige week heeft
ingediend, waarin hij wel de referte-eis wil aanpassen, terwijl hij niet de
moeite neemt het SER-advies daarover af te wachten.Minister De Geus:Wij hebben de SER geen advies gevraagd over de referte-eis. Dat was niet
de afspraak in het sociaal akkoord. De afspraak was dat wij over de kortdurende
uitkering een nader advies zouden geven. Het is waar dat de SER wellicht iets
over de referte-eis zal zeggen, maar de kans daarop is heel anders dan de
kans dat de SER een advies zal uitbrengen over de kortdurende uitkeringen.
In overleg met de sociale partners is afgesproken dat wij deze behandeling
wel doorzetten. Wij houden er sterk rekening mee dat de SER voor dit punt
niet met een alternatief zal komen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Daarmee geeft de minister een andere uitleg aan het akkoord en de afspraak
die hij met de sociale partners heeft gemaakt, want daarin stond op de rol
dat de SER een integraal advies zou geven over de toekomstbestendigheid van
de WW, dus met alle onderdelen die nu nog aanhangig zijn bij de Kamer. Daarbij
hoort ook de referte-eis. De minister is niet overeengekomen die eruit te
laten.Minister De Geus:Nee.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan geeft de minister nu een andere invulling aan de afspraak die hij
heeft gemaakt.Minister De Geus:Nee, dat laat onverlet dat een advies over de toekomstbestendigheid de
volledige WW mag betreffen. Wat dat betreft lijkt het mij goed dat de Kamer
ook het onderscheid ziet tussen de adviesaanvragen die betrekking hebben op
de toekomstbestendigheid van de WW als geheel, zonder dat ik de verschillende
stukken nu mondeling citeer. Die adviesaanvraag ligt er nu een jaar. De SER
heeft daarover aanvankelijk behoorlijk geaarzeld, maar hij heeft laten weten
dat hij ook die adviesaanvraag weer zal oppakken. De afspraak die in het sociaal
akkoord is gemaakt over het voor 1 april aanstaande verkrijgen van een
nader advies van de SER over de kortdurende uitkering en de ontslagvergoeding,
is niet gemaakt ten aanzien van de referte-eis.De heer De Wit (SP):Ik kom kort terug op het algemene betoog van de minister. Naar mijn idee
zegt hij terecht dat de solidariteit de kern van een sociaal stelsel dient
te zijn. Gaat dit kabinet niet juist de andere richting op? Daarmee bedoel
ik te zeggen dat het door de ingrepen die de minister doet juist een geïndividualiseerd
stelsel zal worden, waarbij het er slechts om gaat of iemand nog een plaats
kan verwerven en recht kan hebben op bijvoorbeeld de trits VUT, prepensioen
en de levensloopregeling. Ik noem het ontbreken van elke visie op het probleem
van mensen die in armoede verkeren en langdurig in de bijstand zitten.Minister De Geus:Die schijn wordt wel eens gewekt. Ik wil mij daarvan sterk distantiëren.
In mijn ogen is ruimte geven aan individuele keuzemogelijkheden en een appél
doen op de eigen verantwoordelijkheid, iets heel anders dan mensen individueel
aan hun lot overlaten. Dat staat mij absoluut niet voor ogen. Er wordt wel
eens een vergelijking gemaakt met de Amerikaanse samenleving. Dat wil ik zeker
niet. Het kabinet is nu bezig met structuurwijzigingen. De balans moet worden
gevonden tussen individuele verantwoordelijkheid en individuele bescherming,
maar ook tussen collectieve verantwoordelijkheid en collectieve bescherming.
Ik sluit niet uit dat wij daarover op sommige punten van mening verschillen.
In de nota Nieuwe accenten op het terrein van werk en inkomen betekent het
individuele aspect niet dat mensen op individueel niveau aan hun lot worden
overgelaten. Het betekent op individueel niveau bescherming, en ook ontplooiing
en verantwoordelijkheid op individueel niveau.De heer De Wit (SP):Het valt niet te ontkennen dat er bijzonder weinig gebeurt voor mensen
die langdurig in de bijstand zitten. Zij kunnen niet rondkomen.
Het is een individueel systeem, waarbij mensen door de vloer zakken. In uw
plannen staat geen enkele visie hoe dat moet worden gerepareerd. Sterker nog,
voor u is werk het uitgangspunt. Dat is goed, maar uit solidariteit moet je
ook oog hebben voor de mensen die het niet redden. Zij hebben op een menswaardige
manier ondersteuning nodig.Minister De Geus:U doet het regeringsbeleid echt tekort. Na ampel beraad en vele discussies
in de Kamer, hebben wij een langdurigheidstoeslag in de Wet werk en bijstand
aangebracht. Mensen die vijf jaar of langer in de bijstand zitten, krijgen
meer, juist omdat zij vanwege de inkomensbescherming iets extra's nodig hebben.
De activerende werking van de Wet werk en bijstand is zeer toegenomen. Er
zijn mensen die misschien niet rondkomen van een gewone bijstandsuitkering,
omdat zij bijzondere uitgaven hebben. Daar is vorig jaar uitgebreid bij stilgestaan.
Wij willen mensen beschermen die door individuele omstandigheden, zoals chronische
ziekte of een handicap, iets extra's nodig hebben. De heer De Wit vraag terecht
aandacht voor die balans. Maar hij doet het regeringsbeleid onrecht als hij
het doet voorkomen dat wij geen oog zouden hebben voor de menselijke maat,
met name ten aanzien van bijstandsgerechtigden.De heer De Wit (SP):De minister zou in ieder geval de brief van zijn buurman moeten lezen.
Hij noemt nu bij uitstek het verkeerde voorbeeld van de langdurigheidstoeslag.
De vragen die vanuit de Kamer zijn gesteld over de toepassing van de langdurigheidstoeslag
wijzen juist uit, dat bijna niemand hem zal krijgen omdat er allerlei varianten
zijn dat mensen geacht worden in die vijf jaar enig inkomen te hebben gehad.
De hulp die de minister verwacht van de langdurigheidstoeslag is er dus niet.Minister De Geus:De staatssecretaris zal nader ingaan op de uitvoeringsaspecten. Deze zijn
ook gisteren in het algemeen overleg aan de orde geweest. Wij kennen die discussie
natuurlijk. De vraag in de voorgaande interruptie van de heer De Wit was,
of het kabinet een kant op ging om deze mensen in de kou te zetten. Neen,
het kabinet heeft juist gekozen voor de langdurigheidstoeslag, die niet bestond
in de Bijstandswet. Deze toeslag gold alleen hier en daar in de praktijk,
maar had geen wettelijke basis. Het is een zorg van ons allen om ervoor te
zorgen dat het systeem goed gaat werken. Daar distantiëren wij ons niet
van. Het ging over de richting die wij inslaan, omdat ik in mijn algemene
introductie een aantal richtingen heb aangeduid.Ik kom toe aan de vrijstelling van de sollicitatieplicht voor vrijwilligers
en mantelzorgers.De heer Douma (PvdA):Ik begrijp dat de minister aan het einde van zijn algemene inleiding is
gekomen. Hij heeft heel behartigenswaardige woorden gezegd over het bevorderen
van arbeidsparticipatie en het circulatiekarakter van het toekomstig stelsel
van sociale zekerheid. Ik heb nog twee vragen aan hem. Ziet de minister het
als zijn verantwoordelijkheid om iets te doen aan de stimulering van de vraag
naar arbeid? Wij hebben een voorstel gedaan voor een premievrijstelling voor
jongeren tot 25 jaar. Dat kan een instrument zijn dat bijdraagt aan de stimulering
van de vraag naar arbeid. Ik heb daarover niets gehoord en het stond ook niet
in het rijtje van nog te behandelen onderwerpen.Vervolgens mag van de minister in het kader van het algemene streven van
het kabinet naar versterking van de kenniseconomie ook gevraagd worden, op
het punt van scholing van werkenden iets te doen. Op dat punt heb ik een voorstel
gedaan om te bezien of werkgevers die meer dan gemiddeld investeren in scholing,
een korting op de WW-premie kunnen krijgen.Ik heb graag dat de minister in zijn algemene inleiding iets zegt over
stimulering van de vraag en bijdragen aan versterking van de kenniseconomie.
Ik heb de voorbeelden genoemd.Minister De Geus:Het klopt dat de heer Douma in mijn opsomming van verschillende onderwerpen
een aanknopingspunt mist voor de voorstellen die hij heeft gedaan. Natuurlijk
nemen wij zijn vragen en voorstellen op dit punt uitermate serieus. Die betreffen
echter het arbeidsmarktbeleid en dat valt in de portefeuille van staatssecretaris
Van Hoof.De algemene vraag van de heer Douma is of het kabinet ook iets doet ter
bevordering van. Hij weet uit de verschillende regeerakkoorden dat het kabinet
heeft gekozen voor de bevordering van economische groei in het algemeen als
belangrijkste impuls voor werkgelegenheidsgroei. Voor het instrumentarium
op het gebied van het arbeidsmarktbeleid verwijs ik hem naar de schriftelijke
antwoorden en mondelinge antwoorden die de staatssecretaris straks zal geven.
Wij nemen het dus uitermate serieus.Mijn volgende punt betreft de vrijstelling van de sollicitatieplicht voor
vrijwilligers en mantelzorgers. Mevrouw Smilde en mevrouw Noorman hebben geïnitieerd
dat het kabinet een pilot heeft gestart. Mevrouw Smilde stelde de vrijstelling
van de sollicitatieplicht voor oudere werklozen ook gisteren aan de orde.
Zij wil de pilot voor oudere vrijwilligers en mantelzorgers invoeren in heel
Nederland en vraagt een concrete toezegging wanneer die maatregel integraal
kan worden ingevoerd. Naar aanleiding van de motie-Smilde/Noorman-den Uyl
is het afgelopen jaar bij wijze van proef in de regio Noord en in de regio
Zuid-West ervaring opgedaan met de vrijstelling van de sollicitatieplicht
voor oudere WW-gerechtigden, indien zij vrijwilligerswerk of mantelzorgtaken
verrichten. Die pilot is afgerond. Ik heb de eerste gegevens erover van UWV
ontvangen. Ik heb UWV gevraagd om de rapportage te completeren. Ik beraad
mij op de uitkomsten. Ik heb wel toegezegd dat ik voor het einde van het jaar
de Kamer zal informeren over de resultaten van de pilot en de conclusies die
de regering eraan verbindt. Die toezegging houd ik staande. Het spijt mij
dat het niet gelukt is, het voor de begrotingsbehandeling te doen. Het komt
echter nog deze maand. Ik zit er zelf ook driftig achterheen, omdat ik het
van belang vind dat de tijd tussen het moment dat de pilot is gehouden en
een mogelijk vervolg niet te lang wordt. Wij moeten echter heel zorgvuldig
kijken. Er zijn nuttige ervaringen opgedaan. Over het geheel kan ik zeggen
dat het bij veel betrokkenen positief is ervaren. Zoals men echter zal begrijpen,
is het ook even een zoeken hoe wij dit structureel kunnen maken. In de loop
van deze maand komt er dus nog informatie. Gegeven het feit dat er ook nog
een reces komt, zal die nog wel voor de kerst komen.Ik kom vervolgens bij het onderwerp koppeling en koopkracht en allereerst
bij de feiten en de maatregelen. Het koopkrachtbeeld voor geheel 2005 is over
de gehele linie licht negatief. Dit betreft de standaardinkomenseffecten voor
de verschillende inkomensgroepen. Het negatieve beeld is onvermijdelijk in
het licht van de economische en budgettaire situatie. Het is noodzakelijk
dat lonen worden gematigd, maar voor de koopkracht werkt loonmatiging natuurlijk
ongunstig uit. Ook de lastenverzwaringen die gegeven de gemaakte afspraken
in het kader van het Groei- en Stabiliteitspact onvermijdelijk waren, beïnvloeden
de koopkracht negatief. Voor het komende jaar heeft het kabinet maatregelen
getroffen om de negatieve effecten voor de kwetsbaarste groepen beperkt te
houden. Het betreft ouderen met alleen AOW of een klein aanvullend pensioen
en gezinnen met kinderen op het sociaal minimumniveau. De maatregelen betreffen
het invoeren van een tegemoetkoming naast de AOW die ten goede komt aan alle
AOW-gerechtigden van 60 euro per jaar, de verhoging van de ouderenkortingen
en de verhoging van de aanvullende kinderkorting. Ook de Wajong-korting wordt
verhoogd. Als gevolg van dit maatregelenpakket bleef in de begroting de generieke
koopkrachtontwikkeling voor ouderen met alleen AOW en gehuwden met kinderen
op sociaal minimumniveau beperkt tot min 0,25%, terwijl bijvoorbeeld werkenden
er in koopkracht 0,5 tot 1,75% op achteruit gaan. Zoals in mijn brief van
7 december valt te lezen, kunnen nieuwe inzichten rond de ontwikkeling
van de ziektekostenpremies leiden tot neerwaartse bijstelling. Voor sommige
groepen verslechtert dit beeld daardoor met 0,25 procentpunt. Wij hebben hierbij
te maken met afrondingen. Als het eerst was afgerond op een kwart en er komt
een- of tweetiende bij, dan springt het in het ene geval net van een kwart
naar een half en blijft het in het andere geval op een kwart. Achter die afronding
in kwarten gaan effecten schuil die in tienden en uiteindelijk in euro's zijn
berekend. Maar de conclusie blijft overeind dat de ontwikkeling voor de zwakste
groepen gematigd is, zoals u ook heeft kunnen zien in mijn brief.Plaatsen wij de van jaar op jaar gemiddelde inkomensontwikkeling in een
breder tijdsperspectief, dan blijkt het beeld voor alle categorieën huishoudens
in deze eeuw, 2001 tot en met 2004, per saldo nog steeds positief. Mede tegen
deze achtergrond acht ik het verdedigbaar dat er in deze jaren stapjes terug
worden gedaan; verdedigbaar omdat het noodzakelijk is. Het is ook in het licht
van de historie niet ongekend dat in tijden van economische teruggang negatieve
inkomensontwikkeling moet worden geaccepteerd. Dat is van alle tijden en het
is ook in alle landen een bekend gegeven. Begin jaren tachtig was er sprake
van inkomensmutaties van jaarlijks meer dan min 2%. Ook halverwege de jaren
negentig was er een dergelijke periode. Het komt er niet op aan om in de jaren
dat het slecht gaat toch uit te delen. Het komt erop aan om in die jaren een
evenwicht te bereiken en de sterkste schouders de zwaarste lasten te laten
dragen. Dat is het evenwichtige inkomensbeleid waarnaar dit kabinet streeft
en dat wij hebben vormgegeven zoals u in de brief van 7 december laatstelijk
hebt kunnen lezen.Kijk ik nu naar het specifieke beeld en de spreiding, dan geldt voor 2005
dat voor individuele huishoudens het beeld er anders uit kan zien. Voor een
deel hangt dat samen met maatregelen die niet in het generieke beeld zijn
opgenomen. Het betreft bijvoorbeeld bezuiniging op huursubsidie, beperking
van het spaarloon, afschaffing van de pc-privé-regeling en invoering
van de Wet kinderopvang. Met name voor ouderen heeft ook het maximeren van
het eigenwoningforfait op het bedrag van de hypotheekrenteaftrek weer een
positief effect. Al die niet-standaardeffecten zorgen voor een spreiding ten
opzichte van het generieke beeld. De macro-economische verkenning van het
Centraal Planbureau toont op bladzijde 105 al enkele grafieken daarover. Ook
in mijn brieven van 12 oktober en 7 december is die spreiding in
het inkomensbeeld zichtbaar gemaakt. De gebruikelijke spreiding is aanwezig.
De uitslagen zijn minder fors naar boven en beneden dan vorig jaar, maar zoals
altijd is er veel variatie in de min en in de plus rondom dat gemiddelde.
Ook de samenstelling van huishoudens kan afwijken van de gemiddelde berekeningen
in het generieke beeld.De heer Rouvoet verwijst naar de berekeningen van de CG-raad, die stelt
dat veel chronisch zieken en gehandicapten door lagere huursubsidie en no
claim met 2 tot 3% achteruitgang worden geconfronteerd. Ook mevrouw Noorman
geeft aan dat de werkelijk optredende effecten negatiever kunnen
zijn. Er zijn inderdaad mensen met een inkomensontwikkeling van min 2 tot
min 3%. Dat geldt zowel voor mensen die chronisch ziek zijn als voor mensen
die niet chronisch ziek zijn. Dat geldt zowel voor mensen die gehandicapt
zijn als voor mensen die niet gehandicapt zijn. Dat geldt zowel voor ouderen
als voor jongeren. Dat geldt zowel voor de minima als voor de mensen met wat
hogere inkomens. Die effecten zijn in alle inkomensgroepen gespreid als gevolg
van de niet-standaardeffecten. Wat we in de grafieken wel zien, is dat de
spreiding minder is dan in 2004.Mevrouw Noorman stelde dat naar haar mening de sterkste schouders niet
de zwaarste lasten dragen. Zij gaat verder in op de inkomenseffecten van de
no claim. Het is nu het moment om in te gaan op de vraag die zij bij haar
laatste interruptie stelde, over de zorgpremies die vanmorgen in de krant
stonden. Natuurlijk vroeg ik mijzelf vanmorgen af, wat hier aan de hand is.
Dit is een beeld alsof er ten opzichte van wat wij besloten hadden nog eens
wat bovenop komt, maar gelukkig is dat niet zo. Wat hier is aangeduid, is
exact hetzelfde als wat in mijn brief van 7 december staat, namelijk
dat zich in de nominale premie twee effecten voordoen. Het eerste effect dat
zich voordoet, is een lichte stijging van de algehele nominale premie, en
het tweede effect is het ex-ante-effect van de no-claimregeling, dat ertoe
zal leiden dat mensen volgend jaar gemiddeld 93 euro terugkrijgen over 2005.
Maar dat is een nominale premie die wel met ingang van 2005 zal worden geheven.
Dat effect was bekend, de Kamer heeft dat meegewogen toen zij sprak over de
no-claimregeling. Dat effect is heel ordelijk door mij in het koopkrachtbeeld
verwerkt. In mijn brief van 7 december heb ik er volstrekte helderheid
over gegeven dat dit effect zich voordoet, en hoe. Er is dus geen sprake van
dat er nu ineens 100 euro bijkomt. Wel zal de nominale premie voor iedereen
meer omhoog gaan dan alleen de stijging die er in die premie zelf zit. Maar
dat meer omhoog is omdat de no-claimregeling met zich meebrengt dat de verzekerden
zelf de teruggave van volgend jaar nu aan het voorfinancieren zijn. Die beslissing
neemt de Kamer niet vandaag, maar die heeft zij genomen toen zij een besluit
nam over de no-claimregeling.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nu breekt mijn klomp! In uw begroting en uw actualiseringsbrieven tot
en met 7 december gaat u ervan uit dat de gemiddelde no-claimteruggave,
die per saldo pas in 2006 beschikbaar komt, in het generieke koopkrachtbeeld
is meegenomen. Een bedrag van 83 euro of 67 euro is dus meegenomen als inkomen
voor volgend jaar, terwijl het de facto geen inkomen is en zich pas in 2006
voordoet. Het koopkrachtbeeld is dus niet correct. U kunt wel zeggen dat de
Kamer dat wist bij de behandeling van het wetsvoorstel in de vaste commissie
VWS, maar over al die besluiten bent u verantwoordelijk, daarover legt u vandaag
verantwoording af. Als u de Kamer niet juist informeert over het koopkrachtbeeld,
omdat dat 83 euro te hoog is, moet u dat corrigeren, en dan wil ik per omgaande
een bijgesteld koopkrachtbeeld. Dan weten we ten minste waar we het over hebben!Minister De Geus:Wij hebben er geen misverstand over laten bestaan dat die teruggave zich
in 2006 zou voordoen. Allerlei zaken in de belastingsfeer komen ook niet altijd
in hetzelfde jaar beschikbaar. Soms gebeurt dat via een voorheffing, maar
niet altijd. We gaan al die effecten toch ook niet herrekenen? Bepaalde studiekostenvergoedingen
worden ook wel eens ontvangen in een ander jaar. Het gaat erom dat het inkomenseffect
van de maatregelen op een eerlijke manier is meegenomen, waarbij is aangegeven
dat het effect dat betrekking heeft op het inkomensjaar 2005 zich qua liquiditeit
in 2006 voordoet. Daarover is geen misverstand geweest.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de minister, dit is nog nooit in dit huis vertoond. Ik word daar
echt heel boos over!De voorzitter:Wilt u boos worden via de voorzitter?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, mijnheer de voorzitter, neemt u mij niet kwalijk. Wat u nu zegt, is
dat wat in al die koopkrachtplaatjes staat, waarover wij gisteren uitgebreid
hebben gesproken, eigenlijk niet waar is. Iedereen gaat er volgend jaar nog
1% extra op achteruit, want dat geld krijgen de mensen pas in 2006 terug.
Dat is geen koopkrachtbeeld, dat is gewoon gelogen! Het is niet anders! Schaamt
u zich!Minister De Geus:Ik verbaas mij over de opwinding van mevrouw Noorman. Het is alsof zij
niet heeft meegekregen dat de no-claimregeling met zich brengt dat de teruggave
van de no claim in 2006 zal plaatsvinden. Er is in geen enkel stuk een misverstand
over geweest. Ik vind haar verontwaardiging niet op zijn plaats.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De minister had de Kamer nooit een koopkrachtbeeld voor 2005 mogen presenteren
als daarin de teruggave van de premies niet is verrekend. Tot gisteren gingen
wij ervan uit dat die verrekening er wel in zou zitten, maar dat blijkt nu
niet het geval te zijn. Dat is dus een nieuw feit. De minister vertelt Nederland
nu iets wat niet waar is. Volgend jaar gaat iedereen een vol procent extra
in koopkracht achteruit. Het geld van de teruggave komt niet in hun portemonnee
en daarvoor is de minister verantwoordelijk.Minister De Geus:Nee, dat is echt niet waar. Misschien verschillen wij van mening over
de afweging of het op die manier moet. Dat kan een politiek verschil van inzicht
zijn. Ik ben verantwoordelijk voor het koopkrachtbeeld en ik heb dat heel
fair gepresenteerd. Er is nooit een misverstand over geweest dat de teruggave
verbonden aan de no claim een gemiddeld bedrag is van 83 euro. De teruggave
kan 0 euro, maar ook 255 euro zijn. In alle stukken en ook in mijn koopkrachtbeeld
heeft gestaan dat dat wordt toegerekend aan 2005, maar dat de feitelijke afrekening
daarvan in 2006 plaatsvindt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat betekent de facto dat de mensen in Nederland volgend jaar een extra
koopkrachtdaling van 1% krijgen en dat de minister er in datzelfde jaar niets
tegenover stelt.De minister zegt dat er in het gemiddelde koopkrachtbeeld een teruggave
voor 2005 zit en dat de mensen die pas in 2006 ontvangen. Zij
hebben dus volgend jaar 83 euro minder in hun portemonnee en dat geld krijgen
zij het jaar daarna pas terug. Is dat waar of niet waar?Minister De Geus:Ik heb mevrouw Noorman zo-even de situatie precies uitgelegd. De mensen
gaan volgend jaar in het kader van de no-claimregeling een hogere zorgpremie
betalen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Tot 400 euro meer.Minister De Geus:Nee, het kost niet 400 euro meer. De zorgpremie gaat omhoog. De exacte
bedragen waarmee die premie omhoog gaat, zijn zelfs nog gedrukt doordat de
regering heeft besloten om een deel van het nominale deel van de werkgeverspremie
om te zetten in een inkomensafhankelijk bijdrage; die is van 1,25% naar 1,45%
gegaan. Daardoor is de stijging van de nominale premie beperkt gehouden. In
die stijging zit de voorfinanciering van de no-claimregeling. Op grond daarvan
krijgen in 2006 mensen gemiddeld een bepaald bedrag terug. Dat teruggavebedrag
heeft betrekking op het jaar 2005. In liquiditeit is er dus een ander beeld
dan in koopkracht.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Denkt u dat iemand in Nederland deze redenering snapt? De mensen snappen
wel wat ze in hun portemonnee krijgen.Minister De Geus:Ik hoop in ieder geval dat u het snapt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het gaat erom wat mensen in hun portemonnee krijgen. Dat is het koopkrachtbeeld
dat u de Kamer moet voorleggen. In dat koopkrachtbeeld zit een bedrag dat
pas in 2006 bij de mensen terechtkomt. Daarmee doet u mensen onrecht.Minister De Geus:Maar mevrouw Noorman, uw opwinding is absoluut misplaatst. Er is geen
enkel verschil van mening geweest tussen de Kamer en de regering dat in het
kader van de no-claimregeling mensen in 2005 een premieverhoging krijgen en
dat aan hen in het daaropvolgende jaar, afhankelijk van het gebruik van zorg
in het voorgaande jaar, een teruggave verleend kan worden die gemiddeld 80
euro tot 90 euro zal zijn; die kan ook nul zijn en die kan ook 255 euro zijn.
Uw Kamer heeft daar een besluit over genomen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is pas in 2006.Minister De Geus:Er is geen enkel misverstand over geweest dat de teruggave daarvan natuurlijk
pas na afloop van het jaar kan zijn. Wat dacht u anders, het is een no-claimregeling.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan zou ...De voorzitter:Wij kunnen hier niet eindeloos mee doorgaan. U heeft een aantal keren
vragen gesteld en u heeft reacties gekregen. Als u nog meer wilt zeggen of
vragen, kan dat in tweede termijn. Mevrouw Van Gent mag nu interrumperen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De koopkrachtpraatjes hebben langzamerhand een dieptepunt bereikt. De
minister legt het nog eens geduldig uit en komt met een compensatie, maar
hij weet net zo goed als ik dat er grote groepen mensen zijn, zoals chronisch
zieken, gehandicapten en ouderen, die helemaal niets kunnen compenseren, omdat
die gewoon te maken hebben met de ziektekosten die zij moeten maken. Die krijgen
dus gewoon die 256 euro aan hun broek. Dan kunt u wel zeggen dat het allemaal
wel meevalt. Ik kan mij voorstellen dat men hier een beetje boos wordt. Dat
geldt zeker ook voor mensen buiten de Kamer. Je hebt namelijk bijna een boekhouder
nodig om nog van regelingen gebruik te kunnen maken. Heel veel mensen komen
daar vervolgens dan niet meer voor in aanmerking. Er is sprake van cumulatie
van kosten, huursubsidie, OZB en ziektekosten. Mensen moeten dat allemaal
gaan betalen. U weet net zo goed als ik dat dat gaat gebeuren. U had het nog
geen half uur geleden over solidariteit en u zei: ik heb niet zo'n grote mond,
maar ik heb wel degelijk passie. Als u deze cijfers dan ziet, als u weet dat
bij veel mensen de portemonnee leeg is en als u weet dat ouderen en bijstandsgezinnen
naar de voedselbank moeten, waarom doet u daar dan niets aan? U geeft alle
AOW'ers 60 euro, ook rijke AOW'ers, die dat helemaal niet nodig hebben. U
kunt dat toch beter eerlijker gaan verdelen? U moet nu toch ingrijpen? U bent
minister van Sóciale Zaken, minister De Geus!Minister De Geus:Kijkt u maar naar mijn brief van 7 december. Daarin staat precies
aangegeven hoe evenwichtig de effect gespreid zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Er wordt steeds naar een brief verwezen, waaruit helder blijkt dat dat
evenwicht er niet is. U noemt iedereen in Nederland, dus ook rijken en middeninkomens
die het goed gaat, en dan zegt u dat iedereen in moet leveren en dat dat uitermate
evenwichtig is. Als je echter moet inleveren als je al een lege portemonnee
hebt, als je al schulden hebt en als je de huur niet meer kunt betalen, is
dat een probleem. Dan kun je niet meer inleveren, want dan heb je al genoeg
ingeleverd. Ik zou nu graag eens van u willen horen dat u zegt dat u daar
niet meer vanaf gaat pakken en dat die mensen er van u wat bij krijgen en
dat u dat geld gaat halen bij de mensen die het kunnen betalen.Minister De Geus:Dat is allemaal de reden dat wij kiezen voor een evenwichtig inkomensbeleid
dat licht nivellerend is.De heer Van der Vlies (SGP):Ik wil nog even doorgaan op de techniek van de koopkrachtbeelden. Dat
zijn altijd gemiddelden, maar er is een spreiding rond die gemiddelden. Er
is een positieve kant, maar daar hebben wij het niet over. Er is echter ook
een negatieve kant. Ik ga nu even terug naar die 83 euro uit de no-claimregeling
die gemiddeld genomen teruggegeven zal worden. Dat gaat niet gelijkelijk over
de hele bevolking heen spelen, want een chronisch zieke heeft een zorgconsumptie
en een daarmee samenhangend kostenbeeld, waardoor hij hoogstwaarschijnlijk
niet voor teruggave in aanmerking komt. Wat zeggen wij dan tegen die mensen?Minister De Geus:De effecten waar u op doelt, die spreiding, hebben wij in onze beelden
verwerkt. Wij hebben de spreiding van de inkomenseffecten aangegeven in zowel
het eerste beeld van oktober als in het laatste beeld. Wij hebben ook de bandbreedtes
waar die spreiding zich in afspeelt aangegeven. Per saldo leidt
dat tot een verdedigbaar beeld, omdat de mate waarin via de no-claimregeling
van mensen een eigen verantwoordelijkheid gevraagd wordt, zich alleszins binnen
de grenzen van de redelijkheid afspeelt. De inkomensbeschermende kant van
het stelsel wijkt dus een klein stukje voor de verantwoordelijkheidskant.
Dat is de keuze voor een no-claimregeling en voor een teruggavenregeling.
De spreiding daarvan is aangegeven in de beelden zoals ik heb aangereikt.De heer Van der Vlies (SGP):Maar die spreiding kan leiden tot een min van 3 tot 5%, zie de puntenwolken.
Als je de onderkant bekijkt ligt dat ergens tussen de 3 en 5%. Dat geldt voor
de chronisch zieken, bij wie natuurlijk sprake is van een geweldige divergentie
van de inkomens per persoon. Mijn probleem met dit hele gebeuren is dat bij
een chronisch zieke sprake kan zijn van een cumulatie van zorgconsumptie,
geen teruggave van de no claim en een laag inkomen. Daar zouden wij iets aan
moeten proberen te doen.Minister De Geus:Dat kan bij een chronisch zieke het geval zijn, maar die cumulatie kan
zich door andere oorzaken ook bij een niet-chronisch zieke voordoen. Zowel
de zorgconsumptie als alle andere door mij genoemde niet-standaardeffecten –
om nog maar niet te spreken van mensen die bijvoorbeeld ontslagen worden –
zijn door ons geduid en zijn in het totale beeld opgenomen, waarin de inkomensspreiding
over alle groepen evenwichtig is. Het is niet zo dat daarbinnen een bepaalde
groep extra gepakt wordt. Dat hebben wij ook in de beelden aangegeven. Het
is wel zo dat het effect van de no-claimregeling zelfstandig een inkomensrisico
met zich meebrengt van ongeveer 80 euro à 90 euro. Dat is een zelfstandig
inkomensrisico voor degenen die in het kader van de no-claimregeling niets
terugkrijgen. Het besluit daarover is door de Kamer genomen, natuurlijk in
de volle wetenschap dat dit inkomenseffecten zou hebben. Ik heb als minister
van SZW die effecten in beeld gebracht. Ik geef die effecten tot op de euro
aan en ik geef ook de spreiding aan. In het kader van het totale inkomensbeleid
leidt dit tot een evenwichtig beeld. Dat heeft te maken met het feit dat wij
in het generieke beeld een aantal maatregelen hebben genomen die ertoe leiden
dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.De heer De Wit (SP):De minister stelt chronisch zieken en gehandicapten gelijk aan niet-chronisch
zieken en niet-gehandicapten, maar volgens mij is het duidelijk dat de chronisch
zieken om een aantal redenen op het punt van de koopkracht juist meer nadelige
effecten ondervinden. Terugkomend op het punt van de ziektekostenpremie: de
minister is gisteren in het debat uitgegaan van een stijging van 17%. Vandaag
blijkt uit de berichten van de zorgverzekeraars dat de premie 30% omhoog gaat.
De vertegenwoordiger van Zorgverzekeraars Nederland zegt dat de verzekeraars
uitkomen op 100 euro op jaarbasis en dat de berekeningen van de minister niet
volledig zijn; het zijn de zorgverzekeraars die de premie betalen. Met andere
woorden: de zorgverzekeraars zeggen dat de premie 30% omhoog gaat. Dat betekent
een stijging met 13 procentpunt ten opzichte van de berekeningen waarvan de
minister gisteren en in zijn brief is uitgegaan. Waar zit 'm dat in en hoe
herstelt de minister dat?Minister De Geus:Om hier helderheid over te geven, moet ik eerst terug naar wat ik gisteren
heb gezegd. Ik heb toen aangegeven dat de stijging van de nominale ziekenfondspremie
17 euro bedraagt. Daarnaast brengt de introductie van de no-claimregeling,
waarin mensen een hogere premie betalen, een effect van ongeveer 83 euro met
zich mee. Dat is bij elkaar dus 100 euro. Gemiddeld krijgen mensen die 83
euro echter terug. Dat betekent dat de gesaldeerde stijging niet 100 euro,
maar 17 euro is. In het dispuut dat zojuist aan de orde was en waarbij u aansluit,
gaat het om de vraag of je het feit dat de no-claimregeling volgend jaar tot
een teruggave leidt, mag meerekenen bij het koopkrachtbeeld. Dat hebben wij
vanaf het begin gedaan. Ik begrijp de opwinding van vandaag daarover dan ook
niet. Wij zijn op dat punt altijd heel helder geweest.De heer De Wit (SP):Opwinding is natuurlijk in zoverre wel op haar plaats omdat de betrokken
mensen die 80 euro niet in 2005 ontvangen. Het beeld klopt dus niet.Minister De Geus:Ik stel vast dat mevrouw Noorman en u anders oordelen over de manier waarop
wij dat moeten doen dan ik. Daar is bij het debat over de no-claimregeling
ook uitgebreid over gesproken. Dit is dus niet nieuw. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft tot taak om het geheel in samenhang te presenteren
en dat doe ik hier ook. Ik denk dat wij het debat daarop moeten toespitsen.Voorzitter. Mevrouw Noorman concludeert dat de motie-Van der Vlies niet
is uitgevoerd en dat aanvullende voorstellen gewenst zijn. De motie-Van der
Vlies betrof het inkomensbeeld 2004. Ook in het generieke beeld van 2004 zijn
de laagste inkomens beduidend beter af dan de hoogste inkomens, maar daarnaast
spelen alle niet-generieke effecten, vooral vanwege de zorgmaatregelen. Hiervoor
hebben wij vorig jaar compensatiemaatregelen getroffen. Zoals in de brief
van 17 september is aangegeven, is er nog geen indicatie dat de bijzondere
bijstand en de aftrek voor de buitengewone uitgaven niet hun doel zouden hebben
bereikt. Waar zorgmaatregelen in 2004 hebben geleid tot knelpunten, is inmiddels
ingegrepen. In 2004 is geen eigen bijdrage ingevoerd voor ondersteunende en
activerende begeleiding AWBZ. De beperking van de beschikbaarheid zittend
ziekenvervoer is pas in de zomer van 2004 ingevoerd en van een vangnet voorzien.
Daarmee is de bezuiniging met 26 mln euro verzacht. Dit vangnet wordt in 2005
nog uitgebreid met zo'n 12 mln. Zelfzorggeneesmiddelen komen in 2005 gedeeltelijk
terug in het pakket.Gisteren heb ik met de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
gesproken over de moties-Van der Vlies en Weerkers over de inkomenspositie
van chronisch zieken en gehandicapten in 2004. Het belangrijkste punt was
of het compensatiepakket de doelgroep wel bereikt. Wij hebben nu nog geen
definitieve cijfers; die hebben wij pas in de loop van 2005. In dat overleg
heb ik toezeggingen gedaan. In de eerste plaats heb ik de toezegging van staatssecretaris
Wijn van Financiën herhaald dat geld dat overblijft van de buitengewone uitgavenregeling voor deze regeling beschikbaar blijft. Dit wijkt
af van de normale begrotingsregels.Ik heb die toezegging nog aangescherpt met de mededeling dat wij nogmaals
de beschikbare regeling onder de aandacht van de doelgroep zullen brengen.
Ik heb gezegd dat 1 april daarvoor een belangrijke deadline is, omdat
voor die tijd de aangifte over 2004 gedaan moet zijn. Daarvoor moeten wij
andere communicatiekanalen aanboren. Ik zal dan met uitvoerders, zoals Belastingdienst,
UWV en SVB, maar ook met maatschappelijke organisaties, zoals ouderenbonden,
overleggen over de weg die wij moeten bewandelen. Ik begreep gisteren dat
staatssecretaris Wijn op dit vlak al allerlei activiteiten ontwikkelt. Zo
is er op 16 december aanstaande een bijeenkomst met intermediairs, waaronder
vakbonden en ouderenbonden. In dat overleg wordt ook verder gesproken over
de voorlichting die gegeven zal worden. Tussen 15 en 31 januari komt
een aantal producten beschikbaar om de burger en de intermediair te helpen
om hun aangifte in te vullen.Gisteren hebben wij ook gesproken over de bijzondere bijstand. Staatssecretaris
Van Hoof heeft toegezegd dat hij via de gemeenteraden zal wijzen op de wenselijkheid
om een specifiek beleid te voeren in de bijzondere bijstand voor chronisch
zieken en gehandicapten. Dat geldt specifiek voor de mogelijkheid om een collectieve
aanvullende verzekering voor minima af te sluiten. Ik hecht er waarde aan
om deze toezegging in dit debat te herhalen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In het kader van de motie-Van der Vlies hebt u gisterochtend betoogd dat
er voor het geld dat naar de gemeenten is gegaan op een andere manier passende
financiering is geregeld. U hebt echter een aantal voorbeelden genoemd die
nooit uit die pot betaald zijn, zoals zittend ziekenvervoer en de fiscale
regeling. Dat is complementair aan het gemeentelijke categoriale beleid. Het
gaat hier om andersoortige ziektekosten. Dat betekent dat er een gat is. Daar
komt bij dat de gemeenten maar in zeer bescheiden mate gebruik gemaakt hebben
van dat geld. Vindt de minister het ook wenselijk en dringend nodig dat de
gemeenten over voldoende budget kunnen blijven beschikken? De minister heeft
toegezegd dat hij of de staatssecretaris overleg zullen voeren met de ouderenorganisaties
over het niet-gebruik. Zijn zij bereid een dergelijk overleg ook met de Gehandicaptenraad
te voeren? Die raad vertegenwoordigt een grote groep belanghebbenden die ook
een probleem hebben met het niet-gebruik.Minister De Geus:Op de eerste vraag van mevrouw Noorman antwoord ik: integendeel. Ik ben
niet van mening dat het budget voor de bijzondere bijstand verder moet worden
uitgebreid. Ik ben juist van mening dat waar mogelijk voor de oorzaken die
ertoe kunnen leiden dat mensen een beroep doen op de bijzondere bijstand,
een oplossing in de regeling moet worden getroffen. Ik wijs bijvoorbeeld op
het vangnet voor het zittend ziekenvervoer, de zelfzorg, een extraatje voor
ouderen, enz. Als wij mogelijkheden hebben om de problemen bij de bron aan
te pakken, zijn die te verkiezen boven een uitbreiding van het budget voor
de bijzondere bijstand. Dit is mijns inziens ook in overeenstemming met hetgeen
mevrouw Noorman hier eerder over heeft gezegd. Dit laat natuurlijk onverlet
dat er per saldo een afweging moet worden gemaakt of het bedrag voor de bijzondere
bijstand voldoende is.Mevrouw Noorman heeft verder gevraagd of de CG Raad bij het overleg kan
worden betrokken. Dit kan. Mijn opsomming van de maatschappelijke organisaties
was niet limitatief. Ik heb gezegd: maatschappelijke organisaties zoals ...
Ik heb dus geen enkele organisatie bij voorbaat uitgezonderd. Mevrouw Noorman
zei in haar interruptie dat de CG Raad grote belangen vertegenwoordigt. Ik
wijs erop dat het overleg niet gaat over de vraag welke compensatiemiddelen
er beschikbaar zijn, maar over de vraag hoe de beschikbare middelen optimaal
bij de doelgroep terecht kunnen komen. Ik wil niet de illusie wekken dat er
met betrokkenen overleg wordt gevoerd om te zien of er hier of daar nog iets
bij kan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ben het met de minister eens dat generieke maatregelen de voorkeur
verdienen boven specifieke maatregelen, maar dan moet je die maatregelen wel
treffen. De maatregelen die nodig zijn om verbetering te brengen in de koopkrachtsituatie
van chronisch zieken en gehandicapten zijn niet genomen. De reparatie van
de Wajong van 100 euro is minder dan de helft van het tekort van dit jaar,
laat staan dat daar de extra kosten van 2005 mee gedekt kunnen worden zoals
de verhoogde premie als gevolg van de no claim. Dit jaar is er 220 mln euro
uit de bijzondere bijstand gehaald. Inmiddels is een tijdelijke reparatie
van 100 mln euro doorgevoerd, maar die maatregel wordt ook weer ingetrokken.
In plaats daarvan wordt er 25 mln euro voor een specifiek doel bestemd. Dit
betekent per saldo dat de gemeenten in een periode van twaalf maanden en één
dag 200 mln euro kwijt raken voor de bijzondere bijstand, terwijl zij daar
heel belangrijk werk mee doen.Minister De Geus:Het debat over de vermindering van de bijzondere bijstand en het samenvoegen
van de budgetten naar de gemeenten via het Fonds werk en inkomen in één
geldstroom is hier uit en te na gevoerd. Ik verwijs naar de eerdere debatten
waarin wij elkaar helaas niet konden vinden. Ik ben blij dat wij het eens
zijn over de algemene lijn dat dergelijke maatregelen moeten worden getroffen.
Mevrouw Noorman duidt onder meer op de kosten die chronisch zieken en gehandicapten
moeten maken. De premieverhoging voor het ziekenfonds die volgend jaar zal
worden ingevoerd, kent geen verschil tussen chronisch zieken, gehandicapten
en andere verzekerden. Iedereen in het ziekenfonds gaat dat bedrag per 1 januari
betalen. Er wordt dus geen verschil gemaakt voor chronisch zieken en gehandicapten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Gisteren heeft mevrouw Verburg in een algemeen overleg een voorstel gedaan
voor wat ik een Gerda-gratificatie zou willen noemen. Die gratificatie komt
neer op 100 euro. Ik vind dat niet genoeg, maar beter iets dan niets. Ik krijg
nu echter de indruk dat het op niets zal uitlopen. U gaat namelijk praten
met de ouderenbonden, maar geeft niet aan wat u deze bonden te bieden heeft.
Wordt het soms toch een schrale en kale kerst voor deze mensen?Minister De Geus:U schetst nu een karikatuur van de toezegging die ik gisteren
heb gedaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U hebt gisteren niet toegezegd dat deze groep daadwerkelijk 100 euro krijgt.
Aanvankelijk dacht ik dat u een goed ingestudeerd toneelstukje opvoerde, maar
ik krijg nu de indruk dat u dit voorstel van mevrouw Verburg eigenlijk niet
wilt overnemen. Maar misschien vergis ik mij en zegt u alsnog toe dat u het
gaat doen, omdat u inziet dat het een redelijk verzoek is. Het is overigens
maar een piepklein stapje in de goede richting. Ik hoop echt dat het geen
dode mus blijkt te zijn, want heel veel mensen hebben toch de hoop dat zij
die 100 euro krijgen.Minister De Geus:Ik pas er wel voor op om toneelstukjes te spelen en zeker met mevrouw
Verburg.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil u toch vragen om antwoord te geven op mijn vraag.Minister De Geus:Ik ga zodadelijk in op uw voorstellen, maar u merkte toch echt op dat
ik een toneelstukje opvoerde. Ik zeg u alleen maar dat ik dat zeker niet deed
en dat ik een serieuze toezegging heb gedaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil die serieuze toezegging dan toch met u preciseren. Komt die 100
euro er nu wel of niet?Minister De Geus:Gisteren heb ik aangegeven wat mijn bezwaren zijn tegen een generieke
maatregel. Verder hebt u toen goed gehoord dat het mij erom gaat om de miljoenen
die er zijn, te brengen bij de mensen die het nodig hebben en dat wij een
extra inspanning moeten leveren om ervoor te zorgen dat dat ook gebeurt. Die
toezegging heb ik gedaan en die toezegging houd ik staande.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U noemt nu het generieke karakter van de maatregel als het belangrijkste
argument om er niet aan te beginnen. Wij spreken echter wel over een maatregel
die is bedoeld voor AOW'ers met een inkomen dat 110% van het minimumloon bedraagt.
Dat moet u toch zeker meer aanspreken dan uw voorstel om alle AOW'ers, dus
ook rijke AOW'ers, er 60 euro bij te geven. Dat is toch zeker niet consequent?Minister De Geus:U moet daarbij wel betrekken hoe deze maatregel uitwerkt in het totale
inkomensbeeld. Deze maatregel werkt uiteindelijk namelijk zelfs licht nivellerend.Mijn toezegging aan mevrouw Verburg kan er in de praktijk wel toe leiden
dat mensen die het echt nodig hebben, niet 100 euro maar zelfs 300 euro krijgen.
Het zou zeker u moeten aanspreken dat de mensen die het echt nodig hebben,
er via deze maatregel veel meer bij krijgen dan die 100 euro. Op die mensen
moeten wij toch zeker onze inspanningen richten?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is een goede zaak dat sommige mensen wel eens 300 euro kunnen krijgen.
Ik wil dan wel van u weten wie dat precies zijn. Er zijn namelijk heel veel
mensen die nu al met een platte portemonnee zitten en zich wanhopig afvragen
hoe ze volgend jaar de eindjes aan elkaar moeten knopen. En die mensen vragen
zich natuurlijk af of zij tot die groep behoren die volgend jaar 300 euro
krijgt. Geeft u nu eens precies aan welke mensen recht hebben op die 300 euro.Minister De Geus:U loopt blijkbaar een jaar achter, want dit hebben wij vorig jaar al aangegeven
in het verzilveringspakket.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw Verburg wees daar gisteren ook op, maar dat weerhield haar er
niet van om meer geld te vragen voor de groep ouderen die het extra moeilijk
heeft. Mevrouw Verburg heeft dat letterlijk zo gezegd en ik verbaas mij er
dan ook over dat zij nu zo stil in haar bankje blijft zitten. Dat valt mij
vies tegen, want ik had verwacht dat zij alles uit de kast zou halen voor
haar eigen voorstel.Minister De Geus:Ik heb heel goed naar mevrouw Verburg geluisterd en heb haar volstrekt
serieus genomen, net zoals ik u nu volstrekt serieus neem. Ik heb verwezen
naar de cijfers van vorig jaar die u ook precies kent. U weet dat mensen die
een bepaalde belastingaftrek kunnen krijgen via de verzilveringsregel, in
staat zijn om nu een aftrek te kunnen benutten die zij anders niet zouden
kunnen benutten. Dit voordeel kan oplopen tot wel 300 euro. Dat kan voor u
echt geen verrassing zijn. Als u nog een keer op schrift wilt hebben wat ik
vorig jaar heb opgeschreven, wil ik het best nog een keer toesturen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De conclusie is dat u gewoon blijft doen wat u al van plan was: er komt
niets extra's bij. Men kan fluiten naar die 100 euro. Wij weten dan ook welke
voorstellen hier worden gedaan en hoe die vervolgens weer onder het tapijt
verdwijnen. Ik vind dat treurig, want er zijn mensen in Nederland die denken
dat zij ten minste 100 euro krijgen. Dat is tenslotte gesuggereerd. Nu wordt
weer teruggrepen naar regelingen waar mensen pas later gebruik van kunnen
maken en die ook niet voor iedereen van toepassing zijn.Minister De Geus:U schetst nu echt een valse karikatuur.De voorzitter:Mevrouw Van Gent mag niet meer reageren. Degenen die mij uit de zaal gebaren
dat ik mevrouw Van Gent te lang heb laten interrumperen, hebben gelijk. Ik
moest tussendoor even iets anders doen. Dat is soms zo. Mevrouw Van Gent heeft
daar charmant op ingespeeld, maar ik vraag de minister nu zijn betoog te vervolgen.Minister De Geus:Voorzitter, ik dank u voor deze charmante interruptie. Ik zal mevrouw
Van Gent antwoord geven en ik hoop dat zij dat ook respecteert. Ik heb gisteren
heel goed naar mevrouw Verburg geluisterd. Zij heeft gevraagd: als de signalen
van ouderenbonden en anderen waar zijn dat het pakket van maatregelen heel
vaak niet bij de mensen terecht komt, zou het dan niet beter zijn om een algemene
uitkering van 100 euro te geven aan mensen met alleen AOW? Ik heb gezegd dat
dit zou betekenen dat er heel schrijnende situaties ontstaan voor mensen die
daar net boven zitten. Dat betekent ook dat wij erin zouden berusten dat maatregelen
die nu soms kunnen oplopen tot enkele honderden euro's, mensen niet bereiken.
Dat zou ook kunnen betekenen dat mensen die het absoluut niet nodig hebben
omdat zij niet met allerlei effecten te maken krijgen, ook 100 euro krijgen.Ik heb beargumenteerd dat zo'n generieke maatregel wat de regering betreft
niet op zijn plaats is, maar ik heb het daar niet bij gelaten. Ik heb gezegd
dat het erom gaat dat het pakket dat wij vorig jaar hebben
afgesproken, de mensen bereikt. Daarvoor moeten wij een extra inspanning leveren.
Ik heb die toezegging op dat punt hier heel precies herhaald. Die toezegging
is gekoppeld aan een toezegging van staatssecretaris Wijn. Wij gaan de mensen
die op grond van het pakket van vorig jaar in aanmerking zouden kunnen komen
voor extra tegemoetkomingen, opzoeken om ze daarbij te helpen. De verzilveringsregel
is structureel. Dat is een veel betere toezegging dan een willekeurig bedrag
voor mensen die het wel en mensen die het niet nodig hebben. Wij lopen op
die manier met het inkomensbeleid weer precies in de val dat wij voorbijgaan
aan de verschillende situaties en het algemeen gaan regelen. Het is echter
beter om het op mijn manier te doen.De voorzitter:Ik zie dat mevrouw Noorman een vraag wil stellen, maar dat sta ik niet
toe. De minister gaat nu echt wat langer door.Minister De Geus:Ik kom nu te spreken over de voorstellen van mevrouw Van Gent. Zij wil
het extraatje in de AOW beperken tot de laagste inkomens. Dat voorstel verbetert
het koopkrachtbeeld voor de minima met 0,5% en verslechtert dit beeld voor
de hogere inkomens met 0,25 tot 0,5%. Het kabinet vindt dit voorstel van de
GroenLinks-fractie niet voldoen aan het streven naar een evenwichtige inkomensontwikkeling.
Verder is de administratie van de Sociale Verzekeringsbank ingericht tot het
verstrekken van AOW-uitkeringen aan personen, ongeacht andere inkomensbronnen.
Het uitvoeren van een inkomenstoets op basis van huishoudinkomen door de Sociale
Verzekeringsbank, zoals de GroenLinks-fractie voorstelt, zou op dit moment
grote uitvoeringsproblemen veroorzaken.Voorts stelt mevrouw Van Gent voor, een extraatje te geven aan alle mensen
met alleen bijstand of alleen AOW. Dit voorstel leidt voor de minima tot een
generiek positief koopkrachteffect van 2,5% tot ruim 4%. Ook dit maakt het
koopkrachtbeeld onevenwichtig. Vanwege de scherpe inkomensgrens in het voorstel
ontstaat er een grote inkomensval van 400 euro als je die grens overschrijdt.
Voor bijstandsgerechtigden is dat echt problematisch. De armoedeval is nu
al een groot probleem en dat wordt met dit voorstel nog veel groter. Los hiervan
speelt het door mij al genoemde uitvoeringsprobleem van een inkomensafhankelijke
vormgeving voor ouderen.Ik deel de door GroenLinks uitgesproken voorkeur voor generieke maatregelen
in plaats van alles onder de bijzondere bijstand te schuiven. Ik ben daar
net ook al op ingegaan. In het generieke beeld heeft het kabinet dus ook al
bewust maatregelen genomen die specifiek zijn voor de lagere inkomens. De
aanvullende kinderkorting is verhoogd met 135 euro, de ouderenkortingen zijn
verhoogd, algemeen met 30 euro en voor alleenstaanden met 35 euro, en de tegemoetkoming
voor AOW'ers van 60 euro is eveneens ingevoerd. Over de precieze maatvoering
verschillen wij kennelijk van mening, maar het uitgangspunt dat voor deze
groep generiek beleid aanvullend noodzakelijk was, heb ik gedeeld.Niet alles kan echter generiek worden opgelost. Als het gaat om een specifieke
cumulatie van kosten, dan komen specifieke maatregelen in beeld. Bij de buitengewone
uitgavenaftrek en de tegemoetkoming buitengewone uitgaven kan door middel
van het chronisch zieken forfait en het ouderen forfait rekening worden gehouden
met een cumulatie van buitengewone uitgaven. Op individueel niveau heeft de
gemeente het beste zicht op de specifieke cumulatie van kosten. Op dat moment
komt de bijzondere bijstand in beeld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter...De voorzitter:Nee, mevrouw Van Gent. Ik wil de minister nu laten doorgaan. U hebt hem
in de vorige ronde al zo vaak geïnterrumpeerd; dat hoeft niet bij ieder
onderwerp opnieuw. U hebt straks nog een tweede termijn. Ik vraag de minister
om door te gaan.Minister De Geus:Mevrouw Noorman vraagt mij, de ouderenkorting per 2006 om te zetten in
een ouderentoeslag, dit om het verzilveringsprobleem op te lossen. Er is inderdaad
een verzilveringsprobleem, en dat komt omdat de fiscale systematiek ervan
uitgaat dat je niet meer terug kunt krijgen van de fiscus dan je belasting
betaalt. Sommige ouderen betalen echter te weinig belasting om de volledige
ouderenkorting te krijgen. Voor zover dit veroorzaakt wordt door hoge aftrekposten
in verband met zorguitgaven, heeft het kabinet dit probleem in 2004 reeds
opgelost met de invoering van de tegemoetkoming buitengewone uitgaven. Verder
is juist vanwege de verzilveringsproblematiek voor 2005 compensatie voor ouderen
vorm gegeven in de tegemoetkoming van 60 euro per jaar. Wij hebben ervoor
gekozen om die 60 euro niet de vorm van een ouderenkorting te geven. Voor
die toevoeging van 60 euro hebben wij dus al een systematiek gekozen die dit
probleem niet heeft.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:Eén korte vraag.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Zegt u daarmee dat het probleem zich niet meer voordoet? Het heeft niet
te maken met buitengewone lasten, het heeft alleen te maken met de ouderenkorting.
Het gaat om een bedrag van 14 mln euro en om 85.000 ouderen. De argumenten
die u noemt, hebben geen betrekking op deze 85.000 ouderen.Minister De Geus:Dat is op zichzelf juist. Ik heb erkend dat er een verzilveringsprobleem
is. Dat is een gevolg van het feit dat de fiscale systematiek er vanuit gaat
dat je niet méér terug kunt krijgen van de fiscus dan je belasting
betaalt. Sommige ouderen betalen echter te weinig belasting om de volledige
ouderenkorting terug te krijgen. Voor zover dat te maken heeft met zorguitgaven,
is er de tegemoetkoming buitengewone uitgaven, maar daar hebt u het niet over.
U hebt het over de ouderenkorting. De ouderenkorting zou je om kunnen zetten,
maar dan moet je aan de haal gaan met je fiscale principes en dat doet dit
kabinet niet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:Nee, één vraag had ik gezegd. De minister gaat door.Minister De Geus:Ik kom nu bij de vragen die gesteld zijn over de koppeling 2005. De heer
Rouvoet en mevrouw Van Gent hebben verwezen naar de nota van
toelichting bij de AMvB ter vaststelling van het minimumloon. Beide leden
begrijpen uit deze toelichting dat geen akkoord had betekend dat er geen koppeling
was geweest. Daaruit trekken zij de conclusie dat, nu er wel een akkoord is,
de koppeling tevens hersteld dient te worden. Het kabinet is van mening dat
dit niet uit de tekst volgt. Het bereiken van een sociaal akkoord op 5 november
jongstleden is voor het kabinet geen aanleiding om de koppeling voor 2005
te herstellen. De gemaakte afspraken met sociale partners zien op uiterste
terughoudendheid bij de contractloonontwikkeling en over het herstel van de
koppeling 2005 zijn geen afspraken gemaakt. Het kabinet is van mening dat
bij deze uiterst terughoudende contractloonontwikkeling ook een nullijn voor
de ambtenarensalarissen, WML en uitkeringen voor 2005 hoort. In het najaarsakkoord
van 2003 is besloten tot een nullijn voor de jaren 2004 en 2005. Wettelijke
afwijkingsgronden zijn genoemd in de Wet ketenaansprakelijkheid. Op basis
hiervan zijn AMvB's opgesteld.Ook bij de genoemde ontkoppeling is naar het oordeel van het kabinet sprake
van een evenwichtig koopkrachtbeeld. Dit zeg ik in antwoord op de vraag van
de heer De Wit of ik bereid ben om de koppeling te herstellen of om extra
maatregelen voor het herstel van de koopkracht te nemen. Zoals ik heb gezegd,
staan tegenover het niet doorvoeren van de formele koppeling andere maatregelen,
zoals verhoging van de algemene heffingskorting, kinderkorting en ouderkorting.
Het kabinet blijft namelijk wel verantwoordelijk voor een evenwichtig inkomensbeleid.De zorgwekkende verdubbeling van de werkloosheid in de afgelopen drie
jaar en de nog altijd dalende werkgelegenheid en stijgende ontslagaanvragen,
zijn voor het kabinet reden om van de genoemde wettelijke afwijkingsmogelijkheden
gebruik te maken. Voor 2005 wordt weer een stijging van de werkloosheid verwacht.
Het kabinet heeft dus ingezet op loonmatiging.Ten aanzien van de loonmatiging heeft de overheid een duidelijke voorbeeldfunctie
te vervullen. Conform de afspraken uit het najaarsakkoord blijft een uiterste
terughoudendheid geboden. Voor de collectieve sector en de uitkeringen is
dan ook de nullijn in 2005 het uitgangspunt. Dan gaat het om de bruto ontwikkeling.
De AMvB voor 2005 is door de Raad van State van advies voorzien. Zij is gereed
voor plaatsing in de Staatscourant. De voorhangprocedure van de AMvB heeft
geen van beide Kamers aanleiding gegeven tot het maken van opmerkingen. Ik
ontraad dan ook de aanneming van het amendement van de fractie van GroenLinks.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Daar was ik al bang voor. Dat is een ernstige zaak. De minister herinnert
zich vast de discussie die wij daarover hebben gevoerd. Was hij niet degene
die zei dat hij geen ontkoppeling mee zou maken? Hij is overstag gegaan. Ik
dacht dat hij alles wel zou aangrijpen om de ontkoppeling te herstellen zodra
dat weer kon. Hij heeft in de toelichting gezet dat geen akkoord geen koppeling
betekende. Waarom heeft hij dat erin gezet als het toch niets betekent? Deze
zin was niet betekenisloos. Er is nu een akkoord, dus het lijkt mij dat er
ook weer kan worden gekoppeld, zeker door minister De Geus die de koppeling
ook zo belangrijk vond.Minister De Geus:U gaat voorbij aan het hoopgevende signaal dat wij vanaf 2006 wel koppelen.
Dat stond in het akkoord van 2003.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U hebt ook gezegd dat geen akkoord geen koppeling betekende. Nu is er
wel een akkoord, maar is er geen koppeling in 2005. Dat is natuurlijk wel
een belangrijk punt. Hebt u zich hiervoor sterk gemaakt in het kabinet of
vindt u het eigenlijk wel goed dat voor 2005 de koppeling niet wordt hersteld?Minister De Geus:Ik heb gezegd dat wij voor 2004 en 2005 de nullijn moeten hanteren. Ik
sta volledig achter dit kabinetsbeleid. Vanaf 2006 kunnen wij weer koppelen.
Het akkoord dat wij op 5 november jongstleden hebben gesloten, heeft
hier niets aan veranderd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U maakt de ontkoppeling dus niet ongedaan. Dat betreur ik. Het is weer
een vinkje op de lange lijst van beloftes die de minister niet nakomt. Hij
vond het heel vervelend dat hij moest ontkoppelen, maar toen hij onder gejuich
van de sociale partners, de mensen die op het minimum zitten, GroenLinks en
anderen de mogelijkheid kreeg om weer te koppelen, liet hij het toch maar
zitten. Dat vind ik erg jammer.Minister De Geus:Ik begrijp dat wij van mening verschillen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb een amendement op het vlak van de koppeling ingediend. Ik vraag
de minister om daarop te reageren.De voorzitter:Dat doet hij vast nog.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hij noemde alleen mevrouw Van Gent, maar ik heb ook een amendement ingediend
waarmee wordt beoogd om over een half jaar weer te koppelen.Minister De Geus:Het kabinet is van mening dat ook de aanneming van het amendement van
mevrouw Noorman om de koppeling in 2005 te herstellen, moet worden ontraden.
Wij hebben dat overigens zonder nummer ontvangen. Het bereiken van een sociaal
akkoord op 5 november jongstleden is voor het kabinet geen aanleiding
om de koppeling te herstellen. De afspraken met de sociale partners houden
in dat uiterste terughoudendheid ten aanzien van contractloonontwikkeling
is geboden. Over het herstel van de koppeling vóór 2006 in plaats
van in 2006, zoals in 2003 overeengekomen, zijn in 2004 geen nadere afspraken
gemaakt. Het kabinet is van mening dat bij de uiterste terughoudendheid ten
aanzien van de contractloonontwikkeling ook een nullijn voor het wettelijk
minimumloon, de ambtenarensalarissen en de uitkering voor 2005 hoort. Dat
is een zeer consistente lijn. Het kabinet ontraadt de Kamer dus de aanneming
van het amendement van mevrouw Noorman.De voorzitter:Eén vraag nog.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het stuk nr. van het amendement is 27 en het is gisteren ingediend.De contractloonontwikkeling voor dit jaar is 0,2%. Dit alleen op basis
van lopende CAO's. De sociale partners hebben zich daaraan dus keurig gehouden.
Ook voor volgend jaar valt niet te verwachten dat zich een enorme stijging
zal voordoen. Het amendement past ook bij het feit dat de argumentatie
van de minister in oktober jl. om niet over te gaan tot koppeling, is vervallen
omdat de sociale partners zich houden aan de nullijn. Dit tenzij er lopende
contracten zijn.Anderzijds is het koopkrachtbeeld van de minister een stuk negatiever
dan hij heeft doen voorkomen. Ook dit is een mooie generieke maatregel –
waar hij zo voor is – waardoor hij allerlei reparaties – waar
hij zo tegen is –aan de onderkant niet hoeft te verrichten. Dit geldt
tot en met de 100 euro die mevrouw Verburg voorstelde. Gewoon koppelen en
dan is het geregeld.Minister De Geus:Het is een misverstand te menen dat een terughoudende loonontwikkeling
zoals het kabinet die wenst en die ook zichtbaar is voor de tot nu toe afgesloten
CAO's, zal leiden tot een koppeling in 2005. In de afspraak van 2003 was juist
een nullijn opgenomen. Dit betekent een nullijn voor ambtenarensalarissen,
wettelijk minimumloon en uitkeringen, ongeacht de uitkomsten in de marktsector.
Dat deze uitkomsten lager zijn, doet aan dit afspraakaspect niets af.Mevrouw Noorman zegt dat men door een brutokoppeling een veel mooier resultaat
kan bereiken, maar dat betwijfel ik. Ook bij een brutokoppeling blijft de
vraag hoe een aantal aspecten en een algemene prijsontwikkeling tot uiting
komen in het koopkrachtbeeld. Ik houd op grond van onze beste gegevens staande
dat het koopkrachtbeeld evenwichtig is en laat zien dat de sterkste schouders
daarin de zwaarste lasten dragen. Uit hoe het in 2004 is gelopen, hebben wij
geleerd dat een formele koppeling voor de ouderen minder geld zou hebben opgeleverd
dan dat waartoe is besloten. Dat heb ik de Kamer ook geschreven. Een evenwichtig
inkomensbeleid als doel vind ik van een hogere orde dan de koppeling als formeel
middel.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De reden die in de wet ...De voorzitter:Ik verzoek u een heel korte vraag te stellen. U komt met een amendement,
een reactie, een vraag. Op een gegeven moment stopt het weer.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb oog voor het feit dat de minister voorzichtig moet manoeuvreren.
Dat is er de reden van dat ik in mijn amendement aangeef dat herstel van de
koppeling pas moet ingaan op 1 juli 2005. Daarvoor geldt ook de argumentatie
om niet te koppelen omdat de economische omstandigheden of de relatie tussen
de sociale partijen daarvoor geen aanleiding geven. Die twee zaken zijn echter
niet meer aan de orde. Er is namelijk in beperkte mate sprake van economische
groei, het kabinet is tot een sociaal akkoord gekomen en de sociale partners
houden zich keurig aan alle gemaakte afspraken. Waarom kiest de minister er
niet voor, te koppelen? Daarmee zou hij namelijk de inkomensverhoudingen borgen.Wij zullen nog nader van gedachten wisselen over het koopkrachtbeeld en
de evenwichtigheid, want dit lijkt nergens op.Minister De Geus:Op het moment dat mevrouw Noorman-den Uyl met haar laatste interruptie
begon, had ik het vermoeden dat wij dicht bij elkaar kwamen.Aan het eind van haar betoog kondigde zij aan, het debat over de koopkracht
nog verder te zullen voeren. Hoogstwaarschijnlijk moet ik daarvoor haar betoog
in tweede termijn afwachten, want over dat onderwerp is zojuist diverse malen
geïnterrumpeerd en ik zal het debat daarover nu niet voortzetten.Mevrouw Noorman-den Uyl geeft aan dat het mogelijk moet zijn op 1 juli
2005 tot herstel van de koppeling te komen. Toch zal ik haar geduld op de
proef stellen door 1 januari 2006 als uitgangspunt te nemen. Wij hebben
het beleid voor 2005 nu gemaakt en dat bespreken wij met de Kamer. Het is
mogelijk dat wij daarover een andere mening hebben, maar ik stel het geduld
van de Kamer zes maanden langer op de proef door nu aan te geven dat ik streef
naar het herstel van de koppeling per 1 januari 2006.De heer Van der Vlies (SGP):Het herstel van de koppeling per 1 januari 2006 is weliswaar in het
akkoord opgenomen, maar wij hebben nog een volledig jaar te gaan. Ik vraag
de minister hoe hard die datum is.Minister De Geus:Wij hebben inderdaad nog een volledig jaar te gaan, maar het najaarsakkoord
van 2003 waarnaar ik verwijs, bestaat in zijn verplichtende vorm natuurlijk
niet meer. Dat hebben wij gemerkt op het moment dat de sociale partners in
juni van dit jaar hebben gezegd dat zij zich niet aan dat akkoord gebonden
achtten. En het akkoord dat op 5 november jongstleden is gesloten, liet
dat van 2003 niet herleven. Aan het feit dat de regering heeft ingezet op
die nullijn voor 2004 en 2005 heeft zij desondanks de belofte verbonden dat
de koppeling met ingang van 1 januari 2006 zal worden hersteld.De heer Van der Vlies (SGP):Mag ik uit de woorden van de minister concluderen dat er het komend jaar
sprake moet zijn van zeer onvoorziene en majeure ontwikkelingen om daarover
weer een discussie op gang te brengen?Minister De Geus:Dat is inderdaad het geval.Mijn derde onderwerp is de afstemming tussen sociale zekerheid en zorg.
Daarna zal ik aandacht besteden aan de transformatie en de menselijke maat,
de vermindering van de administratieve lasten, de kinderopvang, het ontslagstelsel,
de zondagsrust, het wettelijk minimumloon en de amendementen.Mevrouw Verburg stelt de afstemming van sociale zekerheid en zorg aan
de orde. Een ketenaanpak ter voorkoming en bestrijding van ziekte en arbeidsongeschiktheid
wordt in het sociaal akkoord en in de preambule van de STAR-verklaring centraal
gesteld. Het is opvallend dat weinig wordt gesproken over de samenloop van
deze aanpak met de invoering van het nieuwe zorgstelsel. Is hier sprake van
een strijd der kolommen van departementen?Afspraken tussen Shell en Unilever met een VU-ziekenhuis, zonder dat reguliere
activiteiten in het gedrang komen, zijn zeer welkom.Dat de arboarts onder een strenge conditie mag doorverwijzen, is een eerste
stap. Zijn er grotere stappen te maken? Moet niet veel meer worden ingespeeld
op de nieuwe Zorgverzekeringswet, waarin werkgevers worden geacht een substantieel
deel van de premie te betalen?Sinds september 2002 werken de ministeries van SZW en VWS samen aan het
project Sociale zekerheid en Zorg. Dit project heeft als doel
het ziekteverzuim en de WAO-instroom te verminderen door de totstandkoming
van een integrale keten van preventie, verzuim en reïntegratie. In dit
project wordt met sociale partners, artsengroepen, arbodiensten en reïntegratiebedrijven
en zorg- en verzuimverzekeraars gewerkt aan de totstandkoming van deze integrale
keten van preventie, verzuimbegeleiding en reïntegratie. De samenwerking
tussen de departementen, die tot dat moment onvoldoende bestond, heeft daardoor
inderdaad een nieuwe impuls gekregen.In dit project is op enkele belangrijke punten voortgang geboekt. Sociale
partners zijn in STAR-verband naar aanleiding van het sociaal akkoord overeengekomen
dat op decentraal niveau zal worden gewerkt aan arbeidsomstandigheden, aan
omzetting van arboconvenanten in CAO's, aan preventie van ziekteverzuim en
arbeidsongeschiktheid en aan reïntegratie van werknemers met een handicap.
Ik stel hier dat de sociale partners aan dit project een enorme katalysatie
hebben ontleend. Dit staat niet op zichzelf; er spelen ook andere omstandigheden
mee.Het tweede punt is dat arbodiensten, reïntegratiebedrijven en RWI
een akkoord hebben bereikt over het transparant maken van de markt.Het derde punt is dat arbodiensten een Leidraad prestatiecontracten hebben
gemaakt, waarmee werkgevers en werknemers betere keuzen kunnen maken uit het
dienstverleningsaanbod in de keten van preventie, verzuimbegeleiding en reïntegratiebeleid.Ten vierde is met zorgverzekeraars en verzuimverzekeraars op basis van
een door hen zelf opgestelde inventarisatie geconstateerd dat er geen belemmeringen
zijn in wet- en regelgeving om zorg- en verzuimverzekeringen te combineren.
Dit is een belangrijk punt dat aanvankelijk aan hun kant nogal speelde. Zij
hebben dit zelf nader geïnventariseerd. Ook met de recente vormgeving
is het mogelijk zorg- en verzuimverzekeringen te combineren. Dit is van cruciaal
belang vanuit hun interesse om een rol te spelen in die keten.Ten slotte blijft de samenwerking tussen de diverse artsengroepen een
punt van aandacht. Artsenorganisaties hebben zich op 23 september 2004
uitgesproken voor een gezamenlijke multidisciplinaire richtlijnontwikkeling
waardoor alle artsen met een zelfde set richtlijnen zullen gaan werken. De
samenwerking tussen de diverse artsengroepen blijft echter een punt van aandacht.
De mogelijkheden die de nieuwe stelsels bieden, worden nadrukkelijk bij het
project Sociale zekerheid en Zorg betrokken. Het nieuwe arbeidsongeschiktheidstelsel
prikkelt werkgevers en werknemers tot een proactieve houding en een eigen
verantwoordelijkheid om verzuim te voorkomen en werknemers zo veel en zo lang
mogelijk verbonden te houden met de arbeidsmarkt. Het nieuwe zorgstelsel maakt
het mogelijk dat werkgevers en werknemers via collectieve contracten gunstige
voorwaarden kunnen bedingen voor preventie- en verzuimbegeleiding en voor
arbo- en curatieve zorg. Dit kan werkgevers en werknemers behoorlijke kostenvoordelen
opleveren, korting op de premies voor aanvullende zorgverzekeringen en op
verzuim- en arbeidsongeschiktheidspolissen. Het is mogelijk dat zieke werknemers
gebruik kunnen maken van de integrale keten van preventie, verzuim en reïntegratie,
met afspraken over passende zorg voor het bedrijf c.q. de werknemers. Zo zijn
werknemers eerder in staat terug te keren naar het bedrijf. Het gevolg is
een behoorlijke kostendaling door lager verzuim en mogelijk minder WAO-instroom.Toch zijn wij er nog niet. Op 13 december organiseren minister Hoogervorst,
staatssecretaris Van Hoof en ikzelf met de genoemde partijen in Groenekan
de derde conferentie van dit project. Wij willen tijdens deze conferentie
spreken over de mogelijkheden van de nieuwe stelsels. Het concrete doel van
de bijeenkomst is het maken van afspraken over preventief verzuimbeleid en
reïntegratiebeleid, inclusief de mogelijkheden van de stelsels per 1 januari
2006. Natuurlijk gaan wij in op de noodzakelijke samenwerking tussen de artsen.
Dit is een punt van aandacht.Ik stel voor de Tweede Kamer in februari 2005 het verslag van deze conferentie
te doen, inclusief de gemaakte afspraken. Wij hebben dan het verslag van het
totale project Sociale zekerheid en Zorg, zoals dat is vormgegeven. Wij kunnen
dat gezamenlijk in de Kamer bespreken, zodat de voortgang en de beoordeling
van het project een politiek gehalte krijgen.Mevrouw Verburg (CDA):Ik accepteer die toezegging graag. Ik heb nog twee vragen. Ik verzoek
de minister om in deze rapportage, samen met zijn collega van VWS, ook aan
te geven hoe de samenwerking tussen artsengroepen verder zal verlopen. In
de praktijk zien wij daarin een belemmering. Er kan ook sprake zijn van een
competentieverschil. Mijn tweede vraag betreft een vorm van koudwatervrees.
Als patiënten of cliënten via het bedrijf of een arboarts komen,
zou een vorm van voorrangzorg kunnen komen, waardoor in de reguliere zorg
weer wachtlijsten gaan ontstaan. Zo krijg je een gezondheidszorg met twee
snelheden. Ik neem aan dat de minister er bovenop zal zitten dat dit niet
gebeurt. In de rapportage wil ik hiervan van het kabinet graag een heel helder
beeld krijgen.Minister De Geus:Dat zeg ik graag toe.Ik kom toe aan het transformatieproces en de menselijke maat bij het UWV.
Het UWV is in 2002 gestart met een zeer omvangrijk fusie- en transformatietraject.
Daarnaast is een aanvang gemaakt met de uitwerking van de beleidsagenda voor
deze kabinetsperiode. Voor een belangrijk deel raakt deze beleidsagenda de
uitvoering door het UWV van de werknemersverzekeringen. Ik wijs bijvoorbeeld
op twee majeure trajecten zoals Walvis/SUB en de Wet Werk en Inkomen naar
Arbeidsvermogen.Zoals door mevrouw Noorman is aangegeven, mag het duidelijk zijn dat het
UWV voor een omvangrijke opgave staat. Het kan niet van het UWV verwacht worden
dat de belangrijke wijzigingen die de beleidsagenda tot gevolg heeft en de
wijzigingen van het fusietraject, gelijktijdig worden gerealiseerd. Ik heb
daarover met de raad van bestuur van het UWV indringend gesproken. Ik heb
besloten om voor 2005 prioriteit te geven aan het uitvoeren van het beleidsprogramma
en de verbetering van de uitvoering voor cliënten. Dat impliceert dat
in 2005 de prestaties van het UWV onder druk komen te staan en dat slechts
in beperkte mate verbeteringen mogen worden verwacht in de reguliere
uitvoeringstaken van het UWV. Dat geldt ook voor de door mevrouw Verburg genoemde
aspecten. Zo zal het aantal klachten in de uitvoering hoog blijven. Dit wordt
overigens ook veroorzaakt door de omvangrijke herkeuringsoperatie en de toename
van het aantal werklozen. Ik herhaal naar aanleiding van de klachten, overhandigd
door mevrouw Verburg, mijn voorstel om deze klachten in een besloten overleg
in aanwezigheid van UWV te bespreken. In algemene zin blijft voor mij het
uitgangspunt dat de menselijke maat centraal staat. Voorbeelden hiervan zijn
de IRO en de TRI, de Tijdelijke regeling inkomensgevolgen.Ook in de uitvoering krijgt de menselijke maat steeds meer gestalte. Als
voorbeelden hiervan kunnen de onafhankelijke arbeidsadviseur, keteninitiatieven
zoals de gezamenlijke banenmarkt en de inrichting door UWV van een centraal
klachtenbureau worden genoemd. Het is zaak, nog meer initiatieven te ontplooien
waarbij de menselijke maat centraal staat. Door de ketenpartijen wordt dit
betrokken bij het gezamenlijk opgestelde Ketenprogramma 2005. Daarnaast zal
UWV, waar het aantal klachten in absolute zin het omvangrijkst is, in 2005
een trainings- en coachingprogramma starten voor de medewerkers, gericht op
de kernbegrippen werk boven inkomen, klantgerichtheid en klachtoplossing.Wij zien dus dat het transformatieproces dat verband houdt met de fusie
en de transformatie die in 2002 is gestart, mogelijk iets zal moeten temporiseren
om voorrang te geven aan het werken naar de menselijke maat en het realiseren
van de beleidsagenda.Mevrouw Verburg (CDA):Ik neem het voorstel van de minister graag aan. Wij hebben afgesproken
om in besloten overleg, dat zeker op zeer korte termijn moet plaatsvinden,
een aantal zaken te bespreken. Het gaat de CDA-fractie echter niet alleen
om de menselijke maat. Het gaat ook om de bejegening van cliënten. Ik
heb daarover gisteren een en ander gezegd. Het blijkt ook uit de mail en brieven
die ik de minister heb overhandigd. Menselijke maat is dus één,
maar fatsoenlijke bejegening is een ander belangrijk punt.Minister De Geus:Voor mij liggen die begrippen wel in elkaars verlengde. Menselijke maat
is niet alleen een kwantitatief begrip van schaalgrootte, maar is ook een
kwalitatief begrip. Het jaar 2004 is toch een jaar waarin vorderingen zijn
gemaakt. Die grote organisatie, vanuit de uitvoeringspraktijk gedacht, stond
aanvankelijk heel aarzelend tegenover initiatieven als een onafhankelijk arbeidsadviseur,
centraal klachtenbureau en dergelijke. Wij zien nu dat de mensen die te maken
hebben met deze nieuwe functies en die bijvoorbeeld te maken hebben met een
individuele reïntegratieovereenkomst, bemerken dat het kunnen leveren
van individueel maatwerk ook heel veel betekent voor de bejegening. Het betekent
namelijk dat de sociale zekerheid niet een systeem is dat op de mensen gelegd
wordt, maar steeds meer een dienstverlening wordt waarbij de cliënt zelf
centraal staat. Dat betekent dus dat in die bejegening een enorme omslag wordt
gemaakt. Het trainings- en coachingprogramma, gericht op werk boven inkomen,
klantgericht en klachtoplossing is heel illustratief voor deze transformatie.
Deze transformatie krijgt, zoals afgesproken, in 2005 voorrang boven andere
transformatieprocessen die puur met het bedrijfstechnische of bedrijfsorganisatorische
te maken hebben en die in het verlengde liggen van de fusie die in 2002 heeft
plaatsgevonden. Dat betekent dat het fusieproces over een iets langere termijn
moet worden uitgerekt om daarbinnen de aspecten van werk boven inkomen, klantgerichtheid
en klachtoplossing voorrang te geven. Dat ben ik overeengekomen met de raad
van bestuur van UWV.De voorzitter:De twee woordvoerders mogen elk één korte vraag stellen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ben blij dat u het probleem onderkent, maar u bent in uw beantwoording
niet ingegaan op een onderdeel van het probleem dat ik heb neergelegd. Het
UWV heeft een bezuinigingstaakstelling gekregen op het personeel; voordat
taken weggaan vinden die bezuinigingen nu al plaats. Dat zijn belemmerende
factoren om het primaire proces goed op orde te krijgen. Heeft u bij uw afspraken
ook ruimte genomen om bijvoorbeeld de personeelsafname niet op deze manier
te laten verlopen? Heeft u zich ook voorgenomen om bijvoorbeeld zo'n nieuw
traject voor de WAO verder naar achter te sturen, waardoor de organisatie
een serieuze kans krijgt om één club te worden?Minister De Geus:Ik heb nadrukkelijk aandacht geschonken aan de personele ontwikkeling
en het effect dat een mogelijke personele krimp heeft op het geheel van het
bedrijfsproces en van de motivatie van medewerkers. Ik heb niet alleen erover
gecorrespondeerd met de ondernemingsraad, maar ook rechtstreeks overleg gevoerd
met de raad van bestuur. In het regulier overleg is het door de raad van bestuur
zelf aan de orde gesteld. Het is ook door de voorzitter van de raad van bestuur
in heldere bewoordingen in de krant aangegeven. Op dit moment is het te vroeg
om u te informeren waar het toe leidt. Het is bovendien een primaire verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur. Wel zeg ik u graag toe dat wij, wanneer wij onze
afspraken daarover hebben afgerond, wereldkundig zullen maken en uw Kamer
zullen informeren waartoe dat leidt. Het gaat om een majeure operatie en een
grote organisatie. Er moet duidelijkheid zijn over de randvoorwaarden en de
context waarin dit geheel plaatsvindt.De heer De Wit (SP):Wij spreken inderdaad over een gigantische reorganisatie. Is de stand
van zaken op dit moment ook duidelijk voor het personeel van het UWV? Mij
bereiken in ieder geval de nodige signalen van grote bezorgdheid over de toekomst
van een heleboel mensen bij het UWV. Heeft u nu niet te maken met een soort
innerlijke tegenstrijdigheid in deze operatie? Aan de ene kant constateert
zowel u als de Kamer dat er heel veel klachten zijn en dat er een heleboel
moet worden verbeterd; u hebt zelf die drie punten genoemd. Aan de andere
kant gaan wij inkrimpen en reorganiseren. Staan die twee bewegingen niet volstrekt
haaks op elkaar, waardoor u dit in feite niet kunt bereiken als u doorgaat
met reorganiseren?Minister De Geus:De heer De Wit vraagt of ik de waarneming deel dat er onzekerheid is onder
het personeel. Ja, dat is mij geworden. Dat is op dit moment
betrekkelijk onvermijdelijk. Er ligt een sociaal plan met een bepaalde eindtermijn.
De vraag is hoe het verder moet en hoe het zal gaan met de reorganisatie die
daarna nog plaatsvindt. Daarvoor is op een gegeven moment de nieuwe context
nodig. Ik wil daarover geen illusies wekken, want wij zitten niet royaal in
de middelen. Al die besprekingen zullen best nog pittig worden.Voorts vraagt de heer De Wit of het niet een innerlijke tegenstrijdigheid
is dat je aan de ene kant werkt aan een organisatorische kwantitatieve krimp,
terwijl je aan de andere kant juist verwacht dat mensen tot betere prestaties
komen. Als ik daarnaar kijk uit het oogpunt van organisatieverandering –
staat u mij toe dat ik dat ook doe met ervaring uit het verleden – zeg
ik "integendeel". Voor een organisatie in verandering is zuiver en alleen
een krimp in omvang de meest demotiverende reorganisatie die ik ooit heb gezien.
Een organisatie die in staat is om in de tussentijd haar prestaties, haar
krediet en haar marktpositie te verbeteren – het UWV is geen bedrijf,
maar heeft wel bedrijfsmatige aspecten en in ieder geval vele klanten –
leeft, is vitaal en heeft een toekomst.Mevrouw Verburg en mevrouw De Vries hebben opmerkingen gemaakt over de
voortgang van het kabinetsbeleid om de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
met een kwart te verminderen ten opzichte van 2002. De administratieve lasten
op SZW zijn becijferd op 2,533 mld euro. Van de reductievoorstellen moet dus
633 mln euro, ofte wel 25% worden gerealiseerd. De veronderstelling van mevrouw
Verburg dat het de bedoeling is de doelstelling van 25% pas in 2009 te realiseren,
berust op een misverstand. Op pagina 23 van de begroting staat wel degelijk
2007 als streefdatum. Het jaar 2009 is de streefdatum van de 25%-doelstelling
rond arbeid en zorg, die op dezelfde pagina wordt behandeld.Mevrouw De Vries is bezorgd over de voortgang van de reductieoperatie.
Ik denk dat ik haar kan geruststellen. In de begroting-2005 is vermeld dat
het totaal aan harde reductievoorstellen op SZW-terrein 482 mln euro, ofte
wel 19% bedraagt. Inmiddels zijn we alweer een stapje verder: we zijn gevorderd
tot 548 mln euro, dat is bijna 22%. De resterende reductievoorstellen –
een taak van 85 mln euro – moeten vooral worden gevonden via het interdepartementale
project sociaal-fiscaal, en op het terrein van de arbeidsomstandigheden. In
de loop van 2005 loopt het bedrag aan daadwerkelijk al geïmplementeerde
voorstellen volgens verwachting op tot 354 mln euro, en dan zijn we op meer
dan 56% van de oorspronkelijke taakstelling.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):U geeft in geld aan wat de reductie in administratieve lasten is. Dat
klinkt allemaal prima, maar wordt er ook gemeten wat de ondernemers zelf gaan
ervaren van die vermindering? De ondernemers in het MKB zeggen: ik kom niet
toe aan ondernemen door al die regels. Dat is iets heel anders dan wat u nu
zegt. Gaat u ook meten of het beter wordt?Minister De Geus:De staatssecretaris zal daarop ingaan. Uw verwachtingspatroon stijgt dus!
Als wij zeggen dat het heel veel betekent, maar niet in geld, zou u daar vraagtekens
bij zetten. Het is daarom goed in de beantwoording onderscheid te maken tussen
de werkelijke temperatuur en de gevoelstemperatuur. Dit is de werkelijke temperatuur,
en op het aspect van de gevoelstemperatuur gaat de staatssecretaris in.Mevrouw De Vries vroeg naar de Arbeidstijdenwet en de Arbeidsomstandighedenwet
en de adviezen die daarover aan de SER zijn gevraagd. Het eerste advies over
de Arbeidstijdenwet verwachten wij in januari 2005. Wat de Arbeidsomstandighedenwet
betreft is aan de SER gevraagd om uiterlijk 1 mei te adviseren, en daarna
schakelen wij direct over op het wetgevingsproces.We staan op de drempel van de invoering van de Wet op de kinderopvang.
In de afgelopen periode zijn grote inspanningen verricht door kinderopvangorganisaties,
sociale partners en gemeenten. Met op dit moment minder dan een maand te gaan
voor de invoering van deze wet is het voor iedereen die met kinderopvang te
maken heeft een spannende tijd. Een actuele vraag is hoeveel ouders hun aanvraag
voor een tegemoetkoming bij de Belastingdienst hebben ingediend. Een tijdige
indiening is namelijk nodig om op 15 januari de eerste tegemoetkoming
te ontvangen. Een andere actuele vraag is hoeveel ouders hun opvangcontract
inmiddels hebben ondertekend en ingeleverd. Dat bepaalt met welke bezetting
de organisaties rekening moeten houden. Een derde vraag is voor hoeveel ouders
daadwerkelijk een werkgeversbijdrage beschikbaar is en hoe hoog de eerste
rekening voor hen zal zijn. De heer Douma en mevrouw Koser Kaya hebben dit
soort vragen gesteld en de FNV is samen met andere organisaties, ook alert
op deze punten.Op dit moment zijn op deze vragen slechts voorlopige antwoorden te geven.
Vanaf half september jongstleden zijn de aanvraagformulieren bij alle kinderopvangorganisaties
beschikbaar. Zij hebben deze formulieren met een offerte erbij aan de ouders
uitgereikt. Aanvankelijk bleek dat de ouders wat bedenktijd nodig hadden,
maar het aantal aanvragen bij de Belastingdienst loopt de laatste weken razendsnel
op. Er zijn op dit moment al meer dan 160.000 aanvragen gedaan. Er wordt door
kinderopvangorganisaties geen grote aantallen opzeggingen van ouders gerapporteerd,
maar wel het selectiever inkopen van dagen of dagdelen, vooral bij de mensen
met hogere inkomens. Ook wordt er gerapporteerd dat er bij sommige gemeenten
sprake is van een aanloopprobleem. Dat zijn de voorlopige signalen van de
Belastingdienst en van onder meer de brancheorganisatie MOgroep. Ik herken
mij dus ook niet in het negatieve beeld dat de heer Douma en mevrouw Koer
Kaya terzake neerzetten.Dan het punt van de administratieve rompslomp dat door sommige fracties
is genoemd. Ouders moeten inderdaad een aantal formulieren invullen en zij
moeten een contract met hun kinderopvangorganisatie sluiten. Dat is inherent
aan het systeem van vraagfinanciering. Het is op dit moment voor alle partijen
nog nieuw; zij doen het voor de eerste keer. Dat gebeurt nu eenmaal bij elke
systeemwijziging. In het vervolg zal het veel minder inspanning kosten. Ik
denk dat de administratieve nieuwigheid in essentie eenmalig is.Om in een later stadium een completer en meer afgewogen beeld van de overgang
van het oude naar het nieuwe stelsel te geven, laat ik een aantal onderzoeken
doen. Wij volgen de huidige groep gebruikers om te kijken of zij op de juiste
wijze in het systeem terechtkomen. Wij kijken naar de ontwikkeling
van de werkgeversbijdrage, waarvan ik weet dat die bij de behandeling van
de wet door de Kamer een aangelegen punt is. Van de Belastingdienst ontvangen
wij periodiek informatie. Uiteraard komen de uitkomsten van deze onderzoeken
bij de Kamer terecht. Er zijn ook al een paar momenten gemarkeerd voor de
evaluatie.Mevrouw Koser Kaya (D66):U heeft nu vrij algemeen een aantal vragen beantwoord. Ik maak mij vooral
zorgen over de dertigers die nu uitvallen. Dat zijn de steunpilaren die wij
straks bij de vergrijzing nodig hebben. Ik begrijp niet dat aan hun positie
zo simpel wordt voorbijgegaan en er niet meer werk van wordt gemaakt. Betaalbare
en goede kinderopvang is vereist om de economie aan te laten trekken, om de
maatschappij beter op orde te krijgen en om straks voldoende mensen te hebben
die de kosten die de vergrijzing met zich brengt, kunnen opvangen.Minister De Geus:Dat klopt. In de wet kinderopvang is daarin ook voorzien. In die wet is
een heel bewuste keuze gemaakt om de tegemoetkoming van de overheid te richten
op de mensen met de laagste inkomens. Dat betekent dus dat ten opzichte van
de huidige situatie in 2004, het met name de mensen met de laagste inkomens
zijn voor wie de kinderopvang goedkoper wordt en het de mensen met de hoogste
inkomens zijn voor wie de kinderopvang duurder wordt. Dat er onder de mensen
met de hoogste inkomens veel tweeverdienende dertigers zitten, klopt. Bij
hen wordt er ook selectiever gekeken naar de inkoop, zonder dat er overigens
sprake is van een groot aantal opzeggingen. Dat is een effect dat wij ook
hebben ingecalculeerd. Ik vind het van groot belang dat de financiële
tegemoetkoming in de nieuwe Wet kinderopvang bij uitstek is gericht op de
mensen met de laagste inkomens. Als zij het arbeidsproces om financiële
redenen moeten verlaten, hebben zij namelijk geen ander soelaas.Mevrouw Koser Kaya (D66):Als er selectief wordt ingekocht, doet men dat op een andere manier voor
die periode dat men normaal wel de kinderopvang had gebruikt. Hoe zit het
daarmee?Minister De Geus:Dat weten wij niet precies. Ik verwijs naar het onderzoek waarbij de groep
huidige gebruikers wordt gevolgd, zodat wij kunnen zien of zij op de juiste
wijze in het nieuwe systeem terecht zijn gekomen. Als mensen anders inkopen,
weten wij niet hoe zij de opvang voor de andere dagen regelen. Het kan zijn
dat zij zelf de kinderen opvangen, het kan ook zijn dat zij alternatieven
vinden in de informele kinderopvang.Mevrouw Koser Kaya (D66):Zelf de kinderen opvangen betekent vaak dat zij minder gaan werken.Minister De Geus:Ik heb nog geen signalen dat er onder de hogere inkomens, want daar doelt
u op, sprake is van een terugtrekkende beweging van de arbeidsmarkt.Mevrouw Koser Kaya (D66):Ik heb andere signalen gekregen.De heer Douma (PvdA):Wij hebben eerder voorstellen gedaan om te komen tot een basisvoorziening
voor de kinderopvang, waarbij ouders niet afhankelijk zijn van een werkgeversbijdrage.
Daarnaast zijn er twee concrete vragen waar ik graag antwoord op wil hebben
van de minister. Wij krijgen allerlei berichten dat de kosten van kinderopvang
en tussenschoolse opvang enorm stijgen. Ik heb net weer een heel pakketje
gekregen van instellingen waar niet de werkelijk afgenomen uren, maar een
soort gemiddeld aantal uren in rekening wordt gebracht. Dat leidt tot enorme
kostenstijgingen, waar mensen zich buitengewoon ongerust over maken. Ondanks
de nieuwe regeling zien wij een enorme stijging van de kosten. Dat kan leiden
tot een afnemend aantal mensen dat van die voorzieningen gebruikmaakt, en
dat wil de minister niet.Los van de regeling doet het probleem zich voor van mensen die op enig
moment in de WW komen. Zij hebben al een inkomensachteruitgang als gevolg
van de WW en zij raken ook nog een deel van de bijdrage voor kinderopvang
kwijt, terwijl wij allemaal graag willen dat zij zo snel mogelijk weer naar
de arbeidsmarkt gaan. Is daarvoor niet een oplossing te verzinnen?Minister De Geus:Deze punten zijn bekend. Wij hebben nog geen twee weken geleden een algemeen
overleg gehad over de vraag hoe de kinderopvang er aan de vooravond van de
nieuwe wet voor staat. Daarbij hebben wij ook uitvoerig over deze aspecten
gesproken. De heer Douma heeft bij herhaling de vinger gelegd bij twee zaken,
die ik kort aanstip, onder verwijzing naar het eerdere AO.Het eerste punt betreft de omstandigheid dat de contracten worden geoffreerd
in een vorm waarbij soms meer wordt gerekend dan de feitelijke uren die worden
afgenomen. Ik heb daarover mijn ongenoegen uitgesproken en ik heb daarover
overleg gehad met de Bond van ouders in de kinderopvang en met de aanbieders.
Deze partijen trekken zich deze marktomstandigheid aan en hebben aangekondigd
dat zij daar met elkaar naar willen kijken. Het kan niet zo zijn dat er wordt
betaald voor uren die niet worden afgenomen. Maar het kan ook zijn dat het
arrangement dat een kinderopvanginstelling aanbiedt, niet precies op maat
is gesneden voor de vraag die een ouder heeft. In de markt zal hierbij een
evenwicht moeten worden gevonden. Het is niet de bedoeling dat er wordt betaald
voor wat niet afgenomen wordt.Het tweede punt is de situatie bij de WW. Wij hebben bij de totstandkoming
van de Wet op de kinderopvang de groepen die in aanmerking komen voor kinderopvang
vrij secuur afgebakend tot de werkenden en degenen die via een reïntegratietraject
onderweg zijn naar werk. Dat is de afbakening. Op die afbakening, hoe jammer
dat ook is voor mensen die tijdelijk in de WW zitten, kom ik niet meer terug
voordat de wet is ingegaan.Mevrouw Koser Kaya merkt op dat D66 de wens heeft om het duale ontslagstelsel
op te heffen. De rechter moet voortaan ontslagzaken behandelen en het CWI
moet van deze taak ontheven worden. De heer Weekers geeft aan dat in de visie
van de VVD de preventieve ontslagtoets moet worden afgeschaft. De ontslagvergoedingen
moeten worden gehalveerd. Ook vraagt hij om het dossier van het ontslagrecht
niet geïsoleerd te beschouwen, maar samenhangend met het WW-dossier.
Tevens vraagt Weekers of de minister de SER wil verzoeken het ontslagrecht
en de visie van de VVD daarop mee te nemen in de WW-advisering.Bij brief van 15 november heb ik aan de Kamer bericht dat het kabinet
volgend jaar komt met een standpunt over het door de commissie-Rood voorgestelde
repressieve ontslagstelsel. Dat is een oud rapport van de commissie-Rood,
waarover mijn voorgangers nooit een standpunt hebben bepaald. Dit kabinet
doet dat wel. Ik kan daarop niet vooruitlopen. Dat standpunt komt er in het
eerste kwartaal van het volgende jaar.De direct belanghebbenden, de werkgevers en de werknemers in de Stichting
van de Arbeid, hebben overigens unaniem geadviseerd tot handhaving van het
huidige stelsel. Toen ik de laatste maanden vanuit werkgeverskring hoorde
dat het ook anders zou kunnen, hebben mijn ambtenaren de werkgevers gevraagd
of dit geen reden is om daarover in de Stichting van de Arbeid te spreken.
Als werkgeversorganisaties iets bepleiten in afwijking van het stuk waaronder
hun handtekening staat, moeten zij eerst terug naar de overlegtafel. Een en
ander laat onverlet dat het kabinet een zelfstandig oordeel velt over het
rapport van de commissie-Rood.Anders dan de heer Weekers en mevrouw Koser Kaya zien de sociale partners
voordelen in een preventieve toetsing van ontslag. Die voordelen zijn er ook
in mijn optiek. Als de Stichting van de Arbeid in de tussentijd zijn mening
herziet, zal ik de Kamer daarover informeren. Ik wijs er verder op dat met
de Wet flex en zekerheid eind jaren negentig een aantal versoepelingen in
het ontslagrecht zijn aangebracht. Zo zijn ondermeer de opzegtermijnen verkort
en is de mogelijkheid voor het sluiten van meerdere opvolgende tijdelijke
contracten verruimd. Dat wil niet zeggen dat er geen verdere verbeteringen
mogelijk zijn. Zo is onlangs aan de SER advies gevraagd over een versoepeling
van de zogenaamde verwijtbaarheidstoets in de WW. Met een dergelijke versoepeling
kunnen onnodige pro forma-procedures bij het CWI en de kantonrechter worden
voorkomen. De heer Weekers gaf een kwantitatieve inschatting. Ik heb daar
geen bronnen voor. Het getal kan echter waar zijn. De ontslagkosten voor werkgevers
zouden hiermee kunnen verminderen. Aan de Stichting van de Arbeid is intussen advies gevraagd over de voorstellen
tot een heroverweging van het "lifo-beginsel". Ingevolge de motie-Verburg
is dat aan de Stichting van de Arbeid gevraagd. Dat advies is ontvangen. Het
kabinet zal daarover begin volgend jaar een standpunt aan de Kamer bekendmaken.De heer Weekers heeft eveneens voorgesteld om te komen tot een verlaging
van ontslagvergoedingen. Zoals bekend is ook het kabinet geen voorstander
van hoge ontslagvergoedingen. Hoge vergoedingen leiden tot hoge ontslagkosten
en dragen niet bij aan een dynamische werking van de arbeidsmarkt. De heer
Weekers weet ook dat de huidige ontslagvergoedingen niet berusten op wetgeving,
maar op overeenkomsten en jurisprudentie. Om die reden heeft het kabinet plannen
geformuleerd om hieraan tegemoet te komen. De heer Weekers weet ook dat de
Kamer met de motie van de heren Verhagen, Van Aartsen en Dittrich een oordeel
heeft gegeven dat net iets anders luidde dan de oorspronkelijke kabinetsplannen.
Wij volgen op dat punt de motie van de Kamer. Daarenboven is in het Sociaal
Akkoord overeengekomen dat de SER zijn licht hierover zal laten schijnen voordat
definitief besloten zal worden. Het lijkt mij dus goed om dat advies, dat
in het eerste kwartaal van 2005 komt, af te wachten. Het totale pallet is
dus in het eerste kwartaal van 2005 compleet. Het staat de SER uiteraard vrij
om bij de wijzigingen in de WW de relatie met de ontslagtoets en de ontslagvergoeding
te leggen.De heer Weekers (VVD):Ik heb een vraag over het ontslagrecht in brede zin en de koppeling met
de WW. Ik wil daar nu inderdaad niet al te ver op vooruitlopen. Ik heb daar
gisteren het standpunt van de VVD-fractie over gegeven. Ik verzoek de regering
klemmend om die hele zaak integraal te bekijken. De minister zegt dat over
het ene onderdeeltje advies is gevraagd aan de Stichting van de Arbeid en
over een ander onderdeeltje aan de SER; een ander deel wordt weer elders bekeken.
Ik denk juist dat het van groot belang is dat het kabinet ook met sociale
partners bekijkt hoe de samenhang in de diverse dossiers met visie op de toekomst
kan worden benaderd.Minister De Geus:Die samenhang heb ik aangegeven door het kabinetsstandpunt over een duaal
ontslagstelsel – het rapport van de commissie-Rood – te verbinden
met het kabinetsstandpunt over het advies van de Stichting van de Arbeid inzake
"last in, first out". Die twee zaken raken de preventieve ontslagtoets nogal
nadrukkelijk. Ik heb aangegeven dat daarover in het eerste kwartaal van volgend
jaar een kabinetsstandpunt zal komen. Als wordt gezegd dat het goed zou zijn
als dat kabinetsstandpunt en het SER-advies zouden worden bezien in samenhang
met de WW, wijs ik erop dat het SER-advies over de WW betrekking heeft op
de twee door het kabinet voorgestelde maatregelen waarover de SER voor 1 april
met een alternatief advies kan komen. Daarnaast ligt er een adviesaanvraag
over de toekomstbestendigheid van de WW. Als wordt gevraagd of het niet verstandig
zou zijn om het geheel in één pakket te bespreken, wil ik daar
nog wel eens over nadenken, maar het is duidelijk dat dat in ieder geval ook
zou betekenen dat het kabinet zijn standpuntbepaling over het duale ontslagstelsel
en over het "last in, first out"-systeem zou moeten aanhouden. Dit zou immers
een vertraging betekenen. Ik wil best toezeggen dat ik daar nog eens naar
zal kijken. Samenhang heeft een belangrijke waarde, maar wanneer er bepaalde
adviezen liggen en bepaalde oordelen rijp zijn om geveld te worden, is het
ook goed om die oordelen te vellen. Ik zal dit dus nog even goed bekeken.
De suggestie om zaken in samenhang te bekijken, is op zich niet onzinnig,
maar wij moeten even bekijken of de meerwaarde in kwaliteit van de besluitvorming
als gevolg van het nastreven van die samenhang het wint van het nadeel van
uitstel.Mevrouw Koser Kaya (D66):Ik heb de door de heer Weekers naar voren gebrachte punten er heel bewust
buiten gelaten, maar juist alleen de ontslagtaak van het CWI en de kantonrechter
genomen, omdat dit op dit moment gewoon niet deugt. Er gaat daar geld naar
toe dat wij met z'n allen moeten opbrengen. Daarbij gaat het om taken die
zowel door het CWI als de rechter worden gedaan. Bovendien zou de onafhankelijke
rechterlijke macht de zaken moeten behandelen die op basis van bepaalde
wetten aan de orde zijn. Je moet daarbij duidelijk een grens trekken en aangeven
dat het CWI onnodig een dubbele taak heeft. Mensen moeten onnodig lang wachten.
Het kost heel veel tijd, niet alleen voor werknemers, maar ook voor werkgevers.
Zij moeten een onnodig lang traject aflopen. Bovendien wordt vervolgens niet
alleen wedertewerkstelling bij de burgerlijke rechter gevraagd als de werkgever
ervoor kiest om naar het CWI te gaan. Ook nadat de vergunning is gegeven,
worden er kennelijk "onredelijke ontslag"-procedures gestart. Dat is allemaal
dubbelop. Ik zie niet in waarom wij hier niet heel praktisch mee kunnen omgaan.Minister De Geus:De problematiek die u schetst, ken ik uit mijn eigen arbeidsrechtelijke
praktijk in de jaren tachtig. In die jaren was er een grote hausse aan ontbindingsverzoeken.
Uw laatste punt, de procedure voor kennelijk onredelijk ontslag, speelt in
deze afweging een mindere rol. Het centrale punt is de dualiteit van de route:
via CWI en via de ontbinding bij de kantonrechter. Bij ontslag hoeft er niet
altijd een dubbele weg gevolgd te worden. Voor individuele ontslagzaken wordt
altijd de ene of de andere route gebruikt.Vervolgens is de vraag of ons stelsel twee wegen voor de toets op ontslag
moet hebben of een enkele weg. De voor- en nadelen daarvan zijn uitmuntend
in kaart gebracht door de commissie-Rood- Dat rapport ligt er al een tijd,
maar het heeft nog nooit tot een kabinetsstandpunt geleid. Het advies van
de commissie is om de preventieve ontslagtoets bij het CWI af te schaffen.
Ik wil echter niet vooruitlopen op het kabinetsstandpunt. De Stichting van
de Arbeid heeft daar ook een advies over uitgebracht. U hebt gezegd dat het
niet alleen in het nadeel van werknemers is, maar ook van werkgevers. Desondanks
hebben de partijen die de werknemers en de werkgevers vertegenwoordigen gepleit
voor het in stand houden van het huidige stelsel. Dat heeft te maken met de
andere voor- en nadelen die in het rapport van de commissie-Rood en in het
advies van de Stichting van de Arbeid zijn genoemd. Ik wil graag weten wat
de opstelling van de fractie van D66 hierbij is.Het kabinet heeft toegezegd om in het eerste kwartaal van 2005 met een
samenhangend standpunt te komen over de samenhang tussen de regimes voor de
ontslagtoets enerzijds en het LIFO-systeem anderzijds. Voor het laatste is
er nu ook een advies. De vraag van de Weekers om te wachten met het standpunt
totdat wij het in verband kunnen brengen met de toekomstbestendigheid van
de WW neem ik in beraad.Mevrouw Verburg (CDA):Begrijp ik het goed dat er een tempoverschil zit in de advisering over
de kortdurende WW en ontslagvergoeding en de duurzaamheid van de WW op langere
termijn? Zo ja, wat is dat verschil? Wanneer komt dan het advies over de toekomstbestendigheid
van de WW?Minister De Geus:De adviezen voor het ontslag zijn binnen. Wij wachten daarvoor niet op
de SER. Het is aan het kabinet om op basis van wat er ligt een kabinetsstandpunt
te bepalen en dat komt in het eerste kwartaal van 2005. Voor de kortdurende
WW en de verrekening van de ontslagvergoeding is er al een wetsvoorstel ingediend
bij de Kamer. Krachtens het sociaal akkoord hebben de sociale partners in
de SER de gelegenheid gekregen om voor 1 april een alternatief in te
dienen. De adviestermijn voor de toekomstbestendigheid van de WW heb ik op
dit moment helaas niet paraat, maar die krijgt u dadelijk van mij.De heer Varela (LPF):De minister zei zojuist dat werkgevers niets zien in een versoepeling
van het ontslagrecht. De heer Hans de Boer, voorzitter van de Taskforce jeugdwerkloosheid,
heeft gisteren gezegd dat werkgevers het zouden toejuichen als zij allochtone
jongeren eerder zouden kunnen ontslaan. Hij juicht dit ook toe, omdat daardoor
de drempelvrees van werkgevers om allochtone jongeren in dienst te nemen,
zou verminderen. Hoe denkt de minister hierover?Minister De Geus:Ik wil deze vraag beantwoorden samen met de vraag van de heer Van der
Vlies hoe de regering denkt over een versoepeling van de ontslagbescherming
en van de loondoorbetalingverplichting bij ziekte voor starters op de arbeidsmarkt
waardoor het aannemen van jongeren aantrekkelijker wordt. De regering is hier
geen voorstander van, omdat dit in de rechtsbescherming leidt tot een tweedeling
op de arbeidsmarkt die zij ongewenst acht. Zij richt haar inspanningen liever
op bijvoorbeeld het aanbrengen van verbeteringen in het ontslagstelsel als
geheel, waar iedereen van kan profiteren, dus ook starters. Verder merk ik
op dat de Wet flexibiliteit en zekerheid de mogelijkheid biedt om tijdelijke
contracten te sluiten zonder dat daarmee een vast dienstverband ontstaat.
Er zijn dus op dit moment voldoende mogelijkheden om de risico's te vermijden
die kleven aan het aangaan van een vast dienstverband.In de discussie is ook gesproken over de mogelijkheid om het risico van
de loondoorbetalingplicht bij ziekte af te wenden. Ik denk dat dit een fout
signaal zou zijn. Dit risico is heel bewust – met instemming van de
Kamer – bij werkgevers en werknemers gelegd. De prikkel hoort niet alleen
bij werkgevers, maar ook bij werknemers thuis. Het wegnemen van die prikkel
bij een groep die iets meer risico met zich zou meebrengen, zou een heel onjuist
signaal zijn. De mensen die aan de slag gaan, moeten ervan overtuigd zijn
dat het terugdringen van het risico van ziekte een gezamenlijke verantwoordelijkheid
is van werkgever en werknemer. Ik vind het een goede ontwikkeling dat werkgever
en werknemer elkaar daar op de werkvloer over in de ogen kijken.De heer Van der Vlies heeft gevraagd wat ik zal doen om de Arbeidstijdenwet
te handhaven en zodoende de arbeid op zondag tegen te gaan. Het kabinet is
voornemens om de bijzondere positie van de zondag ook in de vereenvoudigde
Arbeidstijdenwet te handhaven. Het uitgangspunt van extra bescherming voor
deze dag blijft dus onveranderd. Deze bescherming komt tot uitdrukking in
de voorwaarden, aard van de arbeid en bedrijfsomstandigheden waaraan moet
worden voldaan om op zondag arbeid te mogen verrichten. De verplichte wekelijkse
onafgebroken rustperiode moet in beginsel blijven samenvallen met de zondag
zoals ook op grond van internationale verplichtingen wordt voorgeschreven.
De Arbeidsinspectie zal klachten over het niet naleven van de normen uiteraard
serieus in behandeling nemen.De heer Van der Vlies wees er ook op dat er een soort trendmatige ontwikkeling
zou kunnen ontstaan, een cirkelredenering waardoor de zondagarbeid
toeneemt. Ik wijs erop dat de regering geen beleid voert dat zich verzet tegen
ondernemerschap op zondag. De regering waakt ervoor dat in het geheel van
ontwikkelingen in onze samenleving, de mogelijkheid om de zondag als rustdag
te genieten, blijft gehandhaafd, niet alleen in principe, maar ook voor iedere
betrokkene die dit wenst. Aan die lijn kan de regering worden gehouden, ook
al gaat zij daarmee soms tegen maatschappelijke trends in. Dit betekent immers
dat wij soms zullen moeten ingrijpen om de zondag als rustdag te handhaven
en dat wij soms ook in onze regelgeving extra bescherming moeten bieden voor
mensen die daar een beroep op doen. Dit alles zal een rol spelen bij de verandering
van de Arbeidstijdenwet.De heer Van der Vlies (SGP):De minister zegt dat ondernemerschap op zondag niet wordt gehinderd. Ik
meen echter dat dit vooral bedoeld was voor noodzakelijke en onontkoombare
arbeid. Vroeger spraken wij over werken van noodzakelijkheid en barmhartigheid.
Bedrijfsmatige noodzaak om een arbeidsproces door te zetten kan een reden
zijn om op zondag te werken. Alle activiteiten die ook op andere dagen kunnen
worden verricht, hoeven toch zeker niet op zondag te worden verricht? Dat
signaal mag toch best ook eens worden gegeven?Minister De Geus:Wat mij betreft vinden dat soort activiteiten bij voorkeur niet op zondag
plaats. De bescherming vanuit het begrip "noodzakelijke arbeid" is echter
een bescherming van de werknemer ten opzichte van de werkgever. Uw ambitie
gaat verder en u wilt ook het ondernemerschap binden aan deze voorwaarde,
maar dat is nooit de bedoeling geweest van de Arbeidstijdenwet.Voorzitter. Het wettelijk minimumloon zorgt ervoor dat laag opgeleiden
en minder productieven een fatsoenlijke vergoeding krijgen voor de door hen
geleverde prestatie en geen beroep hoeven te doen op aanvullende inkomensondersteuning.
In die zin is het wettelijk minimumloon een sociale norm voor een fatsoenlijk
bestaan.Het kabinet wil de arbeidsparticipatie verhogen. Dat vergt vooral aan
de onderkant van de arbeidsmarkt een forse inspanning. Het is onze opgave
om het verschil te overbruggen tussen enerzijds de kwaliteit en vaardigheden
van mensen die zich op de arbeidsmarkt aanbieden en anderzijds wat op de arbeidsmarkt
wordt gevraagd en betaald. Ik zal ieder voorstel dat hieraan bijdraagt, op
zijn merites beoordelen.In specifieke gevallen en onder bepaalde voorwaarden kan dispensatie van
het wettelijk minimumloon bijdragen aan participatiekansen van groepen met
een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het plan van de heer Weekers, mevrouw
Verburg en mevrouw Koser Kaya is in dit verband een interessant plan. De beoogde
doelen maken dat ik niet spreek van een uitholling van het wettelijk minimumloon.
Het wettelijk minimumloon is ook in dit plan een sociale norm voor een fatsoenlijk
bestaan.De dispensatie die voor het minimumloon wordt voorgesteld, wordt verbonden
aan twee kolossale verbeteringen voor de betrokken werknemer, te weten het
scholingsrecht en een vaste baan. Dat zijn grote voordelen, want de startkwalificatie
is niveau 2 mbo. Voor mensen met alleen lagere school en mensen met alleen
vmbo is dat een behoorlijk zwaar traject. De garantie van het behalen van
een startkwalificatie is dus een zeer serieus recht voor de werknemer. Voeg
daarbij een baangarantie van twee jaar en wij spreken over een zeer zwaar
pakket rechten voor de betrokken werknemer. Ik vrees zelfs dat dit plan zo
sociaal is dat het echt op zijn economische merites moet worden beoordeeld
en dat moet worden onderzocht of het in de praktijk zal werken.Al met al denk ik dat het een goede zaak is om dit plan in samenhang voor
te leggen aan de Raad voor werk en inkomen. In deze raad hebben namelijk zowel
vertegenwoordigers van de werknemers en werkgevers als vertegenwoordigers
van de gemeenten zitting. Zij moeten maar eens onderzoeken wat de meerwaarde
is van dit plan en of het een evenwichtig plan is. Wij zijn het er gelukkig
mee eens dat het in geen enkel opzicht het wettelijk minimumloon als een sociale
norm voor een fatsoenlijk bestaan ondermijnt. Het is dan ook een plan dat
zeker op zijn merites moet worden gewogen. De vraag is dus niet aan de orde of dit plan maar hoe dit plan kan worden
uitgevoerd. De Raad voor werk en inkomen zal mijns inziens dan ook moeten
aangeven langs welke weg dit plan, met zijn zeer sociale component voor de
betrokken werknemers, kan bijdragen aan de verhoging van de arbeidsparticipatie.De voorzitter:Ik schors de vergadering voor de middagpauze.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.57 uur tot 13.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-2162-2182.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl