Vragen van het lid Van Toorenburg aan de minister van Justitie, bij diens afwezigheid gesteld aan de minister voor Jeugd en Gezin, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat in 40% van de gemeenten in Nederland bedreigde vrouwen geen gebruik kunnen maken van het alarmsysteem Aware (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 99
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Van Toorenburg aan de minister van Justitie, bij
diens afwezigheid gesteld aan de minister voor Jeugd en Gezin, minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat in 40% van de
gemeenten in Nederland bedreigde vrouwen geen gebruik kunnen maken van het
alarmsysteem Aware.
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Mevrouw de voorzitter. Met één druk op de knop de politie
alarmeren bij dreiging van geweld: het kan dankzij het alarmsysteem Aware.
Als een ex-partner zijn voormalige vrouw of vriendin bedreigt of ernstig lastigvalt
in de omgeving van haar huis, dan kan die vrouw door één druk
op de knop direct verbinding maken met de meldkamer van de politie. Die gaat
daar dan met voorrang op af om ervoor te zorgen dat die bedreiging wordt gestopt
en dat de man wordt aangehouden. Een prachtig systeem, een uitkomst voor vrouwen
die ernstig worden bedreigd door hun ex-partner. En het werkt. Het schrikt
belagers af en geeft vrouwen hun vrijheid terug. Hoe is het dan mogelijk dat
vrouwen in 40% van onze gemeenten hiervan nog geen gebruik kunnen maken?
Dat is toch niet acceptabel? De Raad van Hoofdcommissarissen noemt het een
gemiste kans. Me dunkt, er kunnen levens mee worden gered.
 De CDA-fractie wil daarom graag van het kabinet horen hoe het komt dat
nog niet alle gemeenten over dergelijke kastjes beschikken. Het is al even
geleden dat de minister van Justitie heeft besloten dat het systeem landelijk
moet worden ingevoerd. Ook willen wij weten hoe het kabinet ervoor gaat zorgen
dat alle vrouwen in alle gemeenten van Nederland dezelfde bescherming kunnen
genieten. Het is goed dat de VNG haar leden oproept om door te pakken, maar
wat mogen wij van het kabinet verwachten? Welke middelen heeft de minister
nog om de gemeenten ertoe te bewegen dit systeem in te voeren?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voorzitter. Ik dank mevrouw Van Toorenburg voor haar vragen. Nu de minister
van Justitie afwezig is, zal ik haar vragen naar vermogen proberen te beantwoorden.
 Ik heb kennisgenomen van het item waarnaar werd verwezen in het NOS-journaal
van 10 september jongstleden. Ook de stelling van de Raad van Hoofdcommissarissen,
waarnaar Van Toorenburg verwijst, is mij niet ontgaan. Ik denk dat terecht
nog eens wordt gewezen op het belang van het systeem Aware. Mevrouw Van Toorenburg
heeft zojuist terecht het belang daarvan omschreven. Het is niet voor niets
dat de Raad van Hoofdcommissarissen zegt dat met dit systeem levens kunnen
worden gered en dat het goed zou zijn als gemeenten meer haast zouden maken
met de aanschaf van de Aware-kastjes.
 Mevrouw Van Toorenburg zei dat de minister eerder besloten zou hebben
dat het systeem landelijk moet worden ingevoerd. Voor de precisie verwijs
ik naar het spoeddebat met deze Kamer op 10 maart. Toen is door mijn
collega van Justitie gemeld dat de aanschaf van dit systeem valt onder de
bevoegdheid en de verantwoordelijkheid van gemeenten. Desalniettemin heeft
de regering de oproep om dit systeem landelijk in te voeren opdat een landelijk
dekkend systeem ontstaat, van ganser harte ondersteund. Dat heeft de minister
in dat spoeddebat, over de kwestie in Zierikzee, ook gedaan.
 Zoals door de minister van Justitie in dat debat aan de Kamer is beloofd,
is vervolgens aan de voorzitter van de VNG gevraagd om het belang van de landelijke
introductie van dat systeem opnieuw en met klem onder de aandacht van de gemeenten
te brengen. Naar ik meen was het desbetreffende draaiboek al in 2003 door
de VNG uitgebracht. Die toezegging is nagekomen. Op 15 april is een brief
uitgegaan naar de voorzitter van VNG. De VNG heeft vervolgens op 27 april
zoals gevraagd het belang van het invoeren van het systeem opnieuw en met
klem onder de aandacht van gemeenten gebracht.
 Ik kan bevestigen dat inmiddels 60% van de gemeenten gebruikmaakt
van Aware. Ik vind het niet onbelangrijk om erop te wijzen dat het positief
is dat 60% van de gemeenten daarvan gebruikmaakt en dat de vrouwen
in die gemeenten van Aware gebruik kunnen maken in de gevallen waarin dat
noodzakelijk is. Uit de gegevens van de VNG waarop ik mij baseer, blijkt dat
het overgrote deel van de 40% van de gemeenten die het systeem nog
niet officieel heeft ingevoerd, aangeeft serieus bezig te zijn met de voorbereiding
van de invoering. Er zijn pilots gaande bij een aantal van die gemeenten,
zoals Leiden en Gouda. In zes centrumgemeenten weten wij nog niet of het daar
is ingevoerd. Met centrumgemeenten bedoelen wij de gemeenten in dat gebied
die een regionale functie hebben. Mij is gemeld dat men daar druk doende is
met de voorbereiding op verschillende manieren en met verschillende stadia
van invoering.
 Ik zie dat positief. Het toont aan dat het belang van Aware bij de gemeenten
wordt onderkend en daar goed op het netvlies staat. Ik ben ervan overtuigd
dat het percentage 60 in de nabije toekomst verder zal worden uitgebreid,
maar ik hecht eraan om te onderstrepen dat het uiteindelijk aan de gemeenten
zelf is om dat te beslissen. Gegeven de manier waarop men bezig is en de stand
van zaken ben ik ervan overtuigd dat dit een positief vervolg zal krijgen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Mevrouw de voorzitter. Wij horen dat de minister er een positieve blik
op werpt; 60% wel. Wij blijven worstelen met die 40% niet. Het
is een systeem dat levens kan redden. Wij hebben het niet zomaar over een
belletje. Ik denk dat het belangrijk is dat die 40% van de gemeenten
er zo spoedig mogelijk mee aan de slag gaat. Wij vinden het goed dat de minister
aangeeft dat die gemeenten ermee bezig zijn. Wij willen graag van het kabinet
voor het eind van het jaar een beeld hebben of alle gemeenten daarbij zijn
aangesloten, zodat we de vinger aan de pols kunnen houden. Als het niet gebeurt,
moeten wij er als Kamer misschien toch anders naar gaan kijken. Het draaiboek
dateert uit 2003. Daarin staan ook allerlei voorbeeldmodelletjes van werkinstructies.
Is ook een hobbel die maakt dat het zo lang duurt, dat gemeenten allemaal
hun eigen werkinstructies willen maken en afwijken van de voorbeelden? Wij
willen gewoon weten waarom het zolang duurt.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Op de laatste vraag kan ik geen ander antwoord geven dan ik zojuist heb
gegeven, namelijk dat het uiteindelijk een beslissing van gemeenten
is om die stap daadwerkelijk te zetten. Nogmaals, ik deel de zorg over die
40%, geen onduidelijkheid daarover. Juist het feit dat men bij het
overgrote deel van die gemeenten druk doende is met het voorbereiden van de
invoering geeft mij het vertrouwen dat het wel gaat gebeuren. Over het hoofd
van mevrouw Van Toorenburg zeg ik op deze plek tegen de gemeenten die nog
niet zo ver zijn: hoe eerder, hoe liever, in het belang van de vrouwen die
daar gebruik van kunnen maken. Ik kan niet achter de precieze beweegredenen
kijken waarom het bij die individuele gemeenten nog niet zo ver is als bij
die 60%. Laat duidelijk zijn dat wij ook op dat punt in de contacten
die het kabinet regelmatig met de VNG heeft, de vinger aan de pols zullen
houden. Iets royaler dan mevrouw Van Toorenburg heeft gevraagd zeg ik graag
toe dat wij uiterlijk aan het eind van het jaar de stand van zaken zullen
geven van de verdere invoering van het belangrijke systeem Aware, en als wij
er zicht op hebben, kan het eerder.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. Het valt mij op dat de maatschappelijke verontwaardiging over
geweld op straat vaak heel groot is, maar dat men zich bij geweld tegen vrouwen,
zeker als het te maken heeft met huiselijk geweld, verschuilt achter bestuurlijke
verantwoordelijkheden en dat de gemeenten erover moeten gaan. Je zult als
bedreigde vrouw maar in een van de gemeenten wonen waar geen alarmsysteem
is en waar een gewelddadige ex-partner op straat rondloopt. Zegt de minister
tegen zo'n vrouw dat zij maar bij de gemeente moet aankloppen dat zij een
alarmsysteem moet hebben? Ik vind dit wel een verantwoordelijkheid van de
ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, omdat
zij degenen zijn die over veiligheid gaan. Veiligheid van vrouwen is evenzeer
een prioriteit als andere vormen van veiligheid. Ik hoor hierop graag een
reactie en ook een concrete toezegging, want ik vind het eigenlijk veel te
laat om er pas in het najaar een reactie op te horen. Ik heb een motie ingediend
die door de Kamer is aangenomen over het aantal vrouwen dat jaarlijks komt
te overlijden als gevolg van huiselijk geweld. Wij weten nog steeds niet om
hoeveel vrouwen het gaat en we lezen elke week in de krant dat een vrouw wordt
vermoord. Ik wil graag dat die motie wordt uitgevoerd en dat de Kamer daarover
wordt geïnformeerd.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Wat het eerste punt betreft herken ik mij niet in de argumentatie van
mevrouw Arib dat er sprake is van zich verschuilen. Dat is mij ook iets te
makkelijk. Er is hier niemand die de ernst van de situatie ontkent. Ik ben
daarmee begonnen. Daarom is het belangrijk dat dit systeem wordt ingevoerd.
Tegelijkertijd is het zo dat er verantwoordelijkheden belegd zijn bij de gemeenten.
Dat is de afgelopen drieënhalf jaar ook zo geweest. Ook toen kon men
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties niet naar de Kamer
roepen om te vragen wanneer zij eens wat deed. In mijn herinnering heeft mevrouw
Arib dat niet gedaan, en terecht. Als de verantwoordelijkheden bij de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of van Justitie liggen, kan
men hen daarop aanspreken, maar als de verantwoordelijkheden bij de gemeenten
liggen, mag van het kabinet worden gevraagd, zoals in het debat van 10 maart
is gebeurd, om alles op alles te zetten en gemeenten op te roepen om daarmee
voortvarend aan de slag te gaan. Die toezegging is gedaan en is nagekomen.
Het mag duidelijk zijn dat er geen sprake is van verschuilen.
 Mevrouw Arib zal het mij niet euvel duiden dat ik de motie, in de hoedanigheid
waarin ik vanmiddag voor haar mag staan, niet direct paraat heb. Ik zal die
vraag over de slachtoffers van huiselijk geweld echter uiteraard graag doorgeleiden
naar de desbetreffende collega. Daar zal de Kamer over geïnformeerd worden.
 
 
 
 Mevrouw
 Gesthuizen
 SP
 
 We hebben het niet over een nieuw probleem, want in 2008 werd al gesproken
over capaciteitsproblemen bij de politie. De politie kan niet overal snel
aanwezig zijn. Mede daarom zouden gemeenten terughoudend zijn met het inzetten
van dit kastje bij vrouwen met een agressieve ex-partner. Is de minister zich
daarvan voldoende bewust en is hij het met mij eens dat bezuinigingen bij
de politie direct een verslechtering betekenen voor vrouwen en voor hun recht
op hulp en bescherming?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Het is mij bekend dat de Kamer morgen een debat heeft gepland over bezuinigingen
bij de politie. Het lijkt mij goed dat de Kamer het debat over die bezuinigingen
en over de vraag of die bezuinigingen wel of niet wenselijk zijn, dan in de
brede zin met de desbetreffende collega voert. Formeel gaat het overigens
om twee collega's, maar de Kamer zal één collega tegenover haar
vinden. Het lijkt mij goed dat ik mij nu richt op de vragen die zijn ingediend
door mevrouw Van Toorenburg en dat ik het onderwerp niet verbreed naar een
terrein waarvoor de primaire verantwoordelijkheid elders ligt.
 Mevrouw Gesthuizen verwijst naar de opvatting van de politie. Ik heb niet
geaarzeld om de stelling van de Raad van Hoofdcommissarissen over het belang
van dit systeem nog eens te onderstrepen in het kader van dit vragenuurtje,
want daarover bestaat geen verschil van mening.
 
 
 
 De heer
 Çörüz
 CDA
 
 Deze minister is ook verantwoordelijk voor jeugd en gezin. We hebben het
zojuist over vrouwen gehad, maar kunnen kinderen er in dit systeem aanspraak
op maken dat zij worden meegenomen, zodat dit niet alleen voor vrouwen geldt
maar ook voor kinderen?
 Ik heb ook een vraag over iets waarop mijn collega Van Toorenburg al nader
inging. Wij merken nogal eens dat het wiel in den lande lokaal opnieuw wordt
uitgevonden. Hoe zorgen wij ervoor dat wij voorkomen dat lokaal allerlei dingen
dubbel worden gedaan, zodat er aan het eind van het jaar een aardige landelijke
uitrol is?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voor het antwoord op de eerste vraag kijk ik even met een schuin oog naar
de medewerkers, maar alleen al de naamgeving – Aware ofwel Abused women's
active response emergency – geeft aan dat dit gericht is op de bescherming
van vrouwen tegen bedreiging met geweld door met name hun partner. Bij mijn
weten is dit niet ingericht op gebruik door kinderen. Ik wil dat best nog
eens nagaan, maar het moet hoe dan ook voor de desbetreffende doelgroep zo
snel mogelijk in heel Nederland worden ingevoerd. Daarop is mijn oproep gericht.
Ik wil dit dus nog wel eens nagaan, maar ik meen te kunnen zeggen dat dit
primair is gericht op vrouwen. Ik ben echter natuurlijk erg
beducht om de Kamer verkeerd te informeren op dit terrein, waarop ik mij niet
dagelijks beweeg.
 Uw tweede vraag is mij ontschoten, waarvoor mijn excuus.
 
 
 
 De heer
 Çörüz
 CDA
 
 We hebben het over de landelijke uitrol. Bij dit soort zaken doet zich
heel vaak het probleem voor dat gemeenten hun eigen wiel uitvinden. We hebben
uniforme regels. Waarom kunnen die niet gewoon geïmplementeerd worden?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Het gaat hierbij niet om uniforme regels, maar wel om een systeem waarvan
het belang door de VNG wordt onderkend. Het is inderdaad zaak om dat systeem
nu zo snel mogelijk in alle gemeenten op dezelfde wijze in te voeren. Daar
zijn in de inspanningen op gericht.