Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649) en  - Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 617-622

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-01-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 14, pagina 617-622

23-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24649Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25189Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Afscheid de heer StaalPagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282); en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de prejudiciële uitlegging, door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, van de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (TB. 1996, 225) (25339)Pagina 641-650
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649) en - Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 617-622
Noot met statistieken van de Eerste KamerPagina 668-668
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet, houdende onder meer verlenging van de periode gedurende welke de uitkeringen ten laste van een wachtgeldfonds komen (25617)Pagina 661-667
Presentie en opening (dinsdag 23 december 1997)Pagina 603-603
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en van enige andere wetten in verband met de regeling van de splitsing van rechtspersonen (24702)Pagina 611-617
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282) en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de prejudiciële uitlegging, door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, van de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (Trb. 1996, 235) (25339)Pagina 603-610
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van een aantal wetten in verband met de invoering van de Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet arbeidsonge- schiktheidsvoorziening jonggehandicapten en de Organi- satiewet sociale verzekeringen 1997 (Aanpassingswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen) (25415); - Nadere wijziging van een aantal sociale zekerheidswetten en enige andere wetten, houdende wijziging/intrekking van de Wet Werkloosheidsvoorzining, eenvormige definiëring van de term gezamenlijke huishouding en technische alsmede enige andere wijzigingen (Veegwet SZW 1997) (25641)Pagina 650-661
Behandeling van het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van de gemeenten Gulpen en Wittem in verband met de samenvoeging van deze gemeenten (25739)Pagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de regeling betreffende het verlenen van bijdragen van rijkswege aan de Algemene Kas, bedoeld in artikel 71 van de Ziekenfondswet, en het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten, alsmede tot het treffen van een wettelijke basis voor het verlenen van rijksbijdragen aan de instellingen die een publiekrechtelijke ziektekostenvoorziening uitvoeren (23652); - Wijziging van de artikelen 3a en 15 van de Ziekenfondswet (24419); - Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met aanpassing van de gronden voor ziekenfondsverzekering (herstructurering Ziekenfondswet) (25687)Pagina 628-641
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Regels omtrent de kamers van koophandel en fabrieken, te weten de motie-Stevens c.s. inzake heroverweging gebiedsindeling van de kamer van koophandel voor Zuid-Holland Zuid (Gedrukt stuk Eerste Kamer 25029, nr. 33e)Pagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649); - Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 623-628

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649);Wijziging van een aantal wetten in verband met
de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie
(25189).(Zie vergadering van 22 december 1997.)De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik stel het zeer op prijs dat deze wetsvoorstellen nog voor
het einde van het jaar door deze Kamer worden behandeld. Ik
spreek ook mijn dank uit voor de complimenten die door sommige leden zijn
gemaakt voor het totale pakket aan voorstellen dat wij dit jaar hebben besproken
in het kader van het personen- en familierecht. Mevrouw Michiels van Kessenich
heeft de onderwerpen al genoemd: het naamrecht, het geregistreerd partnerschap
en het gezamenlijk gezag. De desbetreffende wetten treden per 1 januari aanstaande
in werking. Als de Kamer vandaag de onderhavige wetsvoorstellen aanvaardt,
hetgeen ik uiteraard oprecht hoop, dan treden deze wetten per 1 april in werking.
Ook in dit verband zullen wij een uitvoerige voorlichtingscampagne opzetten
om zowel de burgers als de beroepsgroepen die met deze wetten te maken krijgen,
hierover te informeren.Het doel van de wetsvoorstellen is inderdaad een aanpassing aan deze tijd
en de maatschappelijke ontwikkelingen of, als men dat grote woord wil gebruiken,
een modernisering. Er zijn echter, zoals de heer Holdijk terecht opmerkte,
ook rechtspolitieke en ethische keuzes gemaakt. Ik noem het dichter aansluiten
bij de biologische afstamming en het centraal stellen van het belang van het
kind. De heer Holdijk had een prachtig betoog over de historie waardoor de
maatschappelijke ontwikkelingen, de medisch-technologische ontwikkelingen
en de diverse daarop gevolgde ontwikkelingen in het familierecht in de laatste
50 jaar duidelijk zichtbaar werden. Hij heeft terecht gezegd dat het een vorm
van recht is die op bepaalde momenten bijna eenieder aangaat. Het is ook een
rechtsterrein waarop veel emoties kunnen spelen, vooral als het je persoonlijk
raakt. Wat dat betreft, was het citaat van minister Van Maarseveen wel heel
sprekend voor de historie en de termen die destijds werden gebruikt. Trouwens,
de smartlap van mevrouw Vrisekoop loog er, wat dat betreft, ook niet om. Het
zijn eigenlijk termen waarvan wij ons niet eens meer kunnen voorstellen dat
je die in de mond zou nemen. Ik meen dan ook dat mevrouw Le Poole er volstrekt
gelijk in had, toen zij zei dat wij niet meer terugverlangen naar de tijden
die de heer Holdijk schetste.De vraag is – die vraag gaat de tegenstanders van de wetsvoorstellen
waarschijnlijk ook door het hoofd – of wij nu doorschieten en te ver
gaan met het neerslaan van de maatschappelijke ontwikkelingen in het afstammings-
en adoptierecht. Ik denk niet dat dit het geval is. Wij sluiten nu weliswaar
nadrukkelijk aan bij de gewijzigde maatschappelijke opvattingen, maar stellen
daarnaast weer duidelijke normen. Het respect voor de bestendigheid van relaties
en het centraal stellen van het belang van het kind zijn uitgangspunten, ook
via internationale verdragen tot ons gekomen, die heel uitdrukkelijk de basis
vormen voor de wetsvoorstellen die nu aan de orde zijn.Mevrouw Michiels van Kessenich hanteerde het uitgangspunt dat het kind
recht heeft op een vader en een moeder. Uit dien hoofde wijst zij de eenpersoonsadoptie
af, behalve in heel uitzonderlijke gevallen. Zij is net als de heer Holdijk
allerminst gecharmeerd van de regel van die 306 dagen, om het zo maar kortheidshalve
samen te vatten. Het uitgangspunt van mevrouw Michiels van Kessenich dat een
kind recht heeft op een vader en een moeder, wil ik in die zin nuanceren dat
een kind zoveel mogelijk recht heeft op een vader en een moeder, niet alleen
in juridisch opzicht, maar ook en juist in feitelijk opzicht. Tegelijkertijd
moeten wij niet vergeten dat een kind dat niet door zijn eigen ouders opgevoed
kan worden, om welke reden dan ook, maar wel liefdevol door een ander wordt
opgevoed, bijvoorbeeld door een familielid dat voor de verzorging en opvoeding
staat, ook in een juridische relatie tot die persoon alleen moet kunnen komen
te staan. Als er die bestendige verzorgingsrelatie is, waarom zou die persoon
het kind niet mogen adopteren? Ik richt mij dan speciaal tot de CDA-fractie.
Wat heeft een kind nu eigenlijk aan een juridische vader die van echt gescheiden
is van de moeder en die – en dat komt helaas met enige regelmaat voor –
soms niet eens weet dat er nog een kind is van wie hij juridisch de vader
is? Wat heeft een kind daaraan als het geboren is binnen de 306 dagen na ontbinding
van het huwelijk? Waarom moeten er op die manier aan de verwekker die feitelijk
het vaderschap wel degelijk uitoefent, meer belemmeringen in de weg worden
gelegd om het kind te kunnen erkennen? Kortom, vader en moeder is een goede
zaak, maar het gaat dan toch over de daadwerkelijke verzorging en opvoeding.
Dan is het juridisch feit mijns inziens van minder belang dan het feitelijk
verzorgen en staan voor de relatie tot het kind.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft nog even gesproken over het rapport
waar wij achterheen zijn gegaan. Ik ben blij van haar begrepen te hebben dat
zij er wel degelijk van overtuigd is dat wij serieus naar dat rapport hebben
gezocht. Wij hebben ons toen gewend tot de vakgroep Jeugd, gezin en levensloop
in Utrecht, tot het adoptiecentrum en tot prof. Hoksbergen. Het is ons toen
niet gelukt, maar ik ben blij dat zij het later wel degelijk heeft kunnen
achterhalen. Misschien had zij iets meer informatie, maar het doet ons in
ieder geval deugd dat zij erkent dat wij er ook serieus naar hebben gezocht.
Dat was ook uitdrukkelijk de bedoeling van haar opmerking in het voorlopig
verslag, naar ik meen.De heer Holdijk heeft gevraagd naar het recht van het kind om zijn afstamming
te kennen. Hij heeft in dit verband verwezen naar de memorie van antwoord
waarin staat dat het kabinet zich er nog over zou buigen. Er is een brief
geweest van 27 oktober jongstleden van de minister van Volksgezondheid en
mij die is gericht aan de Tweede Kamer. Ik dacht eigenlijk dat die ook naar
de Eerste Kamer was gestuurd, maar klaarblijkelijk is dat niet het geval,
dus ik zal er zeker voor zorgen dat uw Kamer er ook kennis van kan nemen.
Conclusie van die brief is dat het kabinet bevestigt dat het kind recht heeft
op kennis omtrent de afstamming en dat wij in ieder geval de voorbereidingen
van het wetsvoorstel inzake de donorgegevens bij kunstmatige inseminatie weer
voort zullen zetten met een verruiming naar gegevens ten aanzien van de anonieme
eiceldonatie. Wij zijn nu bezig met de nota naar aanleiding van het verslag
en een nota van wijziging die, naar ik hoop, op vrij korte termijn naar de
Tweede Kamer kunnen worden gezonden.De heer Pitstra vroeg in dit verband of wij wel rekening hebben gehouden
met de realiteit dat het aantal donoren kan teruglopen als de anonimiteit
wordt opgeheven. Dat is een overweging geweest die wel degelijk een rol heeft
gespeeld, ook in het overleg tussen mevrouw Borst en mij, maar onze conclusie
is geweest dat het belang van het kind om te weten van wie
het afstamt, zwaarder zou moeten wegen dan de wachtlijst die ontstaat door
de terugloop van het aantal donoren.Vervolgens kom ik te spreken over het draagmoederschap. Mevrouw Vrisekoop
heeft gevraagd of de conclusie juist is dat het algemene beleid van Justitie
ten aanzien van draagmoederschap ontmoedigend en terughoudend is, dit mede
in het licht van het hoogtechnologisch draagmoederschap en de combinatie met
de embryodonatie. Haar conclusie kan ik alleen maar bevestigen. Nu embryodonatie
in combinatie met draagmoederschap is toegestaan, wordt het familierecht in
dit opzicht niet gewijzigd. Ik heb daarover overeenstemming met de minister
van Volksgezondheid. Dat betekent dat de vrouw die het kind baart, geldt als
de moeder van het kind, ook als zij genetisch niet de moeder is van het kind.
Als de vrouw die het kind baart, getrouwd is, is ook haar echtgenoot dan weer
de vader van het kind. Het draagmoe- derkind zal in de praktijk waarschijnlijk
geplaatst worden bij de wensouders. Vervolgens moeten de draagmoeder en haar
echtgenoot ontheven worden van het gezag over het kind. Een verzoek tot ontheffing
moet dan via de Raad voor de kinderbescherming lopen. De rechter beslist daarover.
Het gezag kan bij een positieve beslissing overgaan naar de wensouders en
die kunnen vervolgens het kind adopteren. Het is een niet erg eenvoudige procedure
maar die verandert niet nadat embryodonatie onder voorwaarden is toegestaan,
zoals mevrouw Borst heeft gesteld. Dit komt omdat er inderdaad, zoals mevrouw
Vrisekoop al zei, met terughoudendheid wordt aangekeken tegen het draagmoederschap,
gelet op de risico's die daaraan verbonden zijn. We hebben recent in de pers
met een berucht geval te maken gehad, waarbij de risico's weer eens duidelijk
werden. Je zou hierbij ook nog kunnen denken aan een kind dat gehandicapt
is, als het geboren wordt. Hoe dan ook, moet het kind toch niet "het kind
van de rekening" worden.Voorzitter! Er is ook in deze Kamer grote belangstelling voor wat het
kabinet gaat doen met het rapport van de commissie-Kortmann. Mevrouw Vrisekoop,
mevrouw Le Poole en de heer Pitstra hebben hiernaar gevraagd. Ik heb in de
Tweede Kamer inderdaad gezegd dat ik ernaar wilde streven voor het eind van
het jaar met een standpunt van het kabinet te komen. Dat is niet helemaal
gelukt. De concepten zijn in voorbereiding. Ik hoop dat het kabinet de discussie
in januari uitgebreid kan voeren en dat wij daar in januari mee naar buiten
kunnen komen. Ik kan en wil dan ook niet op de inhoud van het kabinetsstandpunt
vooruitlopen. De commissie heeft op een aantal terreinen geadviseerd, zoals
adoptierecht en openstelling van huwelijk. Ik heb daar natuurlijk mijn gedachten
over, maar ik kan niet door de kabinetsdiscussie heenlopen. Ik hoop daar in
januari mee naar buiten te komen.Voorzitter! Mevrouw Michiels van Kessenich heeft duidelijk gemaakt dat
zij en haar fractie geen voorstander zijn van eenpersoonsadoptie. Mevrouw
Vrisekoop heeft mij gevraagd om nog eens toe te lichten wat ik in de Tweede
Kamer heb gezegd over de verruiming van de eenpersoonsadoptie. Het punt van
mevrouw Michiels van Kessenich is in de Tweede Kamer uitdrukkelijk aan de
orde geweest. Mevrouw Doelman-Pel heeft het wetsvoorstel daar behandeld. Zij
heeft een amendement ingediend dat luidde dat het verzoek tot adoptie door
één persoon alleen in heel bijzondere gevallen zou kunnen worden
toegewezen. Hierbij werd gedacht aan het feit dat tijdens de adoptieprocedure
een van de echtgenoten zou komen te overlijden en de andere echtgenoot dan
nog zou kunnen adopteren, of dat tijdens de adoptieprocedure de echtgenoten
of partners uit elkaar zouden gaan en een van beiden het kind dan toch zou
kunnen adopteren. Een feitelijke, niet-juridische ouder die het kind lange
tijd heeft verzorgd, was een derde bijzondere mogelijkheid. In dat geval zou
ook adoptie door deze persoon plaats moeten kunnen vinden.In het wetsvoorstel is niet gekozen voor een omschrijving van de beperking
van de toelating. De toelating is iets ruimer, maar wel onder stringente voorwaarden.
Wij zijn ons zeer wel bewust dat adoptie zorgvuldigheid vereist en een zwaarwegende
beslissing is. Het verbreken van die familierechtelijke betrekkingen vraagt
het omringen hiervan met de nodige zorgvuldigheid, die wij in die stringente
voorwaarden wel degelijk hebben gesteld.Adoptie door één persoon is mogelijk, als zo iemand een
kind gedurende drie jaar heeft verzorgd en opgevoed. Dat onderstreept de bestendigheid
van de verzorging. Een ander punt is dat aan de bezwaren van de oorspronkelijke
ouders slechts onder beperkte omstandigheden kan worden voorbijgegaan. Als
een kind ouder is dan twaalf jaar, moet het ook instemmen. Kortom, in die
voorwaarden zit een aantal beperkingen. Het kabinet heeft er de voorkeur aan
gegeven die voorwaarden stringent te formuleren en niet de toelating in die
zin te beperken. Waarom wel de adoptie na een scheiding of na overlijden van
een van de aspirant-adoptieouders, maar niet de adoptie door iemand die ten
minste drie jaar blijk gegeven heeft van goede verzorging en opvoeding? Het
kabinet vindt zo'n onderscheid niet te verdedigen. Het heeft duidelijk een
andere keuze gemaakt.Voorzitter! Ik wil graag reageren op de opmerkingen van de heer Pitstra
over de emancipatie-effectrapportage. Hij noemde het recente artikel in Nemesis.
Daarin wordt geformuleerd dat de EER op twee onderdelen van het afstammingsrecht
heeft plaatsgevonden en dat die rapportage in feite een te beperkt karakter
had. Die effectrapportage zou niet alleen over het afstammingsrecht maar over
het hele afstammingsbeleid moeten gaan, over afstammingspolitiek. We hadden
volgens het artikel dan ook moeten spreken over de "organisatie van de intimiteit".
Ik citeer uitdrukkelijk, want het is, eerlijk gezegd, een term die niet in
mijn hoofd zou zijn opgekomen. De rapportage had bijvoorbeeld ook over de
vraag moeten gaan of niet twee vrouwen of twee mannen de ouders van het kind
zouden kunnen zijn. Ik neem aan dat, als in het wetsvoorstel afstammingsrecht
bijvoorbeeld had gestaan dat een kind dat tijdens het geregistreerd partnerschap
van twee vrouwen wordt geboren en de vrouwelijke partner van de moeder tot
de tweede ouder heeft, het niet erg waarschijnlijk was geweest dat ik nu het
herziene afstammingsrecht hier zou verdedigen. In die zin is de conclusie
van het artikel wel juist dat ik dan geen politieke overeenstemming zou hebben
bereikt en dat er mij veel aan gelegen is, dit wetsvoorstel
tot wet verheven te krijgen.Maar de vraag is of die rapportage wel bedoeld is voor het trekken van
zo'n conclusie. De emancipatie-effectrapportage is bewust eenzijdig gericht
op de positie van vrouwen. Dat is ook de kracht van dat instrument. Maar in
het familierecht betekent die eenzijdigheid dat je wat minder aandacht schenkt
aan de belangen van anderen, zoals in dit geval die van de mannen en van de
kinderen. Die belangen moeten in het familierecht uitdrukkelijk afgewogen
worden tegen de belangen van de moeder. Daarom is het, als het over afstammingsonderwerpen
en in het algemeen familierechtelijke onderwerpen gaat, meer aangewezen om
te kiezen voor een bredere oriëntatie. De commissie-Kortmann heeft zo'n
bredere oriëntatie geboden en komt tot de conclusie dat, ook als het
huwelijk opengesteld zou worden voor twee mensen van hetzelfde geslacht, het
afstammingsrecht zelf ongemoeid zou moeten blijven. Ik kom overigens zeker
nog terug op de uitkomsten van de commissie-Kortmann.Mevrouw Michiels van Kessenich en de heer Holdijk hebben hun teleurstelling
uitgesproken over het afschaffen van de regel dat een binnen 306 dagen na
ontbinding van het huwelijk geboren kind de ex-echtgenoot tot vader heeft.
Zijn er, zo vroeg mevrouw Michiels van Kessenich, in verband daarmee ook kwantitatieve
gegevens over het aantal ontkenningen van het vaderschap? Ik heb die gegevens
niet. De statistische gegevens over aantallen rechtbankzaken zijn niet zo
specifiek dat er naar deze categorie zaken wordt onderscheiden. Mijn voorzichtige
schatting is dat er per jaar een paar honderd ontkenningen van het vaderschap
zijn die verband houden met het feit dat het kind binnen 306 dagen na ontbinding
van het huwelijk door echtscheiding is geboren. Die schatting is gebaseerd
op de praktijkervaring bij bijvoorbeeld de rechtbank Den Haag. Nogmaals, het
is een schatting, dus men moet daar voorzichtig mee omgaan.In veel gevallen is er in deze situatie een andere man die wel de biologische
vader is van het kind en die het graag wil erkennen. In de praktijk komt het
nogal eens voor dat de juridische vader geen wetenschap heeft van de geboorte.
De juridische vader is dus eenvoudig niet op de hoogte van het feit dat er
nog een kind van "hem" geboren is, omdat hij allang vertrokken is. Het lijkt
mij niet aangewezen om dat op die wijze te laten voortbestaan. Dat gebeurt
dan ook als de regel dat een binnen 306 dagen na ontbinding van het huwelijk
geboren kind geldt als het kind van de ex-echtgenoot, wordt afgeschaft. Het
gaat er daarbij dan niet om, een kind een juridische vader te onthouden, maar
het gaat erom, voor het kind de mogelijkheid te doen ontstaan om vanaf de
geboorte al een vader te hebben die niet alleen de juridische vader is, maar
die daarnaast ook feitelijk betekenis heeft in het kader van de verzorging
en de opvoeding.Mevrouw Le Poole is ingegaan op de verschillen tussen de regeling van
de ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap, de regeling van de
vernietiging van de erkenning en deze laatste in relatie tot de algemene regels
van vernietiging van rechtshandeling in de boeken 3 en 6 van het Burgerlijk
Wetboek. Zij vraagt zich enigszins af of het wel in alle opzichten goed doordacht
is. Ik doe nog een poging – ik refereer daarbij ook aan stukken –
uiteen te zetten hoe de praktijk straks zal zijn.Ik kom eerst op de regeling inzake de ontkenning van het vaderschap, die
ik los wil zien van de regeling van de vernietiging van de erkenning in het
kader van wilsgebreken. Bij de ontkenning van het vaderschap gaat het niet
om een rechtshandeling, maar om een rechtsfeit, namelijk dat de echtgenoot
van de moeder de biologische vader van het kind niet is. Er kan overigens
ook een wilsgebrek – zoals bedrog – aan de orde komen, maar dat
is dan niet de hoofdzaak. Het gaat om het rechtsfeit van de gegrondverklaring
van de ontkenning van het vaderschap. De vernietiging van de erkenning hebben
wij apart geregeld. Het betreft een rechtshandeling. Daarbij geldt in de eerste
plaats niet enkel het wilsgebrek, maar ook het feit dat de erkenner niet de
biologische vader van het kind is, steeds als grondslag. Ik geef toe dat er
zeker met de gedachte is gespeeld om zo'n bijzondere regeling voor de vernietiging
van een erkenning niet op te nemen en om aan te sluiten bij de algemene regels
die in de boeken 3 en 6 van toepassing zijn. Daarvan zijn wij echter afgestapt
in verband met deze zeer gevoelige en bijzondere materie. Daarnaast zijn er
verschillen tussen de vernietiging van de erkenning en de algemene regels
in de boeken 3 en 6. Die verschillen hebben onder andere betrekking op de
termijnen en vloeien ook voort uit enige terughoudendheid ten aanzien van
de mogelijkheden tot vernietiging van de erkenning. Er is een verschil in
termijnen waarbinnen bijvoorbeeld een beroep op wilsgebrek kan worden gedaan.
Ik geef toe dat het feit dat de erkenning wegens misbruik van de omstandigheden
alleen kan geschieden tijdens de minderjarigheid, historisch is bepaald, zoals
ik in de stukken uiteen heb gezet. Wij hebben uitdrukkelijk goed overwogen
waarom wij deze keuze hebben gemaakt, maar het lijkt mij goed dat wij de praktijk
van de toepassing van de regels nauwgezet zullen blijven volgen. Ik zal op
dat punt straks een suggestie doen.Ik kom te spreken over het donorschap en over de kwestie van alimentatieplichtigheid.
Mevrouw Vrisekoop vroeg of het klopte dat een onbekende, maar later misschien
bekend wordende donor nimmer alimentatieplichtig is. Mevrouw Le Poole heeft
op dat punt het artikel van prof. De Boer geciteerd. Het antwoord aan mevrouw
Vrisekoop is bevestigend. Wij hebben gekozen voor een regeling waarin aan
het donorschap geen alimentatieplicht gekoppeld is. Ik voel ook niet erg veel
voor het maken van een onderscheid tussen de anonieme onbekende, de bekende
of de heel goed bekende donor. Ik denk dat dat een buitengewoon lastig onderscheid
zou zijn; wij hebben daarom vastgehouden aan en gekozen voor het onderscheid
tussen de niet-alimentatieplichtige donor en de verwekker. De ontwikkelingen
zullen moeten uitwijzen of dat op de lange duur zo zal blijven, maar dat is
uitdrukkelijk de keuze die wij hebben gemaakt.Mevrouw Le Poole is ook ingegaan op de termijnen voor ontkenning van het
vaderschap en voor de vernietiging van de erkenning. Zij heeft gevraagd of
het niet wijs zou zijn om op dat punt een soort hardheidsclausule op te nemen.
Ik ben blij dat zij mij het voordeel van de twijfel geeft ten aanzien van
het feit dat een termijn in strijd zou kunnen zijn met de eisen van artikel
8 van het EVRM. Wij hebben echter niet voor een hardheidsclausule
gekozen. Ik geef toe dat dat denkbaar zou zijn geweest, maar ter beperking
van de rechtsonzekerheid hebben wij gekozen voor de voorliggende formulering
en niet voor een hardheidsclausule. Wij denken dat wij de onzekerheid zo strikt
mogelijk hebben omlijnd. De in het afstammingsrecht opgenomen termijnen zijn
ook gesteld in het belang van de rechtspositie van het kind. Alleen als het
kind zelf daaraan wil tornen, wordt het daartoe gedurende een langere termijn
de gelegenheid gegeven.Mevrouw Le Poole vindt met name de rol die het kind kan spelen bij de
ontkenning van het vaderschap en het feit dat het kind een vermoeden moet
hebben dat zijn juridische vader niet zijn biologische vader is, een beetje
vaag. Dat vermoeden is inderdaad juridisch nauwelijks scherp te formuleren;
dat is juist. Het is duidelijk dat een heel klein kind op dat punt geen rol
kan spelen; een kind van een paar jaar ouder begint dat misschien te denken,
maar wij praten in feite over kinderen van 10, 12, 14 jaar, die werkelijk
mee kunnen denken en mee kunnen constateren dat er iets aan de hand is; dan
is er ook de bijzondere curator. Een striktere omschrijving van de term "vermoeden"
is echter niet gegeven. Ik zei het al bij de ontkenning van het vaderschap
en de vernietiging van erkenning. Ik zeg het ook hier. Het is heel goed dat
wij de praktijk van hoe een en ander zich verder ontwikkelt nauwlettend in
de gaten houden. Ik wil op dit punt komen tot een informatie-uitwisseling
met de studiekring familie- en jeugdrechtspraak van de Nederlandse vereniging
voor rechtspraak. Wij zullen met hen bespreken of er een vorm is om die praktijk
te begeleiden en te volgen en op deze manier te ontwikkelingen na te gaan.Ik noem nog een aspect over de termijnen en de vernietiging van de erkenningen
waar het openbaar ministerie een rol speelt. Mevrouw Le Poole stelt terecht
vast dat er voor het openbaar ministerie geen termijn is gesteld. Wij praten
dan over schijnerkenningen en dergelijke zaken. Uit de stukken is al duidelijk
geworden dat tijdsverloop ook hier best relevant kan zijn. Mevrouw Le Poole
vraagt of ook daar een belangenafweging aan de orde is. Dat zou inderdaad
heel goed kunnen. De belangen van het kind bij eerbiediging van het intussen
opgebouwde gezinsleven zouden, bijvoorbeeld, wel eens kunnen verhinderen dat
na een zeker tijdsverloop het openbaar ministerie alsnog tot vernietiging
komt vanwege de schijnerkenning. Het belang van het kind moet in mijn ogen
uitdrukkelijk een rol spelen bij de afweging.De heer Pitstra vraagt een reactie op een brief van mevrouw Forder. Het
gaat over artikel 200, derde lid. Daar is al over gesproken in het voorlopig
verslag. Het artikel is mij bekend. Het is vorige week nog gepubliceerd in
het NJB. Daarbij wijst mevrouw Forder op de situatie dat de echtgenoot van
de moeder zou toestaan dat zij verkracht zou worden door een ander. Dan zou
zij vervolgens op grond van artikel 200, derde lid, het vaderschap niet kunnen
ontkennen. Ik moet hier goed op doordenken. Ik merk allereerst op dat ik hoop
dat dergelijke echtgenoten niet bestaan. Maar goed, de praktijk is soms harder
dan de leer. Dat geef ik toe. Niettemin komt mij deze casus wel erg onwaarschijnlijk
voor. Mevrouw Forder wijst erop dat in de tekst van artikel 200, derde lid,
niet wordt gerept van instemming van de moeder met een daad die de verwekking
van het kind tot gevolg kan hebben gehad. Het artikel spreekt alleen over
instemming van de man. Zij concludeert daaruit vervolgens dat in een geval
zoals zij beschrijft de moeder het vaderschap van haar echtgenoot niet kan
ontkennen. Ik vind het wel een erg legalistische opvatting. Ik kan de benadering
van mevrouw Forder dan ook absoluut niet tot de mijne maken. Ik vind het geen
redelijke benadering van de zaken waarvoor wij hier staan. In die zin is er
wel degelijk naar het artikellid gekeken en naar de wenselijkheid om er verdere
aandacht aan te schenken. Ik meen echter dat wij het in dit geval terzijde
kunnen laten.Ik kom bij de situatie dat de moeder niet wil meewerken aan erkenning,
terwijl de vader, de verwekker, het kind wel wil erkennen. Dit punt is naar
voren gebracht door mevrouw Vrisekoop. In dat geval kan de vader aan de rechter
vervangende toestemming tot erkenning vragen. Door de rechter worden dan de
belangen van de betrokkenen afgewogen, het belang van het kind voorop, dan
het belang van de vader om in familierechtelijke betrekkingen te komen met
het kind en tenslotte het belang van de moeder bij een ongestoorde verhouding
met het kind. Het zal echt van de omstandigheden afhangen of de rechter in
zo'n geval de vervangende toestemming zal geven. Ik geef een voorbeeld. Als
de verwekker zich jarenlang niets van moeder en kind heeft aangetrokken, kan
het belang van de moeder natuurlijk heel zwaar wegen. Als de moeder steeds
heeft geprobeerd om de verwekker buiten de deur te houden zonder een echt
goede reden, kan de afweging wel eens anders uitpakken. Het belang van een
kind bij een vader weegt dan heel zwaar.Mevrouw Vrisekoop wijst erop dat de moeder, door het kind vlug door een
andere man te laten erkennen en met deze te trouwen, de erkenning door de
verwekker kan frustreren. Een dergelijk geval is bekend uit de rechtspraak.
De Hoge Raad heeft zich daar in 1991 over gebogen. Die erkenning door de andere
man is toen door de Hoge Raad teruggedraaid.Mevrouw Le Poole heeft de aandacht gevraagd voor een artikel dat afgelopen
zaterdag in de NRC stond. Zij heeft twee aspecten genoemd. Kunnen er ambtenaren
van de burgerlijke stand zijn die in feite weigeren om medewerking te verlenen
aan de uitvoering van het geregistreerd partnerschap? In zekere zin hebben
ambtenaren van de burgerlijke stand binnen een gemeente wel een vorm van onafhankelijkheid,
maar zij blijven toch gemeenteambtenaren en wij hebben uitdrukkelijk de ambtenaren
van de burgerlijke stand de taak gegeven om voor uitvoering van deze wet te
zorgen. Als een gemeente werkt met ambtenaren die uit gewetensbezwaren –
dat is mogelijk – niet mee willen werken, zal de gemeente er toch voor
moeten zorgen dat medewerking wordt gegeven, bijvoorbeeld door aanwijzing
van anderen. Als dit werkelijk ernstige vormen zou aannemen, zal ik mij daarover
nog eens verstaan met de VNG. Een gemeente blijft verantwoordelijk en de wet
moet zonder twijfel door de gemeenten worden uitgevoerd, opdat partners zich
inderdaad kunnen laten registreren.In het NRC-artikel is nog een ander punt genoemd: het bijzondere geval
 waarin erkenning voor 1 januari plaatsvindt, terwijl de geboorte
na die datum plaatsvindt. De naamskeuze kan dan niet worden gedaan, omdat
deze gebeurt bij de erkenning. Dit punt is inmiddels doorgesproken met mensen
van de burgerlijke stand en hier zijn ook al goede oplossingen voor gevonden.
Zo bestaat de mogelijkheid dat de moeder en de erkenner na 1 januari, maar
nog wel vóór de geboorte, nog eens naar de burgerlijke stand
komen om de akte van naamskeuze te laten opmaken. In een uitzonderlijk geval
is het ook mogelijk dat een ambtenaar van de burgerlijke stand zich naar de
moeder begeeft, als het niet anders kan. Kortom: er is met de beroepsgroep
over oplossingen gesproken, zodat dit niet echt een ernstig probleem hoeft
te zijn.De heer Heijne Makkreel was buitengewoon kort en krachtig. Ik zeg hem
dank voor zijn steun aan het wetsvoorstel. Ik geef daarbij toe dat wij dat
ene punt eigenlijk direct in de memorie van antwoord hadden moeten regelen.
Ik hoop niet dat zijn bloeddruk zodanig is opgelopen dat hij daar een lastige
Kerst mee heeft. Ik ga ervan uit dat hij nu in alle gezondheid en rust het
nieuwe jaar kan ingaan, omdat ook dit punt inmiddels geregeld is.In de richting van mevrouw Michiels van Kessenich wil ik nog in alle oprechtheid
zeggen, wel enigszins teleurgesteld te zijn dat de CDA-fractie het wetsvoorstel
niet wil steunen. Zij sprak over haar geestverwanten aan de overzijde van
het Binnenhof. Deze hadden inderdaad het amendement ingediend, maar trokken
uiteindelijk wel een andere conclusie. De CDA-fractie in de Eerste Kamer heeft
natuurlijk haar eigen verantwoordelijkheid, maar ik blijf het toch jammer
vinden dat die fractie dit voor het familie- en personenrecht zo belangrijke
wetsvoorstel niet wil steunen. Voor veel mensen is dit wetsvoorstel immers
juist van groot belang.Tenslotte merk ik op dat de heer Pitstra mij enigszins heeft uitgedaagd
door zijn stelling dat hij hier en daar enige terughoudendheid heeft geproefd,
hetgeen hij blijkbaar niet helemaal had verwacht. Het gaat hier om een beleidsterrein
waar wij naar mijn mening stappen voorwaarts moeten zetten, bij de tijd moeten
blijven en moeten moderniseren, maar waar wij ook in wijsheid en derhalve
in geleidelijkheid stappen voorwaarts moeten zetten. Juist bij dit recht is
een goed draagvlak in de samenleving van groot belang. Het gaat hier bij uitstek
om een terrein waar iets minder snel gegaan moet worden dan men zelf misschien
zou willen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Na de lunchpauze zal ik eerst enige aandacht besteden aan het feit dat
de heer Staal voor het laatst als lid van deze Kamer in ons midden is. Daarna
zal de stemming plaatsvinden over de gisteravond ingediende motie. Vervolgens
zullen de re- en duplieken over de wetsvoorstellen inzake het afstammingsrecht
en de adoptie worden gehouden.De vergadering wordt van 12.50 uur tot 13.55 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-617-622.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl