Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met de regulering van bestaand gebruik en enkele andere zaken (31038)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 835-851

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-01-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 16, pagina 835-851

22-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31038Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met de regulering van bestaand gebruik en enkele andere zaken (31038)Pagina 835-851
Presentie en opening (maandag 22 december 2008)Pagina 813-813
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen en enkele andere wetten in verband met de evaluatie van deze wet, de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen en deregulering (31514) en het wetsvoorstel Wijziging van de Wet financiering sociale verzekeringen en enige andere wetten in verband met de invoering van een premiekorting voor het in dienst nemen van uitkeringsgerechtigden van 50 jaar en ouder en het in dienst houden van werknemers van 62 jaar en ouder (31707)Pagina 828-835
Noot bij blz. 813: overzicht nummers voornemens inzake stilzwijgende goedkeuringPagina 852-852
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met decentralisering van de langdurigheidstoeslag en op bevordering van maatschappelijke participatie gerichte ondersteuning van huishoudens met schoolgaande kinderen (31441), het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen in verband met het opnemen van nadere bepalingen met betrekking tot de plicht tot arbeidsinschakeling van een alleenstaande ouder met een kind dat de leeftijd van vijf jaar nog niet heeft bereikt (Wet verbetering arbeidsmarktpositie alleenstaande ouders) (31519), het wetsvoorstel Een horizonbepaling met betrekking tot participatieplaatsen (Wet horizonbepaling participatieplaatsen) (31548) en 3 andere wetsvoorstellenPagina 813-828

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met de regulering van bestaand
gebruik en enkele andere zaken (31038).De beraadslaging wordt geopend.De heer Schaap (VVD):Mevrouw de voorzitter. Voor ons ligt een voorstel van wet inzake de Natuurbeschermingswet
dat bij mijn fractie veel vragen oproept. Het gaat daarbij enerzijds om de
wijzigingsvoorstellen zelf, anderzijds echter ook om de wet en daarbij behorende
uitgangspunten van beleid. Het commentaar dat wij hebben op de wijzigingen
kan niet los worden gezien van het wettelijke kader waarop deze betrekking
hebben. Op zichzelf zijn wetswijzigingen hard nodig om de natuurbescherming
in Nederland haalbaar te maken en ons land niet op slot te gooien. Maar de
voorliggende wijzigingen zijn zo vaag en ontoereikend, dat zij op zijn best
leiden van "erger" tot "kwaad". Ik zal hierop ingaan, maar daarbij ook een
kritische beschouwing geven over de wijze waarop deze wet het natuurbeheer
in Nederland gestalte geeft. Ik hoop daarbij enige lijnen aan te geven om
dit beheer een praktische en beter haalbare inhoud te geven.Natuurbescherming en natuurbeheer genieten terecht wijde instemming, ook
in mijn partij; laat daarover geen misverstand bestaan. Dit is geen wonder,
gezien de vele bedreigingen waaronder de natuur te lijden heeft. Overigens
spreek ik zelf bij natuurbeheer liever over te onderscheiden natuurwaarden
die om aandacht en maatregelen vragen. "Natuur" is immers een zeer breed begrip,
eigenlijk zo abstract dat daarmee in de praktijk maar moeilijk concreet gewerkt
kan worden. Eigenlijk bestaat het containerbegrip "natuur" uit een oneindig
aantal afzonderlijke zaken, zoals de vele planten en dieren, maar ook uit
de omspannende fysieke leefomgeving van al het leven, het menselijke inbegrepen.
Nu heeft het begrip "natuur" altijd iets magisch opgeroepen, zowel in negatieve
zin, namelijk angst of schrik voor het dreigende, als in positieve zin, namelijk
het onaangetaste. Daarbij suggereert het begrip een oorspronkelijke situatie,
een toestand die zich voordeed (en die zich nog altijd voordoet) voordat de
mens zich deed en doet gelden. In zekere zin wijst het begrip ook op een gesteldheid
en vertolkt het een metafysische waarde.Bij het behandelen van de landbouwbegroting begin dit jaar heb ik gewaarschuwd
voor een te lichtvaardig gebruik van dit begrip. De natuurlijke leefsituatie
kenmerkt zich nu eenmaal door tekorten, honger, ziekten, fysieke dreigingen,
zoals aardbevingen, overstromingen en wat niet meer. Dit heeft de natuur de
gehele geschiedenis door in een negatief daglicht geplaatst. De mens heeft
de natuur gevreesd en terecht. Daar hoort overigens ook de menselijke natuur
bij, ook niet iets om vrolijk van te worden. De VVD-fractie beklemtoont dan
ook dat er alle reden is om voorzichtig met de natuur om te gaan.Naarmate de mens de natuur beter onder controle krijgt, is zij meer genietbaar
geworden en ontstaat er ook een positievere waardering. Naarmate de dreigingen
van de natuur afnemen, kan zij in een gunstiger teken komen te staan. In de
moderne tijd voltrekt zich een wonderlijke omslag, een die een veel te positief
beeld van de natuur met zich brengt en veelal tot een onverantwoord, zo niet
roekeloos beleid leidt. In dit beeld verplaatst het bedreigende zich naar
de mens met zijn cultuur, techniek en technologie. Tegenwoordig wordt de techniek
daarom, mijns inziens ten onrechte, als bedreigender gezien
dan de natuur. Vanwege de eenzijdige focus op de natuur moet nu de oorspronkelijk
als zo bedreigend ervaren natuurlijke leefwereld worden beschermd tegen het
nieuwe gevaar: de mens, zijn aanspraken op de fysieke omgeving en zijn beheersing
van de natuur. Kortom, niet de mens moet zich veiligstellen tegen de bedreigingen
van de natuur, maar de natuur moet worden beschermd tegen de bedreigingen
van de mens. Vandaar een Natuurbeschermingswet. Deze omslag heeft echter ook
gevaarlijke implicaties. Die vinden wij terug in voorliggende wetswijzigingen.
Omwille van de zo gewaardeerde natuur moet nu het zogenaamde bestaande gebruik,
dus de zegeningen van onze techniek en cultuur, zelf worden beschermd tegen
de vergaande eisen van de natuurbescherming. De VVD-fractie plaatst grote
vraagtekens bij de te ver doorgeschoten tegenstelling tussen natuur en cultuur,
tussen natuurwaarden en menselijk ingrijpen ten behoeve van een leefbare wereld.
Dit stel ik temeer omdat ook de voorliggende wet en zijn wijzigingsvoorstellen
deze tegenstelling in stand houden, zo niet versterken. De wetswijzigingen
suggereren wel deze tegenstellingen te mitigeren, maar overbruggen deze alleen
maar gemystificeerd en op een verkeerde, nauwelijks werkbare wijze. Daarop
zal ik ingaan en daarbij zal ik het nodige opmerken over de doelstelling van
instandhouding, over de significante effecten van het bestaande gebruik en
over het onderliggende voorzorgsprincipe.Ik wil hiermee beginnen door te wijzen op een grote, eigenlijk ook paradoxale
misvatting die in deze wet voorkomt en in de memorie van toelichting wordt
gerechtvaardigd. De wet stelt dat het behoud en herstel van habitat en soorten
moet worden geregeld in zogenaamde natuurbeheerplannen. Daar is op zichzelf
niets mis mee, ware het niet dat de memorie van toelichting daarbij uitlegt
waarom "natuurbeheersplan" – dus met een koppel-s – in dit verband
een verkeerd begrip is.Ik citeer: "Beheersplan" wekt de indruk dat de natuur beheerst zou kunnen
worden. Wij mensen zijn echter hooguit in staat de natuur te beheren.Mevrouw de voorzitter, deze stelling is onzinnig, zowel taalkundig als
inhoudelijk. De koppel-s in "beheersplan" heeft niets te maken met beheersen.
Het zelfstandig naamwoord van beheersen is beheersing. Wij spreken in beheersplannen
niet over beheersen maar over beheer. Ten onrechte wordt in de memorie van
toelichting geopperd dat beheersplan beheersing in strikte zin suggereert.
De koppel-s komt in vele begrippen voor en dient slechts het gemakkelijker
uitspreken van het desbetreffende woord. Ik verwijs naar ontwikkelingshulp.
Nu zou men kunnen denken: vanwaar deze kritische noot; taalpurisme kan toch
elders worden beleden. Wel, ik haal deze kwestie hier niet zozeer aan om taalkundige
reden, als wel omdat de redenering in de memorie van toelichting een magistrale
paradox verdonkeremaant, namelijk dat wij de natuur niet zouden kunnen beheersen,
slechts beheren. De hemel zij geloofd dat wij de natuur wél kunnen
beheersen. Geheel onze cultuur is beheersing van de natuur. Denk aan de moderne
natuurwetenschap, de gezondheidszorg, de opvoeding, het waterbeheer, de landbouw,
de industrie.Nu zou je kunnen denken: het zij zo. Maar ergens moet deze beheersing
grenzen vinden. De oorspronkelijke levende natuur en de daarbij behorende
fysieke leefomgeving moeten ook niet beheerst worden en een eigen ruimte houden.
Daartoe hoeven wij dan alleen maar de juiste omstandigheden te scheppen, dus:
een zodanig beheer van die ruimte dat de natuur eigen wetten kan volgen, haar
eigen gang kan gaan en zo mogelijk een eigen evenwicht kan vinden. Hier doet
zich echter de echte paradox gelden. De natuur in Nederland en soortgelijke
regio's kan niet los worden gezien van de menselijke leefwereld. Zij maakt
vergaand deel uit van vele te onderscheiden cultuurgebieden. De natuur is
vergaand verweven in cultuuractiviteiten. De paradox gaat echter nog verder,
op een wonderbaarlijke wijze.Ook de Natuurbeschermingswet doet weinig anders dan wat aan de orde van
de dag is: de wet dwingt ertoe verder te gaan met wat wij toch al doen, namelijk
het beheersen van de zogenaamde biotische natuur, inclusief de fysieke voorwaarden
waaronder de levende natuur moet gedijen. De Natuurbeschermingswet koestert
met zijn beheersplannen en vergunningenstelsel het beheersen van de natuur.
Ook de Nederlandse invulling van Natura 2000 dwingt in de aangewezen gebieden
tot een gedetailleerde beheersing van de natuur. Niets mag aan het toeval
worden overgelaten, alles moet worden geregeld, beheerst, bureaucratisch vastgelegd
en technisch aangelegd. Wat zegt het begrip natuur dan nog? In plaats van
een beheer dat ruimte geeft aan het onvoorspelbare en onverwachte van de natuur,
nu een gedetailleerde beheersing. Waarom eigenlijk? Kan het niet wat minder?
Kan het niet anders? Kan er niet wat meer samenhang worden gezocht met de
vele maatschappelijke activiteiten in onze landelijke gebieden? Ik vraag mij
af of hier niet een vreemd instinct aan het werk is, een modern instinct,
het instinct van maakbaarheid.De moderne mens heeft een tijdje geloofd in de maakbaarheid van de samenleving.
Het was een kwestie van plannen en beheersen van wetmatige ontwikkelingen
en structuren. Wij kunnen hierover kort zijn: goedgelovige, ideologische projecten
zijn op een tragische mislukking uitgelopen. Evenzo hebben wij geloofd in
de maakbaarheid van de mens. Zo werd gezegd: bouw maar scholen en sluit de
gevangenissen. Nu hebben wij meer scholen dan ooit, maar de gevangenissen
lopen ook weer vol. De maakbaarheid is dus mislukt. Storten wij ons nu op
een laatste poging tot maakbaarheid, een wanhoopspoging? Gaan wij nu geloven
in de maakbaarheid van de natuur?Het wettelijke principe van instandhouding wordt met zo veel bureaucratische
perfectie ingezet, dat uitvoering vergaande technische beheersbaarheid vraagt.
Er is weinig ruimte meer voor een natuur die zich aan de greep van de mens
onttrekt, die haar gang gaat, onverwachte ontwikkelingen laat zien en een
eigen, wellicht ondoorgrondelijke logica volgt. Beheersplannen dwingen tot
administratieve vastlegging en het realiseren van doelstellingen via technische
ingrepen, ook in gebieden die toch al in hoge mate gecultiveerd zijn. Het
nieuwste project is dat de natuur maakbaar moet worden, als een soort tegenbeweging
tegen alles wat wij tot nog toe hebben gemaakt.Moet het bestaande gebruik vervolgens tegen deze al te rigide maakbaarheid
worden beschermd? Daar lijken de wetswijzigingen wel op te zijn gericht. Er
is geen vergunningsplicht, maar alleen als het bestaande gebruik geen al te
significant verstorend effect heeft op de in stand te houden natuurwaarden.
Het lijkt mij allemaal erg geforceerd en veelal ook onnodig, maar daar kom
ik nog op terug. Ik vraag de minister te reageren op deze beschouwing.De heer Schuurman (ChristenUnie):De heer Schaap houdt een interessante beschouwing. Het is jammer dat de
agenda niet toelaat dat wij daar meer tijd voor uittrekken. Ik vraag de heer
Schaap hoe het nu precies zit. Is hij tegen beheersen en voor beheren? Of
zegt hij dat dit één pot nat is?De heer Schaap (VVD):Als waterbeheerder heb ik de neiging om te zeggen dat het één
pot nat is, maar ik zou beide begrippen wel uit elkaar willen houden. Beheersen
is onderdeel van het beheren.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ja, maar erkent de heer Schaap ook dat dit uit de hand kan lopen en kan
uitmonden in dictatoriaal beheersen? Dat kan toch ook met de natuur?De heer Schaap (VVD):Ja, dat gebeurt ook in het natuurbeheer.De heer Schuurman (ChristenUnie):Als wij daartegen willen optreden, hoe noemt de heer Schaap dat dan?De heer Schaap (VVD):Ik kom aanstonds nog op terug op de wijze waarop de zaak wat praktischer
kan worden aangepakt.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ja, maar tot nu toe was de heer Schaap niet erg praktisch. Ik wil dat
bezinnend karakter nog even volhouden.De heer Schaap (VVD):Ik begon een beetje filosofisch, maar ik was net ...De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat vond ik juist zo interessant. Ik rond mijn interruptie af met de volgende
vraag. Is de heer Schaap het met ons eens dat wij de opdracht hebben om de
natuur te verzorgen, te hoeden en te koesteren? Als hij dat laat vallen onder
de door hem gebruikte termen "beheren" en "beheersing", dan kunnen wij weer
verder.De heer Schaap (VVD):Ik ga nog een stapje verder. Wij moeten de natuur ook onder de duim houden,
om allerlei plagen uit de natuur, zoals ziekten en catastrofen, te voorkomen.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat versta ik onder "hoeden". Ik versta daaronder het in de hand houden
van bepaalde zaken.De heer Schaap (VVD):Soms is de natuur ook onze vijand en mogen wij wel een stapje verder gaan
dan alleen maar hoeden.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat is waar. Dat hoort wel bij de term "beheren" die ik zou willen gebruiken.
Waarom verzet de heer Schaap zich dan toch tegen het woord "beheren" en geeft
hij de voorkeur aan "beheersen"?De heer Schaap (VVD):Ik wil "beheersen" onderdeel laten zijn van "beheren". Als wij het hebben
over "natuurbeheer", zelfs als het gaat om de zogenaamde vroegere, ongerepte
natuur, praten wij in hoge mate ook over beheersen. Dat probeer ik in mijn
betoog duidelijk te maken. Wij kunnen zelfs te ver gaan in het beheersen van
de natuur ter wille van de natuur.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ja, maar hoe schermt de heer Schaap zich af tegen dictatoriaal optreden
van de mens tegenover de natuur?De heer Schaap (VVD):De manier waarop wij invulling geven aan Natura 2000, grenst aan het dictatoriale.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat is een prachtig statement, waar ik het niet mee eens ben, maar waar
de minister ongetwijfeld nog op zal ingaan. Wij kunnen er dan later nog over
discussiëren.De heer Schaap (VVD):Ter adstructie geef ik voorbeeld uit mijn waterschapspraktijk, te weten
de ontwikkelingen rond het Boetelerveld bij Raalte in Salland. Het gaat hier
om een reeds aangewezen Natura 2000-gebied van plusminus 200 ha. In het vroegere,
moerassige Salland kwam veel dopheide voor. Door cultivering van dit gebied,
de daarbij behorende daling van het grondwaterpeil en de daaropvolgende vergrassing
is de dopheide vergaand verdwenen. Door wateraanvoer en een hoger grondwaterpeil
is gepoogd de dopheide terug te krijgen in het Boetelerveld. Omdat dit maar
moeilijk lukt, moet nu eigenlijk ook de wijdere omgeving worden vernat –
de heer Schuurman merkt wel dat er allerlei technische ingrepen van stal gehaald
worden – hetgeen de hoog ontwikkelde landbouw aldaar in problemen brengt.
Nu zouden de agrariërs kunnen worden ontzien door een streekplanwijziging
en bijbehorende schaderegeling. Een schaderegeling is kostbaar, maar het probleem
is nog groter: de zandgronden in Salland zijn zo doorlatend, dat een hoger
peil nauwelijks kan worden gerealiseerd; het water loopt zo weg via de ondergrond.
Zelfs als peilverhoging ter plaatse zou lukken, dan nog is het de vraag of
de dopheide grootschalig terug komt. De zogenaamde instandhouding valt niet
mee, want zij is technisch en financieel nauwelijks uitvoerbaar. Eigenlijk
moet dit anders worden gesteld: deze doelstelling is te theoretisch, kijkt
te veel terug naar wat was, miskent de ontwikkelingen, lijkt onhaalbaar en
is bovendien onbetaalbaar.Waarom wordt vastgehouden aan een dergelijke onhaalbare doelstelling?
Er is namelijk ook goed nieuws, zij het ander nieuws. Het waterschap is intussen
in de wijde omgeving al bezig een nieuwe waterhuishoudkundige inrichting tot
stand te brengen, wat inhoudt: meer waterberging, hogere grondwaterpeilen
en ecologische gebiedsontwikkeling, dit alles in het kader van het Nationaal
Bestuursakkoord Water en de Europese Kaderrichtlijn Water. Deze maatregelen
zullen veel nieuwe natuur opleveren. Welke? Dat is afwachten. Wij zullen moeten
wachten op het veelal onvoorspelbare. Als echter deze verrijking, goed geïntegreerd
in agrarische activiteiten, op deze wijze organisch gerealiseerd kan worden,
waarom dan zo krampachtig een 200 ha grote postzegel een theoretische doelstelling
opleggen onder het mom van in stand houden? Waarom geen dynamische natuurontwikkeling
die op draagvlak in de wijde omgeving kan rekenen? Waarom geen integratie
van het Natura 2000-beleid in andere, lopende beleidsfiguren?Ik wil waarschuwen voor een beleid dat zich vastbijt in Natura 2000-eilandjes,
bestuurd door eco-eiland­bewoners die het contact met de menselijke en
fysieke omgeving vergaand verliezen. Ik kan meer voorbeelden uit de praktijk
geven, maar ik laat het hierbij. Ik wil slechts waarschuwen voor een te veel
aan maakbaarheid, een te grote koppeling aan de instandhouding van wat ooit
was. De Europese richtlijnen vragen dit overigens ook niet.Ik schets dit beeld bewust in kritische termen. Ook de nieuwe maakbaarheid
gaat mislukken. De doelstellingen van de wet zijn veel te verkrampt, te statisch.
Deze kramp dringt ook door in het mitigerende effect dat de wetswijzigingen
beogen. De biotische natuur laat zich maar beperkt sturen. Waarom zouden wij
zo verkrampt met dit gegeven moeten omgaan?In de levende natuur is van alles in beweging, van een stabiele situatie
is geen sprake, van een natuurlijk evenwicht al evenmin. Het klimaat verandert,
de waterhuishouding is in beweging, de fysieke leefomgeving wijzigt voortdurend.
Daarbij kunnen natuurwaarden verloren gaan, maar de natuur past zich daaraan
ook weer aan en schept onverwachte, onbedoelde situaties. Er komt vaak ook
weer wat terug.De heer Smaling (SP):Ik geniet zo van het verhaal van de heer Schaap, dat ik heb besloten om
te interrumperen, om het verhaal nog iets te rekken. Het lijkt mij wonderlijk
dat het min of meer uit de lucht komt vallen dat een gebied als het door de
heer Schaap genoemde wordt aangemeld en aangewezen als Natura 2000-gebied.
Het kan best zijn dat het waar is wat hij zegt, maar er is zo veel bekend
over bijvoorbeeld grondwaterdynamiek, dat ik mij moeilijk kan voorstellen
dat een dergelijk gebied ten onrechte wordt aangewezen als Natura 2000-gebied,
gelet op het feit dat het daar gewoon niet lukt om het grondwater omhoog te
krijgen. Overdrijft hij nu, of is er iets anders aan de hand?De heer Schaap (VVD):Nee, ik kan het wel uitleggen, zij het dat dit in enigszins technische
termen zal moeten gebeuren. Ik neem aan dat mijn reactie op de opmerking van
de heer Smaling niet van mijn spreektijd afgaat.Het betrokken gebiedje is ooit blijven liggen, omdat er, in boerentermen
gesproken, sprake was van "onland". In dat gebiedje namelijk kon allerlei
landinrichting niet goed lukken. Er liggen daar enigszins komvormig platen
leem in de grond, waardoor ter plaatse het water ver boven het grondwaterpeil
blijft staan. Dat gebied is blijven liggen. Vroeger was alles dopheide. Dan
komen degenen die verantwoordelijk zijn voor het aanwijzen van zo'n gebied
op het idee: het is toch al wat nattig, laat ons daar dopheide maken. Zij
pogen daartoe het grondwaterpeil te verhogen, maar dat gaat buitengewoon moeilijk.
Dan krijg je die rare reeks dat een heel gebied eromheen ook nat moet worden
gemaakt. Men maakt alleen een technisch foutje door die leemschollen ongeveer
gelijk te stellen aan dat grondwaterpeil. Op het provinciehuis is een instandhoudingsdoelstelling
geformuleerd en nu is het maar een beetje rommelen en prutsen om er wat van
te maken, en dat lukt niet.De heer Smaling (SP):Zullen wij de minister dan samen vragen om ons morgen te vertellen of
dat maar voor één van de 162 natuurgebieden het geval is of
dat er meer van dit soort outliers zijn?De heer Schaap (VVD):In Overijssel hebben wij 18 Natura 2000-gebieden en voor vele andere gebieden
gelden soortgelijke problemen. Als waterbeheerder worden wij af en toe een
beetje wanhopig en als belastingbetaler zou ik dat ook worden.Ik besloot net met de woorden dat de natuur vaak ook wat teruggeeft, dus
durf eens wat meer. In het groot gezien wordt er veel bedreigd, dat is onmiskenbaar
waar, maar daartegen bied je geen weerstand door in deze wet centraal te stellen:
instandhouding, administratieve vastlegging, technische beheersing omwille
van wat in stand moet worden gehouden. De dynamiek van de natuur wordt beantwoord
met te veel behoudzucht.Waarom niet een veel dynamischer concept? Waarom niet veel meer ruimte
voor ontwikkelingen, dynamiek, het onverwachte? En waarom die harde tegenstelling
tussen de menselijke inrichting van onze leefomgeving en het bieden van mogelijkheden
voor het ontwikkelen van nieuwe natuurlijke waarden? Waarom natuur en cultuur
niet wat meer bijeen in een wat minder krampachtig concept? Wanneer in Natura
2000-gebieden dynamiek en aansluiting op de omgeving wat meer van waarde worden,
hoeven wij niet zo bangelijk om te gaan met de effecten van het bestaande
gebruik. Dan houd je ook draagvlak om het bestaande gebruik uit te dagen,
zoals in het mineralenbeleid voor de landbouw. Dan kunnen wij wat meer sturen
op basis van risico en haalbaarheid in plaats van via geharnaste voorzorg.De VVD-fractie kan zich goed voorstellen dat overal in de Europese Unie
bedreigde natuurgebieden voorkomen die zo goed mogelijk moeten worden beschermd.
Het is een goede zaak dat richtlijnen dit reguleren. En gelukkig kent Europa
vele echte natuurgebieden die een adequaat beheer rechtvaardigen. Alleen:
Nederland kent dergelijke natuurgebieden niet of nauwelijks. In ons land is
de gehele natuur verweven in een door de mens herschapen leefomgeving.Aan wat tegenwoordig uniek wordt genoemd en met het adjectief natuurlijk
wordt gezegend, is de hand van de mens verbonden. Denk bijvoorbeeld aan Noordwest-Overijssel
of de Oostvaardersplassen. Bijna alle natuurwaarden zijn afhankelijk van onze
waterhuishouding, een geheel kunstmatige, technische activiteit. En om natuurwaarden
verder te ontwikkelen wordt onmiddellijk verfijning van dit peilbeheer gevraagd,
dus nog meer ingrijpen. Nogmaals, een dynamische fysieke en biotische natuur
loopt mee met de hand van de mens. Mag ik het een beetje provocerend typeren?
Natuurbeheer in Nederland is niet anders dan pretentieus tuinieren.De heer Doek (CDA):Voorzitter. Het wordt mij nu toch een beetje al te dol. Eerst zegt de
heer Schaap terecht dat wij in Nederland geen echte natuurgebieden meer hebben.
Dat ben ik volstrekt met hem eens. Dat gezegd hebbende zou de conclusie juist
behoren te zijn dat je ervoor moet zorgen dat datgene wat wij als natuur aanwijzen,
ook natuur kan blijven. Ik houd erg van het dynamisch omgaan met zaken, maar
ik vermoed dat wij in dit heel kleine land, met al die belangen die wij moeten
verenigen, juist een redelijk gereguleerd beheer nodig hebben om de weinige
natuur die wij hebben, en waar wij trots op moeten zijn, op
een goede manier te behouden.De heer Schaap (VVD):Dan kan mijn tekst toch niet te dol zijn, want ik ben het helemaal met
u eens. Ik zou alleen niet zeggen dat wij het weinige wat wij nog hebben,
moeten behouden, maar dat wij die gebiedjes wat ruimte moeten geven. Laat
dus wat ontwikkelen zonder dat je op voorhand administratief probeert vast
te leggen wat zich daar moet ontwikkelen.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik deel de constatering dat wij in Nederland niet veel ongerepte natuur
hebben. Onze natuur is cultuurland, daarover zijn wij het in grote lijnen
wel eens. Ik denk dat ik het ook nog wel eens kan zijn met de prachtige woorden
over de natuur als dynamische, fysieke, biotische natuur. Dat is prachtig,
maar hebt u niet in de gaten dat wij er toch tegenover zijn komen te staan,
waardoor wij behoorlijk wat planten en diersoorten verloren hebben? Dat ziet
u wel buiten Nederland, want u deed wel een beroep op de bescherming van de
natuur buiten Europa, maar blijkbaar niet in Nederland. Ziet u niet dat dit
een probleem is? Moet u niet in rekening brengen dat er tegenover die dynamische
natuur, waarover u romantisch spreekt, ook een zeer dynamische cultuurontwikkeling
is geweest, met gigantische, snel op elkaar volgende ingrepen, waardoor die
natuur behoorlijk en ernstig lijdt en ook geen cultuur-natuur meer kan worden,
omdat er een vernietigend effect in zit?De heer Schaap (VVD):U bent iets te somber, maar ik geef toe dat bijvoorbeeld de landinrichting
na de oorlog heel veel natuurwaarden om zeep heeft geholpen. Op het ogenblik
wordt via dezelfde landinrichting heel veel hersteld. Door middel van waterberging
binnen de Kaderrichtlijn Water wordt heel veel gedaan om ruimte te geven aan
natuurlijke ontwikkelingen, maar dat is dynamisch verweven in nog steeds diezelfde
menselijke cultuur, maar dan een beetje anders ingericht. Ik heb hier vrij
helder gesteld dat er veel natuurwaarde verloren is gegaan, zoals planten
en dieren. Je kunt veel terughalen, maar je moet niet op voorhand administratief
vastleggen wat er moet worden teruggehaald of vastgehouden. Je moet het zo
inrichten dat je de natuur binnen die menselijke cultuur wat ruimte geeft.
Je moet het niet te veel tot tegenstellingen maken en niet al te bang zijn
om techniek te gebruiken om natuur terug te krijgen.Ik noemde natuurbeheer in Nederland een beetje provocerend pretentieus
tuinieren. Dit is in Nederland met alle gebieden met natuurwaarden het geval,
en dit zal ook in de Natura-gebieden niet anders zijn. Daar is niets mis mee;
je kunt heel creatief tuinieren en dat kan de mooiste resultaten opleveren.
Waar ontwikkeld wordt, moet ook ruimte worden gegeven aan het onverwachte
en onbedoelde. Volstrekt beheerst beheren gaat niet.Ik wijs in dit verband nog eens op de jongste loot van zo'n creatief en
gecultiveerd beheer: de invulling van de ecologische doelstellingen uit de
Kaderrichtlijn Water. Waterbeheer, cultuur en natuur gaan goed samen en kunnen
veel opleveren, ook ecologische waarden. Mijn aanbeveling aan de minister
is om met het natuurbeschermingsbeleid aansluiting te zoeken bij de aanpak
en praktijk van de Kaderrichtlijn Water en ook in de Natura 2000-gebieden
meer ruimte te geven aan ontwikkeling en dynamiek, dus minder nadruk op harde
instandhouding en administratieve vastlegging en meer ruimte voor het nieuwe,
onder aanvaarding dat er om te winnen ook wel eens iets verloren mag gaan.
Dit maakt ook een dynamischer evenwicht mogelijk tussen natuurdoelstellingen
en de vereisten op sociaal, economisch en cultureel gebied. Dat levert natuurontwikkeling
op met een breed maatschappelijk draagvlak. Zo voorkom je dat een te pretentieuze
maakbaarheid Nederland op slot gooit. Wil de minister hierover haar gedachten
eens laten gaan?Vanuit dit perspectief wil ik nog ingaan op enkele cruciale begrippen
uit het voorstel van wijziging van wet. De VVD-fractie maakt zich grote zorgen
over de gebrekkige omschrijving van begrippen als "mogelijk significant effect",
"cumulatie", "externe werking" of "passende beoordeling". In de hedendaagse
nieuwe wetgeving doen zich vaker conceptuele vaagheden voor, het lijkt gewoonte
te worden. Dit brengt het risico met zich dat de invulling van deze concepten
in de praktijk aan de rechter moet worden overgelaten via de behandeling van
beroepszaken. Op deze wijze wordt van de rechter eigenlijk willens en wetens
een medewetgever gemaakt.De VVD-fractie is een groot voorstander van opschorting van de vergunningplicht
bij bestaand gebruik. In het verslag hebben wij al gewezen op een valkuil
die de wettelijke clausule voor de opschorting bevat. De vergunningplicht
vervalt namelijk, "tenzij er sprake is van een mogelijk significant effect";
ik citeer. Niet alleen de ongedefinieerde status van wat significant zou kunnen
zijn baart zorgen, daarenboven lijkt ons de toevoeging van de term "mogelijk"
aan dit effect een uiterst riskante zaak. Gaat "mogelijk" verder dan "zeker"
of "waarschijnlijk"? Gooit zo'n clausule niet alle deuren open voor de vlucht
in beroepsprocedures? Ik dring bij de minister aan op een zeer terughoudende
invulling van het significante effect en daarbij de toevoeging "mogelijk"
geheel achterwege te laten.Mevrouw de voorzitter. Het leven is niet zonder risico's; dit geldt onvermijdelijk
ook de vele menselijke activiteiten. Ook het natuurbeheer en de daarbij behorende
maatregelen zijn niet zonder het onbedoelde en onverwachte. Dit is echter
geen reden dergelijke activiteiten niet aan te durven. Daarbij komt dat het
natuurbeheer de ontwikkelingen in sociaal, economisch en cultureel opzicht
niet te veel mag blokkeren. Dat deze ontwikkelingen van invloed kunnen zijn
op verschillende natuurwaarden is een gegeven. Bedenk echter wel dat technische
ontwikkelingen en welvaart ook mogelijkheden bieden om de natuur te beheren.Dit brengt mij op het laatste punt waarop ik kritisch zou willen ingaan,
het in de wet genoemde voorzorgsprincipe en de daarmee verbonden negatieve
bewijsvoering inzake verstorende effecten. Ik heb de stellige indruk dat de
hier gehanteerde voorzorg verder gaat dan waar ook in de samenleving. Ver
doorgevoerde voorzorg betekent echter het mijden van elk mogelijk risico,
dus van elke activiteit en dus ook van vele mogelijke ontwikkelingen. Hoe
meer voorzorg, hoe meer negatieve bewijsvoering – namelijk de verzekering
dat het gevreesde zich niet zal voordoen – hoe meer de ruimte wordt
geblokkeerd voor dynamiek, het onverwachte inbegrepen. Voorzorg loopt al te
gemakkelijk uit op een verbodscultuur. Negatieve bewijsvoering, dus bewijzen
dat iets onwenselijke zich niet zal voordoen, is een uiterst hachelijke zaak.
Uit voorzorg kan de Natuurbeschermings­wet een dergelijke
bewijsvoering tot absurde proporties opvoeren. Ik daag de minister uit meer
dynamiek toe te staan omwille van de vele mogelijke ontwikkelingen in de natuur
en daartoe ook meer risico te aanvaarden. Wat de VVD betreft mag het wettelijke
voorzorgsprincipe tot een dode letter worden teruggebracht. Ik wacht het antwoord
van de minister af.De heer Smaling (SP):Ik heb nog een korte vraag aan de heer Schaap, ook gezien zijn expertise.
Hij sprak over de voorzorg. Een van de grote problemen is verdroging. Dit
klinkt wat vreemd zo kort na de bevindingen van de commissie-Veerman die spreekt
over een stijging met 1,30 meter. Een van de oorzaken van het ontstaan van
verdroging is de waterwinning. Waterwinning is verstorend of zelfs significant
verstorend. Zijn er dan trade-offs, dat wil zeggen: of je gaat de verdroging
te lijf en stopt met waterwinning, of je blijft water onttrekken en dan verdroogt
het gebied? Zit daar iets slims tussen?De heer Schaap (VVD):Ja, namelijk slim water winnen. De verdroging wordt echter niet in de
eerste plaats veroorzaakt door waterwinning, ten minste niet in de zin van
drinkwaterwinning of grondwateronttrekking door de landbouw, maar vooral door
een te laag aangehouden grondwaterpeil dankzij de landinrichting. Dat dit
wordt teruggedraaid zoals nu op veel plaatsen in Nederland gebeurt door minder
diepe sloten, bredere sloten, meanderende watergangen, en ga zo maar door,
is een vorm van inrichting die weer veel mogelijk maakt.De heer Doek (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik meen dat de heer Schaap wel onze kandidaat kan
zijn om volgend jaar mee te doen aan het Nationaal Dictee in deze zaal. Hij
weet het zo goed als hij spreekt over beheer en beheers.Na morgenavond begint voor ons allen het kerstreces. Ik verheug mij er
nu al op om in die weken een aantal wandelingen te maken op de Hoge Veluwe,
in de Achterhoek en in het Rivierengebied. Iets wat ik overigens iedereen
van harte kan aanbevelen. Bij die wandelingen zal ik regelmatig geconfronteerd
worden met de geweldige schoonheid van ons land, maar tegelijkertijd realiseer
ik mij de spanningen die er bestaan tussen industrieel en/of agrarisch gebruik
en de soms dicht daarbij liggende natuur en natuurterreinen.Het wetsvoorstel dat wij vanavond en morgen bespreken, tracht een deel
van die spanning weg te nemen hoewel dat nooit helemaal zal lukken. Ik geef
er de voorkeur aan om mij in mijn bijdrage te beperken tot het voorliggende
wetsvoorstel en uitvoerige beschouwingen zoals collega Schaap heeft gegeven,
te bewaren voor het moment dat wij een nieuwe Natuurbescher­mingswet behandelen.
Daar gaat het in deze wet nog niet om.Dit wetsvoorstel regelt een aantal zaken dat naar het oordeel van de CDA-fractie
niet kan wachten op het aangekondigde wetsvoorstel tot integratie van de Boswet,
Flora -en faunawet en Natuurbeschermingswet 1998. Vooral de aanwijzing in
de wet van de nu nog niet in de wet opgenomen gebieden die op grond van de
Habitatrichtlijn wel al hadden moeten worden opgenomen, de zogenaamde Natura
2000-gebieden, kan gewoon niet langer wachten. Gezien het besluit van de Europese
Commissie om een inbreukprocedure tegen Nederland te starten, is snelle wetgeving
gewenst. De wijzigingen in artikel 19f en artikel 19d die een betere omzetting
betekenen van de Habitatrichtlijn en de eisen op grond van het zogenaamde
Kokkelvisserijarrest kunnen naar ons oordeel ook niet langer wachten.Naast de aanpassingen op grond van deze jurisprudentie en de Habitatrichtlijn
bevat dit wetsvoorstel voor de CDA-fractie een voor de praktijk meer dan gewenste
regeling voor bestaand gebruik. De keuze die door de regering is gemaakt om
bestaand gebruik dat er al was vóór 1 oktober 2005 en dat
na die datum niet of niet in betekenende mate is gewijzigd, te respecteren
en niet vergunningplichtig te maken, heeft de volle steun van mijn fractie.
Immers, zo komt er een eind aan de bestaande onzekerheid bij al dan niet agrarische
ondernemers met betrekking tot hun normale bedrijfsvoering.De CDA-fractie acht het in dit verband juist dat in geval er sprake is
van gebruik dat significante gevolgen kan hebben op de te beschermen natuurwaarden,
de minister aanwijzingen kan geven en de andere maatregelen kan opdragen.
Over het begrip significante gevolgen of effecten hebben wij in het voorlopig
verslag vragen gesteld. De minister heeft daarop uitvoerig geantwoord. Dank
daarvoor. Tot het vaststellen van de beheerplannen ligt de bewijslast bij
de minister. Daar zijn wij ook blij mee.De regeling voor bestaand gebruik vervalt op het moment dat de beheerplannen
door de provincies in de loop van 2009 en 2010 zijn vastgesteld en vervolgens
de betreffende gebieden door de minister eind 2010 zijn aangewezen als Natura
2000-gebieden. Daarna verschuift de bewijslast naar de vergunningplichtige.
Dit is een lastige zaak. De vergunningplichtige zal dan immers moeten aantonen
dat de voorgenomen activiteiten niet leiden tot een verslechtering van de
kwaliteit van de natuurlijke habitats of significante verstoring van soorten
waarvoor Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. In het voorlopig verslag heeft
mijn fractie aandacht gevraagd voor de rechtszekerheid in verband met het
niet nader definiëren in de wet van het begrip significant.Uit de uitvoerige beantwoording in de memorie van antwoord leid ik af
dat er geen sprake is van generieke landelijke maatregelen, maar dat sprake
is van een gebiedsgerichte beoordeling. Van belang daarbij is het beheerplan
waarin zal worden aangegeven wat een en ander concreet betekent voor het beheer
van het gebied en voor de vraag of bepaalde activiteiten – al dan niet
onder beperkingen – in en rond het gebied kunnen worden toegestaan.Tegen de heer Schaap zeg ik dat ik ervan uitga dat bij die beoordeling
en bij het opstellen van de beheerplannen door de provincies,die in de meeste
gevallen die beheerplannen zullen moeten maken, uiteraard ook gekeken zal
worden naar andere ontwikkelingen die op basis van de Waterwet in dat gebied
invloed hebben. Dit betekent dat niet geïsoleerd – zoals de Duitsers
zeggen: isolierte Betrachtungsweise – wordt gekeken naar dat ene gebiedje,
maar dat ook andere dingen die van invloed kunnen zijn, bijvoorbeeld goede
werkzaamheden van waterschappen, worden meegenomen. Het is mij uit de praktijk
bekend dat met name bijvoorbeeld natuurbeherende organisaties maar ook agrarisch
natuurbeheer, vaak in samenspraak met de waterschappen in dat gebied te werk
gaan. Kan de minister bevestigen dat mijns zienswijze juist
is, dus dat het geen algemene maatregelen zijn, maar dat er naar het gebied
wordt gekeken en dat er maatwerk wordt geleverd? In de nadere memorie van
antwoord geeft de minister aan dat voor op 1 oktober 2005 reeds verleende
drinkwatervergunningen alleen het op dat moment gebruikte deel geldt als bestaand
gebruik. Zou het geen overweging verdienen om bij het opstellen van het beheerplan
direct te beoordelen of de vergunde onttrekking aanvaardbaar is? In dit verband
vraag ik de minister of zij nog eens uiteen kan zetten hoe bij het opstellen
van de beheerplannen moet worden omgegaan met reeds eerder afgegeven vergunningen,
bijvoorbeeld milieu- en grondwatervergunningen.Voorzitter. Het opstellen van de beheerplannen is nu in volle gang. De
CDA-fractie heeft met instemming kennisgenomen van de brief van 22 oktober
2008 van de minister aan de Tweede Kamer, waarin zij aangeeft dat begin september
een intentieverklaring is ondertekend door alle betrokkenen bij het tot stand
komen van de beheerplannen. Ik vraag mij af of ook de waterschappen hebben
meegetekend, maar dat horen wij wel van de minister. Het is goed dat alle
relevante partijen en gebruikers samen aan de slag gaan om goede beheerplannen
te maken, die niet alleen recht doen aan de bescherming van waardevolle natuurgebieden,
maar ook zoveel als mogelijk rekening houden met economische belangen en gebruik
door mensen.Het CDA hecht zeer aan een evenwichtige afweging van de belangen van de
natuur en economische en recreatieve en culturele activiteiten van burgers
en bedrijven. In dit kader is de CDA-fractie ook tevreden dat door het amendement-Snijder-Hazelhoff
bij het opstellen van de beheerplannen en de verlening van vergunningen ook
rekening moet worden gehouden met de vereisten op economisch, sociaal en cultureel
gebied, alsmede regionale en lokale bijzonderheden. De CDA-fractie hoopt werkelijk
dat alle betrokkenen zich ervan bewust zijn dat het streven naar een goed
evenwicht tussen de diverse belangen van groot belang is voor het zo noodzakelijke
draagvlak in de samenleving.Nog een enkel woord over de samenhang tussen Natura 2000 en de ecologische
hoofdstructuur. Praktisch alle 162 Natura 2000-gebieden zijn gelegen in de
ecologische hoofdstructuur. De hele EHS beslaat circa 730.000 ha, waarvan
450.000 ha reeds bestond in 1990, het jaar van de introductie van de EHS in
het Natuurbeleidsplan 1990. Van de nog toe te voegen 275.000 ha, moet circa
130.000 ha vóór 2018 worden verworven en ingericht. De overige
gronden hoeven niet verworven te worden omdat het hier gaat om natuurbeheer
door particulieren in de vorm van functiewijziging van de grond of om agrarisch
natuurbeheer. De CDA-fractie hecht zeer aan deze vormen van natuurbeheer,
maar moet constateren dat vooral het aantal hectares particulier natuurbeheer
eind 2007 slechts 7200 ha bedroeg, terwijl eind 2018 meer dan 42.000 ha in
deze vorm is voorzien. Tevens stagneert naar onze waarneming het agrarisch
natuurbeheer. Hoe denkt de Minister deze vormen van natuurbeheer te stimuleren?
En hoe denkt de minister de doeleinden voor de EHS te bereiken indien desondanks
de beoogde hectares particulier en agrarisch natuurbeheer niet worden gehaald?
Wat gaan wij dan doen? Graag een reactie van de minister.De Raad voor het Landelijk Gebied heeft in zijn advies "De mythologie
van onteigening" geadviseerd om vaker het instrument van de onteigening te
kiezen voor het verkrijgen van grond voor de EHS. De CDA-fractie is blij met
de terughoudende reactie van het kabinet op dit advies. De CDA fractie ondersteunt
de conclusie van het kabinet dat erop dit moment geen aanleiding is om het
beleid van maximaal 10% onteigening los te laten. Laten wij de afgesproken
evaluatie in 2010 eerst maar eens rustig afwachten.Naast de al genoemde onderwerpen bevat het wetsvoorstel nog een tweetal
regelingen waar onze fractie positief over is. Dat is in de eerste plaats
het laten vervallen van de goedkeuringsprocedure door de provincies van door
gemeenten vastgestelde plannen. Het past bij een vermindering van de bestuurlijke
drukte om gemeenten zelf de natuurbeschermingsaspecten van voorgenomen plannen
te laten beoordelen aan de hand van deze wet en de daarop gestoelde beheerplannen
van de provincies. Het blijft overigens verwonderlijk dat deze goedkeuring
wel was opgenomen in de uitvoeringswet Wro en er nu middels deze wet weer
wordt uitgehaald. Dat is toch een wonderlijke zaak. In de tweede plaats achten
wij het opnemen van de zogenaamde bestuurlijke lus in afwachting van de inwerkingtreding
van het initiatiefwetsvoorstel-Vermeij c.s. verstandig.Voorzitter. Ik rond af. De CDA fractie heeft waardering voor de inzet
van het kabinet en deze minister om te streven naar een goede balans tussen
economie, ecologie en cultuur en meent dat deze wet daaraan een bijdrage kan
leveren. Wij wachten zoals altijd met belangstelling de antwoorden van de
minister op onze vragen af.De heer Schuurman (ChristenUnie):U zei: het is wonderlijk dat iets uit de Wet ruimtelijke ordening zomaar
in deze wet ongedaan wordt gemaakt. Nu letten wij in de Eerste Kamer vooral
op samenhang in wetgeving. Vindt u niet dat eigenlijk de afspraak wordt gebroken
dat wetten onderling met elkaar in samenhang moeten zijn?De heer Doek (CDA):Ik noemde het woord "wonderlijk". In eerste instantie ben ik het wel met
u eens, maar in het kader van de wetgeving waarover wij vanavond spreken,
is mijn fractie het er wel mee eens dat de extra goedkeuring door de provincies
er in dit verband, voor de natuurbeschermingsaspecten, uit gaat. Met het eindresultaat
zijn wij niet ontevreden.De heer Schuurman (ChristenUnie):U vindt het niet erg dat eerst in een wet komt te staan dat het wel moet,
om het later in een andere wet...De heer Doek (CDA):Ik vind dat heel verwonderlijk, ja.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik ook; zeer verwonderlijk.De heer Smaling (SP):De heer Doek refereert aan het amendement-Snijder-Hazelhoff uit de Tweede
Kamer. Het afwegen van economische en ecologische belangen is heel gemakkelijk
gezegd, en het moet ook gebeuren, maar wij praten niet over twee vergelijkbare
grootheden. In tien jaar tijd moeten er een miljoen huizen bij komen in Nederland.
Dat is niet omdat er een miljoen meer mensen komen, maar omdat de maatschappij
individualiseert en iedereen in het bos wil wonen. Mensen die vroeger
nog in Diemen woonden, zitten nu al bij Fred de Graaf in Apeldoorn op schoot.
Dus de uitbreiding naar het oosten en zuiden gaat maar door. Het is de mens
eigen om eerst voor zichzelf te kiezen en dan voor de natuur. In dit geval
is het toch wel aan te bevelen om de natuur een extra steuntje in de rug te
geven en de ecologische doelstellingen echt voorop te stellen.De heer Doek (CDA):Wat u zegt is juist, namelijk dat de druk op de natuur groot is, door
alle factoren die u noemt. Als er belangen zijn die groter zijn dan de door
mij en in het amendement genoemde, gaat de natuur op de desbetreffende plek
toch voor, of er moet compensatie komen. Het is een afweging. Als er een groot
openbaar belang is om de economie te laten prevaleren, dan zal er, op grond
van dezelfde wettelijke regeling, compensatie moeten worden gezocht. Ik vind
het dus plezierig om partijen als het ware te dwingen om die afweging goed
te maken, en daarbij niet uitsluitend en alleen naar de natuurbelangen te
kijken, maar ook naar andere belangen. Dat is van belang voor het meer dan
noodzakelijke draagvlak. Er wordt wel gezegd: er zijn 4 miljoen mensen lid
van een natuurbeschermingsorganisatie in Nederland, dus kijk maar: er is draagvlak
genoeg. Maar dat is, geloof ik, toch niet helemaal waar. Het gaat ook om de
mensen in de directe omgeving, die direct in hun belangen worden geschaad.
Dat kunnen industriële bedrijven zijn, of agrarische bedrijven. Daarvoor
is het ook van belang, een goede samenwerking te krijgen tussen natuur en
economie, zodat er draagvlak is en blijft.De heer Smaling (SP):Wij zijn het niet helemaal met elkaar eens, maar uw toelichting is heel
duidelijk.De heer Eigeman (PvdA):Voorzitter. Zoals vaker gebeurt wanneer deze Kamer met de minister discussieert,
gaat het om grote woorden en grote begrippen, en heb je meer het idee dat
je in een collegezaal met geëngageerde filosofen staat. Dat ontlokt mij
de volgende reactie. Het lijkt mij goed dat, wanneer collega Doek –
het geldt ook voor andere collega's – in het rivierengebied komt wandelen,
hij ook de gemeente Culemborg bezoekt. Aan de rand daarvan ligt De Zump. Dat
klinkt heel oud, maar het is heel jong. Het is een jaar of twintig geleden
gemaakt voor precies 180.000 gulden. Ik was daar toen als wethouder verantwoordelijk
voor. Het waren vier jaarschijven van 45.000 gulden. Wij hebben bomen die
in andere regio's werden gesloopt, naar dat gebiedje toegehaald. Het is nu
een prachtig natuurgebied, maar wel een gemaakt natuurgebied.Ik vertel dit, omdat dit voorbeeld mijns inziens bewijst dat zich allerlei
nieuwe dingen kunnen ontwikkelen als mensen op een fatsoenlijke manier met
hun omgeving omgaan. Op den duur noemen wij deze nieuwe dingen ook weer natuur.
Immers, wee het gebeente van de gemeentebestuurder die het in de toekomst
waagt om voor te stellen om de Zump weg te halen. Iedereen denkt immers dat
het gebied al eeuwenoud is, terwijl het nog maar twintig jaar bestaat. Het
gebied is gemaakt, maar het is toch natuur en het zit mensen in het hart.
Als wij over natuur spreken, zouden debatten soms ook hierover moeten gaan.
Niet altijd, want soms moet het debat over geregel gaan. In de rest van mijn
betoog beperk ik mij tot dit geregel.De Natuurbeschermingswet 1998 is gedateerde wetgeving. Ik heb mij lang
afgevraagd wat de toevoeging "1998" precies inhield, buiten het feit dat daarmee
het jaar wordt genoemd waarin de wet is goedgekeurd. Ik weet het nog steeds
niet. Kennelijk hebben ontwerpers indertijd een goed gevoel gehad voor de
actualiteit tien jaar later. Het jaartal is als toevoeging een soort symbool
voor een gevoel van ongemak. Laat ik duidelijk zijn: natuur laat zich moeilijk
in wetten en tijdvakken vangen. Wie daartoe een poging doet, loopt risico's.
Deze wijzigingswet beoogt de Natuurbeschermingswet 1998 aan te passen zodat
deze spoort met de Habitatrichtlijn. Ik ga graag in op de vraag of dit doel
wordt gehaald en op de vraag hoe het zit met de risico's.Mijn fractie heeft twee hoofdpunten en een majeur bijkomend punt. Het
eerste hoofdpunt gaat over de bestuurlijke aanpak die achter dit wetsontwerp
schuilt. Het tweede hoofdpunt betreft het inhoudelijk dispuut over de mogelijke
strijdigheid met de Habitatrichtlijn. Wij zijn daarop al tweemaal uitgebreid
ingegaan in de schriftelijke gedachtewisseling met de regering. Ik dank de
regering voor de uitgebreide beantwoording, met name in de nadere memorie
van antwoord.Aanleiding voor deze wetswijziging is een uitspraak van het Europese Hof
in 2004. De Nederlandse wetgeving inzake natuurbescherming strookt niet met
de Habitatrichtlijn. Het betreft hier met name het bestaand gebruik. Inmiddels
is een procedure door de EU ingezet om met mogelijke sanctiemaatregelen Nederland
aan te zetten tot correctie door andere wetgeving. Deze inbreukprocedure geeft
aanleiding tot een zeker gevoel van urgentie. Het is de vraag of dit echt
nodig is. Natuurlijk is dreigende straf geen wenkend perspectief, maar belangrijker
is wat de inhoudelijke effecten zijn van het totale wetsvoorstel.De fractie van de PvdA neemt de sanctiedreiging serieus. De aanleiding
tot wetgeving is voor ons geen punt; er moet een aanpassing komen van de regels
inzake bestaand gebruik. Toch ben ik vandaag zeer kritisch over de gevolgde
aanpak en vooralsnog niet overtuigd van de effectiviteit van de voorgenomen
wetgeving. Mijn fractie stelt vast dat het reparatieproces erg lang heeft
geduurd. Op zichzelf gaat het om een juridisch eenvoudige aanpassing. Als
de regering had gekozen voor een wijziging van droogweg het bestaand gebruik,
had dit voorstel snel zijn weg met parlementaire behandeling kunnen gaan.Het venijn zit in de toevoeging van "enkele andere zaken". De regering
heeft het zich moeilijk gemaakt door zaken toe te voegen die beter kunnen
wachten op een grondige evaluatie van de verschillende wetten aangaande natuurbescherming.
Ik sprak al van de gekozen bestuurlijke aanpak als hoofdpunt. Daarbij doel
ik op het feit dat inmiddels vaststaat dat deze wet binnen afzienbare termijn
zal verdwijnen en dat samenhangende wetgeving in voorbereiding is voor de
zaken die deze wet regelt en die geregeld worden in de Boswet en de Flora-
en faunawet. De toevoeging van een aantal elementen die niet direct samenhangen
met de aanleiding tot wetswijziging, en het gegeven dat vervolgens door amendering
in de Tweede Kamer nog meer overhoop wordt gehaald, maken mijn fractie zeer
kritisch. Tot slot is ons gebleken dat nog een wijziging aanstaande is, vooruitlopend
op nieuwe wetgeving. Bij ons ontstaat een beeld van een regering
die door de bomen het bos niet meer ziet, of nog erger: het beeld van een
dolende in de woestijn. In de memorie van antwoord op het voorlopig verslag
wordt hierover nogal laconiek gedaan, maar bestuurlijk oogt het allemaal weinig
consistent. Het tijdpad is te lang, de wetgeving is nodeloos ingewikkeld gelet
op het doel – namelijk de natuurwetgeving ter zake van het bestaand
gebruik in lijn brengen met de Habitatrichtlijn – wij zijn al op weg
naar nieuwe wijzigingen en verscheidene partijen in het veld zijn nog steeds
niet tevreden. Zo spreekt LTO Nederland in haar commentaar van 16 december
2008 van wetgeving die tekortschiet.Al met al is dit geen vrolijk verhaal. Het gaat echter nog even door.
Uit de nadere memorie van antwoord van de regering blijkt namelijk dat de
weg die gevolgd wordt inzake de invoeringswet Wabo, namelijk de voorlichting
door de Raad van State, mogelijk gevolgen heeft voor de onderhavige wet. Het
lijkt erop dat de regering ervan uitgaat dat dit wel mee zal vallen. Mijn
fractie komt tot de conclusie dat nog meer nieuwe wijzigingen ophanden zijn.Ik vraag daarom aan de minister wat zij vindt van de consistentie in het
wetgevingstraject. Welke zekerheid kunnen burgers ontlenen aan een benadering
die gekenmerkt wordt door wijziging op wijziging? Het belang van aanpassing
in verband met bestaand gebruik is helder, maar waarom zo'n urgente kwestie
beladen met allerlei zijdelings gedoe, omstreden in het veld, omstreden in
het parlement en omstreden bij deskundigen? Niemand bestrijdt de noodzaak
van aanpassing betreffende bestaand gebruik. Toch roept het wetsvoorstel veel
kritiek op, van LTO Nederland tot Vogelbescherming Nederland. Het lijkt erop
dat er in dit schaakspel heel ingewikkelde spelpatronen zijn opgezet die voor
liefhebbers ongetwijfeld heel mooi zijn, maar dat de winst verloren gaat.Het tweede hoofdpunt van de fractie van de PvdA gaat over de strijdigheid
met artikel 6 lid 3 van Habitatrichtlijn. De regering stelt in feite dat geen
situatie kan ontstaan waarbij "projecten die uitsluitend door cumulatieve
effecten significant verstorende effecten hebben, niet aan een passende beoordeling
hoeven te worden onderworpen". Met andere woorden: er kan altijd een beoordeling
plaatsvinden. De regering stelt echter zelf in de nadere memorie van antwoord:
"Wanneer wordt vastgesteld of een activiteit een verslechterend effect of
een significant verstorend effect op natuurwaarden heeft, moet altijd worden
gekeken naar de effecten ten opzichte van de huidige staat van instandhouding
in het natuurgebied." Ik onderstreep hierbij de woorden "wanneer" en "of".
Wij stellen juist, met prof. Backes, dat dit dus niet gebeurt. Een passende
beoordeling wordt immers alleen gemaakt als er sprake is van een vergunningplicht,
bijvoorbeeld ten aanzien van andere wetten. Wanneer het gebeurt, lijkt het
gezekerd. Omdat echter niet expliciet in de wet is opgenomen dat bij het bepalen
of sprake is van mogelijk significante effecten – en er dus een vergunningplicht
geldt ten aanzien van de Natuurbeschermingswet 1998 – rekening moet
worden gehouden met cumulatieve effecten, is juridisch niet gewaarborgd dat
altijd dan een passende beoordeling wordt gemaakt. Er blijft dus strijdigheid
met het Europees recht. Daarmee is de aanleiding voor deze wetswijziging ook
een discussiepunt. Prof. Backes zelf zegt in zijn laatste commentaar dat het
hopelijk allemaal meevalt omdat de wetsgeschiedenis een factor van belang
kan zijn. Ik heb inmiddels na ruim vijf jaar ervaring in de Senaat geleerd
dat die wetgeschiedenis als een soort "raison d'être" van deze Kamer
mag worden opgevat, maar mij is dat niet genoeg.Het is van tweeën een. Of dit wetsvoorstel heft het probleem inzake
strijdigheid met Europese regelgeving op, of het doet dat niet. De twijfel
blijft bestaan. Dat komt bovenop het gegeven dat het wetsvoorstel veel meer
wil regelen dan slechts aanpassing van regels inzake bestaand gebruik, namelijk
"enkele andere zaken" waarover veel betrokkenen uit het veld anders denken.
Over cumulatie-effecten gesproken. Ik hoor graag een reactie van de minister
op een en ander. Omdat er geen adequate formulering over cumulatie is opgenomen,
blijft strijdigheid met Europese regelgeving bestaan. Wij regelen dus het
bestaand gebruik, maar door onder het kopje "enkele andere zaken" niet volledig
te zijn, heffen wij de effecten van de uitspraak van het Europese Hof niet
op. Als je jezelf schaak zet, verlies je de koning ook.Het amendement-Snijder-Hazelhoff sluit hierop aan. Dit amendement leidt
tot een afweging van belangen die onzes inziens strijdig lijkt met de hoofddoelstelling
van de wet en de Habitatrichtlijn. Wij willen natuurbescherming, maar wij
hebben een bepaling opgenomen die het mogelijk maakt dat andere belangen de
doorslag geven. Dat was overigens al zo geregeld, aldus de regering in de
nadere memorie van antwoord. Is het amendement daardoor niet overbodig, vragen
de leden van mijn fractie zich af. Het lijkt onschuldiger dan het is, zeker
gelet op het gegeven dat wij opnieuw op nieuwe wetgeving vooruitlopen. Ik
heb waardering voor de creativiteit van collega Snijder-Hazelhoff, maar het
lijkt mij gewenst om dit soort uitwerking mee te nemen in de evaluatie. Nu
is het een gegeven voorafgaand aan nieuwe wetgeving en maakt het adequate
natuurbescherming complexer. Dat is volgens mijn fractie geen goede zaak.
Ik hoor graag de visie van de minister hierop.Mijn laatste punt betreft de uitleg over de uitvoering van de motie-Jacobi/Cramer.
Ik dank de minister voor het creatieve antwoord. Zij stelt: wij voeren de
motie uit, maar wij doen het niet. Dat is cabaret van de bovenste plank en
spelen met taal. Laat ik kort zijn. Dit behelst een zaak tussen regering en
Tweede Kamer, waar wij niet tussenkomen. De uitkomst van die interactie is
echter wel van belang voor ons. Dat heeft met name te maken met ons punt over
het feit of wij door uitvoering van het onderhavige wetsvoorstel toekomen
aan een passend oordeel inzake al dan niet significant verstorende effecten.
Zoals gezegd denken wij dat de voorgenomen wijzigingen geen adequate voorziening
betekenen. De motie-Jacobi/Cramer zou daarvoor kunnen zorgen, omdat door het
invoeren van een meldingsplicht de voorwaarden voor het komen tot een passend
oordeel kunnen verbeteren. Is de conclusie juist dat de regering die mogelijkheid
nu afsluit? De regering hanteert de term "vanzelfsprekend" als het gaat om
de oriëntatiefase voorafgaand aan de vergunningsprocedure, en komt tot
de conclusie dat daarom meldingsplicht niet nodig is. Ik vind dat jammer en
een gemiste kans. Dit leidt mij tot de vraag aan de minister hoe zij dan wel
gaat voorkomen dat activiteiten plaatsvinden met significant verstorende effecten
die verder geen vergunningen nodig hebben, bijvoorbeeld ploegen of maaien
in een bepaald jaargetijde. Met andere woorden: hoe wil zij dan wél invulling geven aan de adequate bescherming van de Natura 2000-gebieden?Ik had het zojuist over een gemiste kans. Dat geldt in zekere zin voor
het gehele wetsvoorstel. Veel stukken worden vooruitgeschoven, maar er is
geen heldere analyse van het eindspel. Dat eindspel staat wat ons betreft
op verlies voor de korte termijn. Wij zien liever een sluitende totaalaanpak
dan winst in dit slordige partijtje schaken voor de gelegenheid. Wij kijken
met belangstelling uit naar het antwoord van de regering.De heer Koffeman (PvdD):Voorzitter. Ik spreek vandaag mede namens de fracties van D66 en de OSF.Aan natuurwetten zou grotere betekenis gegeven moeten worden sinds wij
weten dat de "onzichtbare hand"-theorie van Adam Smith te weinig zekerheden
voor de mensheid biedt om er blind op te kunnen vertrouwen. De kredietcrisis
betekende een forse corrigerende tik op de onzichtbare vingers die juist de
financiële markten hadden moeten corrigeren. Dat zou tot nadenken moeten
stemmen. Zelfregulering kan een geweldig mechanisme zijn op die plekken waar
het blijkt te werken, maar bij het beschermen van de natuur gaat dat zelden
op. "Alles van waarde is weerloos", volgens Lucebert, en dat gaat voor natuurwaarden
nog meer op dan voor andere waarden. Die natuurwaarden staan in ons land onder
ernstige druk.Deze druk werd onder meer voelbaar toen de minister aangaf dat de wijziging
van de Natuurbeschermingswet plus enkele andere zaken nog dit jaar door de
Eerste Kamer behandeld zou moeten worden, met een soortgelijke haast als aan
de orde was bij de behandeling, twee weken geleden, van de Regelgeving burgerluchthavens
en militaire luchthavens. Daarbij was sprake van een slechte wet die de rechtszekerheid
op losse schroeven zette, maar desondanks ging de Eerste Kamer er onder druk
mee akkoord, hoewel breed twijfels leefden over deze wet, ook binnen de coalitiefracties.
Voor die wet gold dat het door velen als onwenselijk werd gezien om de RBML
in een spoedbevalling aan te nemen, terwijl de Luchthavennota met een integraal
kabinetsbeleid voor de luchtvaart in ons land al sinds medio 2007 op zich
laat wachten.Iets soortgelijks geldt voor de Natuurbeschermingswet. De evaluatie daarvan
is inmiddels naar de Tweede Kamer gezonden, en het is zeer de vraag waarom
wij niet eerst de kabinetsvisie op de natuurwetgeving in Nederland zouden
kunnen afwachten. Daar is alle aanleiding voor, omdat die integrale kabinetsvisie
haar schaduwen nu al vooruit werpt in de evaluatie van de Natuurbeschermingswet.
Daarin valt al een aantal zaken op. Ik noem die hier en nu, omdat er wat onze
fracties betreft een grondhouding uit spreekt die nu al vraagt om uiterste
oplettendheid, met name ten aanzien van "enkele andere zaken".Wij zien in de evaluatie dat er geschrapt wordt in de soortenlijst. In
hoofdstuk 4.3 over nationale regelingen wordt aangegeven dat de soortenlijsten
zullen worden aangepast. Dat houdt in dat van de nationale soorten alleen
nog die soorten beschermd zullen worden die op een Rode Lijst staan en in
hun voortbestaan worden bedreigd. Als voorbeeld van diersoorten waarvan de
staat van instandhouding goed is en die niet zullen worden bedreigd, worden
de veldmuis en de bruine kikker genoemd. Naar verwachting zullen enkele tientallen
soorten van de lijst met beschermde soorten worden geschrapt, aldus de tekst.Dat is onacceptabel. De Flora- en faunawet is bedoeld om alle in het wild
levende dieren wettelijke bescherming te bieden. Als doelstelling van de wet
is dat als volgt geformuleerd: "De wens de fauna in stand te houden, stoelt
op de ethische erkenning van het autonome bestaansrecht van in het wild levende
dieren, uit het besef dat zij een onvervangbaar onderdeel zijn van het ecosysteem.
Dit brengt met zich mee dat niet slechts de diersoorten die met uitsterven
worden bedreigd dienen te worden beschermd." In deze wet is de intrinsieke
waarde van het dier erkend. Door nu voor algemeen voorkomende soorten deze
bescherming te schrappen, worden deze dieren vogelvrij verklaard. Dat is in
strijd met de doelstelling van deze wet. Graag krijg ik hierop een reactie
van de minister.Ik zeg iets over de valkerij. In hoofdstuk 4.4 inzake bijzondere vergunningen
wordt aangegeven dat het uitbreiden van de soorten roofvogels waarmee mag
worden gejaagd, mogelijk is. Allereerst is er geen enkele noodzaak voor de
uitbreiding van het aantal soorten waarmee mag worden gejaagd. Ook dit betreft
een vorm van plezierjacht. Deze mogelijkheid werkt ongewenste ontwikkelingen
in de hand. In de tekst wordt gesteld dat de risico's op kruising of verdringing
van inheemse soorten door het ontsnappen en verwilderen van uitheemse jachtvogels
gering is. Er wordt echter niet aangegeven waarop dit idee is gebaseerd. Graag
ontvang ik een reactie van de minister.In hoofdstuk 4.5 inzake het Faunafonds wordt aangegeven dat er voorstellen
zullen worden gedaan om enkele taken van het Faunafonds bij de provincies
neer te leggen. Het gaat dan wellicht om het uitkeren van tegemoetkomingen
in schade. Het verlenen van ontheffingen en het uitkeren van schadevergoedingen
zou nooit in één hand moeten liggen. Het uitkeren van schadevergoedingen
dient bij voorkeur door een geheel onafhankelijke instantie te worden uitgevoerd,
maar dan wel volgens richtlijnen die via democratische weg zijn vastgesteld.
Waar het echter vooral om gaat, is dat een centraal orgaan, dat onder controle
staat van het parlement, de regels vaststelt op basis waarvan bedrijven in
aanmerking kunnen komen voor een schadevergoeding. Graag ontvang ik hierop
een reactie van de minister.In hoofdstuk 4.7 inzake de vos wordt gesteld dat de plaatsing op de landelijke
vrijstellingslijst tot op heden geen invloed heeft op de stand van de vos.
De vraag is echter niet alleen wat de invloed van de plaatsing op deze lijst
is op de gunstige staat van instandhouding van de vos. Het gaat vooral om
de vraag naar de effectiviteit van deze maatregel met betrekking tot het doel
dat men ermee heeft willen bereiken. Het doel was om predatie van vossen op
weidevogels terug te dringen en daarmee het broedsucces van weidevogels te
verhogen. Uit wetenschappelijk onderzoek is inmiddels gebleken dat de weidevogelstand
onverminderd afneemt ondanks de vogelvrijverklaring van de vos. Uit wetenschappelijk
onderzoek blijkt namelijk ook dat niet predatie, door welke diersoort dan
ook, een belangrijke rol speelt, laat staan de belangrijkste rol speelt bij
de achteruitgang van de weidevogels.De belangrijkste factor bij het gebrek aan broedsucces bij weidevogels
is het verdwijnen van geschikte broedgebieden door allerlei
ingrepen in het landschap. Het bestrijden van slechts een van de vele predatoren
draagt dan ook op geen enkele manier bij aan het verhogen van het broedsucces
van de weidevogels. Dan hebben wij het nog niet eens over het feit dat deze
landelijke vogelvrijverklaring niet zal bijdragen aan het daadwerkelijk verlagen
van het aantal vossen. Als er lokaal al een probleem zou zijn met de predatie,
zal er door middel van maatwerk op moeten worden gereageerd en daaraan draagt
een landelijke vrijstelling in ieder geval helemaal niets bij. Graag krijg
ik hierop een reactie.In hoofdstuk 4.7 inzake de jacht in natuurgebieden wordt gesteld dat het
wettelijke jachtverbod in natuurgebieden kan worden opgeheven. Als argument
wordt gesteld dat de Natuurbeschermingswet voldoende instrumenten biedt, zoals
beheerplannen en vergunningen, om bij potentieel schadelijke activiteiten
zoals jacht maatwerk te bieden. Wij wijzen erop dat in gebieden die zijn aangewezen
in het kader van Natura 2000, inderdaad geldt dat voor deze gebieden verplicht
een beheerplan moet worden opgesteld. Hierin kunnen regels en beperkingen
worden opgenomen, onder andere met betrekking tot de jacht.Voor beschermde natuurgebieden die niet zijn aangewezen in het kader van
Natura 2000 geldt dat niet. Het opstellen van een beheerplan is voor die gebieden
"facultatief", en dus wel mogelijk maar niet verplicht. Voor die gebieden
wordt dus niet automatisch maatwerk geleverd met betrekking tot de jacht.
Als er geen beheerplan voor een dergelijk gebied wordt opgesteld is, door
het opheffen van het verbod tot jacht, de jacht dus toegestaan. Weliswaar
is het uitvoeren van schadelijke activiteiten in dergelijke gebieden ook verboden,
maar er vindt niet automatisch een afweging of een beoordeling plaats. Daarover
hebben wij het vandaag ook in een ander kader. Er zal dan alleen een beoordeling
op grond van de Natuurbeschermingswet plaatsvinden wanneer door een persoon
of organisatie aangifte wordt gedaan wegens het zonder vergunning uitvoeren
van een schadelijke activiteit. Daarvan mag de bescherming van deze gebieden
natuurlijk niet afhangen. Jacht in natuurgebieden is verstorend voor zowel
de natuur als de natuurminnende bezoeker en dus per definitie schadelijk.
Plezierjacht in dergelijke gebieden is dus onacceptabel. Graag krijg ik hierop
een reactie van de minister.Tot zover mijn opmerkingen over de evaluatie van de wet, die aangeeft
dat de minister een beleid voorstaat dat minder bescherming aan de natuur
biedt, en vooral uitgaat van zelfregulering. De minister ridiculiseert zelfs
de kans op significante verstoring van de natuur als gevolg van menselijke
activiteit. Zij zegt letterlijk in de memorie van antwoord: "Bij naleving
van de meldingsplicht mogen grote aantallen meldingen worden verwacht: activiteiten
zullen immers al snel enige verstoring met zich brengen. Een klap in de handen
bij een boom met vogels is al voldoende. Klappen zonder voorafgaande melding
wordt een strafbaar feit. Ouders zouden er derhalve beter aan doen niet meer
met kinderen, die nu eenmaal onvoorspelbaar gedrag kunnen vertonen, in een
Natura 2000-gebied te gaan wandelen, zonder voorafgaande melding."Met andere woorden, de minister vindt dat er geen meldingsplicht moet
komen van activiteiten die een significante verstoring van de natuur teweeg
zouden kunnen brengen, omdat zij vreest dat elke ouder die met zijn kinderen
het bos in zou gaan voor een wandeling dan meldingsplichtig zou worden. Hoe
serieus wil de minister nu eigenlijk met het parlement in debat, als zij met
dit soort zeer kinderachtige voorbeelden probeert te rechtvaardigen dat meldingsplicht
van significante verstoring ongewenst zou zijn? Graag ontvang ik een reactie
van de minister hierop.De minister weigert een in de Tweede Kamer aangenomen motie van de leden
Jacobi en Cramer uit te voeren om een meldingsplicht voor natuurverstorende
activiteiten in te voeren. De minister zegt in een reactie op het verzoek
om de motie uit te voeren: "Het wettelijk regelen van een meldingsplicht in
de natuurwetgeving acht ik niet nodig. Ook zou een wettelijke verplichting
niet wenselijk zijn, vanwege de grote aantallen meldingen die dan worden verwacht.
Van activiteiten is nu eenmaal niet altijd door burgers van tevoren goed te
bepalen of ze al dan niet verstorend zullen zijn, waardoor een melding uit
zekerheid zal worden gedaan. Noch voor de burger, noch voor de overheid zou
daardoor sprake zijn van een werkbare situatie, wat het draagvlak voor natuurbeleid
niet ten goede zou komen." Daarmee gaat zij niet alleen voorbij aan een wens
van een Kamermeerderheid, maar negeert zij ook de oproep die vanuit PvdA en
ChristenUnie, twee coalitiepartijen, gedaan is. Als de minister de vrijheid
neemt met zoveel nadruk een wens van twee van de coalitiepartijen die gesteund
worden door een Kamermeerderheid niet uit te voeren, zouden die coalitiepartijen
zich in dit huis ook vrij moeten voelen om de wijziging van de natuurbescher­mingswet,
althans het wijzigen van enkele andere zaken, niet nu te accorderen, maar
daarmee te wachten tot de evaluatie van de natuurbeschermingswet in de Tweede
Kamer heeft plaatsgevonden en er een gefundeerd oordeel gegeven kan worden
over de natuurplannen van dit kabinet in brede zin.Ik kom te spreken over het oordeel van professor Backes, die zich op verzoek
van Vogelbescherming Nederland over deze wet gebogen heeft en tot een vernietigend
oordeel komt. Eerdere sprekers zijn daar al op ingegaan. Ik heb professor
Backes gevraagd wat hij vond van de reactie van de minister op zijn kanttekeningen.
Backes merkt op dat bij het bepalen of sprake is van mogelijk significante
effecten en dus een vergunningplicht geldt, rekening moet worden gehouden
met cumulatieve effecten. Dat staat helaas niet in de wet. Dat zou wel moeten,
omdat anders juridisch niet gewaarborgd is dat altijd dan een passende beoordeling
wordt gemaakt als dat Europeesrechtelijk nodig is. Er is dus op dit punt strijd
met het Europees recht. Dat de wet, vanwege de Europeesrechtelijke verplichtingen,
"helend" aldus moet worden uitgelegd dat bij de toepassing van artikel 19d
wel rekening zal moeten worden gehouden met cumulatieve effecten, is juist,
maar dit neemt niet weg dat niet geheel wordt voldaan aan de eisen van de
Habitatrichtlijn. In de praktijk hoeft dit geen onoverkomelijke problemen
op te leveren en zal ook hopelijk – het is vervelend om bij een wet
te spreken van "hopelijk" – rekening worden gehouden met cumulatieve
effecten bij de toepassing van artikel 19d. Dat is zeker zo, nu in de wetsgeschiedenis
mede naar aanleiding van het meningsverschil tussen de minister en Backes,
duidelijk is gemaakt dat er geen twijfel meer kan bestaan over dat dit noodzakelijk
is. Het was wel fraaier geweest als het wetsvoorstel er meer
duidelijkheid over had geschapen. Dat mag je van een wet verwachten.De passages van de minister, onderaan op pagina 4 en bovenaan op pagina
5, baren de professor Backes veel meer zorgen. Deze passages hebben gaan over
de mogelijkheden van saldering. Backes geeft aan dat hij de minister niet
begrijpt op dit punt. De minister zegt dat voor handelingen met een significant
verstorend effect of verslechterend effect de vergunningplicht geldt tenzij
die handelingen zijn opgenomen in een beheerplan. "Voor deze handelingen is
saldering mogelijk", zegt zij. Wat betekent dit? Men kan en moet dit waarschijnlijk
zo lezen dat in een beheerplan significant schadelijke handelingen met andere
handelingen of maatregelen gesaldeerd kunnen worden. Als uiteindelijk dan
(voor zover te voorzien) geen significante gevolgen ontstaan, dan kunnen deze
handelingen in combinatie met de salderingsmaatregelen worden opgenomen in
een beheerplan, waardoor de vergunningplicht ontvalt. Ook de eerste zin op
pagina 5 wijst in deze richting. Als dat is wat de minister bedoelt, is dit
volgens Backes niet alleen in strijd met het Europees recht, maar ook, anders
dan het hiervoor besproken punt dat in strijd was met Europees recht, voor
de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 6 van de Habitatrichtllijn
uiterst gevaarlijk. Graag een reactie van de minister.Er zijn ook andere bezwaren aangevoerd door de natuur- en milieuorganisaties.
De belangrijkste kritiekpunten laten zich als volgt samenvatten: op dit moment
is de provincie bevoegd waar het grootste deel van het gebied in ligt. Door
dit artikel zullen meerdere provincies besluiten nemen over vergunningen.
Dat is vooral nadelig voor grote gebieden, zoals het IJsselmeergebied of de
Wadden. Het overzicht zal ontbreken. En dat is onwenselijk.Zienswijzen bij de aanwijzing worden beperkt tot belanghebbenden. Dat
is niet alleen nadelig voor de procedure – omdat zo veel mogelijk informatie
verzamelen in een vroege fase daarmee wordt afgesloten voor een aantal partijen –
maar is waarschijnlijk ook in strijd met het Verdrag van Aarhus over de toegankelijkheid
van milieu-informatie. Overigens is de toegang tot de rechter ook nu al beperkt
tot belanghebbenden. Het is dus onduidelijk waarom ook de zienswijzen afgesneden
zijn. Wat is de reactie van de minister hierop?ArtikeI 1, T, artikel 19a, nieuwe lid 4 is in strijd met de Habitatrichtlijn.
Artikel 2 van de HR regelt in lid 3 dat bij maatregelen rekening gehouden
mag worden met vereisten op economisch, sociaal en cultureel gebied en met
regionale en lokale bijzonderheden. Artikel 6 van de Habitatrichtlijn regelt
daarentegen heel precies de procedure bij het geven van toestemming (vergunning)
voor plannen en projecten. Daar geldt die ruimte niet. De Tweede Kamer heeft
bij het aannemen van dit bij amendement ingevoerde artikellid het verschil
tussen maatregelen en toestemming (vergunning) niet onderkend en is daar door
de minister ook niet op gewezen."Een verstorend effect" wordt vervangen door "een significant verstorend
effect". Deze wijziging is een verslechtering: nu gaat het om iedere verstoring
waar vergunningplicht voor ontstaat. De wijziging is in strijd met de Habitatrichtlijn.De Habitatrichtlijn heeft het in artikel 6, lid 3, wel over significante
gevolgen, maar voegt daaraan toe dat de significantie van die gevolgen beoordeeld
moet worden in combinatie met andere plannen of projecten. Dit wordt cumulatie
genoemd. Doordat in artikel 19d die cumulatie niet wordt meegenomen, is artikel
19d, lid 3, in strijd met de Habitatrichtlijn. Als het artikelonderdeel zou
luiden: "verslechteren of afzonderlijk of in combinatie met andere plannen
of projecten een significant verstorend effect zou kunnen hebben" dan zou
er geen strijd meer zijn met de Habitatrichtlijn.Artikel I, BB, artikel 19j ten slotte betreft twee zaken: geen goedkeuring
door de provincie van gemeentelijke en waterschapsplannen in de eerste plaats.
Vooral gemeenten zijn zelf vaak initiatiefnemer en hebben dus een dubbele
pet. In de tweede plaats betreft het artikel de regeling die de wetgever per
I juli 2008 (via de invoeringswet voor de Wro) in de Natuurbeschermingswet
had opgenomen over ruimtelijke plannen. Deze wordt er door dit wetsvoorstel
uitgehaald. Het is uiterst ongelukkig wanneer deze voorbeelden van onzorgvuldige
wetgeving – een regeling invoeren en meteen weer laten vervallen –
een voorbeeld worden van hoe wij met de natuur omgaan. Ik hoor graag hoe de
minister hierover denkt. Het is uiterst zorgwekkend dat dit soort maatregelen
dit huis versneld moeten passeren, maar niet zorgvuldig en niet consistent
ten aanzien van onlangs ingevoerde wetgeving zijn voorbereid.De voorgestelde wijziging laat te veel onduidelijkheden bestaan en vormt
een duidelijke verslechtering ten opzichte van de bestaande situatie. Er is
geen enkele reden om naast het bestaande gebruik ook versneld andere zaken
te regelen die beter geregeld zouden kunnen worden wanneer de natuurwetgeving
in brede zin geëvalueerd is, zoals binnenkort gaat gebeuren. Daarom pleiten
wij ervoor om nu niets meer te regelen dan het bestaand gebruik en de overige
zaken op een later moment te regelen. Ik wil de fracties van met name de ChristenUnie
en de PvdA dan ook met nadruk oproepen om nu een pas op de plaats te maken
zolang het kabinet weigert de motie-Cramer/Jacobi uit te voeren, een motie
die de minister eerder een ondersteuning van haar beleid noemde.De heer Schuurman (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek vanavond mede namens de fractie van de SGP. Wij
bespreken vandaag wijzigingen op de Natuurbescher­mingswet. Het woord
zegt het al: dit is een wet ter bescherming van de natuur. Het gaat in dit
geval om bijzondere, waardevolle natuur in de Europese context van Natura
2000. Kern van de wijzigingen op deze natuurbeschermingswet zal dus moeten
zijn dat de natuur goed beschermd wordt. Een zorgvuldige aansluiting op de
Europese richtlijnen, in dit geval de Vogel- en Habitatrichtlijn, kan op onze
instemming rekenen. Maar dat staat niet op zichzelf: bescherming van de natuur
kan alleen gerealiseerd worden in goede harmonie met gebruikers en omwonenden.
Wij hebben immers onze bedrijven in de buurt. Dat dient zo goed mogelijk samen
te gaan, indien nodig met behulp van wetgeving. Die wetgeving moet natuurbeschermend
zijn, maar ook ondersteunend voor betrokkenen, voor omwonenden en voor burgers.
Wetgeving mag het burgers en ondernemers niet moeilijker maken dan nodig is.
De fracties van ChristenUnie en SGP zijn blij dat met deze wetswijziging een
regeling wordt getroffen voor het bestaand gebruik tot aan het toekomstig vaststellen van de beheerplannen. Het is goed dat wordt voorzien
in een aanschrijvingsbevoegdheid van de minister en dat de verantwoordelijkheid
niet bij de ondernemers wordt gelegd. Dat roept wel vragen op over het bestaand
gebruik in de toekomstige beheerplannen en de regeling daarna.Allereerst, is het een werkbare methode om het bestaand gebruik gedetailleerd
in de beheerplannen onder te brengen? Wat is de ervaring tot nu toe in de
proefgebieden? De minister schrijft in de memorie van antwoord dat de verschillende
vormen van bestaand gebruik nauwkeurig omschreven moeten worden om er zeker
van te zijn dat het bestaand gebruik wordt uitgevoerd zoals beschreven in
het beheerplan. Dat gaat heel ver. Natuurlijk mag er niet heel wat anders
worden uitgevoerd dan in het beheerplan staat, maar ik kan mij voorstellen
dat de wijze waarop het bestaand gebruik ingevuld gaat worden, behoorlijk
knellend kan zijn voor een ondernemer. Ik krijg graag een nadere duiding van
de minister op dit punt.Gelet op de nauwkeurigheid die gevraagd wordt in het benoemen en omschrijven
van bestaand gebruik, kan het goed zijn dat bepaalde vormen van bestaand gebruik
op onjuiste wijze of niet in het beheerplan terechtkomen, terwijl ze er logischerwijs
wel in hadden moeten staan. Dit bestaand gebruik zou daarmee meteen vergunningplichtig
zijn en hoge kosten voor de ondernemers met zich meebrengen. Zijn tussentijdse
wijzigingen in het beheerplan mogelijk? En bij wie ligt de bewijslast als
het nodig is om een vergunning aan te vragen, bij de ondernemer of bij het
bevoegd gezag? Het bevoegd gezag heeft tenslotte nagelaten om volledig te
zijn.Dan kom ik bij het beheerplan zelf. Het hele Natura 2000-proces staat
of valt met goede beheerplannen. Daarin wordt immers geregeld hoe wij samen
de gestelde doelen denken te gaan halen. Er wordt daarom terecht veel nadruk
op de beheerplannen gelegd. Maar de laatste tijd rijzen er vragen over de
status van het beheerplan. Hoe zeker kunnen betrokkenen zijn dat hun inspanningen
om alles zo goed mogelijk in de beheerplannen te regelen, ook beloond worden?
De basis is een goed onderbouwd plan, maar is dat vervolgens ook juridisch
houdbaar? Alle betrokken partijen maken zich hier zorgen over, zowel natuurorganisaties
als ondernemers. Hoe ziet de minister haar verantwoordelijkheid als op beheerplannen
gebaseerde besluiten over bijvoorbeeld aan veehouders verleende vergunningen
onderuit worden gehaald? Wat doet de minister om te bewerkstelligen dat vooraf
zo veel mogelijk garanties voor een juridisch goed plan worden verkregen?Ik stel in dat opzicht nog een vraag aan de minister. In geval van geschillen
legt zij veel nadruk op het feit dat men er lokaal maar uit moet zien te komen.
Natuurlijk verschilt elk gebied en daarmee ook de inspanningen die gedaan
moeten worden om de doelen te halen. Maar het zijn erg complexe processen
en de wetenschappelijke onderbouwing van mogelijk significante gevolgen van
handelingen op de natuur is niet zomaar opgesteld. Betrokkenheid van de minister
is daarom wel degelijk gewenst. Wil de minister haar verantwoordelijkheid
nemen voor een goed verloop van het opstellen van beheerplannen door de instelling
van een steunpunt dat ook voor maatschappelijke organisaties goede ondersteuning
biedt? Door alles op het lokale niveau neer te leggen, gaat de minister voorbij
aan haar eigen rol, die best wat groter mag zijn. De noodzaak van ruggensteun
aan de totstandkoming van beheerplannen tegen de achtergrond van een gering
draagvlak bij betrokken agrarische ondernemers, die intussen soms al meer
dan drie jaar wachten op ontwikkelingsperspectieven, lijkt ons noodzakelijk!
Deze ondernemers is steeds voorgehouden dat de beheerplannen duidelijkheid
zullen bieden.Als vanzelf kom ik daarmee op het begrip "externe werking". De uitwerking
hiervan is nog erg onduidelijk. Het is onduidelijk wat de omvang is, wat wel
en niet kan in het gebied rondom de Natura 2000-gebieden en hoe de omliggende
bedrijven zich kunnen ontwikkelen. In de huidige discussies wordt met name
veel aandacht geschonken aan de invloed van ammoniak op natuurgebieden, maar
er zijn natuurlijk meer schadelijke invloeden. Is het niet mogelijk hier meer
duidelijkheid over te verschaffen? Voor nieuwe activiteiten in de externe
werkingssfeer van het Natura 2000-gebied geldt nu dat een Natuurbeschermingswetvergunning
moet worden aangevraagd. Ik hoor graag van de minister een nadere duiding
van nieuwe activiteiten. Er zijn bijvoorbeeld ondernemers die wel een nieuw
bedrijf beginnen, maar met hetzelfde aantal koeien in het gebied, zonder uitbreiding
van uitstoot en met een moderne stal. Het is voor hen erg moeilijk om vergunning
te krijgen, terwijl er feitelijk in dat gebied weinig nieuws gebeurt.De heer Smaling (SP):Het viel mij op dat u de rol van de minister in het aansturen van de beheerplancyclus
sterk benadrukt, terwijl de heer Doek juist zei dat maatwerk het beste resultaat
oplevert. Hij vond het juist heel prettig dat alles decentraal was belegd.
Het lijkt erop dat de fracties van CDA en ChristenUnie een totaal verschillende
visie hebben op wat centraal en decentraal zou moeten. Zie ik dat goed?De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik weet niet of u dat goed ziet. Wat u wel goed ziet, is dat ik er erg
sterk voor ben om het punt van rechtsbescherming voor de burger, de omwonenden
en de ondernemers, goed te regelen. Dat kunnen wij niet van plaatselijke omstandigheden
laten afhangen. Het is prima dat die omstandigheden worden verdisconteerd,
maar rechtsbescherming voor de burgers moet centraal geregeld worden. Daarover
mag geen onzekerheid blijven bestaan. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat
de heer Doek het tegenovergestelde zou willen beweren.De heer Doek (CDA):Dat doe ik uiteraard niet, maar ik geloof helemaal niet dat er een tegenstelling
is. Wanneer provincies beheerplannen maken, geldt toch de gewone rechtsbescherming?
Daar is het Rijk niet voor nodig. Als de beheerplannen er eenmaal zijn en
de gemeenten moeten besluiten over nieuwe vestigingen, uitbreidingen, inkrimpingen
et cetera, ontstaat er ook weer een besluit waarvoor de normale rechtsgang
mogelijk is. Ik zie dus niet in waarom wij voor de rechtsbescherming de minister
nodig hebben, afgezien van het feit dat deze in bijzondere omstandigheden
altijd een aanwijzingsbevoegdheid houdt.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat lijkt mij ook. Ik denk dat de heer Smaling eerder problemen heeft
met de heer Doek dan met mij.De heer Smaling (SP):Laat ik vooropstellen dat ik met geen van u beiden problemen
heb. Het viel mij op, ook in het licht van de discussie over ruimtelijke ordening
van de laatste tijd, dat het principe "decentraal, tenzij ..." sterk door
de regering wordt gepropageerd. Het zit op dat punt nog vast aan de vorige
regering, die dat allemaal heeft bedacht. Mij viel een cesuur tussen de coalitiepartijen
op.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dan zal dit de minister ook zijn opgevallen en is het te hopen dat zij
ons beiden, of een van ons beiden, op een misvatting zal wijzen.Voorzitter. Een aantal onderwerpen verdient nog apart aandacht, te beginnen
met de meldingsplicht. Het lijkt ons van belang dat het bevoegde gezag weet
wat er in het gebied grenzend aan beschermde natuurgebieden aan activiteiten
plaatsvindt, want pas dan kan in alle opzichten aan het doel van de Natuurbeschermingswet
worden voldaan. Op basis van de wet moet de burger of ondernemer zelf bepalen
of zijn activiteit significant verstorend kan zijn. Op grond van die beoordeling
moet hij een vergunning aanvragen. Hoe wordt in deze procedure voorkomen dat
het bevoegde gezag het overzicht op alle activiteiten in het gebied verliest
en daarmee dus ook op de te halen instandhoudingsdoelstellingen?Overzicht bevordert inzicht in mogelijke cumulatieve effecten. Verstoring
of ontwrichting van de natuur moet voorkomen worden. Is het daarom niet wenselijk
om een streng proces van de beheerplannen voorlopig te accepteren en deze
pas definitief te maken na verloop van een aantal jaren? Als inderdaad na
zes jaar – de houdbaarheid van beheerplannen – blijkt dat het
echt onwerkbaar is, kan het proces altijd nog worden aangepast. Voor natuurbescherming
kunnen wij beter vooraf ingrijpen dan achteraf repareren. Dat is ook nog eens
goedkoper.Ik kom te spreken over significante verstoring en het voorzorgbeginsel.
"Significante verstoring" blijft een lastig begrip. Ook andere fracties hebben
hier al op gewezen. Onze fracties kunnen zich vinden in de redenering dat
niet alle verstoringen een vergunning behoeven en dat aansluiting op de terminologie
uit de Habitatrichtlijn gewenst is. Ik ben er echter niet gerust op dat iedereen
weet wat een significante verstoring is en of daardoor de natuur dus voldoende
beschermd is. Voor burgers is het vervelend omdat het moeilijk te bepalen
is of een activiteit significant is of slechts een "gewone" verstoring. Daar
staat tegenover dat er een kan-bepaling in zit, waardoor er juist weer heel
veel aanvragen het traject ingaan. Dit bevordert mogelijk de bescherming van
de natuur omdat meer activiteiten onder de aandacht van het bevoegd gezag
worden gebracht, maar kan ook weer een behoorlijke administratieve last met
zich brengen voor de ondernemers. Voor het verkrijgen van vergunningen is
veel onderzoek nodig om duidelijkheid te krijgen over de vraag of er kans
is op significante verstoring. Zeker de recente uitspraken van de RvS waaruit
is gebleken dat het grootste manco bij de afgegeven vergunningen de wetenschappelijke
onderbouwing was, leggen druk op de onderbouwing. Kan de minister ingaan op
de haalbaarheid van dergelijke onderbouwingen voor ondernemers en de kosten
die hiermee samenhangen? Is het redelijk, dit nog van ondernemers te verwachten,
zeker omdat het vaak gaat om mkb'ers? En is het wel mogelijk om dit wetenschappelijk
te onderbouwen, zeker omdat natuur erg dynamisch is? In dit opzicht is het
goed dat er vorige week in de Tweede Kamer een motie is aangenomen –
met steun van de fractie van de ChristenUnie – die vraagt om een nadere
evaluatie van het voorzorgbeginsel zoals dat rondom natuur en in het kader
van de Vogel- en Habitatrichtlijn wordt gehanteerd.Ten slotte de plantoets. De fractie van de ChristenUnie in de Tweede Kamer
heeft een amendement ingediend, dat het helaas niet heeft gehaald, om provincies
meer te betrekken bij de plannen en projecten die door lagere overheden –
gemeenten en waterschappen – worden opgesteld. Ook de Raad van State
heeft geadviseerd om de goedkeuring door provincies, zoals eerder geregeld
was in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening, te behouden. Gezien de nadruk die
de minister ook legt op de rol van provincies, gelet op de verantwoordelijkheden
die de minister legt bij het lokale niveau en gezien de regierol van provincies
ten aanzien van beheerplannen en het halen van de doelstellingen, lijkt het
ons niet meer dan logisch dat de provincies een stem hebben in plannen en
projecten van gemeenten en waterschappen als die raken aan het Natura 2000-gebied.
Het is een erg complex proces, zeker voor gemeenten. Het is dus uit voorzorg
dat wij een rol van provincies willen bij het opstellen van de plannen door
gemeenten en waterschappen. Dat hoeft niet direct actief in deze zin dat alles
de goedkeuring van de provincie behoeft, maar wel passief: als de provincie
het nodig acht kan zij binnen een bepaalde tijd op plannen reageren. Reageert
de provincie niet binnen de afgesproken tijd, dan kunnen de gemeenten aannemen
dat er geen problemen zijn. De minister stelt op dit punt in de memorie van
antwoord dat er bovendien altijd nog de mogelijkheid is van beroep. Maar voorzitter,
dat willen we nu juist voorkomen! Daarom moet de meest betrokken en verantwoordelijke
partij in dit proces, de provincie, een bepalende stem krijgen. Graag krijgen
wij duidelijkheid van de minister.Samengevat. Het heeft onze instemming dat via de aanschrijvingsbevoegdheid
van de minister overeenkomstig Europese regels voor een evenwicht is gekozen
tussen natuurbescherming en bestaand gebruik. De andere zaken die in het wetsvoorstel
aan de orde komen, roepen bij ons kritische, zwaarwegende vragen op. Met aandacht
zullen wij naar de minister luisteren alvorens ons stemgedrag te bepalen.De heer Smaling (SP):Voorzitter. Ik ben paardenhouder. Ik heb een binnen- en buitenmanege,
een kantine, stallen en 5 ha land met ongeveer 30 paarden en pony's. Elders
in de gemeente waar ik woon, is net een nieuwbouwwijk voltooid en veel nieuwe
leden melden zich aan. Kortom, de zaken gaan goed. Ik besluit, een aanvraag
in te dienen voor het bouwen van een kleine tribune rondom mijn buitenmanege
en voor het één keer per jaar houden van een concours. Bovendien
wil ik een paar nieuwe pony's kopen, waardoor een extra stuk aan de stal zal
moeten worden gebouwd.Tevreden over mijn plannen rijd ik aan het hoofd van een groep ruiters
door het prachtige natuurgebied waar mijn manege aan grenst. In de verte zie
ik die marathonloopster hollen. Ze traint hier altijd en is herkenbaar aan
haar fluorescerende pak. Als wij elkaar genaderd zijn zegt ze:
"Weet u al dat u hier binnenkort misschien helemaal niet meer mag rijden?
Dit gebied is net aangewezen door de minister als Natura 2000-gebied." Verontrust
doe ik de volgende dag navraag bij de gemeente. Wat betekent dit voor mij?
"Geen idee mijnheer", zegt de man achter het loket. "Wij hebben geen expertise
op dit gebied. Wij zullen eerst een extern bureau moeten inhuren om uw vraag
te kunnen beantwoorden. Misschien moet u verhuizen naar de rand van het nieuwe
bedrijventerrein aan de andere kant van de stad. Wij zijn net bezig met het
bouwrijp maken van de grond."Nog verontruster ga ik naar de provincie. Inderdaad blijkt het natuurgebied
waar mijn manege naast ligt, te zijn uitverkoren tot Natura 2000-gebied. De
vrouw achter het loket is behulpzaam. "U kunt een zienswijze indienen, daarna
bezwaar maken en daarna ook nog beroep aantekenen", zegt ze. Dat klinkt al
beter. Tegen de tijd dat er een uitspraak is, ben ik namelijk al met pensioen.
Ik vraag door wat de consequenties zijn voor mijn uitbreidingsplannen. "Dat
hangt ervan af of uw uitbreidingsplannen als 'project', als 'plan', of alleen
maar als 'ontwikkeling' worden gezien en of u daarmee verstorend of significant
verstorend bent", zegt de dame. "Bovendien heeft de manege aan de andere kant
van het natuurgebied een soortgelijke uitbreidingsaanvraag gedaan. Eén
uitbreiding, dat gaat misschien nog, maar twee niet. Dat heet 'cumulatie',
mijnheer. De 'externe werking' wordt daarmee te groot. Stelt u zich voor dat
er de hele dag grote groepen lawaaiige ruiters door dat natuurgebied rijden.
Dan wordt de pioniervegetatie met snavelbiezen verpletterd onder al die hoeven
en houden de laatste twee exemplaren van de geelgerande goudfazant het ook
snel voor gezien." Ik keek blijkbaar erg sip, want de vrouw achter het loket
zei: "Mijnheer, niet meteen bij de pakken neerzitten, wij komen een 'passende
beoordeling' bij u uitvoeren." Zij gaf me een folder. "Hierin kunt u lezen
welk 'habitattype' in uw natuurgebied beschermd moet worden. Wij zitten nou
eenmaal vast aan de 'instandhoudingsdoelstellingen', maar wij moeten er met
alle betrokkenen uit kunnen komen na een 'brede belangenafweging'. En lukt
dat niet, dan heeft de minister altijd nog een aanwijzingsbevoegdheid."Voorzitter. Nederland moet voldoen aan de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Dat is Europees natuurbeleid dat door de SP-fractie van harte wordt onderschreven.
De kwaliteit van de natuur gaat zienderogen achteruit, veel rapportages tonen
dat aan. Maar ondanks alle retoriek achter people, planet, profit legt de
natuur het bijna altijd af tegen economische activiteiten. Iedereen kent de
typering van Garrett Hardin: the tragedy of the commons; een collectief goed
is van iedereen en dus van niemand. Afgelopen week werd dit nog eens bevestigd
door het Planbureau voor de Leefomgeving in zijn rapport Landschap beschermen
en ontwikkelen.Wij debatteren vandaag over het regelen van "bestaand gebruik" in en rondom
Natura 2000-gebieden, maar dat was iedereen waarschijnlijk al opgevallen.
Zelfs als ik mijn manege niet uitbreid, weet ik op dit moment niet of ik vergunningplichtig
ben. Breid ik wel uit, dan weet ik niet of dat significant verstorende effecten
heeft op het natuurgebied. Mijn buurman heeft hetzelfde probleem. Hij is melkveehouder
en heeft net vernomen dat de Europese Unie heeft ingestemd met de opheffing
van de melkquotering. Mijn buurman is in verwarring: hij kan uitbreiden, maar
wat als de melkprijs als gevolg daarvan gaat zakken? Dan verdient hij niet
meer dan nu, maar heeft hij wel meer koeien. Kán hij wel uitbreiden?
Ook hij gaat naar het provinciehuis. Daar krijgt hij te horen dat zijn beoogde
uitbreiding een te hoge ammoniakuitstoot zal opleveren. Een aanvraag van hem
alléén zou goedgekeurd kunnen worden, maar omdat een aantal
buren dat al had gedaan, komt mijn buurman niet in aanmerking; vanwege cumulatie.Wat mag er straks nog en wat niet? Wat mag Corus nog, nu het grenst aan
het Natura-gebied in de duinen van Wijk aan Zee. Wat mag er nog op het bedrijventerrein
De Boomgaard, waar thans wordt uitgebreid terwijl op dezelfde vierkante kilometer
het Naardermeer met de Ankeveense Plassen wordt verbonden? En stel dat mijn
buurman in het kader van de Reconstructiewet concentratiegebieden verhuist
naar een landbouwontwikkelingsgebied waar hij mag intensiveren. Valt zijn
bedrijfsvoering op een paar kilometer van een Natura 2000-gebied dan nog onder
"externe werking"? Heien, zo stond in de memorie van antwoord, mag wel als
het maar een week duurt, maar niet als het vele maanden duurt. Maar wat dan
als het een maand duurt? En die marathonloopster, mag die straks nog trainen
in dat Natura 2000-gebied? Als ze één rondje rent mag het wellicht,
maar ja, ze is marathonloopster, dus ze rent zeker twintig rondjes. Is dat
verstorend of significant verstorend?Liefst 162 gebieden in Nederland worden aangewezen als Natura 2000-gebied.
Het aandeel op land en kleine zoete wateren behelst 9% van het totale
landoppervlak. Dat is aanzienlijk. De gebieden worden voor 35% omzoomd
door weide, voor 20% door akkers en voor 15% door stad of dorp.
De belanghebbenden zullen dus zeer talrijk zijn. Rijk of provincie moet voor
de Natura-gebieden binnen drie jaar na aanwijzing beheerplannen opstellen.
Zij zijn "initiërend bevoegd gezag", maar kunnen de feitelijke uitwerking
van het beheerplan uitbesteden, zelfs aan een extern bureau. De memorie van
antwoord zegt het volgende over het te verwachten proces: "Het vertrouwen
in andere overheden, die hun eigen verantwoordelijkheid nemen, zal een harmonieuze
samenwerking ten goede komen." En de handreiking beheerplannen stelt: "Wees
creatief en benut alle speelruimte met respect voor elkaar. Met andere woorden:
slim nadenken en transparant werken! En werk daarbij vooral met plezier."
Voorzitter, dit klinkt wel heel erg jaren zeventig. Wellicht delen wij goede
herinneringen aan dat tijdvak, maar hier wordt ons inziens de zwaarte van
de opgave onderschat. Het wordt een majeure operatie met een hoop geruzie.
Ook het advies van de commissie-Trojan "Stikstof/ammoniak in relatie tot Natura
2000" helpt niet echt. Er wordt geadviseerd om tot een integrale beoordeling
te komen en een nieuwe handreiking op te stellen waarmee het bevoegd gezag
zijn eigen afwegingen kan maken. Ik geef een citaat uit de kabinetsreactie
op dit rapport: "Er zijn nog geen praktijkvoorbeelden van een integrale beoordeling
zoals voorgestaan met de handreiking. Het komt nu aan op 'pionieren' voor
het bevoegd gezag. Het gegeven dat in veel gebieden de partijen met hun uiteenlopende
belangen gezamenlijk oplossingen voor de problematiek proberen te vinden,
spreekt het kabinet erg aan. Geschillen worden in deze gebieden niet via de
rechter uitgevochten, maar de partijen zitten samen aan tafel om de
geschillen op te lossen." Weer die lieve, maar ook wat naïeve toon.De SP doet hier drie suggesties voor verbetering. Ten eerste: zet mediators
in uit de communicatiewetenschap­pen en speltheorie. Hiermee is al ervaring
opgedaan in het kader van gebiedsgericht beleid. Ook de Gelderse Valleicommissie
heeft daarmee gewerkt. Hoofdstuk 8 in deel 2 van de handreiking uit 2005 noemt
het, maar legt niets op. Het is non-committal. Pas op dat belanghebbenden
niet te veel wordt voorgespiegeld dat er sprake is van win-winsituaties. Er
zullen meer win-Iosesituaties zijn. Stel de zaken niet mooier voor dan ze
zijn.Ten tweede de ammoniakuitstoot. Die is gewoon te meten en daar hoeft niet
geïntegreerd over gepolderd te worden. Er moet gewerkt kunnen worden
met realistische grenswaarden. Wat dat betreft kan de SP zich vinden in de
door LTO gestelde vragen over het verband tussen depositiewaarden en natuurkwaliteit.
Wij slaan wel een beetje door op het gebied van voorzorg. Ik hoop dat de heer
Schaap nu instemmend knikt, want dan hebben wij toch een mooie link gelegd.
Ik noem bijvoorbeeld Ruimte voor de Rivier: op basis van 1,5 keer het hoogste
debiet ooit gemeten bij Lobith, de Deltacommissie die de zeespiegel met liefst
1,30 meter laat stijgen en ook in de kwestie waar wij nu over spreken zijn
de drempelwaarden wellicht erg straf. Groeiend wetenschappelijk inzicht moet
dan ook kunnen leiden tot aanpassingen. Meer kennis over de feedback tussen
ammoniakdepositie en verdroging bijvoorbeeld zou helpen de grenswaarden een
sterkere basis te geven.Ten derde sluit het beheerplan niet aan op de nieuwe WRO-systematiek.
Mijn fractie heeft veel op de nieuwe WRO-systematiek aan te merken, maar het
betreft thans een politiek feit en er ligt een hopelijk adequate monitoring
in het verschiet. Het zou daarom te overwegen zijn de beheerplannen vast te
laten stellen als provinciale inpassingsplannen. Daardoor zit er enige druk
op de ketel voor het bereiken van tijdige overeenstemming en kan het beheerplan
ook worden meegenomen in de reeds beoogde monitoring. Ik krijg graag een reactie
van de minister op deze suggesties.Zoals ik zei is er sprake van 162 gebieden en gebiedjes. De handreiking
onderkent de verschillen en geeft vier categorieën: klein, groot en wel
of niet complex. Qua gebiedjes spant de Bennekomse Meent in de Gelderse Vallei
met 49 ha de kroon. Een ander kleintje van 400 ha is het Wierdense Veld, waar
onder andere door drinkwaterwinning verdroging optreedt. Mijn fractie ondersteunt
uit natuuroogpunt de aanwijzing van het Wierdense Veld, maar plaatst wel een
kanttekening bij de aanwijzing van postzegels. Een simpel rekensommetje laat
zien waarom. Tien gebiedjes van 100 ha hebben een omtrek van 40 km, maar een
even groot, aaneengesloten gebied van 1000 ha heeft een omtrek van ongeveer
13 km. In dit voorbeeld levert de postzegelbenadering drie keer zoveel aangrenzend
landgebruik op, met potentieel drie keer zoveel klagende belanghebbenden,
drie keer zoveel cumulatie en een drie keer zo sterke externe werking. Hoe
belangrijk het te beschermen habitattype ook is, hier zou ruimte kunnen zijn
voor nadere afwegingen, zeker gezien het feit dat de grote, aaneengesloten
Utrechtse Heuvelrug helemaal buiten Natura 2000 is gelaten. Ook in het nationaal
landschap Noordoost-Twente ligt een hele serie postzegels. Zou het niet effectiever
zijn om het hele gebied aan te wijzen en één beheerplan op te
stellen? De handreiking biedt die mogelijkheid al, maar legt ook hier weer
niets op.Conflicten rondom landgebruik zijn van alle plaatsen en tijden. Kort geleden
was ik in Mozambique. Het land probeert met Zuid-Afrika en Zimbabwe drie grote
wildparken op elkaar te laten aansluiten. Het is een lovenswaardig streven,
dat door Mandela ooit "peace park" is gedoopt. Dit leidt er wel toe dat veel
kleine boeren moeten vertrekken. Zij hebben het land niet in eigendom en zij
zijn slecht in de maatschappij vertegenwoordigd. Er is geen civil society
die voor hen opkomt. Zij kunnen nauwelijks inspreken, noch bezwaar maken of
beroep aantekenen. Als zij al blijven, vernielen de olifanten hun gewassen
en eten de hyena's hun geiten op. Het lijkt bij ons zoveel beter geregeld,
maar het gaat in feite allemaal om competing claims. Door zijn bevolkingsdichtheid
heeft Nederland de potentie om op dit gebied leidend te worden. Het hele beheerplantraject
is wat dit betreft ook een enorme uitdaging.Wij begrijpen dat belanghebbenden in en rondom Natura 2000-gebieden duidelijkheid
willen hebben over wat zij wel en niet kunnen doen. In combinatie met de dreiging
van een Europese inbreukprocedure zou dit genoeg reden vormen om het bestaand
gebruik wettelijk te regelen. Mijn fractie weegt dit tegen de volgende feiten.
De "enkele andere zaken" die in dit wetsvoorstel worden geregeld, horen er
naar de mening van de SP-fractie niet in thuis. Per saldo hebben ze een negatief
effect op de kwaliteit van de natuur. Wij kunnen hier niet amenderen, maar
wij zouden ze er graag uit halen. Het niet aannemen van deze wetswijziging
zou een impuls vormen voor het voltooien van de beheerplannen en voor het
bespoedigen van de nieuwe natuurwet, die er sowieso komt als follow-up van
de recente evaluatie van het natuurbeleid.Onze echt grote zorg is er een die eigenlijk veel fundamenteler is. Waarom
hebben de belanghebbenden zo graag duidelijkheid of zij vergunningplichtig
zijn? Omdat wij in een maatschappij leven waar de akkerbouwer of veehouder
moet groeien om het hoofd boven water te kunnen houden. Binnen het huidige
denken is consolidatie in de sector geen optie. Wij zitten in een technologische
tredmolen, zoals overtuigend beschreven in het recent verschenen boek "The
end of food" van Paul Roberts. In een door multinationals gedomineerd wereldvoedselsysteem
dat hartstikke vastloopt in zijn onstuitbare zucht naar het verlagen van de
productiekosten of het verhogen van het volume is geen plaats voor consolidatie.
Je groeit of je gaat eraan.Dit leidt tot mijn laatste klemmende vraag aan de minister. In hoeverre
kunnen landbouwers in en rondom Natura 2000-gebieden met voorrang gebruikmaken
van Europese gelden uit de tweede pijler, aangevuld met cofinanciering uit
bijvoorbeeld POP-2? Voor hen is inkomenszekerheid dan gegarandeerd en wordt
de noodzaak tot uitbreiding weggenomen. Vanavond las ik dat de heer Cramer
van de ChristenUnie in de Tweede Kamer dit ook naar voren heeft gebracht.
De minister vond het interessant. Als dit gebeurt, slaat de minister hiermee
in onze ogen meerdere vliegen in één klap. De bedrijven blijven
redelijk kleinschalig. Ze bufferen Natura 2000-gebieden omdat ze onder de
schadelijke niveaus van uitstoot blijven. Voor de boeren in kwestie is niet
elke gans meteen een rotgans. Voor mijn manege heb ik al een maas in het net
gevonden in het argument van "dwingende redenen", zoals op de website van
het ministerie is te vinden. Immers, kinderen moeten kunnen
sporten. Marathonloopsters natuurlijk ook.De beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 21.52 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-835-851.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl