Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de kansspelen (speelautomaten) (25727)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 301-319

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-12-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 13, pagina 301-319

15-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25727Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting behandelingen over: * de Algemene financiële beschouwingen (26200) * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA); * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB); * Goedkeuring van het op 18 juli 1995 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Malta tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen, met Protocol, ondertekend te 's-Gravenhage op 18 mei 1977 (24610);*L * Wijziging van de Muntwet 1987 (26120); * en acht andere wetsvoorstellenPagina 319-354
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de kansspelen (speelautomaten) (25727)Pagina 301-319
Presentie en opening (dinsdag 15 december 1998)Pagina 299-299
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet van 16 december 1993 tot wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Algemene wet bestuursrecht, de Wet op de Raad van State, de Beroepswet, de Ambtenarenwet 1929 en andere wetten, alsmede intrekking van de Wet administratieve rechtspraak overheidsbeschikkingen (voltooiing eerste fase herziening rechterlijke organisatie, Stb. 650) (uitstel verval artikel 8:2 van de Algemene wet bestuursrecht) (26077)Pagina 354-360
Stemming over van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet conflictrecht huwelijk (25703)Pagina 354-354
Noot 1 met Overzicht met Commissarissen van de Europese Commissie en hun politieke achtergrondPagina 431-431
Behandeling van het wetsvoorstel Alsnog toekennen van rechtskracht aan enkele planologische kernbeslissingen (Wet rechtskracht diverse planologische kernbeslissingen) (26129).Pagina 299-301
BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, mede namens de minister van Financiën, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen (26 200)Pagina 361-377

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de kansspelen (speelautomaten) (25727).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Wij behandelen het wetsvoorstel tot Wijziging van de Wet op
de kansspelen, in het bijzonder met betrekking tot de speelautomaten. De strekking
van dit wetsvoorstel is om de verslaving aan speelautomaten terug te dringen.
Wij onderschrijven die strekking. Het wetsvoorstel bevat daartoe een aantal
nuttige maatregelen. Ik noem er een paar. Er komt bijvoorbeeld een landelijk
verbod op het plaatsen van kansspelautomaten in laagdrempelige inrichtingen.
Daar staan er nu nog zo ongeveer 4400 en als het wetsvoorstel aangenomen wordt,
zal dat hele aantal weg moeten. Laagdrempelige inrichtingen: met deze, voor
ons wat vreemde terminologie, worden inrichtingen aangeduid zoals snackbars
en cafetaria's. Wij denken dat dit een belangrijke verbetering is die door
dit wetsvoorstel kan worden gebracht.Er staan nog andere verbeteringen in, bijvoorbeeld de introductie van
leeftijdsgrenzen. Uit onderzoek is bekend dat gokverslaving vooral voorkomt
bij jeugdige personen en daarom bevat dit wetsvoorstel een aantal leeftijdsgrenzen,
waarmee wij ingenomen zijn. Zo komt er bijvoorbeeld een verbod voor jongeren
onder de 18 jaar om op kansspelautomaten te spelen. Er komt ook een verbod
om deze jongeren op kansspelautomaten te laten spelen. Er komt dus een verbod
zowel voor de jeugdige zelf, als voor de exploitant van de inrichting.Er komt een verbod voor jongeren onder de 18 jaar om überhaupt in
een automatenhal aanwezig te zijn. Dat vinden wij ook een goede regeling.
De exploitant dient aan de ingang de leeftijd te controleren. Het gaat er
dus niet om of de jongere wel of niet op zo'n automaat speelt: nee, hij mag
überhaupt daar niet aanwezig zijn. Dat vergemakkelijkt de controle.Er zijn nog een aantal andere maatregelen die gunstig werken: het invoeren
van fraudebestendige tellersystemen, het verbod op uitbetaling op behendigheidsautomaten
en eisen die aan de exploitanten worden gesteld.Kortom, voorzitter, dit wetsvoorstel, zoals het bij de Tweede Kamer is
ingediend, heeft onze goedkeuring. Maar, helaas, helaas: in de Tweede Kamer
is een amendement aangenomen dat absoluut een negatief effect heeft op de
bestrijding van de gokverslaving. Wij betreuren dat in hoge mate. Het is een
amendement, ingediend door de heer Van Heemst en ondersteund door de drie
coalitiepartijen en GroenLinks. Tot onze verbazing heeft ook GroenLinks dit
amendement ondersteund...De voorzitter:De heer Pitstra geeft te kennen dat GroenLinks het amendement niet heeft
ingediend, maar er wel vóór heeft gestemd.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorgestemd, dat is juist.De inhoud van het amendement is, dat aan de gemeente de vrijheid wordt
ontnomen om te bepalen of er twee of één of nul kansspelautomaten
worden opgesteld. Nee, als een exploitant die aan bepaalde voorwaarden voldoet,
verzoekt om twee automaten te mogen opstellen, dan moet de gemeente dat toestaan.
De gemeente wordt dus de vrijheid ontnomen om het beleid naar eigen inzicht
en aangepast aan de lokale omstandigheden te bepalen, terwijl die aanvankelijk
wel in het wetsvoorstel stond. Wij vinden dit een grote achteruitgang en het
verbaast ons dan ook dat er nauwelijks enige toelichting op dit amendement
is gegeven. Het is aangenomen in de Tweede Kamer; het CDA heeft tegengestemd.De gevolgen van dit amendement zijn dat voor ongeveer 37 gemeenten waar
een zogeheten 0-beleid geldt en voor ongeveer 200 gemeenten waar een 1-beleid
geldt, die beleidsvrijheid vervalt, zodat in deze, bij elkaar genomen, globaal
237 gemeenten een ander kansspelbeleid zal moeten worden gevoerd, wanneer
de exploitanten daarom verzoeken.Het is dan ook niet te verwonderen, dat wij een aantal brieven hebben
gekregen van onder andere de gemeenten Hoogeveen en Rotterdam waarin ons,
soms expliciet, wordt verzocht om tegen het wetsvoorstel te stemmen zoals
dat nu luidt, dus na amendering. Ik wil in dit verband citeren uit de brief
van de toenmalige burgemeester van Rotterdam, een brief van 28 mei aan deze
Kamer. Daarin wordt gesteld: Naar mijn stellige overtuiging is een vast 2-0-0-beleid
volstrekt in strijd met het primaire doel van het kansspelbeleid. Tot zover
het citaat. Het vast 2-0-0-beleid is het beleid dat met amendering wordt geïntroduceerd.
De burgemeester van Rotterdam vermoedt, dat door aanneming van dit wetsvoorstel
alleen al in Rotterdam sprake zal zijn van een structurele toename van ongeveer
380 kansspelautomaten. Hij maakt zich dan ook zeer grote zorgen. De strekking
van zijn brief is ongetwijfeld ons ertoe te bewegen het wetsvoorstel te verwerpen.
Het lag dan ook voor de hand, aan de staatssecretaris te vragen
hoe de voormalige burgemeester van Rotterdam, nu minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, thans over dit wetsvoorstel denkt. De staatssecretaris
heeft ons laten weten, dat de minister van BZK dit wetsvoorstel thans ondersteunt.In de Tweede Kamer heeft de voormalige staatssecretaris het amendement
zeer sterk ontraden. Vraag is dan natuurlijk: waarom gaat deze staatssecretaris
toch door? Het amendement is 'zeer sterk ontraden'. Dat is nogal wat. De staatssecretaris
heeft geantwoord dat het wetsvoorstel met aanneming van dit amendement goed
is voor de bestrijding van de gokverslaving. Op ons verzoek heeft hij een
aantal positieve punten opgesomd. Die positieve punten heb ik aan het begin
van mijn uiteenzetting al genoemd. Een ervan is de introductie van leeftijdsgrenzen.Mijn fractie stond voor een afweging bij de bepaling hoe zij dit wetsvoorstel
uiteindelijk moest beoordelen. Moesten wij de positieve punten, die ik heb
genoemd, zwaarder laten wegen dan de negatieve? Of moesten wij zeggen: die
inperking van de vrijheid van gemeenten gaat toch wel heel ver en de uitbreiding
met een aantal kansspelautomaten is buitengewoon ongewenst? Moesten we dat
laatste zwaarder laten wegen? Alles tegen elkaar afwegende, zijn wij tot een
gunstige beoordeling van het wetsvoorstel gekomen. Wij menen inderdaad, dat
de positieve punten toch zwaarder wegen dan de negatieve.Om onze opstelling te kunnen toetsen aan het oordeel van deskundigen,
heb ik contact opgenomen met de VNG. De VNG had namelijk ook een zeer kritische
brief geschreven. Zij heeft mij schriftelijk laten weten, dat de kritiek op
het wetsvoorstel en met name op het amendement uitdrukkelijk niet bedoeld
was als pleidooi om het wetsvoorstel te verwerpen.Zeer kort geleden hebben wij ook een brief gekregen van de geestelijke
gezondheidszorg. Zij is natuurlijk eveneens een belangrijke partner op dit
veld. De slotconclusie van de vertegenwoordigers van de geestelijke gezondheidszorg
is vervat in de brief van 7 december. Daarin staat dat het geheel van het
wetsvoorstel een gewenste, verdere concretisering van de aanpak van kansspelverslaving
oplevert. Eerst hedenochtend kregen wij een brief van VNO/NCW, waarin ook
gesteld wordt, dat men voorstander is van aanneming van het wetsvoorstel.
Wij menen daarom dat dit wetsvoorstel, ondanks de achteruitgang ervan door
aanneming van het amendement, toch breed gedragen wordt. Daarom heb ik alleen
nog een paar concrete vragen aan de staatssecretaris over het uitvoeringstraject.Hoe en op welke termijn vindt de implementatie van de Nijpelsnormen plaats?
Hoe wordt aan het verbod van kansspelautomaten in laagdrempelige inrichtingen
gestalte gegeven? Het verbod zal in de wet worden vervat en daardoor moeten
er ongeveer 4400 apparaten weg. Hoe en op welke termijn gebeurt dit? Hoe wordt
de controle geregeld?Voorzitter! Wij zullen met belangstelling naar de antwoorden van de staatssecretaris
luisteren.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik zou bijna zeggen: rien ne va plus. Inzetten kan niet meer,
want het is in deze Kamer doorgaans slikken of stikken. Dat geldt ook voor
de wijziging van de Wet op de kansspelen. Het is een wet die bepaald een bewogen
voorgeschiedenis kent. De vorige staatssecretaris, mevrouw Schmitz, heeft
zich op onderdelen met hand en tand verzet tegen inzichten van de Tweede Kamer.
Ik kom daar nog over te spreken.Mijn fractie is van oordeel dat het op zichzelf gewenst is dat de Wet
op de kansspelen wordt gewijzigd. In de memorie van toelichting bij het onderhavige
wetsvoorstel staat aangegeven dat de belangrijkste reden om de wet te wijzigen
is gelegen in het voorkomen en tegengaan van problematisch speelgedrag en
gokverslaving. Die doelstelling onderschrijft mijn fractie van harte. De verbeteringen
die het wetsvoorstel brengt in de bestrijding van de gokverslaving, zoals
die zijn opgesomd in de nadere memorie van antwoord aan deze Kamer, zijn dan
ook niet zonder betekenis. Ik noem hier bijvoorbeeld de invoering van de zogenaamde
Nijpelsnormen die aanpassingen voorschrijven opdat de automaten minder aantrekkelijk
worden en dus de risico's op problematisch speelgedrag worden verkleind. Schertsend
worden deze automaten wel eens een 'kansspel met ingebouwde welzijnswerker'
genoemd.Er bestaat consensus over het verbod op kansspelautomaten in laagdrempelige
inrichtingen. In een kleine 70% van de gemeenten is dit verbod overigens thans
ook al van kracht. Wat dit betreft, vormt de wetswijziging voor een goed deel
dus codificatie van bestaand beleid bij gemeenten. Dat is een goede zaak.Kortom, de inzet van het wetsvoorstel kan mijn fractie bekoren. Maar tegen
de achtergrond van het belangrijkste oogmerk van het wetsvoorstel –
het voorkomen en tegengaan van problematisch speelgedrag – heeft mijn
fractie toch grote bezwaren tegen een onderdeel van het wetsvoorstel. Dat
betreft het zogenaamde opstelplaatsenbeleid voor hoogdrempelige inrichtingen,
om in het jargon te blijven.In de politieke discussie vormt dit aspect al jaren een kernpunt. In juni
1996 is in de Tweede Kamer de nota 'Kansspelen herijkt' besproken. Deze nota
ging uit van een verbod voor kansspelautomaten in zogenaamde laagdrempelige
inrichtingen, doch liet de gemeenten de vrijheid zelf te bepalen of en hoeveel
kansspelautomaten in hoogdrempelige inrichtingen zullen worden toegelaten:
het zogeheten X-0-0-beleid. Bij de bespreking van die nota is een motie-Zijlstra
aangenomen, waarin de regering wordt verzocht een landelijke regeling te treffen
voor het opstellen van speelautomaten, die neerkomt op een vast 2-0-0-beleid.
In het door de regering uiteindelijk ingediende wetsvoorstel is deze motie
echter niet verwerkt. Door een amendement van de heer Van Heemst is deze motie
toch in het wetsvoorstel terechtgekomen, maar niet dan na fors verzet van
de vorige staatssecretaris van Justitie.Sinds de Wet op de kansspelen in 1985 in het Staatsblad verscheen en het
mogelijk werd om geld uitkerende automaten te plaatsen, is het gokverslavingsprobleem
eind jaren tachtig manifest geworden. De onderkenning van dit probleem heeft
echter niet direct geleid tot wetswijziging. Het zijn vooral de gemeenten
geweest die zich hebben ingezet voor beheersing van het probleem. Op zichzelf
is dat begrijpelijk, want de effecten deden zich vooral daar gevoelen.
Een groot aantal gemeenten – een kleine 70% van het totaal – heeft
inmiddels beleid geformuleerd op dit vlak.Het is mijn fractie niet gebleken dat de gemeenten de toegekende beleidsvrijheid
op onjuiste wijze hebben benut. Integendeel. Gemeenten kunnen thans maatwerk
leveren en dus rekening houden met lokale omstandigheden. Of wij het nu willen
of niet, die verschillen aanmerkelijk. De behoefte aan gokgelegenheden én
de verslavingsproblematiek verschillen nadrukkelijk per gemeente. De gemeente
Bloemendaal is de gemeente Rotterdam niet. Zo zijn in Rotterdam – naast
alle opstelplaatsen in hoogdrempelige horecagelegenheden – thans elf
grootschalige speelautomatenhallen aanwezig. Het valt niet in te zien waarom
deze belangwekkende verschillen geen rol zouden mogen spelen bij het beleid
in een gemeente ten aanzien van gokautomaten. Datzelfde geldt voor bijvoorbeeld
het onderscheid tussen een hoge en lage horecaconcentratie. Een stad als Rotterdam
met een behoorlijk hoge horecaconcentratie – er zijn zo'n 1700 horeca-inrichtingen –
heeft nu al een groot aantal kansspelautomaten binnen de grenzen. Kortom,
het opstelplaatsenbeleid ten aanzien van hoogdrempelige horecagelegenheden
moet recht kunnen doen aan de lokale situatie. Mijn fractie hecht dan ook
vanuit een oogpunt van decentralisatie sterk aan een zekere beleidsvrijheid
voor gemeenten op dit punt. Deze principiële benadering leidt voor mijn
fractie tot de conclusie, dat voor een centrale regulering wel heel goede
argumenten aangevoerd moeten worden om daarmee te kunnen instemmen. Op dit
punt voelt mijn fractie zich nadrukkelijk gesterkt door het verzet dat de
vorige staatssecretaris van Justitie hierbij heeft gevoerd. Een citaat van
haar uit het plenaire debat aan de overzijde: 'Verder is hier bij herhaling
gewezen op het belang van decentralisatie. Als wij daarin geloven, het nut
inzien van het bestrijden van al te veel regelgeving en als door gemeenten
op dit punt initiatief wordt getoond, waarom zouden wij dan anders handelen
dan wordt voorgesteld? De heer Van Walsem zei: ik heb vertrouwen in de branche
en ik heb vertrouwen in de burgers. Toen dacht ik: heeft hij dan geen vertrouwen
in de gemeenten? Dat snap ik echt niet.'Voorzitter! Mijn fractie snapt dat ook niet goed en vandaar dat het goed
is, nog eens de argumenten tegen het licht te houden die ten grondslag hebben
gelegen aan het bewuste amendement-Van Heemst. Als eerste argument noemt hij
het belang van een branche die recht heeft op duidelijkheid. Het valt niet
te ontkennen, dat een landelijk vast getal van 2 duidelijkheid biedt. Maar
de vraag is, of de branche tegen grote problemen aanloopt wanneer deze vorm
van duidelijkheid zou ontbreken. Immers, als een gemeente bijvoorbeeld gekozen
heeft voor een 1-0-0-beleid, dan is dat op zich voor de horeca en de gokautomatenbranche
in die gemeente toch ook duidelijk? En als er nu iets gedifferentieerd is
in dit land, is het wel het horecabeleid. De sluitingstijden verschillen aanzienlijk
van gemeente tot gemeente, de plaats van uitgifte van vergunningen verschilt
aanzienlijk van gemeente tot gemeente, de leges voor vergunningen verschillen
aanzienlijk van gemeente tot gemeente en de vestigingsmogelijkheden verschillen
aanzienlijk binnen gemeenten en tussen gemeenten. Kortom, op dit gebied wordt
door gemeenten zoveel mogelijk ingespeeld op lokale omstandigheden, hetgeen
per saldo een zeer gedifferentieerd beeld oplevert ten aanzien van het horecabeleid.
Tegen deze achtergrond valt echt niet vol te houden, dat de gokautomatenbranche
niet de weg zou weten in gemeenteland. Integendeel, deze branche is goed georganiseerd
en weet zeer wel hoe de hazen lopen. Het argument van duidelijkheid, hoe sympathiek
ook, kan mijn fractie niet als een serieus beletsel zien voor gemeentelijke
vrijheid.Voorzitter! Het tweede argument van de heer Van Heemst betreft de vrees,
dat gemeenten overgaan tot het over de hele linie uitbannen van speelautomaten,
hetgeen kan leiden tot het ontstaan van illegaal spelen. Dat is uiteraard
een punt van zorg, dat bij de afweging betrokken zal dienen te worden. Het
kan inderdaad niet zo zijn dat het aanbod marginaal wordt; dat zou inderdaad
illegaal spelaanbod kunnen uitlokken. De vraag is dan, in hoeverre gemeenten
van plan zijn een dergelijk 0-beleid te gaan voeren. Uit onderzoek blijkt
overduidelijk, dat het overgrote deel van de gemeenten geen 0-beleid wil gaan
voeren en dus oog heeft voor de eventuele negatieve effecten daarvan. Als
mijn fractie goed is geïnformeerd, gaat het hier om hooguit 37 gemeenten
die een dergelijk beleid voorstaan. Dit beeld geeft mijn fractie voldoende
vertrouwen dat grosso modo gemeenten het risico op illegaal spelaanbod nadrukkelijk
zullen betrekken bij de afweging, welk beleid gevoerd moet gaan worden.Daarbij komt, dat vraagstukken als deze toch zonder uitzondering in driehoeksverband
besproken zullen gaan worden. Dat betekent dat het gemeentebestuur in de persoon
van de burgemeester zowel van de zijde van politie als van justitie direct
informatie aangereikt krijgt over de mogelijke gevolgen van een te restrictief
beleid. De gemeente heeft immers onverkort politie en justitie nodig als het
gaat om handhaving en vervolging. Het 'poldermodel' op gemeenteniveau geeft
dus al met al voldoende waarborgen dat hier prudent mee zal worden omgegaan.
Mijn fractie kan tot geen andere conclusie komen, dan dat de voorliggende
cijfers op dit punt geen dwingend argument aanreiken om de gemeentelijke beleidsvrijheid
in te perken.Voorzitter! Dan nog het derde argument van de heer Van Heemst. Dat gaat
over het feit dat de horeca – en nu citeer ik de heer Van Heemst –
'in een aantal opzichten recht heeft op een eenduidige landelijke norm en
bij dit soort afwegingen niet in alle opzichten afhankelijk hoort te zijn
van de manier, waarop de gemeente de zaken gaat aanpakken'. Voorzitter! Mijn
fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken, dat dit derde argument op
zijn best een verbijzondering is van het eerste argument, doch in de kern
eigenlijk niet meer dan een herhaling. Dit aspect behoeft dus geen nadere
bespreking.Voorzitter! De overwegingen overziende die achter het amendement-Van Heemst
liggen, is mijn fractie van oordeel dat die argumenten noch stuk voor stuk,
noch in onderlinge samenhang bezien een overtuigend betoog opleveren voor
centrale regulering.Tot zover het principiële punt van de decentralisatie van beleid.
Vervolgens kom ik tot de beoordeling van het wetsvoorstel uit een oogpunt
van bestrijding van gokverslaving. Zoals gezegd, onderkent
mijn fractie nadrukkelijk de positieve elementen van het wetsvoorstel: de
leeftijdsgrens van 18 jaar, het verbod op gokautomaten in laagdrempelige inrichtingen
en de introductie van een aantal nieuwe normen voor kansspelautomaten die
beogen, het speelgedrag positief te beïnvloeden etc.Deze constateringen nemen echter niet weg dat het nog maar de vraag is
in hoeverre het amendement-Van Heemst in vergelijking met het oorspronkelijke
wetsvoorstel winst oplevert vanuit een oogpunt van bestrijding van gokverslaving.
Het is niet de bedoeling, hier een wedstrijd te houden in aantallen gokautomaten
die verdwijnen, maar het zal duidelijk zijn dat het amendement-Van Heemst
een verruiming betekent ten opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel
waarin werd uitgegaan van een maximum van twee gokautomaten in hoogdrempelige
horecagelegenheden. Er zullen als gevolg van het amendement-Van Heemst aanmerkelijk
meer automaten komen dan onder het oorspronkelijke wetsvoorstel het geval
zou zijn. Thans wordt in 43% van de gemeenten een 1-0-0-beleid gevoerd. Een
verruiming tot een 2-0-0-beleid kan leiden tot bijplaatsing van maximaal 7300
kansspelautomaten. De categorie gemeenten die de afgelopen jaren toch een
prudent beleid heeft gevoerd, wordt daar nu min of meer voor gestraft.Uiteraard kan ook een vergelijking worden gemaakt tussen de huidige situatie
en de situatie die ontstaat door aanname van het aan de orde zijnde wetsvoorstel.
Het grote onderscheid is het opstelplaatsenverbod voor laagdrempelige inrichtingen.
In 1993 stonden er nog 13.000 kansspelautomaten opgesteld in laagdrempelige
inrichtingen. In 1995 was dit aantal gedaald tot 5600. Deze daling spoort
met het beeld dat inmiddels in een kleine 70% van de gemeenten een dergelijk
verbod van kracht is. Uitgaande van de veronderstelling dat deze daling zich
na 1995 heeft doorgezet, kan het huidige aantal kansspelautomaten in laagdrempelige
inrichtingen aanmerkelijk lager zijn. Heeft de staatssecretaris overigens
een beeld van het huidige aantal? Ik hoorde zojuist 4600 noemen, maar misschien
zijn het er nog wel minder.Bij die 5600 of 4600 kansspelautomaten komen er nog 1300 die afvallen
als gevolg van het maximum van twee kansspelautomaten per inrichting. Nogal
wat gemeenten staan toe dat er meer dan twee kansspelautomaten in hoogdrempelige
inrichtingen geplaatst worden. In totaal gaat het dus aan de ene kant om een
afname van 6900 automaten als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel, maar
aan de andere kant is er de mogelijkheid dat onder er vigeur van het wetsvoorstel
tegelijkertijd in totaal 7300 kansspelen bij geplaatst kunnen worden. Per
saldo is er dus sprake van een verhoging van het huidige aantal. Daar past
uiteraard de kanttekening bij dat het gaat om een verschuiving van laagdrempelige
naar hoogdrempelige inrichtingen. Dat gegeven is op zichzelf positief te waarderen.
Deze vergelijking geeft naar het oordeel van mijn fractie geen eenduidig beeld,
gelet op het centrale oogmerk van dit wetsvoorstel, namelijk de bestrijding
van gokverslaving.Los daarvan past nog wel de opmerking dat de branche zal inspelen op een
verbod op kansspelautomaten in laagdrempelige inrichtingen. Er zal ongetwijfeld
ter compensatie een verschuiving optreden in de richting van behendigheidsspelen.
Het vervangingspercentage wordt op 60 geschat. Uitgaande van de 5600 kansspelautomaten –
hoewel dat aantal dus lager kan zijn – gaat het om 3360 behendigheidsspelen
die de plaats zullen innemen van de automaten die verdwijnen.Mijn fractie wil ook een opmerking maken over artikel 30c. Door aanname
van het amendement-Korthals is in het tweede lid voor gemeenten de mogelijkheid
vervallen om vergunningen af te geven voor speelautomatenhallen waar alleen
behendigheidsautomaten zijn opgesteld. Met dit amendement is de beleidsvrijheid
voor gemeenten weer verder ingeperkt. Ook hierbij plaatst mijn fractie uit
een oogpunt van decentralisatie nadrukkelijk een kanttekening.Alles afwegende, komt mijn fractie tot de conclusie dat het wetsvoorstel
enerzijds veel waardevolle elementen bevat die het verdienen, ingevoerd te
worden. Anderzijds is er het verplichte 2-0-0-beleid. Daartegen heeft mijn
factie grote bezwaren. En zeker, voorzitter, mijn fractie is zich bewust van
het feit dat de coalitiepartijen aan de overzijde van het Binnenhof elkaar
op dit compromis hebben kunnen vinden en dat mijn partijgenoten aan de overzijde
daarbij een betekenisvolle rol hebben vervuld. Dat gegeven heeft mijn fractie
eens temeer aangespoord tot een zorgvuldige afweging. En die nadere afweging
is vooralsnog negatief uitgevallen voor het aan de orde zijnde wetsvoorstel.
Tegen deze achtergrond wil mijn fractie een beroep doen op de staatssecretaris
om door middel van een novelle de steen des aanstoots te verwijderen.De heer Meeter (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Kansspelen zijn door de eeuwen heen onderwerp
van publieke zorg en dus van publieke discussie geweest. Zo hebben rond 1700
Rotterdam en Delfshaven met elkaar overhoop gelegen over het toelaten van
kermisspelen. Kermissen bijvoorbeeld met dobbelaars en draaiborden, maar ook
met zangers, werden door de kerkenraad als verderfelijk vermaak gezien. Op
aandrang van deze raad verbood Rotterdam kermissen binnen zijn grenzen, maar
kon niet verhinderen dat Rotterdammers hun geld naar de kermis in Delfshaven
brachten: Delft verdiende er dik aan.Tegen deze historische achtergrond is het niet een-twee-drie begrijpelijk
waarom zij die zich aan de kerkenraad van toen verwant voelen, zich tegen
het onderhavige wetsvoorstel keren. Dat het CDA dit niet doet, ligt in deze
lijn. Met het wetsvoorstel wordt immers beoogd om kansspelen, althans het
gebruik van speelautomaten, tegen te gaan. Misschien moet ik het nog preciezer
zeggen: het doel van het wetsvoorstel is, problematisch gedrag – gokverslaving –
bij het gebruik van de automaten te bestrijden. Als naar de verwachting dit
doel met dit wetsvoorstel wordt bereikt, wie zou er dan überhaupt tegen
kunnen zijn?Ik deel mijn opmerkingen in drie categorieën in: in de eerste plaats
de wijze waarop met het wetsvoorstel gokverslaving wordt bestreden, in de
tweede plaats het amendement-Van Heemst als complicerende factor en in de
derde plaats onze afweging. Ik richt mij evenzeer tot de voorgaande sprekers
als tot de staatssecretaris.Hoe kun je voorkomen dat jeugd – te vroeg – met speelautomaten
in aanraking komt? Door deze apparaten niet op te stellen op plaatsen,
waar de jeugd komt, zoals snackbars, jeugdhonken en sportkantines. Dit is
naar mijn mening het belangrijkste onderdeel van het wetsvoorstel en dit blijft
het, ook na aanvaarding van het amendement-Van Heemst; de beide nullen in
de 2-0-0-formule. Over deze twee nullen, zeker over de eerste, is veel discussie
geweest. In het rapport-Nijpels wordt uitgegaan van een 1. Ook Rotterdam kent
hier een 1, al is in de gemeenteraad een motie aangenomen om ook te streven
naar een 0. In afwachting van de totstandkoming van deze wet is aan die motie
nog geen uitvoering gegeven. De regering en de paarse partijen in de Tweede
Kamer hebben het belang om gokverslaving te bestrijden zwaarder laten wegen
dan een rendabele exploitatie van een snackbar. Een patatverkoper moet zich
niet afhankelijk maken van een gokautomaat. Het gaat om een centrale regeling,
zodat het effect van profiterende buurgemeenten – zoals mijn voorbeeld
van Delfshaven – wordt vermeden.Toch is hierover discussie mogelijk. Weegt bestrijding van gokverslaving
zo zwaar dat een centrale regeling de voorkeur verdient boven een eigen beleid
van gemeenten met betrekking tot deze beide nullen? Nadat dit voorstel wet
is geworden zal in een derde deel van de gemeenten, waar dit nog niet zo is,
de eerste 0 – geen speelautomaten in snackbars, laagdrempelige horeca –
een feit zijn, zo zal de staatssecretaris aanvoeren. Ik heb begrepen dat het
om zo'n 4600 speelautomaten gaat. Kan de staatssecretaris dat bevestigen?
Maar zouden de gemeenten niet zelf ook zo ver kunnen komen? Het is toch de
beleidslijn van dit kabinet, althans van het vorige kabinet, om meer en ook
belangrijker zaken aan gemeenten over te laten? Kan de Staatssecretaris nog
eens uitleggen waarom het plaatsen van speelautomaten in een snackbar niet
aan Rotterdam, Delft of welke andere gemeente dan ook kan worden overgelaten?Mijnheer de voorzitter! Ik weet dat het wetsvoorstel nog vele andere verbeteringen
brengt, passend in het kader van de in de bestrijding van gokverslaving. Er
zijn er door de vorige sprekers al enkele genoemd. Die andere verbeteringen
zijn op verzoek van de CDA-fractie in de nadere memorie van antwoord nog eens
op een rijtje gezet en lijken mij inderdaad echt evenzovele verbeteringen.
Ze wegen als geheel mee. Bij mijn opmerkingen beperk ik mij verder tot het
opstelplaatsenbeleid met betrekking tot speelautomaten.De Tweede Kamer heeft daarin een complicatie aangebracht via het amendement-Van
Heemst. Amendementen maken wetsvoorstellen niet altijd sterker dan zij waren.
In het oorspronkelijke wetsvoorstel werd wat er in de hoogdrempelige (natte)
horecasector zal gebeuren aan de gemeente overgelaten, misschien wel als compensatie
voor het van de gemeenten wegnemen van het beleid met betrekking tot de laagdrempelige
horeca en wat daaraan annex is (sportkantines en jeugdhonken). Dat speelterrein
voor de gemeenten, dat stukje autonomie is de gemeenten afgenomen met het
amendement-Van Heemst. In de hoogdrempelige horeca geldt een grens van 2 speelautomaten;
een grens waar de gemeente niet aan kan komen. Iedere horecagelegenheid kan
natuurlijk wel zelf beslissen of zij 0, 1 of 2 speelautomaten wil opstellen.
Naar mijn idee kan gokverslaving efficiënter worden bestreden door gemeenten
dan door individuele horecabedrijven. Dat betekent, zoals anderen ook al hebben
gezegd, dat de bij amendement aangebrachte wijziging een negatieve factor
vormt wanneer wij uitsluitend denken aan gokverslaving. En gokverslaving is
datgene waaraan wij moeten denken, blijkens de doelstelling van het wetsontwerp.
Ook de aanwezigheid van 1 of 2 gokautomaten in een natte horecagelegenheid
kan ondanks de leeftijdsgrens van 18 jaar tot verkeerd gebruik van deze apparaten
leiden. Ziet de staatssecretaris kans hieraan nog wat te doen, zo vragen enkele
leden van mijn fractie zich af.Ik kom nu tot mijn afweging. Ondanks deze aan het amendement verbonden
bezwaren met betrekking tot bestrijding van gokverslaving, biedt het wetsvoorstel
naar de mening van de overgrote meerderheid van de fractie nog steeds zoveel
positiefs met het oog op de bestrijding van gokverslaving, dat zij het wetsvoorstel
steunt. GGZ Nederland, de overkoepelende organisatie voor de geestelijke gezondheidszorg,
komt zoals mevrouw Michiels al heeft gezegd, tot eenzelfde afweging. Niet
alleen het opstelplaatsenbeleid, maar ook alle andere wijzigingen vormen 'een
gewenste verdere concretisering van de aanpak van kansspelverslaving'.Daar komt nog iets anders bij. In de Tweede Kamer is kennelijk tussen
de paarse partijen een compromis bereikt: geen automaat in de snackbar, maar
dan wel maximaal twee automaten in de hoogdrempelige horeca. Geen automaten
in snackbars bestrijdt de gokverslaving beter dan minder dan twee automaten
in hoogdrempelige horecagelegenheden waarin men om binnen te kunnen komen
achttien jaar moet zijn. Een grote meerderheid van mijn fractie is bereid,
het bereikte compromis in deze Kamer te steunen. En dat terwijl onze partijgenoten
in de Tweede Kamer slechts schoorvoetend akkoord zijn gegaan met de vaste
twee, gepropageerd door VVD en D66. Dit maakte onze fractie heel nieuwsgierig
naar het standpunt van D66 in dit huis. Dat standpunt is intussen uitgedragen,
maar wij blijven nieuwsgierig naar het uiteindelijke standpunt van D66.Mijnheer de voorzitter! Ik kom tot een korte samenvatting van ons standpunt.
Verwerping van het voorstel, inclusief het compromis, is voor de bestrijding
van gokverslaving slecht. Daarom kan de staats- secretaris op de steun van
een grote meerderheid van mijn fractie rekenen. Een kleine minderheid vindt
vooralsnog de inbreuk op de gemeentelijke autonomie zo zwaarwegend dat het
voorstel daarom voor verwerping in aanmerking zou komen. Zij ziet met veel
belangstelling het antwoord op de gestelde vragen tegemoet.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Toen ik vele jaren geleden mij als gemeenteraadslid boog over
de problematiek van de eenarmige bandieten wilde ik een beetje afstand nemen
van de kerkenraad. Mijn motto was: 'Een beetje flipperen moet wel kunnen.'
Om commercialisering van spelletjesautomaten tegen te gaan, pleitte ik er
zelfs voor om ze in gemeentelijk beheer te nemen. Dat is trouwens opgepikt,
want de gemeente Deventer heeft dat gedaan. Mij ontging namelijk de logica
waarom een beperkt aantal lieden snel miljonair mocht worden over de ruggen
van met name de jeugd heen. Het aantal gokverslaafden was toen al snel groeiende, met alle problemen van dien. Tegenwoordig worden aantallen
van 30.000 tot 60.000 genoemd, een hele Kamerzetel zou je kunnen zeggen. Dat
kunnen wij niet echt kinderachtig noemen.Vanuit deze optiek zou je kunnen verwachten dat de fractie van GroenLinks
tevreden is over het voorliggende wetsvoorstel. Het doel van het wetsvoorstel
is immers de aanwezigheid van gokautomaten te verbieden in de laagdrempelige
horeca- en sportvoorzieningen, er komt een leeftijdsgrens en er zijn nog een
aantal positieve punten, ook vermeld in een brief van het VNO van hedenmorgen,
door andere fracties al genoemd en uitgebreid geciteerd. Ik merk op dat, als
de belangen groot zijn, de lobby richting senaat altijd goed is georganiseerd.Ten aanzien van het eerste punt, het verbieden van gokautomaten in laagdrempelige
horecavoorzieningen, wil ik opmerken dat dit al staand beleid en ook de praktijk
is in het merendeel van de gemeenten (67%). Ik verwacht niet dat dit staande
beleid en die praktijk veranderen door een behandeling van dit wetsvoorstel
in de Eerste Kamer. Ten aanzien van het tweede punt, de leeftijdsgrens van
achttien jaar, moeten wij nog maar afwachten hoe het met de handhaving in
de praktijk zal gaan.Het grote kritiekpunt van mijn fractie – eigenlijk van alle fracties
bespeur ik – richt zich op het door de Tweede Kamer aangenomen amendement
op stuk nr. 8. Tegen de heer Meeter zeg ik dat de heer Van Heemst de eerste
ondertekenaar was. Ik kan mij dan ook niet voorstellen dat, als hij er niet
zo voor was, hij dat amendement heeft ingediend. Terecht is dit amendement
door de heer Schutte aan de overzijde getypeerd als het VAN-amendement. De
lobby van de sector zat in dat amendement. Van Heemst reageerde toen als door
een wesp gestoken, maar ik vond het een juiste typering. De lobby van de speelautomatenbranche
was neergeslagen in dat amendement.Ik heb natuurlijk geconstateerd – mevrouw Michiels van Kessenich
heeft ons dit onder de neus gewreven – dat onze geestverwanten aan de
overzijde voor dat amendement hebben gestemd. Ik denk maar zo, dat het wel
een foutje zal zijn geweest, gemaakt onder tijdsdruk, door een toen nog kleine
fractie.De regering heeft, destijds bij monde van staatssecretaris Schmitz, het
amendement wel zeer krachtig ontraden. Zij heeft alles uit de kast gehaald.
Zoals ik al zei was de lobby van de speelautomatenbranche kennelijk zo succesvol,
dat zij het niet kon tegenhouden. Haar argumenten kwamen niet aan.In het voorstel van de regering was het beleid tot plaatsing van de aantallen
speelautomaten gedecentraliseerd. In jargon gesteld: gemeenten hadden de vrijheid
om naast een 2-0-0-beleid ook te kiezen voor 1-0-0 of zelfs voor 0-0-0. Dat
was niet zo maar een loos gebaar, omdat in veel gemeenten, maar liefst 43%,
heel bewust voor het 1-0-0-beleid was gekozen en soms zelfs, meestal krachtig
door onze GroenLinks-fracties in de gemeenteraden gesteund, voor een uitsterfbeleid.Het paarse amendement, waarvan ik net al zei dat het in nauw overleg met
de speelautomatenbranche was opgesteld, beoogde de gemeentelijke beleidsvrijheid
om zeep te helpen en te komen tot een landelijk verplicht 2-0-0-beleid. Als
een hoogdrempelige voorziening om twee automaten vraagt, kan dat als wij dit
wetsvoorstel accepteren niet meer geweigerd worden. Het zoveel beleden decentralisatiebeginsel
kwam kennelijk even niet uit.Dit heeft enorme consequenties. Veel gemeenten hebben ons hierop gewezen.
Destijds wees de gemeente Rotterdam, met toen nog burgemeester Peper in de
hoofdrol, op deze consequenties. In zijn gemeente zouden meer gokkasten komen
en dat was toch niet de bedoeling. De gemeente Hoogeveen, of all places, heeft
zelfs uitgerekend dat er in die gemeente 35 automaten extra komen. Ook de
VNG wijst op deze bezwaren. In de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer
komt de regering tot een schatting van 1300 tot maximaal 7300 gokkasten extra.
De heer Hessing heeft daar een naar mijn mening redelijke berekening over
gemaakt.Kan de regering aan onze fractie uitleggen wat er de ratio van is dat
een wetsvoorstel waarvan de bedoeling is gokken en gokverslaving tegen te
gaan, de winst op het ene terrein, van de laagdrempelige voorzieningen, verloren
ziet gaan door een enorme toename op het andere terrein, van de hoogdrempelige
voorzieningen? Laten wij ons bij die gokkasten goed realiseren wat er eigenlijk
aan de hand is. De computer is zodanig afgesteld, dat de exploitant altijd
wint en de spelers op den duur altijd verliezen. Af en toe worden zij natuurlijk
lekker gemaakt met enige winst. Het schijnt nu wel dat er een algemene maatregel
van bestuur wordt gemaakt om een waarschuwing op het apparaat te bevestigen.
Mijn suggestie voor die waarschuwing zou zijn: 'Aan iedereen die
hier geld in gooit:deze automaat is door een computer zo afgesteld,
dat over jouw rug de exploitant schatrijk wordt. Trap er niet in en ga lekker
flipperen.'Maar er zal wel een meer eufemistische tekst komen, zoals op de sigarettenpakjes.
Of vergis ik mij?De Eerste Kamer staat altijd voor een afweging. De fractie van het CDA
heeft daarop gewezen. Ik houd de CDA-fractie het volgende voor. Als wij dit
wetsvoorstel verwerpen vanwege het omstreden amendement – ik constateer
nogmaals, dat de hele Eerste-Kamerfractie dat amendement omstreden vindt –
dan lijken de positieve punten misschien tijdelijk ook niet door te gaan.
Maar omdat veel gemeenten de gokkasten in de laagdrempelige voorzieningen
toch al verboden hebben, daar ook landelijk consensus over bestaat en ons
snel een wetsvoorstel kan bereiken zonder het gewraakte amendement, lijkt
het ons wijs dat de senaat haar functie van waakhond waarmaakt. Zij moet niet
alleen wat blaffen, maar ook doorbijten. De minister van Binnenlandse Zaken
zal er in zijn hart blij mee zijn, hoewel hij kennelijk moest schrijven dat
hij thans dit wetsvoorstel ondersteunt. Je moet wat als je in zo'n regering
zit.Niet alleen de minister van Binnenlandse Zaken, zeker de 37 gemeenten
met een 0-0-0-beleid en vooral de 200 gemeenten met een 1-0-0-beleid, met
wel of geen uitsterfbeleid, dat dan vaak door een amendement van GroenLinks
in zo'n gemeente tot stand is gekomen, zullen de senaat dankbaar zijn als
wij niet instemmen met het wetsvoorstel. Wij kunnen de staatssecretaris verzoeken
met een novelle te komen. Wij weten allemaal, zoals ook de staatssecretaris
weet uit zijn vorige functie, dat de novelle er het snelst komt als wij niet
instemmen met het wetsvoorstel. Dat wil ik het CDA ook nog heel nadrukkelijk
even voorhou den. Wellicht kan dit in tweede termijn nog tot
een nadere heroverweging leiden. De verslaafde en zijn omgeving, die in de
toekomst slachtoffer kunnen worden van deze uitbreiding, zullen blij zijn
als wij onze waakhondfunctie waarmaken. Kortom, het terugzendrecht van de
senaat, gericht op een concreet punt, zou maar eens in werking moeten worden
gesteld.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! De fracties van SGP, RPF en GPV zouden gewenst
hebben dat hun eerste gedachtewisseling in deze Kamer met hun oud-collega
in zijn nieuwe hoedanigheid van staatssecretaris van Justitie op een ander
wetsvoorstel betrekking had; een wetsvoorstel waarvoor wij meer enthousiasme
zouden hebben kunnen opbrengen dan voor hetgeen thans voorligt. Dat wij bij
een voorstel de opmerking maken dat wij onszelf en de Kamer iets beters zouden
toewensen dan hetgeen de regering aanbiedt, komt natuurlijk wel vaker voor,
maar het bijzondere en tegelijkertijd teleurstellende is in dit geval gelegen
in de omstandigheid dat het vorige kabinet – zo blijkt uit alles –
deze Kamer óók graag een beter voorstel had voorgelegd.Voorzitter! Voor wie de stukken kent, is het niet nodig om nog eens uiteen
te zetten wat de voorgeschiedenis van dit wetsvoorstel is geweest en welke
ontwikkeling het heeft doorgemaakt tijdens de behandeling in de Tweede Kamer.
Vanochtend is hier al ruimschoots aandacht aan besteed. Misschien is het wél
goed nog even in herinnering te roepen dat onze fracties destijds tegen het
voorstel waren dat heeft geleid tot de Wet van 13 december 1985 (Stb. 600),
waarbij het verbod om geld uitkerende kansspelautomaten te exploiteren, werd
opgeheven en titel Va in de Wet op de Kansspelen werd opgenomen. Vrij snel
na de invoering van deze wetgeving kwamen de eerste negatieve gevolgen in
beeld. Het aantal probleemgokkers nam toe, de kansspelautomaat bleek in trek
bij jeugdigen en ook de aan gokverslaving gerelateerde criminaliteit nam verontrustende
vormen aan. Terugziende, constateren onze fracties dat wij liever op een andere
wijze gelijk zouden hebben gekregen dan hier het geval was. Hoe dat zij, de
gemeenten hebben gelukkig actief en soms met vanuit juridisch opzicht gedurfde
middelen het voortouw genomen teneinde deze negatieve effecten te beteugelen.
De door de voorgangster van de huidige staatssecretaris – mevrouw Schmitz –
op 20 december 1995 uitgebrachte regeringsnota 'Kansspelen herijkt' volgde
de door de gemeenten ingezette lijn. Belangrijkste kenmerk is, dat gemeenten
ook ten aanzien van hoogdrempelige voorzieningen een eigen beleid zouden kunnen
voeren, afgestemd op de lokale problematiek en de lokale opvattingen –
bijvoorbeeld van levensbeschouwelijke aard – omtrent de toelaatbaarheid
van kansspelautomaten. Helaas heeft de meerderheid van de Tweede Kamer via
aanvaarding van het amendement-Van Heemst c.s. (stuk nr. 8) en het amendement-Korthals
(stuk nr. 9) de ingezette decentrale tendens in dit stuk regelgeving voor
een belangrijk deel ongedaan gemaakt. Dat betreuren onze fracties ten zeerste,
allereerst vanwege de inbreuk op het decentralisatieprincipe, maar minstens
evenzeer vanwege de te verwachten gevolgen. In aansluiting op hetgeen de heer
Hessing hierover heeft gezegd, zou ik nog willen opmerken dat juist dit deel
van het beleid, het terugdringen van het aantal kansspelautomaten, in onze
ogen een essentieel onderdeel van gemeentelijk beleid is op de terreinen volksgezondheid,
openbare orde en wat daarmee direct annex is.Wat de gevolgen van het ecarteren van het decentralisatieprincipe op dit
punt betreft heeft het onze fracties in hoge mate verbaasd, dat het kabinet,
inclusief de huidige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
het wetsvoorstel heeft overgenomen in de vorm die het heeft gekregen na de
behandeling in de Tweede Kamer. Was het niet die zelfde minister van Binnenlandse
Zaken die in zijn hoedanigheid van burgemeester van Rotterdam nog maar twee
maanden voor zijn aantreden als minister in stellige bewoordingen en soms
wat schrille kleuren de negatieve gevolgen van de amendering van het wetsvoorstel
had geschilderd?Nog merkwaardiger is het dat, terwijl er in de memorie van antwoord aan
deze Kamer ietwat sussend over de mogelijke gevolgen wordt gesproken en vermeld
wordt dat het nog niet gezegd is dat de nu gecreëerde extra opstelplaatsen
voor automaten ook allemaal gevuld zullen worden, de brief van de burgemeester
van Rotterdam geen enkele ruimte laat voor enig optimisme in dit opzicht.
Brieven van andere gemeenten wijzen in dezelfde richting. Nochtans meent de
regering dat het wetsvoorstel nog zoveel waardevolle elementen bevat dat voortzetting
van behandeling de voorkeur heeft boven intrekking. In de nadere memorie van
antwoord worden dan een zestal elementen opgesomd. Het is terecht dat ze worden
genoemd – dat erken ik – maar het is de vraag, wat ze nog bijdragen
aan het voorkomen en tegenaan van problematisch speelgedrag en gokverslaving.
Dat was immers de hoofdinzet bij dit wetsvoorstel.Zo wordt als eerste genoemd het verbod op kansspelautomaten voor laagdrempelige
inrichtingen. Dit gold in de praktijk al in 67% van de gemeenten; zeg maar,
in alle gemeenten waar aan zulk een verbod behoefte bestond. De vrijheid ertoe
bestond immers. Daar staat dan bovendien tegenover dat het als gevolg van
dit wetsvoorstel niet langer mogelijk is, te bepalen dat in speelhallen uitsluitend
behendigheidsautomaten mogen worden opgesteld. Ik heb niet voor niets het
amendement-Korthals genoemd, dat ook een beperking van de gemeentelijke vrijheid
in dit opzicht behelst.Een ander pluspunt dat door de regering wordt genoemd, is de introductie
van een minimumleeftijd. De regering vertrouwt erop, zo lees ik, dat zelfcontrole
in de toekomst een belangrijke factor bij de handhaving van deze grens zal
zijn. De vraag mag gesteld worden, hoe realistisch die verwachting is. Is
er reden voor dit optimisme? Geeft bijvoorbeeld de handhaving van de grens
van 16 jaar voor het schenken van alcohol veel voedsel aan dit optimisme?
Er is een rapport, uitgebracht door het departement van Justitie, waaruit
het tegendeel blijkt.Voorzitter! Genoeg voor dit moment over de met dit wetsvoorstel gemiste
kansen. Het oorspronkelijke wetsvoorstel zou onze hartelijke steun hebben
ontvangen. Van het voorstel dat er thans ligt, kunnen wij dat helaas niet
zeggen.Mocht het wetsvoorstel aanvaard worden, dan is het goed om alsnog aandacht te schenken aan een tweetal slordigheden – zo noem
ik ze maar even – in het wetsvoorstel, die een gevolg zijn van de plaatsgevonden
hebbende amendering. De amendering heeft in het geval van dit wetsvoorstel
trouwens voor buitengewoon veel onheil gezorgd, zo bleek al eerder. Ik noem
twee kleine punten.In de eerste plaats wordt in artikel 30c gemeenten nog steeds de verplichting
opgelegd, een verordening op te stellen. Ik meen dat het amendement-Van Walsem,
op stuk nr. 11, in dit opzicht niet ver genoeg ging, aangezien dat alleen
de verplichting in artikel 30d schrapte. Het lijkt mij zonneklaar dat ook
in artikel 30c die verplichting dient te verdwijnen.De tweede slordigheid waar ik nog even de vinger bij leg, is veroorzaakt
door het amendement-Korthals. Hoewel het voor gemeenten niet langer mogelijk
is om te bepalen dat in speelhallen uitsluitend behendigheidsautomaten mogen
worden opgesteld – ik noemde dit punt al eerder – staat in artikel
30u, vierde lid, toch nog steeds dat het verbod voor de halexploitant om toegang
te verlenen aan minderjarigen niet geldt voor hallen waar uitsluitend behendigheidsautomaten
staan. Die mogelijkheid is al uitgeschakeld door het amendement-Korthals.Voorzitter! Graag verneem ik van de staatssecretaris op welke wijze en
op welke moment deze onvolkomenheden worden hersteld. Vanzelfsprekend zullen
wij ook voor het overige met belangstelling luisteren naar de reactie van
de staatssecretaris op de opmerkingen van deze Kamer.De heer Heijne Makkreel (VVD):Voorzitter! Mijn partij en mijn fractie zijn altijd van oordeel geweest
dat het de overheid niet gegeven is om als zedenmeester op te treden en dat
dus degene die aan een kansspel deel wenst te nemen, daartoe de legale mogelijkheid
dient te hebben. Daar staat tegenover dat het volstrekt duidelijk is dat de
overheid een taak heeft bij het tegengaan van gokverslaving. Afgelopen zaterdagavond
had ik het genoegen, aanwezig te zijn bij de viering van het 125-jarig bestaan
van de Koninklijke vereniging van gerechtsdeurwaarders, waar ik overigens
tot mijn verbazing moest constateren dat zowel de politieke als de ambtelijke
top van het ministerie van Justitie schitterde door afwezigheid. Bij een dergelijk
jubileum vind ik dat wat merkwaardig. Maar goed, dit ter zijde. Bij die gelegenheid
had ik enkele gesprekken waarbij mij nog weer eens indringend onder ogen werd
gebracht hoeveel invloed de gokverslaving kan hebben en hoeveel maatschappelijke
schade daardoor kan worden aangericht. Mij werd verteld dat, naar de indruk
van de betrokken deurwaarders, bij ontruimingen van woningen met huurschuld
heel vaak een gokverslaving de achtergrond of mede de achtergrond is. Wij
kunnen dus constateren dat gokverslaving tot ernstige maatschappelijke schade
leidt. Wij kunnen naar mijn mening ook constateren dat de afgelopen jaren
de gokverslaving aanzienlijk is toegenomen door de grotere vrijheid die de
overheid aan de bevolking heeft gelaten tot het deelnemen aan gokspelen. Daarbij
gaat het overigens lang niet alleen om de automaten, want ook de bingo en
de krasloterij spelen hierin een duidelijke rol.In die situatie moeten wij dit wetsvoorstel afwegen. Daarbij hebben we
te maken met een wetsvoorstel, zo zeg ik van tevoren, voorzitter, waar het
amendement-Van Heemst in zit. Wij kunnen natuurlijk discussiëren over
de vraag of dat een goed amendement is geweest, maar wij moeten niet hier
het wetsvoorstel zoals het nu is, afwegen tegen de manier waarop het is ingebracht.
Wij moeten het wetsvoorstel zoals het er nu ligt, afwegen tegen een situatie
waarin de toestand blijft zoals die op dit moment is. Dat is niet geheel hetzelfde.In die afweging, voorzitter, komt mijn fractie tot de conclusie dat dit
wetsvoorstel een verbetering inhoudt. Om te beginnen is het evident dat van
de 2-0-0 in ieder geval de beide nullen geen problemen ontmoeten en, integendeel,
tot verbeteringen kunnen leiden. Ook het feit dat daar de vaste twee door
het amendement-Van Heemst tegenover is komen te staan, hoeft ten opzichte
van de toestand zoals die op dit moment is, niet tot een verslechtering te
leiden. Weliswaar kan daardoor het totaal aantal in het land geplaatste gokkasten
iets stijgen – dat wil zeggen, wanneer alle exploitanten die de mogelijkheid
krijgen om van nul naar één of twee te gaan, van die mogelijkheid
ook gebruik maken. Of dat waarschijnlijk is, laat ik even in het midden. Zelfs
wanneer dat mocht gebeuren, neemt weliswaar het aantal gokkasten wat toe,
maar mij lijkt dat daarbij van minstens zo groot belang is, dat het aantal
plaatsen waarop een gokkast kan worden aangetroffen, aanzienlijk afneemt.
Dat aantal plaatsen zal in ieder geval worden beperkt tot wat dan bekend staat
als de hoogdrempelige inrichtingen. Daarom is het naar ons idee gewenst dat
dit voorstel in werking kan treden, omdat die beperking van toegankelijkheid
niet alleen voor iedereen zijn werking zal hebben, maar in het bijzonder een
absolute werking zal hebben voor de jeugd, die het meest kwetsbaar is voor
het eventueel aan gokverslaving komen bloot te staan. Mijn fractie zal dus
het voorstel steunen, mijnheer de voorzitter.Ik wil daar nog één vraag aan verbinden en die heeft betrekking
op de controle. Het lijkt mij duidelijk dat met name het laatste element dat
ik noemde, namelijk dat dit wetsvoorstel in zijn werking een gunstige invloed
kan hebben op de mogelijkheid van de jeugd om in contact te komen met gokkasten,
in hoge mate mede afhankelijk zal zijn van de mate waarin de werking van dit
voorstel gecontroleerd wordt. Nu las ik onlangs een bericht in de pers, waarvan
ik aanneem dat het de staatssecretaris bekend is, want ik heb het uit de knipselkrant
van het ministerie gehaald. Dit bericht hield in dat met name op een plaats
waar zeer veel van die dingen bij elkaar staan, te weten de casino's, de controle
zeer te wensen overlaat. Ik zou graag van de staatssecretaris willen weten
of dit bericht een grond van waarheid heeft en, zo ja, wat hij daaraan denkt
te gaan doen.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Het voorliggende voorstel plaatst mij voor een
dilemma. Het uitgangspunt en de doelstellingen, alsmede de verbeteringen in
het voorstel, kunnen wij volledig onderschrijven. Ik zou ook weinig woorden
aan het voorstel hebben gewijd, ware het niet dat het vermaledijde 2-0-0-beleid,
het gevolg van het amendement-Van Heemst, in het voorstel zou zijn opgenomen.
Wij zijn van mening dat dit amendement het positieve resultaat
geheel tenietdoet.Voor de regering werd de aanleiding voor het indienen van het voorstel
met name gevormd door de negatieve ervaringen die sinds 1986 met de Wet op
de kansspelen zijn opgedaan. Die gevolgen waren ook niet gering. Blijkens
de meest recente informatie die de regering ons verschafte, zijn er niet minder
dan 60.000 personen verslaafd aan gokken. Dat is natuurlijk een reusachtig
aantal. Het is bijvoorbeeld de hele bevolking van een stad als Zeist, man,
vrouw en kinderen, een gigantisch aantal dus.De verslaving betekent niet voor de verslaafden zelf zware dupering, maar
zij legt ook een zware hypotheek op hun omgeving, hun familie, hun relaties
etc. De heer Heijne Makkreel sprak in dit verband over de informatie die hij
van de deurwaardersvereniging had gekregen. Die gaf een aardig beeld van de
consequenties van de verslaving. Zij heeft dus niet alleen een negatief gevolg
voor de verslaafde zelf, maar zij heeft dat ook voor zijn omgeving en de gehele
samenleving.Ik meen dat dit ook de achtergrond is van de bekende brandbrief van de
burgemeester van Rotterdam van 28 mei van dit jaar. Die brief is naar mijn
mening in meer dan een opzicht relevant. Daarin wordt namelijk in het bijzonder
de positie van met name de grote gemeenten toegelicht. Hun positie heeft naar
mijn mening te weinig gewicht in de discussie gekregen. Wij spreken hier weliswaar
over een rijkswet, maar laten wij wel wezen: de gevolgen ervan komen op het
bordje van de gemeenten en met name op dat van de grotere gemeenten.Die gevolgen zijn niet zo fraai en de gemeenten worstelen ermee. Wat zijn
de gevolgen voor gemeenten met veel verslaafden? We zien dat de mensen die
verslaafd zijn niet zelden door criminaliteit hun inkomsten verwerven. Vaak
doen zij dat door middel van inbraak en diefstal. Dat heeft weer een enorm
negatief effect op de omgeving en op de samenleving. Vooral de grote steden,
zoals Rotterdam en Utrecht, zullen dat ervaren. Ik weet dat, omdat ik zelf
lid van de gemeenteraad van Utrecht ben en in mijn hoedanigheid als raadslid
heb ik regelmatig de effecten van verslaving leren kennen. Je ziet dan dat
de gemeente worstelt, worstelt en worstelt en dat zij eigenlijk niet weet
wat zij met het probleem aan moet.In bepaalde wijken van de stad Utrecht wordt 25% van de inbraken gepleegd
door jeugdige gokverslaafden, mensen die snel geld willen hebben en die gaan
inbreken. Dat heeft natuurlijk weer gevolgen voor de mensen bij wie wordt
ingebroken. Bij hen neemt het gevoel van onveiligheid toe. Er wordt frequenter
een beroep op de politie gedaan. Bewoners gaan hun huis meer beveiligen. Het
hang- en sluitwerk moet worden vernieuwd. Er worden aparte cursussen georganiseerd
om de ouderen te leren hoe zij zich zouden moeten verdedigen tegen inbrekers.
Ten slotte moeten de hulpverleners eraan te pas komen om de verslaafden weer
op het rechte pad te brengen. Allemaal gevolgen van gokverslaving.In de stukken van de Tweede Kamer las ik iets over de handel in automaten
en er stond dat werkgelegenheid verloren zou gaan als dit wetsvoorstel in
zijn oorspronkelijke vorm werd aangenomen. Dat maakte mij cynisch. Ik vraag
mij namelijk af: hoeveel werkgelegenheid wordt door dit wetsontwerp niet geschapen,
gelet op de trits van problemen die ik zojuist noemde? Als we het dan toch
over werkgelegenheid hebben, laten we dan ook eens naar die kant van de zaak
kijken. Ik zou echter liever zien, dat die vorm van werkgelegenheid niet nodig
was.Vanmorgen stond in de krant dat volgens de minister van Binnenlandse Zaken
de politie te vaak als hulpverlener wordt ingeschakeld. Ik denk dan: prima,
daar is de politie voor. Maar op het terrein van de gokverslaving moet vooral
de politie vaak optreden. Als de politie van deze regering de taak krijgt
om zelf haar boontjes te doppen, zou ik als beheerder van een korps zeggen:
als u mij opzadelt met zo'n wet, geeft u mij dan ook de middelen om de gevolgen
ervan te bestrijden. Over die middelen wordt echter niet gesproken.Ik begrijp dus dat de burgemeester van Rotterdam boos en bezorgd was.
De gemeenten moeten namelijk maar zien hoe zij de problemen opvangen of die
kunnen voorkomen. Zij hebben in de afgelopen tijd met veel moeite het nodige
bereikt. Anderen hebben dat al aangegeven. Vaak hebben zij iets kunnen bereiken
door het voeren van een stringent beleid. Dan is het triest te zien, dat een
belangrijk deel van het succes hier met één klap teniet wordt
gedaan. De burgemeester van Rotterdam schreef daar destijds over.Doel van het wetsvoorstel was het voorkomen en tegengaan van problematisch
speelgedrag en gokverslaving en daarnaast de bescherming van spelers. Die
doelstelling had de regering voor ogen bij het toenmalige wetsvoorstel en
dat kunnen wij waarderen. De verbeteringen die daarin zijn opgenomen, die
anderen al hebben opgesomd, waren natuurlijk heel goed. En dan is het heel
triest om te zien dat op dat wetsvoorstel inbreuk wordt gemaakt door het amendement-Van
Heemst. Wat heeft de PvdA, D66 en de VVD in de Tweede Kamer bezield om een
dergelijk verstrekkend amendement in te dienen? Wat zijn hun zwaarwegende
argumenten geweest om een dergelijke verslechtering voor te stellen? Ik heb
in de Handelingen de boeiende discussie over dit heikele punt gelezen tussen
met name de heer Schutte en de heer Van Heemst. In de redenering van de heer
Van Heemst blijft feitelijk slechts één argument overeind staan:
het economisch belang van de automatenhandel. Dat is zeker een respectabel
belang, maar ik wil graag de afweging maken tussen dat belang en het belang
van de gokverslaafden en de samenleving als geheel. Als die laatste belangen
zowel in menselijk als in financieel-economisch opzicht volledig in beeld
worden gebracht, kan geen redelijk denkend mens bij de belangenafweging volhouden
dat de belangen van de automatenhandel zwaarder zouden moeten wegen. Ik citeer
dan ook met instemming uit de brief van burgemeester Peper: 'Ik heb begrip
voor de wens van de Tweede Kamer om de automatenhandel voldoende economische
basis te bieden, maar ik meen dat dit niet zover mag gaan dat de bescherming
van spelers daaraan ondergeschikt wordt gemaakt.' En daar voeg ik dan nog
de voor mij op z'n minst zo belangrijke maatschappelijke belangen aan toe.Samengevat, kan ik mij met name vinden in het voorstel van de D66-fractie.
Ik kan mij ook vinden in alle andere sprekers voor mij die het nu voorliggende
wetsvoorstel eigenlijk onacceptabel vinden. Dat is ook ons
idee. Het zou een goede zaak zijn als dit wetsvoorstel wordt teruggenomen
en vervolgens, na behandeling in de Tweede Kamer, zonder het amendement-Van
Heemst aan ons wordt voorgelegd.Dan heb ik nog een enkele vraag aan de staatssecretaris. Het aantal gokverslaafden
is bekend: 60.000. Hoe groot is het aantal personen dat qua verslavingsgedrag
dicht tegen die groep aan zit? Wij weten allemaal dat je niet van de ene op
de andere dag verslaafd raakt; daar gaat een periode aan vooraf. Er zal dan
ook een soort reservoir zijn, voor die 60.000, van mensen die er staan aan
te komen. Daar lees ik heel weinig over. Ik verneem graag of bekend is hoe
groot dat reservoir is.Mijn tweede vraag betreft de controle op de leeftijdsgrens. Ik vraag mij
af hoe dat in de praktijk moet werken, of dat wel realistisch is. De controle
zal sowieso al niet eenvoudig zijn. De controle moet primair plaatsvinden
door de exploitant van de speelautomaten zelf, althans de uitbater van de
instelling. Het is raar om de mensen die er zelf van profiteren, de controle
te geven, waardoor zij zelf het profijt moeten verminderen. Dat is ongeveer
hetzelfde als de controle op de maximumsnelheid in handen van de RAI te leggen.
Dat doen wij ook niet, want iedereen voelt dat dit zou wringen. Maar ook in
dit geval wringt het en toch moeten de uitbaters het zelf controleren.De vorige spreker heeft het al gehad over de zorgwekkende ontwikkeling
bij de casino's. Ook wij vragen ons af of dat wel goed gaat. Wij hebben sterk
de indruk dat daar veel gokverslaving ontstaat. Wij denken niet dat de casino's
de zaak op dat punt onder controle hebben. Ik sluit mij aan bij de vragen
van de vorige spreker terzake.Ik kom aan het slot van mijn betoog. Wij blijven moeite hebben met een
van de belangrijkste uitgangspunten van de Wet op de kansspelen zelf, namelijk
dat het kansspel mogelijk moet zijn omdat het publiek dat wil en omdat anders
een vlucht in de illegaliteit zou dreigen. Dat zijn de meest genoemde argumenten.
Uit het oogpunt van de volksgezondheid zou, gelet op de ervaringen van de
laatste 12 jaar, zeer wel de conclusie kunnen worden getrokken dat de gokmogelijkheden
die door de wet op grote schaal zijn ontstaan, per saldo negatief uitpakken.
Dat betekent dat de wet in feite haar doelstelling niet haalt. Zeker nu wij
bij het onderhavige wetsvoorstel opnieuw zien hoe machtig en invloedrijk de
automatenhandel is en hoe makkelijk de maatschappelijke gevolgen en belangen
van een lagere orde worden geacht dan de economische belangen van de automatenhandel,
zou een serieuze bezinning op de wet zelf zeker op haar plaats zijn.De vergadering wordt van 11.45 uur tot 11.50 uur geschorst.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Het doet mij buitengewoon veel genoegen om voor
het eerst nadat ik het lidmaatschap van deze Kamer heb neergelegd, hier een
wetsvoorstel te mogen verdedigen. Ik heb dat in de periode daarvoor eerder
gedaan. De verbazing over wat toen gebeurde, was een stuk groter dan vandaag.
Vandaag is het toch een beetje terugkomen, iets wat op zichzelf heel plezierig
is.Voorzitter! Het gaat vandaag over een wetsvoorstel, waarover wat de merites
betreft zeer veel leden het wel eens zijn. Er zitten veel goede elementen
in, terwijl er ook een angel in zit, die ervoor zorgt dat een afweging moet
worden gemaakt inzake steun van het wetsvoorstel. Maar voordat ik daarop in
wil gaan, wil ik nog iets zeggen over de algemene problematiek van het kansspelbeleid.
Dat is voortdurend een beleid dat zich moet bewegen tussen datgene wat mag
en datgene wat ook gebeurt als het niet mag. Het is een beleid dat zich beweegt
tussen legaliteit en illegaliteit. Als het kansspelbeleid aan de orde is,
is het goed om dat punt voortdurend in het oog te houden.Voorzitter! Dit betekent dat ook wel eens met maatregelen moet worden
gekomen, waarvan je je op zichzelf afvraagt of de overheid dat misschien beter
niet had kunnen doen. Je doet dat dan toch vanwege de gedachte dat, als wij
die maatregelen niet mogelijk maken, dit toch gebeurt, zij het in de illegaliteit.
Juist op het terrein van het kansspelbeleid is het van belang, te proberen
het in zo'n mate te doen, dat daarmee de illegaliteit zo weinig mogelijk kans
wordt gegeven. Uiteindelijk is dat het beste om de verslavingen zo goed mogelijk
het hoofd te bieden.In dat perspectief is het van belang, te bedenken dat de rol van de brancheorganisatie,
de VAN, niet zomaar moet worden weggewuifd. Ik weet overigens niet precies,
hoe het overleg tussen de VAN en leden van de Tweede Kamer is verlopen. Wat
ik daarvan weet, heb ik in de Handelingen gelezen. Daaruit komt in ieder geval
naar voren, dat er overleg is geweest. Verder komt daaruit naar voren, dat
de VAN bereid is, op een aantal punten mee te gaan met dat wat in het wetsvoorstel
staat. Ik vind dat op zichzelf een argument dat mee moet wegen. Je moet je
realiseren dat, als dit wetsvoorstel onvoldoende wordt gevonden, daarmee het
commitment van de VAN er ook niet is.Voorzitter! Daarmee kom ik terecht bij de centrale vraag die de Kamer
ook vandaag bezighoudt, afgezien van de vraag of het wetsvoorstel wordt aangenomen,
namelijk of door het amendement-Van Heemst – ik zeg daar achteraan:
en van Van Walsem en Korthals – het wetsvoorstel zo oninteressant wordt
dat wij het eigenlijk maar moeten laten zitten. Die afweging moet eenieder
uiteindelijk maken.Voorzitter! De punten die het wetsvoorstel nog steeds de moeite waard
maken, zijn door verschillende sprekers naar voren gebracht. Uiteindelijk
zijn al die punten toch van een zodanig belang en gewicht, dat die de regering
ertoe hebben geleid, het wetsvoorstel door te zetten, ook al heeft mijn ambtsvoorgangster
het amendement waarin wordt overgaan van 0-0-0 naar 2-0-0, krachtig ontraden.
Ik wijs er nogmaals op dat tegenover dit amendement het commitment van de
VAN gesteld kan worden.Voorzitter! Bij aanname van dit wetsvoorstel wordt er een richting ingeslagen
die de regering nog steeds van harte toejuicht. Het verbod op de kansspelautomaten
voor laagdrempelige inrichtingen is buitengewoon belangrijk. Hetzelfde geldt
voor het strafbaar stellen van het spelen op kansspelautomaten door minderjarigen.
Ik wijs ook op de invoering van de toegangscontrole voor speelautomatenhallen
en op de Nijpels-normen. Afzonderlijk zijn die normen niet ingrijpend, maar
bij elkaar gaat er wel degelijk een belangrijke werking van uit. Verder noem
ik de invoering van zedelijkheids- en opleidingseisen voor
opstellers en exploitanten – het is van belang dat de brancheorganisatie
zich daar achter heeft gesteld – en het verbod op middellijke uitbetaling
van op behendigheidsautomaten behaalde resultaten. Als het wetsvoorstel verworpen
wordt, gaan deze maatregelen ook niet door.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Het zal de staatssecretaris niet zijn ontgaan dat de zojuist
genoemde maatregelen al in 200 gemeenten onderdeel zijn van het staand beleid.
Zij zullen heus niet vanwege de kritiek van de Eerste Kamer op een onderdeel
van een wetsvoorstel hun beleid veranderen. Dit kan de staatssecretaris niet
menen.Staatssecretaris Cohen:Als de Kamer vanwege de kritiek op dat onderdeel de wet niet afwijst,
wordt de rest van de maatregelen ook niet van kracht.De heer Pitstra (GroenLinks):Wij kunnen u ook oproepen, een novelle op te stellen. Die variant leidt
tot een win/winsituatie.Staatssecretaris Cohen:Die vraag was mij niet ontgaan. Ik kom daar later in mijn betoog op terug.Voorzitter! Eén punt is nog niet aan de orde geweest. Als het wetsvoorstel
verworpen wordt, kunnen de gemeenten geen 0-0-0-beleid voeren. Als gevolg
van de jurisprudentie zal er in ieder geval sprake moeten zijn van een 1-0-0-beleid.
Dat is beter dan 2-0-0. Wij hebben het vandaag echter niet over het verschil
tussen 0-0-0 en 2-0-0, maar over het verschil tussen 1-0-0 en 2-0-0.Voorzitter! Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat het terugdringen
van de gokverslaving centraal wordt geregeld. Er is terecht opgemerkt dat
67% van de gemeenten al een eigen beleid op dit punt hebben ontwikkeld. Er
kan echter ook gezegd worden dat 33% van de gemeenten dit niet heeft gedaan.De heer Hessing (D66):Vervolgens is de vraag aan de orde welke gemeenten niets hebben geregeld.
Ik kan mij voorstellen dat vooral de gemeenten die met de gokverslavingsproblematiek
geconfronteerd worden, beleid op dat punt hebben geformuleerd en dat de andere
gemeenten dit nog niet hebben gedaan. Er moet ook naar de reden van het niet
formuleren van beleid gekeken worden. Heeft de staatssecretaris daar een beeld
van?Staatssecretaris Cohen:Dat staat mij niet helder voor ogen. Wat de vraag centraal of decentraal
betreft, wijs ik op de laagdrempelige gelegenheden. Straks zal ik de cijfers
noemen. Er is op basis van de gegevens toch wel sprake van een verbetering
in die zin dat er uiteindelijk minder apparaten zullen zijn. Bovendien staan
die apparaten in hoogdrempelige en niet in laagdrempelige gelegenheden. Dat
wordt door iedereen als een verbetering gezien.Voorzitter! Mevrouw Michiels van Kessenich heeft gevraagd op welke wijze
de Nijpels-normen worden geïmplementeerd. Het is de bedoeling dat er
een AMvB komt, die nu voor een wetgevingstoets gereed ligt op het departement.
Ik hoop dat zij begin januari voorgehangen kan worden. Daarna wordt zij aan
de ministerraad voorgelegd. Vervolgens wordt zij naar de Raad van State gezonden.
De AMvB moet ook in Brussel en Genève worden genotificeerd. Al met
al verwacht ik dat zij halverwege 1999, ervan uitgaande dat het wetsvoorstel
wordt aangenomen, in werking kan treden.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft ook gevraagd op welke wijze in het
weghalen uit laagdrempelige inrichtingen is voorzien. De eerstverantwoordelijke
daarvoor is de exploitant. Als hij zijn automaten laat staan, loopt hij het
risico van intrekking van zijn vergunning. Daarnaast zijn er reguliere controles
door politie en Verispect, de toezichthouder. Overtredingen zijn gemakkelijk
te constateren. Het aantal locaties is overzichtelijk. Er is een overgangsregime.
De automaten moeten weg als de vergunning afloopt. Er is dus sprake van gefaseerde
afbouw. Ik verwacht op dat punt niet echt uitvoeringsproblemen.De heren Hessing en Pitstra hebben, evenals anderen, gevraagd naar het
huidige aantal. De heer Pitstra verbreedde deze vraag door te vragen of de
winst in de laagdrempelige horeca wordt weggenomen door toename van de hoogdrempelige.
Het huidige aantal is 4400. Op de vraag van de heer Pitstra ben ik al enigszins
ingegaan. Het aantal speelautomaten loopt met ongeveer 3000 terug. Ik baseer
mij op een VNG-onderzoek 'Gemeenten hebben al ingezet' dat is uitgevoerd door
SGBO. Op basis van dat onderzoek kan een berekening voor de toekomst worden
gemaakt. In 1992 waren er in de horeca 44.000 kansspelautomaten, in 1997 26.400
en in 2000 zullen dat er 23.000 zijn. Het is duidelijk dat er ook door de
gemeenten veel is gedaan.De heer Hessing heeft gevraagd of het mogelijk is om via een novelle ervoor
te zorgen dat de gehele senaat gecontenteerd wordt door het omzetten van het
2-0-0- in een 0-0-0-beleid. Ik vrees dat het antwoord op deze vraag om twee
redenen negatief moet zijn. De belangrijkste overweging is dat de Tweede Kamer
niet per ongeluk heeft gekozen voor 2-0-0. Van de zijde van de regering is
daartegen krachtig bezwaar gemaakt. Desalniettemin heeft de Kamer daar met
nadruk voor gekozen. Het lijkt mij een onbegaanbaar pad om dan vervolgens
weer terug te gaan naar de Tweede Kamer met de mededeling dat de senaat van
mening is dat er sprake moet zijn van een novelle. Daar komt bij dat het,
zoals de heer Hessing in zijn eigen bijdrage heeft aangetoond, niet zomaar
een bevlieging was van de Tweede Kamer. Hij heeft gewezen op een motie uit
1995 waarin door de Kamer al is uitgesproken dat er sprake zou moeten zijn
van een X-0-0-beleid. In die zin is er sprake van consistentie in de Tweede
Kamer. Dat is een bijkomend argument om te zeggen dat de weg van een novelle
geen begaanbare weg is. De heer Pitstra het heeft gehad over een recht van
terugzending. Mij was niet bekend dat deze Kamer zo'n recht had.De heer Hessing (D66):Voorzitter! De staatssecretaris heeft gelijk als hij zegt dat het geen
bevlieging is geweest van de Tweede Kamer, gelet op de motie uit 1995, maar
daar staat tegenover dat het evenmin een bevlieging is geweest van de zijde
van de regering om zich aanhoudend, langdurig en met grote inzet te verzetten
tegen aanvaarding van een amendement als dit. Ik kan mij voorstellen, dat
als diezelfde regering zich geconfronteerd weet met een breed verzet in deze
Kamer op dit punt, zij ook al is die weg moeilijk en lang, op z'n minst serieus
zal overwegen om na te gaan of het mogelijk is dat punt uit
het voorliggende wetsvoorstel te ecarteren.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! De heer Hessing heeft gelijk dat de regering zich
ertegen heeft verzet, maar dat heeft er niet toe geleid dat het amendement
niet is aangenomen. Ik heb uiteengezet waarom de regering alles afwegende,
toch heeft gezegd dat dit wetsvoorstel moet worden doorgezet. In onze optiek
zijn de voordelen die het desalniettemin met zich brengt, groter dan de nadelen
van het stoppen met dit wetsvoorstel. Ik teken daarbij nog eens aan dat een
hernieuwde poging om aan de Tweede Kamer uit te leggen dat zij ongelijk heeft,
naar mijn gevoel geen kans van slagen heeft.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Het is de staatssecretaris toch niet ontgaan dat er een vernieuwde
Tweede Kamer zit met andere verhoudingen? De rechtse meerderheid van VVD en
CDA is er bijvoorbeeld niet meer.Maar afgezien daarvan, hij kan toch gewoon tegen de Tweede Kamer zeggen:
moet u eens horen, de hele senaat heeft bezwaar tegen het amendement, net
als wij dat destijds hadden; wij krijgen het niet door de senaat als wij dat
er niet uithalen?Laat de staatssecretaris de bal maar bij de Tweede Kamer leggen. Want
de regering en de meerderheid van de senaat zijn het eens. Dus ik zou zeggen:
speel het spel zo.We behoeven nu ook niet te stemmen en kunnen de beraadslaging ook schorsen.
De staatssecretaris kan dan tegen de Tweede Kamer zeggen: als we dit er niet
uithalen, ligt het in de Eerste Kamer toch wel heel moeilijk. Dat is een strategie
die wij in het verleden hier wel vaker hebben gevolgd, ook toen de staatssecretaris
hier nog in een andere verantwoordelijkheid zat; en een strategie die vaak
succesvol is geweest.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Ik geloof dat het amendement was ondertekend door
de heren Van Heemst, Van Walsem en Korthals. Ik heb het gevoel dat er, gegeven
de partijen waarvan zij afkomstig zijn, toch nog sprake is van een heel lichte
meerderheid in de Tweede Kamer. Dat is één.In de tweede plaats constateer ik eenvoudigweg dat dit wetsvoorstel er
nu in z'n huidige vorm ligt. Ik heb een- en andermaal uiteengezet, dat de
regering alles afwegend van oordeel is dat het ondanks de 2-0-0 de voorkeur
verdient om dit wetsvoorstel aan te nemen, ook al zou de regering het mooier
hebben gevonden wanneer er sprake was geweest van 0-0-0. Om beide redenen
zie ik aanleiding noch mogelijkheid om op dat punt het gevraagde te doen.
Ik zou er ook uit staatsrechtelijke overwegingen problemen mee hebben, nu
de Tweede Kamer zo uitdrukkelijk dat amendement naar voren heeft gebracht.De vraag van de heer Meeter waarom er geen gemeentelijk beleid mogelijk
is voor opstelplaatsen in laagdrempelige inrichtingen, heb ik in feite al
beantwoord met de mededeling dat het uit het oogpunt van gokverslaving en
van de bescherming van de jeugd, niet wenselijk is om in de gemeenten waarin
die mogelijkheid nu wel bestaat, kansspelautomaten in laagdrempelige inrichtingen
te plaatsen. Uitgaande van het landelijk beleid vindt de regering het van
belang de plaatsing landelijk en niet decentraal te regelen.De heer Pitstra heeft ook gevraagd welke tekst er op de speelautomaten
komt te staan als waarschuwing tegen te veel spelen. Ik moet hem helaas teleurstellen.
Zijn tekst, hoe aardig ook, zal in ambtelijke termen moeten worden gegoten.
Wanneer de AMvB die is voorzien er komt, zal er komen te staan: 'Het toevalskarakter
is niet te beïnvloeden. Voorkom gokverslaving. Speel met mate. Spelen
onder de 18 jaar is niet toegestaan.' Deze teksten komen duidelijk leesbaar
op de kansspelautomaten te staan.De heer Holdijk heeft gevraagd of de zelfcontrole van de leeftijdsgrens
realistisch is. Op die vraag ben ik ingegaan in de memorie van antwoord. Misschien
is het echter goed de verschillende punten terzake in dit debat ook nog nadrukkelijk
naar voren te brengen.In de eerste plaats geldt dat in de laagdrempelige inrichtingen geen kansspelautomaten
meer aanwezig zijn. Dan is een en ander buitengewoon eenvoudig te handhaven.
Ik heb al gezegd hoe dit in zijn werk gaat. De handhaving van de leeftijdsgrens
is daar in nog veel pregnantere vorm mogelijk, omdat daar niets meer is. Dat
zijn de plaatsen die voor het ontwikkelen van gokverslaving het meest in aanmerking
komen.In de tweede plaats is voor de automatenhallen een toegangscontrole ingevoerd.
In hoogdrempelige inrichtingen zal de handhaving van de leeftijdsgrens geschieden
door de houders van een aanwezigheidsvergunning, zoals de uitbater van een
café. Deze zal op grond van het nieuwe artikel 30g verplicht zijn dat
te doen. Het feit dat velen van hen nu al op eigen initiatief een verbod tot
het spelen op die kansspelautomaten voor minderjarigen hanteren, geeft mij
het vertrouwen dat die vorm van zelfcontrole ook in de toekomst een belangrijke
factor bij de handhaving zal zijn.In de derde plaats wijs ik erop dat de kwestie aan de orde komt in het
handhavingsplan van de minister van VWS voor de consumentenleeftijdsgrenzen
inzake alcohol, tabak en kansspelautomaten, op basis waarvan de handhaving
van de leeftijdsgrens bij de drie categorieën genotmiddelen in hun onderlinge
samenhang zal kunnen plaatsvinden.Kortom, er zijn een aantal punten te noemen die de zelfcontrole in ieder
geval zullen stimuleren.De heer Holdijk heeft gezegd dat er nog een tweetal slordigheden zitten
in het wetsvoorstel. In de eerste plaats heeft hij gewezen op artikel 30c,
dat gemeenten nog steeds de verplichting oplegt om een vergunning op te stellen.
Hij heeft erop gewezen dat het amendement-Van Walsem op dat punt niet ver
genoeg is gegaan. Ik geef hem toe dat het niet zo is bedoeld. Het is evenwel
de vraag of het noodzakelijk is, het te herstellen. De desbetreffende verordening
kan nog steeds een functie hebben voor de vormgeving van het beleid. De verordening
kan nadere regels en voorschriften stellen, kan opstelplaatsen voor de behendigheidsautomaten
geven, kan randvoorwaarden en mogelijkheden voor speelautomatenhallen regelen
en kan gemeentelijk beleid ten aanzien van kleine kansspelen, bijvoorbeeld
bingo's, bevatten. Het feit dat de verordening in de wet is vermeld, zal gemeenten
aanzetten – dat is als het ware een geluk bij een ongeluk – tot
het ontwikkelen van gemeentelijk kansspelbeleid. Dit standpunt
heeft ook de VNG ingenomen.Hij heeft in de tweede plaats gewezen op een slordigheid, veroorzaakt
door het amendement-Korthals. Naar mijn gevoel is daar geen sprake van een
onvolkomenheid, omdat de halexploitant zelf kan bepalen dat hij alleen maar
behendigheidsautomaten wil opstellen. Dan is toegangscontrole niet nodig.Voorzitter! Ik kom tot de vraag van de heer Heijne Makkreel, waarbij de
heer Ruers zich heeft aangesloten, met betrekking tot de controle. Dit wetsvoorstel
heeft geen betrekking op de controle van de casino's. Ik wijs erop dat casino's
een zeer strenge toegangscontrole hebben. Bovendien ontwikkelen zij samen
met de GGZ en de Jellinekkliniek antiverslavingsbeleid. Als het gaat over
de controle in de sector die wij nu bespreken, is het een kwestie van prioriteitsstelling.
Daarin spelen gemeenten een eigen rol.Dan heeft de heer Ruers een vraag gesteld die ik niet uit mijn hoofd kan
beantwoorden. Ik weet niet of iets te zeggen is over de omvang van de bijna
gokverslaving. Gokverslaving is een containerbegrip. Dat omvat ook de zogeheten
risicogroepen die problematisch speelgedrag vertonen. Jaarlijks krijgen 5000
tot 10.000 verslaafden behandeling. Je zou het misschien omgekeerd moeten
zeggen. Het totaal van 60.000 omvat een bredere groep, die misschien echt
verslaafd is.Voorzitter! Ik hoop duidelijk gemaakt te hebben dat er een afweging is
geweest. Alles afwegende is het oordeel van de regering, dat het wetsvoorstel
het verdient om aanvaard te worden.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen
en voor zijn heldere uiteenzetting. Een opmerking waar de heer Holdijk mee
begon herinnerde mij eraan, dat ik aan het begin van mijn eerste termijn de
staatssecretaris graag namens mijn fractie sterkte en succes had willen toewensen
in zijn nieuwe functie. Sommigen van ons hebben dat al persoonlijk gedaan,
maar namens de hele fractie wens ik hem nu veel succes. Hij zal dat, geloof
ik, vanmiddag in de Tweede Kamer al nodig hebben.Mijn collega's Hessing en Pitstra spraken over een novelle. De heer Ruers
sloot zich daarbij aan. Pitstra sprak in het bijzonder de CDA-fractie aan.
Ik zou daar twee dingen over willen zeggen.Ik begin met een procedurele opmerking. Het lijkt mij niet praktisch en
ook ongebruikelijk om pas tijdens de plenaire behandeling met het voorstel
te komen om voor een novelle te stemmen. Als je werkelijk een novelle wilt,
schiet je je collega's aan voor de plenaire behandeling. Dan vraag je of daar
gezamenlijk niet iets van gemaakt zou kunnen worden. Dit is natuurlijk eigenlijk
een kansloos voorstel.De heer Hessing (D66):Ik houd mevrouw Michiels toch voor, dat in ieder geval de fractie van
D66 zich vanaf het voorlopig verslag, dat is uitgebracht in juni, integraal
heeft gesteld achter de brief van de heer Peper, toen burgemeester van Rotterdam.
Die brief had maar één strekking, namelijk dat dit wetsvoorstel
met dit amendement verworpen zou moeten worden. De insteek en de intentie
van in ieder geval D66 waren vanaf dat moment glashelder. Dat wij de staatssecretaris
nu voorleggen dat wij het wetsvoorstel graag minus dat ene punt aangenomen
zien, kan op z'n minst geen verbazing wekken.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Ik ben het met de heer Hessing eens, dat de insteek van D66 tot aan vandaag
glashelder was, namelijk dat het voorstel moest worden verworpen. Het voorstel
om een novelle aan te brengen, komt volstrekt onverwacht. Daarover heeft men
niet kunnen nadenken en praten. Ik acht dit een kansloos voorstel.Ook inhoudelijk lijkt het mij een kansloos voorstel. Ik onderschrijf geheel
en al het argument van de staatssecretaris, dat de meerderheid in de Tweede
Kamer dermate groot was en dermate groot is, ook in de nieuwe samenstelling,
dat het geen enkele zin heeft om de behandeling van het wetsvoorstel aan te
houden en met een novelle naar de Tweede Kamer te gaan. Ik verwacht daar niets
van. Wij hebben onze afweging gemaakt. Alles wat daar verder over gezegd is,
brengt ons niet tot een andere afweging. Wij blijven daarbij.Ik ga in op de antwoorden van de staatssecretaris op mijn vragen. Misschien
is wat ik nu ga vragen te lastig. Dan kan hij schriftelijk antwoord geven.
Op mijn vraag over de implementatie van de Nijpels-normen heeft hij uiteengezet,
dat er een AMvB komt die moet worden genotificeerd. Ongeveer halverwege het
nieuwe jaar zou die AMvB in werking kunnen treden. Ik ben ook benieuwd hoe
het dan verder gaat. Dan moeten er nieuwe automaten worden gemaakt of bestaande
automaten moeten worden aangepast aan de Nijpels-normen. Hoe gaat dat in zijn
werk? Op welke termijn kunnen dan de kansspelautomaten minder verslavend zijn,
doordat zij inmiddels zijn aangepast aan de Nijpels-normen? Ik ben er mee
akkoord als de staatssecretaris mij dat schriftelijk laat weten.Collega Holdijk redeneerde, dat er blijkens een brief van de VNG in 67%
van de gemeenten een verbod op kansspelautomaten in laagdrempelige inrichtingen
is. De heer Holdijk heeft eraan toegevoegd, dat dit wil zeggen: in alle gemeenten
waar dit een probleem zou kunnen zijn. Wij weten dat er nog 4400 kansspelautomaten
in laagdrempelige inrichtingen staan. Ook weten wij dat kansspelautomaten
verslavend werken. Mijn conclusie is, dat er nog gemeenten zijn die geen verbod
op kansspelautomaten hebben ingesteld, hoewel zij weten dat die automaten
verslavingsproblemen genereren. De conclusie van de heer Holdijk lijkt mij
dan ook niet juist. Juist om die 4400 automaten weg te krijgen, is dit wetsvoorstel
nodig. Wij blijven derhalve bij onze afweging en zullen onze steun niet aan
dit wetsvoorstel onthouden.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden. Graag spreek
ik de heer Holdijk na, dat ook mijn fractie liever had gezien dat de kennismaking
met de staatssecretaris had plaatsgevonden op een ander dossier. Hij heeft
echter deze portefeuille overgenomen met alle lasten en lusten. De lasten
ziet mijn fractie wel degelijk. Waar de lusten zitten, is op het eerste gezicht
niet direct zichtbaar. De staatssecretaris zal die zelf wel kunnen vinden.Laat ik allereerst reageren op de opmerking die de staatssecretaris maakte over het commitment van de VAN. Op zich is het waardevol dat
de branche zich achter dit wetsvoorstel heeft geplaatst. De onuitgesproken
gedachte hierachter is, dat de branche afhaakt als de wet niet wordt aangenomen.
Dan komen beelden op die gaan in de richting van illegaal speelgedrag. Deze
druk heeft een wat oneigenlijk karakter. Het komt min of meer neer op: het
loopt uit de hand als u onze deze brug niet over helpt. Voor die onuitgesproken
druk wil mijn fractie niet wijken.Opmerkingen zijn gemaakt over het bijplaatsen in hoogdrempelige inrichtingen.
Ik heb de indruk dat van die mogelijkheid ruimschoots gebruik zal worden gemaakt.
De praktijk kan ik niet overzien, maar wel weet ik wat er in Rotterdam gebeurt.
De gemeente heeft inmiddels al vele verzoeken ontvangen om, vooruitlopend
op aanvaarding van dit wetsvoorstel, te mogen overgaan tot bijplaatsing van
een tweede toestel omdat dit erg wenselijk wordt geacht. Als dit nu al gebeurt
voordat de wet is aangenomen, moet ik ervan uitgaan dat, nadat de wet is aangenomen,
in ruime mate gebruik zal worden gemaakt van de mogelijkheid tot bijplaatsing.
Als het anders is, hoor ik het graag, maar vooralsnog heb ik geen indicaties
die erop wijzen dat van die mogelijkheid geen gebruik zal worden gemaakt.Laat er geen misverstand over bestaan: mijn fractie is voor het hanteren
van de leeftijdsgrens van 18 jaar. De handhaving ervan blijft een punt van
zorg, in ieder geval van aandacht. Dit speelt op meer terreinen waarop leeftijdsgrenzen
worden gesteld. Ik wijs bijvoorbeeld op de leeftijdsgrenzen die zijn gesteld
voor het betreden van coffeeshops en voor de verkoop van softdrugs aan minderjarigen.
Het aantal coffeeshops is in het algemeen overzienbaar, maar desondanks blijkt
dat daar met regelmaat aan jongeren – en dan gaat het om vrij jeugdigen
van 13 tot 15 jaar – softdrugs worden verkocht. Hetzelfde geldt voor
het verschijnsel van de houseparty. Daarbij worden leeftijdsgrenzen van 16
of 18 jaar gehanteerd, maar desondanks vertoeven op die feesten zeer jeugdigen
in groten getale. Het is derhalve zeer de vraag of bij het totaal van de horeca-instellingen –
en dan gaat het om een groot aantal – wel een serieuze leeftijdscontrole
mogelijk zou kunnen zijn. Mijn fractie maakt zich hier zorgen over.Over de novelle is de staatssecretaris duidelijk geweest. Het komt echter
wel vaker voor dat wetswijzigingen worden aangebracht op punten die de Tweede
Kamer bij amendement hebben ingevoerd. Ik herinner aan de wijziging van de
Visserijwet. Die wet is hier gesneuveld omdat bij amendement het recht op
de zogenaamde vrije hengel uit de wet was gehaald. Door de inbreng van deze
Kamer zal alsnog een wijziging van de Visserijwet worden doorgevoerd waarin
de vrije hengel weer is teruggekomen. Ik kan mij derhalve voorstellen dat
de Tweede Kamer bereid zal zijn om bij de heroverweging van een wetsvoorstel
rekening te houden met de gevoelens van deze Kamer, ook al betreft het iets
dat men er zelf bij amendement in heeft gebracht.Mijn laatste punt, de opmerking van de heer Holdijk over het amendement-Korthals.
Als ik het goed begrepen heb, staat wat hij heeft gezegd, nog steeds overeind,
want dit amendement maakt het juist onmogelijk om te bewerkstelligen dat er
in speelautomatenhallen alleen behendigheidsautomaten staan. Als er speelautomatenhallen
in een gemeente zijn, moet er een mogelijkheid tot differentiatie zijn, dus
er mogen zowel behendigheidsautomaten als gokautomaten worden geplaatst. Dit
is een inconsistentie in de wet, en de heer Holdijk heeft hierop gewezen.Ten slotte onze afweging. Het is duidelijk dat de regering bij haar afweging
aan de positieve kant van de streep terecht is gekomen. In eerste termijn
heb ik aangegeven dat mijn fractie met erkenning van de positieve kanten van
dit wetsvoorstel grote bezwaren heeft tegen het amendement dat betrekking
heeft op het opstelplaatsenbeleid in hoogdrempelige horecagelegenheden. Ik
heb ook gezegd dat voor mijn fractie deze bezwaren zwaar wegen, zodat ons
oordeel in eerste instantie negatief was uitgevallen. Bij haar nadere afweging
heeft onze fractie, ook gehoord de inbreng van andere fracties, geen argumenten
gevonden om de afweging anders te laten uitvallen en dus tot een positief
oordeel over het wetsvoorstel te komen. Wij zullen dus tegen dit wetsvoorstel
stemmen.De heer Meeter (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De twijfel omtrent het standpunt van D66 is nu
dus weggenomen.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft een opmerking gemaakt die ook ik
had willen maken, namelijk over de laatdunkendheid waarmee de heer Holdijk
heeft gesproken over de 33% van de gemeenten die er eigenlijk geen behoefte
meer aan zou hebben, speelautomaten in laagdrempelige horecagelegenheden te
laten verdwijnen. Dit lijkt mij niet juist. Een van die gemeenten is bijvoorbeeld
Rotterdam, een gemeente die vandaag al enige malen ter sprake is gekomen.
Daar is het nog steeds mogelijk om in een snackbar een speelautomaat te hebben
en door deze wet zal deze gemeente definitief moeten bepalen dat dit niet
langer mogelijk is. Zij had daarover al een motie aangenomen, maar zij zal
dit nu ook moeten doen. Het is niet zo – de heer Hessing weet eigenlijk
alles van Rotterdam – dat die 33% van de gemeenten waar dit nog niet
gebeurd is, een quantité négligeable zouden vormen.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Dit ben ik met de heer Meeter eens. En inderdaad is er in
Rotterdam nadrukkelijk de wens uitgesproken om tot een 1-0-0-beleid te komen;
men had zulk beleid eerder willen invoeren, maar men verwachtte steeds dat
de Wet op de wijziging van de kansspelen snel zou worden aangenomen en dat
het beleid in Rotterdam in aansluiting daarop zou kunnen worden aangepast.
Men kon niet bevroeden dat de behandeling van dit wetsvoorstel zo lang zou
duren.De heer Meeter (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Samenvattend kan ik zeggen dat dit wetsvoorstel
een verplaatsing van speelautomaten teweegbrengt. Of er nu in totaal meer
of minder zullen komen, laat ik nu maar even in het midden, maar in ieder
geval gaan er speelautomaten van de laagdrempelige sector naar de hoogdrempelige,
met alle voordelen van dien. En niet in de laatste plaats is het voordeel
dat de heer Heijne Makkreel noemde van belang, namelijk het voordeel dat er
in zo'n hoogdrempelige gelegenheid wellicht al een automaat staat en dat twee
automaten in een ruimte met controle en een minimumleeftijd
van 18 jaar iets heel anders is dan dat zulke apparaten in snackbars, jeugdhonken
en dergelijke staan. Daar komt de jeugd veel vaker en gemakkelijker en daar
zal het verslavingseffect dus groter zijn.Dit is naar mijn mening het belangrijkste aspect van het wetsvoorstel.
Tot nu toe gold deze afweging voor een grote meerderheid in mijn fractie,
maar ik kan u zeggen, voorzitter, dat na de verdediging door de staatssecretaris
mijn gehele fractie tot deze afweging is gekomen. Het lijkt mij dat dit ook
zo hoort voor een fractie die toegesproken wordt door haar voormalige voorzitter!Mevrouw Jaarsma (PvdA):Met alle respect voor mijn fractiegenoot, maar dit is geen belofte!De heer Meeter (PvdA):Omdat ik de gelegenheid niet zo vaak meer zal krijgen, maar ik van deze
gelegenheid gebruik om de staatssecretaris alle sterkte toe te wensen op zijn
verdere pad. Hij staat immers voor niet geringe problemen.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Ook ik wens de staatssecretaris alle sterkte bij de uitvoering
van zijn beleid. Ik wens hem vooral sterkte om het beleid in andere delen
van zijn portefeuille flink bij te stellen.Ik ga eerst in op een aantal argumenten die zijn aangedragen. Daarna maak
ik nog een keer de grote afweging.Het eerste argument is ook door de staatssecretaris genoemd. Dat was:
als wij het niet legaliseren, zal het illegaal gebeuren. Dat is een verrassend
argument, want bij de drugspolitiek speelt dit argument nooit een rol. Het
is curieus. Kennelijk moet deze zaak worden gelegaliseerd, want anders ontstaat
er een illegaal circuit. Bij de drugs moet de zaak echter bestreden worden.
Daar wordt repressief opgetreden. Kennelijk wordt het argument willekeurig
ingezet. In dit geval speelt het naar mijn mening ook niet. Ik verwacht niet
dat er achterafzaaltjes komen waar pubers op zoek zijn naar eenarmige bandieten
om daar stiekem op te spelen omdat zij dat niet meer in cafés kunnen
doen. Meestal komt men een beetje toevallig in aanraking met die apparaten.
Zo ontstaat die verslaving. Als zij in aanraking komen met het flipperen,
dus met speelautomaten waarop spelletjes gespeeld kunnen worden, zal dat voor
het merendeel de behoeften bevredigen. Dit argument spreekt mij dus niet aan.Hetzelfde geldt voor het argument dat de VAN hieraan meedoet. Dat argument
weegt voor mij niet mee. Wij moeten er niet aan beginnen dat de kalkoen moet
meewerken aan zijn eigen kerstmaaltijd. Er zijn goede argumenten om vegetariër
te worden, maar in het algemeen ligt het primaat bij de politiek. Het argument
mag niet zijn dat de VAN meedoet. De vorige staatssecretaris, mevrouw Schmitz,
zat op de goede lijn: de VAN heeft de wet die wij maken, gewoon uit te voeren.
Het commitment van de VAN is weliswaar een positief punt, maar het is geen
doorslaggevend argument om het voorstel af te zwakken.Het derde argument is de tekst op de computer. De tekst klopt volstrekt
niet. 'Het toeval is niet te beïnvloeden' komt er op het apparaat te
staan. Die tekst is volstrekt onwaar. Het apparaat is dusdanig geprogrammeerd
dat het op de lange termijn altijd wint. Als je er behoorlijk lang op speelt,
verlies je er veel geld aan. Zo is de computer geprogrammeerd en zo'n tekst
moet op het apparaat staan. 'Op de lange termijn word je door ons belazerd'
moet er staan.Ik ga ook even in op de argumenten van de VVD. De heer Heijne Makkreel
had een genuanceerd standpunt, dat met name gevoed is door de informatie van
de gerechtsdeurwaarders. Er zijn echter ook andere bronnen die deze gegevens
hadden kunnen verstrekken. Toch overweegt bij de heer Heijne Makkreel het
liberale uitgangspunt dat de staat geen zedenmeester is. Als mensen behoefte
hebben aan gokken of aan het werken met die automaten, dan moeten wij die
verslaving maar op de koop toe nemen, zegt hij in wezen. Mijn stelling is
dat er andere apparaten zijn om dezelfde behoeftes te bevredigen.Dan de grote afweging. Door de PvdA, het CDA, de VVD en de staatssecretaris
wordt gezegd dat de voordelen overwegen boven de nadelen. Ook als wij de winst-
en verliesrekening objectief opmaken, moet je toch zeggen dat door het aannemen
van dit wetsvoorstel meer voordelen worden gerealiseerd dan het gewraakte
amendement er aan nadelen aan toevoegt. Eerlijkheidshalve moet ik dat toegeven.
Dat het in laagdrempelige voorzieningen wordt verboden, is inderdaad belangrijker
dan dat er in sommige gemeenten in cafés een paar automaten bij komen.
Dat is echter onze afweging helemaal niet en waarschijnlijk ook niet van de
minderheid in de PvdA-fractie. De gemeenten gaan er sowieso mee door. Die
gaan niet onmiddellijk weer allemaal in de sportvoorzieningen die eenarmige
bandieten neerzetten, omdat de Eerste Kamer hier op één punt
een bezwaar heeft. Dat beleid, die voordelen, hebben we al. Daar is landelijke
consensus over en die verdwijnt niet, als wij als Eerste Kamer hier onze functie
waarmaken. Dat is mijn stelling.De staatssecretaris zegt dat de Tweede Kamer dat bewust zo heeft besloten.
Nu, bij de GroenLinks-fractie ben ik daar niet echt van overtuigd. Laat ik
dat maar heel helder hier zeggen. Ik denk ook dat de argumenten die wij hier
vandaag hebben verstrekt, de nieuwe fractie, zeker met allerlei gemeenteraadsleden
erin, onmiddellijk ervan zal overtuigen dat er toen een foutje is begaan.
De CDA-fractie zal ook niet van mening zijn veranderd en de D66-senaatsfractie
zal toch ook wel enige invloed hebben op de overzijde. Of daar dus weer een
meerderheid is, moet nog blijken.Kijk, wij worden nu voor het blok gezet: de voordelen zijn groter dan
de nadelen, dus jullie moeten nu maar voorstemmen, zo wordt gezegd. Laten
we dat anders doen en gewoon zeggen: het komt niet door de senaat, Tweede
Kamer, als jullie dat nadeel erin laten zitten. Nu, dat spel is in de geschiedenis
van de senaat tientallen malen zo gespeeld en met succes. Er ligt nu een kans
om dat zo te doen. Dat heeft staatsrechtelijk geen enkel bezwaar, want ook
in de tijd dat u hier nog zat, speelde u als het u uitkwam, dat spelletje
zo mee...Voorzitter! Ik moet inderdaad zeggen: de staatssecretaris heeft, toen
hij, enz. Het is goed dat u mij daarop attendeert. Maar in het vuur van mijn
betoog vergeet ik wel eens die afspraak.Wat ik zeg, is dat er altijd vele mogelijkheden zijn die voor de senaat openstaan. Je kunt een wetsvoorstel gewoon verwerpen en dan
maar hopen dat het, gezien de consensus die er is, weer terugkomt zonder deze
tekst. Bij de Visserijwet hebben we inderdaad dat scenario gezien –
en waarom zou het hier niet gelden, bij deze kansspelen? Je kunt ook het spel
anders spelen en een beetje samenzweren met de staatssecretaris, die hier
belang bij heeft. Die kan dan tegen de Tweede Kamer zeggen: ook al vinden
jullie dat nog steeds, ik krijg het echt niet door de senaat, als dat rare
amendement erin blijft staan. Dat is een heel goed scenario en dan komt de
Tweede Kamer voor het blok te staan. Dan moeten we natuurlijk wel het CDA
en de PvdA achter ons hebben en ik moet inderdaad constateren dat er in dat
front behoorlijk wat gaten zijn geslagen.Het leidt er wel allemaal toe, voorzitter, dat de afweging die de GroenLinks-fractie
maakt, duidelijk is. Mijn stelling is dat we die voordelen al lang hebben
geboekt; die verspelen we ook niet, als we hier tegen stemmen. Het grote nadeel,
dat iedereen hier eigenlijk ziet, kunnen we nog binnenhalen door óf
de behandeling nu te schorsen, óf te dreigen met verwerpen en dat uiteindelijk,
als de staatssecretaris het niet wil, ook gewoon maar te doen. Ik zou, nogmaals,
ook de CDA-fractie en een minderheid in de PvdA-fractie, die nog groter kan
worden op basis van goede argumenten, ervan willen proberen te overtuigen
om deze weg in te slaan.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Sprekend namens onze fracties, denk ik niet dat iemand ons
ervan zal kunnen verdenken dat wij een inconsistente lijn volgen, wanneer
het gaat om de problematiek van de kansspelen. Ik heb niet voor niets even
terugverwezen naar de beslissing die destijds bij wet is genomen om de introductie
en de legalisering van de automatenhallen mogelijk te maken, een beslissing
waaraan onze fracties destijds geen adhesie hebben kunnen betuigen.Voorzitter! Het lijkt erop alsof het eerst zover moet komen dat de maatschappelijke
gevolgen van dit soort kansspel zodanig buiten proporties treden, dat iedereen
ervan overtuigd is dat er maatregelen tegen genomen dienen te worden, maatregelen
die op een politiek draagvlak kunnen rekenen.Naar onze mening heeft de staatssecretaris met zijn antwoord geprobeerd
dit wetsvoorstel overtuigend te verdedigen. Wij kunnen niet in zijn hart kijken.
Hij hoeft ons ook geen blik in zijn hart te gunnen. Wij kunnen ons evenwel
nauwelijks voorstellen dat hij die verdediging met overtuiging leverde, zeker
niet als wij letten op de afweging die werd gemaakt. Door de automatenhandel
is sterk de nadruk gelegd op het werkgelegenheidsaspect. Daarnaast zijn er
de maatschappelijke gevolgen van het problematisch gokken. De afweging die
met het oog op deze twee aspecten wordt gemaakt is voor ons niet reëel.Voorzitter! Op een paar punten van het antwoord wil ik nog kort ingaan.
Allereerst denk ik dan aan de gefaseerde afbouw bij het weghalen van automaten
bij laagdrempelige gelegenheden. Op dat punt doet de staatssecretaris een
terechte constatering. In de veel genoemde brief van de gemeente Rotterdam
staat: Daar komt nog bij, dat de hoogdrempelige horeca de tweede automaat
uiteraard direct na wetswijziging zal willen bijplaatsen. Daarmee wordt de
veronderstelling dat men daarmee terughoudend zou zijn, tegengesproken. Verder
staat in de brief: Het verwijderen van de kansspelautomaten uit de laagdrempelige
horeca vergt daarentegen een overgangstermijn van ten minste een jaar. Met
andere woorden, tijdelijk zal zelfs sprake zijn van een toename van het aantal
speelautomaten. Dat is althans de verwachting van de gemeente Rotterdam. De
staatssecretaris heeft gezegd dat er sprake is van verplaatsing. Als dit wetsvoorstel
kracht van wet krijgt, mag dat verwacht worden, maar zal er een duidelijke
toename van het aantal automaten zijn.Voorzitter! Ik wil vervolgens nog iets zeggen over het in acht nemen van
leeftijdsgrenzen en de controle daarop. De staatssecretaris heeft herhaald
wat al in de stukken staat. Dat komt erop neer, dat wat de controle en met
name de zelfcontrole bij het in acht nemen van de leeftijdsgrenzen betreft,
vertrouwen in de toekomst wordt uitgesproken. Wat de toekomst ons zal brengen
weet ik niet. Ik heb in dit verband gerefereerd aan het verbod om alcohol
te schenken aan beneden-zestienjarigen. Duidelijk is vastgesteld, dat dat
verbod tot nu toe buitengewoon slecht is gehandhaafd.Wat de leeftijdsgrenzen betreft, wijs ik er nog op, dat de hoogdrempelige
horeca straks de meest toegankelijke speellocatie wordt. De drempel in casino's
en amusementscentra is aanzienlijk hoger. Daar geldt de leeftijdsgrens van
achttien jaar alsmede de legitimatieplicht, maar die zullen in de hoogdrempelige
horeca niet gelden, althans als ik het wetsvoorstel niet helemaal foutief
versta. Daarom is het toezicht op het naleven van de regels juist in de casino's
en de automatenhallen beter georganiseerd dan in die hoogdrempelige horeca.
Dat geeft mij extra reden om te twijfelen aan het in acht nemen van de leeftijdsgrens.Voorzitter! Dan wil ik nog onderdelen aan de orde stellen waarop naar
de mening van onze fracties het wetsvoorstel tekortkomingen heeft. Allereerst
denk ik dan aan artikel 30c. Daar is nog steeds sprake van een verplichting
voor de gemeente om een verordening te hebben. De staatssecretaris heeft gezegd:
ik vind dat er niets hoeft te gebeuren. De gemeenten kunnen van een verordening
profijt hebben en daarmee zichzelf een dienst bewijzen. Tegelijk geldt: als
zij geen verordening vaststellen, lopen zij in theorie het risico dat er in
het geheel geen maximum geldt voor de laagdrempelige voorzieningen. Dan zou
ook voor een derde of een vierde kansspelautomaat een vergunning moeten worden
verleend. De kans dat dat moet lijkt niet zo groot. Ik zou mij haast verstouten
om te zeggen: misschien wagen gemeenten daarom op dit punt zelf een gokje.Tot slot kom ik op artikel 30u, vierde lid. Daarover behoef ik eigenlijk
niets meer te zeggen als de staatssecretaris goed heeft geluisterd naar hetgeen
de heer Hessing daarover heeft opgemerkt. Ik meen derhalve dat in de speelautomatenhallen
na aanvaarding van dit wetsvoorstel geen mogelijkheid meer bestaat tot het
alleen maar voorhanden hebben van behendigheidsspelen. Daarvoor is bij amendement-Korthals
nu juist de verplichting ingevoerd tot wat productdifferentiatie heet.De heer Heijne Makkreel (VVD):Voorzitter! De laatste opmerking van de heer Holdijk begrijp
ik niet. De wet verplicht de gemeenten om een automatenhal desgevraagd een
vergunning voor speelautomaten te geven. Maar dat verplicht de eigenaar van
de speelautomatenhal op geen enkele wijze om die vergunning aan te vragen.
Een andere kwestie is natuurlijk de taxatie van het gebruik dat men daar al
dan niet van zal maken. Maar de verplichting tot productdifferentiatie berust
alleen bij de gemeenten en niet bij de automatenhallen.De staatssecretaris heeft voorgelezen welke tekst er op de automaten komt.
Ik ben het niet met de heer Pitstra eens, dat die tekst niet juist is. Ik
ben het wel met hem eens als hij bedoelt dat de tekst onvolledig is. Een automaat
is zo geprogrammeerd, dat de speler een grotere verlies- dan winstkans heeft.
Dat neemt niet weg dat ieder spel nog steeds een toevalskwestie is, waarbij
het toeval door de speler niet kan worden beïnvloed. In die zin is de
tekst dus volkomen juist. Ik ben het wel met de heer Pitstra eens, dat het
verstandig zou zijn als de tekst wordt uitgebreid met de uitdrukkelijke mededeling
aan de speler, dat hij erop moet rekenen dat de kans dat hij zal verliezen
aanmerkelijk groter is dan de kans dat hij zal winnen en dat hij dat inderdaad
niet kan beïnvloeden.Mijn tweede vraag op dit punt is of het wellicht ook weer de bedoeling
is om de exploitanten te verplichten om het KB-nummer erbij te zetten van
het KB waarin de tekst voorgeschreven wordt. Ik heb dat bij de tabaksreclame
altijd een uitermate ridicule situatie gevonden, omdat uit de daar gehanteerde
tekst kan worden gelezen dat bij KB voorgeschreven is dat het gebruik van
tabak slecht is voor de gezondheid. De bedoeling is natuurlijk om duidelijk
te maken dat tabak zonder meer slecht is voor de gezondheid. De vermelding
van dat KB-nummer doet aan die mededeling alleen maar afbreuk. Mocht de staatssecretaris
voornemens zijn om nu weer het aanduiden van het KB-nummer verplicht te stellen,
dan wil ik daarvoor waarschuwen.Het belangrijkste punt waarover ik nog iets wil zeggen, is de kwestie
van de novelle. Ik heb al bij veel gelegenheden gezegd dat ik een novelle
als een staatsrechtelijk volstrekt geoorloofd middel beschouw. Het is gewoon
niet juist, dat dit een oneigenlijk recht van amendement van de Eerste Kamer
zou zijn. Dat neemt niet weg dat het gebruik van een novelle wel zijn beperkingen
heeft. Ik ben het volstrekt eens met wat zowel mevrouw Michiels van Kessenich
als de staatssecretaris heeft gezegd, namelijk dat wij hier een prototype
hebben van een geval waarin het werken met een novelle absoluut niet kan,
omdat het hier gaat om een situatie waarin de Tweede Kamer heel bewust op
doelmatigheidsgronden een afweging heeft gemaakt en omdat men niet kan zeggen
dat het resultaat hiervan in juridisch opzicht niet deugt. Het voorbeeld van
de vrije hengel, dat de heer Hessing inbracht, lijkt mij niet geweldig goed.
Daarbij ging het namelijk om een op tamelijk korte termijn behandelde en niet
goed overwogen amendering van de Tweede Kamer. In dit geval gaat het om een
beslissing die de Tweede Kamer na zeer uitvoerige discussie, consistent met
opvattingen die al jaren naar voren waren gebracht, heeft genomen. Deze Kamer
gaat dan volstrekt ultra vires als zij probeert, dat terug te draaien.Ik heb net opgemerkt, dat ik een novelle een staatsrechtelijk geoorloofd
middel vind. De novelle is een middel dat door en voor verantwoordelijkheid
van de regering moet worden toegepast. Dat brengt met zich dat het niet deze
Kamer is die om een novelle moet vragen. Hoogstens zou deze Kamer heel voorzichtig
aan de regering kunnen suggereren, dat die mogelijkheid er misschien is. Maar
deze Kamer behoort, als zij een novelle wenst, alleen maar te zeggen dat het
voorstel zoals het hier ligt niet acceptabel is, en op welke wijze het wellicht
wel acceptabel zou zijn. Of de regering dan een novelle voorstaat, is haar
verantwoordelijkheid. Daar hebben wij af te blijven!De heer Ruers (SP):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Mij is
daarbij wel opgevallen, dat vrij weinig aandacht wordt besteed aan de maatschappelijke
gevolgen van de wet, namelijk het gokken en de gokverslaving. Dit punt is
niet in de afwegingen betrokken. Er wordt wel over een afweging gesproken
tussen de goede en de slechte elementen in het voorstel, maar dat doen wij
allemaal. Ik denk dat niemand in deze senaat tegen de goede elementen is.
Het gaat natuurlijk net om de vraag, of wij de voorliggende combinatie als
één pakket willen accepteren. Wij vinden dat wij dat niet moeten
doen, want wij vinden de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen.Voorzitter! Dat brengt mij bij de vraag, hoe de staatssecretaris hiermee
kan omgaan. Ik zal het woord 'novelle' niet in de mond nemen, want de vorige
spreker heeft daarover al een heel goede les gegeven. Maar als je kijkt naar
wat zich aan de overzijde en hier heeft afgespeeld, is toch sprake van een
andere situatie dan toen dit voorstel in de Tweede Kamer aan de orde was.
Er is toch wel het een en ander gebeurd. In de eerste plaats heeft de toenmalige
staatssecretaris met klem het amendement-Van Heemst afgewezen. Bij Paars I,
en voor een groot deel ook bij Paars II, waren en zijn dus zwaarwegende argumenten
aanwezig tegen dat amendement. Ik kan mij voorstellen dat die argumenten nog
steeds overeind staan, gezien haar forse verzet destijds tegen het amendement.
In de tweede plaats zijn opmerkingen gekomen uit verschillende gemeenten,
met Rotterdam als niet de minste, waarin duidelijk bezwaar werd gemaakt tegen
de consequentie van dat amendement. Ik denk dat dat maatschappelijk ook meespeelt.
In de derde plaats is het toch een beetje merkwaardig als je ziet, hoe in
de Tweede Kamer is gestemd over het amendement-Van Heemst. Als ik het goed
heb gezien, was destijds de CDA-fractie in de Tweede Kamer tegen het amendement.
Als ik het nu goed zie, is die partij aan de andere kant gaan staan.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Ik wil de heer Ruers graag vertellen, hoe het werkelijk zit.
Het CDA in de Tweede Kamer heeft tegen het amendement gestemd en voor het
wetsvoorstel, omdat bij een totale afweging de gunstige effecten groter werden
geacht dan de ongunstige effecten als gevolg van het amendement-Van Heemst.
Het ziet er thans naar uit dat de fractie van het CDA in de Eerste Kamer eenzelfde
gedrag zal volgen. Ik heb mij dus uitdrukkelijk tegen het amendement verklaard
en toch gezegd dat bij een totale afweging, gezien de landelijke effecten,
het wetsvoorstel onze steun verdient.De heer Ruers (SP):Ik dank u voor deze correctie. Mijn bedoeling was, erop te wijzen dat
de CDA-fractie in de Tweede Kamer tegen het amendement heeft gestemd. Uiteindelijk
heeft deze fractie voor het wetsvoorstel gestemd, maar er waren inhoudelijk
grote bezwaren. Als ik het goed zie, zijn die bezwaren niet verminderd. Ik
stel vervolgens vast dat GroenLinks voor het amendement-Van Heemst heeft gestemd,
maar er nu met nadruk afstand van neemt. Voor D66 geldt hetzelfde. De PvdA-fractie
in de Tweede Kamer heeft uiteraard voorgestemd. Uit de woorden van de heer
Meeter meen ik echter te kunnen opmaken dat de senaatsfractie van deze partij
niet meteen akkoord is gegaan. De kleine christelijke fracties waren en zijn
tegen.Voorzitter! De regering staat nu voor een politieke keuze. Als zij zich
achter de argumenten tegen het 2-0-0-beleid stelt, moet zij teruggaan naar
de Tweede Kamer. Volgens mij maakt zij daar een goede kans, gelet op hetgeen
vandaag door de verschillende fracties naar voren is gebracht. Heeft de regering
de ruggengraat en de moed om te zeggen dat zij de mogelijkheid van 2-0-0 niet
wil accepteren gezien de gevaarlijke consequenties daarvan voor de samenleving?
Het is vaker voorgekomen dat er sprake is van een voortschrijdend inzicht.
De regering kan daar haar voordeel mee doen.In aansluiting op de suggesties van de staatssecretaris en de heer Heijne
Makkreel stel ik voor, de speelautomaten te voorzien van de tekst: spelen
op dit apparaat kan leiden tot huisuitzetting.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Sommige woordvoerders vonden het jammer dat dit het eerste
wetsvoorstel is dat ik hier moet verdedigen. Ik ben dat in het geheel niet
met hen eens. Dit is een van de 'vrolijker' wetsvoorstellen die ik hier hoop
te verdedigen. Ik ga ervan uit dat bij volgende gelegenheden het debat met
evenveel overtuiging en aandacht gevoerd wordt.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft gevraagd op welke termijn de Nijpels-normen
feitelijk ingevoerd kunnen worden. In de AMvB is een overgangstermijn van
een halfjaar voorzien. De automaten die aan genoemde normen voldoen, zullen
dus per 1 januari 2000 in alle hoogdrempelige horecagelegenheden geplaatst
moeten zijn. Door de toegelaten keuringsinstanties zullen deze automaten worden
herkeurd. De betrokken instanties zijn nu al bezig, zich hierop voor te bereiden.De heer Hessing heeft over de positie van de VAN gesproken. In dat verband
is de heer Pitstra ingegaan op mijn betoog over legaal en illegaal. Hij heeft
dit nogal 'digitaal' gedaan: als het niet legaal is, is het illegaal. Voorzitter!
Ik heb de positie van de VAN in het afwegingsproces willen laten zien. De
heer Hessing heeft opgemerkt dat er, wanneer de VAN afwijkt, sprake is van
illegaliteit. Dit zou tot een ongeoorloofde druk leiden. Zo heb ik het absoluut
niet bedoeld. Ik heb alleen opgemerkt dat het realistisch is om de positie
van de brancheorganisatie in de overwegingen te betrekken. Dit is echter maar
één element in de afweging. Er is geen sprake van druk. De heer
Pitstra heeft gezegd dat het standpunt van de VAN niet terzake doet. Je kunt
dit echter ook beschouwen als een element in de discussie. Op een terrein
waarbij gemanoeuvreerd moet worden tussen legaal en illegaal, is de mening
van de VAN een overweging, niet meer en niet minder.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik heb niet gesuggereerd dat de staatssecretaris deze druk
uitoefent. Ik dacht dat er wellicht achter de argumenten van de VAN een druk
zat die ik niet op alle aspecten even wenselijk acht.Staatssecretaris Cohen:Ook dan moet in de afweging rekening worden gehouden met de motieven.
Ik heb de Handelingen van de Tweede Kamer erop nagelezen. Ik denk dat dit
soort motieven een rol heeft gespeeld bij de standpuntbepaling van de verschillende
fracties. Daar is niets ongeoorloofds aan. Ik vind ook dat ieder voor zich
daarmee moet omgaan op de wijze die hem of haar goed dunkt. In die zin heb
ik daar niet zoveel moeite mee. Ik heb alleen willen zeggen dat ik dat op
zichzelf een relevant argument acht. Over de zwaarte ervan heb ik mij verder
niet uitgelaten.De heer Hessing heeft gewezen op het aantal aanvragen voor bijplaatsing
in Rotterdam, terwijl de wet nog niet eens is aangenomen. Dat moet wel leiden
tot een heleboel extra plaatsingen. Misschien heeft hij daarin gelijk. Ik
weet dat niet. Het kan ook dat degenen die nu een apparaat willen bijplaatsen,
al zijn meegeteld. Als zelfstandig argument kan ik er niet veel over zeggen.Belangrijker vind ik zijn opmerking – ook de heer Holdijk heeft
daarover gesproken – over de handhaving. Hij heeft gezegd dat dit een
punt van zorg blijft. Ik heb in eerste termijn gezegd op welke wijze wij geprobeerd
hebben, daaraan aandacht te besteden. Dat neemt niet weg dat ik het met hem
eens ben dat dit een punt van zorg blijft. Dat geldt ook ten aanzien van andere
verslavingselementen, waarop in de nota van VWS ook wordt ingegaan. Ik begrijp
dat het feit dat er een nota is, hem niet voldoende geruststelt. Het is zeker
een probleem.Ik kom hiermee terug op de meer principiële kanten van het betoog
van de heer Holdijk. Hij heeft gezegd dat wij er helemaal niet aan hadden
moeten beginnen, gezien hetgeen er allemaal is gebeurd. Dat betoog volg ik
wel, maar daar staat tegenover dat, als wij er niet aan begonnen waren, wij
het effect daarvan ook niet kunnen meten. Ik kom terug op mijn inleidende
beschouwing over legaliteit en illegaliteit. Het is op dit terrein, of je
dat nu leuk vindt of niet, voortdurend een kwestie van zoeken. Uiteindelijk
worden de schadelijke kanten die betrekking hebben op de gokverslaving –
ik begrijp dan ook niet dat zij in de afwegingen van de heer Ruers geheel
geen rol hebben gespeeld – in de overwegingen betrokken.De heer Holdijk heeft een zeer principieel betoog gehouden. Het was moeilijk
geweest, een en ander anders te doen en te zeggen dat wij er niet aan hadden
moeten beginnen. De situatie van de kansspelen is door de globalisering toch
al niet fraai. Zij beperkt zich dus niet alleen tot Nederland of zelfs maar
tot Europa. Onder andere via Internet is veel meer mogelijk. De overheid zal
op moeten treden. Een enkele mededeling dat wij niets doen, is niet het goede
antwoord. In die zin begrijp ik de heer Holdijk wel, maar het
is niet zo gek dat de overheid probeert, regulerend op te treden.Voorzitter! Over de novelle hoef ik niet veel meer te zeggen dan ik in
eerste termijn heb gedaan. De standpunten daarover zijn betrekkelijk duidelijk.
De heer Pitstra heeft een geheel nieuw argument genoemd, dat ik nog nooit
eerder heb gehoord. Hij denkt dat GroenLinks in de Tweede Kamer verkeerd heeft
gestemd en hij sluit dus niet uit dat andere partijen dat ook hebben gedaan.
Hij vraagt mij dan ook om een novelle. Dat argument getuigt niet van grote
overtuigingskracht.De heer Pitstra (GroenLinks):U verdraait mijn woorden. Ik heb niet gevraagd om een novelle omdat GroenLinks
in de Tweede Kamer verkeerd heeft gestemd. Het ging om uw uitspraak dat u
er vast van overtuigd bent dat er nog steeds een politieke meerderheid is
voor het amendement. Ik heb vastgesteld dat GroenLinks ook daarvoor heeft
gestemd. Ik heb ook gewezen op de opstelling van D66. De kans dat de politieke
meerderheid anders komt te liggen, kunt u toch niet uitsluiten? Bovendien
heb ik erbij gezegd, dat u hen, ook al hebben ze hetzelfde standpunt nog,
dan voor het blok kunt zetten, zoals wij nu ook voor het blok staan, door
te zeggen: als jullie dat niet veranderen, dan komt het niet door de senaat.Dat is toch een scenario dat niet nieuw is, maar al wordt gehanteerd zolang
de senaat bestaat?Staatssecretaris Cohen:Het is niet nieuw, maar wel onrealistisch, voorzitter. Ik heb niet veel
toe te voegen aan wat ik daarover in eerste termijn heb gezegd. Het enige
wat ik in tweede termijn wilde zeggen, is dat ik nog niet zo vaak een argument
had gehoord als: GroenLinks heeft verkeerd gestemd, dus misschien andere partijen
ook. Ik wilde zeggen – en heb dat al gedaan – dat ik dat niet
zo overtuigend vind en geen extra argument acht om de weg van de novelle te
proberen.De heer Hessing heeft in aansluiting op wat de heer Holdijk heeft gezegd,
gewezen op het amendement-Korthals en opnieuw gevraagd hoe dat in elkaar zit.
De heer Holdijk heeft op dat punt gezegd: voor gemeenten is het niet langer
mogelijk te bepalen dat in speelhallen uitsluitend behendigheidsautomaten
mogen worden opgesteld. Daar heeft hij gelijk in. Gemeenten kunnen het dan
wel niet bepalen, de exploitanten wel. Als de exploitanten bepalen dat zij
uitsluitend behendigheidsapparaten opstellen, dan is dat de uitzondering die
wel degelijk van toepassing is. Ik zie op dit punt dus geen probleem.De heer Holdijk heeft zich afgevraagd of ik dit wetsvoorstel met overtuiging
heb verdedigd of niet. Hij wilde geen antwoord van mij op die vraag, maar
dat wil ik hem wel geven. Ik geloof dat ik er helder over ben geweest. Ik
heb gezegd dat ik het eens ben met de verdediging die door het vorige kabinet
is gevoerd en dat ik ook de afweging deel die is gemaakt nadat het amendement
was aanvaard. Ik ben uiteindelijk van oordeel dat het wetsvoorstel in de vorm
waarin het hier nu ligt, te prefereren is boven in het geheel geen wetsvoorstel.
Nogmaals, ik begrijp ook de opmerking van de heer Pitstra niet dat er in het
beleid helemaal niets verandert. Dit wetsvoorstel geeft een aantal nieuwe
instrumenten die er anders niet zouden zijn. Ik begrijp niet dat iemand kan
zeggen: we zijn het er eigenlijk wel mee eens, maar het beleid verandert toch
niet. Je krijgt een aantal instrumenten die kunnen worden gehanteerd. Als
het wetsvoorstel verworpen wordt, kun je die niet hanteren.De heer Pitstra (GroenLinks):Nogmaals, de staatssecretaris bekijkt het juist digitaal. Het is niet
gezegd dat wij het hier nooit meer terugzien als wij het wetsvoorstel nu verwerpen.
Het ontwerp van de Visserijwet kwam bijvoorbeeld terug in de vorm van een
initiatiefvoorstel van mensen, die zeiden: dit is een heel goed wetsvoorstel,
dat dienen we snel weer in zonder het gewraakte punt. Ik durf bijna toe te
zeggen dat als dit wetsvoorstel wordt verworpen GroenLinks het zonder de bij
amendement aangebrachte wijziging als initiatiefvoorstel zal indien. En dan
moet ik nog zien of de PvdA-fractie tegenstemt, terwijl het zoveel voordelen
heeft.De voorstelling van zaken die de staatssecretaris geeft, als zouden wij
bij verwerping het voorstel nooit meer terug zien en als zouden de voordelen
verdwenen zijn, is niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Dat weet
hij ook wel, maar kennelijk wil hij het ons zo presenteren.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik weet helemaal niet dat het zo is, maar ik geloof dat wij
in herhalingen vervallen. Laat ons toch rekening houden met de politieke werkelijkheid
van dit moment. Die is naar mijn gevoel duidelijk. Nogmaals, dan begrijp ik
de redenering van de heer Pitstra niet. Als het wetsvoorstel wordt verworpen,
zal het tenminste een hele tijd duren voordat er een nieuw wetsvoorstel is,
dat ook weer door de Tweede Kamer moet. Ondertussen zijn de instrumenten die
het voorliggende wetsvoorstel geeft, niet te hanteren. Dat betekent dat het
beleid op dat soort punten niet verandert.Ik kom toe aan de vraag van de heer Holdijk wat er nu gebeurt met het
verordeningsprobleem. Als een gemeente geen verordening maakt, gelden uiteraard
de beperkingen die de wet oplegt.De heer Heijne Makkreel heeft nog gewezen op de tekst op de automaten.
Het zijn twee teksten. Ik wil over beide punten nog eens even nadenken en
nagaan of wij er iets mee kunnen doen.Ten slotte heeft de heer Ruers gezegd: ik heb niet gehoord dat de regering
bij de afweging de gokverslaving heeft meegenomen. Hierbij gaat het om overwegingen
die er uiteindelijk toe hebben geleid om het wetsvoorstel door te zetten,
ook al zit er een element in dat ik er liever niet in had gezien.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Naar mij blijkt, wordt stemming over het wetsvoorstel gevraagd. Die stemming
zal a.s. dinsdag plaatsvinden direct na de lunchpauze.De vergadering wordt van 13.10 uur tot 14.10 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-301-319.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl