Aan de orde is de voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2009 (31700)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 29-79

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 2, pagina 29-79

17-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31700Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter gedane voorstellen (woensdag 17 september 2008)Pagina 79-86
Aan de orde is de voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2009 (31700)Pagina 29-79
Regeling van werkzaamheden (woensdag 17 september 2008)Pagina 29-29
Presentie en opening (woensdag 17 september 2008)Pagina 5-5
Aan de orde zijn de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2009 (31700)Pagina 5-29

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 318 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van: de algemene politieke
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2009 (31700).De beraadslaging wordt hervat.De heer Rutte (VVD):Mevrouw de voorzitter. Kent u de babywalvis? Als een babywalvis, zo groeit
bij Bos en Balkenende de Staat. Gisteren: bam, duizend kilo erbij! Vandaag:
bam, duizend kilo erbij! En morgen weer: bam, duizend kilo erbij!
De grote vraag van vandaag is: Wouter, waar is ons geld gebleven?Nederland is geen eiland. Wij worden geconfronteerd met de internationale
kredietcrisis, die treft ook Nederland. Wij zien dat het onderlinge vertrouwen
van banken weg is en wij zien dat ook burgers minder vertrouwen hebben in
het financiële stelsel. Aanvankelijk leken de olieprijzen sterk te stijgen,
nu zijn ze alweer aan het dalen. De inflatie is in West-Europa enorm toegenomen.
In de afgelopen 72 uur hebben de ontwikkelingen een enorme versnelling doorgemaakt.
Wij hebben het omvallen van Lehman Brothers gezien, een bank in Amerika die
al honderdvijftig jaar bestaat. En wij zien op de televisie weer het beeld
van medewerkers van bedrijven die naar buiten komen met zo'n kartonnen doos
met de bekende mok en foto. Wij weten inmiddels dat het Amerikaanse stelsel
van centrale banken een enorme investering – 85 mld. – heeft gedaan
om de Amerikaanse verzekeraar AIG overeind te houden. Dit is ongekend, het
gaat om de grootste verzekeraar die ooit in problemen is gekomen. En door
diezelfde financiële crisis zijn de Amerikaanse beurskoersen behoorlijk
aan het dalen, naar het laagste punt in drie jaar. De Europese Commissie verwacht
dat de groei in Europa 0,5% lager zal uitvallen dan de aanvankelijk
geraamde. En de groei van de Duitse economie, die voor Nederland van zeer
groot belang is, lijkt in 2009 terug te zullen zakken naar 0,2%.Tegen deze achtergrond bespreken wij vandaag de plannen van het kabinet
voor 2009. Dit kabinet schetst een veel te rooskleurig beeld van de toestand
in de wereld. Het gaat maar door met het opzetten van parasolletjes terwijl
er aan alle kanten donderwolken aankomen. Wij moeten de conclusie trekken
dat het kabinet in de komende jaren geen ruimte meer zal hebben om in te grijpen
als de economie verder zou verslechteren; alle ruimte is inmiddels in deze
begroting gebruikt. Natuurlijk, verlaging van de WW-premie vindt mijn fractie
positief. En de btw-maatregel was sowieso een verschrikkelijk slecht idee,
dus als zoiets niet doorgaat, krijgt het kabinet daar natuurlijk geen complimenten
voor. Maar goed, wij zijn blij dat deze maatregel is geschrapt.Maar dan de explosie van de overheidsuitgaven, naar ik meen voor het eerst
gebracht door de website GeenStijl, met een stijging van 13%, ruim
25 mld. Dat is € 4000 per hardwerkende Nederlander, in twee jaar.
Wie krijgt er nu in twee jaar 13% bij? Dagobert Bos steekt ruim 25
mld. in zijn eigen zak, terwijl de hardwerkende Nederlander nauwelijks een
plusje krijgt. En dan de lastenverlichting in 2009; die wordt op de pof gefinancierd.
Per saldo verzwaart dit kabinet de lasten in deze kabinetsperiode. Bovendien
is de Zalmnorm losgelaten. Deze begroting lijkt een beetje op een populaire
advertentie voor een breedbeeldtelevisie: koop nu en betaal in 2010.De Raad van State en het Centraal Planbureau zijn terecht uiterst kritisch
over de aanpak van de staatsschuld. En, misschien wel mijn belangrijkste kritiek:
dit kabinet wakkert de inflatie aan. De inflatie is al op een zeer hoog niveau
vanwege de internationale ontwikkelingen, maar dit kabinet wakkert de inflatie
extra aan. Die inflatie is een monster. Dat zit in de bosjes verscholen. Wij
moeten proberen het in de bosjes te laten. Wat dit kabinet doet, wat Wouter
Bos doet, is in feite dat monster verleiden om uit de bosjes te komen. Dat
monster vreet; dat vreet namelijk aan de waarde van pensioenen, dat vreet
aan de waarde van spaargeld en dat vreet aan de waarde van koopkracht. Wij
zien in Nederland aan de pomp, maar ook bij het boeken van een internationale
reis bij het reisbureau en gewoon in de winkel dat de prijzen de afgelopen
jaren enorm zijn gestegen.Dit kabinet richt economische schade aan. De erfenis van het vorige kabinet
wordt opgestookt. Wij hadden, toen dit kabinet begon, in Nederland een zeer
lage werkloosheid; er waren 250.000 mensen extra van een uitkering naar een
baan gegaan. Wij hadden een solide economisch beleid. Wij hadden een echt
effectieve aanpak van de staatsschuld en wij hadden beleid, gericht op een
lage inflatie.De VVD wil terug naar dit verstandige beleid. Wij presenteren vandaag
de tegenbegroting van de VVD voor 2009. In deze tegenbegroting dammen wij
de overheidsuitgaven verder in. Wij verkleinen de staat in deze kabinetsperiode
met ruim 17 mld.; dat betekent een verkleining van de staat met 8,5%.
Wij steken dat geld in extra aflossing van de staatsschuld, wij steken dat
geld in lastenverlichting en wij investeren dat geld gericht in de sectoren
die wij van groot belang vinden.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb de tegenbegroting gezien; zij deed echt zeer aan mijn ogen. Ik
ben echt blij dat u niet in het kabinet zit, maar gewoon in de oppositie.
Als dit de toekomst van Nederland is, ziet het er echt heel slecht uit. Ik
ben ook verbaasd. Ik ben bijvoorbeeld verbaasd over het feit dat u op veiligheid
gaat bezuinigen, dat justitie, het gevangeniswezen, bij u in de min komt te
staan. Waar blijven al die grote woorden over meer cellen en het strafbaar
stellen van illegaliteit, wat ook voor de vreemdelingendetentie gevolgen zal
hebben, in het licht van dit soort voorstellen?De heer Rutte (VVD):Als u onze tegenbegroting goed doorleest, ziet u dat daar waar minnen
staan, ook een zware plus staat met een extra investering in veiligheid. Verder
nemen wij maatregelen om de immigratie van kansarmen naar Nederland zo veel
mogelijk te beperken. Dit kabinet is straks, meen ik, over de 100 mln. extra
kwijt omdat het aantal asielzoekers niet 10.000 is, maar inmiddels is gestegen
tot 16.000. Wij nemen maatregelen om dit te voorkomen, omdat het slecht nieuws
is voor bijvoorbeeld de Vogelaarwijken.De heer Slob (ChristenUnie):U bezuinigt gewoon op justitie en op het gevangeniswezen. Dat neemt u
niet weg met zo'n reactie. Er staat gewoon een min. U teert in. In uw verkiezingsprogramma –
dat weet u nog – werd ook al niet in dat soort sectoren geïnvesteerd.
Dat gold overigens ook voor defensie. U moet af en toe heel erg moe worden
van de echo van uw eigen woorden. U spreekt heel grote woorden. U heeft het
over groei, maar het is een groei van grote woorden die u spreekt, en een
toekomst voor Nederland waar mensen alleen maar minder van worden en niet
beter. Dat is toch waar wij ons sterk voor zouden moeten maken.De heer Rutte (VVD):Mijnheer Slob, kom nu toch! Het gaat toch om keuzes maken? Neem die kansarme
immigratie naar Nederland. Dit kabinet zet aan alle kanten de deur weer open.
Wij zien dat het aantal asielzoekers enorm stijgt en dat het
categoriale beleid voor bijvoorbeeld de Irakezen desastreus uitpakt. Wij zien
dat de kosten voor het generaal pardon werkelijk sky high zijn. Wij willen
dat niet. Wij willen dat defensie en veiligheid wordt ingezet waar het echt
nodig is. Daarin investeren wij ook extra. Er zijn 21 politiekorpsen in Nederland
met tekorten op dit moment, ondanks de 125 extra agenten van het kabinet.
Wat wij doen, is gewoon geld erbij. En zo hoort dat.De heer Van Geel (CDA):Ik zal maar niet meer beginnen over die 26 mld. De heer Rutte gelooft
zo in zijn eigen grap, maar een goede cabaretier trekt een mislukte grap gewoon
in. Dat doet de heer Rutte niet. Dat spijt mij, maar ik zal er nu niet verder
op ingaan. Het is gewoon onzin en hij weet dat. Ook als je kijkt naar vroegere
tijden, als je uitgaat van de stijging van overheidsuitgaven, is wat nu gebeurt
en wat de afgelopen jaren is gebeurd, totaal niet uit de maat, ook niet met
de tijd dat de heer Zalm minister was. Houd er maar over op, ik houd er ook
over op. Het is gewoon onzin.Mij interesseert echter veel meer de volgende vraag. De heer Rutte sprak
net over de rekening betalen en eerlijk zijn. Bij wie legt u nu de rekening
voor die 17 mld. aan ombuigingen, mijnheer Rutte? Bij wie legt u de rekening?
Zegt u nu eens klip-en-klaar bij wie u de rekening legt. Er is een rekening;
ten opzichte van de huidige situatie moet iets of iemand inleveren. Ik wil
dat graag van u horen.De heer Rutte (VVD):U wilt het niet horen, mijnheer Van Geel, maar met u in dit kabinet groeit
de Staat met 26 mld. Dat is voor een groot deel omdat u allerlei extra beleid
voert en voor een groot deel omdat u weigert om te buigen. U laat alles maar
door lopen.De heer Van Geel (CDA):Dit kan ik niet accepteren. Ik kan niet accepteren dat er onzin verteld
wordt.De heer Rutte (VVD):U vroeg mij hoe dit zit. Wij maken een keuze in deze tegenbegroting voor
een Staat die krachtig en klein is. Wij geloven niet in de Staat als de alomvattende
geluksmachine.De heer Van Geel (CDA):Wie betaalt de rekening?De heer Rutte (VVD):De rekening komt breed terecht. Wij nemen die maatregelen die nodig zijn
om mensen die zwak staan weer aan het werk te helpen.De heer Van Geel (CDA):Wie betaalt de rekening?De voorzitter:Even wachten, mijnheer Van Geel.De heer Rutte (VVD):Het mooie van deze tegenbegroting is dat wij een keuze maken om de Staat
in te krimpen, zodat mensen hun eigen leven weer terugkrijgen, zowel mensen
aan de onderkant als mensen met meer geld in hun portemonnee. Dat zijn keuzen.
Die hebt u vroeger ook gemaakt.De heer Van Geel (CDA):Ik vraag alleen maar wie de rekening betaalt. Dat staat er ook in. Ik
wil dat wel voor u zeggen, maar het lijkt mij sportiever dat ik u vraag wie
de rekening betaalt.De heer Rutte (VVD):Ik weet niet waar u het over hebt. Als u naar onze tegenbegroting kijkt,
ziet u dat wij een keuze maken voor een Staat die veel kleiner is dan waar
dit kabinet voor kiest. U laat de Staat met 26 mld. groeien, 13% in
twee jaar. Daar zijn wij tegen. Wij geloven niet in een Staat als de grote
garantiebrenger van uw en mijn voorspoed. Daar moeten mensen zelf voor zorgen.
Wij zorgen er met deze tegenbegroting en ons beleid en onze visie voor dat
mensen weer in hun kracht komen te staan en dat het onderwijs er weer is om
mensen goed voor te bereiden op de samenleving. Mensen kunnen dan weer volop
meedoen.De heer Van Geel (CDA):Ik constateer dat ik tot drie keer toe vraag wie de rekening betaalt.
Ik krijg dan een algemeen verhaal te horen, dat ik nu al drie keer heb gehoord.
Ik zal dan maar aangeven waar de rekening door de VVD gelegd wordt. Die rekening
wordt allereerst voor 1 mld. gelegd bij de armsten in de wereld. U moet maar
eens met de heer Voorhoeve gaan praten. Ik denk dat dat heel nuttig kan zijn.
Vervolgens wordt de rekening voor meer dan 1 mld. gelegd bij gezinnen met
kinderen, wordt er 2 mld. uit de sociale zekerheid gehaald en wordt er meer
dan 2 mld. uit de zorg gehaald door het eigen risico te vergroten en de huisartsen
onder het eigen risico te brengen. Kortom, dat is een groot aantal maatregelen
dat al die hardwerkende Nederlanders raakt. Wees dan eerlijk en zeg dat u
dat doet. De kinderkorting en de levensloopregeling schaft u af. Het kindgebonden
budget van 800 mld. schaft u af. Dat geld is toch niet van de Staat, maar
van de mensen? Dat raakt toch mensen en gezinnen? Het is toch niet de heer
Bos die geraakt wordt, maar dat zijn mensen die geraakt worden?De heer Rutte (VVD):Dit is een buitengewoon eenzijdig plaatje. U vertelt niet dat wij tegelijkertijd,
oplopend naar 2011, meer dan 10 mld. teruggeven aan belastingverlaging. Wij
doen dat, omdat wij denken dat op heel veel terreinen Nederlanders heel goed
zelf de besluiten kunnen nemen over hoe zij hun geld willen uitgeven. Dat
is het grote verschil tussen het CDA en de VVD. Het grote verschil is dat
u gelooft in een grote Staat die er moet zijn om mensen tegen alles te beschermen
en dat wij erin geloven dat je mensen in hun kracht moet zetten om in deze
samenleving goed beslagen ten ijs te komen en dat de mensen de kans moeten
krijgen om het leven zelf te leven. Als mensen dan onverhoopt toch in de problemen
komen, is er ook bij de VVD gewoon een solide sociale zekerheid.De heer Van Geel (CDA):Ik weet niet hoe de heer Rutte goochelt met cijfers, maar als je 16 mld.
ombuigt en dat via lastenverlichting teruggeeft, dan wordt het niet aan dezelfde
groepen teruggegeven. Verlaging van de successiebelasting zal niet terechtkomen
bij iemand met een laag inkomen. Ik heb hier verder niets aan toe te voeren.
Het is gewoon niet sociaal en niet solide wat hier gebeurt. Dat is nog de
minste kwalificatie die je kunt gebruiken. Maar u hebt verleden week in, ik
meen, De Telegraaf moord en brand geschreeuwd over de koopkracht van de minima
en anderen. Dit heeft desastreuze gevolgen voor mensen met de laagste inkomens.
Ik wil dan ook dat u aangeeft waar de rekening gelegd is. Ik heb al gezegd
dat u die bij anderen legt, bij arme mensen in het buitenland door te korten
op het budget voor ontwikkelingssamenwerking, en bij mensen hier
die het moeilijk hebben en bij gezinnen met kinderen.De heer Rutte (VVD):De ontwikkelingssamenwerking zoals u die wilt, is vooral bedoeld om ons
in Nederland collectief een goed gevoel te geven. Die heeft steeds minder
te maken met de Derde Wereld en steeds meer met het schuldgevoel van u en
van vele anderen. Die hulp functioneert niet goed. Wij willen een ontwikkelingssamenwerking
die gericht wordt ingezet om mensen echt te ontwikkelen, om ondernemerschap
in de Derde Wereld aan te wakkeren en om ervoor te zorgen dat er een middenklasse
groeit, waardoor democratie mogelijk wordt. Dat is een fundamenteel andere
keuze dan het CDA maakt. U gaat namelijk door met het volledig via het maatschappelijk
middenveld uitgeven van gelden voor OS. Daar ben ik tegen. Die ontwikkelingssamenwerking
heeft gefaald en daar moeten wij mee stoppen.Verder klopt uw verhaal niet. U blijft erop hameren dat wij de rekening
zouden neerleggen bij mensen met minder geld. Dat is niet waar. Als u kijkt
naar wat mij doen, ziet u dat wij maatregelen over de volle breedte nemen
om ervoor te zorgen dat de lasten worden teruggegeven. Wij verlagen bijvoorbeeld
alle schijven van de inkomstenbelasting, oplopend naar 3%. Dat raakt
heel Nederland. Wij nemen verder tal van andere maatregelen. Wij investeren
150 mln. extra in de aftrek voor chronisch zieken, waar het kabinet verleden
jaar, onder andere dankzij u, een graai in heeft gedaan om leuke plannetjes
mee te financieren. Daar waren wij tegen. Die maatregel van 150 mln. wordt
weer rechtgezet, omdat wij de mensen die zo zwak staan dat zij van die mogelijkheid
gebruik moeten maken, niet extra willen pakken. Dat doet u wel. Wij hebben
hier een zeer solide, sociale, maar vooral ook liberale agenda neergelegd
en zeggen daarmee tegen de mensen in het land: luister, de staat moet zijn
grenzen kennen, want anders wordt u betutteld, wordt uw vrijheid afgenomen
en kunt u uw leven niet naar eigen inzicht inrichten.De voorzitter:Mijnheer Van Geel, toen u zonet interrumpeerde, had ik eigenlijk al gezegd:
tot slot. Ik begrijp dat u nog één opmerking wilt maken en geef
u daartoe de gelegenheid.De heer Van Geel (CDA):Het kan best liberaal zijn, maar het is niet sociaal en niet houdbaar.
Die conclusie trek ik op grond van de begroting en waar u die lasten neerlegt.
Wat ontwikkelingssamenwerking betreft, sta ik graag aan uw zijde om heel kritisch
te bekijken hoe wij met ontwikkelingsgelden omgaan. Wat u nu doet, geeft om
een aantal redenen een volkomen verkeerd signaal. Allereerst wat de hoogte
betreft, want die is voor ons ononderhandelbaar...De heer Rutte (VVD):Waarom, mijnheer Van Geel?De heer Van Geel (CDA):...omdat Nederland hierin een voorbeeldfunctie vervult, en terecht.De heer Rutte (VVD):Voor wie?De heer Van Geel (CDA):In Europa hebben wij afgesproken dat de landen die nog niet aan die norm
voldoen daar naartoe zullen groeien. Terug willen naar het Europese gemiddelde,
zoals u wilt naar ik heb begrepen, is dan een volkomen verkeerd signaal.Nog veel erger vind ik wat u zei naar aanleiding van structuren en de
wijze waarop dat geld wordt uitgegeven. Wij kunnen wel met elkaar over dat
alles spreken om een effectieve ontwikkelingshulp tot stand te brengen, want
dat is ook volgens ons nodig. Echter, in deze tijd hebben juist de armste
landen last van hoge inflatie, hoge olieprijzen, hoge energieprijzen, hoge
grondstoffenprijzen en hoge voedselprijzen. Daarbij gaat het al om meer geld
dan alle ontwikkelingshulp die deze landen krijgen. Wij vinden het niet sociaal
om de lasten van die problematiek op de armste landen te leggen. Dat doen
wij gewoon niet.De heer Rutte (VVD):Ik vind het een ongelooflijk warrig verhaal, maar waar het in de kern
volgens mij op neerkomt, is dat u doorgaat met het afkopen van het nationale
schuldgevoel. Daarom houdt u vast aan die 0,7%, want daarvoor is geen
enkele rechtvaardiging.De voorzitter:Mijnheer Van Geel, ik snap dat u weer wilt interrumperen, maar u wordt
het hierover toch niet eens.De heer Rutte (VVD):Mijnheer Van Geel, u hebt geen ander argument voor die 0,7% dan
dat u eraan vasthoudt. U houdt eraan vast, omdat u eraan vasthoudt. Dat mag
van mij. Dat is democratie. Ik ben er dus tegen. Ik ben erg voor ontwikkelingssamenwerking,
maar dan wel reële ontwikkelingssamenwerking, erop gericht dat de middenklasse
zich kan ontwikkelen, dat ondernemerschap zich kan ontwikkelen en dat ook
bijvoorbeeld in Afrika kleine douane-unies kunnen worden gesticht, zodat landen
onderling handel kunnen drijven. Ik wil dat wij met ontwikkelingssamenwerking
echt een impuls geven, maar ik wil stoppen met geld geven aan regimes die
op geen enkele manier voldoen aan onze eisen en ook stoppen met geld geven
aan landen als Vietnam en Indonesië, die echt geen hulp meer nodig hebben.De voorzitter:Ik snap dat u allemaal van de lunch veel energie hebt gekregen, maar u
moet toch proberen korter te vragen en korter te antwoorden.Mevrouw Hamer heeft nu echt het woord, mijnheer Van Geel.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik wil eigenlijk de heer Van Geel nog even helpen met het antwoord. Het
antwoord op de vraag waar de rekening wordt betaald, is dat het niet gaat
om 2 mld., maar om 4,3 mld. in de sectoren onderwijs en zorg.Mijnheer Rutte, u hebt in alle debatten over het ontslagrecht almaar staan
te toeteren dat mensen ontslagen moeten kunnen worden, want u was zo voor
die versoepeling van het ontslagrecht. Maar wat gaat u nu zelf doen? U gaat
bezuinigen op de re-integratie. U gaat bezuinigen op de brugbanen. U gaat
overigens ook bezuinigen op al die leuke toeslagen die u eerst zelf onder
Zalm hebt ingevoerd. U gaat bezuinigen op de huurtoeslag, bezuinigen op de
zorgtoeslag, bezuinigen op het kindgebonden budget. Wij hebben in Vrij Nederland
kunnen lezen dat de VVD voor het milieu ging. U gaat bezuinigen op de vliegbelasting,
bezuinigen op de milieu-BPW, bezuinigen op de leaseauto's. Dit zijn allemaal
milieumaatregelen die u gaat terugdraaien. U gaat niet aan pakketuitbreiding
doen. U gaat...De heer Rutte (VVD):Bezuinigen op de leaseauto's? Dat kan er nooit in staan.Mevrouw Hamer (PvdA):U gaat bezuinigen op de verhoging van de bijtelling voor het milieu. Ik
had het over het kopje milieu. U kunt er lollig over doen, maar voor de toekomst
van onze kinderen is het niet zo lollig, hoor.De heer Rutte (VVD):Niet zo zuur.Mevrouw Hamer (PvdA):Nee, ik ben helemaal niet zuur. In de zorg doet u niet aan pakketuitbreiding,
maar aan pakketverkleining. U verhoogt het eigen risico. U staat zo te lachen.
U vindt het leuk?De heer Rutte (VVD):U leest mij de hele tegenbegroting voor, een beetje eenzijdig, en ik probeer
het allemaal te onthouden, want ik moet kort reageren van de voorzitter.Mevrouw Hamer (PvdA):Mijn conclusie is dat bij u de rijken rijker worden. U had in uw beginselprogramma
een heel verhaal over de verheffing van het volk.De heer Rutte (VVD):Van de onderklasse. Daar kom ik dadelijk uitvoerig op terug, want daar
hebt u echt het recht verspeeldMevrouw Hamer (PvdA):En dat doet u met deze maatregelen? Maatregelen die leiden tot 4,3 mld.
minder voor mensen aan de onderkant. Gefeliciteerd, mijnheer Rutte!De heer Rutte (VVD):Mevrouw Hamer, wat wij doen is geld van collectief via een ongeëvenaarde
belastingverlaging teruggeven aan de burger. Wij geloven erin dat die in heel
veel gevallen veel beter zelf besluiten kan nemen dan dat u dat voor hem doet.
Het lijkt mij heel onverstandig dat hij alleen van u afhankelijk zou zijn.
De burger kan dat beter zelf doen. Laat ik er nu eens een uitlichten, de re-integratiebudgetten.
Ik ben twee jaar staatssecretaris van Sociale Zaken geweest en ik heb die
erfenis van uw vorige partijleider Ad Melkert moeten opruimen, de zogenaamde
Melkertbanen. Dat was een drama geworden. Het was goed bedoeld, maar de weg
naar de hel was geplaveid met goede bedoelingen. Het werkte niet, mensen werden
opgesloten in die banen. Maar wat krijgen wij nu dankzij dit kabinet? Zeven
type Melkertbanen! Dat hele re-integratiegedoe is mislukt! Wij moeten mensen
gewoon direct aan het werk helpen. Neem een project als in Vlagtwedde waarin
iemand is ingehuurd die mensen aan de hand neemt, bij de werkgever aflevert
die ze met een kleine loonkostensubsidie vervolgens in dienst neemt. Dat soort
praktische projecten. Dan kunnen wij stoppen met een miljard uitgeven –
ik ben nog mild in onze tegenbegroting; wij gaan tot 600 mln., maar hadden
veel verder kunnen gaan – aan die re-integratiemarkt. Dat is echt onzin!Mevrouw Hamer (PvdA):U hebt heel veel woorden nodig, maar bestrijdt mij niet op het punt dat
u 4,3 mld. bezuinigt op de mensen die het minst hebben, onderwijs, zorg en
het milieu! Dat zijn uw speerpunten. 4,3 mld. alleen voor zorg en onderwijs!De heer Rutte (VVD):Dat is echt onzin en ik heb het net ook al in de richting van Van Geel
gezegd. Wij leggen de rekening absoluut niet bij een bepaalde groep. Wij willen
die staat verkleinen, maar als u uw gang gaat, blijft die staat maar groeien –
zoals die babywalvis en dat gebeurt nu ook met deze begroting – met
13% in twee jaar!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Toch nog een vraag over ontwikkelingssamenwerking. Ik heb geprobeerd uw
redenering op dat punt te volgen. Als ik u goed begrijp, zegt u eigenlijk:
wij halen 1 mld. bij de allerarmsten weg in 2009, oplopend tot 2,4 mld. in
2011, om Nederlanders van hun schuldgevoel af te helpen. U zegt dat u teruggeeft
aan de Nederlanders, dan hoeven zij zich niet langer schuldig te voelen en
wat u eigenlijk doet, is als een miljardair die geld haalt uit het centenbakje
van de bedelaar en zegt: nu hoeft u zich niet meer schuldig te voelen.De heer Rutte (VVD):Kom nou, zo kent u mij niet, mevrouw Halsema!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Inderdaad, ik dacht u zo niet te kennen, want u had net zo'n heel aardig
manifest geschreven, echt heel aardig. Groen rechts, sociaal liberaal, links
liberaal, dus ik dacht: ook internationalistisch. Ik dacht: hé, een
klassieke liberaal staat op. Maar nu hebben wij te maken met een benepen conservatief
die vooral uit de Derde Wereld het geld weg gaat halen om het hier te brengen
naar mensen die het al goed hebben en zegt: voelt u zich vooral niet schuldig!De heer Rutte (VVD):Mevrouw Halsema, ik zie nu een poster voor mij uit de jaren dertig met
zo'n fabrieksdirecteur en een arbeider die met een vinger aan een rots hing.
Die directeur duwde met zijn voet en sigarenas die vinger van die rots af,
zodat de arbeider alsnog in de afgrond stortte. Dat beeld van de VVD roept
u nu op, maar dat beeld klopt alleen niet!Mevrouw Halsema (GroenLinks):U had het niet beter kunnen verwoorden!De heer Rutte (VVD):Dat was misschien wel een wat minder handige opmerking, maar ik zal u
toch logenstraffen, want u bevestigt in feite mijn beeld. Als je in Nederland
aan ontwikkelingssamenwerking komt, dan kom je aan een heilig huisje. Dat
heilige huisje zegt dat het 0,7% moet zijn! De heer Koenders, echt
niet de slechtste minister voor OS uit de geschiedenis, "vergietert"
die enorme miljarden over ik weet niet hoeveel projecten. Waarom doen wij
dat? Omdat wij ons schuldig voelen. Als een modern land met moderne relaties
met het buitenland ga je geen geld geven aan landen die zelf goed op eigen
benen kunnen staan, zoals Vietnam waar nog steeds geld heen gaat. Wat je niet
doet, is begrotingssteun geven aan landen waar regimes aan de macht zijn die
gewoon niet deugen. Dat heeft geen zin. En democratie exporteren? Bush heeft
het geprobeerd, wij proberen dat ook met ontwikkelingssamenwerking, maar het
werkt niet. Je moet het gericht inzetten en daar kiezen wij dan ook voor en
bovendien denken wij dat het met minder geld kan.De voorzitter:Tot slot, mevrouw Halsema!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nu had de heer Bush wel een heel bijzondere manier van democratie exporteren
en die zou ik inderdaad ook niet willen overnemen. Dat lijkt mij het andere
uiterste. Maar de discussie die u nu voert, is een andere. Of OS-geld altijd
goed besteed wordt, of het anders besteed zou kunnen worden, daarover valt
altijd te discussiëren. U noemde overigens ook Indonesië, maar het
overgrote deel van het OS-geld naar Indonesië gaat naar klimaat, naar
de geweldige verwoesting die daar plaatsvindt van natuur. Daar hebben wij
een grote verantwoordelijkheid.De voorzitter:Uw vraag, mevrouw Halsema!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als de heer Rutte met mij wil praten over een betere besteding, ben ik
zijn vrouw.De heer Rutte (VVD):Tjonge...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Figuurlijk gesproken!De voorzitter:De heer Rutte is afgeleid, daar kan hij ook niets aan doen. Zo'n aanbod!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zo wild was het nu ook weer niet.De heer Rutte (VVD):Maar mevrouw Halsema keek er zo mooi bij.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Rutte legt er een hypotheek op van het wegvagen van het halve
budget. Dit maakt zijn inbreng niet langer integer. Hij zegt: wat ook de uitkomst
zal zijn van een discussie over de besteding van OS-gelden, de helft verdwijnt.
Dan wil hij niet investeren in de allerarmsten, dan wil hij hier de eigen
achterban een extraatje geven.De heer Rutte (VVD):Mevrouw Halsema begon zo mooi, maar zij eindigt weer zo zuur. Het is niet
waar. Wij hebben geen zin meer in het afkopen van schuldgevoelens en in het
storten van Nederlands belastinggeld in ondemocratische regimes wat in veel
gevallen neerkomt op een storting op Zwitserse bankrekeningen. Wij willen
een effectief ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en wij denken – wij hebben
dat uitgerekend – dat dit met minder geld kan. Dat mag dan toch ook.
Laten wij die discussie goed voeren met elkaar, als man en vrouw. Daar komen
wij uit.De heer Slob (ChristenUnie):Ik zwijg even na dit soort onderonsjes.De heer Rutte (VVD):In de kringen van de heer Slob ligt dit wat gevoeliger.De heer Slob (ChristenUnie):Man en vrouw? Absoluut niet.Mevrouw de voorzitter. Ik wil de heer Rutte een vraag stellen. Dit is
natuurlijk heel gezellig, maar er gebeurt hier wel iets. Het is nog nooit
eerder gebeurd dat de liberalen, ook in de jaren dat zij regeringsverantwoordelijkheid
hadden, afstand doen van het percentage dat wij altijd voor ontwikkelingssamenwerking
hebben bestemd. Ik vind dit triest. Ik heb de indruk dat de heer Rutte in
de buurt wil blijven van partijen die zich van zijn partij hebben afgesplitst
en die in het verleden al voorstellen in die richting hebben gedaan. Ik hoop
niet dat dit het geval is. Als hij zich verdiept in de grondbeginselen van
het liberalisme – zoals hij deze zomer heeft gedaan wat heeft geresulteerd
in een vlugschrift, ik vond dat moedig – en teruggaat naar de christelijk-joodse
traditie van ons land, dan zal hij zien dat wij juist vanuit die traditie
oog hebben gehad voor de naasten over onze grenzen. Wij gaan nu toch niet
beknibbelen op internationale afspraken over wat wij willen betekenen voor
die naasten? Ik snap dit echt niet. Ik vind het eigenlijk heel triest. Dit
is een kentering in het liberale denken. De heer Rutte gooit in een beweging
ook een prachtige studie van het wetenschappelijk instituut van zijn partij
aan de kant.De heer Rutte (VVD):Ik vind het opmerkelijk dat de heer Slob ook weer onmiddellijk kiest voor
die morele insteek, terwijl ik zeg dat wij eerst moeten nagaan wat nu wel
en wat niet werkt. Wij hebben dit gedaan. Mijn collega Boekestijn heeft dit
op een rijtje gezet en daarover gesproken met deskundigen. Hij heeft toen
gezegd: je kunt het ook zo doen en dan heb je minder geld nodig. Nu de heer
Slob meteen zegt dat je niet aan dat bedrag mag komen, heeft dat toch iets
te maken met het afkopen van het schuldgevoel dat wij blijkbaar hebben anders
zou dit bedrag op zich niet zo belangrijk zijn. Laten wij liever praten over
hoe wij het gaan inrichten.De voorzitter:U vervolgt uw betoog.De heer Rutte (VVD):De heer Van Geel sprak over een hollebolle gijs, ik neem dat begrip over.
Minister Bos doet met deze begroting denken aan een hollebolle gijs. Hij zit
zich lekker vol te eten, de Staat groeit met 13% in twee jaar, als
hij klaar is, steekt hij nog een grote sigaar op en intussen vindt hij het
spaarpotje van de kinderen en denkt: hé, daar kan ik ook nog wel wat
mee. Dat is wat er met deze begroting gebeurt. Wij hebben sowieso te maken
met een opmerkelijk links kabinet, mijnheer Bos, dat moet u deugd doen, want
de uitgaven stijgen enorm. De Staat groeit enorm, er zijn slechte dekkingen,
de Zalmnorm is losgelaten, de staatsschuld is niet meer goed onder controle
en de inflatie wordt aangewakkerd. Tel daar een aantal oude CDA-wensen bij
op. Het CDA was tegen het generaal pardon. Het CDA was tegen de Bos-belasting,
u weet wel, die belasting die erop is gericht dat ouderen nog een keer voor
hun AOW moeten betalen. Die Bos-belasting komt er nu. De voorstellen van de
commissie-Bakker die zich heeft gebogen over de versoepeling van het ontslagrecht,
zijn inmiddels in de prullenmand verdwenen voor een of ander wazig poldercompromis.
En kernenergie blijft een taboe.Mijnheer Bos, misschien even heel persoonlijk tussen u en mij. Ik vind
het wel knap hoe u uw buurman, de minister-president, zo voor dat linkse karretje
van u heeft weten te spannen. Het is van een macabere schoonheid. En de grote
vraag is: wanneer zou hij het doorkrijgen?De voorzitter:Mevrouw Hamer.De heer Rutte (VVD):Mevrouw Hamer, deze conclusie moet u toch deugd doen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik stond er even van te genieten, maar ik wilde u ook iets vragen.De heer Rutte (VVD):Dat dacht ik al. De CDA-fractie was een stuk rustiger.Mevrouw Hamer (PvdA):Het wordt tussen ons ook nog wel wat als u zo doorgaat!Ik wil eigenlijk een klein quizje met u doen. Weet u in welk jaar wij
de hoogste uitgavensprong hebben gehad?De heer Rutte (VVD):U hebt de antwoorden vast beschikbaar.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik wil het toch graag van u horen.De heer Rutte (VVD):Ik sta hier een betoog te houden; geeft u nu gewoon antwoord op uw eigen
quizvraagjes.Mevrouw Hamer (PvdA):Dan help ik u een beetje. Dat was in 2003. Ik denk dat u het antwoord
op de vervolgvraag wel zelf kunt geven: wie was er toen minister van Financiën?De heer Rutte (VVD):Ik ben de uitgavenontwikkeling in deze kabinetsperiode nagegaan. In de
jaren 2005 tot en met 2007 was de uitgavenstijging beperkt tot ongeveer 5%.
U hebt gelijk dat er in 2003 een forse sprong was, maar daarna was die stijging
heel beperkt. U moet zich daarbij wel realiseren dat de economische omstandigheden
heel anders waren. U weet ook nog wel dat wij toen te maken hadden met een
slechte conjunctuur en Nederland zich daarom moest voorbereiden op slechte
tijden. Dat betekende dat wij geen belastingen terug konden geven. Dit kabinet
kan en moet een andere keuze maken, want belastingteruggave is nu wenselijk
om de dreigende loonexplosie af te wenden.Mevrouw Hamer (PvdA):U hebt weer veel woorden nodig en dan nog geeft u het antwoord niet. Het
was minister Zalm.De heer Rutte (VVD):Nee! Het is niet waar!Mevrouw Hamer (PvdA):Ja. Echt waar! En het was ook nog eens 18% en die stijging was
bovendien al in 2002 ingezet.De heer Rutte (VVD):Ik heb u al een antwoord gegeven.Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, maar toen was er echt nog geen sprake van moeilijke omstandigheden.
Dus ...De heer Rutte (VVD):U hebt nog een vervolgvraag?Mevrouw Hamer (PvdA):U hebt helaas geen punten gescoord.De heer Rutte (VVD):Ik vind dat u het als quizmaster best goed doet!Voorzitter. Je zult maar Pieter van Geel heten en fractievoorzitter van
het CDA zijn. Hij zei zojuist in een interruptie dat hij twee prioriteiten
heeft in deze kabinetsperiode, namelijk degelijke overheidsfinanciën
en flexibilisering van de arbeidsmarkt. Op beide punten heeft hij zijn target
niet gehaald. Hij krijgt geen bonus. Er zijn twee smaken: of het kan het CDA
gewoon niet zo veel schelen of het CDA is naar links afgebogen. Het was toch
het CDA dat met vier zekerheden de laatste verkiezingen inging? De heer Van
Geel zette in op: geen generaal pardon, geen AOW-belasting, gedegen overheidsfinanciën
en niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek. Wat is het resultaat anderhalf
jaar later? Een bijna onbetaalbaar generaal pardon. Toch de Bos-belasting,
de AOW-belasting die ouderen dwingt om nog een keer te betalen en een begroting
als een gatenkaas. Resteert alleen de vraag wanneer de hypotheekrenteaftrek
volgt. Wanneer is ook die niet meer heilig?Minister-president. Ook een vraag voor u. U verweet uw huidige vicepremier
Bos gedraai. Volgens mij bent u een snelle leerling.Voorzitter. Ik mis in de Miljoenennota en de troonrede een visie op de
toekomst, bijvoorbeeld op de rol van de staat. Naar mijn overtuiging hangt
de huidige maatschappelijke onvrede in ons land nauw samen met het feit dat
de rol van de staat en de rol van de overheid zo zijn uitgedijd. Wij hebben
een overheid in Nederland die te veel belooft en te weinig levert. En wat
is dan de reactie? Dan gaan wij nog meer beloven en daardoor ontstaat er nog
meer onvrede.De staat is steeds meer een geluksmachine geworden die ons aller geluk
probeert te bevorderen. De staat wil zelfs de garantie geven dat wij geen
van allen nog enig risico zouden lopen. Dat kan de staat onmogelijk. En wat
vraagt de overheid daarvoor terug? Hoge belastingen. Betutteling. Ja, mijnheer
Van Geel, betutteling. Ten slotte vraagt zij ons ook nog eens te accepteren
dat wij als burgers worden gewantrouwd. De staat als geluksmachine, bijvoorbeeld
het cadeautje van € 250 voor alle mantelzorgers. Hoe sympathiek
ook, het is een ongelooflijk ingewikkelde regeling, waar alle fracties, behalve
de VVD-fractie, voor hebben gestemd. De staat wil een geluksmachine zijn en
dus kiest men voor gratis schoolboeken. Dat plan is echter wel onuitvoerbaar.
Het elektronisch kinddossier, dat alle kinderen moet gaan bijhouden. De ontwikkelingssamenwerking,
wij spraken er al over. En dan die Centra voor Jeugd en Gezin. Dat leek een
goed idee, maar inmiddels is het gewoon een extra loket geworden. Ik heb de
grootst mogelijke moeite gehad om collega De Krom, die drie kinderen heeft,
uit te leggen dat hij echt niet 's morgens zijn kinderen daar kan afleveren
in de verwachting dat zij 's avonds gestreken weer thuiskomen. Het spijt mij,
Paul.Ik wil – en op dat punt botsen de liberalen en de socialisten en
zien wij ook echt een tegenstelling in dit debat – een Staat die krachtig
en klein is. Ik zou willen overgaan tot een nieuw contract tussen burgers
en overheid. Die Staat moet zich bezighouden met essentiële taken op
het gebied van de gezondheidszorg, de aanleg van infrastructuur, zoals wegen
en spoor, maar ook defensie en veiligheid. Denk bijvoorbeeld aan de ongelooflijk
belangrijke inzet van onze troepen in Afghanistan om de vrede daar te bevorderen.Die Staat heeft ook nog als taak om zich bezig te houden met het aanzien
van Nederland in de wereld. Het is dus terecht dat die Staat zich bijvoorbeeld
druk maakt over de Olympische Spelen die wij in 2028 dolgraag naar Nederland
willen halen. Ik vraag de premier om een reactie op het voorstel van de VVD
om voor dat soort grote sportevenementen een garantiefonds in te stellen,
zodat het ook mogelijk is om dat soort evenementen te kunnen
organiseren. Daarbij kan de Staat namelijk wel waarde toevoegen. Dat zijn
particuliere initiatieven die soms net even die extra steun in de rug nodig
hebben van zoiets als een garantiefonds. En laten wij dat dan het "Erica
Terpstra Garantiefonds" noemen.De heer Slob (ChristenUnie):Vindt de heer Rutte ook dat informatie over jongeren die ontspoord zijn
of dreigen te ontsporen, vroegtijdig bekend moet zijn, zodat instellingen
niet langs elkaar heen werken en men op tijd kan ingrijpen?De heer Rutte (VVD):Zeker.De heer Slob (ChristenUnie):Waarom verzet u zich dan tegen een elektronisch kinddossier? Daarin wordt
puur gedigitaliseerd wat nu nog op papier staat en waardoor nu soms problemen
ontstaan. U en ik maken ook altijd sterk bezwaar als wij merken dat er zulke
ontsporingen plaatsvinden.De heer Rutte (VVD):Zoals het elektronisch kinddossier zich nu ontwikkelt, wordt dat een bureaucratische
moloch waarin zo een beetje alle kinderen verdwijnen, waarin het bijna niet
meer mogelijk is om aantekeningen later nog weg te halen en mensen dus met
een verleden de toekomst ingaan. Het gaat daarbij niet meer om wat wij beiden
willen, namelijk kinderen die in de problemen komen, goed kunnen volgen.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is een heel snelle en gemakkelijke conclusie die niet te trekken is
op basis van feitelijke informatie. U noemt het echter in een rijtje van een
overheid die veel te veel dingen doet die zij eigenlijk niet moet doen. Haalt
u het daar uit en bent u met mij van mening dat wij daar wel bovenop moeten
zitten en dat wij moeten ingrijpen, liefst preventief, om ontsporingen te
voorkomen? Laten wij dan ook hopen dat die drie kinderen van de heer De Krom
er niet bij zitten.De heer Rutte (VVD):Dat hoop ik ook. Ik wil vooral voorkomen dat de Staat zich tot achter
de voordeur met iedereen bemoeit. Daar keer ik mij tegen. Natuurlijk is het
zo dat, als kinderen in de problemen komen en mensen de wet overtreden, er
moet worden opgetreden. Dat is het machtsmonopolie van de Staat. Wij zijn
daar beiden voor. Het probleem met u en deze coalitie is dat u die Staat op
allerlei andere terreinen steeds verder wilt laten groeien en laten bepalen
hoe wij ons leven moeten leven. Daar keer ik mij tegen. Dat is gewoon een
verschil van opvatting. Laten wij dat nu scherp neerzetten.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat elektronische kinddossier is overigens bedacht door minister Hoogervorst,
maar daar wil ik het niet over hebben. Ik probeer uw verhaal over de Staat
en de kleine Staat een beetje te begrijpen. Begrijp ik goed dat u vindt dat
de Staat zich niet meer moet bezighouden met de sociale zekerheid, het onderwijs
en de zorg, maar wel de Olympische Spelen moet organiseren?De heer Rutte (VVD):Ik zal u zeggen waar de Staat zich niet mee moet bezighouden. Uw partij
heeft in de coalitieonderhandelingen ingebracht dat bijstandsmoeders niet
meer hoeven te solliciteren. De vorige woordvoerder sociale zekerheid, mevrouw
Noorman-den Uyl, heeft mogelijk gemaakt dat dit wel moest. Het is toen in
de wet gekomen. U bent op uw schreden teruggekeerd en nu hoeft het niet meer.
Wij weten allebei dat laagopgeleide vrouwen die vijf, zes jaar niet werken,
bijna niet meer aan de slag komen. Die pensioneren als het ware in de bijstand.
En uw partij heeft ingebracht dat mensen van boven de 45 niet meer hoeven
te worden herkeurd voor de WAO. Dat vond u een sociale prestatie. Ik vind
het een wanprestatie. U zegt tegen mensen van 45-plus: u telt niet meer mee.
Ik wil dat mensen zo veel mogelijk vanuit een uitkering weer naar een baan
gaan. Dit zijn voorbeelden waarin u een andere keuze maakt dan ik. U denkt
het geluk van mensen bevorderen, terwijl u in feite hun geluk in de weg zit.Mevrouw Hamer (PvdA):U wilt wel dat die mensen dat allemaal doen, maar u wilt hen er geen sikkepit
bij helpen. Dat is dat lijstje dat ik u zojuist heb voorgelezen. Mijn vraag
is een andere. Zijn de Olympische Spelen nu uw topprioriteit geworden of heb
ik dat verkeerd begrepen?De heer Rutte (VVD):Dat hebt u verkeerd begrepen. Zeker.Voorzitter. Wij kiezen dus voor een staat die krachtig en klein is. Dat
komt ook tot uiting in onze tegenbegroting. Wij buigen 17 mld. om. Wij steken
extra geld in het aflossen van de staatsschuld, omdat wij weten dat wij voor
de enorme opgave staan om in de toekomst de vergrijzing goed te kunnen financieren.
Wij steken gericht geld in de sectoren die wij van groot belang achten: onderwijs,
defensie en veiligheid. Wij steken 12 mld. in lastenverlichting, het verlagen
van de schijven van de inkomstenbelasting, het halveren van de erfenisbelasting
en het verlagen van de overdrachtsbelasting. Dat zijn concrete voorstellen
om het land terug te geven aan de burger.Om over te stappen naar een staat die krachtig en klein is, moet je een
paar dingen ongelooflijk slim organiseren, in de eerste plaats het onderwijs.
Onderwijs is immers nodig om mensen goed beslagen ten ijs te laten komen in
de samenleving, aan de poort van de werkgever. Het is nodig om ervoor te zorgen
dat die persoon zo goed mogelijk in staat is om het leven te leven. Het interessante
is – en daarmee kom ik terug op de Olympische Spelen – dat de
kinderen van een jaar of vier, vijf, die nu naar school gaan, in 2028, wanneer
wij de Olympische Spelen hier in Nederland hopen te hebben, net van school
komen, net zijn begonnen met werken of net nog in het hoger onderwijs zitten.
Dat is de Olympische generatie, om het zo te zeggen. Ik zou willen dat wij
met elkaar de uitdaging aangaan om het onderwijs in de komende jaren zo te
versterken dat die generatie het best denkbare onderwijs krijgt. Kennis en
kunde overdragen is zeer essentieel, maar voor liberalen eveneens van groot
belang is het leren ontwikkelen van een eigen mening. Ik ben er namelijk van
overtuigd dat Nederland alleen kan overleven als wij onze creativiteit op
het hoogste plan hebben. Dat wil zeggen dat wij moeten stimuleren dat mensen
vrij denken. Wij moeten stimuleren dat mensen een beetje tegendraads zijn
en wij moeten de waarde van dwarsliggers en andersdenkenden stimuleren, het
ontwikkelen van een eigen mening. Dat is een belangrijk onderdeel van het
onderwijs. Voor het hoger onderwijs zijn de ambities groot. Kijkt u eens naar de
Aziatische universiteiten die ons nu voorbijstreven. Belangrijk is hier meer
samenwerking tussen bedrijfsleven en het hoger onderwijs. Wij moeten zeker
niet zomaar ongericht geld pompen in het onderwijs. Daar gaat al 27 mld. naartoe.
Wij zullen veel energie moeten steken in het terugdringen van alle regeltjes.
Ik geef nu zelf les op een vmbo in de Schilderswijk en ik maak het daar zelf
mee: leraren houden van hun vak, maar worden gek van de papierwinkel. Als
een kind aangemeld moet worden voor een rugzakje, dan moet er een onvoorstelbare
stapel papier worden doorgeworsteld. Leraren hebben last van de werktijdenregistratie
en de gratis schoolboeken, mijnheer Van Geel, zijn een bureaucratische moloch
geworden. Hebben wij dan niets geleerd van de heer Dijsselbloem en zijn commissie?Verder ben ik voor het stimuleren van een betere uitwisseling tussen het
bedrijfsleven en het onderwijs. Ik zou bijvoorbeeld ten aanzien van de vacatures
in het beroepsonderwijs willen dat het makkelijker wordt voor vakmensen om
een of twee dagen in de week les te geven in het beroepsonderwijs, op het
vmbo of op het mbo. Op die manier zou er ook voor gezorgd kunnen worden dat
mensen die een zwaar beroep uitoefenen en met slijtage te maken hebben wellicht
in aanloop naar een wat hogere leeftijd hun kennis kunnen overdragen op kinderen.
Dat zou een slimme combinatie zijn van de praktijk en de theorie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb nog een vraag over de enorme papierwinkel die onder
andere de leraren in het onderwijs parten speelt. Ik denk dat iedereen in
de Kamer dat een slechte zaak vindt. Je ziet ook wat de opbrengst is van zo'n
duizend jaar VVD-regering, want daar hebben wij het dan over. Ik heb in het
betoog van de heer Rutte gemist hoe hij dit gaat weghalen. Ik heb net met
de VVD een uitgebreid debat gehad naar aanleiding van de commissie-Dijsselbloem,
maar ik heb daar geen serieus voorstel van de VVD-fractie over gezien.De heer Rutte (VVD):Ik kan u verzekeren dat mijn collega Dezentjé daar voorstellen
voor heeft gedaan. Zij wees bijvoorbeeld op het grote belang van het stimuleren
van kleinschaligheid in het onderwijs. Want waarom ontstaan er op het niveau
van scholen mini-OCW'tjes en mini-ministerietjes? Omdat de scholen te groot
zijn geworden. Ik heb al vaker gezegd dat daarin ook de VVD in het verleden
fouten heeft gemaakt. Wij hebben de schaalvergroting niet tegengehouden en
dat is een fout geweest. Dat moeten wij erkennen, want die schaalvergroting
heeft desastreus uitgepakt. Dat is één voorbeeld. Het tweede
is dat wij veel scherper moeten bepalen wat Den Haag moet doen, en dat is
eigenlijk heel weinig. Den Haag moet vooral heel duidelijk formuleren wat
de eisen zijn en wat je aan de professionals, aan de vakleerkrachten overlaat.
Als je dat goed organiseert, en als je niet vanuit wantrouwen werkt, maar
vanuit vertrouwen, dan kun je heel veel bureaucratie wegnemen.Ik zie dat ik u heb overtuigd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Weet u, ik gun u deze.De heer Rutte (VVD):Nou, dat vind ik fideel. Ik sprak over het grote belang van verkleining van de staat. Voor een
krachtige kleine staat is uitstekend onderwijs cruciaal. Het is ook van belang
dat wij in Nederland aandacht besteden aan een groep aan de onderkant, 10%
van de samenleving, die op of rond de armoedegrens leeft. Ik spreek dan over
de verheffing van de onderklasse. Het antwoord tot nu toe – wij hebben
daar sinds 1980 veel geld in gestoken – van de linkse partijen is steeds
geweest: hogere uitkeringen. Wij hebben inmiddels in Nederland zo'n 1000 mld.
uitgegeven aan armoedebestrijding en nog steeds is de groep mensen aan de
onderkant van de samenleving even groot als in 1980.In deze groep zijn de problemen alleen maar toegenomen. De uitkeringen
worden nu van generatie op generatie doorgegeven. Het aantal allochtonen dat
slecht integreert in de samenleving in die groep is ook enorm toegenomen.
Deze groep is oververtegenwoordigd in alle probleemstatistieken, zoals die
met betrekking tot schooluitval, criminaliteit en allerlei andere problemen
met jeugd en jongeren. Het is dus een groep waar wij absoluut aandacht aan
moeten besteden. Dat moeten wij doen door dingen slimmer te organiseren, maar
ook door met elkaar te erkennen dat op het terrein van veiligheid en immigratie
het beleid gewoon moet worden aangescherpt. Ik wil dat die groep weer in beweging
komt en weer gewoon in deze samenleving een plek kan krijgen.Wij moeten in de eerste plaats kijken naar het jeugdbeleid. Wij moeten
ervoor zorgen dat het jeugdbeleid zo wordt ingericht dat het ook echt de jongere
centraal stelt. Op dit moment is de bureaucratie eigenlijk niet meer weg te
werken. Die is erg groot geworden en wordt door het kabinet met de Centra
voor Jeugd en Gezien alleen maar groter. Ik ben blij dat de PvdA-fractie van
mevrouw Hamer ons steunt in het pleidooi dat wij al een paar jaar houden om
de regie over het jeugdbeleid in handen te geven van de gemeenten. Ik ben
heel blij dat zij dat steunt. Geleidelijk aan ontstaat er misschien een meerderheid
voor. De VVD-fractie heeft daar in het afgelopen jaar verschillende keren
moties over ingediend. Ik reken dan ook in de toekomst op de steun van mevrouw
Hamer op dat punt.Schooluitval is een groot probleem in de onderklasse. De uitval in die
groep is gigantisch. Wij moeten het onderwijs op een veel slimmere manier
organiseren in de buurtjes.Mevrouw Hamer (PvdA):In de wijken.De heer Rutte (VVD):Mensen wonen niet in een wijk mevrouw Hamer, zij wonen in een buurt. Zij
praten niet over een wijk. Dat is allemaal Haags jargon. Mensen wonen in een
buurt.Ik was onlangs in Amsterdam in de wijk Geuzenveld-Slotermeer – ja,
het is een wijk en binnen die wijk zijn buurtjes – en daar zag ik de
problemen. De jongeren moeten naar school. De scholen liggen allemaal aan
de randen van die wijk. Dat werkt dus niet. Die jongeren komen heel vaak uit
gezinnen waarin onderwijs heel ver in het verleden heeft plaatsgevonden, waarin
de ouders het niet meer op de radar hebben staan. Dus moet je dat organiseren.
Mevrouw Kant heeft er gelijk in – laten wij daarin samen optrekken –
dat wij in staat moeten zijn om bijstandsmiddelen in te zetten om die verkokering
te doorbreken. Daar kan Den Haag ook waarde toevoegen, op zo'n
belangrijk punt.Verheffing van de onderklasse heeft ook te maken met het zo veel mogelijk
sluiten van de grens voor kansarme immigratie. Die wijken kunnen het simpelweg
niet aan om nog meer kansarme immigranten op te vangen. Ik vroeg al aandacht
voor het generaal pardon en het feit dat dit niet alleen een aanzuigende werking
heeft, maar dat ook de kosten ervan enorm zijn opgelopen. Inmiddels heeft
het kabinet besloten om het categoriale beschermingsbeleid voor asielzoekers
uit Irak te staken. Wij hebben echter in Nederland inmiddels wel met zeer
grote groepen Irakezen te maken. Het zal buitengewoon moeilijk zijn om hen
weer uit Nederland weg te krijgen. Wij moeten in Nederland kiezen voor een
stevige aanpak van de illegaliteit. In onze rechtsstaat heeft de overheid
wat mij betreft altijd het recht om personen die hier zonder vergunning verblijven
actief op te sporen en uit te zetten.Er zijn in Nederlands imams en andere mensen uit de islamitische wereld
bezig om een goede integratie moedwillig tegen te werken. Ik vind dat dit
strafbaar moet worden gesteld. Er zijn salafistische imams die nu ongestoord
door het land trekken met als doel zo veel mogelijk moslims zover te krijgen
dat zij zich isoleren en zich afzetten tegen de Nederlandse samenleving. Wij
moeten dat tegengaan. Er moet wetgeving komen op dit terrein. Mensen die zich
hieraan schuldig maken, moeten kunnen worden opgesloten en desnoods het land
kunnen worden uitgezet.Wij weten dat er op het ogenblik in Denemarken, alsook in andere landen
problemen zijn met de Europese wetgeving die tegenhoudt dat die landen hun
eigen huwelijks- en overig migratiebeleid voeren. Er zijn uitspraken van het
Europese Hof van Justitie in een aantal zaken waaruit blijkt dat die landen
dat niet meer mogen doen. Dat kan ook Nederland raken. Daarom vraag ik de
regering, in het bijzonder de minister-president, om met kracht en op korte
termijn door middel van coalitievorming op Europees niveau ervoor te zorgen
dat dit wordt tegengegaan en dat desnoods de Europese verdragen hierop worden
aangepast.Als je praat over de verheffing van de onderklassen, praat je ook over
het grote belang van veiligheid en dat het, zoals gebeurd is bij de jaarwisseling
van 2007/2008, onbestaanbaar is dat een aantal relschoppers nog steeds niet
voor de rechter is verschenen. De minister-president zei op 13 januari
van dit jaar dat in de toekomst criminelen snel moeten worden berecht en dat
voorbeelden gesteld moeten worden. Ik vraag de regering om nu haast te maken
met dat snelrecht, alsook met het lik-op-stukbeleid. Kijk wat er deze weken
weer is gebeurd in Gouda. Ik doel op het feit dat Connexxion een hele buurt/wijk
moet ontwijken. Kijk wat er in Amsterdam is gebeurd met een ambulancemedewerker.
Dit betekent dat lik-op-stukbeleid onderdeel moet zijn van het regeringsbeleid.Ook pleit ik ervoor dat slachtoffers, de samenleving en de Kamer de beloofde
afspraak echt uitgevoerd krijgen dat bij vrijlating van zedendelinquenten
de desbetreffende burgemeesters en politiemensen op de hoogte worden gesteld
van die vrijlating en dat niet kan gebeuren wat nu in de afgelopen weken is
gebeurd in Utrecht, alsmede in Roermond, dat de slachtoffertjes geconfronteerd
worden met de plegers van deze vreselijke delicten. Ik begrijp dat er al een
jaar wordt gesproken met de Vereniging van Nederlandse gemeenten over dit
probleem. Daarin moet nu dus echt een doorbraak komen. Ik vraag de minister-president
dan ook om een reactie.Gisteravond was het tv-programma Opgelicht. Daar zagen wij hoe talloze
slachtoffers van een meesteroplichter door de overheid in de steek worden
gelaten. Waarom heeft de minister van Binnenlandse Zaken het nog steeds niet
voor elkaar gekregen dat de aangiften door slachtoffers van fraude in verschillende
politieregio's in het land ook daadwerkelijk geautomatiseerd worden, zodat
die informatie gekoppeld is en daarmee bij de verschillende politieregio's
bekend is? Dit is van groot belang voor de fraudebestrijding en de bestrijding
van criminaliteit.Tot slot als het gaat om veiligheid, wil ik het hebben over de taakstraffen.
Als VVD hebben wij het al vaker gezegd: als wij in Nederland taakstraffen
blijven opleggen voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven. Als wij een taakstraf
aan recidivisten blijven geven en als een niet verrichte taakstraf niet wordt
omgezet in gevangenisstraf, wordt zo'n straf, opgelegd door de rechter, een
lachertje. Dat stadium hebben wij in Nederland inmiddels bereikt. Daarom vraagt
de VVD aan het kabinet om onmiddellijk met een wet te komen die taakstraffen
voor harde en voor hardnekkige criminelen onmogelijk maakt. Desnoods zal de
VVD op dit terrein zelf met initiatieven komen.Mevrouw de voorzitter. Ik zei het al: ik mis visie in de Miljoenennota,
op de toekomst, op de rol van de Staat, alsook op de toekomst van Nederland
als een krachtige economie. De VVD wil een optimistisch en vooruitstrevend
Nederland. Daar hoort dus ook een moderne economie bij, een economie gebaseerd
op technologische vooruitgang en kennis. Wij moeten weer wereldleider willen
zijn op innovatief gebied. Daar ligt ook onze kracht. Innovatie komt tot wasdom,
als creativiteit en ondernemersgeest de volle ruimte krijgen. Ook hierbij
geldt een pleidooi voor een krachtige, maar kleine staat. De Staat belemmert
nu de innovatie met een woud van regels en van subsidies. Schep weer lucht
voor de Nederlandse pioniers en geef een duw in de rug waar dat mogelijk is!
Kijk naar onze drie technische universiteiten; daar wordt goed werk verricht.
Tegelijkertijd hebben zij een concurrentieslag te maken met de rest van Europa.
Het is van belang dat uit de technische universiteiten bedrijven voortkomen
vanwaar innovaties naar de markt gebracht kunnen worden. Kijk ook naar het
rapport van de commissie-Veerman, het rapport dat een uitstekende visie bevat
op de toekomst van Nederland en de veiligheid tegen het water. Laten wij als
Kamer hierover snel tot besluitvorming komen.Bij een optimistisch en vooruitstrevend Nederland praten wij ook over
ondernemerschap. Een ondernemer beleeft, eerlijk gezegd, bij dit kabinet weinig
plezier. Dat is een gemiste kans. Want ondernemers hebben wij in Nederland
keihard nodig.Zij zorgen voor werkgelegenheid. Zij zorgen voor vers bloed voor onze
economie. De groter wordende overheid met almaar meer bemoeizuchtige regels
en belastingheffingen, zoals de verpakkingsbelasting en de vliegtaks, zit
ondernemers danig in de weg. Met de meevaller van dit kabinet, de eenmalige
belastingteruggave in 2009, is het een beetje zoals met een Rolex die je gekocht
hebt in China. In het begin denk je "dat is een mooi klokje", maar
zodra je pols groen gaat uitslaan van het nep metaal, weet je
dat je eigenlijk een beetje bedonderd bent.De VVD gelooft in een moderne economie, waar slimme mensen zorgen voor
schone oplossingen. Dat is heel iets anders dan de groene manie van dit kabinet,
dat onder het mom van milieubeleid autootjes pest en vliegen verpest. Dat
is niets anders dan gewoon groen graaien, en daar gelooft de VVD niet in.Nederland moet weer groot durven denken. Niet met de gordijnen dicht en
de verwarming een graadje lager hopen op een betere wereld, maar geloven in
ons eigen kunnen; geloven in technologie. Noem het praktisch denken, noem
het positief denken, ik noem dit groenrechts denken.Dat betekent ook kiezen voor kernenergie, een veilige en schone energiebron.
Heel de wereld maakt er gebruik van en wij importeren kernenergie uit ons
omringende landen. Toch bouwt het kabinet aan vier nieuwe kolencentrales.
Ik vind dat een onbegrijpelijke zet. De VVD vindt dat wij nieuwe kerncentrales
moeten bouwen. De geluiden vanuit het CDA, en zelfs inmiddels van mevrouw
Kant van de SP hierover, zijn bemoedigend. Nu wil ik heel graag zien of de
woorden ook worden omgezet in daden.Hoe modern de economie ook wordt, er zal gereden en vervoerd moeten worden.
Prioriteit één is nu om door al die regeltjes heen te breken.
Prioriteit twee is extra investeren in asfalt en in spoor. Vorig jaar is 700
mln., dat geïnvesteerd zou worden in wegen, op de plank blijven liggen.
De belangrijkste oorzaak is de overdreven regelgeving omtrent de luchtkwaliteit,
Natura2000 en de Kaderrichtlijn Water. Minister Eurlings spreekt mooie woorden
en ik steun die van harte, over het weghalen van belemmerende regels, maar
in de praktijk is daar nog niet veel van te zien.Andere vertragingen worden veroorzaakt door eindeloos geprocedeer van
milieuclubs zoals Milieudefensie, nota bene gesponsord door de staat zelf!
De VVD komt met een initiatiefwet om niet-omwonenden, zoals milieuclubs, geen
mogelijkheid meer te geven om infrastructurele projecten te frustreren.De heer Van Geel (CDA):Wat de heer Rutte hier vertelt over infrastructuur vind ik heel interessant,
over een moderne economie en technologie, met vernieuwing en verandering.
Dat spreekt mij zeer aan. Het sluit ook aan bij mijn betoog voor een krachtig
Nederland, ook op economisch gebied. Maar nu lees ik in de alternatieve begroting
van de VVD dat de budgetten voor de voorbereidingen voor de kilometerbeprijzing
worden geschrapt. Als er iets vernieuwend en technologisch en innovatief is,
is het dat.De heer Rutte (VVD):En heel duur!De heer Van Geel (CDA):Ik heb ook bekeken wat u dan doet aan extra infrastructuur. Het is een
herhaling van zetten ten opzichte van vorig jaar. Ik zie dat u daar de komende
jaren 1,5 mld. voor uittrekt, hulde, hulde. Maar daar zit een probleem. Het
probleem is dat uit de Nota Mobiliteit al tijden blijkt dat u 7 mld. extra
investeringen nodig hebt om de gevolgen van het niet laten doorgaan van de
kilometerbeprijzing op te vangen. Dus waar haalt u de andere 4,5 of 5,5 mld.
vandaan? Dat zou een gewone vraag zijn. Nog verbazingwekkender is wat u eigenlijk
doet aan de files. Want uit de hele discussie over de kilometerbeprijzing
blijkt dat het aantal verliesuren dat wij in de file staan als gevolg van
de invoering van beprijzing 43% daalt. Kortom, u hebt een mooi verhaal,
maar het lost niets op! Het verergert alleen maar de problemen.De heer Rutte (VVD):Dit zijn veel punten van de heer Van Geel. Laat ik maar eens beginnen
met het rekeningrijden. De minister gaat nu 8 miljoen kastjes inbouwen in
onze auto's. Hij gaat al ons rijgedrag bijhouden en registreren. Hij gaat
iedere maand 8 miljoen rekeningen versturen. Hij gaat het ook nog eens allemaal
controleren en handhaven. Hoezo, kleinere staat? De totale schade bedraagt
3,5 mld. om dit vreselijke onding in te voeren. Ik adviseer het kabinet om
onmiddellijk de stekker uit dit bureaucratisch gedrocht te trekken. De exploitatiekosten
zouden niet meer dan 5% bedragen, maar zijn in alle doorrekeningen
al uitgekomen op het dubbele. De opbrengsten zijn onzeker. De provinciale
belastingen zouden verdwijnen, maar blijven gewoon bestaan. Van alle kanten
blijkt nu dat de kosten toenemen en de belastingen alleen maar zullen stijgen.
Ik vond Kamerlid Eurlings als verkeerswoordvoerder op deze punten veel scherper
dan minister Eurlings nu.De heer Van Geel (CDA):Ik moet hier een beetje van zuchten. Ik maak eerst een opmerking en moet
daarna tot mijn spijt mijn vraag herhalen. Met moderne techniek en vernieuwing
zijn er in de loop van het proces best nog verbeteringen aan te brengen; dat
weten wij allemaal. Er is ons uiteraard alles aan gelegen om de kosten die
met het systeem samenhangen zo beperkt mogelijk te houden. Ik weet ook dat
deze kosten in het begin wat hoger zijn. De doelstelling van deze operatie
is echter nog steeds het verminderen van het aantal files. Het systeem zal
leiden tot bijna een halvering van het aantal uren dat wij in de file staan
en voorkomt dat wij nog eens 7 mld. extra moeten investeren. Ik vraag nogmaals
om een reactie van de heer Rutte op dit punt.De heer Rutte (VVD):Ik kan de heer Van Geel vele rapporten laten zien waaruit blijkt dat niet
zal gebeuren wat hij nu schetst. Voor zover het gebeurt, raakt het de mensen
die van de auto afhankelijk zijn. Zij kunnen hun auto niet laten staan door
de aard van hun beroep. De heer Van Geel is dus bezig om een bureaucratisch
gedrocht in te voeren dat veel meer kost dan wij dachten, dat als een soort
big brother ons allemaal gaat volgen en dat aan geen enkele van de randvoorwaarden
voldoet die eerder in de Kamer door mijn partijgenoot Hofstra en CDA-collega
Eurlings zijn gesteld.De heer Van Geel (CDA):Waar moeten wij volgens de heer Rutte 7 mld. vandaan halen om hetzelfde
effect te bereiken? Ook wij willen iets oplossen, namelijk het fileprobleem.
Als gevolg van deze regeling zal het aantal files bijna 50% verminderen.
Dat is een eerlijk verhaal. Als de heer Rutte dit niet wil invoeren, kost
hem dat 7 mld. Waar wil hij dat geld vinden?De heer Rutte (VVD):In de eerste plaats ben ik het met het sommetje van de heer Van Geel volstrekt
oneens. In de tweede plaats investeren wij in de komende jaren, nog los van
het sommetje dat niet klopt, 10 mld. extra. Dit geld komt dus bij het geld
dat al in de potten zit. Laten wij echter eerst het kabinet oproepen om het beleid uit te voeren dat in alle rapporten staat. Wij beschikken over
het rapport-Elverding, het rapport-Ruding, het rapport van de oud-FNV-voorzitter
Lodewijk de Waal en ik vergeet er nog twee of drie. Al deze rapporten liggen
te wachten. Ga dat beleid eens uitvoeren.Mevrouw Thieme (PvdD):Als ik de heer Rutte hoor spreken over het milieu, denk ik: dit kan hij
toch niet menen? Ik ken hem als iemand die graag "groen" wil zijn.
Ik heb hem in de wandelgangen ook horen zeggen dat hij wat minder vlees wil
eten. Nu hoor ik hem echter op deze manier over het milieu spreken en denk
bij mezelf: dit moet hij van zijn fractie zeggen.De heer Rutte (VVD):Is milieu rechts of links, mevrouw Thieme? Dat zou ik wel eens willen
weten.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik hoor de heer Rutte zeggen dat hij wil voorkomen dat maatschappelijke
organisaties naar de rechter kunnen gaan om te vragen, een besluit om een
weg aan te leggen te toetsen aan natuurregelgeving. Hij wil dit frustreren
en deze organisaties deze toegang tot de rechter ontzeggen. Dit gaat tegen
zijn eigen beginselen van democratie in. Dat ziet hij toch zelf ook wel in?
Ik begrijp niet hoe hij tot dit voorstel komt.De heer Rutte (VVD):Dit gaat helemaal niet in tegen mijn beginselen van democratie, want wij
gaan hierover namelijk een democratisch besluit nemen. Weet u hoe wij dat
doen, mevrouw Thieme? Door in de wet op te nemen dat je alleen tegen een project
kunt procederen als je daarbij een direct belang hebt. Kijkt u naar de situatie
in Leiderdorp. Die is verschrikkelijk. De mensen die er wonen hebben in de
ochtend en de middag last van vreselijke stank die wordt veroorzaakt door
de file die ontstaat omdat de A4 daar nog steeds slechts twee banen heeft
en geen drie.Mevrouw Thieme (PvdD):Het is juist van groot belang dat maatschappelijke organisaties het algemeen
belang van milieu kunnen verdedigen bij de rechter. Dit is zeker zo in een
situatie waarin het geen overheidstaak meer is om iets aan het milieu te doen,
wat ik de heer Rutte zojuist hoorde beweren.De heer Rutte (VVD):Zij mogen van mij elk belang verdedigen bij elke rechter, maar zij moeten
ermee stoppen om als een soort professionele bezwarenmakers projecten te blokkeren
waarbij zij geen direct belang hebben en waar een democratisch besluit over
is genomen. Dat is wat zij op dit moment doen en dat moeten wij echt nu gewoon
onmogelijk maken. Gaat u eens kijken in Leiderdorp en praat u eens met de
mensen die daar wonen. Ik was daar onlangs en heb zelf gemerkt, gewoon in
de file, hoeveel stank er over het dorp trekt en hoe onleefbaar het daardoor
wordt.Mevrouw Thieme (PvdD):Uit het feit dat milieuorganisaties deze rechtszaken zo vaak winnen, zou
de heer Rutte juist moeten concluderen dat er iets niet deugt met de besluiten
die wij nemen en dat die ten koste gaan van het milieu. Daarin zou hij wat
meer energie moeten steken. In plaats daarvan wil hij de boodschapper van
het slechte nieuws de gang naar de rechter beletten.De heer Rutte (VVD):Op dit punt ben ik het deels met mevrouw Thieme eens. Immers, in Nederland
hebben wij Europese regelgeving nog eens opgeplust, er mooie gouden randjes
omheen gezet, waardoor Nederland zo langzamerhand op slot is komen te staan.
Dat is volkomen verkeerd. Ook hiertoe roep ik minister Eurlings op. De rapporten
liggen er. Ik ken hem als een daadkrachtig man. Laat hij beginnen met deze
zaken aanpakken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er ging in de gangen bij GroenLinks een gejuich op bij uw aankondiging
dat de VVD GroenRechts zou worden, en niet alleen omdat het onze naamsbekendheid
verder zou vergroten, waarvoor dank overigens, maar ook omdat er daarmee nieuwe
mogelijkheden voor samenwerking zouden ontstaan. Moet ik nu uw milieuprogramma
samenvatten met de trefwoorden kernenergie, meer asfalt en minder inspraak?De heer Rutte (VVD):Nee, uw samenvatting klopt niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar iets anders heb ik eerlijk gezegd niet gehoord.De heer Rutte (VVD):Ik heb het gehad over het belang van innovatie. Ik heb gezegd dat wij
ervoor moeten zorgen dat Nederland daarbij voorop loopt, dat wij het mogelijk
moeten maken dat bijvoorbeeld de kennis bij onze technische universiteiten
makkelijk en snel de markt kan bereiken, dat onze inzet op innovatie gericht
moet zijn. Als u naar mijn betoog geluisterd had, zou u mij ook hebben horen
spreken over het belang van normen stellen aan de industrie in plaats van
al die belastingmaatregelen. De verpakkingsbelasting en de vliegbelasting
worden wel ingevoerd met het oog op hun milieueffect, maar het kabinet zou
in paniek raken als ze dat effect ook werkelijk hadden. Het vermenigvuldigt
alle huidige vliegbewegingen met de opbrengst van de vliegbelasting, en het
resultaat daarvan boekt het vervolgens in. Het kabinet gaat er dus zelf ook
al van uit dat deze belastingen niet zullen leiden tot minder vliegen en minder
verpakkingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Over één punt kunnen wij het eens zijn: normen stellen aan
de industrie. Maar toevallig heeft de liberale fractie in het Europees Parlement
heel recent tegen een voorstel tot aanscherping van de norm voor de uitstoot
van CO2 door auto's gestemd. Dan moet ik toch constateren dat uw
pols het enige groene aan u is, sinds u daar uw Rolex afgehaald heeft ...De heer Rutte (VVD):Helemaal niet! En wat het Europees Parlement betreft, ik hoorde dit gerucht
ook van uw collega Vendrik, dus ik ben er even ingedoken. Waar ging het over
in het Europees Parlement? Een voorstel om de auto-industrie in twee of drie
jaar aan een norm te laten voldoen, wat technisch niet haalbaar zou zijn,
terwijl dat twee jaar later wel zou kunnen. Dit zou betekend hebben dat de
industrie heel veel geld had moeten investeren om iets te bereiken wat niet
haalbaar is, terwijl er nu besloten is om een aanpak te kiezen waarbij
de auto-industrie iets meer tijd krijgt voor daadwerkelijke innovatie. Hier
geloof ik in, dit is de aanpak waarvoor Schwarzenegger in Californië,
maar ook de presidentskandidaten Obama en McCain aandacht vragen: een groene
agenda, niet gericht op consuminderen, spaarlampen en dat soort gedoe, maar
op echt serieuze dingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat ik hoor, is vooral uitstel, uitstel, uitstel. Straks gaat u net als
de heer Wilders nog zeggen dat de noordpool niet smelt en dat de aarde plat
is!De heer Rutte (VVD):Ik vind die hele discussie over de vraag of er nu echt sprake is van opwarming
van de aarde, niet zo interessant. Ik stel vast dat wij door het opraken van
aardolie en steenkool met het oog op de zekerheid van onze energievoorziening
gewoon maatregelen moeten nemen. Wat u wilt, is consuminderen, een beetje
windmolens en zonne-energie. Daar ben ik overigens ook een voorstander van,
maar alle onderzoeken laten zien dat deze maatregelen onvoldoende zijn, dat
de behoefte aan energie in de komende jaren zal verdubbelen, zodat het noodzakelijk
is om nieuwe centrales te bouwen. En ik geloof dat wij het erover eens zijn
dat het geen kolencentrales moeten worden, zodat ik zeg: heb dan ook het lef
om weer over kernenergie te gaan praten. Dat moeten wij niet doen omdat die
vorm van energie ideaal zou zijn, maar omdat gebruik maken van kernenergie
in deze overgangsfase onvermijdelijk is.De heer Slob (ChristenUnie):Als ik de term GroenRechts hoor, moet ik altijd denken aan de poster van
Loesje in de jaren negentig: GroenRechts, alle bomen het land uit! Maar ik
heb de indruk dat u daar toch een iets andere invulling aan geeft en ik moet
zeggen dat een aantal dingen mij wel aanspreken. Ik hoop overigens dat u uw
geestverwanten in Europa nog even een duw in de rug zult geven als het gaat
om het bronbeleid bij de aanpak van de CO2-uitstoot van auto's,
want ik vind dat echt een misser van het Europees Parlement. Ook hoop ik dat
u zich wilt conformeren aan de ambitieuze doelstellingen van het kabinet op
het gebied van duurzame energie en energiebesparing. Over de daarbij te kiezen
weg kunnen wij discussiëren, maar bent u bereid om u te committeren aan
die hoge ambities?De heer Rutte (VVD):Die doelstellingen zijn voor mij gewoon vogels in de lucht, maar het kabinet
wil nog van 20% naar 30% reductie. Uit een doorrekening van
het Milieu en Natuur Planbureau blijkt dat dit niet gehaald zal worden, dus
wij hebben echt een nieuwe aanpak nodig. Het hele milieubeleid van het kabinet
is echt aan het mislukken, laten wij het daarover eens zijn.De heer Slob (ChristenUnie):Ik was wat optimistisch, het leek mij prachtig dat ook de liberalen zich
een keer met het milieu gaan bezighouden, dus dit vind ik toch teleurstellend.
U wilt geen ambitie, u wilt geen doelstelling voor na deze kabinetsperiode.
U heeft ergens gelezen dat wij het misschien niet gaan halen, en daarom pleit
u ervoor om het maar niet te doen.De heer Rutte (VVD):U zit altijd met cijfertjes, mijnheer Slob, zoals die 0,7% voor
ontwikkelingssamenwerking. U houdt zich dan vast aan percentages. Kijk eens
wat het kabinet doet! Dat is toch allemaal gepriegel en vergieteren van dingetjes
en brengt ons echt niet bij de doelstelling. Laten wij nu eerst eens aangeven
wat wij bedoelen met een innovatieve, moderne economie, welke visie wij daarop
gezamenlijk kunnen ontwikkelen. Misschien kunnen de doelstellingen dan wel
overschreden worden. Laten wij in ieder geval samen die ambitie hebben. Dat
moeten wij willen en dat betekent ook Nederland vooruit helpen in de wereld.Dat brengt mij via een logisch bruggetje bij de afronding van mijn betoog.
Ik zou tegen de heer Slob en alle anderen willen zeggen: wij leven in een
mooi land. Nederland kan toonaangevend zijn in Europa en in de wereld. Nederlanders
moeten de ruimte krijgen om iets van hun leven te maken. Met een krachtige
staat die hen beschermt als het nodig is en soms een duwtje in de rug geeft,
maar vooral een kleinere staat die mensen daadwerkelijk vrij laat en ruimte
geeft om het leven met verve te leven.Als in de zomer van 2028 – 100 jaar na de Spelen van Amsterdam –
de eerste olympische ploegen op Schiphol arriveren, moeten de atleten die
bijzondere olympische sfeer in onze hele samenleving voelen; een samenleving
waarin het bruist en waarin mensen naar eigen kunnen presteren; een land met
olympische allure!(geroffel op de bankjes)Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Wij keken de afgelopen maanden met grote spanning
naar de verkiezingsstrijd in Amerika. Het is een harde strijd en er staat
heel veel op het spel. Alles draait daar om verandering, om change. Al gebruiken
wij in Nederland niet graag zulke grote woorden, toch ben ik ervan overtuigd
dat ook in ons land de vraag centraal staat of wij nog durven te geloven dat
verandering vooruitgang is.Dat er veel verandert, staat buiten kijf. Laat ik een voorbeeld noemen.
Onze moeders bleven meestal thuis om voor de kinderen te zorgen. Nu kiezen
vrouwen steeds meer voor het werken in deeltijd. Als je aan onze zonen en
dochters vraagt wat zij willen worden, krijg je een dubbel antwoord: dierenarts
en moeder of politieagent of profvoetballer en vader. Mannen en vrouwen zorgen
samen voor kinderen. Als dat geen vooruitgang is!Of al die toekomstdromen van onze kinderen en kleinkinderen uitkomen,
weten wij nog niet. Dat hangt voor een groot gedeelte van henzelf af. De PvdA
wil hun wel de kans geven om die dromen waar te maken; om hun talenten te
ontwikkelen, om vooruit te komen in hun werk en om in een veilig land te wonen!
Mijnheer Rutte, wat mij betreft geldt dat ideaal voor alle kinderen in de
hele wereld, maar op Nederland hebben wij de meeste invloed.Daarom wil ik het vandaag hebben over hoe wij kunnen werken aan een Nederland
van houvast én vooruitgang. Mensen hebben houvast nodig om veranderingen
ook als vooruitgang te kunnen zien en zij verwachten van ons houvast en vooruitgang.
Houvast zodat zij erop kunnen vertrouwen dat ons land niet bezwijkt onder
snelle en internationale ontwikkelingen; zodat zij erop kunnen rekenen dat
wij hen niet in de steek laten als zij het niet alleen kunnen
redden. Vooruitgang omdat wij het beste onderwijs willen, de beste zorg voor
onze ouders én een schone en innovatieve economie die langer dan een
generatie meekan. Vooruitgang dus, maar mét de bescherming van onze
verworvenheden. De Partij van de Arbeid vindt dat dit kabinet daaraan moet
werken voor de toekomst van onze kinderen.Het kabinet levert daaraan een bijdrage. Vandaag presenteert het kabinet
voor de tweede keer een begroting waar Joop den Uyl zich niet voor zou schamen.
Geen achteruitgang in koopkracht; en dat in een tijd van een aanzwellende
crisis! Dat lukt alleen als de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.
Ik ben blij dat het kabinet dat doet, dat het staat voor een solide en solidair
Nederland en dat het zorgt dat burgers vertrouwen houden in onze economie.
Er is ook een noodzaak voor het kabinet om daaraan te werken, want burgers
zijn onzeker over de ontwikkelingen om ons heen.Mevrouw Kant (SP):Dat u nu zelf de heer Den Uyl moet aanhalen en dat ook nog in relatie
brengt met de koopkracht van de mensen! Als er iets is waar hij volgens mij
niet voor zou tekenen, is het dat voor het tweede jaar achtereen met de PvdA
in de regering, de mensen met de laagste inkomens erop achteruitgaan. Hoe
kunt u dat voor uw rekening nemen?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik denk dat Joop den Uyl deze begroting heel goed voor zijn rekening zou
kunnen nemen. Het is namelijk een solide en solidaire begroting. Ik denk dat
u uw verhaal niet kunt blijven volhouden. Ik weet niet of u gisteravond naar
de televisie hebt gekeken. Er is, ik meen bij Netwerk, gesproken over de Nibud-berekeningen.
Er werd aan een bijstandsmoeder, Maria Sanders, gevraagd hoe haar omstandigheden
waren. Zij ging erop vooruit. Er werd aan mevrouw Van Laveren, een vrouw met
een klein pensioentje, gevraagd hoe haar situatie was. Zij ging erop vooruit.
Dus, mevrouw Kant, u kunt wel zeggen dat iedereen erop achteruitgaat, maar
dat is niet zo.Mevrouw Kant (SP):Ik heb de cijfers van het Centraal Planbureau, het Nibud en de CG-Raad
gelezen. Laten wij het bij de officiële cijfers van het Centraal Planbureau
houden. Daarin staat heel duidelijk dat groepen, mensen met lage inkomens
en ouderen, erop achteruitgaan. U kunt uw hoofd wel schudden, maar iedereen
geeft het toe, behalve de PvdA. Ik snap wel waarom u dat niet doet, want het
is heel pijnlijk. Maar u kunt toch niet accepteren dat deze groepen erop achteruitgaan?Mevrouw Hamer (PvdA):Uit de cijfers van het Nibud blijkt dat er één kwetsbare
groep is. Dat heeft te maken met de buitengewone uitgaven. Dat hebben wij
kunnen lezen. Ik heb daar gisteren al van gezegd dat ik verwachtte dat het
kabinet daarvoor maatregelen zou treffen. Mijn voorspelling is uitgekomen,
want wij hebben gisteren een brief gekregen, waarin het kabinet aangeeft –
ik kan daar meteen de andere tabel bij halen, want daar komt u nu ook mee –
dat het van plan is om via de buitengewone uitgaven de tabellen bij elkaar
te brengen. Het kabinet schrijft in de brief dat het het volste vertrouwen
heeft dat dat zal lukken. Ik wacht dat nu af. Ik heb echter alle reden om
aan te nemen dat als het kabinet in een brief zegt dat het dat gaat regelen,
dat het dat ook gaat regelen.Mevrouw Kant (SP):Het is heel moeilijk discussiëren als u steeds alles door elkaar
haalt en cijfers ontkent. Ik pak de cijfers er niet voor niets bij. Er staat
nadrukkelijk in dat groepen huishoudens met een laag inkomen erop achteruitgaan.
Dat geldt zowel voor mensen met een uitkering als voor mensen die werken.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat ontken ik ook niet. U kunt wel met een tabel komen, maar die is inmiddels
achterhaalt. Gisteren klopte uw boodschap nog, maar er is gisteravond een
brief gekomen en het kabinet heeft gisteren aangegeven dat het juist op dit
punt met nadere voorstellen zal komen. Laten wij eerst wachten op de uitwerking,
dan kunnen wij daarna kijken of u dan nog ontevreden bent. Ik verwacht echter
dat wij dan een oplossing hebben voor dit probleem. U bent gewoon een dag
te laat.Mevrouw Kant (SP):Ik heb de brief toch echt heel anders gelezen. In de brief gaat het alleen
om de groep chronisch zieken en gehandicapten. Er staat verder geen enkele
garantie in. Er staat in: wij gaan er nog eens naar kijken. Mevrouw Hamer,
het gaat om mensen met een laag inkomen en chronische zieken, gehandicapten
en ouderen die hoge kosten hebben door hun ziekte. Dan zegt u: wij gaan nog
eens kijken naar één deel van die groep. Dat is voor mij te
weinig voor een partij die zegt sociaal te zijn. Dus ik vraag u niet te verwijzen
naar een brief waarin het kabinet zegt: wij gaan er nog eens een keer naar
kijken. Ik vraag u om samen met ons aan het kabinet te vragen om de inkomensachteruitgang
van de mensen met lage inkomens en de chronisch zieken en gehandicapten te
repareren.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik hoef dat niet te vragen. Ik raad u echt aan om die brief nog eens goed
te lezen, met name de voorlaatste alinea. U stelt dat het kabinet zegt: wij
gaan er nog eens naar kijken. Maar het kabinet zegt: wij gaan er iets aan
doen en wij hebben het volste vertrouwen dat onze maatregelen ertoe zullen
leiden dat wij een en ander in balans brengen. Ik begrijp daaruit dat het
kabinet dit aanpakt en daar ben ik blij om.De heer Pechtold (D66):Vorig jaar was het de heer Tichelaar die met koopkrachtreparatie kwam,
maar dit jaar heeft de eigen minister de PvdA in de problemen gebracht door
een paar weken geleden te stellen: iedereen in de plus. Met iedereen wordt
niet bedoeld het aantal groepen waar wij ons nu over buigen, maar gewoon ieder
individu. Gisteren is hierover de brief aan de Kamer gestuurd waar ook de
heer Van Geel naar verwees, maar daarna hebben wij mevrouw Jongerius nog iets
horen zeggen. Zij stelde: ik wil, voordat ik het najaarsoverleg tot een succes
uitroep, reparatie voor de ouderen en de uitkeringsgerechtigden. Zij noemde
niet de derde groep, die mevrouw Kant terecht noemt, namelijk de langdurig
zieken. Ik wil van mevrouw Hamer weten of zij ingaat op die vraag van de FNV.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat lijkt mij een beetje voorbarig. Volgens mij heeft mevrouw Jongerius
een aanzetje willen geven voor het najaarsoverleg. Zoals u weet gaat dat tussen
werkgevers, werknemers en de overheid. Ik ga noch mevrouw Jongerius
voor de voeten lopen noch achter haar staan. Mevrouw Jongerius is heel goed
in staat haar mannetje te staan.De heer Pechtold (D66):Dat is wel een bekend beeld, maar ik ben vooral geïnteresseerd in
de positie die de PvdA-fractie inneemt. Het is voor dit debat van groot belang
om te weten waar de PvdA staat. Ik wil nu de begroting in haar totaliteit
kunnen bespreken en ik wil mij niet achter een gisteren verstuurde brief verschuilen.
De PvdA-fractie heeft zich de afgelopen weken wel alles aan de partners gelegen
laten liggen, want als zij komen met een voorstel voor ontslagrecht moet zij
dat omarmen. Dus ik vraag mevrouw Hamer helder het volgende. Mevrouw Jongerius
stelt als randvoorwaarde nadrukkelijk dat er voor twee groepen reparatie moet
komen. Gaat de PvdA-fractie daarin mee? Zegt de PvdA vandaag ja of nee? Gaat
de PvdA-fractie die onzinnige belofte, die je niet waar kunt maken, van "iedereen
in de plus" waarmaken, ja of nee?Mevrouw Hamer (PvdA):Hoe vaak u mij vandaag ook vraagt om ja of nee te zeggen, ik ga nog steeds
over het antwoord. Dus dan weet u dat; ik ken inmiddels uw truc.De heer Pechtold (D66):Maar u was daarnet de quizmaster die ja of nee wilde horen, nu doe ik
het een keer en dan mag het weer niet!Mevrouw Hamer (PvdA):Nee, maar Mark Rutte wilde met mij ook niet meedoen, dus ik dacht: ik
laat het u ook even weten.Zoals ik eerder stelde, ik vind het een solide en solidaire begroting.
Op één punt heb ik mijn zorgen uitgesproken, namelijk over de
buitengewone uitgaven. Ik heb gisteren een brief gekregen en ik wacht het
najaarsoverleg rustig af.De heer Pechtold (D66):Voorzitter ...De voorzitter:Laatste keer, mijnheer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Mevrouw Hamer kan wel besloten hebben dat zij vandaag geen antwoorden
geeft en dat zij alleen maar vragen aan anderen stelt. Overigens wijs ik haar
op een fout die zij maakte, want in 2002 was het Hoogervorst en niet Zalm.
Dus als quizmaster moet zij goed kijken wat de eigen antwoorden zijn. Wij
hebben het de heer Van Geel net duidelijk horen zeggen. Ik vond het te prijzen
dat hij zojuist zei: wij gaan niet verder in koopkrachtreparaties. Nu is het
de vraag, aan de heer Van Geel of aan mevrouw Hamer, hoe wij daaruit komen.
Ik wil namelijk weten waar de PvdA staat en ik wil niet weer een Tichelaartje
krijgen, zoals vorig jaar.Mevrouw Hamer (PvdA):U hebt mij net horen zeggen waar ik sta, anders moet u de Handelingen
er maar op nalezen.De heer Pechtold (D66):Als de fractie van een grote coalitiepartij niet wil praten over een punt
waarover het kabinet ... Uw kleurgenoot houdt al weken vol dat iedereen in
de plus gaat. Nu treden wij met u in de details, de FNV stelt eisen, het CDA
is vandaag helder. U komt toch met die mevrouw die u in Netwerk hebt gezien
op de proppen? De fractie moest toch applaudisseren toen u dat voorbeeld had
genoemd? Nu wil ik wat meer voorbeelden van u horen. Het hoeft niet over individuen
te gaan, maar ik vraag hoe u omgaat met ouderen en uitkeringsgerechtigden.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat antwoord heb ik net gegeven. U weet net zo goed als ik dat wij hier
niet heel Nederland kunnen bespreken, maar de mensen uit mijn voorbeelden
hebben van het Nibud gehoord dat zij erop vooruitgaan. Dat is ook precies
wat Wouter Bos heeft gezegd. Er zijn nog veel meer voorbeelden te geven van
mensen die erop vooruitgaan. Om nog even op dat Tichelaartje terug te komen
waar u het over had: vorig jaar had u een grote mond over de heer Tichelaar,
maar dezelfde mensen waar de heer Tichelaar het vorig jaar over had, gaan
er dit jaar wel op vooruit. Daar hoor ik u nu niet meer over.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik geloof best dat u uiteindelijk met veel kunst- en vliegwerk erin zal
slagen om de chronisch zieken en gehandicapten qua koopkracht op nul te krijgen.
Het is overigens niet onbelangrijk als dat lukt, zelfs heel belangrijk. Voor
mij zit de pijn ook nog ergens anders, namelijk dat deze begroting denivelleert.
U zult het toch met mij eens zijn dat het effect van de maatregelen in de
kinderopvang, de AWBZ, de buitengewone uitgaven en de verlaging van de algemene
heffingskorting – die zit verstopt in de begroting en men komt daar
niet voor uit, maar die is toch heel belangrijk – het hardst ingrijpt
bij de laagste inkomens? Ik neem het de PvdA kwalijk dat zij meewerkt aan
een begroting die denivelleert en deze zelfs solidair noemt.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik denk echt dat dit niet klopt. Laten wij even naar de kinderopvang kijken.
U weet allebei net zo goed als ik ...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben in mijn eentje!Mevrouw Hamer (PvdA):Ik wilde ook zeggen: wij weten allebei. Wij weten allebei dat, als je
kijkt naar hoe de inkomenstabel uitpakt en ziet welk bedrag van ouders wordt gevraagd, de laagste inkomens er het minste last van hebben.
Laat ik het voorbeeld maar zelf noemen, want anders komt u ermee. Als u kijkt
naar waar wij nu mee bezig zijn in de AWBZ, dan zorgen wij ervoor dat de mensen
die het het hardste nodig hebben – dat zijn de mensen met de laagste
inkomens – erop vooruitgaan. Zo kan ik u veel voorbeelden geven. Allerlei
maatregelen waarvan de heer Rutte roept dat wij veel te veel naar de tijd
van Joop den Uyl teruggaan zijn maatregelen waarvan de mensen met de laagste
inkomens het meeste profiteren. Ik geef u op een punt gelijk: dit jaar is
er een verschil, want dit jaar wordt het hardste ingezet op de mensen die
aan het werk moeten komen en die geprikkeld gaan worden om te gaan werken.
Dat is waar. De werkenden worden geprikkeld, maar als je het over de hele
periode bekijkt, kunt u echt niet volhouden dat de mensen met de laagste inkomens
de dupe zijn. Ik vind het eigenlijk jammer dat u dat beeld steeds voorhoudt,
want de mensen schrikken ervan en het is niet waar!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mensen worden geprikkeld om aan het werk te gaan en daar precies zit ook
de pijn, want dat gebeurt helemaal niet. Weet u wat er gebeurt? De eis dat
200.000 aan het werk zouden worden geholpen is in deze begroting losgelaten.
Er staat alleen nog dat er een volumedaling van de uitkeringen moet plaatsvinden
en dat is echt iets heel anders. Dat wil niet zeggen dat je mensen aan het
werk helpt, het betekent dat je mensen minder toegang tot uitkeringen geeft.
Hetzelfde geldt voor de leerwerkplicht en het uitkeringsrecht voor jongeren
tot 27 jaar. U maakt de inkomenspositie van deze jongeren, van langdurig werklozen
kwetsbaar en slechter, net als van de mensen met minimuminkomens die de effecten
ondervinden van de kinderopvang, van de AWBZ en de buitengewone uitgaven en
vervolgens doet u alsof u daarmee mensen aan het werk helpt terwijl daar na
twee jaar nog geen begin is gemaakt.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb toch echt een ander beeld. Als het gaat om kinderopvang noemt u
3,2 mld. extra bezuinigen. Ik heb de vorige periode gedroomd van dat bedrag.
U noemt dat een bezuiniging, maar dat is niet waar, het is een extra investering.
Laten wij blij zijn – ik begon niet voor niets met dit voorbeeld –
dat zoveel mensen gebruik willen maken van de kinderopvang en laten wij ervoor
zorgen dat ze dat in de toekomst ook nog kunnen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan moet je ze niet ontmoedigen door er vervolgens voor te zorgen dat
ze minder geld krijgen als ze van die kinderopvang gebruik maken!Mevrouw Hamer (PvdA):Dan uw andere voorbeeld van de leerwerkplicht. Als er nu iets is waarvan
wij hier allemaal overtuigd waren, dan is het dat kinderen een diploma moeten
halen of als ze nog in de kwetsbare periode zitten moeten gaan werken omdat
wij weten dat als je voor je 27ste werkloos wordt je nooit meer aan de bak
komt. Waar u op doelt – omdat u er gisteren ook naar vroeg, heb ik het
nagezocht – is dat mensen in de groep van 18 tot 21 jaar twee maanden
een lagere uitkering krijgen dan daarvoor. Dat is om hen te prikkelen om te
gaan studeren. Daarover maakt mevrouw Halsema nu zo veel gedoe. Ik houd mij
vast aan de stelling dat deze begroting erop is gericht om mensen aan het
werk te krijgen, dat de werkenden waar wij het vorig jaar over hadden, er
wat extra op vooruit gaan, ook de gezinnen met kinderen die het zo hard nodig
hebben, en dat wij de mensen aan de onderkant niet in de steek laten. Dit
is precies de reden van de brief die wij gisteravond hebben gekregen. Als
er de komende tijd meer brieven nodig zijn, dan zullen wij dat wel zien. Ik
ben er vandaag van overtuigd dat dit niet nodig zal zijn, omdat dit een solide
en solidaire begroting is. Ik ben daar trots op.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een begroting wordt niet meer solide en solidair als je dit vaker herhaalt.
Dan moet je overtuigen en daaraan ontbreekt het. Bij de kinderopvang –
en dat zijn niet mijn gegevens maar algemene gegevens – slaat het het
hardste in bij mensen met de laagste inkomens. Mevrouw Hamer weet net zo goed
als ik dat het weer terugkomt op het niveau van 2005. Weet zij nog dat wij
in 2005 samen ten strijde trokken tegen een ongelooflijk magere en niet stimulerende
kinderopvangregeling? Die staat zij hier nu te verdedigen als solidair en
solide. Sorry hoor, maar ik vind dit niet geloofwaardig.Laat ik tot slot zeggen: misschien laat zij de minima niet volledig in
de steek, maar zij mogen ook niet mee in de welvaart terwijl de midden en
hogere inkomens daarvan meer profiteren. Dit is niet "der PvdA".Mevrouw Hamer (PvdA):In 2005 is de tabel voor kinderopvang verhoogd voor de hogere inkomens.
Dat is wat er in 2005 is gebeurd. Wat wij samen hebben gedaan, was ver daarvoor.
Wij hebben er toen voor gezorgd dat de garantie voor de laagste inkomens die
dreigde weg te vallen, niet is weggevallen. In 2005 ging het met de heer De
Geus over de hogere inkomens. Ik moet zeggen: ik hoor alleen maar klachten
over de bezuiniging op de gastouderopvang. De staatssecretaris heeft toegezegd
dat zij zal nagaan hoe de uitvoering in elkaar zit. Ik heb nauwelijks e-mails
gehad van mensen van de onderkant die meer moeten betalen. Dat is ook logisch,
want dat hoeven zij niet te doen. Mevrouw Halsema moet ophouden met dat fabeltje
te vertellen, want de mensen gaan het nog geloven ook. Het is gewoon niet
waar. Die mensen moeten naar de kinderopvang en moeten daarvan gebruikmaken.
Mevrouw Halsema moet dan niet net doen of het duurder wordt, want het wordt
niet duurder.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kan mevrouw Hamer de garantie geven voor de komende jaren dat de mensen
met de laagste inkomens geen extra kosten zullen hebben voor de kinderopvang,
gemeten naar dit jaar?De voorzitter:Een kort antwoord, want ik had mevrouw Halsema geen gelegenheid gegeven
om nog een vraag te stellen.Mevrouw Hamer (PvdA):De garantie die ik afgeef, is de garantie die is opgenomen in de regeling
en mevrouw Halsema zij weet precies wat die inhoudt.De voorzitter:U vervolgt uw betoog.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. Ik was gebleven bij de onzekerheid van burgers. Voor het eerst
sinds de wederopbouw hebben wij te maken met een generatie mensen
die denkt dat hun kinderen of kleinkinderen het minder goed zullen krijgen
dan zij het zelf hebben. Als dit beeld niet wordt weggenomen, zullen mensen
zich achter hun voordeur terugtrekken. Dan is het straks alleen nog maar Nederland!
als Oranje voetbalt of als wij wedstrijden winnen tijdens de Olympische Spelen.
Dan wordt Nederland een land van schuttingen en gesloten gordijnen. Ik ben
er diep van overtuigd dat zo'n land niet het Nederland is dat onze burgers
voor ogen staat. Nederlanders zijn geen zeurpieten. Nederlanders zijn trots
op de vooruitgang van de twintigste eeuw, trots op hun solidaire welvaartsstaat,
trots op de emancipatie die voor miljoenen Nederlanders een bevrijding is
geweest. Des te zorgelijker is het dat, nu wij al weer enige jaren met beide
benen in de eenentwintigste eeuw staan, zo veel mensen twijfelen aan hun toekomst
en aan de overheid. Die zorgen van mensen zijn – ik zeg het eerlijk –
niet altijd ongegrond. Voor veel mensen is de snelheid van de verandering
niet meer te behappen. Voor veel mensen hebben de veranderingen van de afgelopen
jaren inderdaad slecht uitgepakt. Mensen zagen banen verdwijnen. Mensen zien
hun energierekening en de benzineprijs stijgen. Tegelijkertijd worden de "happy
few" rijk door de handel in bankrisico's van gewone mensen.Ik zie twee ontwikkelingen die hierop van invloed zijn: de afnemende afstand
tussen het dagelijkse leven en de internationale ontwikkelingen en de toenemende
afstand tussen overheid en bevolking. In het dagelijkse leven zijn mensen
bezig met hun werk, hun gezin en vaak ook met hun ouders die om verzorging
vragen, gewoon de dagelijkse vreugden en de dagelijkse sores. In die wereld
lopen ze aan tegen bureaucratie, tegen anonieme stemmen bij de Belastingdienst
of soms tegen dreigende bezuinigingen, waarvan ze niet precies weten hoe het
zit.Tegelijkertijd vliegt de internationale wereld met steeds grotere snelheid
de huiskamer in. Mensen horen over oorlog, over een flexibele arbeidsmarkt,
over aantasting van hun pensioenen en over aanbestedingen. Op die wereld is
het moeilijk vat krijgen. Veel mensen vragen zich af of de overheid er wel
vat op heeft. Daar ligt ook meteen het antwoord op die vraag. Wij kunnen dat
namelijk niet zo laten. Wij moeten inderdaad het vertrouwen van burgers in
hun toekomst herstellen. Dat is de allerzwaarste taak waar de politiek voor
staat. Wij moeten dus die alledaagse wereld verbinden aan de internationale
wereld. Wij moeten mensen het vertrouwen geven dat ze in een land leven dat
tegen eventuele bedreigen, ook tegen financiële bedreigingen, bestand
is. Mensen moeten erop kunnen rekenen dat wij hun zorgen serieus nemen.Ik geloof in de kracht van de Nederlandse samenleving. Ik geloof in de
kracht van het kabinet om daar het maximale uit te halen. Ik zeg er maar bij
dat ik óók geloof in de kracht van mijn partij om daaraan een
belangrijke bijdrage te leveren.De heer Pechtold (D66):Ik deel uw analyse van de manier waarop mensen de ontwikkelingen in zowel
de wereld als in Nederland ervaren. In ons land krijgen zij bijvoorbeeld te
maken met onze met alle goede bedoelingen gecreëerde bureaucratie. In
de analyse en de oplossing van de PvdA mis ik echter het woord "democratie".
Wij moeten natuurlijk de bureaucratie aanpakken, maar wat wij doen binnen
het in 1848, 160 jaar geleden, gecreëerde stelsel met dat gevoel van
afstand? Hoe gaan wij mensen echte inspraak en echte invloed geven? Wat is
uw agenda?Mevrouw Hamer (PvdA):Mijn verhaal is opgebouwd rond de thema's wijk, wereld en werk. Bij het
thema wereld kom ik terug op uw vraag.Voorzitter. Mijn fractie staat voor de bescherming van de verworvenheden
van de 20ste eeuw: sociale zekerheid en emancipatie. Wij gaan voor de kracht
en de kansen die de nieuwe ontwikkelingen van de 21ste eeuw ons te bieden
hebben. Die kracht zit in binding, zeggenschap van burgers en emancipatie,
in de verdere emancipatie van vrouwen, maar ook in de emancipatie van migranten.
Wij erkennen problemen en pakken ze aan, maar altijd gericht op een oplossing.
Het gaat om de balans tussen uitdagen en beschermen. Het gaat om de balans
tussen de noodzakelijke dynamiek en voldoende veiligheid. Voor die balans
is de sociaaldemocratie uitgevonden. Daarom zitten wij in dit kabinet. Wij
staan voor dat houvast. Wij staan voor die vooruitgang, op het werk, in de
wijk en in de wereld.Voorzitter. De rest van mijn betoog verdeel ik over de thema's werk, wijk
en wereld. Ondanks het moeilijke economische tij in de rest van de wereld
staat de Nederlandse economie er nog altijd goed voor. Dit kabinet beseft
volgens mij als geen ander dat wanneer de economische wind tegenzit, extra
bezuinigen niet het juiste antwoord zijn. Het antwoord is wel koopkrachtbehoud
en doorgaan met de noodzakelijke investeringen voor de toekomst. Dat noem
ik solide. Dat noem ik solidair. Dat geeft houvast. En zie, naast de forse
investeringen in de samenleving presenteert minister Bos een overschot van
1,2%. En zie, het beroemde spook van de inflatie wordt beteugeld, door
de btw niet te verhogen, door met sociale partners afspraken te maken over
gematigde looneisen en door de WW-premie van de werknemers naar nul te brengen.
Werk wordt op die manier door dit kabinet aantrekkelijker gemaakt. Werk, zodat
het je houvast geeft en structuur in je leven.Mevrouw Kant (SP):Nu mevrouw Hamer voor de derde keer spreekt over een solidaire begroting,
wil ik haar toch een vraag stellen. Vindt zij dat deze begroting doet aan
eerlijk delen?Mevrouw Hamer (PvdA):Ja.Mevrouw Kant (SP):Hoe kan het dan dat de mensen met de laagste inkomens er soms op achteruitgaan
en er bijna niet op vooruitgaan, en mensen met hogere inkomens er op vooruitgaan,
dus de verschillen eigenlijk groeien? Solidair betekent toch eerlijk delen?
Dan zou je toch zeggen dat de mensen die het minste hebben er wat bij krijgen
en de mensen die wat meer hebben een beetje meer inleveren?Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw Kant kijkt maar naar één deel. Ik hoop niet dat
wij steeds alles hoeven over te doen. De discussie over de koopkracht hebben
wij volgens mij net gevoerd; daarover kent mevrouw Kant mijn mening. Wat ik
ook solidair noem, is dat er geld is gegaan naar de leraren in het onderwijs,
dat er geld is gegaan naar de politieagenten, dat er geld is gegaan naar de
wijken, dat er wordt gewerkt aan de infrastructuur van het land. Wij weten
dat de mensen met de minste kansen daarvan het meeste voordeel hebben. Misschien mag ik er nog iets bij zeggen. Mevrouw Kant heeft het de
hele tijd over geld. Er is echter heel erg veel geld. De heer Rutte is juist
boos omdat er te veel geld van de overheid in wordt gestoken. Hij zegt juist
dat het te veel is. Dat geld wordt geïnvesteerd in mensen. Daarvan hebben
zij profijt. Het is voor de toekomst van mijn kinderen en die van mevrouw
Kant.Mevrouw Kant (SP):Dat was niet mijn vraag. Mijn vraag was of dit kabinet doet aan eerlijk
delen.Mevrouw Hamer (PvdA):En daar zei ik ja op.Mevrouw Kant (SP):Mevrouw Hamer kan wel ja zeggen, maar ik geef vervolgens aan dat het niet
zo is, omdat de mensen die minder hebben er niets bij krijgen of er op achteruitgaan
en de mensen die al veel hebben er op vooruitgaan.Mevrouw Hamer (PvdA):Nu begin ik het te begrijpen ...Mevrouw Kant (SP):O, gelukkig.Mevrouw Hamer (PvdA):... ik mag dus alleen het antwoord geven dat mevrouw Kant van tevoren
heeft bedacht.Mevrouw Kant (SP):Neen, ik wil het hebben over de vraag of wij de welvaart in dit land een
beetje eerlijk delen.Mevrouw Hamer (PvdA):Daar heb ik ja op gezegd.Mevrouw Kant (SP):Ja, maar de werkelijkheid is een andere. Ik heb een concreet voorstel
gedaan, waarop mevrouw Hamer mij zojuist dacht te moeten ondervragen. Een
kwestie van eerlijker delen is een andere vorm van ziekenfondspremies: € 400
voor iedereen, de rest afhankelijk maken van het inkomen. Mevrouw Hamer reageerde
daar nogal heftig op, maar het moet haar toch bekend voorkomen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik reageerde niet zo heftig. Ik zei alleen maar mevrouw Kant hiermee een
systeem maakt dat uiteindelijk als effect heeft dat mensen uit het systeem
zullen stappen en niet mee zullen doen. Daarmee kun je het hele systeem niet
meer volhouden. Mevrouw Kant denkt iets leuks te doen voor de mensen aan de
onderkant, maar als de rest van Nederland uiteindelijk niet mee meedoet –
en mijn voorspelling is dat dit gaat gebeuren – dan gaat het niet werken.
Dan gaan de mensen naar Brasschaat en dan gaan zij het daar regelen. Wat heb
je er dan aan?Mevrouw Kant (SP):De politieke wegen van de Partij van de Arbeid worden voor mij behoorlijk
ondoorgrondelijk. Ik heb net nog een debatje teruggelezen uit 2006 tussen
de heer Bos en de heer Verhagen. Strijdvaardig heeft mijnheer Bos toen het
voorstel verdedigd dat de premies naar € 400 moesten.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat klopt.Mevrouw Kant (SP):Dat is dan toch een goed idee?Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw Kant heeft een deel van het voorstel ook van ons overgeschreven.
Ik heb nooit gezegd dat dat niet is gebeurd. Wij hadden in ons voorstel alleen
wel een aftopping.Mevrouw Kant (SP):Het is toch wel bijzonder teleurstellend dat hier een voorstel wordt gedaan
...De voorzitter:Even op elkaar wachten. Ik ben even de draad kwijt. Volgens mij was mevrouw
Hamer nog aan het antwoorden.Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw Kant doet een voorstel dat twee elementen bevat. Over het eerste
deel heb ik allang gezegd dat ik mij best kan voorstellen dat zij de premie
wil verlagen. Als zij destijds nu had meegedaan aan het kabinet, hadden wij
dat misschien ook nog voor elkaar gekregen. Maar daar zullen wij het maar
niet meer over hebben. Het probleem zit in het tweede deel van het voorstel.
De SP schiet altijd door met haar voorstellen. Met de jeugdzorg ook; mag ik
het daar dan eens even over hebben?De voorzitter:Ik wil het een beetje beperken tot deze vraag, anders gaat het allemaal
door elkaar.Mevrouw Kant (SP):Het is toch bijzonder vreemd dat mevrouw Hamer ons voorstel om eerlijk
te delen – namelijk € 400 premie voor iedereen en de rest
inkomensafhankelijk – afschiet en zegt: ja, dat deel wel, maar u schiet
door. Dat doorschieten bestaat er dan uit dat wij van de echt hoge inkomens
gewoon een beetje meer vragen.Mevrouw Hamer (PvdA):Niet "een beetje meer".Mevrouw Kant (SP):Gewoon een percentage van een inkomen.Mevrouw Hamer (PvdA):U topt nergens af. Dus het gaat maar door.Mevrouw Kant (SP):Dat gaat over miljonairs. Ik weet niet of u de miljonairs van dit land
wilt verdedigen, maar in dat geval ben ik de weg helemaal kwijt bij de PvdA.
Daar gaat het hier niet om. U zegt nu: € 400 is goed, maar ik ben
het niet eens met het niet aftoppen van het inkomensafhankelijke deel. Prima.
Dan dienen wij deze week een voorstel om de nominale premies voor ziektekosten
voor iedereen € 400 te maken. Dat is het voorstel zoals uw partij
dat ook ooit hier heeft voorgesteld. Dat dienen wij deze week in. Daar gaan
wij over stemmen. Hopelijk halen wij een meerderheid; dan gaan wij toch een
beetje eerlijker delen! Doet u mee?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb zojuist al gezegd dat het probleem met u is dat u iets altijd of
te laat, of te veel of te overdreven wil. Uw fractie protesteert, maar zo
is dat nu eenmaal.Mevrouw Kant (SP):Ik kom naar u toe. Ik zeg: laat de tweede helft zitten, dan doen wij alleen
die € 400. Dat is uw eigen voorstel. Dat hebt u hier zelf met verve
verdedigd. Dus ik kom naar u toe. Dan doen wij dat van de week en dan gaan
wij de ziektekostenpremies in dit land een beetje eerlijker delen. Doet u
mee?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik neem graag uw aanmoediging op dat u naar mij toekomt, maar ik zou zeggen:
kijk dan nog eens even goed naar dat voorstel.Voorzitter. Werk geeft je leven houvast en structuur. Daarom is het zo
goed dat werkgevers en werknemers de discussie over het ontslagrecht hebben
afgesloten. Die discussie ging namelijk niet over aan het werk gaan, maar
van het werk afkomen. Wij gaan ons dus niet profileren als een land met lage
loonkosten, slechte arbeidsomstandigheden en de grootste ontslagflexibiliteit.
Nee, als wij houvast en vooruitgang willen bieden, dan moeten wij een economie
neerzetten die investeert in kennis, excellente dienstverlening en vooral,
mevrouw Kant, in mensen.Die investering begint natuurlijk met scholing. Het beste middel voor
de vooruitgang van onze samenleving is het onderwijs. Dat heeft dit kabinet
heel goed begrepen. Ik ben er trots op dat het kabinet de positie van de leraar
heeft verbeterd. Het miljard daarvoor, dat vorig jaar nog zo werd betwijfeld,
is er gekomen en dat zullen de leraren de komende tijd in hun portemonnee
merken.Daarmee is voor mij het verhaal echter nog lang niet af. Graag wil ik
dat de regering nu inspirerend gaat schetsen wat zij verder gaat doen om de
kwaliteit van het onderwijs te versterken, zodat wij inderdaad het beste onderwijs
voor onze kinderen kunnen krijgen. Dat hoort bij mijn ambitie voor de toekomst.
Ik besef heus wel dat wij dat niet eventjes alleen in deze regeerperiode gaan
realiseren. Ik wil wel voor de behandeling van de onderwijsbegroting van de
regering weten wat hiervoor de mogelijkheden zijn in deze regeerperiode en
de periode daarna.Ik verwacht bij dat antwoord dat het beroepsonderwijs de hoogste prioriteit
krijgt, want het beroepsonderwijs is de motor van onze economie, ons middel
voor vooruitgang. En inderdaad, ik ben vast niet de eerste die dat zegt. Maar
juist in deze onderwijsvorm vallen tot nu toe de meeste kinderen uit; meer
dan ooit en meer dan in vergelijkbare landen. Wij kunnen het ons niet permitteren
dat straks grote groepen jongeren met twee linkerhanden de kenniseconomie
worden in gestuurd. Dat is een recept voor maatschappelijk falen en dat moeten
wij dus niet laten gebeuren. Daarom vraag ik het kabinet om met voorstellen
te komen.Mijn fractie verwacht een offensieve aanpak. En ik zeg erbij: dat kan
zonder een gigastructuurplan voor het vmbo en het mbo. Die les hebben wij
geleerd van het rapport-Dijsselbloem. Wij willen graag concrete voorstellen
en ik wil er eigenlijk zelf ook een paar noemen.De voorzitter:Mijnheer Rutte, ik zie dat u wilt interrumperen. Wacht u niet liever op
de voorstellen van mevrouw Hamer?De heer Rutte (VVD):Ik denk dat zij er niet bij zitten.Mevrouw Hamer (PvdA):Zullen wij anders even kijken?De heer Rutte (VVD):Gaat uw gang.Mevrouw Hamer (PvdA):Mooi. Ten eerste: geef extra steun aan de samenwerking tussen het vmbo
en mbo, de zogenaamde vakscholen. Ten tweede: breng het schoolmaatschappelijk
werk in het beroepsonderwijs, daar waar steden dat nodig vinden. Ten derde:
geef sport weer een kans in het mbo en maak experimenten daarmee mogelijk.
Ten vierde: verhoog de kwaliteit van de lerarenopleidingen, met bijzondere
aandacht voor het beroepsonderwijs. Ten vijfde: gebruik het geld waar het
het hardste nodig is, onder andere via de Wet werk en bijstand. Er is veel
geld beschikbaar voor de arbeidstoeleiding van niet-werkenden dat nu niet
benut wordt. Dat zou wat mij betreft wel moeten. Ten slotte misschien een
verrassende suggestie: investeer ook in de voorschool. Juist kinderen in het
beroepsonderwijs hebben van jongs af aan last van een taalachterstand. Als
wij al op jonge leeftijd beginnen, dat aan te pakken, dan kunnen die kinderen
in het beroepsonderwijs verder komen. Ik zou heel graag een reactie van het
kabinet hebben op deze voorstellen, gekoppeld aan mijn eerste vraag.Zat uw punt er nu bij of niet, mijnheer Rutte?De voorzitter:Het zat erbij. De heer Pechtold. Nee, pardon: mevrouw Verdonk was sneller.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Voorzitter. Gelukkig kan ik weer hard lopen zonder de krukken. Ik heb
een vraagje over... Nu ben ik hem door dat gedoe natuurlijk kwijt. Mijnheer
Pechtold, u mag toch even voor.De heer Pechtold (D66):Wij waren bij onderwijs. Mevrouw Hamer riep op om de minister van onderwijs
voor de onderwijsbegroting met een plan te laten komen. Ik moet zeggen: dat
waardeer ik. Ik ga dadelijk met haar bezien hoe ver wij kunnen komen. Nu ben
ik minder geïnteresseerd in wat mevrouw Hamer in een volgende kabinetsperiode
wil doen. Dit kabinet gaat nog drie begrotingen maken, als het even mee- of
tegenzit. Ik had het idee dat het miljard van het onderwijs voor die leraren –
700 mln. in deze periode en dan nog een hele uitloop – nog half gedekt
moet worden, maar mevrouw Hamer heeft het nu over meer geld. Zij heeft het
over vakscholen, mbo, sport, kwaliteit pabo enzovoorts. Dat gaat geld kosten.
Wij hebben een agenda van 5 mld. Weet u nog Rinnoy Kan? Dat hoeft niet allemaal
nu. Mag ik de oproep van mevrouw Hamer zo verbreden dat wij die agenda weer
oppakken en dat wij het eerste deel daarvan in de komende begrotingen gaan
zien? De premier weet alles van het Innovatieplatform, ook kennis en innovatie
horen daar wat mij betreft bij. Is dat de oproep die mevrouw Hamer bedoelt?
Mogen wij die oproep zo breed opvatten?Mevrouw Hamer (PvdA):De opdracht die ik bedoel is precies de opdracht die ik gaf, namelijk
dat ik graag van het kabinet wil weten wat de volgende stappen zijn naar het
beste onderwijs voor onze kinderen. Ik neem aan dat de heer Rinnoy Kan dat
ook voor ogen had, maar ik ga mij hier vandaag niet binden aan alle punten
en komma's uit het rapport-Rinnoy Kan. Ik heb mijn opdracht neergelegd en
ik hoor wel wat het kabinet daarmee doet.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Waar mogelijk zou de Kamer toch moeten samenwerken? Alle partijen
hier willen het onderwijs op nummer een zetten. Er ligt een waardevol rapport.
Ik vraag mevrouw Hamer als fractievoorzitter van een grote partij en van een
coalitiepartij – en dit is geen strikvraag – of ik haar oproep
aan minister Plasterk zo mag zien dat wij bij de behandeling
van de onderwijsbegroting in die breedte antwoord willen hebben. Mevrouw Hamer
noemde een paar zaken die ik belangrijk vind, maar ik vind kennis en innovatie
ook erg belangrijk, en die zaten daar ook in.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat snap ik wel, maar dan zeg ik er toch iets bij. Ik wil nu echt een
prioriteit zien. Ik ken ons namelijk: wij willen altijd alles, en uiteindelijk
gebeurt er niets. Daarom zeg ik dat ik een plan wil. Daar geef ik wel mijn
prioriteit bij aan, en die ligt in het beroepsonderwijs. Voor de rest ga ik
ervan uit dat de minister het rapport-Rinnoy Kan echt nog wel een keer zal
doorlezen.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Ik deel de zorgen van mevrouw Hamer over de kennis van de taal. Taal is
zo ontzettend belangrijk. Mevrouw Hamer sprak net over de voorschool. Het
is heel belangrijk om dan al te beginnen met taal. Maar is het dan niet ook
belangrijk om op gezette momenten in de schoolcarrière van een kind
te toetsen? Is het niet belangrijk om met verplichte toetsen te werken en
om te bezien wat het kennisniveau is van de Nederlandse taal, zodat je direct
kunt ingrijpen?Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, dat lijkt mij goed. Volgens mij gebeurt dat ook voor een heel groot
gedeelte al.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Voorzitter. Dat betekent dat mevrouw Hamer ook voor een toets is aan het
einde van de voorschool, voordat kinderen naar de basisschool gaan, en dat
wij dat nog een keer herhalen in groep acht van de basisschool om te bezien
of het niveau wel goed is. Wij weten immers dat kinderen met twee jaar taalachterstand
van de basisschool naar de middelbare school gaan. Daar vallen de gaten.Mevrouw Hamer (PvdA):Laat ik in mijn eigen woorden zeggen wat ik zou willen. Natuurlijk moet
er gekeken worden, zowel aan het begin als aan het eind van de voorschool,
wat die kinderen kunnen en kennen. U weet ook dat de periode van het tweede
tot het vierde jaar de meest taalgevoelige periode is. De taal kan dan sprongen
voor- en achteruitgaan bij wijze van spreken, uiteraard het liefste vooruit.
Of dat nu moet worden verbonden aan een toets waarin wordt gemeten of een
kind het goed of slecht doet, weet ik niet. Als het u erom gaat om te meten
wat kinderen kunnen en kennen zodat de school daarmee verder kan, zeg ik "ja".Mevrouw Verdonk (Verdonk):Vindt u dat dit dan voor alle kinderen op bepaalde leeftijden moet gaan
gelden? Ik bedoel dan niet een toets op de leeftijd van twee jaar, maar bijvoorbeeld
bij het begin van de basisschool.Mevrouw Hamer (PvdA):Er zijn nu instaptoetsen en die zijn heel goed.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Ik wil graag weten of u voorstander bent van het verplichten van toetsen.Mevrouw Hamer (PvdA):De discussie over verplichtstelling is heel ingewikkeld. Het gaat natuurlijk
om de kinderen die van die voorschool gaan komen. Ik vind het heel belangrijk –
dat heb ik overigens ook ooit in een wet laten vastleggen middels een amendement –
dat er tussen de voorschool en de basisschool gegevens worden uitgewisseld
zodat de basisschool precies weet wat kinderen die komen van de voorschool
kennen en kunnen. Op die manier kunnen scholen zo effectief mogelijk met die
kinderen aan de slag gaan.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Dat is toch heel vrijblijvend?Mevrouw Hamer (PvdA):O, nee.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Wat ik graag wil horen is dat de PvdA-fractie eindelijk zegt dat zij dit
echt belangrijk vindt en dat zij vindt dat kinderen op gezette tijden verplicht
getoetst moeten worden. Dan kan er binnen het onderwijs een programma worden
ontwikkeld dat aansluit op het niveau van die kinderen.Mevrouw Hamer (PvdA):Er wordt al getoetst. Op zo goed als alle basisscholen wordt de Cito-toets
gebruikt als eindtoets. Dat toetsen moet wel zin hebben. U hebt het nu over
alle kinderen, maar lang niet alle kinderen hebben een taalachterstand. Ik
wil dat ervoor wordt gezorgd dat zodra kinderen van de voorschool naar de
basisschool gaan alle kennis die de leerkracht van de eerste groep nodig heeft,
aanwezig is. Als u dat verplicht wil noemen, noemen wij dat verplicht.Ik ben inmiddels bij de jeugdzorg beland. Waar het beroepsonderwijs jongeren
vooruitgang brengt, biedt de jeugdzorg hen houvast. Ook in de jeugdzorg zijn
de problemen groot. De gevolgen van de uitval in het beroepsonderwijs worden
daar namelijk dagelijks gevoeld. Het aantal jongeren dat op de een of andere
manier bijzondere zorg nodig heeft, stijgt jaar in, jaar uit met 10 tot 15%.
Als wij er hier in de Kamer over spreken, doen wij dat heel vaak in schotten.
Wij hebben het apart de Wajong of de WSW. Je ziet dan een soort waterbedeffect
ontstaan. Wij gaan dan iets doen in een van de regelingen en vervolgens nemen
bijvoorbeeld de problemen in het speciaal onderwijs toe.De gemeente Amsterdam heeft dit onderzocht onder de naam "operatie
Frankenstein". Daaruit bleek het voorkomt dat er tientallen hulpverleners
met een gezin bezig zijn, maar dat zij dat van elkaar niet weten. Om die reden
heeft mijn fractie om actie gevraagd. Mijn fractie bepleit een doorbraak zodat
in elk geval in de vier grote steden de bevoegdheden voor jeugd, justitie,
volksgezondheid, welzijn en sport, sociale zaken en onderwijs bij elkaar worden
gebracht en de wethouders aldaar de problemen in een keer kunnen aanpakken.
Met deze doorbraak moeten bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden gebundeld
bij het lokale stadsbestuur. Laten wij daar nu eens experimenteel mee beginnen.
Laten wij nu die vier grote steden eens alle ruimte en vrijheid geven op het
gebied van jeugd, maar ook op het gebied van zaken die bij onderwijs zitten
of justitie die met de problematiek van deze kinderen te maken hebben. Laten
wij dat bij elkaar leggen en laten wij hen de ruimte geven om het beleid echt
zo goed mogelijk op die problemen af te stemmen.De heer Rutte (VVD):Ik steun dit deel van uw betoog zeer, mevrouw Hamer. U hebt echter in
het verleden tegen alle moties van de VVD-fractie gestemd waarin dit werd
verzocht. Wat is er bij u gebeurd dat u nu wel bereid bent om het zo te doen?
Wat betekent dit politiek voor de positie van de heer Rouvoet?
Dit voorstel wijkt immers nogal af van de lijn die hij voert.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb eerlijk gezegd niet alle moties in mijn hoofd die u daarover hebt
ingediend.De heer Rutte (VVD):Ik heb het over de afgelopen twee jaar, ik ga niet verder terug naar de
periode van Zalm.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik weet zeker dat ik al langer pleit voor hetgeen waarvoor ik nu pleit.
Wij hebben daar vaak met de voormalige minister van OCW Van der Hoeven over
gesproken waar het gaat om onderwijs. Dat heette toen de "Rotterdamwet".
Volgens mij is wat ik zeg niet zo nieuw, maar het is wel nodig. Laten wij
ophouden over de vraag of u mijn motie hebt gesteund of ik de uwe. Laten wij
kijken of wij dit probleem kunnen aanpakken.Voorzitter. Ook aan de onderkant van de arbeidsmarkt vragen mensen om
houvast. Het kabinet heeft daarom verleden jaar al afspraken gemaakt met gemeenten
om 100.000 mensen aan werk te helpen, dus om ze vooruitgang te bieden. In
deze begroting wordt die lijn doorgetrokken. Ik zou daarbij graag specifieke
aandacht willen vragen voor een groep jongeren met een handicap. Ook hierbij
is namelijk sprake van een versnipperde aanpak. Mijn fractie heeft verleden
jaar al de notitie "Kansen geven, kansen grijpen" gemaakt. Met die
notitie is de achterkleinzoon van een van mijn voorgangers, Johannes Drees,
op stap gegaan. Hij is met die notitie in de hand bij allerlei werkgevers
geweest. Hij heeft daarbij voorbeelden verzameld over de mogelijkheden van
wat voorstellen. Wat blijkt? Met de juiste instelling kan het en willen die
werkgevers meedoen. Ik wil u, voorzitter, nu graag het rapport van de allerjongste
Drees aanbieden. Wij zullen ervoor zorgen dat de hele Kamer dit rapport krijgt.De voorzitter:Ik zal ervoor zorgen dat de fractievoorzitters dit rapport krijgen en
dat het ter inzage gelegd wordt. Bovendien zal ik ervoor zorgen dat de hele
Kamer het rapport krijgt.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. Met dit rapport van de allerjongste Drees vraag ik het kabinet
om in het najaar met werkgevers concrete en controleerbare afspraken te maken
over meer werkgelegenheid voor gehandicapten en andere kwetsbare groepen.
Een voorbeeld van "Houvast en vooruitgang".Ik kom toe aan het tweede onderdeel van mijn bijdrage. Miljoenen Nederlanders
hebben hun buurt in de afgelopen decennia zien veranderen, niet alleen door
de komst van migranten, maar ook door toenemende criminaliteit, hoge schooluitval,
gebrek aan sociale contacten en door armoede. De samenstelling van kwetsbare
wijken is zeer divers geworden. Daarmee zijn waarden en omgangsvormen niet
meer zo vanzelfsprekend als zij ooit waren. Op een elementair niveau moeten
wij echter gedeelde waarden afspreken en vasthouden. In de eerste plaats noem
ik de normen van onze rechtsstaat, alsook elementaire waarden van onze wijze
van samenleven. Ik sta in een heel lange traditie van de emancipatiestrijd.
De verworvenheden van de emancipatie zijn wat mij betreft ononderhandelbaar.
Dit betekent ook iets voor de omgang met de islam in Nederland. De islam hoort
er van nu af aan gewoon bij, met gelijke rechten en gelijke plichten, maar
wel steeds binnen de grenzen van de rechtsstaat en met behoud van de verworvenheden
van de emancipatie.Voor de overdracht van onmisbare waarden op nieuwe generaties Nederlanders
staan dan natuurlijk in de eerste plaats de ouders. Ouders verdienen daarin
steun en houvast. Vandaar dat wij ongelooflijk veel belang hechten aan opvoedingsondersteuning.
Achter die ouders staan namelijk de professionals in de wijken en de buurten.
Ik noem ze onze "waardedragers", de mensen die namens ons allemaal
het werk doen in de wijkcentra, in de scholen, op straat. Ik wil dat wij deze
waardedragers waar mogelijk helpen. Ik vind dat de veerkracht van die waardedragers
nog veel te vaak wordt onderschat door beleidsmakers en politici. Daarom zeg
ik vandaag tegen het hele kabinet, tegen u allemaal, niemand uitgezonderd:
schaart u achter het herstel van vertrouwen, schaart u achter de bewoners
en hun initiatieven serieus en steun ze in de volle breedte op alle terreinen.
De fractie van de Partij van de Arbeid zal in het najaar bij alle begrotingsbehandelingen
met alle bewindspersonen hierover spreken. Soms zal het gaan over extra geld,
maar vaak gaat het vooral over het afbreken van de Haagse bureaucratie. Altijd
gaat het om het te hulp schieten van de mensen die het in de praktijk in de
buurten en de wijken moeten doen. Ook op dit punt wil ik het kabinet een handje
helpen.Ik zal drie voorbeelden noemen – al heb ik er meer – die ik
hierbij aan de Voorzitter overhandig, zodat straks iedereen dit kan lezen.De voorzitter:Wij krijgen het nog druk vandaag! Ik zal zorgen dat de leden dit allemaal
krijgen.Mevrouw Hamer (PvdA):Allereerst willen wij dat de wijkverpleegkundige in 2009 weer terug is
in de buurt, dicht bij de mensen, makkelijk aanspreekbaar. Iemand met extra
oog voor mensen die eenzaam zijn, voor mensen die verslonzen, voor mensen
die hulp nodig hebben. Die wijkverpleegkundige is ook de verbinding met de
huisarts, de thuiszorg of anderen.Een tweede voorbeeld zijn de conciërges. Op elke school in deze buurten
zou een conciërge moeten zijn. Staatssecretaris Dijksma heeft er al 1700
aan het werk, maar ik wil graag dat de overige 900 ook nog aan het werk komen.Ten slotte noem ik de wijkagenten. Eén wijkagent kan ervoor zorgen
dat tien strafbare feiten niet worden gepleegd, terwijl tien agenten nodig
zijn om die op te lossen. Het kabinet moet tempo maken met de 500 extra wijkagenten
en zorgen dat zij zichtbaar zijn op straat.Mevrouw Kant (SP):Nu maakt u mij toch nog blij vandaag, want ik vind dit drie goede voorstellen.
Ik hoop dat wij er ook echt iets mee bereiken. Laat ik er één
uitpakken, namelijk de conciërges. Het kabinet doet al het nodige om
het mogelijk te maken dat er op sommige scholen een conciërge komt. U
zegt nu ook dat er in die wijken op de scholen een conciërge komt. Als
het goed is dat er op een basisschool een conciërge komt, zou dat toch
voor alle basisscholen in Nederland moeten gelden?Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, dat is zo.Mevrouw Kant (SP):Zullen wij deze week dan samen zorgen dat dat gaat gebeuren?Mevrouw Hamer (PvdA):Laten wij nu er eerst eens mee beginnen dat het in de wijk op orde is.
Ik heb begrepen dat er al 1700 aanvragen zijn gehonoreerd en dat er nog 900
nodig zijn. Als wij die nu eens gaan honoreren, hebben wij volgens mij precies
wat er nu aan aanvragen ligt behandeld.Mevrouw Kant (SP):Ik ben heel blij dat u dit zegt, maar ik wil toch nog een stapje verder.Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, natuurlijk, altijd!Mevrouw Kant (SP):Als het voor die scholen zo goed is, is het voor al die andere scholen
ook goed. Zullen wij afspreken dat al die andere basisscholen in Nederland
die er één aanvragen ook een conciërge krijgen?Mevrouw Hamer (PvdA):Wij gaan nu beginnen met die 900 die op de plank liggen.Mevrouw Kant (SP):Maar ik wil graag weten waar wij eindigen! Als het voor die scholen goed
is, is het voor al die andere scholen ook zo goed.Mevrouw Hamer (PvdA):Laten wij zeggen dat er uiteindelijk op elke school een conciërge
zal zijn. Maar wij spreken daar vandaag niet een einddatum bij af.Mevrouw Kant (SP):Dus het einddoel is dat er op alle basisscholen in Nederland een conciërge
is?Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, dat is het einddoel.De heer Van der Vlies (SGP):Ik sluit mij graag aan bij de interruptie van mevrouw Kant. Zij stelde
precies een van mijn twee vragen.Mijn tweede vraag betreft die wijkagenten. Dat is natuurlijk een prima
punt, 500 wijkagenten in 2011. Per jaar zijn dat er 125 extra. Dat zit ook
in deze begroting. Dat is een stap in de goede richting, maar het is zo jammer
dat de Nederlandse Politiebond de vinger moest leggen bij de structureel wordende
onderbezetting in diverse korpsen. De balans is toch nog negatief. Erkent
u dat en wat doet u daaraan?Mevrouw Hamer (PvdA):Het is een groot probleem dat er bij de politie te weinig mensen aan het
werk komen. Daarom begon ik met werk: werk, wijk en wereld. In het kabinet
zal dit niet alleen bij minister Ter Horst liggen, maar ook bij de minister
van Sociale Zaken – zoals u weet, mijn favoriet in dit kabinet –
om daaraan te werken.De voorzitter:Mag ik voordat u allen weer naar de heer Van der Vlies gaat luisteren
zeggen dat het geroezemoes groot is van alle kanten. Dat is hinderlijk voor
de spreker, zeer hinderlijk voor de mensen die interrumperen en doodvermoeiend
voor degene die hier voorzit. Zou u daar alstublieft rekening mee willen houden?
Ik houd het anders niet vol, dat zeg ik u eerlijk.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw Hamer erkent dus met mij de urgentie van dit probleem en wil het
doorgeleiden naar het kabinet, met het dringende verzoek om binnen afzienbare
tijd pasklare oplossingen aan te reiken. Dat moet dus gebeuren in de komende
maanden, als wij in de Kamer de diverse hoofdstukken van de begroting zien
langskomen. Dit past bijvoorbeeld heel goed bij het onderdeel van de begroting
dat gaat over de politie. Begrijp ik mevrouw Hamer op deze manier goed?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik zeg de heer Van der Vlies dat ik met hem de noodzaak zie van het op
korte termijn vinden van jonge mensen die bij de politie aan de slag gaan.
Dat is volgens mij wat de heer Van der Vlies wil.Ik maak in mijn betoog nu de stap van wijk naar wereld. Juist in de wereld
liggen de meeste kansen voor onze vooruitgang, maar ook de meeste bedreigingen
voor ons houvast. Nederland heeft altijd een open economie gekend. Daarmee
is ons kleine land groot geworden. Onze vooruitgang heeft veel te danken aan
de globalisering. Echter, zeker nu de internationale economie in mineur is,
worden wij ook geconfronteerd met de kwetsbare kant van deze openheid. Internationale
ontwikkelingen hebben steeds vaker rechtstreekse gevolgen voor ons leven van
alledag. Dat merken wij aan de energierekening en bij het tankstation. Opnieuw
zijn wij met onze neus op het feit gedrukt dat wij afhankelijk zijn van olie.
Iedereen ziet hoe dit werkt bij olie, maar bij krediet ligt dat moeilijker.
De gevolgen zijn er echter niet minder om. Als wij niet oppassen, brengen
de implosie van de Amerikaanse huizenmarkt, de kelderende koersen op de aandelenmarkten
en de economische vertraging in het eurogebied ons grote problemen.Veel van deze problemen worden veroorzaakt door het samenspel van twee
ontwikkelingen. Enerzijds leven mensen steeds meer op de pof. Daartoe worden
zij onder andere uitgedaagd door de banken. Ik heb zojuist begrepen dat mijnheer
Zalm daar nu werkt. Anderzijds verrijkt een kleine groep superkapitalisten
zich in extreme mate met de handel in risico's. Deze superkapitalisten zijn
gehaaid en gaan voor snelle winst. Met hun flitskapitaal zetten zij bedrijven
enorm onder druk. De aandeelhouders spelen daarin een rol. Zij zijn geïnteresseerd
in de prijs die het aandeel morgen heeft, maar niet in de situatie van het
bedrijf over vijf jaar. Dat blijkt schrijnend bij overnames. Voor de aandeelhouders
is het niet de vraag welk bod het beste voor de hele onderneming is, maar
welk bod het hoogst is. Het laatste geeft de doorslag. Op die manier wordt
een onderneming tot koopwaar. Ondernemingen worden hiervan vaak op de lange
termijn niet beter. Het superkapitalisme werkt als een rem op de investeringen.
Door investeringen kan het rendement van ondernemingen immers op de korte
termijn lager worden dan het zou kunnen zijn. Daarmee worden de bedrijven
een gemakkelijke prooi.De werknemers zijn de sluitpost van dit verhaal. In de jacht naar winst
wordt tijd en energie gestoken in reorganisaties, niet in innovaties. Door
deze jacht worden werknemers kostenposten in plaats van menselijk kapitaal.
De superkapitalist is immers niet bijster geïnteresseerd in vaste banen
en rechtsbescherming, terwijl juist dat zaken zijn die mensen persoonlijk
raken. Dit zorgt voor onrust en ongemak. Om mensen houvast te geven, moeten
wij daarom paal en perk stellen aan deze excessen. Bij DSM heeft men wat dit
betreft een goed voorbeeld gegeven. Daar keert men een loyaliteitsdividend
uit aan trouwe aandeelhouders. Loyaliteit mag lonen; dat is een mooi uitgangspunt.
Daarom wil de fractie van de PvdA dat het kabinet de mogelijkheden onderzoekt
om de renteaftrek bij de winstbelasting te beperken.Om dezelfde reden wil ik dat er meer evenwicht ontstaat in het bestuur
van ondernemingen. Hiermee kom ik op zeggenschap, zeg ik tegen de heer Pechtold.
Dit kan worden bereikt door versterking van het interne toezicht door de raad
van commissarissen en door andere betrokkenen bij de onderneming. Bij het
laatste gaat het natuurlijk vooral om de werknemers.Ik leg er vandaag nog een tweede opdracht bij. Laat het kabinet de ontwikkelingen
rond het lenen alsjeblieft goed in de gaten houden. Ik vraag het kabinet om
een actueel overzicht van hypotheekproblemen in Nederland op te stellen. Laten
wij alsjeblieft voorkomen dat ons overkomt wat nu Amerika overkomt.Bij grensoverschrijdende onderwerpen liggen bedreigingen en kansen vaak
in elkaars verlengde. Neem nu de oprakende energievoorraden en de snelle klimaatverandering.
Deze betekenen een grotere kans op overstromingen en veel ergernis over stijgende
energieprijzen. Maar je kunt dit ook anders bekijken; ik bekijk dit vooral
van de zonnige kant en ik zie hierin juist een kans op vooruitgang. Het klimaatbestendig
maken van ons laaggelegen land is de uitdaging van de eeuw en het biedt grote
kansen. Nederland kan Europa's grootste windenergiecentrum op zee worden,
want wij hebben de beste waterbouwers van de wereld en wij hebben het grootste
stuk ondiepe zee voor de deur. Op dit moment speuren grote industrieën
naar vestigingsplaatsen, dus ik roep het kabinet op, ervoor te zorgen dat
ze hierheen komen. Een tweede voorbeeld. Nederland heeft lege gasvelden en
alle kennis die nodig om CO2 op te slaan en zo fossiele energie
klimaatneutraal te maken. Nederland heeft ook – een derde voorbeeld –
Europa's grootste scheiding tussen zout en zoet water: de Afsluitdijk. Daarmee
kan met blue energy evenveel – schone – energie worden opgewekt
als met twee kerncentrales. Ik vraag het kabinet vandaag, hoe het tegemoet
wil komen aan de toegenomen urgentie van het klimaatprobleem aan de ene kant
en die van het energievraagstuk aan de andere kant. Wij verwachten hierbij
een extra impuls voor energiebesparing in woningen en bedrijfsgebouwen en
nieuwe kansen voor duurzame energie, met de stappen die aanbevolen worden
in het rapport van de commissie-Veerman.De heer Pechtold (D66):Nu zei u een half uur geleden tegen mij dat het stuk over democratie zo
dadelijk zou komen. Ik heb dus gewacht en ik hoorde zojuist iets over bedrijven
en megakapitaal en iets over werknemers, en vervolgens kwamen wij bij zoet
water en wind terecht. Maar ik heb helemaal niets over democratie gehoord.
Ik vroeg u welke agenda de PvdA bij haar analyse van de globalisering en van
het verschijnsel dat mensen tegen bureaucratie aanlopen, voor democratie,
voor het in balans brengen van inspraak en invloed heeft. Ik wilde weten wat
er terecht zal komen van alle mooie beloften in haar verkiezingsprogramma
over referenda en andere aspecten van directe democratie.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik dacht dat u samen met mijn fractiegenoot Kalma bezig was met een initiatiefvoorstel
op dat punt. Of heb ik het mis?De heer Pechtold (D66):Als dat betekent dat de PvdA-fractie achter een voorstel voor een referendumregeling
staat, is dat een klein stukje winst.Mevrouw Hamer (PvdA):Maar heb ik het mis? Bent u daar niet mee bezig?De heer Pechtold (D66):Ja, daar zijn wij mee bezig.Mevrouw Hamer (PvdA):U bent dus heel makkelijk blij te maken.De heer Pechtold (D66):Nee, het gaat erom of de PvdA er in de komende jaren ook in het kabinet
iets mee gaat doen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb drie initiatiefvoorstellen gemaakt en het is toch altijd de bedoeling
dat de regering zo'n voorstel overneemt. Als de Kamer uw voorstel steunt,
zal dat ook gebeuren. Ik zou dus zeggen: ga gewoon verder met de heer Kalma.De heer Pechtold (D66):U hebt hier veel meer ervaring mee dan ik, dus u weet dat het erom gaat
of de minister-president er zijn contraseign aan zal geven, zodat er een correctief
referendum in de Grondwet kan worden opgenomen. U moet hier niet voor weglopen,
ik vroeg toen het om uw analyse van globalisering en bureaucratie ging, naar
het aspect democratie. En dan moet u niet aankomen met het herschrijven van
de Grondwet, want het kabinet wil alleen de interpunctie van de Grondwet herzien;
het voorstel bevat geen grote veranderingen, dus het gaat om punten en komma's.
Ik vraag naar uw visie op basis van het programma van uw partij. En dan gaat
het niet alleen om uw steun, maar ook om de vraag of u ervoor gaat zorgen
dat het kabinet het initiatiefvoorstel overneemt.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik moet zeggen dat ik gefascineerd ben door de bewegingen die u bij deze
woorden maakt. Maar goed, laten wij het houden bij het initiatiefvoorstel
dat u samen met de heer Kalma aan het maken bent. En als u nog andere voorstellen
hebt, dan hoor ik dat graag van u. Ik heb vandaag enkele punten genoemd, en
daar houd ik het bij.De heer Pechtold (D66):Prima, de PvdA blijft dit dus steunen, maar zorgt u er ook voor dat ...Mevrouw Hamer (PvdA):U gelooft mij blijkbaar niet, want ik moet het nu al voor de vierde keer
zeggen.De heer Pechtold (D66):Zo ging het ook bij anderen, waar zou dat toch aan liggen?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik weet het niet, vertelt u het mij!De heer Pechtold (D66):Misschien dat ik het allemaal op band probeer te krijgen om u er een keer
aan te gaan houden.Gaat u ervoor zorgen dat het kabinet dat overneemt? Daar ligt het natuurlijk
aan.Mevrouw Hamer (PvdA):Bij mij werkt het als volgt. Als ik hier een voorstel indien, knok ik
daarvoor en probeer ik het binnen te halen. Ik zal u wat vertellen. Als het mislukt, wacht ik soms even en dan probeer ik het daarna nog een keer.De heer Pechtold (D66):Zo, zo! Als het onderzoek naar de oorlog in Irak ook zo gaat, komen wij
er ooit nog wel.Mevrouw Hamer (PvdA):Wie weet! Blijf hoop houden, mijnheer Pechtold!De voorzitter:Mevrouw Hamer vervolgt haar betoog.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik kom bij een ander punt dat u ook zal aanspreken, mijnheer Pechtold,
kunst en cultuur. Kunst en cultuur zijn een verrijking voor mensen en kunnen
tegelijkertijd betekenis kan geven aan de kernwaarde van onze samenleving.
Dat daarbij de top een impuls krijgt, betekent een versterking van onze internationale
positie. Er was wat gesteggel over geld in de kunstensector, maar gelukkig
heeft het kabinet toch meer ruimte gevonden dan aanvankelijk leek. Ik zal
dezer dagen voorstellen doen om daar nog iets bij te leggen, zodat de ambitieuze
plannen van de instellingen uitgevoerd kunnen worden en de kunsten de rol
kunnen spelen die nodig is, in Nederland en in de wereld.De heer Pechtold (D66):Mevrouw Hamer zei het al, cultuur interesseert mij zeer. Zij kent de discussie
over het systeem van basisinfrastructuur van de podiumkunsten. Betekent haar
opmerking dat zij minister Plasterk oproept om dat systeem overeind te houden
en met een reparatiefonds te komen om iets te doen voor datgene van internationale
faam dat nu dreigt te sneuvelen? Geeft mevrouw Hamer hem de ruimte voor een
soort van reparatie? Klopt dat?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik raak wat afgeleid door uw handbeweging, mijnheer Pechtold, en daarvan
word ik nu weer wantrouwend.De heer Pechtold (D66):Ik vraag met twee handen aan de microfoon of dat klopt.Mevrouw Hamer (PvdA):Er lag een advies van de Raad voor Kunst en Cultuur. Dat advies is teruggestuurd
omdat het te veel geld was: 26 mln. Ik heb de begroting zo gelezen dat de
minister aan dat advies een stukje tegemoetgekomen is. Ik zeg u vandaag dat
ik voorstellen ga doen om wat de minister erbij legt, aan te vullen. Morgen
ziet u mijn desbetreffende motie.Voorzitter. Ik wil mijn betoog niet afronden zonder iets gezegd te hebben
over de Nederlandse militairen en ontwikkelingswerkers die elke dag bijdragen
aan een veilige wereld. Wij bewonderen onze hedendaagse helden en natuurlijk
in het bijzonder de Nederlanders die nu in Afghanistan actief zijn. Des te
meer moeten wij stilstaan bij de 17 omgekomen Nederlandse militairen, bij
de vele gewonden, bij de duizenden mannen en vrouwen in dienst van onze krijgsmacht
en bij de tienduizenden familieleden en vrienden die thuis in spanning zitten
te wachten. Ik bewonder de mensen die daar met gevaar voor eigen lijf en leden
strijden en vechten voor wat voor ons allemaal het belangrijkste is, namelijk
dat wij in de hele wereld in vrijheid kunnen leven.Ik kom tot een afronding van mijn betoog. Mensen accepteren dat het bestuur
van Nederland uiteindelijk maar beperkte mogelijkheden heeft. De grote vraag
is of die beperkte mogelijkheden goed genoeg gebruikt worden. Maakt ons kabinet
de juiste keuzes?Aan het begin van mijn betoog heb ik aangegeven dat ik dit beoordeel aan
de hand van onze idealen. Ik geloof dat wij de burgers maar op één
manier vertrouwen in de toekomst kunnen geven en dat is door het vinden van
de juiste balans tussen houvast, beschermen van onze verworvenheden, vooruitgang,
geloof in onze kinderen en kleinkinderen en in hun toekomst.Ik heb het kabinet op vier punten – aan de hand van mijn thema's
wijk, wereld, werk – gevraagd om aan de volgende opdrachten te werken.
Zorg dat het economisch tij in Nederland goed blijft. Zorg dat wij het weten
te keren, voor zover de economische crisis uit het buitenland dreigt. Zorg
ervoor dat wij zo veel mogelijk mensen aan het werk krijgen en aan het werk
houden. Kabinet, zorg ervoor dat wij de tweedeling in de samenleving weten
terug te dringen en dat wij het superkapitalisme, wat daar een splijtzwam
in is, weten te beteugelen. Verbeter de leefomgeving van de mensen en begin
met prioriteit te leggen in de wijken waar het het hardste nodig is.Wij hebben het veel over geld gehad, maar er is ook veel geld. Het gaat
erom dat dat geld op de juiste plek terecht komt. Daarom, niet onbelangrijk,
mijn laatste dringende verzoek. Ga de verkokering in de dienstverlening en
de publieke sector tegen. Met die aansporing, met die rode draden zult u ons
de komende maanden bij elke begroting aantreffen. De missie van mijn fractie
in dit huis is, aan te tonen dat die wijze van politiek opereren uiteindelijk
meer oplevert dan cynisch commentaar vanaf de bühne. Goed is niet goed
genoeg als het beter kan en zeker is niet veilig in de wereld van morgen.
Daarom staat de Partij van de Arbeid voor houvast en vooruitgang, want houvast
is noodzakelijk om ook echt vooruitgang te kunnen boeken als het gaat om verandering.De heer Wilders (PVV):Mevrouw de voorzitter. Wij spreken vandaag over de begroting en de Miljoenennota
2009, een flutstuk van het slechtste kabinet ooit. Wij praten vandaag niet
alleen over de begroting, wij praten ook over de staat van ons land. Hoe ziet
Nederland eruit? Wie daarnaar kijkt, wordt niet vrolijk. Wat ik dit kabinet
het meest verwijt, is de schade die het aanricht aan onze samenleving. Nederland
is al lang niet meer het Nederland waarin wij zijn opgegroeid. Er is ook niet
meer één Nederland, er zijn twee Nederlanden. Het rijk van Balkenende
is een koninkrijk van twee Nederlanden. Aan de ene kant onze elite met haar
zogenaamde idealen van een multiculturele samenleving, van megahoge belastingen,
van de waanzinnige klimaathysterie, van de onstuitbare islamisering, van de
Brusselse superstaat en de zinloze ontwikkelingshulp, van de bakken met geld
in de bodemloze put die de Antillen heet. Die elite, daar in vak K, vindt
alles best, zolang de subsidiestromen maar richting de VPRO, richting Milieudefensie
en richting de kunstbobo's gaan. Het zijn de volgelingen van Geert Mak, Evelien
Herfkens en Al Gore, het is de linkse grachtengordel en haar kleffe vriendjes.Al die zogenaamde idealen van dat ene Nederland, van die politieke elite,
zijn minderheidsprojecten. Bijna niemand die er nog in gelooft, behalve een
steeds kleiner clubje linksen dat aan het belastinggeldinfuus
ligt en voor zichzelf een baantje heeft geregeld bij een subsidieslurper;
beroepsmoslims, beroepsklimaatfundamentalisten, beroepsbestuurders, beroepslobbyisten.
Laat ik één voorbeeld geven van iemand die tekenend is voor
die politieke elite. Dat is de heer Bert Bakker. Die kennen we nog. Tot voor
kort was hij Kamerlid voor D66. En wat een stoere, politiek correcte geluiden
sloeg hij uit! De Partij voor de Vrijheid noemde hij racisten, allemaal tuig.
Hij liet het zelfs opschrijven, Bert Bakker, in de krant. Maar ja, dankzij
de actie van het Turkse ministerie van religieuze zaken kwam niet hij in de
Kamer voor D66 maar mevrouw Koşer Kaya. En nu probeert Bert wat geld
bij elkaar te sprokkelen als lobbyist voor een vliegtuigbouwer. En zo kwam
hij ook bij de PVV langs: een beetje likken, een beetje slijmen. Nou, voorzitter,
wij hebben Bert Bakker medegedeeld dat hij de rambam kan krijgen. Lobbyen
best, maar niet bij ons. En toen ineens – en dat is tekenend voor de
elite – draaide Bert als een blad aan een boom om, en kijk wat ik nu
in de post vind: een heuse excuusbrief van Bert Bakker. Hij schrijft:"Sorry
Geert, jullie zijn nu ineens toch geen racisten. Het klopte niet wat ik zei,
ik heb er spijt van."Kijk, voorzitter, zo ken ik onze elite weer. In het openbaar stoere, politiek
correcte praatjes, maar als zij een baantje hebben een excuusbriefje sturen.
Sommige mensen hebben idealen en staan daarvoor, anderen hebben nog een ruggengraat
vol slagroom. Bert Bakker staat symbool voor de elite waar ik het net over
had. Hij heeft liever een dikke bankrekening dan dat hij trouw is aan zijn
principes.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Mijn fractievoorzitter is er niet, maar ik merk voor de Handelingen
op dat wij er bezwaar tegen hebben dat een oud-collega, die zich in deze zaal
niet kan verdedigen, op deze manier wordt besmeurd.De voorzitter:Daar neem ik kennis van.(geroffel op de bankjes)De heer Wilders (PVV):De heer Dijsselbloem kan bezwaar hebben tot hij een ons weegt, de feiten
liegen niet.Maar goed, voorzitter, er is ook een ander Nederland en dat is mijn Nederland.
Het andere Nederland bestaat uit de mensen die de rekening moeten betalen,
letterlijk en figuurlijk, het bestaat uit de mensen die beroofd en bedreigd
worden, die zuchten onder de overlast van de straatterroristen, die zuchten
onder de hoge belastingen en die verlangen naar een beter, een ander en sociaal
Nederland. Het zijn de mensen die het thuis allemaal niet cadeau krijgen.
Het zijn de mensen die ons land hebben opgebouwd. Het zijn de mensen die nooit
hebben geloofd in het linkse project van de multicul of in de klimaatwaanzin
of in onze donaties aan de pina-coladamaffia op de Nederlandse Antillen. Het
zijn de mensen die hier in de Tweede Kamer – dat is heel triest –
zelden gehoord worden, die worden weggezet als Tokkies of als xenofoben of
als provincialen. Dit kabinet – en dat is mijn grootste verwijt aan
dit kabinet zoals het daar zit in vak K – legt zich neer bij die twee
Nederlanden. Dit kabinet kiest consequent partij voor het Nederland van de
elite en niet voor het Nederland van de gewone mensen die de rekening moeten
betalen.Wie zich afvraagt hoe het komt dat Nederlanders steeds cynischer worden
over de politiek, moet kijken naar die twee Nederlanden, die moet zich afvragen
hoe wij weer één Nederland kunnen krijgen. Nergens zijn de verschillen
tussen wat Nederlanders vinden en wat de elite vindt scherper dan bijvoorbeeld
op het gebied van de massa-immigratie. Bijna 60% van de Nederlanders
ziet de islam als de grootste bedreiging van onze identiteit. Ook nog eens
bijna 60% vindt de massa-immigratie de grootste vergissing sinds de
Tweede Wereldoorlog. Maar hier in de Tweede Kamer vindt nog geen 6%
dat.Voorzitter. Die multiculturele samenleving is ook een heel dure grap.
Dankzij een studie van het Centraal Planbureau van een aantal jaren geleden
weten wij dat een gemiddeld niet-westers allochtoon gezin de Nederlandse belastingbetaler € 230.000
kost. Dat is bij elkaar 100 mld. in totaal. Zoveel zijn wij kwijt aan het
multiculturele project: 100 mld. Denk eens na, wat wij met dat geld hadden
kunnen doen. Wij hadden alle ouderen in verpleeghuizen al jaren geleden een
eigen kamer kunnen geven, met een persoonlijke verpleegster. Wij hadden bij
wijze van spreken allemaal kunnen stoppen met werken op ons vijftigste. Wij
hadden iedereen een zeilboot cadeau kunnen doen of wij hadden zomaar voor
de lol een ander land erbij kunnen kopen.Voorzitter. Wij hadden kunnen zwemmen in het geld en in plaats van dat
te doen volgen wij de linkse droom om de halve islamitische wereld naar Nederland
te halen. Hoe meer stemvee voor de linkse kerk, hoe beter. Ik denk wel eens,
in het vliegtuig wordt ze zeker al geleerd: jij stemmen op Wouter Bos, hij
jou geven uitkering. Maar, voorzitter, wie betaalt de rekening, wie betaalt
die 100 mld.? Dat zijn de mensen die Nederland hebben opgebouwd, dat zijn
de mensen die hard werken, de mensen die keurig sparen, die netjes hun belasting
betalen, de gewone Nederlander die het niet cadeau krijgt: Henk en Ingrid
betalen voor Mohammed en Fatima!De heer Pechtold (D66):Het begrip tweedeling en twee Nederlanden zijn kennelijk de toon die u
voor dit jaar hebt gekozen. Nadat ik u twee jaar lang tot discussie heb uitgelokt
en nu een aanval op een van mijn partijgenoten hier in de Kamer en een buiten
de Kamer duurde het even, maar wij zijn nu wel tot die discussie gekomen.
Ik vraag u alleen iets terug. U loopt nu zo'n 15, 20 jaar in Den Haag rond
als Kamerlid voor de VVD, als medewerker voor de VVD, als ambtenaar. Wat dat
betreft hebt u een behoorlijke carrière achter u. Nadat u de elite,
waarop u zojuist zo afgeeft ontvlucht bent, is bij u opeens het helder vuur
gekomen. Wat hebt u de afgelopen twee jaar gedaan om tweedeling in Nederland
tegen te gaan? Hebt u die niet juist gezocht, hebt u die juist niet groter
gemaakt met eenzijdige aanvallen en met ongenuanceerd gedrag? Kijk, Fatma
kan het hebben, Bert zal u nog wel van repliek dienen, maar er zijn een miljoen
mensen u die inmiddels via hun eigen emancipatie en ontwikkeling in dit land,
mensen met een moslimachtergrond, langzaam ook van repliek gaan dienen. Bent
u niet degene die de afgelopen twee jaar de discussies op scherp heeft gezet?
Verwijten zijn prima, maar wat zijn uw oplossingen?De heer Wilders (PVV):Wij, mijnheer Pechtold, komen juist op voor al die mensen die in dit huis
niet gehoord worden, omdat mensen zoals u maar ook vele anderen doorgaan met
dat waanzinproject van die multiculturele samenleving, doorgaan met dat waanzinproject
van dat cultureel relativisme dat zegt dat alle culturen gelijk zijn. Daar
moeten zij de prijs voor betalen. Zij moeten de prijs betalen voor de uitkeringen,
voor de zorg, voor de criminaliteit. Ik kom zo nog te praten over wat er vorige
week in Gouda is gebeurd. Daar hebben wij concrete oplossingen voor. De afgelopen
twee jaar zijn wij alleen maar met concrete oplossingen gekomen van immigratiestop
tot strenger straffen, tot noem maar op. Al die acht fantastische collega's
van mij doen week in week uit hier concrete voorstellen, vragen spoeddebatten
aan. Kom bij mij niet aan met het niet hebben van oplossingen, u onder anderen
bent oorzaak van het probleem, niet de Partij voor de Vrijheid, wij zijn de
enigen in dit huis die zich tegen al die onzin verzetten.De heer Pechtold (D66):Vorig jaar vroeg ik u vanaf deze plaats om uw tegenbegroting. Die ligt
er nu. Ik vraag inderdaad wat de concrete maatregelen zijn, maar uw maatregelen
zijn altijd repressie, zijn juist altijd van afstand scheppen. De illusie
dat je het leger in Gouda tegen kinderen moet inzetten, de illusie dat je
mensen van wie de kinderen ontsporen terug moet zetten naar het land waar
hun grootouders vandaan komen. Dat is mensen een rad voor de ogen draaien,
dat is mensen die soms inderdaad de globalisering en de snelheid van onze
maatschappij als een probleem zien het gevoel geven dat dit de oplossingen
zijn. Twintig jaar was u onderdeel van het systeem en verdedigde u het en
twee jaar lang, nu u het goed lijkt te doen, schopt u ertegen. Uw tegenbegroting
doet niets aan werkgelegenheid, doet niets aan het creëren van woningen,
het is korte repressie in de hoop daarmee de tegenstelling waar u vandaag
zo op fulmineert alleen maar groter te maken!De heer Wilders (PVV):Onze tegenbegroting heeft de heer Pechtold blijkbaar niet gelezen, want
daar komt echt niet in voor wat hij nu zegt. Sterker nog, onze tegenbegroting
geeft een enorme lastenverlichting van miljarden die de economie doet groeien,
de inflatie doet dalen en de werkgelegenheid zal doen stijgen. Op al uw andere
punten, mijnheer Pechtold, nogmaals, wij zitten hier om op te komen voor al
die Nederlanders die hier niet gehoord worden, voor al die Nederlanders die
het spuugzat zijn dat de mensen daar in vak K en ook een groot deel van deze
Tweede Kamer hun problemen negeren. Als zij er dan een keer wat van zeggen,
als zij zeggen dat ze niet accepteren dat die buschauffeur in Gouda een mes
op zijn nek krijgt, dat ze niet accepteren dat een vrouw in de tram voor hoer
wordt uitgescholden, dan moeten ze niet meteen als Tokkie of xenofoob worden
weggezet maar moeten ze als normale mensen met respect worden behandeld. Daarvoor
staat de PVV. U doet maar wat u wilt, wij gaan ermee door.De heer Pechtold (D66):Twee jaar heb ik het gevoel gehad dat wij de mensen die u zojuist omschrijft
en opeist te veel gehoord hebben in dat soort zwartwitpolitiek. Het wordt
gelukkig tijd dat wij nu eens een keer met die 80% de weg naar de toekomst
vinden en ons niets meer aantrekken van dit soort onzinnige maatregelen waar
u mee komt. U rekent ze niet door, u maakt ze niet hard, u zet ze niet om
in wetten, kortom, u wilt hier schreeuwen nadat u er twintig jaar aan hebt
bijgedragen.(applaus)De heer Wilders (PVV):De heer Pechtold zal nog twintig jaar of langer heel concrete voorstellen
hierover van de PVV moeten aanhoren. Nogmaals, niet D66 maar de PVV komt op
voor de gewone man die last heeft van de multiculturele samenleving.De voorzitter:Voordat u verder gaat. Ik begrijp de reacties, maar u mag op de publieke
tribune op geen enkele manier reageren op wat u hier hoort, noch positief,
noch negatief.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Wilders maakt zich sterk voor de kleine man zoals hij dat noemt,
de gewone man, maar wat doet hij nu eigenlijk voor hem, behalve schelden op
Mohammed en Fátima? Als ik het goed begrijp worden hun inkomenspositie
en werkgelegenheidspositie slechter en hun buurten verloederen verder. Hij
doet eigenlijk helemaal niets.De heer Wilders (PVV):Wij doen heel veel voor de gewone man. Ik weet niet waar mevrouw Halsema
deze onzin vandaan tovert. Wij verlagen de tarieven, bijvoorbeeld het tarief
in de tweede schijf met 4%. Dit is de schijf van mensen die net boven
het minimumloon zitten tot aan modaal. Wij verlagen die schijf met 4%
en dat halen wij weg bij zaken als ontwikkelingshulp en inderdaad die gekke
Vogelaarwijken van mevrouw Vogelaar, zo heb ik het volgens mij goed geformuleerd,
en bij het generaal pardon. Dus bij allerlei zaken waarvan de kleine man geen
last heeft, maar wij zorgen er wel voor dat hij een aantal miljarden, honderden
euro's per jaar netto, meer in zijn portemonnee overhoudt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik het goed heb, bezuinigt de heer Wilders op het onderwijs, de sociale
zekerheid en op allerlei publieke voorzieningen die voor met name mensen aan
de onderkant van de samenleving van groot belang zijn. Zijn solidariteit voert
niet verder dan het vergroten van de afstand van deze mensen tot de rest van
de samenleving.De heer Wilders (PVV):Mevrouw Halsema moet het nog eens goed lezen, want er klopt niets van
wat zij zegt. Het enige wat wij op sociale zaken bezuinigen, is het re-integratiebudget.
Dit omvat honderden miljoenen euro's waarmee nauwelijks iemand extra aan het
werk komt. Voor de rest, wat ik al zei, gaat er minder geld naar de Antillen,
naar cultuur en die gekke milieusubsidieclubs, minder naar Vogelaarwijken,
minder naar ontwikkelingshulp. Het stoppen met rekeningrijden levert, geloof
ik, ook 150 mln. op. Dat doen wij en dit doet bijna niemand pijn. Wij geven
het allemaal terug door lagere belastingen en extra geld voor de zorg. Ik
kom hierop dadelijk nog terug.De voorzitter:U vervolgt uw betoog.De heer Wilders (PVV):Bij die 100 mld. die de multiculturele samenleving ons kost, zijn bijvoorbeeld
de dure Vogelaarwijken plus de exorbitante kosten van de extra criminaliteit
nog niet eens meegerekend. Bijna een derde van alle delicten
wordt gepleegd door niet-westerse allochtonen. Als het gaat om diefstal met
geweld, scoren onze niet-westerse allochtonen zelfs meer dan 60%. Waarom
hoor ik de minister-president daar nooit over?Wat Nederland nodig heeft, zijn strengere straffen, minimumstraffen. Als
je de rechter zijn zin geeft, voert hij het partijprogramma van D66 uit en
dat betekent dat verkrachters een taakstraf krijgen en mensen die nog ergere
dingen doen, zoals een dubbele moord, een paar strafregels.Het kabinet weigert iets te doen en daarom komt de PVV binnenkort, voor
de begroting van Justitie, met een initiatiefwetsvoorstel voor minimumstraffen.
Misdaad moet in dit land veel harder worden aangepakt. Het moet niet meer
zijn All you need is love, maar veel vaker Jailhouse rock.Wij raken ons land kwijt. Wij raken Nederland kwijt. Kwijt aan de massa-immigratie,
kwijt aan een instroom die niet meer te controleren valt, kwijt aan een cultuur
van achterlijkheid en geweld, kwijt aan het Marokkaanse tuig dat scheldend,
spugend en onschuldige mensen in elkaar rammend door het leven gaat, dat de
schoolpleinen en straten onveilig maakt, dat de middelvinger opsteekt naar
rouwstoeten, ambulancepersoneel bedreigt of mishandelt, homo's in elkaar ramt,
vrouwen voor hoer uitscheldt. Zij accepteren maar al te graag onze uitkeringen,
onze huizen, onze dokters, maar niet onze normen en waarden. De elite noemt
deze Marokkanen die de boel hier verzieken heel romantisch nieuwe Nederlanders.
Ik noem ze liever kolonisten, moslimkolonisten. Zij zijn namelijk niet naar
Nederland gekomen om te integreren, maar om de boel over te nemen om ons te
onderwerpen. Terwijl Duitsland eerwraakmoordenaars uitzet en Frankrijk boerkadraagsters
de Franse nationaliteit weigert, juicht het kabinet de kolonisatie en islamisering
van Nederland alleen maar toe.De heer Pechtold (D66):Ik probeer een lijn te ontdekken in uw bijdragen van de afgelopen jaren.
Multikul, een begrip van het Vlaams Belang, gebruikt u nu voor het eerst en
daarmee zet u een behoorlijke stap in de richting van het rechts extremisme.
Ik vroeg mij af wie u nu precies bedoelde met "ze", maar ik begrijp
dat u daarmee Marokkanen bedoelt. Ik probeer mij zo goed als mogelijk te houden
aan de door u geponeerde feiten en dan zegt u volgens mij dat Marokkanen hier
in een georganiseerd verband als kolonisten naartoe komen om de boel over
te nemen. Kunt u die stelling onderbouwen? Waar blijkt bijvoorbeeld uit dat
het georganiseerd gebeurt? Kunt u daarbij ook het fenomeen gastarbeiders betrekken
en ons beleid om deze mensen met bussen tegelijk naar Nederland te brengen?De heer Wilders (PVV):Nee. Ik zeg niet dat het georganiseerd gebeurt. Ik zeg dat het gebeurt
en, als iemand het al organiseert, dan doet dit kabinet dat door de grenzen
open te laten en door gezinshereniging en een groeiende stroom asielzoekers
toe te staan. Daardoor neemt de islamisering alleen maar toe. Een deel van
de mensen die ik zojuist heb genoemd, gedraagt zich helaas als kolonisten.
Zij willen zich niet aanpassen. Zij willen het op termijn voor het zeggen
krijgen. Ik wil dat niet. Ik wil niet dat de kinderen en kleinkinderen van
Nederlanders daarmee later worden geconfronteerd.De heer Pechtold (D66):En ik wil niet dat kinderen en kleinkinderen van mensen die wij hier in
de jaren zestig en zeventig naartoe hebben gehaald, op deze manier worden
weggezet. U zei "ze" en zwakt dat vervolgens een beetje af door
te spreken over "niet iedereen", maar u draait tegelijk uw steven
door te zeggen dat het kabinet het organiseert. Maak deze hysterie nu eens
waar! Onderbouw je betoog met feiten en baseer je niet op incidenten. Waar
haalt u het idee vandaan dat mensen in georganiseerd verband naar Nederland
komen om hier de boel over te nemen? Praat mensen geen dingen aan die helemaal
niet waar zijn. Als u zich op feiten denkt te baseren, noem ze dan ook.De heer Wilders (PVV):Als u de cijfers niet erkent, bent u ziende blind en horende doof. Kijk
om u heen! Kijk naar wat er in de Nederlandse steden gebeurt. Kijk naar wat
er in Amsterdam gebeurt. Kijk naar wat er in Gouda gebeurt. Kijk naar wat
er in Ede-Wageningen gebeurt. Kijk naar wat er in Weert gebeurt. Kijk naar
wat er in Roermond gebeurt. Kijk naar de cijfers. En kijk dan naar de immigratiecijfers!
Honderd jaar geleden hadden wij 40 moslims in Nederland en nu een miljoen.
Kijk ook naar de officiële criminaliteitsstatistieken van niet-westerse
allochtonen. 60% van de gevallen van diefstal met geweld wordt door
hen gepleegd. Ze zijn in de statistieken vele malen oververtegenwoordigd,
soms tot veertig, vijftig keer. Als u dat niet ziet, draait u de Nederlanders
een rad voor ogen en niet ik.De heer Pechtold (D66):U bent niet de enige die naar problemen mag kijken. Ik zie deze problemen
ook en ik werk vanuit mijn politieke overtuiging aan een oplossing. U hebt
het over "ze", "de Marokkanen" en "de moslims".
Worden hun problemen veroorzaakt door achterstand die voortkomt uit een gebrek
aan opleiding of werk of komen die voort uit hun geloof? Als u dat laatste
van mening bent, maak dat dan ook hard.De heer Wilders (PVV):Dat heb ik vorig jaar uitvoerig gedaan. Het komt uit beide voort, zowel
geloof als cultuur. Een andere oorzaak is het slappe beleid van dit kabinet
en het ontbreken van een repressieve aanpak van de mensen die de boel verzieken.
Ik kan het niemand uitleggen hoe het kan dat een spion voor Marokko niet voor
de rechter wordt gebracht. Hij wordt niet eens uitgezet, want hij is vanmorgen
gewoon met zijn boterhammentrommeltje onder de arm bij Rotterdam Airport gaan
werken. Ik kan het niet uitleggen dat iemand die iemand anders in elkaar slaat
of met een mes steekt, niet naar de gevangenis gaat, maar een taakstraf of
een voorwaardelijke straf krijgt. Dat is waar veel Nederlanders zich aan ergeren.
Dat is wat dit kabinet toelaat door de straffen laag te houden. Wij willen
daaraan iets veranderen. Wij willen ervoor zorgen dat deze mensen worden aangepakt
en dat Nederland veiliger wordt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag mij elke keer af of het u gaat lukken om een overtreffende trap
van radicaliteit te vinden. En inderdaad lukt het u altijd. Tot nu toe sprak
u alleen over islamisering en wilde u elke verdenking weerspreken dat u iets
tegen "de moslims" had. Vandaag zegt u dat "de moslims"
koloniseren, dat zij het overnemen.De heer Wilders (PVV):Dat heb ik niet gezegd. U moet mij wel goed citeren. U mag best een grapje
maken, maar dan moet u het wel goed doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nou, erg veel grappigs heb ik tot nu toe niet gehoord.De heer Wilders (PVV):Laat ik even citeren wat ik heb gezegd: "Voorzitter, de elite noemt
deze Marokkanen, die de boel hier verzieken" – het gaat dus om
een deel van die Marokkanen, die de boel hier verzieken – "heel
romantisch nieuwe Nederlanders." Daar heb ik het over gehad. Leest u
de Handelingen maar na, dan kunt u zien dat ik gelijk heb.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is wel een ander citaat, maar goed.De heer Wilders (PVV):Neen, het is precies hetzelfde citaat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kijkt u uit voor nuance, want het staat u eerlijk gezegd niet zo goed.
Mijn probleem met uw redenering is dat het een redenering van "guilty
by association" is. Er zijn jongeren die zich in Gouda ongelooflijk misdragen.
Vervolgens is de hele groep schuldig, vervolgens is het geloof schuldig. Dat
is onhoudbaar, maar het is ook volstrekt onethisch. Kunt u dat met mij eens
zijn? Omdat je dezelfde achtergrond hebt, omdat je hetzelfde geloof aanhangt,
ben je schuldig aan wat een ander doet. Dat is onethisch.De heer Wilders (PVV):De groep corrigeert het niet. Dat het in de cultuur zit, zeg ik niet alleen.
Volgens mij was het een Partij van de Arbeid-wethouder, genaamd Marcouch,
die zei: "het zit in onze cultuur". Het ging toen om het bedreigen
van ambulancepersoneel. Het was de Marokkaan Marcouch die zelf zei: "het
zit in onze cultuur". Waar was uw verbouwereerdheid ten opzichte van
mevrouw Hamer toen haar prominente partijgenoot dat zei? Het is iets wat door
meer mensen wordt gedeeld. En inderdaad, wij hebben niets tegen mensen. Wij
hebben niets tegen alle moslims. Wij hebben wel wat tegen de islam, want in
de islam en in zijn cultuur zit geweld, intolerantie en suprematie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U spreekt zichzelf tegen. Problemen benoemen – zo werd ook door
anderen gezegd – is geen enkel probleem. Mensen stigmatiseren, problemen
veralgemeniseren, mensen schuldig maken vanwege hun achtergrond, hun etniciteit
en hun geloof, is iets heel anders. Dan ben je niet precies; dan ben je tendentieus
en opzettelijk kwetsend. De reden dat u dat hier bent, is helemaal niet omdat
u bent geïnteresseerd in het lot van mensen in de wijken. Het is omdat
u hoopt dat u vrijdag in de peilingen van tien naar elf gaat.De heer Wilders (PVV):Aan het geroffel op de bankjes ter linkerzijde te horen, zijn er heel
veel PvdA'ers die ook hopen dat wij van tien naar elf gaan. Wij staan overigens
op veertien, dus laat het dan vijftien worden. Dat is echter niet de reden
waarom wij het doen. Wij doen dat ongeacht welke peiling dan ook. Ik deed
dat ook toen ik op min tien in de peilingen stond. Wij doen het vooral en
alleen voor de Nederlanders die in de wijken wonen, die het spuugzat zijn,
die hier alleen maar politiek correct gewazel naar zich toe geworpen krijgen,
om hen een stem te geven en om voor hen op te komen. Ook al gaat u duizend
keer met weet ik hoeveel woorden aan de interruptiemicrofoon staan, ik blijf
het doen tot het laatste woord dat ik hier ooit zal uitspreken.De heer Van Geel (CDA):Ik zal geen verhaal houden over migratie en migratiecijfers, want volgens
mij zien die er de laatste jaren toch een tikje anders uit. Ik zal ook niet
ontkennen dat er problemen zijn die wij hard met elkaar moeten aanpakken.
Ik zit wel met een vraag over mensen die geen problemen hebben of maken. Na
de Fitna-film heeft onze fractie een school op bezoek gehad. Een leerling
van vijftien jaar met een moslimachtergrond vroeg na de discussie of er nog
een toekomst voor hem was in dit land. Wat had ik hem volgens u moeten antwoorden?De heer Wilders (PVV):Een Marokkaan van vijftien jaar oud die in Nederland is en die het voor
de rest goed doet? Ik heb ook wel eens een Marokkaanse krantenjongen gehad.
Prima, prachtig, een heel goede toekomst in Nederland. Daar is niets mis mee.
Laat die Marokkaan van vijftien, achttien of drieëntwintig met wie niets
mis is, vooral in Nederland blijven. Ik maak wel twee uitzonderingen. Op het
moment dat zij over de schreef gaan, op het moment dat zij de criminaliteit
in gaan, is het paspoort inleveren en het land uit. De tweede uitzondering
betreft mensen die nog niet in Nederland zijn. Om de problemen met de islamisering
niet groter te maken, vinden wij dat er de komende jaren een immigratiestop
moet komen, dus geen nieuwe mensen uit moslimlanden erbij.De heer Van Geel (CDA):Voor de duidelijkheid: die jongen had gewoon een Nederlands paspoort.
Dat is in dit geval dus irrelevant.De heer Wilders (PVV):Hij had vermoedelijk ook een Marokkaans paspoort.De heer Van Geel (CDA):Ik constateer hier dat daar waar u roept dat er geen tweedeling mag zijn
in deze samenleving, u toch voortdurend spreekt over "ze", "we", "wij", "zij"
en "hen". Ik kan mij niet voorstellen dat dat uiteindelijk leidt
tot een samenleving waarin die 15-jarige jongen zich ook thuis voelt.De heer Wilders (PVV):Het vervelende is dat er een tweedeling is – daar hebt u gelijk
in – maar het is een andere tweedeling. Het is een tweedeling tussen
die politieke elite – waar u ook bij hoort – die zijn ogen sluit
en met onzinverhalen en non-oplossingen komt, en de mensen die de prijs daarvoor
moeten betalen. U woont niet in Gouda of in het centrum of een oude wijk in
Amsterdam waar dat dagelijks gebeurt. Ik weet niet waar u woont, maar het
gebeurt u niet. Ik heb het hier al vaker gezegd: ik heb zelf tien jaar in
Kanaleneiland Zuid gewoond. Ik heb er tussenin gezeten. U kunt er lacherig
over doen, maar ik weet zeker dat u nog niet eens weet waar het ligt. Wat
daar gebeurt, is met geen pen te beschrijven. Voor die mensen kom ik op en
dat is de tweedeling die er bestaat tussen de elite die roept: "jongens,
het is allemaal wel goed; wie wil er een nieuw baantje?"
en de normale mensen die daarvoor de harde prijs betalen.De heer Van Geel (CDA):Ik teken echt protest aan tegen het feit dat de heer Wilders suggereert
dat ik niet op de hoogte ben van een groot aantal problemen in de wijken.
Het is absoluut ongekend om iemand zomaar in die positie te brengen. Ik woon
door de week in Den Haag en bij mij is ook ingebroken. Ik vind dit dus buiten
de orde. Ik weet heus wel wat er in Nederland en de wijken speelt. Misschien
kunt u zich herinneren dat ik ook in mijn bijdrage heb gezegd dat ik de problemen
die mensen ervaren niet wegredeneer, want die ervaren zij zo. Het is echter
aan ons om een perspectief te bieden en die tweedeling niet te vergroten.De heer Wilders (PVV):Ach, mijnheer Van Geel, scheid toch uit! Wat is nu weer perspectief? Ik
stelde u een eenvoudige vraag over die Marokkaanse spion en u stond hier te
trillen. U wist niet eens wat u moest antwoorden. Ik stelde u één
simpele vraag: wat moet er gebeuren met die Marokkaanse spion; vindt u ook
niet dat hij niet aan het werk moet worden geholpen op Rotterdam Airport,
maar het land uit moet? Hij stond naast Maxima, naast de minister, hier in
vak K. En hij heeft de boel bedonderd, hij heeft gespioneerd! U kon daar niet
eens een antwoord op geven!De voorzitter:Zullen wij wel proberen elkaar over en weer met respect te bejegenen in
dit huis?De heer Van Geel (CDA):Voorzitter, volgens mij ben ik redelijk respectvol bezig in de discussies,
maar goed, dat is aan u ter beoordeling.De discussie die vanmorgen plaatsvond en zich nu herhaalt, betrof de vraag
van de heer Wilders hoe het met onze rechtsstaat staat. Ik heb gezegd: een
rechtsstaat heeft ook procedures, wetten en regels en mensen die daarover
een oordeel hebben. Het past niet aan mij om in de politieke arena hierover
te oordelen. Dat doe ik niet. En dat is ook een onderdeel van een rechtsstaat
en een degelijke manier van met elkaar omgaan in dit land.De heer Wilders (PVV):Zo ontstaat dus die tweedeling. Mensen snappen niets van wat u zojuist
hebt gezegd. U had ook kunnen: mijnheer Wilders, ik ga er niet over, maar
die man moet het land uit, en als dat niet kan met de huidige wet, dan passen
wij de wet zo aan dat dit soort mensen het land uit gaat. Dat hebt u niet
gezegd. Mensen begrijpen niets van wat u zegt. Zo ontstaat de tweedeling.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb u bij het Fitna-debat ervan beschuldigd dat u bij de vrijheid van
meningsuiting er twee beoordelingsvormen op na houdt. Eentje voor u, uw groep
en de mensen voor wie u staat en eentje voor anderen, die niet voor hun mening
mogen uitkomen. Ik zou willen dat u wat preciezer bent in uw citaat, want
toen wij begonnen met interrumperen, zei u: ze zijn hierheen gekomen om het
land over te nemen. "Ze" is geen godsdienst; "ze" zijn
mensen. U hebt bij het Fitna-debat staande gehouden – u vond mij geloof
ik een domme gans; ik weet niet wat voor woorden u allemaal hebt gebruikt –
dat ik niet...De heer Wilders (PVV):Ik heb geen "domme gans" gezegd; hooguit gedacht.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat beschouw ik als een compliment.De voorzitter:Maar ik niet en ik wil echt dat wij proberen het een beetje op niveau
te houden.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik maak graag mijn vraag af. Toen begreep de heer Wilders mijn vraag niet.
Ik vroeg: is er nu verschil tussen de vrijheid van meningsuiting voor de ene
groep en de andere? Als hij zegt: "ze zijn" en "ze komen",
dan heeft hij het over mensen. Nu probeert hij weer staande te houden dat
hij het niet over mensen heeft, maar over een godsdienst. Maar zojuist, in
zijn antwoord aan mevrouw Halsema, zei hij het weer: er zijn in de rechtsstaat
regels – en de heer Wilders doet net of wij allemaal ons hier niet aan
de rechtsstaat houden – maar die regels moeten voor sommige mensen scherper
zijn. Dat heeft de heer Wilders zojuist echt gezegd. Hij hoeft mij geen antwoord
meer te geven, want hij zegt toch dat ik het niet begrijp en dat het onzin
is. Ik hecht er wel aan om te zeggen dat de heer Wilders met twee maten meet.
Dat doet hij voortdurend als het gaat om de vrijheid van meningsuiting, de
rechtstaat en normen en waarden. Hij behandelt mensen niet gelijk en dat neem
ik hem zeer kwalijk.(Applaus)De heer Wilders (PVV):Na het applaus uit de bankjes van de PvdA-fractie – dat mag wel
in dit huis – merk ik op dat mevrouw Hamer inderdaad complete onzin
spreekt. Zij heeft het inderdaad weer helemaal verkeerd begrepen.De PVV-fractie maakt onderscheid als het gaat om de vraag wie naar Nederland
mag emigreren. Dat zijn niet de mensen uit moslimlanden. Dat is waar. Het
kabinet doet dat ook, al gaat het minder ver. Het heeft aparte regels voor
mensen die afkomstig zijn uit niet-westerse landen, maar hanteert precies
hetzelfde principe. Alleen de groep is iets anders ingevuld.Als iemand een dubbele nationaliteit heeft en betrokkene een persoon vermoordt,
verkracht of een mes in zijn ribben steekt, zeggen wij inderdaad dat hij de
Nederlandse nationaliteit kwijt zou moeten raken. Hij zou dan moeten worden
uitgezet naar het land van herkomst. Dat is volstrekt gerechtvaardigd. Ik
weet zeker dat negen van de tien Nederlanders het met mij eens zijn dat als
je in Nederland de boel verziekt en je een andere nationaliteit hebt, je hier
niets te zoeken hebt en daar de deur is.Ik gaf al aan dat het kabinet-Balkenende IV naar ons idee niet ziet wat
er gebeurt met de islamisering van ons land, dat het de andere kant op kijkt
en die culturele capitulatie min of meer tekent. Op de grens van die twee
werelden kiest het kabinet dus niet voor democratie maar voor achterlijkheid.Dat is iets wat wij niet willen. Je zou denken dat christenen een bondgenoot
zijn in de strijd voor het behoud van onze cultuur en dat zij vechten tegen
de islamisering omdat zij weten wat het lot van een dhimmi is, een christen
in een moslimland. Het is dan ook onbegrijpelijk dat staatssecretaris Huizinga-Heringa
heeft gezegd dat zij zich kan voorstellen dat het Suikerfeest in Nederland
een nationale feestdag wordt: een christelijke staatssecretaris
van de ChristenUnie die zich kan voorstellen dat het Suikerfeest in Nederland
een nationale feestdag wordt. Die staatssecretaris liet niet van zich horen
toen gelovigen in Gouda – een stad die snel islamiseert – bij
het uitgaan van de kerk door Marokkanen werden bespuugd en belaagd. De criminaliteit
explodeert daar en de sfeer in die stad wordt steeds grimmiger.Marokkanen staan in Nederland vijf keer vaker in de politiestatistieken.
Een Marokkaan zei onlangs tegen een journalist van Elsevier: "Over tien
jaar zijn wij hier de baas en dan gooien we die kankerkoningin er ook meteen
uit." Dat soort verschrikkelijke, walgelijke teksten mogen wij nooit
accepteren, maar zoals altijd blaast de Nederlandse overheid de aftocht. Al
sinds zaterdag rijden er geen bussen meer in delen van de wijk Oosterwei,
omdat buschauffeurs worden bespuugd, bedreigd en beroofd. Een chauffeur uit
Gouda mailde mij vorige week donderdag: "Meneer Wilders, Marokkanen terroriseren
ons. Gisteren werd een collega door een Marokkaan tijdens zijn eerste ochtendrit
met een mes op zijn keel beroofd, terwijl zijn vriendjes buiten met een auto
stonden te wachten. Zij reden er daarna vrolijk vandoor alsof zij naar de
bank waren geweest om te pinnen." Het was gewoon een man die het respectabele
vak van buschauffeur uitoefende.Waarom wordt daartegen niet veel strenger opgetreden? Waar zijn de politie
en de burgemeester van de PvdA van Gouda? Waarom kan laatstgenoemde alleen
maar antwoorden met een extra subsidie voor een Marokkaans inloophuis? Waar
zijn de ministers van BZK, Justitie en de minister voor Wonen, Wijken en Integratie?
Waarom kijken al die laffe bestuurders de andere kant op? Waarom laten zij
Nederlanders in de steek? Dat doen zij immers. Zij laten Nederlanders in de
steek! Het zijn niet alleen Gouda en Amsterdam. In heel Nederland neemt het
straatterrorisme toe. Het zijn al lang geen incidenten meer. Het is een islamitische
intifada.Ik doe twee concrete voorstellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Begrijp ik het goed dat de heer Wilders zegt dat alle moslims verantwoordelijk
zijn voor datgene wat er in Gouda gebeurt? Hij spreekt immers van een islamitische
intifada.De heer Wilders (PVV):Dit is zeker een islamitische intifada. Daarvoor hoeven niet alle moslims
eraan mee te doen. Dat doen zij ook niet bij die andere intifada, die mensen
allang kennen van de Palestijnen. Dat werd ook een intifada genoemd, terwijl
niet alle Palestijnen eraan deelnamen. Net als toen daar, is er hier ook een
groep, een helaas groeiende groep, die in steeds meer steden van Nederland
dit soort problemen veroorzaakt. Mijn mailbox zit vol met ervaringen van mensen
van Groningen tot Maastricht en van Zeeland tot Utrecht. Dit kan niet anders
worden genoemd dan een intifada tegen alles waar wij in Nederland voor staan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Weet u inmiddels al of u mee gaat doen aan de gemeenteraadsverkiezingen?De heer Wilders (PVV):Als wij dat weten, zullen wij u dat vertellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U hebt tot nu toe altijd gezegd dat u dat niet gaat doen.De heer Wilders (PVV):Nee, dat is niet waar.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik neem aan dat u nu als de donder uw verantwoordelijkheid gaat nemen
in al die steden in plaats van dat u hier af en toe wat roept en het daarbij
laat.De heer Wilders (PVV):Ik weet niet of wij meedoen. Als wij mee zouden doen, zouden wij ongetwijfeld
heel succesvol zijn en dan zal er ook heel wat veranderen in al die steden
die ik net heb genoemd. Absoluut. Dank u voor uw aansporing.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ontzeg u het recht niet om de vinger te leggen op misstanden die u
in de samenleving ziet, maar het moet mij toch van het hart dat ik het betreur
dat u daarbij zo schofferend en generaliserend over mensen spreekt. Daardoor
wordt het heel moeilijk om een open debat met elkaar te voeren en te bekijken
wat voor oplossingen wij kunnen vinden. Ik doe toch een poging. In uw tegenbegroting –
ik vind het winst ten opzichte van vorig jaar dat er nu iets ligt –
valt het mij op dat er over veiligheid, de aanpak van problemen waarover u
hier in zoveel ronde bewoordingen hebt gesproken, helemaal niets in staat
behalve de dierenpolitie. Hoe zit dat?De heer Wilders (PVV):Er is geen tegenbegroting nodig voor bijvoorbeeld het voorstel dat ik
net heb gedaan over invoering van minimumstraffen. Wij gaan dat via een initiatiefwet
proberen te regelen nadat onze motie hierover is afgewezen. Daar hoef je geen
financieel plaatje bij te maken. Er kan worden gezegd tegen mensen dat als
zij iemand verkrachten, zij minstens tien jaar de gevangenis in gaan, dus
dat zij geen taakstraf en geen voorwaardelijke straf krijgen. Mensen moet
worden verteld dat als zij dit soort ernstige misdaden plegen, zij enorm de
gevangenis in gaan voor heel lang. Boeven horen geen taakstraf te krijgen,
maar horen langdurig achter de tralies te worden gezet. Dat is wat ontbreekt
in Nederland.Kijkt u naar de straffen die heden ten dage worden uitgedeeld. Kijkt u
naar de straffen die mensen krijgen. Het is om je dood voor te schamen dat
mensen voor diefstal met geweld, voor het in elkaar slaan van mensen en zelfs
voor een verkrachting soms voorwaardelijke straffen krijgen of taakstraffen.
Dat is de wereld op zijn kop. Wij vinden dat mensen die zich niet aan de regels
houden, veel harder en strenger moeten worden gestraft. Een betere bijdrage
aan een veilig Nederland is ervoor zorgen dat mensen als zij over de schreef
gaan langdurig achter de tralies gaan. Dat is een fantastische oplossing.De heer Slob (ChristenUnie):Het is uw goed recht om dit voorstel weer te doen. Ik gaf u de gelegenheid
om te herhalen wat u hier al over hebt gezegd. U verwijt dit kabinet en lagere
overheden dat zij niets doen. Dan vind ik dat u niet kunt volstaan met een
wet waarin hogere straffen zijn opgenomen, die overigens in de uitvoering
ook het een en ander zal betekenen. Ik vind dat u dan boter bij de vis moet
doen en in uw tegenbegroting extra geld had moeten voteren voor meer politieagenten
en meer repressie. Nu blijven het woorden die blijven hangen en soms ook mensen
beschadigen, maar die uiteindelijk weinig zullen veranderen.De heer Wilders (PVV):De politie zou wat anders kunnen dan vooral heel veel bonnen uitschrijven
voor iedereen. Ik geloof dat het aantal bonnen dat men moet uitschrijven voor
bepaalde overtredingen ook weer is verhoogd. Overigens alle respect voor de
politie. Zij verzinnen dat niet zelf, maar worden aangespoord door een minister,
een gemeenteraad, een korpsbeheerder en weet ik wie allemaal om zich bezig
te houden met dingen die zij eigenlijk ook liever niet willen. Als ik met
politiemensen spreek, zeggen zij dat zij er ook liever strenger en steviger
tegenaan zouden gaan. Zij mogen niet van hun burgemeester of van de minister
van BZK die daar zit. Dat is het probleem niet. Wij hebben niet te weinig
politie. Nou, misschien hebben wij wel te weinig politie, maar wij hebben
vooral een politie die te weinig kan en die te weinig mag. Het is een politie
die zich er kapot aan ergert dat zij als zij iemand arresteren langer met
de administratie bezig zijn dan dat die persoon in de gevangenis zit, dat
die persoon nog eerder over straat loopt dan dat het dossier is afgerond.Ik heb twee concrete voorstellen. Het eerste gaat over de ordehandhaving.
De politie van Gouda en ook die in andere steden is blijkbaar niet meer in
staat om het straatterrorisme aan te pakken. De kolonisten steken de politieauto's
gewoon in brand. Agenten krijgen te horen – ik citeer uit een krant –: "Wij
weten waar je kinderen naar school gaan." Het is inmiddels echt niet
meer uit te leggen dat wij wel meer dan duizend militairen inzetten om Afghanistan
veiliger te maken terwijl Nederland zelf steeds onveiliger wordt. Ik zou zeggen:
als het niet lukt om de politie harder in te zetten op het straatterrorisme,
haal dan de militairen terug uit Afghanistan en zet hen in om de steden en
dorpen in de provincies van Nederland op te ruimen en schoner te maken. Een
veilig Nederland, een veilig Oosterwei, een veilig Rotterdam, een veilig Gouda
zijn belangrijker dan een veilig Uruzgan, en in ieder geval ligt daar onze
eerste verantwoordelijkheid.Mijn tweede voorstel is om al dat tuig dat de boel hier verziekt, hard
aan te pakken. Genoeg is genoeg. Wij hebben genoeg terreur, minachting en
geweld. Eruit met al die straatterroristen! Eruit met al die lui die zich
schuldig maken aan eerwraak, of die kleine meisjes besnijden, of zich op nog
een andere verschrikkelijke manier misdragen. Eruit! Dat is het voorstel dat
wij doen. Ik hoop dat het kabinet hierop positief zal reageren.De schade van de multiculturele samenleving bedraagt, zoals ik al zei,
100 mld. Maar het kan nog erger. Nederland heeft sinds 1960 – vanaf
dat jaar is het geregistreerd – ook nog eens meer dan 100 mld., om precies
te zijn 104 mld., gegooid in de bodemloze put die ontwikkelingshulp heet.
Weer 100 mld.! Ik had net al 100 mld., nu hebben wij weer 100 mld. Wat hadden
wij de afgelopen 40 jaar allemaal met dat geld kunnen doen? Ik zou zeggen:
investeren in Nederland, en om te beginnen in de zorg.Er werken veel te weinig mensen in de zorg. Staatssecretaris Bussemaker
weet dat, maar ondertussen doet zij alle misstanden in de zorg, de verpleeghuizen
en de verzorgingshuizen af als incidenten. De 88-jarige mevrouw Willemse zat
vier jaar lang in een aftandse barrel van een rolstoel. De wielen zaten scheef,
een rammelend frame, een houten plaat als rugleuning. Zij kreeg er doorligwonden
van. Mijnheer Steller, hoogbejaard, wacht al meer dan twee jaar op de zorg
die hij nodig heeft. Mevrouw Emons stierf vanwege de haast niet in haar bed,
maar in een koelcel in het mortuarium van het verpleeghuis. Dat zijn geen
incidenten meer in Nederland. Gelukkig is het ook niet zo dat dit in de meerderheid
van de gevallen plaatsvindt, maar het zijn méér dan incidenten
en dat is onaanvaardbaar. Dit kabinet mag onze ouderen, gehandicapten en ernstig
zieken niet in de kou laten staan. Ouderen moeten zelfs nog maar afwachten
of zij nog worden gereanimeerd. Wij hebben de discussie hierover tijdens het
zomerreces gehoord.Dit kabinet negeert de problemen. Zijn oplossing bestaat eruit, het probleem
anders te noemen. Vergrijzing heet bij het kabinet tegenwoordig "verzilvering".
Probleem weg! Maar veel ouderen weten hoe het echt zit. Zij weten dat "verzilvering"
niet klopt. Zij weten dat het gaat om verpietering, vereenzaming, vervuiling,
vernedering. Gaan wij zo met onze ouderen om? Is dat ons voorland? Is dat
wat de veertigers en vijftigers van vandaag te wachten staat als zij straks
oud zijn? Er moet veel meer geld naar de zorg. De PVV maakt in haar tegenbegroting
alleen voor 2009 1 mld. extra vrij voor de zorg. Daarvan gaat de helft, 500
mln., naar meer salaris voor zorgmedewerkers. Een kwart gaat naar duizenden
nieuwe medewerkers in de verpleeg- en verzorgingshuizen en de rest naar de
kwaliteit van de zorg. Kortom, meer handen aan het bed, meer salaris, meer
materieel en meer scholing voor medewerkers in de zorg. Dat is pas sociaal
beleid.Zoals ik vorig jaar al zei, wil mijn partij op de langere termijn de belastingen
met minstens 16 mld. verlagen. Al voor volgend jaar hebben wij een poging
gedaan. Het is ons gelukt om ervoor te zorgen dat de burger wat minder kwijt
is aan de Belastingdienst. In onze tegenbegroting, die wij in de Kamer hebben
laten ronddelen, schrappen wij miljarden op posten als ontwikkelingshulp,
de Antillen en het kunstbudget. Die miljarden besteden wij aan belastingverlaging.
Meer dan 3 mld. in één jaar tijd – cumulatief in drie
jaar tijd is dat natuurlijk veel meer – gaat naar de mensen thuis. Postbodes,
politieagenten, onderwijzers en vele anderen gaan er in onze plannen honderden
euro's netto per jaar op vooruit. Ook mensen met AOW en een klein aanvullend
pensioen, die van het kabinet geen enkele koopkrachtverbetering kregen –
er stond een grote 0 in de koopkrachtplaatjes – gaan er bij ons honderden
euro's op vooruit.Dat is hard nodig, want de lastenverlichting van dit kabinet voor 2009
valt in het niet bij de lastenverzwaring voor dit jaar. Balkenende en Bos
zien de overheidsinkomsten, de aardgasbaten enzovoorts groeien, maar zij geven
geld uit aan de verkeerde dingen. Zij geven de burger niet meer dan een stuiver
terug. Ondertussen verhoogt het kabinet doodleuk de salarissen voor de ministers.
Ik kan het niet vaak genoeg herhalen. De ministerssalarissen worden verhoogd
en de mensen krijgen een stuiver.Ook voor de automobilisten hebben wij goed nieuws. De accijnzen op benzine
en diesel worden in onze tegenbegroting met 1 mld. verlaagd. Het gestolen
kwartje van Kok gaat meteen terug naar de automobilist, zelfs nog een beetje
meer.Mijn fractie heeft oog voor belastingverlaging en zorg, maar ook voor
dieren. Dierenmishandelaars moeten veel fanatieker worden opgespoord en aangepakt.
Wij willen ook in Nederland een organisatie als Animal Cops, die veel mensen
van de Amerikaanse televisie kennen. Dit is een soort dierenpolitie. Hiervoor
hebben wij 20 mln. gereserveerd, waarmee 250 extra agenten de
strijd tegen dierenmishandeling kunnen aangaan.Mijn partij staat voor een beter, sterker en socialer Nederland. Dit Nederland
komt op voor onze zwaar bevochten vrijheden en verzet zich tegen ideologieën
die niet de onze zijn en nooit de onze mogen worden. Er gloort hoop, niet
hier in Den Haag of in dit gebouw. Wel gloort er hoop in veel straten, wijken,
dorpen en steden in Nederland. Daar groeit de schreeuw om verandering. Je
hoort dit elke dag. De Partij voor de Vrijheid mag worden verketterd door
sommigen in dit huis, mag worden beschimpt door de staatsomroep, bespuugd
door linkse subsidieslurpers of verguisd door de volgevreten links-liberale
grachtengordelelite; zij wordt in toenemende mate gesteund door dat andere
Nederland. Dit is niet het Nederland van dit kabinet of het Nederland van
deze politieke elite, maar dat andere Nederland, ons Nederland, het Nederland
van de gewone mensen, die het niet cadeau krijgen. Zij verlangen niets meer
dan het behoud van hun eigen Nederland en van hun vrijheid, hun veiligheid,
een redelijk salaris en een betere toekomst voor hun kinderen. Die mensen
hebben geen andere stem dan de Partij voor de Vrijheid.Voorzitter: Ten HoopenDe heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Van jongeren kun je veel leren. Deze ervaring heb ik bij mijn
eigen kinderen, maar had ik ook in de tijd dat ik voor de klas stond. Dat
is al weer even geleden. Ik heb veel verdrongen van die tijd, maar herinner
mij nog wel dat ik lesgaf over politieke besluitvorming. Een leerling merkte
aan het einde van de les op dat politiek eigenlijk alleen maar over problemen
gaat. Misschien maakt de heer Rutte dit ook mee als hij voor zijn vmbo-klas
staat. Die jongen had wel een beetje gelijk. In de politiek houden wij ons
inderdaad met problemen bezig. Daarover praten wij vandaag alweer een aantal
uren. Soms maken wij de problemen zelf, maar meestal proberen wij ze op te
lossen. Deze problemen spelen dichtbij huis, maar soms ook ver over de grenzen.Eén veronderstelling maakt ons werk draaglijk: de politiek kan
niet alle problemen oplossen. Zij moet dit ook niet willen, want burgers dragen
hun eigen verantwoordelijkheid. De samenleving heeft een groot zelfoplossend
vermogen. De politiek hoeft vaak alleen maar eerbiedig toe te kijken en hoeft
alleen maar de omstandigheden te bevorderen waardoor burgers elkaar kunnen
bijstaan. Burgers hebben een eigen verantwoordelijkheid. De overheid moet
deze niet willen overnemen. Dit ontslaat de politiek niet van de plicht om
te doen wat gedaan moet worden om de eigen kracht, het zelfherstellend vermogen
van de samenleving te bevorderen.Persoonlijk, maar ook als politicus raakt het mij wanneer ik lees dat
circa een miljoen mensen in Nederland ronduit eenzaam zijn. Zo'n cijfer krijgt
een gezicht door een artikel over de BoodschappenPlusBus in Amstelveen. In
dit artikel wordt een 86-jarige vrouw geciteerd, die opmerkt dat zij door
de boodschappenhulp tenminste nog eens iemand ontmoet. Haar probleem is kennelijk
niet alleen hoe zij de inkopen thuis krijgt. Gelukkig heeft de geboden oplossing
een breder bereik. Deze oplossing wordt geboden door vrijwilligers, mensen
die niet of slechts in deeltijd werken. Maar wat een belangrijk werk doen
deze mensen!Mijn fractie maakt zich ook zorgen over de verruwing van de omgangsvormen.
De lontjes worden korter, zeggen wij dan met een understatement. Politiemensen,
hulpverleners en buschauffeurs kunnen er allemaal over meepraten. Waar is
het respect voor hen en ook voor medeburgers gebleven? Kijk ook naar de ontwikkeling
van de criminaliteit: de aantallen nemen af, maar de feiten worden zwaarder.
Dergelijke ontwikkelingen vragen om bezinning over wat samenleven in onze
tijd nog betekent. Hoe gaan wij met elkaar om en welke eisen stellen wij daaraan?
Wat verlangen wij van burgers en wat is de taak van de overheid als bondgenoot
van haar burgers daarin?Ik vind de slogan van dit kabinet "Samen werken, samen leven"
nog steeds treffend. De fractie van de ChristenUnie verwacht dat dit kabinet,
juist met zijn aandacht voor het samenleven, een groot verschil maakt ten
opzichte van zijn voorgangers. Tijdens het verantwoordingsdebat in mei heb
ik al gezegd dat de komende tijd meer gefocust moet worden op dit onderdeel
van het coalitieakkoord. Het is niet zo dat er nu niets gebeurt, maar wij
willen wel dat er in 2009 een tandje bijgezet wordt. Ik was blij met de troonrede,
waarin werd aangegeven dat het kabinet dat ook van plan is.Ik vraag bijzondere aandacht voor het vrijwilligerswerk, want dat staat
steeds meer onder druk. Dat is schadelijk voor de samenleving en niet alleen
voor een 86-jarige die economisch en sociaal sterk leunt op de boodschappenhulp.
Recentelijk heeft de Radboud Universiteit Nijmegen samen met KASKI onderzoek
verricht naar het maatschappelijk en oecumenisch rendement van de kerken in
Rotterdam. Zo'n zakelijke onderzoeksvraag kan aversie oproepen: als vrijwilligers
ergens wel pro Deo werken, dan is dat wel in de kerk. Maar het resultaat van
het rapport "Tel je zegeningen" mag niet onopgemerkt blijven. Alleen
al de Rotterdamse kerken leveren de maatschappelijke hulpverlening jaarlijks
een besparing op van 110 tot 133 mln. Daarbij hebben wij het dus over organisaties
die geen cent subsidie en geen grammetje bureaucratie verteren, maar wel een
groot maatschappelijk rendement opleveren. Het maakt duidelijk dat er veel
kracht in de samenleving is; ik voeg daaraan toe dat dit niet alleen voor
de kerken geldt.Voorzitter: VerbeetDe heer Slob (ChristenUnie):Mijn fractie wil voor 2009 ook graag een extra impuls geven aan het vrijwilligerswerk.
Wij spitsen dat onder andere toe op innovatieve projecten rondom gezin en
jongeren. Daarbij kan gedacht worden aan de inzet van vrijwilligers vanuit
het sociaal netwerk bij opvoedings- en gedragsproblemen, aan het faciliteren
van vrijwillige opvoedingsondersteuning door ouders onderling en aan coaching
door vrijwilligers van jongeren die nog niet aanmerking komen voor speciale
jeugdvoorzieningen, maar wel extra begeleiding kunnen gebruiken.Het plan van de VNG om alle vrijwilligers in Nederland te verzekeren –
dit is nog steeds niet het geval – verdient steun. Wij hebben voorstellen
om het vrijwilligerswerk te stimuleren verwoord in een notitie. Ik wil nu
een exemplaar aan de voorzitter overhandigen en ik zal ervoor zorgen dat iedere
fractie in deze Kamer een exemplaar krijgt. Graag vernemen wij
morgen een inhoudelijke reactie van het kabinet op deze notitie.De voorzitter:Dank u wel. Ik zal ervoor zorgen dat allen over het stuk kunnen beschikken.De heer Slob (ChristenUnie):Samenleven is zorg dragen voor elkaar; dat moet ook terugkomen in de begroting
die het kabinet gisteren heeft gepresenteerd. Ik kan het kabinet complimenteren
met deze begroting. Zeer veel kwalificaties hebben reeds de ronde gedaan.
De SP-fractie noemde het een CDA-begroting en de VVD-fractie noemde het een
PvdA-begroting – ik meen dat dat vorig jaar ongeveer hetzelfde was –
en dan denk ik "mooi ChristenUnie".Wij weten dat onze open economie bijzonder gevoelig is voor conjuncturele
schommelingen. Het is knap dat in een tijd waarin het economisch allemaal
wat minder gaat, een dergelijke begroting kan worden gepresenteerd; dat mag
dan ook gezegd worden. Het getuigt van wijsheid dat de geplande btw-verhoging
is uitgesteld. Ik hoop dat de voorgenomen verlaging van de WW-premie voor
werknemers op termijn wel doorgevoerd wordt.De inflatie en de personeelstekorten op de arbeidsmarkt die als gevolg
van de vergrijzing zullen toenemen, zetten de lonen onder druk. Dat vraagt
om een behoedzaam beleid teneinde te voorkomen dat de inflatie – daarmee
dus ook de lonen – verder wordt opgejaagd. Ik verwacht dat de sociale
partners hun verantwoordelijkheid zullen nemen ten behoeve van een verantwoorde
loonontwikkeling; in dat verband is het hoopgevend dat VNO-NCW en FNV de strijdbijl
over de herziening van het ontslagrecht hebben begraven. Ik reken er wel op
dat wij nog wel verder zullen spreken over de afspraken over het van werk
naar werk helpen – daarover heeft de Kamer voor de zomer nog met minister
Donner overlegd – en dat deze met dit akkoord niet ineens van tafel
zijn verdwenen. Mijn fractie zou dat namelijk niet acceptabel vinden.Uit de doorkijk naar 2011 die deze begroting biedt – wij hebben
daarover afspraken gemaakt – blijkt dat de financiële planning
nog steeds conform de afspraken verloopt. Dit betekent onder meer dat de staatsschuld
kleiner wordt en zelfs historisch laag wordt, zoals vandaag al een paar maal
is gezegd. Dat is gewoon goed nieuws. Zo nemen wij dus ook de verantwoordelijkheid
voor de generaties die na ons komen en dat mag je ook van ons verwachten.Mijn fractie is blij dat de eerste contouren van een voorstel over de
aanpassingen van de AOW er nu zijn gekomen. Ik heb daar vorig jaar om gevraagd.
Wij zouden het in het voorjaar krijgen. Het is iets later geworden, maar nu
kunnen wij er met elkaar over gaan spreken. De vraag is wel wat het uiteindelijk
exact gaat worden. Het lijkt nog wat op een mix van de Bosbelasting en de
Balkenendebonus, een soort "fiscalisering min". Ik krijg hier graag
wat meer informatie over. Belangrijk is de vraag wat het effect is van dit
voorstel voor de houdbaarheid van de financiën op de lange termijn. Daar
doen wij het natuurlijk uiteindelijk voor. Wij weten allemaal dat het aantal
65-plussers de komende 30 jaar bijna zal verdubbelen en dat de beroepsbevolking
zal afnemen. Er moet dus iets gebeuren. Ik vraag ter aanvulling van dit punt
dan ook een toezegging aan de minister-president dat als er gesproken wordt
over de uitwerking van de voorliggende plannen, er bijzonder oog is voor de
positie van werknemers met een zogeheten zwaar beroep, en dat er nagedacht
wordt over eventuele overgangsregelingen. Dit is een uitwerking, maar wij
zullen er de komende maanden met elkaar over spreken. Mijn fractie is daar
blij mee.De heer Pechtold (D66):Ik weet dat er op dit punt de afgelopen tijd een gevecht is geweest tussen
de fracties van de CDA en de PvdA, maar de heer Slob doet net alsof hij aan
de zijlijn staat en slechts om informatie vraagt. Het is toch heel duidelijk
wat er nu gebeurt? De heer Slob heeft gesteund dat er een belasting komt voor
mensen die zo'n € 1000 netto per maand zelf aan pensioen hebben
gespaard. Zij gaan hier zo meteen voor betalen. Uit de cijfers blijkt dat
dit meer is dan toen de heer Slob eraan begon. Het geld stroomt nu. De heer
Slob gaat er niet mee terug. Nee, het stroomt nu door, naar binnen toe. Langer
doorwerken gaat waarschijnlijk vooral voor de hogere inkomens gelden, die
dan een premie krijgen die de Nederlanders met z'n allen moeten betalen. Dat
is toch de hele oplossing van de heer Slob voor het punt dat er nu tien werkenden
op twee AOW'ers zijn en dat dit in één generatie vijf werkenden
op twee AOW'ers wordt?De heer Slob (ChristenUnie):De heer Pechtold heeft waarschijnlijk nog het idee dat het is zoals toen
hij vroeger in een coalitie zat. Hij zegt dat ik de oplossing heb. Nadat wij
er vorig jaar om gevraagd hebben, heeft het kabinet nu uiteindelijk de eerste
uitwerking, de eerste contouren gegeven van een afspraak die in coalitieverband
is gemaakt. Daarover gaan wij nog met elkaar spreken. Dat spreekt voor zich.
Mijn fractie was er inderdaad voor om op deze manier iets te gaan doen aan
de opvang van wat in de toekomt een groot probleem wordt, namelijk een toename
van het aantal AOW'ers en een dalende beroepsbevolking. Dit is op dit moment
al gaande. De heer Pechtold weet waarschijnlijk wel dat al vanaf 1997 de AOW-premie
gemaximeerd is, juist om te voorkomen dat de premiedruk voor de lagere inkomens
nog hoger wordt. Dit betekent dat vanaf dat moment niet meer alle AOW-uitkeringen
betaald kunnen worden uit wat er aan premies binnenkomt. Er wordt dus al voor
een deel geld beschikbaar gesteld uit de algemene middelen om het rond te
krijgen. Dit bedraagt zo'n 20%. Als wij het in de toekomst houdbaar
willen houden, zal er iets moeten gebeuren. Daarom is het goed dat dit kabinet
met voorstellen komt. Ik weet dat het niet de voorstellen van de heer Pechtold
zijn. Hij had als enige in deze Kamer een ander voorstel. Hij wilde langer
doorwerken, tot 67 jaar. Het zij gezegd. Wij zullen over dit onderwerp moeten
spreken. Het is goed dat dit nu gebeurt en dat er niet nog langer wordt gewacht.
Ik had het eigenlijk zelfs liever eerder gedaan.De heer Pechtold (D66):Ja, zo kennen wij de heer Slob weer: een beetje kritische geest in kranten
en daaromheen. Laat ik hem uit de droom helpen. Lesgeven is geen vragen stellen,
maar regeren is ook geen vragen stellen. Regeren is met oplossingen komen!
Hij heeft eerst op het punt van de arbeidsmarkt de arme minister Donner, die
er de hele dag al zo getergd bij zit, aan nóg een ketting vastgelegd.
Die kan al niets doen met de invalshoek van het ontslagrecht. Nu zitten wij
ook aan het eindpunt met de problemen. Ik vraag de heer Slob gewoon of hij
vasthoudt, hij is al twee jaar bezig, aan het systeem dat minister
Bos heeft bedacht, waarbij iemand met € 18.000 bruto zelf gespaard
pensioen tot de rijken behoort en dus moet betalen voor de belasting van de
generatie erna. Houdt hij in 2011 aan dat systeem vast?De heer Slob (ChristenUnie):Mijn fractie gaat de in coalitieverband gemaakte afspraken en die onze
steun hebben, niet opeens aan de kant zetten om bijvoorbeeld over te gaan
op het systeem dat de heer Pechtold in zijn verkiezingsprogramma had staan
en waaraan de rest van de Kamer geen steun heeft gegeven. Wij houden hieraan
zeker vast. Dat betekent echter niet dat wij blind voor iets tekenen. Wij
zullen de voorstellen van het kabinet kritisch moeten bekijken, het debat
moeten aangaan en moeten controleren of zij voldoen aan de eisen die wij daaraan
stellen. Dat is onze taak. Wij moeten bekijken of zij een bijdrage leveren
aan de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn. Wij
kijken ook over deze periode heen.De heer Pechtold (D66):Dat betekent dat niet alleen het CDA zijn verkiezingsbeloften gewoon schendt
en mensen met AOW toch laat gaan betalen aan degenen die na hen komen, ook
de ChristenUnie stelt hier vragen maar gaat gewoon door op de ingeslagen koers,
durft niet te hervormen, durft de mensen niet mee te geven dat wij een ander
soort AOW zullen moeten inrichten. Nee, belasting erover heffen, dat is de
oplossing. Helder.De heer Slob (ChristenUnie):Ik weet niet of dat zo helder is. Het is in ieder geval duidelijk dat
ons verkiezingsprogramma u niet helder is, mijnheer Pechtold. Het ligt in
de lijn van hetgeen wij in ons verkiezingsprogramma aan de kiezers hebben
voorgelegd. Wij vinden dit een verantwoorde oplossing. Uiteraard spreken wij
nu wel over de uitwerking, over hoe een en ander precies wordt ingevuld. Ik
heb daarover een paar vragen gesteld en dat lijkt mij niet meer dan logisch.
U zou er ook als de kippen zijn als ik zou zeggen: prima, wat u ons voorlegt;
wij hoeven er niet meer over te praten; ga maar door! Nee, wij zullen de voorstellen
moeten bekijken. Zo gaat dat, zo doen wij dat. U mag iedere keer blijven benadrukken
dat het niet uw oplossing is. Dat vind ik niet erg, maar ontzeg ons niet het
recht om hier een debat te voeren over dit soort voorstellen.De heer Pechtold (D66):Dit wordt interessant. U zegt dat u kijkt naar de plannen zoals die voorliggen
en dat ik er als de kippen bij zou zijn als u zo doorgaat. U wilt dus niet
zo door, mijnheer Slob?De heer Slob (ChristenUnie):Nee, u zou er als de kippen bij zijn als ik hier helemaal niets zou zeggen.De heer Pechtold (D66):Dat zou mij vandaag een kwartier schelen want dan was ik eerder aan de
beurt. U zegt van alles, maar wat belooft u en wat zegt u tegen de kiezer,
mijnheer Slob? Dat wil ik graag weten! Als u nu zegt dat de plannen nog niet
vaststaan en dat de cijfers in de Miljoenennota u inderdaad tot het inzicht
doen komen dat een andere oplossing bespreekbaar is, ben ik er niet als de
kippen bij, dan ben ik uw man!De heer Slob (ChristenUnie):Wat zegt u tegen de kiezer? Dat is een inkijkje in de wijze waarop u hier
het debat voert, mijnheer Pechtold. U spreekt niet tegen het kabinet, u spreekt
tegen de kiezers. Dat zegt u.De heer Pechtold (D66):Wij stellen het kabinet vragen. Prachtig. U bent nu een regeringspartij,
mijnheer Slob, een regeringspartij die begonnen is met een plan waarvan het
CDA eerst zei: dat doen wij niet, maar wat Bos uiteindelijk wel heeft gedaan,
namelijk mensen die een AOW hebben en zelf € 18.000 pensioen hebben
gespaard, gaan belasten omdat de AOW onbetaalbaar is. Dat was het plan. Nu
zijn de eerste doorrekeningen bekend. Ik zeg: keer terug op uw schreden, maar
u zegt alleen: wij stellen vragen. Het is duidelijk voor de mensen die meekijken
en zich afvragen wie er gelijk heeft: Slob of Pechtold. De heer Slob laat
in het midden of er ruimte zit om op zijn schreden terug te keren en dus leg
ik dat uit als "nee".De voorzitter:U moet wel proberen om via de voorzitter te blijven praten.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik laat deze conclusie maar even bij de heer Pechtold
liggen, anders vallen wij misschien in herhaling.Ik vraag het kabinet specifieke aandacht voor gezinnen met één
kostwinner die zorg dragen voor een chronisch ziek of gehandicapt kind. Wij
hebben met elkaar afgesproken dat deze gezinnen extra compensatie zouden krijgen
voor de bovengemiddelde kosten voor de verzorging van hun kind. Tot onze verbazing
blijft die compensatie volgend jaar uit terwijl het geld daarvoor wel in de
meerjarenbegroting staat. Ik vraag de minister-president waarom dit gebeurt
en zeg alvast dat wij graag zien dat deze afspraak nagekomen wordt. Deze mensen
hebben dat hard nodig.Samen leven, omzien en zorg dragen voor elkaar is er door de jaren heen
niet eenvoudiger op geworden doordat de samenstelling van de bevolking sterk
veranderde en de culturele verschillen toenamen. Alleen daarom al is het belangrijk
dat er een stevig fundament is van gedeelde waarden en normen, van respect
en fatsoen. Daarom is het van belang dat burgers niet alleen precies weten
wat hun rechten zijn, maar dat zij zich ook realiseren dat vrijheden en rechten
niet los verkrijgbaar zijn maar gepaard gaan met verantwoordelijkheden.Op initiatief van de ChristenUnie staat in het coalitieakkoord dat er
een handvest verantwoord burgerschap wordt opgesteld. Dat is bedoeld om tussen
de oren van de burgers te krijgen dat iedere vrijheid haar keerzijde vindt
in een verantwoordelijkheid. Ik weet dat minister Ter Horst hiermee al enthousiast
aan de slag is. Gisteren werd het ook in de troonrede genoemd. Ik hoor morgen
graag de laatste stand van zaken.Bij samen leven en zorgen voor elkaar hebben wij ook een taal nodig. Daarom
wil de ChristenUnie dat de Nederlandse taal zo snel mogelijk een verankering
krijgt in de Grondwet. Ook in het kader van de integratie is dat van belang.
Hoe staat het met deze afspraak in het coalitieakkoord? Het moet voor iedereen
duidelijk zijn: allochtoon of autochtoon, het Nederlands is dé gemeenschappelijke
taal van het Koninkrijk.Nu ik het toch over het Koninkrijk heb: ik ben blij te horen dat de Raad
van State tot de conclusie is gekomen dat de staatkundige herstructurering
van de Nederlandse Antillen in 2010 kan worden afgerond. Dat zal ook staatssecretaris
Bijleveld als muziek in de oren hebben geklonken. Wij richten
ons nu op de afronding van die herstructurering. Versnelling en fasering zijn
mogelijk, maar de Raad van State verbindt daaraan twee voorwaarden: wederzijds
vertrouwen en concentratie op de concrete oplossing van maatschappelijke problemen.
Voor dat wederzijdse vertrouwen is het bepaald niet bevorderlijk dat met de
zogenaamde verwijsindex Antillianen de etniciteit van jongeren wordt opgenomen.
Wij hebben er al eerder uiting van gegeven dat wij daarmee, ook op historische
gronden, moeite hebben. Daarom mijn vraag: hoe gaat de regering ervoor zorg
dragen dat het proces succesvol kan verlopen, dus in wederzijds vertrouwen
en gericht op de concrete oplossing van de maatschappelijke problemen?Een ander belangrijk onderwerp voor het komende begrotingsjaar en voor
de vele jaren die daarop volgen, is het waterbeleid. Ook dat heeft te maken
met samen leven en omzien naar elkaar. Waterveiligheid vraagt om solidariteit
tussen regio's en tussen generaties. Het is bij uitstek een onderwerp met
een lange adem. Op initiatief van staatssecretaris Huizinga is de staatscommissie
Deltaplan onder leiding van oud-minister Veerman ingesteld. Dat is een uitstekende
zet geweest. Wij hebben twee weken geleden het advies van deze commissie tot
ons mogen nemen. De commissie was duidelijk: de dreiging van het water is
niet acuut, maar de opgave is wel urgent. Wij zijn ook ingenomen met de zeer
snelle kabinetsreactie die wij afgelopen vrijdag al konden ontvangen. Nederland
heeft een internationale en eeuwenoude reputatie in het succesvol strijden
tegen en het gebruiken van water. Dat is iets om trots op te zijn; dat is
iets om uit te bouwen. Dat heeft kabinet, getuige zijn reactie, goed begrepen.
Kunnen wij ervan uitgaan dat in de loop van 2009 de Deltawet aan de Tweede
Kamer wordt voorgelegd, zodat ook duidelijk wordt hoe een en ander betaald
wordt? Uiteraard hopen wij dat de kwartiermeesters zo snel mogelijk aan het
werk kunnen.Ik kom te spreken over een ander rapport, dat van de commissie-Bakker.
In zijn reactie daarop heeft het kabinet uiteindelijk de optie schooltijdbanen
genoemd. Dat vinden wij fijn; de ChristenUnie heeft daar herhaaldelijk om
gevraagd. Maar ook hier zijn wij niet tevreden met vrijblijvende teksten.
Het is voor werkende ouders vaak een onmogelijk rennen en vliegen als zij
arbeid en zorg, werk en gezin, een beetje leefbaar willen combineren. Met
schooltijdbanen creëren wij een oplossing voor ouders die voortdurend
in een spagaat verkeren, voor vrouwen en mannen die naast het werk ook zelf
geregeld tijd willen besteden aan hun kinderen. Hiermee creëren wij verder
een betere balans tussen werk en gezin, maar ook voor het oplossen van de
krapte op de arbeidsmarkt en het terugdringen van de wachtlijsten voor de
buitenschoolse opvang is het echt belangrijk dat er meer flexibiliteit komt
in arbeidstijden. Wij bepleiten vooralsnog niet een wettelijk recht voor werknemers,
maar wij vragen het kabinet wel om het onderwerp schooltijdbanen te agenderen
voor het Najaarsoverleg en om ons te informeren over de uitkomst ervan. In
lijn daarmee stellen wij ook voor – dit is een verzoek aan de Kamer –
om de SER advies te vragen over de relatie tussen betaalde en onbetaalde arbeid.
Vrijwilligerswerk, mantelzorg en schooltijden kunnen hierbij aan de orde komen.
Het zou goed zijn als werkgevers en werknemers zich gezamenlijk over die kwestie
bogen en ons advies gaven. Mevrouw de voorzitter. Werken en tegelijk zorg dragen voor kinderen raakt
ook het samen leven. Dat brengt mij bij een ander majeur onderwerp van dit
kabinet: het gezinsbeleid. Wij kijken uit naar de Gezinsnota die minister
Rouvoet over enige tijd zal presenteren. Wij zijn blij met de start van het
kindgebonden budget en de uitbreiding van het ouderschapsverlof. Nu wordt
het recht op ouderschapsverlofkorting ook nog losgekoppeld van deelname aan
de levensloopregeling. Dat kabinetsbesluit is goed nieuws voor veel ouders
die niet meedoen aan de levensloop. Zij kunnen nu profiteren van de fiscale
ouderschapsverlofkorting. Over die levensloop moeten wij het nog maar een
keertje hebben. Ik hoor het oud-minister De Geus in 2005 nog zeggen: Er is
geen twijfel mogelijk dat over tien jaar de levensloopregeling een stevig
onderdeel van ons socialezekerheidsstelsel zal zijn. Drie jaar later moeten
wij constateren dat het er niet echt van gekomen is. Het is niet echt een
succes. Ik weet dat wij daarover met het coalitieakkoord afspraken hebben
gemaakt. Het denken staat niet stil. Ik ben benieuwd wat de plannen van het
kabinet op dit punt zullen zijn.Ik wil nog enkele zaken noemen nu wij het over kinderen hebben. Wij kwamen
een bezuiniging op termijn tegen van 10 mln. op de gezinsvoogdij. Die is het
gevolg van een algehele efficiencykorting. Wij vinden dit in deze tijd, gelet
op de problemen waarover wij spreken, niet acceptabel. Wij zullen met een
voorstel komen om die ingreep te voorkomen.Voorzitter. Minister Rouvoet toont politieke moed door met de provincies
af te spreken dat in 2009 de steeds maar weer oplopende wachtlijsten structureel
moeten zijn opgelost. Dat is twee jaar eerder dan met het coalitieakkoord
is afgesproken. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen, het coalitieakkoord in
dit opzicht aan te passen. Dit moet gebeuren. Ik vind het jammer dat de stadsregio's
nog niet zijn aangehaakt, maar ik hoop dat dat de komende periode echt gaat
gebeuren.De heer Pechtold (D66):Met mijn eigen partij heb ik wel eens moeite als wij het bij het bespreken
van de jeugdzorg hebben over provincie of gemeente. Het zit nu bij de provincie.
Het afgelopen weekend hoorde ik echter lokale PvdA-bestuurders zeggen dat
de grote steden de regie zouden moeten krijgen bij jeugd. Ik stel u een open
vraag: wat vindt u daarvan en hoe verhoudt zich dat tot de afspraken waar
uw minister Rouvoet nu mee bezig is?De heer Slob (ChristenUnie):Dat verhoudt zich daar heel goed toe. De grote steden hebben de regie
in de jeugdzorg al: Amsterdam, Haaglanden, Utrecht, Rotterdam. Wat betreft
de voortdurende problematiek van de ontkokering zijn al afspraken gemaakt,
onder andere met Rotterdam. Zij hebben juist op dat gebied een convenant gesloten
om de handen vrijer te hebben voor de besteding van gemeentelijke middelen
en stadsregiomiddelen, om daarmee aan de slag te gaan. Ik heb het pleidooi
van mevrouw Hamer ook goed begrepen. Zij ziet op andere terreinen, bijvoorbeeld
de AWBZ, het onderwijs en in de arbeidssfeer geld liggen dat zij meer wil
bundelen en naar de steden wil toebrengen. Ik vind dat een interessante gedachte.
Laten wij dat doen. Dat is een ondersteuning van wat het kabinet op dit punt
doet. Het onderstreept de urgentie van het jeugdbeleid, waar dit kabinet,
in tegenstelling tot kabinetten waar u inzat, nu eindelijk nadrukkelijk
een punt van heeft gemaakt.De heer Pechtold (D66):Wij hebben een tijdje een regeringscommissaris gehad voor de jeugd. Die
zei: opschonen in die bureaucratie. Er zijn op dit moment nog steeds, naast
uw minister, die nieuw is, zeven andere bewindspersonen die op een of andere
manier met jeugdbeleid te maken hebben. U probeert nu de boodschap van mevrouw
Hamer aan dat verhaal van u te kleien. Hoe voorkomen wij dat een kind straks
tussen wethouder en gedeputeerde invalt? Dat het tussen wal en schip terechtkomt?De heer Slob (ChristenUnie):U hebt een punt als u zegt dat wij dat moeten voorkomen en dat ieder kind
dat tussen wal en schip valt er een te veel is. Daarom zullen wij nu, kijkend
naar volgend jaar, met spoed de evaluatie van de Wet op de jeugdzorg moeten
bespreken. Dat is ook een moment om te bezien welke conclusies wij met het
oog op de toekomst zullen moeten trekken. Lopende naast deze evaluatie hebben
de grote steden al extra ruimte gekregen om aan de slag te gaan. Daar wordt
ook extra geld ingestoken. U zult niet met droge ogen kunnen beweren dat hier
niets gebeurt.De heer Pechtold (D66):Allemaal prachtig, maar moet de eindconclusie straks niet, behalve een
keus, zijn dat er ook een heldere keus wordt gemaakt? Moeten wij niet dit
jaar bepalen dat het of de wethouder of de gedeputeerde is? Ik vind het prachtig
dat u zegt dat wethouders wel wat kunnen – ik weet dat, ik ben het zelf
geweest – maar als je het jeugdbeleid krachtig wilt aanpakken, zul je
ervoor moeten zorgen dat de schotten verdwijnen en dat er één
politiek aansprakelijke bestuurder is. Wij hebben een minister die de regie
voert, maar bent u het met mij eens – ik heb al door dat u niet gaat
kiezen – dat wij een keus moeten maken tussen wethouder of gedeputeerde,
tussen provincie of gemeente, en dat wij er geen laag bij moeten creëren?
Dat zou ik echt heel slecht vinden als uitkomst van deze jaren.De heer Slob (ChristenUnie):Het is een flauw retorisch trucje om te zeggen dat ik niet kies. Wij hebben
er een paar jaar geleden voor gekozen – in mijn eigen partij heb ik
die discussie ook gehad – om de afspraak die net was gemaakt om de provincies
daarin een rol te geven, niet al binnen een paar maanden overhoop te halen.
De termijn die daarvoor geldt, maken wij vol. Volgend jaar vindt een evaluatie
plaats, waarna wij kunnen bezien wat wij gaan doen. Maar het is een verdraaiing
van de werkelijkheid als wordt gezegd dat de wethouders die in de grote steden
verantwoordelijkheid dragen voor jeugdzorg, met de handen op de rug staan.
Juist omdat zij in de grootstedelijke regio zitten, hebben zij de regie over
de jeugdzorg. Daarom vond ik het interessant wat mevrouw Hamer zei over de
operatie Frankenstein en het monster dat erbij hoorde. Ik heb dat ook gelezen
en ik hoop dat de bestuurders van Amsterdam zich dat rapport zullen aantrekken.
Ook zij zullen de regie die zij hebben moeten verbeteren om te voorkomen dat
er over een paar jaar weer zo'n rapport ligt.De heer Pechtold (D66):Gaan wij uiteindelijk kiezen tussen lokaal en provinciaal bestuur? Ik
weet dat dat een moeilijke discussie is, ik heb mijn eigen achterban daar
ook nog niet in mee, maar ik vraag u of wij daarin gaan kiezen.De heer Slob (ChristenUnie):Natuurlijk doen wij dat. Als de evaluatie er is en wij de opbrengsten
bespreken, zullen wij een keuze moeten maken of wij daarmee al of niet op
de oude manier doorgaan. Lijkt mij zo logisch als wat.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Dat is toch verspilde energie en tijd? Wij zijn nu twee organisaties aan
het optuigen. De Bureaus Jeugdzorg zijn er al, maar die zijn nog steeds bezig
om efficiënter te werken. Verder zijn er de Centra voor Jeugd en Gezin
die helemaal worden opgetuigd. Stel dat er uitkomt dat beide in elkaar gevlochten
moeten worden of dat er maar één laag moet komen. Als het een
onderzoek is in de richting van de regeringscommissaris waarbij het streven
erop is gericht om in het kader van de operatie Jong de regie op één
punt te hebben, dan komt dat er uit. Wat gaat u dan doen?De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw Verdonk moet niet allerlei zaken tegen elkaar uitspelen. Natuurlijk,
wij zijn bezig met die Centra voor Jeugd en Gezin, maar dat is niet meer en
niet minder dan het ervoor zorgen dat alles wat er aan hulpverlening is, bij
elkaar komt en niet langs elkaar heen werkt. De jeugdzorg is al een paar jaar
met een opdracht bezig. Er zijn afspraken gemaakt over de evaluatie. Laten
wij het dus wel verstandig en in de juiste volgorde doen. Wij moeten ons nu
inzetten om iets te doen tegen de problemen waar wij tegen aanlopen en die
iedere keer weer opduiken. Vandaar onze steun voor minister Rouvoet die samen
met de provincies zijn verantwoordelijkheid neemt en zich niet verschuilt
achter afspraken die pas tot 2011 lopen, maar die ze zelfs twee jaar naar
voren trekt. Dan heb je door wat er aan de hand is.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Had het dan niet zinniger geweest om dat traject eerder in te zetten?
Dit kabinet is een half jaar bezig geweest met luisteren. Had het toen dan
al niet zijn oor te luisteren kunnen leggen bij de jeugdzorg om meteen al
te weten dat er vooral geen extra laag, te weten de Centra voor Jeugd en Gezin,
bij zou moeten komen? Als men geluisterd had, had die hele exercitie van nu
totaal overbodig geweest.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw Verdonk haalt weer een aantal dingen door elkaar. Dat neem ik
haar niet kwalijk. Mijn taxatie is dat er geluisterd is en dat men doordrongen
is van de urgentie om iets aan die wachtlijsten te doen. Er is geluisterd
door de provincies en door het kabinet. Vandaar dat er een versterkte aanzet
is, dat er afspraken naar voren worden getrokken en dat er goede prestatieafspraken
worden gemaakt zodat je ook van elkaar weet waar je met elkaar voor gaat,
ook het komende jaar. Dat heeft onze steun.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Ik stel de vraag nog één keer. Ik heb nu al een aantal keren
het Centrum voor Jeugd en Gezin genoemd en ik heb nu al twee keer geprobeerd
u een uitspraak te ontlokken over die extra laag maar u begint iedere keer
weer over afspraken maken. Er is een extra laag bijgekomen in de jeugdzorg onder deze minister. Bent u het daar wel of niet mee eens?De heer Slob (ChristenUnie):U spreekt de woorden "extra laag" uit alsof er iets heel verschrikkelijks
gebeurt. In die gemeenten wordt bestaande hulpverlening gericht op gezinnen
en jongeren bij elkaar gebracht. Daardoor kan er veel effectiever en efficiënter
gewerkt worden.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Dus ja, er is een nieuwe laag.De heer Slob (ChristenUnie):Dat houdt niet in dat er nieuwe lagen worden gecreëerd, waarbij u
het beeld schetst dat er allemaal nieuwe bureaucratie ontstaat. Hiermee zijn
wij de burgers juist van dienst en zorgen wij ervoor dat die grote problemen
worden aangepakt.Voorzitter. Wij hebben er in de Kamer vaak over gesproken en er zijn allerlei
voorstellen aan de Kamer voor gedaan: er moet iets gedaan worden aan het feit
dat minderjarige mbo'ers hogere schoolkosten hebben dan hun leeftijdgenoten
op het hbo of in het voortgezet onderwijs, bijvoorbeeld op het havo of het
vwo. Mijn fractie heeft het kabinet regelmatig om informatie hierover gevraagd
en zij weet dan ook dat de kosten om daar iets aan te doen hoog zijn, te hoog
om daar vanuit de Kamer iets aan te doen. Daarom zouden wij er nu dus over
kunnen zwijgen maar toch zou mijn fractie een poging willen doen om in ieder
geval een aanzet te geven om de huidige kloof te dichten. Ik vraag het kabinet
dan ook of het mogelijk is om vanaf het volgende cursusjaar gericht iets te
doen voor deze leerlingen. Onze fractie is bereid om daar voorstellen voor
te doen.Het afgelopen jaar hebben wij een heftig debat gevoerd over embryoselectie.
Ik ben niet van plan om dat debat nu over te gaan doen maar ik vraag het kabinet
wel aandacht voor de noodzaak, die tijdens het debat ook breed werd ervaren,
om wetenschappelijk onderzoek te laten verrichten naar embryobesparende alternatieven.
Die noodzaak is er ook bij het stamcelonderzoek. Daar hebben wij in coalitieverband
ook afspraken over gemaakt. Ik hoor graag wanneer wij daar voorstellen over
kunnen ontvangen.Ik vraag ook naar de voortgang inzake de coalitieafspraak om de overtijdbehandeling
onder de Wet afbreking zwangerschap te brengen. De minister-president heeft
in het verantwoordingsdebat beloofd dat wij daar na de zomer iets over zouden
horen. De zomer is bijna om; ik ben benieuwd.Samenleven en omzien naar elkaar is niet aan grenzen gebonden. Juist oog
hebben voor de wereld om ons heen heeft ons land mede groot gemaakt. Daarom
spreek ik namens mijn fractie grote waardering uit voor onze militairen, onder
andere in Afghanistan en Tsjaad. Dat zijn missies met een hoog doel die niet
zonder gevaren zijn, zoals wij vorige week hebben moeten ervaren.Mensenrechten zijn een belangrijk onderwerp. Daar maakt de minister van
Buitenlandse Zaken zich terecht zeer druk om. Wij hebben vooral in de aanloop
naar de Olympische Spelen veel gesproken over de mensenrechten in China. Nu
de Spelen en de Paralympics voorbij zijn, mag dat onderwerp niet stilvallen.
Onze fractie heeft samen met de fracties van de VVD en D66, later gesteund
door de commissie voor Buitenlandse Zaken, het ministerie van Buitenlandse
Zaken gevraagd om onderzoek te verrichten naar de Chinezen die in de aanloop
naar en tijdens de Spelen zijn opgepakt. Wij moeten hen niet vergeten. Ik
vraag de minister-president wat zijn inzet is wanneer hij in oktober naar
China afreist.Wij bespreken veel problemen met elkaar. Ik heb daar een aantal problemen
aan toegevoegd en er blijven ook nog heel veel problemen liggen: een oorlog
in Georgië, de kredietcrisis, toenemende globalisering, steeds hoger
wordende voedsel- en energieprijzen, het ten hemel schreiende feit dat wereldwijd
elk uur 200 kinderen sterven door gebrek aan schoon drinkwater en het feit
dat er ten zuiden van de Sahara 22.500.000 hiv-dragers zijn. Ik denk ook aan
wat er in Iran gebeurt. Dat zou wel eens de brandhaard van 2009 kunnen worden.
Ik denk ook aan Pakistan en aan het feit dat zoveel mensen onder de lage-inkomensgrens
leven. Deze problemen maken bij mij persoonlijk en bij mijn fractie veel los,
maar ook verlangens: als het om gebrokenheid gaat, een groot verlangen naar
heelheid; als het om onderdrukking en onrecht gaat, een groot verlangen naar
recht en gerechtigheid; als het om de nog steeds grote kloof tussen Noord
en Zuid gaat, een groot verlangen naar meer balans.Het maakt ook een gevoel van verantwoordelijkheid bij ons los. Ik gaf
al aan dat de politiek niet alle problemen van de wereld kan oplossen, ook
niet de problemen van ons land. Die last zou ook te zwaar zijn, maar wij kunnen
en moeten wel doen wat ons te doen staat. Daarbij moeten wij geen mogelijkheid
onbenut laten. Dat vraagt om visie, inzet en een voortdurende latente onrust
in lijf en hoofd: doen wij wel de goede dingen en laten wij geen tijd verloren
gaan? Dat vraagt ook om een grote gedrevenheid om in het nieuwe begrotingsjaar
samen met anderen iedere dag opnieuw inhoud te geven aan onze verantwoordelijkheden.
Daarbij moeten wij het goede zoeken voor alle burgers in ons unieke landje,
maar ook voor onze naasten over de grenzen heen, met name voor hen die het
moeilijk hebben.Namens de fractie van de ChristenUnie wens ik alle leden van het kabinet
veel wijsheid, doorzettingsvermogen, gedrevenheid en bovenal Gods nabijheid
en zegen toe bij de uitoefening van hun verantwoordelijke ambt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. De Miljoenennota gaf GroenLinks dit jaar een rotschok. Eerlijk
gezegd is het elk jaar verbijten vanwege de keuzes die het kabinet maakt,
maar dit jaar spant eerlijk gezegd de kroon. Al op pagina 17 omhelst minister
Bos namelijk TARA. Is dat nou zo fijngevoelig? Denk rustig even een paar jaar
terug. Minister Bos zou toch kunnen weten dat dit een beetje gevoelig ligt
voor GroenLinks, zeker na een zomer waarin het verleden van een enkele GroenLinkser
de oorlog tussen Rusland en Georgië verdrong.Maar goed, het is heel fijn om van minister Bos zonder reanimatie gisteren
zo'n levendig en boeiend verhaal te horen. De koningin zal waarschijnlijk
met enige jaloezie naar hem hebben geluisterd; waarschijnlijk was zij de enige
niet. "TARA" staat in goed Nederlands voor "There are real
alternatives". De regering verzet zich er bij monde van minister Bos
tegen dat globalisering onvermijdelijk leidt tot een vechtsamenleving, een
harde competitieve en Amerikaanse economie en de uitsluiting van velen. De
voortekenen zijn niet gunstig. Onmiskenbaar brengt globalisering
ons grote materiële welvaart, maar in een recente mooie toespraak wees
minister Verhagen op de keerzijde van globalisering. Hij stelde: "De
risico's van banenverlies, milieudegradatie, klimaatverandering, terrorisme,
flitskapitaal en het verlies van de eigen identiteit zijn in onze samenleving
anno 2008 tastbaar aanwezig." Wij hebben er de afgelopen tijd een aantal
crises op zitten: de kredietcrisis, de klimaatcrisis, een oliecrisis, een
voedselcrisis en na het conflict tussen Rusland en Georgië een dreigende
veiligheidscrisis. Twee dagen terug gonsde "black monday" in het
internationale kapitaalverkeer, bij Nederlandse financiële instellingen,
over het internet en in de media. Bij de internationale financiële crisis
kunnen schuldigen aangewezen worden en kan een veel scherper toezicht op bijvoorbeeld
financiële instellingen herhaling misschien voorkomen.Bijvoorbeeld de voedselcrisis is het gevolg van allerlei omstandigheden:
de economische opkomst van China, India, Brazilië, de olieschaarste,
het vleesverbruik en de populariteit van biobrandstoffen in het Westen. Die
crisis is daardoor ook veel moeilijker te beheersen of op te lossen. Dat terwijl
beheersing dringend is, zeker voor miljoenen mensen in de allerarmste landen.
Ook in ons land zijn de gevolgen voelbaar in stijgende voedselprijzen en in
een uitdijend klantenbestand van de voedselbanken.Globalisering dwingt mensen om flexibel en creatief om te gaan met verandering,
omdat de toename van onze materiële welvaart tegelijkertijd de afbraak
betekent van vertrouwde activiteiten, banen en tradities, terwijl door migratie
de eigen leefomgeving onherkenbaar en onomkeerbaar verandert. Zeker in een
land als Nederland, waar het aandeel van de buitenlandse handel zo'n 80%
van onze nationale welvaart bedraagt, is onze internationale afhankelijkheid
blijvend groot. Mensen zijn zich hiervan bewust en voelen zich daarom kwetsbaar,
bijvoorbeeld als door het onverantwoorde gedrag van Amerikaanse hypotheekinstellingen
plotseling hun eigen beleggingshypotheek of woekerpolis op de tocht komt te
staan.GroenLinks prijst de regering, omdat zij deze Miljoenennota plaatst in
een internationale, uitdagende en soms beangstigende omgeving. Zij geeft zich
hiervan rekenschap en verhoudt zich hiertoe. Dat is terecht en noodzakelijk,
maar is evengoed een verademing in een politiek klimaat waar de twintig jaar
oude handtekening van een minister en een zittenblijvende, van lotje getikte
advocaat, allesbepalende grootheden dreigen te worden. Er is een grote nood
aan politici die leiding nemen en verdedigen dat er alternatieven zijn. Niet
om gerust te stellen of om in slaap te sussen, maar omdat deze degelijk zijn.
Globalisering en de welvaart die eruit voortkomt, bieden namelijk ook kansen
om onze mensen en onze samenleving te versterken, onze economie werkelijk
duurzaam te maken, de klimaatcrisis te keren en de mensenrechten wereldwijd
te agenderen.Dan geldt ook dat stand verplicht. Wie de noodzaak van een alternatief
voor een internationale economische en financiële ratrace erkent, zal
dit alternatief ook moeten bieden. Wie zegt koers en richting te willen geven,
kan vervolgens niet stilzitten. Wie erkent dat mensen houvast – om met
mevrouw Hamer te spreken – en perspectief nodig hebben, kan zich vervolgens
niet verstoppen in een wel heel, heel smalle marge. Dan kom je er niet met
TARA. Dat wisten wij bij GroenLinks al, zeker als die elke uitwerking in de
begroting mist. Dan heb je de BALK nodig, de Betere Alternatieven Liggen Klaar,
ofwel de tegenbegroting van GroenLinks. U krijgt hem uitgereikt. Over de BALK
of de betere alternatieven die allang klaarliggen straks meer.Aan het bieden van een geloofwaardig alternatief voor onzekerheid en kwetsbaarheid
gaat vertrouwen vooraf. Mensen doen een terecht beroep op hun regering om
geleid te worden en om zekerheid te krijgen. De meeste mensen kunnen de tegenslagen
in hun leven met de nodige daadkracht trotseren. Maar er zijn ook velen die
door omstandigheden niet altijd even weerbaar zijn. Zij hebben goede publieke
voorzieningen nodig, zoals onderwijs, sociale zekerheid en zorg. Burgers vragen
niet om absolute garanties, maar om de verzekering dat de overheid hen in
bescherming neemt als zij zich niet goed kunnen beschermen of als zij onevenredig
zwaar worden getroffen. Het waarmaken van deze basale verzekering, een kerntaak
van de overheid, bepaalt de vertrouwensrelatie tussen burgers en politiek.
Dit vereist op zijn minst dat gedane beloften gestand worden gedaan. Anders
raakt het vertrouwen van burgers in de politiek ernstig aangetast. Het vertrouwen
in deze regering is uitzonderlijk laag. Komt dat doordat burgers de overheid
schuldig achten aan alle maatschappelijke problemen? Neen, dat miskent de
werkelijke oorzaken. Komt het dan door het onvermogen om alle problemen tegelijkertijd
op te lossen? Neen, want dan wordt het onmogelijke verlangd. Of komt het doordat
wat de regering wel degelijk zelf in de hand heeft en belooft, niet wordt
waargemaakt? Daar zit de crux. Te veel cruciale beloften worden door deze
regering gebroken. Het zijn uitgerekend de beloften die de minst weerbaren
raken en de verzekering van hun bescherming ondermijnen. Ik noem er vijf.Ten eerste is de minima beloofd dat hun koopkracht op peil blijft. Zij
gaan echter wel degelijk in de min. De koopkracht voor uitkeringsgerechtigden
daalt. Als zij chronisch ziek of hulpbehoevend zijn, krijgen zij de afschaffing
van de buitengewone uitgavenaftrek en de ingreep van 800 mln. in de AWBZ voor
hun kiezen. Daarbij wordt ook, ondanks dat de regering vergeet om dat te vermelden,
de algemene heffingskorting verlaagd met 1 mld., wat met name de laagste inkomens
treft, net zoals overigens de forse prijsstijgingen bij het stads- en streekvervoer.
Het schild voor de zwakken blijkt dit jaar een vergiet. In onze tegenbegroting
maken wij de bezuinigingen ongedaan en krijgen de minima er € 500
per jaar bij.Ten tweede is 200.000 langdurig werklozen beloofd dat zij aan een baan
worden geholpen. Wat daarvan over is in dit begrotingsjaar, is dat er minder
uitkeringen moeten worden verstrekt. Minder uitkeringen is echter echt iets
anders dan meer werk, zoals veel jongeren onder de 27 nu ook aan den lijve
zullen ondervinden als hun uitkeringsrecht wordt afgeschaft. Wij vinden dat
een schandalige maatregel.Ten derde is ouders met kinderen goedkopere en kwalitatief betere kinderopvang
beloofd. Het is onverteerbaar dat het kabinet deze belofte breekt. Het is
ronduit triest dat de laagste inkomensgroepen nu meer moeten bijdragen dan
in 2005, voor de nieuwe wet. Ik herinner mij levendig hoe ik samen met de
PvdA heb gestreden tegen die toenmalige te lage tegemoetkomingen.Ten vierde blijkt voor ov-reizigers de beloofde 4,5 mld. extra voor het
spoor een dode mus. Dat bedrag komt uit het schrappen van de Zuiderzeelijn,
de ingrepen in het stads- en streekvervoer, een herschikking
van ander spoor en – hoe verzint de regering het – een superdividend
van 2 mld. dat de NS, dat wil zeggen de reizigers, zelf moeten ophoesten.Ten vijfde blijft voor 55% van de Nederlanders die samen met GroenLinks
ontevreden zijn over het milieubeleid, de beloofde krachtdadige aanpak uit.
Terwijl de Milieubalans 2008 laat zien dat het halen van de klimaatdoelen
inmiddels bijna onmogelijk is, wordt er afgeschoven naar Europa en leidt het
nieuwe Belastingplan zelfs tot fiscale ontgroening. Extra gasbaten vloeien
naar consumptieve doelen in plaats van naar investeringen in duurzame energie.
Er is rentmeesterschap beloofd en dat blijft uit.Vijf gebroken beloften zijn er vijf te veel. Ik zou er veel meer kunnen
noemen, bijvoorbeeld de belofte van een opbouwmissie in Afghanistan, terwijl
nu zelfs de commandant van de Amerikaanse troepen spreekt van een oorlog die
niet is te winnen, of de JSF. Als het vertrouwen afbrokkelt omdat beloften
worden gebroken, verkleint de politieke ruimte voor de noodzakelijke modernisering
van onze samenleving. Het is misschien juist daarom, in de wetenschap van
gebrekkig vertrouwen, dat minister Bos hamert op de heel, heel smalle marges
voor maatschappelijke verandering. Onze samenleving moet inderdaad globaliseringsbestendig
worden, moet in staat zijn om een antwoord te formuleren op de klimaatcrisis,
op vergrijzing en op toenemende sociale en culturele tegenstellingen. Wij
hebben niet de tijd om te wachten tot de bevolking haar regering weer vertrouwt.
In de BALK staat welke veranderingen wij op een korte termijn noodzakelijk
vinden. Ik geef hier de belangrijkste.Allereerst een nieuwe verdeling van arbeid en zorg. Recent pleitte de
premier voor een nieuw arbeidsethos om de behoefte aan toekomstige arbeidskrachten
op te vangen. Interessant was dat hij zijn pleidooi ophing aan de held Katadreuffe
uit Bordewijks roman Karakter. Deze held, aldus de premier, werkt, studeert,
brengt offers en grijpt de hem geboden kansen met beide handen aan. Een kwestie
van karakter, zegt de premier.Nu kun je een boek op verschillende manieren lezen, maar Karakter gaat
nu juist over de keerzijde van een doorgeslagen arbeidsethos. Katadreuffe,
de held, raakt namelijk zo verblind door zijn ambitie dat hij geen oog meer
heeft voor het allerbelangrijkste in ons leven: goede menselijke relaties.
Door wat de premier prijst als zijn vermogen om door te zetten, loopt hij
zelfs zijn grote liefde mis.Hoe dan ook, de premier heeft gelijk. Werk hoort bij het leven. Het geeft
gevoel van eigenwaarde. Maar, voeg ik daaraan toe, dat geldt evenzeer voor
het liefhebben en verzorgen van kinderen, familie en vrienden. Is niet het
combineren van arbeid en de zorg voor anderen nu juist een kwestie van karakter?
Naarmate mensen meer geholpen worden om de juiste balans te vinden tussen
arbeid en zorg, kunnen ook meer arbeidsreserves aangesproken worden. Die reserves
zitten bij jongeren en ouderen – waarover straks meer – en uiteraard
bij vrouwen.Wereldwijd zijn vrouwen extreem kwetsbaar. Niet voor niets zijn de millenniumdoelen
op hen gericht. In Nederland hebben vrouwen het gelukkig vele malen beter,
maar vaak lang niet zo goed als mannen. Vrouwen zijn al lang aan een inhaalrace
bezig, met grote successen in scholing en het behalen van diploma's. En ook
op de arbeidsmarkt zijn vrouwen opgerukt, al is het vaak in deeltijd en wordt
het glazen plafond veel te weinig doorbroken. Daar staat echter tegenover
dat vrouwen, zeker na een echtscheiding of het overlijden van een partner,
en bij het ontbreken van werk, steeds vaker tot de nieuwe armen gaan behoren.
Dat raakt hen en hun kinderen, van wie zij meestal de eerste opvoeder zijn.Een verantwoorde combinatie van arbeid en zorg en een verbeterde arbeidsdeling
tussen mannen en vrouwen zijn dan ook geen luxeartikelen. Zij zijn een bittere
noodzaak om vrouwen zelfstandig en geëmancipeerd te kunnen maken en de
druk op gezinnen te kunnen verminderen. De oude en gebroken PvdA-belofte om
van de kinderopvang een toegankelijke basisvoorziening te maken, is daarvoor
een noodzakelijke voorwaarde, net als betaalbare en goede verlofregelingen.
Wij zijn blij met de verbeteringen in het ouderschapsverlof die de regering
voorstelt, maar wij willen meer en verder. Voorstellen daartoe treft u aan.GroenLinks heeft recentelijk een heel bescheiden voorstel gedaan tot introductie
van een vaderverlof. Wij zijn bereid om dit op verzoek van de regering en
anderen nog verder in te perken, maar het kan toch niet dat Nederland, anders
dan vrijwel alle Europese landen, deze minimale stap niet zet?Een tweede alternatief; een echt antwoord op vergrijzing. GroenLinks vindt
net als het kabinet dat het goed is als ouderen langer werken en naar draagkracht
bijdragen aan een duurzame oudedagsvoorziening. Met een Bosbelasting is niets
mis, mits deze solidair is en de rijke ouderen laat meebetalen aan de AOW
van arme ouderen. Het kabinet slaagt er echter niet in om met een sluitend
plan te komen. Bovendien wordt elke solidariteit ondergraven door het zoveelste "Donnertje":
het heel onverstandige idee om een bonus te geven voor elk jaar uitstel van
de AOW.De heer Pechtold (D66):Ik ben het helemaal eens met dat laatste punt, maar ik wil graag op uw
verzoek ook meedenken over het eerste punt: het vaderschapsverlof. Het was
een interessant voorstel waarmee u met collega Van Gent kwam, maar het was
niet zo goed dat u de lasten van 168 mln. eenzijdig bij de werkgevers neerlegde.
Wij gaan deze kabinetsperiode naar een ouderschapsverlof dat flink wordt uitgebuit.
Bent u het met mij eens dat de richting van het denken zou moeten zijn, dat
wij de ouders – naast het medische herstel dat bij de vrouw meetelt
in het zwangerschapsverlof – meer als gelijken moeten behandelen en
moeten kijken hoe een uitwisseling van weken kan plaatsvinden zonder dat het
eenzijdig bij de vader wordt opgeteld?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp dat de heer Pechtold voorstelt om het zwangerschapsverlof voor
vrouwen te beperken ten gunste van misschien een dag of vijf voor de vaders.De heer Pechtold (D66):Als mevrouw Halsema het zo neerzet en zich daarmee leuk profileert, vindt
zij geen medestanders. Ik heb echter begrepen dat zij op zoek is naar medestanders.Nee, dat was niet mijn voorstel. Ik heb gezegd dat op dit moment elf van
de zestien weken zwangerschapsverlof medisch zijn. Mevrouw Halsema kent die
materie beter dan ik. Zij heeft daar immers langer gewerkt. Met die
weken ben ik het eens. Daarnaast hebben wij het ouderschapsverlof. Deze kabinetsperiode
komt er flink wat bij. Ik denk mee over de hechting die mevrouw Halsema voor
de vaders zoekt – daarmee ben ik het eens – en zou de partners
die geen medische indicatie nodig hebben veel meer als gelijken willen beschouwen:
niet alleen zomaar op kosten van de werkgever weken erbij gooien, maar tot
een formule komen waarin ook van de werknemer wordt gevraagd daaraan bij te
dragen door bijvoorbeeld een verschuiving in weken. Is dat een richting die
voor mevrouw Halsema bespreekbaar is?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Pechtold is wel een succesvol product van de werkgeverslobby die
de kosten voor het bedrijfsleven aardig heeft overdreven, maar dat zal ik
even terzijde schuiven. Natuurlijk hebben wij naar de Kamer geluisterd en
wij zijn op zoek naar een alternatieve financiering. Waarschijnlijk zullen
wij die zoeken in het Werkloosheidsfonds. Dat hebben ook de PvdA-fractie en
andere fracties gesuggereerd. Daarin komen wij hen dus tegemoet.Het tweede voorstel van de heer Pechtold betreft het ouderschapsverlof.
Het is bedoeld voor de gehele periode van ouderschap. Het vaderschapsverlof
is bedoeld voor de periode direct na de geboorte van het kind, dus niet om
op te nemen om iets vaker naar de voetbaltraining van het zoontje van tien
jaar oud te gaan. Voor het laatste is het niet bedoeld. Mij lijkt dat je niet
moet beknibbelen op de verlofregelingen, daar waar je naar modern gezinsbeleid
wilt, wilt dat beide ouders gelijkmatig kunnen participeren en vindt dat vrouwen
meer dan in een heel krappe deeltijdbaan dienen te participeren. Je moet er
dan voor zorgen dat die regelingen wat meer worden uitgebreid. Dan maak je
mensen namelijk ook weerbaar en geschikt om langer door te werken, bijvoorbeeld
na het 65ste levensjaar.Een moderne AOW moet voor alle ouderen een verbetering zijn. De beslissing
om langer door te werken, dient genomen te kunnen worden als er nog echt iets
te kiezen valt. De GroenLinks-fractie pleit voor het loslaten van de vaste
leeftijdsgrens van 65 jaar. Wij koppelen de AOW-leeftijd aan de arbeidsduur
van bijvoorbeeld veertig jaar. Wie vroeg begint met werken, heeft eerder recht
op AOW. Wie later begint, krijgt het later en wie er een tijdje tussenuit
gaat, werkt ook langer door. Dat is eerlijker en beter voor de arbeidsparticipatie
omdat alle ouderen, ongeacht of zij hoog of laag zijn opgeleid en zware beroepen
hebben, worden gestimuleerd om naar vermogen te werken. Ik wil graag een reactie
van het kabinet. Ik roep het tevens op om de SER onderzoek te laten doen naar
een betaalbare, solidaire en participatiebevorderende AOW.Ten derde pleit ik voor versterking van de jeugd. Aan de andere kant van
de levenslijn, dus van de ouderen, staan onze jongeren. Met te veel van hen
gaat het gewoonweg niet goed. Er is een hard groeiende groep met grote problemen.
Hans Kamps sprak van een bom onder de samenleving. Jaarlijks verdwijnen 15.000
jongeren in de Wajong, 5000 jongeren komen bij de jeugdzorg terecht en er
zijn er 55.000 die zonder diploma de school verlaten. 110.000 jongeren worden
het slachtoffer van mishandeling en voor 7000 zwerfjongeren dreigt de goot.
Het aantal kinderen dat naar speciaal onderwijs gaat, is in tien jaar verdubbeld
en de kwaliteit daarvan is slecht. Vaak verlaten zij de school zonder diploma
en vinden zij alleen werk op de sociale werkplaats. Jongeren in het reguliere
onderwijs worden veel te vroeg geselecteerd. Hun toekomst wordt bepaald en
beperkt op een moment waarop zij nog geen weet hebben van hun toekomst. In
vergelijking met andere landen, is de doorstroming van kansarme jongeren naar
hoger onderwijstypen dramatisch laag en de regering heeft daarop tot nu toe
geen antwoord. Er wordt echter kostbaar talent verspeeld.En dat niet alleen. Het leven van kinderen en jongeren is ingewikkelder
geworden dan het was in mijn tijd, eeuwen geleden. Kinderen van nu staan aan
veel meer en vaak hevigere informatie en veranderingen bloot. Zij worden sterk
beïnvloed door leeftijdsgenoten, nieuwe mediatrends en indringende beelden
van al het denkbaar menselijk leed. Zij moeten die dingen op jongere leeftijd
leren verwerken. Zij zijn letterlijk kinderen van de globalisering. Lang niet
alle kinderen kunnen dit aan. Zij kunnen sneller in de problemen komen, ook
omdat de maatschappelijke tolerantie voor afwijkend gedrag ondertussen is
afgenomen. Straf voor jongeren, die soms nodig is, mag er niet toe leiden
dat jongeren worden afgeschreven, dat zij zich niet overeind kunnen houden
en belanden in armoedige uitkeringen of langdurig worden opgesloten in inrichtingen
en gevangenissen.Het slechte lot van veel jongeren laat de politiek te onverschillig. Het
zou ons werk moeten domineren, maar het legt het af tegen klachten over files,
belastingdruk en onfatsoen. Wij moeten de bakens verzetten. De Deltacommissie
heeft de handen op elkaar gekregen.De heer Slob (ChristenUnie):Waar haalt u het vandaan dat het lot van jongeren ons onverschillig laat?
Ik ben Kamerlid sinds 2001. In al die jaren is hier, onder andere in de commissie
voor OCW, heel diepgaand over gesproken. In het verleden was dat met voormalig
minister van OCW Van der Hoeven en nu spreken wij met staatssecretaris Dijksma
over het speciaal onderwijs. Bij dat onderwerp is dat publieke tribune vaak
helemaal leeg, want er is niet veel interesse voor. De Kamerbankjes zijn echter
altijd goed gevuld. Er wordt indringend over gesproken, er worden afspraken
over gemaakt en ook in het coalitieakkoord staan er afspraken over. Waar haalt
u het vandaan dat het ons onverschillig laat? Ik herken dat niet bij mezelf,
maar ook niet bij veel van mijn collega's.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wijs op de wachtlijsten en op de grote problemen in het onderwijs.
Ik heb u de cijfers genoemd van jongeren die in de verdrukking komen, jongeren
met wie het eigenlijk steeds slechter dreigt te gaan. Dat is een grote groep.
Er werd vorige week niet voor niets gezegd dat dit een bom onder de samenleving
is. Er wordt inderdaad over gepraat – dat erken ik – maar het
beleid blijft uit. Ik wil niet vervelend zijn, maar ook de afgelopen jaren
is dat het geval. Het kabinet, met name de minister voor Jeugd en Gezin, heeft
zich suf gecoördineerd, maar de wachtlijsten zijn niet weg. De wachtlijsten
worden nu onder zware druk van de Kamer – het is niet het initiatief
van de minister – op 2009 gezet, dan moeten zij beëindigd zijn.
U weet ook dat het al jaren hangen en wurgen is. Er wordt jaar in, jaar uit
gesproken over al de kinderen die in jeugdinrichtingen zitten terwijl zij
daar niet thuishoren. Het geld komt er niet en de maatregelen komen er niet.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ken u echt niet zo. Het is zo makkelijk om te zeggen dat het beleid
uitblijft. Er wordt keihard gewerkt. Dat de problemen groot zijn, ben ik met
u eens. Er is iets gaande in de samenleving. Het is goed dat wij ons daar
met elkaar mee bezig houden en het is goed dat het kabinet daar een hoge prioriteit
aan geeft. Ik heb uw fractie in de afgelopen anderhalf jaar in het kader van
jeugd en gezin alleen maar horen zeggen dat er een parlementair onderzoek
moet plaatsvinden. Laten wij alsjeblieft niet op deze manier met elkaar omgaan,
maar laten wij proberen de problemen te benoemen en heel intensief en gezamenlijk
zoeken naar de goede oplossingen. Laten wij steun geven aan dingen die nu
al in beweging zijn. Wij zijn er daarmee overigens nog lang niet, maar er
wordt wat gedaan. Laten wij geen karikaturen schetsen van dingen die naar
mijn mening geen enkel recht doen aan de werkelijkheid en ook niet aan de
inzet van de Kamer en het kabinet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Laten wij dan beginnen met het wegnemen van een andere karikatuur. U hebt
de afgelopen jaren alle debatten met de heer Dibi gevolgd. Hij vraagt inderdaad
om een parlementair onderzoek naar de jeugdzorg en dat is ook broodnodig.
Dat is echter bepaald het enige niet. Als er één fractie is
die jaar in, jaar uit hamert op verbetering van het lot van jongeren en die
grote investeringen doet in onderwijs, is het die van GroenLinks. Wij hebben
in onze tegenbegroting 1,5 mld. klaarliggen, als wij de kans zouden krijgen,
voor verbetering van het lot van jongeren en verbetering van het onderwijs.
Wij willen veel. Ik doe niets af aan uw intenties, dat zei ik direct, en aan
uw bereidheid om wat te doen. Ik stel gewoon vast dat er te weinig gebeurt
en dat het met de kwetsbare jongeren niet beter gaat, maar slechter.Wij pleiten voor een Deltacommissie. Ik beperk mijn inbreng hierover vandaag.
Ik heb daar eerder in de media het een en ander over gezegd. Ik wil nog een
aantal opmerkingen maken over het klimaat en dan wil ik afsluiten.Beheersing van de klimaatverandering is de vierde opdracht waarvoor wij
staan. Kinderen en jongeren mogen van ons, volwassenen, verwachten dat wij
de klimaatcrisis afremmen, net als de inwoners van de allerarmste en kwetsbaarste
landen dat van ons, bevoorrechte westerlingen en grootvervuilers, mogen verwachten.
Wij zijn blij met het advies van de Deltacommissie, maar dit mag niet betekenen
dat wij ons verschansen achter hogere dijken en de boel verder de boel laten.
De delta's in de armere delen van de wereld verdienen onze solidariteit. Deze
eeuw is er 100 mld. nodig om Nederland klimaatbestendig te maken. Een vergelijkbare
inspanning moet er voor de armste landen zijn. De Verenigde Naties geven aan
dat westerse landen ten minste 0,2% van hun bruto nationaal product
moeten uittrekken om gedupeerde landen tegemoet te komen. Dat komt voor Nederland
neer op 1 mld. per jaar.Wij vinden dat het kabinet verzaakt aan zijn opdracht om de klimaatverandering
werkelijk tegen te gaan. Ik zal omwille van de tijd niet uitgebreid ingaan
op de maatregelen die genomen hadden moeten worden. Laat ik zeggen wat naar
onze mening moet gebeuren. Wij kiezen voor voortgaande vergroening van de
belastingen, scherpe toepassing van de internationale emissiehandelssystemen
en forse, forse investeringen in duurzame energie en in het openbaar vervoer.
Wij willen af van de ingewikkelde vergunningverlening voor windenergie op
zee. Dit kabinet schuift eigenlijk alles naar Europa door en verwacht vervolgens
dat Europa het oplost. Europa heeft de afgelopen jaren een slechte trackrecord
opgebouwd en Nederland moet zelf vooraan gaan staan.GroenLinks heeft, zoals men weet, de afgelopen maanden actie gevoerd tegen
versobering van de regeling voor kinderopvang. In een aantal maanden hebben
wij meer dan 83.000 handtekeningen verzameld van bezorgde ouders, gastouders
en werkers in de kinderopvang. Dit zijn allemaal mensen die de belofte van
dit kabinet geloofd hebben dat kinderopvang toegankelijker zou worden en heel
betaalbaar zou zijn, en die dus boos zijn over de aangekondigde versobering.Voorzitter, ik zou de premier graag deze 83.000 handtekeningen overhandigen
in een mooie kaart, met het verzoek om die kaart even voor mij te openen.De voorzitter:Dit moet u zoals altijd netjes via de bode doen. Nee, mevrouw Halsema,
u loopt door naar de bankjes. Dank u wel!Minister Balkenende:Hoe wordt het geluidje uit deze kaart in de Handelingen genoteerd?De voorzitter:Daar ga ik iets op verzinnen!De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De verhoudingen op het wereldtoneel veranderen snel. China
en India komen in rap tempo op. Rusland presenteert zich weer als wereldmacht.
Dat merken de voormalige Sovjetrepublieken en satellietstaten. Alle pijpleidingen
van Rusland leiden naar Europa. Wij zien dat als afhankelijkheid. Dat geldt
echter ook andersom. Rusland is voor zijn inkomsten aan Europa gebonden. Er
is wederzijdse afhankelijkheid. Met deze wetenschap is een stevige buitenlandpolitiek
nodig, maar die voeren wij niet en kunnen wij ook niet voeren zonder een daadkrachtig
Europa met een stevig verdrag. Recent optreden van het Europees voorzitterschap
stemt hoopvol, maar het blijft crisismanagement en afhankelijk van toeval,
gebaseerd op het politieke leiderschap van een individueel land. Als Sarkozy
naar Georgië en Rusland afreist, doet hij dat als voorzitter van de Europese
Unie en niet als de Franse president. Dat is geen cosmetisch verschil, dat
is Europees leiderschap. Zien de mensen dat echter wel? Zien zij mister Europe
in actie voor stabiliteit op de Kaukasus, of zien zij slechts monsieur Sarkozy
druk in de weer, en vragen zij zich misschien af waar zijn charmante Carla
is?Dit parlementaire jaar zijn de verkiezingen voor Europa. Meer dan ooit
moet Europa tonen wat het waard is. De EU is meer dan onderlinge vrede, een
sterke economie en één munt. Europa moet een factor zijn in
de mondiale vraagstukken, de grootsheid opbrengen om met één
mond te spreken. Dat gaat beter mét verdrag dan zonder. De tijd van
praten is voorbij. Wij moeten handelen, zei minister Verhagen onlangs tijdens
een toespraak in Leiden. Maar wat doet u dan? U hebt minder dan negen maanden
voor het nieuwe kindje, het verdrag.D66 is een internationale partij, die staat voor een geëngageerd
buitenlands beleid, omdat dit binnenlandse vraagstukken raakt,
omdat het klimaat zich niets van grenzen aantrekt, omdat een financiële
crisis zich niets van grenzen aantrekt en omdat wij vinden dat mensenrechten
en welvaart niet voorbehouden zijn aan mensen met een Nederlands paspoort.
Onze toekomst ligt in een sterker Europa met één veiligheids-
en defensiepolitiek. Als u daarvoor meer geld wilt, valt er met ons te praten,
maar niet als dit wordt uitgegeven aan zigzagbeleid tussen bilateraal en multilateraal.
Onze betrokkenheid bij Afghanistan is niet bilateraal. Het is geen project
saffraan planten. Waar is uw oproep voor een multilaterale strategie voor
Afghanistan? Als het uw bedoeling is, meer ruimte te scheppen ten opzichte
van de Verenigde Staten, zeg het dan. Als het uw bedoeling is, meer ruimte
te scheppen ten opzichte van Europa, laat het dan. Waar staat u, minister-president?Het kabinet heeft gedaan waar iedereen om vroeg. De btw-verhoging is van
tafel en de WW-premie is op nul gebracht. Er komt lastenverlichting voor burgers
en bedrijven. Iedereen is blij, wij ook. De financiering leek dit jaar een
fluitje van een cent. Er wordt ingeteerd op economische groei uit het verleden,
met dank aan het vorige kabinet, met dank aan meevallers die aan individuen
zijn opgelegd en met dank aan de indirecte inzet van aardgas. Met zo'n dekking
moet u bijna hopen op een strenge winter en op hoge olieprijzen. Maar hoe
moet dat volgend jaar, wanneer de kredietcrisis deze begroting reeds lang
heeft ingehaald, de lonen toch iets minder zijn gematigd dan gehoopt en het
kabinet tegen de grenzen van zijn financiële creativiteit aanloopt?Het kabinet boekhoudt voor het hier en heden en niet voor de toekomst. "Op
de winkel passen" zou ik het niet willen noemen. Dit zou denigrerend
zijn tegenover mensen die echt op hun winkel passen. Dat is namelijk niet
niks. Zij moeten vernieuwen, innoveren en verbouwen. Daar steekt deze stilstandbegroting
bleek bij af. Zelfs de paradepaardjes van uw beleid, de wijken en jeugd en
gezin, verzanden door onhandig gesteggel met corporaties en doorgeslagen bemoeienis
en bureaucratie. Het kabinet raakt uit koers. Dat is op zich knap als je stil
ligt.U vertrouwt erop dat uw vaste klanten u blijven waarderen. U blijft de
kleine negotiant die de concurrentie niet aangaat. Ziet u dan niet dat wij
de slag aan het verliezen zijn? Waarom vliegt u niet boven de puntenwolk van
de koopkracht uit? Waarom ontstijgt u de kwart procenten niet? Ziet u dan
niet dat mensen een visie willen? Zij willen niet naar de mond gepraat worden.
Toon ambitie en leiderschap! Wat is uw stip aan de horizon? Waar willen wij
heen? De centrale vraag is of Nederland durft te hervormen. Grijpen wij de
kansen van globalisering en technologische vooruitgang? Zorgen wij ervoor
dat wij de bedreigingen aankunnen? Willen wij ons sociale stelsel aanpassen
aan de vergrijzing of moeten de volgende generaties hiervan de lasten dragen?
Investeren wij fors in onderwijs, kennis en innovatie of zakken wij op de
route van de Europese ranglijst? Zetten wij een deel van de groei in om de
economie klimaatneutraal te maken of houden wij het bij de oude oplossingen?
Wordt het natuur of steen? Hebben wij het lef om onze energievoorziening te
moderniseren of blijven wij afhankelijk van het Midden-Oosten en Rusland?
Waar is uw ambitie voor Europese energieonafhankelijkheid in tien jaar?De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben benieuwd waar de heer Pechtold heen wil met zijn tegenbegroting.
Hij wil bezuinigen op de huurtoeslag, de kinderbijslag wordt gemaximeerd tot
twee kinderen en het kindgebonden budget wordt gehalveerd. Hij heeft nog wat
van dat soort dingetjes. Wat betekent dit voor burgers, met name voor burgers
met een smalle beurs? Ik had altijd begrepen dat sociaalliberalen voor hen
oog hadden.De heer Pechtold (D66):Wij schaffen re-integratiebudgetten en de niet bestaande gratis schoolboeken
af. Dat is juist. Wij maken keuzen. Wij zorgen voor echte lastenverlichting.
Wij zorgen ervoor dat in de eerste twee schijven de mensen minder belasting
gaan betalen. Dit is goed voor lage inkomens en voor modale inkomens. Wij
zorgen dat mensen daarin zelf een keuze kunnen maken, terwijl u – dat
is vandaag al enkele keren aangetoond – de overheid groter en groter
maakt.De heer Slob (ChristenUnie):Ik vraag mij af of mensen die hier de neerslag van ondervinden, dit een
overtuigend antwoord vinden, maar dat laat ik gewoon bij u.Het valt mij op dat u in uw tegenbegroting het geld voor de participatie-envelop –
deze is nu juist bedoeld om mensen aan het werk te helpen – voor allerlei
andere D66-plannetjes inzet. U hield eerder – ik meen tijdens het betoog
van mevrouw Hamer – een heel verhaal over het feit dat de uitwerking
van een aantal elementen uit het rapport-Bakker opeens van tafel was. Dit
geld is nu juist bedoeld om mensen weer aan het werk te helpen, maar u gebruikt
dat voor wat D66-speeltjes.De heer Pechtold (D66):Wie heeft de commissie-Bakker gewild en wie heeft deze alweer van tafel
gegooid? Dat was uw kabinet. U steunt dat. Ik erken dat regeren moeilijk is,
maar zo gaat het wel.Ik steeg nu net boven die koopkrachtpunten uit. Ik was bezig met een verhaal
over hervorming. De D66-fractie wil mensen niet alleen maar populaire dingen
laten zien, maar probeert mede aan te tonen dat je ook de AOW moet hervormen.
Inderdaad zei ik zojuist in een interruptiedebatje met u dat de D66-fractie
laat zien dat men in Duitsland reeds bezig is, maar dat u een olietanker op
koers houdt die dadelijk een bocht van 90 graden moet maken. U laat straks
de volgende generatie betalen voor de AOW in plaats van dat u nu een beetje
solidariteit vraagt.In de wereld om ons heen verandert inderdaad van alles, maar u zit echter
in het hier en het heden te boekhouden.De voorzitter:Tot slot, mijnheer Slob.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ontzeg de heer Pechtold helemaal niet het recht op een aantal vergezichten.
Daar zijn het de algemene politieke beschouwingen voor; ik houd daar wel van.
Hij houdt een mooi verhaal al ben ik het niet altijd met hem eens.Wij moeten echter hier uiteindelijk wel met elkaar spreken over de begroting
voor 2009. Het is zeer te waarderen dat de D66-fractie een tegenbegroting
heeft opgesteld, maar ik wil daar wel enkele vragen over stellen.De heer Pechtold (D66):Natuurlijk.De heer Slob (ChristenUnie):Dat heb ik net gedaan. Uw tegenbegroting heeft consequenties voor de portemonnee
van nogal wat mensen, met name voor mensen met al een heel smalle beurs. Ik
vind dat dus niet bijzonder sociaal.Het valt me ook op dat u het geld dat is bedoeld om de mensen buiten de
arbeidsmarkt – wij willen hen graag helpen daar weer toe te treden –
opsoupeert voor allerlei dingetjes. Dat is niet zo consistent, ook niet in
uw bredere visie over arbeid en mensen aan het werk helpen die nu buiten de
arbeidsmarkt staan.De heer Pechtold (D66):In brede zin kan ik alleen maar wijzen op wat het CPB zegt over bijvoorbeeld
ons robuuste en stijgende EMU-saldo en uw teruglopende EMU-saldo.U steunt de PvdA-fractie met die 200.000 subsidiebanen; waarschijnlijk
is u dat opgedrongen door de bonden. Weet u wel? Mevrouw Hamer zet weer een
conciërge op de scholen. De D66-fractie steunt dat fantastische initiatief,
maar dat waren de Melkertbanen die bij het eerste zuchtje tegenwind vertrokken.
Mensen zijn daar met een dubbele frustratie uitgekomen. Wij bezuinigen inderdaad
op de re-integratiebudgetten van minister Donner. Dat kan best minder. Wie
hier vindt dat eigenlijk niet? Wij willen namelijk mensen echt aan het werk
helpen. Wij willen geen dure regelingen, zoals thans bestaan via het CWI en
UWV. Wij vinden inderdaad dat het ontslagrecht moet worden hervormd. De coalitiepartners
hebben elkaar daarover echter eerst anderhalf jaar de hersens ingeslagen en
komen nu met een raar verhaal van 75.000, goh, goh. Daar hebt u 3%
van de werkenden mee gepakt.Mevrouw Hamer (PvdA):Het valt mij weer op dat u doet alsof u anderhalf jaar geleden de Kamer
ingestapt bent ...De heer Pechtold (D66):Wel in de Kamer.Mevrouw Hamer (PvdA):U doet alsof u daarvoor niet bestond of zo.U bent nu heel verontwaardigd over het verdwijnen van de Melkertbanen.
U hebt deze echter afgeschaft, waardoor die scholen nu zonder conciërge
zitten. Ik ben blij dat u mij nu steunt dat zij terug moeten komen.De heer Pechtold (D66):Mevrouw Hamer, mevrouw Hamer. Even voor de duidelijkheid: wij willen echte
banen en niet van die gesubsidieerde banen.Mevrouw Hamer (PvdA):Weet u, voor mensen bestaat er geen verschil tussen echte banen en nepbanen.
Als zij aan het werk zijn, dan zijn zij aan het werk!De heer Pechtold (D66):Er bestaat wel degelijk een verschil. De Melkertbanen moesten leiden tot
gewoon werk. Dat werd echter door de markt niet opgepakt, ondanks alle afspraken
daartoe. Vervolgens moesten die mensen toetreden tot de publieke sector; daaruit
ontstonden de Melkertbanen, maar die zijn weggevallen.De D66-fractie trekt in zijn tegenbegroting een bedrag van 100 mln. extra
uit om de staatssecretaris de mogelijkheid te geven een echte baan op die
basisschool neer te zetten; uw fractie heeft dat nog niet laten zien. Ik hoop
van harte dat u morgen met dat amendement komt.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik ben heel erg blij dat u op uw schreden terugkeert. De school is echter
geen markt, dus uw hele verhaal over de markt gaat hier helemaal niet op.
Er zaten conciërges op de scholen. Dat werd bijzonder gewaardeerd, maar
het kabinet waarin u zat en waarin u verantwoordelijkheid droeg, heeft hen
allemaal naar huis gestuurd. Dank u wel!De heer Pechtold (D66):Een economische tegenslag zorgt ervoor dat subsidiebanen verdwijnen. Ik
zeg het maar eens stevig: subsidie is apartheid op de arbeidsmarkt. Dan worden
mensen in twee categorieën werk ingedeeld. Wij willen echte banen creëren.
Al in ons verkiezingsprogramma zag mevrouw Hamer dat wat betreft de doorrekeningen
van het CPB mijn partij de beste punten had voor het terugdringen van de werkloosheid
en het doen stijgen van de economie. Ik gun mensen een echte baan en niet
een baan die op de tocht komt.De voorzitter:U vervolgt uw betoog.De heer Pechtold (D66):Hervormen wij onze democratie naar de eisen van de eenentwintigste eeuw,
of houden wij vast aan een stelsel uit 1848?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb slechts één heel klein vraagje. Melkertbanen waren
toch een uitvinding van Paars? Daar zat u toch in?De heer Pechtold (D66):U liep hier toen rond, ik nog niet, maar ik ben 42 jaar oud, even oud
als mijn partij, dus ik neem de vollédige verantwoordelijkheid op mij.
Ja! En als ik nu kijk naar de jaren negentig – u kijkt nog naar de jaren
tachtig, maar ik ben al met de jaren negentig bezig – dan zie ik inderdaad
dat subsidiebanen niet werken.De voorzitter:Ik wil met alle respect nu echt door naar het volgende punt. Daar waren
wij al. U was een beetje laat met betrekking tot de Melkertbanen, mevrouw
Halsema.De heer Pechtold vervolgt zijn betoog bij het punt van de democratie.De heer Pechtold (D66):Veel beleid overleeft de situatie waarin het nodig was. Ons ontslagrecht
stamt nog uit de Tweede Wereldoorlog en was bedoeld om herhaling van de massawerkloosheid
uit de jaren dertig te voorkomen. De arbeidsmarkt van deze eeuw is onvergelijkbaar.
Onze woningmarkt was destijds bedoeld om eigenwoningbezit te bevorderen, maar
hindert nu in deze doelstelling. Bismarck stelde de pensioengerechtigde leeftijd
op 65 jaar, met in het achterhoofd de levensverwachting van toen. Die levensverwachting
is nu 80 jaar, minister Donner. Beleid creëert winnaars en verliezers,
insiders en outsiders. Machtige, gevestigde belangen hebben baat bij instandhouding
van de status-quo. Uw eigen commissie-Bakker wilde die openbreken en outsiders
een kans geven. Zij kreeg echter het nakijken, weg met de participatie. Minister
Donner, u verbijt zich. Uw revolutie blijft uit. Met de Raad van State zegt
mijn fractie: het kan zoveel beter, minister Bos. Het onvermijdelijke is niet
te voorkomen, minister Donner. U plukt alleen het laaghangend fruit. Halve
maatregelen, zeg ik. Bij D66 weten mensen waar zij aan toe zijn: hervormen voor een houdbare
toekomst. Wij zetten geleidelijkheid en voorspelbaarheid daarbij voorop. Het
verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd met één maand per
jaar tot 67 jaar voldoet daaraan. U zet mensen op het verkeerde been, minister-president.
U komt met een verlaging van de AOW. Laten wij het noemen zoals het is, het
was uw enige verkiezingsbelofte. Halve maatregelen staan ook in uw akkoord,
of liever gezegd het aan u gedicteerde akkoord over het ontslagrecht. Het
is gepruts in de marge. Dat komt toch niet uit de commissie-Bakker? In het
licht van de cijfers is het volkomen irrelevant, met een volstrekt arbitraire
grens. Het is irrelevant, want nog geen 3% van alle werknemers met
een inkomen boven de € 5000 gaat dit aan. Het ging ons toch niet
primair om die vergoeding? Het ging ons toch om mensen makkelijker naar werk
te krijgen? Daar gaat het mij nog steeds om. Daar doet dit akkoord niets aan.De voorzitter:Hebt u nog een vraag, mevrouw Halsema? Ik heb het liever niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ook de heer Pechtold heeft recht op zijn interrupties, voorzitter. Dat
moet eerlijk verdeeld worden.De voorzitter:Daar doet u dan ook uw best voor!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar doe ik enorm mijn best voor. Dat zit ook in de inborst van mijn partij.Wat doet de heer Pechtold met de zware beroepen als de pensioengerechtigde
leeftijd verhoogd wordt naar 67 jaar?De heer Pechtold (D66):Daarvan heb ik al vanaf het begin dat mijn partij een eigen commissie-Bakker
neerzette, gezegd dat het niet betekent dat iemand tot 65 jaar met de knieën
in het zand moet blijven zitten, zoals het gezegde luidt. Dat kan ook nu al
niet. Wij willen van baanzekerheid naar werkzekerheid gaan. Dat betekent dat
je "een leven lang leren" introduceert en dat iemand die een zwaar
beroep heeft bijvoorbeeld rond zijn vijfenveertigste een herscholing kan doen.
Zo kunnen er bijvoorbeeld betaalde conciërges op scholen worden neergezet.
Naar dat soort economieën zullen wij in de eenentwintigste eeuw moeten
toewerken. Landen om ons heen doen dat al.Voorzitter. Ik vraag het kabinet en de minister-president wat zijn stip
aan de horizon is. Of kijkt u vooral ver voorbij uw eigen horizon, minister-president?
U hebt wel enthousiasme voor de Randstad in 2040 en nog meer voor het verzanden
met Veerman in de tweeëntwintigste eeuw. Hoe verder weg, hoe enthousiaster
u wordt. Ik probeer u toch iets meer bij deze tijd te brengen. Er ligt een
prachtige investeringsagenda voor onderwijs, kennis en innovatie. En u als
voorzitter van het Innovatieplatform weet daar alles van. Toch wacht deze
agenda al jaren op uitvoering én op middelen. Waarom zet u niet door?
Er is 6 mld. nodig. Wij zetten daarop in voor twee kabinetsperiodes lang.
Dat is onze stip aan de horizon, onze agenda mét ambitie. Wij vragen
u, dat ook te doen en ik vraag de Kamer, mevrouw Hamer, om dat samen te doen:
een akkoord voor 10 jaar over politieke scheidslijnen heen, met een agenda
van vroegschoolse opvang tot een levenlang leren, voor het bestrijden van
de uitval in het vmbo tot het faciliteren van de bètaopleidingen in
het hoger onderwijs; een agenda die investeert in top onderzoek- en kenniscentra,
een stevige agenda verankerd in maatschappelijke vraagstukken; voor een zorgstelsel
dat bewaakt en verbeterd moet worden en schreeuwt om innovatie; voor een belastingdienst
en een kilometerbeprijzing met adequate ict-toepassingen, maar ook harde afspraken
met energiebedrijven voor een verplichte productie van schone energie. De
tijd van alleen convenanten is voorbij. Laten wij dat nú doen. De ontwikkeling
van onze kenniseconomie is harde noodzaak. De koele cijfers souffleren ons.
Nederland bungelt onderaan de Europese lijstjes. Laten wij het nu doen voor
banen en bedrijven in Nederland. Lucent verplaatst 1000 man, Ericsson schrapt
r&d activiteiten en Logica vertrok naar Engeland. Wij missen de wizz kids.
Weet u toen TomTom 60 vacatures had voor ingenieurs, solliciteerde geen enkele
Nederlander. Ik kreeg geen gehoor bij uw kabinet voor een voldoende voor wiskunde.
Bij u is een vijfje genoeg.Een aardig belastingklimaat maakt nog geen aardig vestigingsklimaat. Wij
hebben de beste scholen nodig met tweetalig onderwijs, een welkom klimaat
voor kennismigranten: open en tolerant, met waardering voor verscheidenheid
omdat het een bron is voor creativiteit en vernieuwing, een bloeiend cultureel
leven met internationale allure.Het handelen, het rentmeesterschap jegens de kunstensector past daarin
niet. Het handelen van minister Plasterk rond de basisinfrastructuur getuigt
van wereldvreemde nivelleringsdrang. Of is het gewoon plat geldtekort. In
dat geval Plasterk, zet die hoed af en ga met de pet rond.Mensen zijn cynisch over Den Haag, niet altijd onterecht. Wij maken het
er soms naar: koopkrachthysterie, McCarthy-achtige debatten over de jaren
tachtig en een hetze rond ontwikkelingsorganisaties. "Dit gaat helemaal
nergens over", zijn gevleugelde woorden en inmiddels niet meer alleen
aan de borreltafel. De echte zorgen van mensen liggen in hun dagelijkse werkelijkheid
van promotie, ontslag, verhuizing, ziekte, ongeluk en schuldsanering, het
door regels vergalde werkplezier van verpleegkundigen en leraren en de soms
gefrustreerde zoektocht van ouders naar goedkope, betaalbare kinderopvang.
Allemaal gebeurtenissen die het CPB-model niet kent.Voor mij beginnen alle vragen bij mensen zelf, bij ieder afzonderlijk.
De maatschappij is gedemocratiseerd. Mensen staan kritischer tegenover gezagdragers
die hun legitimiteit moeten verdienen. Maar de democratie wordt niet onderhouden.
Democratie is niet: u vraagt, wij draaien. Die belofte van maakbaarheid kan
de politiek niet waarmaken en die wil ik ook niet waarmaken. Immers, niet
ieder risico en ongemak in het leven kent een politiek antwoord.Er zijn genoeg onderwerpen waar de politiek wél over gaat, maar
ook dan geeft dit kabinet niet thuis. Het enige onderhoud aan onze democratie
komt in de vorm van een staatscommissie. Die gaat de Grondwet bestuderen.
Komt er bijvoorbeeld een debat over de acceptatieplicht voor het bijzonder
onderwijs? Staan bestaande oude structuren ter discussie? Geven wij mensen
echt een stem, of laten wij het bij interpunctie, bij punten en komma's van
de Grondwet? Hoe kunt u mensen vragen om dit kabinet te vertrouwen als u geen
vertrouwen aan burgers durft te geven, want dat doet u niet als u geen openheid biedt over de oorlog en over onze betrokkenheid in Irak.Ik heb u gevraagd naar de doelen, naar de stip aan de horizon. Kom nu
niet weer met die replica van dat VOC-schip. Hoe wil dit kabinet de geschiedenisboekjes
ingaan? Toch niet als de moraalridders, strijdend tegen de vrijzinnigheid.
De ChristenUnie heeft al geschiedenis geschreven, met een boekje, een beetje
plat, ik bedoel: met een enigszins dun boekje. Zij heeft daarin verteld over
haar successen in deze regering. Zij heeft er blijkbaar weinig vertrouwen
in dat het nog lang duurt.Voorzitter. Wij hebben ook dit jaar tegenvoorstellen gedaan met een eigen
begroting, een niet altijd populaire begroting, maar wel een begroting die
meer recht doet aan de turbulente tijden die wij tegemoet gaan. Ik begon anderhalf
jaar geleden met oppositievoeren naast dit kabinet. Wij voeren met u in flottielje,
ministers, maar u hebt uw zeilen al gestreken en u dobbert rond. Wij varen
door, nieuwsgierig naar de toekomst.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De ChristenUnie heeft helemaal geen boekje geschreven, maar
het klopt wel dat er iemand is geweest, een journalist, die zelfstandig het
initiatief heeft genomen om een boekje te schrijven. Dat recht hebben wij
hem niet ontzegd, maar dat is niet onder de verantwoordelijkheid van de ChristenUnie
gebeurd. Ik zeg dit ter geruststelling van de heer Pechtold, want hij wist
dit niet.De voorzitter:Waarvan akte!De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik zag de vicepremier dit en een ander boekje aanprijzen in
een programma. Er stond van alles in over platheid. Ik dacht: daar horen wij
nog wat over. Een kabinet met de ChristenUnie dat er anderhalf jaar is, is
beschreven: dat klopt.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Nederland staat er goed voor als ik Hare Majesteit mag geloven.
Op de dag waarop de beurzen vele procenten dalen en buitenlandse banken omvallen,
gaat het goed met Nederland. De koopkrachtplaatjes zien er bemoedigend uit:
groei moet, groei doet je goed.Voorzitter. De grenzen van wat wij de aarde en haar bewoners kunnen aandoen,
zijn bereikt. Onderzoekers vallen over elkaar heen met berichten over de nijpende
wereldvoedselcrisis, de gevolgen van de opwarming van de aarde, de uitputting
van de natuurlijke hulpbronnen, het grote tekort aan drinkwater en het voortdenderende
verlies aan biodiversiteit. De kredietcrisis voltooit het beeld van een wereld
die in brand staat. Die berichten vragen om een daadkrachtig antwoord van
de regering, maar de Miljoenennota lijkt geschreven met de oogkleppen op van
de paarden voor de gouden koets. Er wordt nauwelijks verder gekeken dan onze
landsgrenzen en de Miljoenennota straalt daardoor een dorpse mentaliteit uit.
De schrijvers blijken vooral geïnspireerd door electorale angst en door
de jacht op de kiezersgunst van de hard werkende Nederlander. Waar werken
wij dan zo hard aan en wat levert het op in termen van duurzaamheid? De wereld
gaat aan vlijt ten onder, schreef Max Dendermonde in 1954 en nooit eerder
waren die woorden zo waar als nu. Nederland is geen eiland zegt minister Bos
in het voorwoord van de Miljoenennota. Alsof het een nieuw geografisch inzicht
zou betreffen! Hij zegt daarbij dat wij hier grote gevoeligheid hebben voor
wat er in de rest van de wereld gebeurt, maar wat de directe en de indirecte
gevolgen zijn van ons handelen elders in de wereld, voor de armen, voor de
dieren, voor het natuur en voor het klimaat, daar wordt met de Miljoenennota
nauwelijks bij stilgestaan. In die zin maakt het kabinet zich duidelijk schuldig
aan eilanddenken. Nee, voorzitter, Nederland is geen eiland, al was het maar
omdat wij driemaal de oppervlakte van Nederland nodig hebben om de ongebreidelde
consumptiehonger op ons eigen eilandje te stillen, al was het maar omdat wij
voor de bio-industrie in Nederland toestaan dat er honderdduizenden hectaren
tropisch regenwoud worden gekapt voor de productie van ons veevoer. De Partij
voor de Dieren vindt het ronduit decadent, ja decadent, dat de plannen van
dit kabinet zich vooral richten op het vergroten van de welvaart hier zonder
stil te staan bij degenen die elders hard geraakt worden door wat onze regering
het komende jaar in petto heeft. Dan heb ik het over het feit dat Nederland
een van de grootste importeurs van granen voor veevoer is. Veevoer concurreert
in hevige mate met voedsel voor mensen. Immers, bijna de helft van de wereldgraanoogst
wordt door de veehouderij opgeslokt. Nederland is met zijn hoge vleesproductie
medeverantwoordelijk voor het feit dat bijna één miljard mensen
honger lijden. Ik heb het over de 450 miljoen landbouwdieren in Nederland,
die voor onze lekkere trek worden gemarteld en gedood na een kort en zeer
ellendig leven. Ik heb het over de miljoenen wilde dieren die op de rand van
uitsterven staan, omdat hun leefgebied drastisch is verkleind door onze onstuitbare
honger naar meer.Het is voor de PvdD onacceptabel dat dit kabinet in de Miljoenennota vooral
antwoord geeft op de vraag hoe wij hardwerkende Nederlanders ook volgend jaar
meer kunnen uitgeven, hoe wij hardwerkende Nederlanders het investeringsklimaat
kunnen verbeteren en hoe wij hardwerkende Nederlanders internationaal de liberalisering
van de wereldmarkt kunnen bevorderen. Het zijn de one-issuegeluiden hier in
deze Kamer die alleen gericht lijken te zijn op de exclusieve belangen van
de Nederlander en zijn koopkracht. Als je echt naar een duurzame samenleving
streeft, moet je niet alleen naar de grenzen van je eigen eilandje kijken,
maar ook naar de gevolgen van het Nederlandse beleid voor de rest van de wereld.
Ik wil de regering dan ook oproepen, de Miljoenennota uit te breiden met een
wereldeffectrapportage. Ik doel daarbij op een doorrekening van de gevolgen
van de Miljoenennota voor de wereldvoedselverdeling, voor de opwarming van
de aarde, de ontbossing en het welzijn van dieren hier in Nederland en daarbuiten.
Hierop krijg ik graag een reactie van de minister-president. Voor bedrijven
is het namelijk heel normaal, zelfs verplicht om een milieueffectrapportage
te overleggen. Waarom zou dat bij de besteding van 180 mld. aan overheidsgelden
totaal uit het oog verloren worden?Vooruitlopend op de resultaten van deze wereldeffectrapportage is al duidelijk
dat de wereldproblematiek vraagt om bezinning. Bezinning op ons eigen handelen
en consumptiegedrag. Steeds meer onderzoekers benadrukken dat wij de grenzen
van het ongebreideld consumeren hebben bereikt. Wij zullen onze consumptie
moeten matigen om onze aarde te redden en solidariteit en mededogen invulling
te geven. Het is zoals Arnold Heertje onlangs zei: groei is een veel te beperkte maatstaf voor welvaart. Nobelprijswinnaar en voorzitter van het IPCC,
de heer Pachauri, stelt dat een boer op 1 ha. grond het hele jaar wel 30 mensen
kan voeden met groente, fruit en granen, maar slechts vijf tot tien mensen
als land alleen gebruikt wordt voor de productie van vlees, zuivel en eieren.
Wij kunnen dus eenvoudig drie tot zes keer zoveel monden voeden met een iets
ander beleid! Daar liggen de mogelijkheden om de welvaart in de wereld te
herverdelen. Wij kunnen de kosten van het klimaatbeleid met 50% verminderen.
Is dat nu geen goed nieuws? Hoe moeten wij dat doen? Volgens het Planbureau
voor de Leefomgeving dienen wij simpelweg toe te gaan naar een dieet met minder
vlees. De zojuist verschenen Milieubalans is helder over de klimaatdoelstellingen
van dit kabinet: ze worden niet gehaald en zeker niet als te veel op Europa
wordt geleund, en dat gebeurt. Er is een trendbreuk nodig. Waar wachten wij
op?Een regeling voor zonneboilers en het toejuichen van windmolens is nog
geen duurzaam beleid. Alle klimaatdoelstellingen van dit kabinet voor particuliere
huishoudens kunnen worden gerealiseerd als wij Nederlanders allemaal één
dag geen vlees zouden eten. De Partij voor de Dieren heeft sinds haar entree
in de Kamer gepleit voor vleesconsumptievermindering. Wij hebben zelfs een
film gemaakt over de gevolgen van de veehouderij voor het klimaat. Het heeft
even geduurd, maar gelukkig zie ik nu iets daarvan terug in de begroting van
milieuminister Cramer, die zegt werk te willen maken van een vermindering
van de vleesconsumptie. Ook de minister voor Ontwikkelingssamenwerking roept
ons op, de biefstuk wat vaker te laten staan. Die waarheid doet echter, heb
ik het idee, nog wel een beetje pijn, want de minister van LNV lijkt een heel
andere koers te willen varen. Welke lijn heeft het kabinet nu? Die van de
ministers van VROM en voor OS, of die van de minister van LNV? Eerlijk gezegd
snap ik het nu niet meer. Ik zie de minister van LNV de benen uit haar lijf
lopen om Nederlands kalfsvlees in Rusland te verkopen, en dat terwijl Europa
heeft besloten om alle handelsbetrekkingen te bevriezen totdat de Russische
troepen uit Georgië zijn gehaald. Graag duidelijkheid daarover.De noodzaak om collectieve problemen ook collectief aan te pakken, blijkt
aan dovemansoren gericht. Het kabinet kijkt zelfs liever naar het bedrijfsleven,
de markt en de consument en blijft zelf als een soort voetbalvader aan de
zijlijn staan: "Jongens, kom op, vooruit", maar zelf een regierol
nemen, ho maar! Zo'n houding verwacht je van de VVD. Die vindt milieubescherming
niet eens een overheidstaak, zo hebben wij vandaag mogen vernemen. Van de
regeringspartijen verwacht ik echter iets anders. Via nietszeggende convenanten
wordt het bedrijfsleven opgeroepen vooral zichzelf aan te sporen om de troep
die het maakt zelf op te ruimen. Zelfregulering heeft veel weg van het "doe-het-zelf-regeren".
Robert Reich, een toonaangevend econoom, zei hierover: "Maatschappelijk
verantwoord ondernemen is weinig meer dan flauwekul. De ravage die het superkapitalisme
overal aanricht, kan alleen maar gekenterd worden door een versterking van
onze publieke instituties." De markt kent geen ethiek, dat zouden christendemocraten,
sociaalliberalen, sociaaldemocraten en socialisten met ons eens moeten zijn.
Het is schandelijk dat de ABN Amro ongegeneerd beleggers oproept om te speculeren
op de voedsel- en grondstofprijzen. Daarmee wordt gezegd: stap nu in en maak
kleingeld van alles wat waarde heeft. Wij hebben van de economie een casino
gemaakt. Niet de intrinsieke ontwikkeling van ons bedrijfsleven en onze samenleving
bepaalt hoe het gaat met onze economie en onze welvaart. Nee, speculeren is
de maat der dingen geworden. Een sterke overheid moet ingrijpen in plaats
van te goochelen met koopkrachtplaatjes. Wij vragen om een streng beleidskader
waarin de ecologische en maatschappelijke grenzen van economische groei gerespecteerd
worden en langetermijnbelangen centraal gesteld worden. Wanneer maakt de regering
daar eindelijk eens werk van?De kredietcrisis is niets anders dan een symptoom van onze hebzucht, het
westerse mens-centraaldenken ten koste van alles wat weerloos is. Het kabinet
merkt niet op dat burgers hun groene zorgen onvoldoende verwoord zien in het
overheidsbeleid. De overheid loopt liever achter de lobby aan van de bio-industrie,
het bedrijfsleven en de visserij. Zij hebben er alle belang bij om de milieubeweging
in diskrediet te brengen, waarbij dierenactivisten worden gecriminaliseerd
en zij niet bereid zijn om dit te veroordelen als dat gebeurt. Ondertussen
wordt het advies van de AIVD om meer transparantie te bewerkstelligen bij
dierproeven of zelfs maar het budget te verhogen voor alternatieven, niet
overgenomen. Ook de discussie over de subsidiëring van milieuorganisaties
is werkelijk beschamend. Nee, neem dan de subsidiëring van de sectoren
die onze leefomgeving kapot maken, zoals de 30 mln. subsidie aan de bio-industrie,
en de visserij die met miljoenen euro's op zee wordt gehouden; maar tegen
welke prijs? Ruim de helft van de vispopulaties is overbevist, een kwart is
al ingestort, 90% van de grote vis is weg en driekwart van de commerciële
vis zit in de gevarenzone. Visserijbioloog Pauly zegt: "De samenleving
betaalt de vissers om het milieu te verwoesten." Het kabinet spreekt
in de troonrede echter over een stabiele toekomst voor de visserij. Wat bedoelt
het kabinet daarmee?In de koopkrachtplaatjes komen de waarden die echt van belang zijn niet
aan de orde. Er wordt eenzijdig gekeken naar wat het komende beleidsjaar ons
in financiële zin oplevert maar niet naar wat wij kwijtraken in termen
van natuur, biodiversiteit, milieu en dierenwelzijn. Voor wie verder kijkt
dan koopkrachtplaatjes zijn wij vandaag opnieuw allemaal verliezers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp heel goed waar u op wijst, namelijk op onze verantwoordelijkheid
voor de verhoudingen elders. U wekt echter wel een beetje de indruk dat de
minima in Nederland, bijvoorbeeld de chronisch zieken en gehandicapten, die
het wel degelijk belangrijk vinden dat zij het iets beter krijgen, ook egoïstisch
zouden zijn. Ik kan mij eigenlijk niet voorstellen dat u dat bedoelt.Mevrouw Thieme (PvdD):Nee, zeker niet. Het is van uitermate groot belang dat juist de mensen
die in een kwetsbare zone zitten, beschermd worden tegen de markt. Als het
gaat om zorg, onderwijs en arbeidsmarkt, moet daar alle geld naartoe om kansen
te bieden aan mensen. Wij geloven er heel sterk in dat als mensen een goede
opleiding krijgen en zij kansen krijgen om zich te ontwikkelen, een visie
ontplooid kan worden richting een duurzame samenleving. De debatten die hier
plaatsvinden, gaan evenwel vooral over wat wij erbij krijgen, zelfs in procenten,
in plaats van dat ze gaan over wat wij aan het kwijtraken zijn.
Wat hebben wij aan goed onderwijs als de scholen straks onder water staan?
Wij realiseren ons te weinig dat wij op een Titanic zitten en dat wij een
beetje met de dekstoelen aan het schuiven zijn om te proberen om het nog aangenaam
te maken, terwijl wij een heel andere koers zouden moeten varen.Ook het natuurbeleid is slachtoffer van zelfregulering. Pyromanen worden
geraadpleegd over blusmethodes. Het huidige natuurbeleid is volgens het Planbureau
voor de Leefomgeving onvoldoende. Strenge beschermingsmaatregelen en aankoop
van grond zijn onontkoombaar, maar vooralsnog wordt vooral koortsachtig gezocht
naar verdere groeimogelijkheden voor de vervuilende veehouderijbedrijven in
een land dat qua natuurwaarden onderaan de Europese lijst bungelt. Een fikse
krimp van de veestapel is de enige oplossing, maar krimp van de veestapel
is in dit kabinet een taboe. Hoeveel moet er nog gebeuren voordat dit gaat
veranderen?Het is goed dat het kabinet extra geld lijkt uit te trekken voor de verbetering
van het dierenwelzijn, maar laten wij niet te vroeg juichen, want er zit een
adder onder het gras. Bij nadere bestudering lijken de bedragen onder de noemer "dierenwelzijn"
vooral een verkapte ontwikkelings- en investeringssubsidie voor de bio-industrie.
Wij worden voor het lapje gehouden en de dieren zijn daar de dupe van. Ik
vraag de rentmeesters van dit kabinet hoe mensen verwachtingsvol naar de hemel
kunnen kijken terwijl zij tegelijkertijd genadeloos omspringen met levende
wezens die van hen afhankelijk zijn. Dierenwelzijn is voor het eerst opgenomen
in het regeerakkoord. Hoe gaat de regering daar nu eindelijk echt werk van
maken? Wat kan de minister-president zeggen over het dierenwelzijnsplaatje?
Gaan wij de situatie benaderen die ons in kinderboekjes nog steeds als norm
wordt voorgespiegeld? Er zullen daadwerkelijk stappen gezet moeten worden
naar een mens- en diervriendelijke samenleving. De vraag is of en zo ja, wanneer
het kabinet eindelijk beleid maakt en bereid is om daarmee substantiële
stappen te ondernemen. In het belang van de dieren en in het belang van de
mensen zal er spoedig een einde moeten komen aan de bio-industrie.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Wie wil er niet vooruit in het leven? Iedereen
wil vooruit. Daar is niets mis mee, integendeel. Iemand heeft uitgerekend
deze week tot "week van de vooruitgang" benoemd. De vraag die wij
hier moeten beantwoorden, is of het voorgenomen regeringsbeleid daarbij wel
helpt of juist niet. Vaak wordt gezegd dat wij door onze politieke bijdragen
ons land en de wereld een beetje beter willen achterlaten dan wij die aantroffen.
Daarbij gaat het op z'n minst ook om de richting van deze veranderingen, om
koers en kompas dus! Wat de één vooruitgang vindt, wordt door
de ander mogelijk als achteruitgang ervaren. Het huidige vooruitgangsgeloof,
met een horizon die vooral bestaat in materieel geluk, is trouwens veel te
arm.De verwachtingen waren bij het aantreden van dit kabinet hoog gespannen,
zeker bij ons, niet in het minst door de deelname van twee christelijke partijen
aan de coalitie. Dat zijn twee van de drie coalitiepartijen. En inderdaad,
in het coalitieakkoord en later in het beleidsprogramma zaten punten waar
wij warm van werden. Er waren nogal wat goede voornemens, waarvan wij toen
zeiden: goed. Nu moet het er echter dan ook wel van komen! Wij zijn anderhalf
jaar verder. Zeker, er gebeurt van alles, maar het kost ons nu en dan moeite
om onze aanvankelijk warme gevoelens op temperatuur te houden. Immers, helaas
zijn er koude douches te over: adoptie door homoparen, een ruime kabinetsdelegatie
op de GayPride, meer mogelijkheden voor embryoselectie, het prostitutiebeleid
nog niet ingeperkt, porno op de publieke omroep, gewetensbezwaarde trouwambtenaren
nog steeds vogelvrij en het duo-moederschap versoepeld. Juist bij deze kwesties
hadden wij op een andere koers gehoopt van uitgerekend dit kabinet. Waar gaat
dit kabinet nu eigenlijk voor? Natuurlijk: Samen werken, samen leven. Wat
is echter de immateriële inzet? Bijvoorbeeld op de thema's sociale cohesie,
gemeenschapszin, verantwoord burgerschap. De één heeft het over
niksigheid en de ander over een fletse uitstraling. Wat is daarop het daadkrachtige
antwoord? Een nieuw elan is hard nodig.Het onbehagen in de samenleving over de prestaties van de politiek en
het gezag en de daadkracht van de overheid neemt eerder toe dan af. De cultuursocioloog
Gabriël van den Brink stelde onlangs dat wij weer op zoek moeten naar
het grote verhaal. Daar hebben burgers weer behoefte aan, omdat hun dat motiveert
en inspireert. In culturele zin kent ons land een te grote diversiteit, stelt
hij. Er is meer verbondenheid nodig aan elkaar en met het grote geheel. We
hebben een publieke moraal nodig. En juist die hebben wij volgens hem aan
de wolven gevoerd. Nu zoekt iedereen het zelf maar uit.Er is dus weer een groot verhaal nodig. Ons grote verhaal is de verwijzing
naar het enige zuivere kompas van het Woord van God, de Bijbel en Zijn Tien
Woorden, land en volk tot zegen. Dit kompas te volgen – en dat wordt
van ons allen gevraagd – is pas echt vooruitgang. Het zou werkelijke
geborgenheid bieden aan alle burgers. De oproep ertoe is echter niet vrijblijvend.
De consequenties moeten worden getrokken. Als wij dat doen, is daaraan Zijn
zegen verbonden. Maar de andere kant van die medaille is dat als dit "navolgen"
uitblijft, het ergste valt te vrezen. Onze politieke overtuiging is geworteld in de joods-christelijke traditie
en de Bijbelse boodschap voor het persoonlijke en openbare leven. Een zegen
voor onszelf en ons land. Wie zal ontkennen dat onze jachtige en gestreste
samenleving behoefte heeft aan de zondag als haven van rust? Wie durft eigenlijk
af te dingen op de beschermwaardigheid van alle geschapen leven? Wie is er
nog blind voor dat er op het punt van moreel besef een grote slag geslagen
dient te worden als het gaat om gezagsverhoudingen, omgangsvormen en dergelijke?
Het is toch de omgekeerde wereld als bijvoorbeeld aan hulpverleners politiebegeleiding
moet worden meegegeven om agressie en geweld te voorkomen. Wij zijn veel te
toegeeflijk geworden. Wij moeten eens doorpakken. Dat zou pas vooruitgang
zijn! Wil het kabinet bijvoorbeeld insteken op ondersteuning van de gastlessen
van de Bond tegen het vloeken?Ik denk ook aan schade en overlast door overmatig gebruik van alcohol
en van drugs. Natuurlijk, eigen verantwoordelijkheid eerst. Daar waar aan
de orde dragen ook ouders die. Wij moeten veel helderder maken dat wij jong
en oud in voorkomende gevallen gewoon een maat opleggen en aanpassing afdwingen.
Wij moeten af van het cultuurtje dat er toch eindeloos genoten en gedronken
moet kunnen worden. Moed en lef zijn er voor nodig om ook dit aan te pakken.De AIVD heeft recent aangegeven dat de terroristische dreiging uit radicaalislamitische
hoek in ons land substantieel is toegenomen. Dat betekent opnieuw de zware
verantwoordelijkheid om het debat over de groeiende islam in ons land eerlijk
en open te voeren. Na Fitna is het debat over de islamisering welhaast stil
gevallen. Sterker, sommige bewindslieden stralen uit dat deze islamisering
over ons zal komen en dat de consequenties daarvan moeten worden aanvaard:
feestdagen, huwelijksrecht, polygamie enzovoort. Ook het bredere debat over
waarden en normen hoort hier bij. Kunnen wij daartoe verdergaande voorzetten
van het kabinet verwachten en zo ja, welke?Ook in internationaal verband zien wij de invloedssferen van de radicale
islam snel groter worden, bijvoorbeeld in delen van Afrika. Heeft deze trend
voldoende aandacht van de EU? Wat doet zij hiermee? Legt onze regering hierbij
in internationaal verband vaak genoeg de vinger? Met welk resultaat en met
welke consequenties?In dit verband roep ik de regering op tot een krachtige houding ten opzichte
van islamitische regimes op momenten dat zij bijvoorbeeld oproepen tot vernietiging
van de jubilerende staat Israël of aanzetten tot demonisering van hun
aartsvijand VS. Dat is iets waaraan wij nooit mogen wennen. Het is ook beschamend
dat het antisemitisme steeds weer de kop opsteekt. Dat kan toch niet? Graag
ook op deze punten een heldere reactie.De heer Pechtold (D66):De heer Van der Vlies en ik verschillen hemelsbreed – als ik het
zo mag noemen – van mening over sommige thema's. Als het gaat om de
oproep ten aanzien van sommige religies en hoe leiders daarmee omgaan, of
dat nu kerkelijke of religieuze leiders, dictators of wat dan ook zijn, hoop
ik echter dat ook hij oog heeft voor wat er in andere geloven aan radicalisering
is. In sommige landen wordt bijvoorbeeld het geweld tegen homo's breed, ook
door de staat, ondersteund. Dat vindt niet alleen binnen de islam plaats.
Ook zijn er heftige reacties op abortus. Je kunt het daarmee niet eens zijn,
maar het gedrag van sommigen gaat over grenzen, in ieder geval over die van
mij. Hoe kijkt de heer Van der Vlies daar tegenaan? Zou hij zijn oproep aan
de regering, om verwarring te voorkomen, voor mij in een breder perspectief
willen zetten?De heer Van der Vlies (SGP):Dat wil ik graag proberen. Als het bijvoorbeeld gaat om geweld tegen homo's,
is mijn fractie helder. Dat kan dus niet, nergens, niet hier en niet elders.
Dat is duidelijk. Over abortus provocatus hebben wij een moreel-ethische opvatting.
Helaas – dat is onze weging van het geheel – is dat in onze wet-
en regelgeving verankerd geworden. Daarbij voelen wij ons niet thuis. Daartegen
blijven wij ons verzetten. Ik denk dat dit een oprechte opvatting is die politiek
mag worden uitgedragen. Tegen bezettingen van klinieken en tumult daaromheen –
ik herinner mij nog heel goed de jaren 70 en 80, de Bloemhovenkliniek enzovoorts –
heeft mijn fractie altijd geprotesteerd, want zo gaan wij niet met elkaar
om. Vergun mij echter een principiële opvatting over abortus provocatus.Voorzitter. Mijn fractie maakt zich er in toenemende mate zorgen over
dat de Europese Unie zich meer en meer lijkt te storten op de gelijke behandeling
en non-discriminatie als thema. Nederland kent op dit aangelegen terrein relatief
uitgebalanceerde wetgeving waarbij uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met
de eigen traditie. Het mag noch kan zo zijn dat ons systeem wordt gefrustreerd
door Europese initiatieven, nu actueel voor "buiten de werkvloer".
Dit is toch typisch een terrein waarvan wij helder moeten zeggen dat niet
de Europese Unie, gedachtig het subsidiariteitsbeginsel, maar nationale overheden
aan zet zijn? Is de regering hier wel voldoende alert op?Wij nemen graag aan dat de bewindslieden van VWS hun uiterste best doen
om hun beleidsterrein vooruit te helpen: kwaliteit, toegankelijkheid en bereikbaarheid.
Toch schiet dat nog niet echt op. Elke keer weer wordt het uitgezette beleid
overschaduwd door negatieve ervaringen van wachtlijsten, bureaucratie, een
overmaat aan controlezucht en dergelijke. Hoeveel spoeddebatten zijn er in
het achterliggende jaar al niet gewijd aan de wachtlijsten in de thuiszorg
en in de jeugdzorg en aan de prijsvorming rondom medicijnen en medische dienstverlening?
Hoe komt dat toch? Waarom kunnen ze in België blijkbaar wel wat hier
maar steeds niet lukt, op deze punten althans? Wij moeten niet alles willen
controleren, met alle rompslomp van dien. Een thuiszorg- of verpleeghuismedewerker
wil iets voor de medemens betekenen, niet per handeling de minuten klokken.
Deze verschraling leidt tot onvrede en ergernis. Wij horen helaas te vaak
schrijnende verhalen en wij zijn dit meer dan moe. Het gaat niet allereerst
om productiecijfers, maar om mensen in kwetsbare omstandigheden. Er moet een
overtuigende omslag worden bereikt. Dit hardnekkige probleem is departementsoverstijgend;
graag aandacht daarvoor.Met meer dan gewone belangstelling zien wij uit naar de toegezegde gezinsnota,
die nog dit jaar, naar ik heb begrepen oktober aanstaande, verschijnt. Een
goed en positief gezinsbeleid is immers urgent als wij veel maatschappelijke
problemen willen oplossen. Het gezin is en blijft de hoeksteen van onze samenleving.
De definitie van "gezin" luistert nauw, daaraan zitten principiële
kanten. Het mandaat van de overheid om in te grijpen in gezinssituaties, maar
ook de grenzen daarvoor, vragen om precisie. Het ontmoedigen
van echtscheiding, vooral met het oog op de kinderen, moet, zoals toegezegd,
in deze nota concrete instrumenten krijgen. Wij hopen vurig dat deze nota
op dit aangelegen beleidsterrein vooruitgang – en dan echt in de goede
richting – mogelijk maakt. Het is immers uiterst urgent dat opnieuw
wordt geïnvesteerd in de opvoeding van onze kinderen en in de begeleiding
van onze jeugd.Hieraan raakt uiteraard het beleidsterrein van de kinderopvang. Daarop
moet worden bezuinigd. Dat kan ook. Tweeverdieners kunnen immers veel meer
dan nu gebeurt, worden aangesproken op hun eigen financiële bijdrage.
Bovendien moeten niet de kosten, maar het belang van het kind centraal staan
in deze discussie. Het is veruit het beste als ouders hun kinderen zelf verzorgen.
Daarom zou mijn fractie er in elk geval groot bezwaar tegen maken als het
uiteindelijk zo uitpakt dat de informele kinderopvang en het gastouderschap,
waarvoor wij in verhouding voorkeur hebben, het nakijken hebben. Uit het op
5 september gepubliceerde onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt
dat jonge kinderen zich bij gastouders veel meer op hun gemak voelen dan op
kinderdagverblijven. Dat verbaast ons niets! Daaraan moeten wij consequenties
verbinden. Het kindgebonden budget, mits breed ingericht en gevoed, biedt
grote kansen. Welke beleidsconclusies worden aan de uitkomsten van dit onderzoek
verbonden?Hokken en keten waar veel alcohol wordt gebruikt, zijn een belangrijk
jeugdprobleem. Juist bij dit thema blijkt de verkokering tussen de betrokken
partijen groot te zijn. Dat is toch te gek voor woorden? Waarom maakt het
kabinet niet nog meer haast om te komen met een integrale aanpak van dit probleem?
Ook het aanbod van alcohol moet nu eindelijk eens echt aangepakt worden. De
maatregelen van het kabinet tot nu toe zijn onvoldoende. Tegen prijsacties
wordt nauwelijks opgetreden en een effectief reclameverbod ontbreekt. Alcohol
is op te veel plaatsen verkrijgbaar. Daarom zullen wij tijdens de komende
begrotingsbehandeling concrete voorstellen doen om dit probleem echt eens
aan te pakken.De aanbevelingen van de commissie-Veerman worden overgenomen. Dat is terecht,
want het gaat om een majeur probleem. Toekomstgericht overigens; "Geen
paniek, wel snelle actie" was het adagium van de heer Veerman toen hij
zijn rapport presenteerde. Hoe worden de nodige geldelijke middelen over vele
jaren veiliggesteld? Komt er toch een fonds uit aardgasbaten? En hoe houden
we het blijvend op de politieke agenda? Deze vraag moet natuurlijk ook de
Kamer beantwoorden. De instelling van een themacommissie kan daarbij nuttig
zijn.Er is ook een visie op de Randstad gepresenteerd tot 2040. Wij gaan daarover
graag in gesprek. Wij willen nu wel markeren dat het platteland en regionale
steden niet in onzekerheid mogen verkeren. Ons voorstel is om het samenwerkingsverband
van plattelandsgemeenten – de zogeheten P10 – een status te geven
als overlegpartner, vergelijkbaar met die van de grote steden en de middelgrote
steden, respectievelijk de G4 en G31. Ook het behoud van het voorzieningenniveau
van kleine kernen verdient blijvend aandacht. Ik wil graag een toezegging
op dit voorstel.De agrarische sector en de visserij verdienen voluit de steun van de samenleving.
Zij brengen ons dagelijks voedsel. Bovendien ontlopen zij hun verantwoordelijkheid
als het gaat om duurzaamheid, niet. Maar de boeren en vissers moeten hiervoor
wel een reële kans behouden. Er moet ook voldoende brood op hun plank
komen, zo simpel is het.De voorzitter:Mag het een beetje rustiger in de zaal? Ik kan u allemaal letterlijk verstaan,
zoals mevrouw Van Gent nu. Het valt haar niet eens op dat wij inmiddels naar
haar luisteren en niet meer naar de heer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):Bepaalde milieugroepen dienen in dit licht een pas op de plaats te maken.
Gewraakte acties als van Wakker Dier, Greenpeace en Vogelbescherming Nederland
moeten worden aangepakt. Het gaat niet om de doelstellingen van deze clubs
sec, maar wel om hun acties. Wij kennen allemaal de actualiteit. Dat gaat
mijn fractie veel te ver. De visserij en de landbouw gaan daar te zeer onder
gebukt en zijn in de gevarenzone gekomen. Dat moeten wij niet laten gebeuren.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik ben niet van de heer Van der Vlies gewend dat hij gewoon namen noemt
zonder daarbij de feiten te vermelden. Op welke acties doelt hij?De heer Van der Vlies (SGP):Ik doel op acties rondom de nertsenfokkerij van Wakker Dier, het gooien
van betonblokken door Greenpeace in gebieden waar de visserij actief is en
de Vogelbescherming. In het laatste geval doel ik op het Wad en de mosselzaadvisserij.Mevrouw Thieme (PvdD):Wat is er precies mis met die activiteiten? Wakker Dier doet overigens
niets met nertsenfokkerijen. Die organisatie strijdt tegen de bio-industrie.
De heer Van der Vlies weet dus niet eens wat Wakker Dier doet, maar hij beticht
die organisatie van iets wat hij niet kan benoemen. Hij spreekt over de Vogelbescherming
en het Wad – dan heb ik het over de mosselvisserij – maar dat
zijn legale acties. Dat is bij de Raad van State uitgevochten. Het voeren
van die acties is hun goed recht. In een democratie is het juist iets om trots
op te zijn.De heer Van der Vlies spreekt over Greenpeace en betonblokken. Het zijn
geen betonblokken maar het is natuursteen. Dat is een groot verschil.(Gelach)Mevrouw Thieme (PvdD):Dat hoongelach van die kant, kennen wij nu wel als het om het milieu gaat.
Ik weet waar het vandaan komt.Onlangs heeft een Britse rechter uitgesproken dat de acties van Greenpeace
gewoon door de beugel kunnen en dat de schade die de industrie ons milieu
toebrengt iets is om te sanctioneren. Ik zou het dan ook waarderen als de
heer Van der Vlies zijn beschuldigingen terugnam. Hij kan die immers niet
onderbouwen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik denk er helemaal niet over om die beschuldigingen terug te nemen. Alleen
als het gaat om Wakker Dier en de nertsenfokkerij, wil ik daarnaar onderzoek
doen. Als ik wat dat betreft fout zit, wil ik dat absoluut nuanceren want
wij moeten eerlijk door het leven gaan. Dat geldt ook indien dat voor mij
betekent dat ik mijn woorden terug moet nemen. Wat Greenpeace en de Vogelbescherming
betreft is het heel duidelijk. Ik heb genuanceerd gesproken en
niet de intenties van die organisaties aan de orde gesteld. Ik heb op zichzelf
begrip voor die intenties en misschien heb ik daarvoor hier en daar zelfs
nog waardering ook. Als het gaat om het afstorten van natuursteenblokken in
visgebieden met alle risico's van dien, ben ik van mening dat dit de rechtsstaat
en de rechtsorde tart. Daaraan moeten wij dus niet willen toegeven en beginnen.
Dat wil ik duidelijk maken.Ik was bezig met bijna het laatste blokje, namelijk de energie. Energie
is weer "hot". Het accent ligt nu op de beschikbaarheid en dat is
terecht. Stijgende energieprijzen, eindige voorraden fossiele brandstoffen
en mogelijke energieconflicten nopen tot actie. De spierballentaal van Rusland
in de afgelopen weken, was een duidelijk signaal. Een intensieve discussie
moet in concrete actie uitmonden. Wat mijn fractie betreft staat het slot
op de bouw van een nieuwe kerncentrale ter discussie: niet over drie jaar,
maar nu. De laatste brief daarover van het kabinet, vond ik dan ook niet onverstandig.
Laat Delta maar met een aanvraag komen. Die zal netjes worden beoordeeld.
Zo hoort het ook. De conclusie van die discussie moet zijn of de bouw al dan
niet doorgaat. Daarover is nog geen uitspraak. Wij moeten die discussie aan
willen gaan, al zal die veel tijd in beslag nemen. Ik liet mij informeren
en heb begrepen dat de aanlooptijd vijf, zes of zeven jaar zal zijn. Als wij
daaraan pas na deze kabinetsperiode beginnen en tot de conclusie komen dat
wij die richting op moeten als interim-oplossing voor de energiebalans, zouden het
verloren jaren geweest kunnen zijn.De koopkrachtdiscussie is altijd dominant. Belofte maakt schuld. Niemand
mag er in koopkracht op achteruit gaan. Wij willen allemaal vooruitgang. Ik
vraag bijzondere aandacht voor de inkomenspositie van eenverdieners en die
van chronisch zieken en/of gehandicapten en sommige ouderen. Van een christelijk-sociaal
kabinet mag juist worden verwacht dat die groepen er relatief beter af komen
dan bijvoorbeeld tweeverdieners.Ik sluit mij aan bij het weblog van de heer Slob waarin hij zich uiterst
kritisch uitlaat over het pleidooi van premier Balkenende om arbeidsparticipatie
te verheffen tot een morele plicht. Hij sprak van overwaardering van betaald
werk en wees daarbij op het belang van vrijwilligerswerk en mantelzorg. Dat
deed hij zojuist ook.De voorzitter:Gaat u afronden, mijnheer Van der Vlies?De heer Van der Vlies (SGP):Dat zal ik doen, mevrouw de voorzitter.Mijn vraag is heel simpel: als dat zo is, wat is dan de boter bij de vis?Ik rond af. Ik sla twee kleine puntjes over, want ik begrijp het dringende
verzoek van de voorzitter. Het woord "vooruitgang" is regelmatig
gevallen. Het gaat daarbij over de juiste koers en een zuiver kompas. Wij
vinden die in een door de Bijbel genormeerde politiek, die wij dringend aanraden.
Dat kan echt niet op eigen kracht, zoals minister Bos gisteren bij de presentatie
van de Miljoenennota in de Kamer leek te suggereren. Hij weet toch met mij
wel dat wij daarbij de zegen van God behoeven? Die wenst de SGP-fractie alle
kabinetsleden en ook alle collega's van harte toe.Mevrouw Verdonk (Verdonk):Voorzitter. Wij hebben vandaag veel gesproken over plannen, begrotingen
en tegenbegrotingen. Wat zijn plannen en begrotingen echter waard als de burger
er geen vertrouwen in heeft? Bijna de helft van de bevolking vindt dat het
kabinet de samenleving verslechtert. Hoe komt dat? Doordat dit kabinet desastreuze
beslissingen neemt en vervolgens goochelt met de cijfers.Afgelopen zomer heb ik een onderzoek laten uitvoeren naar de kosten van
het generaal pardon voor asielzoekers dat vorig jaar door de draai van het
CDA mogelijk werd gemaakt. Die beslissing tot uitvoering van een generaal
pardon, was al erg genoeg. Nadat ik met het CDA drie jaar heb gezwoegd om
dertig jaar wanbeleid te herstellen, ging het ineens om als een blad aan een
boom om samen met de PvdA op het pluche te kunnen blijven. Vanochtend hebben
wij allemaal in de Volkskrant kunnen lezen dat de toestroom van asielzoekers
weer toeneemt en dat de begroting voor de opvang weer omhoog moet worden bijgesteld.Het generaal pardon is helaas een feit, maar daar ging mijn onderzoek
niet over. Mijn onderzoek ging over de kosten. Als je een beslissing neemt
of als je, zoals in het geval van het CDA, besluit om 180 graden te draaien,
moet je eerlijk zijn tegen de burger over de gevolgen en de kosten ervan.
Dat is niet gebeurd. De bestudering van dit dossier heeft tot de conclusie
geleid dat deze regering niet alleen de Kamer, maar ook de hele Nederlandse
bevolking heeft misleid en voorgelogen. De kosten van het generaal pardon
van 27.500 uitgeprocedeerde asielzoekers, zouden volgens dit kabinet bijna
450 mln. bedragen. Onderzoek van Trots op Nederland toont aan dat de kosten
in 2009 bijna het dubbele zullen bedragen en dat de totale kosten van het
generaal pardon meer dan 6 mld. zullen zijn, dus meer dan twaalf keer zo veel.
Dat is nog een heel voorzichtige en conservatieve inschatting.De rekening van dit desastreuze beleid wordt bij volgende kabinetten neergelegd
en dus uiteindelijk, zoals altijd, bij de belastingbetaler. Ik wil een paar
voorbeelden geven. Ik heb maar vijf minuten, voorzitter, dus ik geef u graag
de berekeningen.De voorzitter:Ik zal ervoor zorgen dat deze berekeningen onder de aandacht worden gebracht
van de leden en ter inzage worden gelegd.(Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal.)Mevrouw Verdonk (Verdonk):Ik noem een paar voorbeelden. Dit kabinet bevestigt bij herhaling het
aantal van 27.500 mensen en stelt vervolgens met droge ogen dat bijna de helft
van die asielzoekers uiteindelijk toch wel een verblijfsvergunning zou hebben
gekregen. Dat zegt niet alleen iets over de bedenkelijke wijze waarop deze
regering met cijfers en met waarheid omgaat, maar ook iets over de nonchalante
houding die wordt aangenomen als het op de uitvoering van het immigratiebeleid
aankomt. "Ze hadden toch wel een verblijfsvergunning gekregen."
Als je zo over het immigratiebeleid denkt, kan je er beter direct mee stoppen. Niets deugt in het verhaal van dit kabinet. De cijfers over de aantallen
uitkeringen, de aantallen gezinnen, de uitvoeringskosten en de voorspelde
arbeidsparticipatie zijn veel te laag en bijkomende kosten worden gewoon verzwegen.
Ik zal hiervan twee voorbeelden geven. Het eerste is dit. Het kabinet gaat
uit van een uiteindelijke arbeidsparticipatie van 70%, terwijl het
CBS het percentage van 20 hanteert en zelfs VluchtelingenWerk een percentage
van 30. Het tweede voorbeeld is het volgende. In maart van dit jaar schrijft
de heer Nijpels als voorzitter van de Taskforce huisvesting statushouders
dat er 21.000 woningen nodig zullen zijn voor deze asielzoekers. Dat betekent
dat starters op de woningmarkt, onze eigen jongeren, die vaak al jaren wachten
op een betaalbare woning – in Amsterdam tussen de zeven en elf jaar –
nog veel langer zullen moeten wachten. Het is een feit dat van de nieuwe statushouders
ongeveer 5500 mensen zorgbehoevend zijn. Dat is een aanslag op het woningbestand
en natuurlijk ook op de zorgcapaciteit, die nu al niet toereikend is.De toestroom die ons nog te wachten staat ingevolge gezinshereniging en
gezinsvorming, gaat veel extra geld kosten en zal bij het aantal van 18.000
alleenstaanden naar verwachting op rond de 20.000 personen liggen. Dat betekent
dat het verwachte totale aantal aan instroom bijna 50.000 mensen is. Graag
ontvang ik van het kabinet een berekening van dit totaal. Voor de duidelijkheid:
die gezinsvorming en gezinshereniging zijn nog niet meegenomen in het bedrag
van 6 mld.Wat hadden wij kunnen doen met die 6 mld.? Salarissen van leraren, politiemensen
en verpleegkundig personeel omhoog brengen. Zorg voor onze ouderen en echte
hulpbehoevenden op een menswaardige manier regelen. Veiligheid van onze burgers
waarborgen. Wat hadden wij kunnen voorkomen als deze beslissing niet was genomen?
De ongebreidelde en onverantwoordelijke aanslag op de portemonnee van de burger,
zoals de accijnsverhogingen, de vliegtaks, de belasting op de AOW, de verhoging
van de gemeentelijke belastingen enzovoorts, enzovoorts.De conclusie is duidelijk: het CDA kreeg het pluche en de PvdA kreeg het
generaal pardon. De burger kreeg de rekening in de maag gesplitst. Als dit
kabinet daadwerkelijk wil dat de burger weer vertrouwen krijgt in de politiek,
is nu het moment. Geef duidelijkheid! Begin met eerlijke cijfers te geven,
begin met toe te geven dat de totale kosten van het generaal pardon niet 450
mln. maar zeker 6 mld. bedragen.De heer Pechtold (D66):Ik heb de stukken even snel bestudeerd. Mevrouw Verdonk vergeet nog dat
die 27.500 binnenkort ook in de files staan. Hoe gaat zij die oplossen?Mevrouw Verdonk (Verdonk):Mijnheer Pechtold, u weet hoe het gaat als je maar vijf minuten hebt.
Dan moet je je beperken tot één onderwerp, en ik wil hier graag
met u praten over de gevolgen van het generaal pardon. Alle andere onderwerpen
komen met de tijd.De heer Pechtold (D66):Ik wil niet zeggen: ik heb drie keer zoveel minuten, maar kan toch honderd
onderwerpen behandelen. Ik vind wel dat Kamerleden het aan hun stand verplicht
zijn dat zij elkaar over en weer serieus nemen. U bent hier nu, en u praat
over een portefeuilleonderdeel waarover u zelf vier jaar lang de scepter hebt
gezwaaid. U bent er zelf tegenaan gelopen hoe ingewikkeld het is om met migratie,
asielaanvragen en ga zo maar door om te gaan. Het enige wat u nu doet namens
de hele brede beweging waarvoor u wilt staan, is het doorrekenen van de eventuele
kosten van het generaal pardon. Ik vind dit niet alleen heel smal, ik vind
het eigenlijk een Kamerlid onwaardig om in vijf minuten niet, al is het staccato,
meer te brengen dan alleen een doorberekening. Meer dan een jaar geleden kwam
u met de fileaanpak, uw grote punt. Daar hebben wij al die tijd op gewacht.
Kom er dan mee!Mevrouw Verdonk (Verdonk):Als wij elkaar echt serieus nemen, laat de heer Pechtold mij dan ook bevragen
over dit heel serieuze onderwerp. Waarom heb ik gekozen voor het onderwerp
van het generaal pardon? Omdat het juist op dit onderwerp duidelijk wordt
dat dit kabinet constant rommelt met cijfers en niet eerlijk is over de kosten.
Hierdoor is de kloof tussen de burger en dit kabinet zo groot. Hierdoor heeft
de burger geen vertrouwen in de overheid. De overheid goochelt namelijk met
cijfers.De heer Pechtold (D66):Ik vind dit een enorm mooie theorie van groot wantrouwen. U weet dat ik
stevig meedoe aan scherp kijken en de cijfertjes van dit kabinet lezen. U
doet het echter voorkomen alsof 27.500 mensen de rest van hun leven niets
meer doen in Nederland en alsof wij als gemeenschap voor hun kosten moeten
opdraaien, tot en met hun begrafeniskosten. Dat is een rare voorstelling van
zaken. Deze berekening klopt niet. Ik vind dat u breder zou moeten praten,
over wat uw beweging politiek doet. U doet niet mee aan een debat, maar komt
met slechts een punt. Ik vraag u gewoon naar een ander punt. U hebt beloofd
om een opmerking over de fileproblematiek te maken. Wanneer komt die?Mevrouw Verdonk (Verdonk):Ik raad de heer Pechtold aan om alle cijfers die ik heb gegeven eens te
bestuderen. Dan kunnen wij morgen het debat voeren. Ik spreek de heer Pechtold
niet aan, maar de mensen van het kabinet. Zij hebben namelijk de beslissingen
genomen, niet hij.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Morgen hervatten wij de algemene politieke beschouwingen om 10.15 uur.Sluiting 19.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-29-79.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl