Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2003 (28600 XIII);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2003 (28600 D)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 1565-1606

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 23, pagina 1565-1606

20-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-DToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2002 over de bieding van TenneT op REMUPagina 1563-1565
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 20 november 2002)Pagina 1606-1606
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2003 (28600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2003 (28600 D)Pagina 1565-1606
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de NAVO-top in Praag, te weten de motie-Koenders over een snelle reactiemacht (28676, nr. 4)Pagina 1542-1542
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F)Pagina 1530-1541
Regeling van werkzaamheden (woensdag 20 november 2002)Pagina 1541-1542
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F)Pagina 1542-1563
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 (28600 VIII), en van: - de motie-Van der Vlies c.s. over flexibilisering van lesuren (28600 VIII, nr. 50); - de motie-Hamer c.s. over een sluitende aanpak voor het totale taalbeleid (28600 VIII, nr. 51) (herdruk); - en 18 andere moties (28600 VIII, nrs. 52 tot en met 69)Pagina 1519-1530
Zes noten bij de Handelingen van woensdag 20 november 2002Pagina 1607-1619
Presentie en opening (woensdag 20 november 2002)Pagina 1519-1519

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 201 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2003 (28600 XIII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische
structuurversterking voor het jaar 2003 (28600 D).(Zie vergadering van 19 november 2002.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Economische
Zaken op vragen, gesteld in eerste termijn. Deze antwoorden zullen worden
opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)6De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Hoogervorst:Mijnheer de voorzitter. Om de grote economische problemen het hoofd te
bieden, Hoogervorstheeft de Duitse regering ervoor gekozen om het ministerie
van sociale zaken en het ministerie van economische zaken samen te voegen
in een groot "Superministerium". In Nederland hebben wij geen
ministeries samengevoegd en voor u staat dan ook een gewone minister van Economische
Zaken, wel in enige bescheidenheid want hij is demissionair én opvolger
van de heer Heinsbroek. In ieder geval staat hier niet de minister van Financiën,
ook niet nu beide functies door één en dezelfde persoon vervuld
worden. Ik kan u garanderen dat er nog nooit zo goed op de begroting van EZ
is gelet als nu, in defensieve zin.Beide ministers hebben hun eigen verantwoordelijkheid, hoewel die vaak
in elkaars verlengde liggen zoals ik dikwijls merk in de ministerraad. De
minister van Financiën moet de overheidsfinanciën op orde houden
en draagt op die manier bij aan de economische stabiliteit, dé randvoorwaarde
voor een goed draaiende economie en de minister van Economische Zaken staat
voor de samenhang in het economisch beleid en voor het bevorderen van vernieuwing
en flexibiliteit; dat wil zeggen: dynamiek, motivatie, creativiteit en ondernemerschap.
Daarnaast, daarop heeft de heer Van Hoof terecht gewezen, bemoeit de minister
van Economische Zaken zich met tal van andere zaken zoals een goede economie,
bereikbaarheid, veiligheid, onderwijs en gezondheidszorg, hoewel hij daarvoor
niet de eerstaangesprokene is.Ik beloof u dat ik niet zal nalaten om de minister van Financiën
weerwerk te geven als dat nodig is, maar tot nu toe zijn de wederzijdse betrekkingen
buitengewoon goed! Dat is ook nodig want het zijn moeilijke tijden. Net als
in de Duitsland zijn ook in Nederland de economische problemen groot. Dat
geldt zeker voor de conjunctuur, maar ook de structuur van onze economie vraagt
aandacht.Ik zal ingaan op de wijze waarop deze problemen volgens dit kabinet moeten
worden aangepakt. Daarbij zal ik ook ingaan op de vragen die u mij gisteren
in eerste termijn hebt gesteld. Ik heb veel vragen reeds schriftelijk beantwoord,
waardoor ik mij nu op de hoofdlijnen kan concentreren.Mevrouw Giskes heeft gevraagd waarom het kabinet niet een volledig nieuwe
minister van Economische Zaken heeft benoemd. Ik heb dat eigenlijk wel een
beetje gedaan. Ik heb veel van de portefeuille van de minister van Economische
Zaken overgedragen aan de staatssecretaris. Die zal méér van
het beleid verdedigen dan ik. Hij gaat het hebben over energie, ICT, WTO,
exportbevordering, ruimtelijk economisch beleid, regionaal beleid, toerisme –
bij velen het hoofdonderwerp van de eerste termijn – en het maatschappelijk
verantwoord ondernemen.Voorzitter. De Nederlandse economie staat er ronduit slecht voor. Wij
hebben nu vijf kwartalen achter de rug zonder noemenswaardige groei. Dat is
iets wat wij in geen 20 jaar meer hebben gezien. Sinds het begin van de jaren
tachtig hebben wij niet zo'n lange periode van lage groei achter de rug.Een ander teken aan de wand is dat de Nederlandse industrie in september
voor de vijftiende maand op rij minder produceerde dan een jaar daarvoor.
Ik heb het niet over groeivertraging, maar over een ware krimp. Als wij de
economische groei verder uitsplitsen, is het beeld nog zorgelijker. De groei
van private consumptie en overheidsconsumptie vormt nu nog een tegenwicht
voor de dalende investeringen en uitvoer. De vraag is evenwel of dit tegenwicht
lang zal blijven bestaan, zeker als Nederland niet snel zijn concurrentiepositie
versterkt, zodat het kan profiteren van het trage maar zichtbare herstel van
de wereldeconomie. De heer Hoogendijk heeft vooral gesproken over een klassieke
conjunctuurbeweging waarin wij nu zitten. Een structureel probleem, zeker
voor Nederland als exportnatie, is echter dat onze concurrentiepositie met
10 procentpunten is verslechterd in de afgelopen vijf jaar. De kosten per
eenheid product zijn 10% hoger geworden dan in de landen om ons heen; althans,
de relatieve afstand is verslechterd.Het lijkt er sterk op dat het economische beeld nog slechter wordt dan
bij het opstellen van de Miljoenennota was gedacht. Begin december komt het
CPB met een nieuwe raming voor 2003, die in de tweede helft van december wordt
gevolgd door een nieuwe economische verkenning voor de periode 2004-2007 ten
bate van een nieuw kabinet. Ik kan u verklappen dat ik vrees dat het CPB zal
inschatten dat er meer aan de hand is dan een conjuncturele dip en dat ook
het structurele groeicijfer voor de Nederlandse economie naar beneden zal
moeten worden bijgesteld. Ik kom op de onorthodoxe en daarom ook verfrissende opmerking die de heer
Hoogendijk heeft gemaakt. Hij had een heel apart recept voor de Nederlandse
economie: houd toch eens op over loonmatiging, want dat is een soort subsidie
voor het bedrijfsleven en het leidt alleen maar tot lage productiviteit; dat
is volgens mij de "Kleinknechtbenadering". Hij heeft ook gezegd: doe niet
zo rigide met dat begrotingsbeleid, laat het tekort lekker oplopen en neem
een voorbeeld aan Frankrijk, dat dicht tegen de 3% aan zit; laat de miljarden
maar lopen en geef de minister van Economische Zaken een goede zak met geld
mee om het bedrijfsleven op te peppen en vergeet dan ook vooral niet om het
Stabiliteitspact, dat zo'n keurslijf is voor onze economie, onderweg fors
aan te passen. U begrijpt wel dat ik deze opmerkingen niet onbeantwoord kan
laten.De "Kleinknechtthese" houdt in dat loonmatiging alleen maar luiheid in
het bedrijfsleven creëert. Er is een schijntegenstelling tussen loonmatiging
en arbeidsproductiviteit. Om de arbeidsproductiviteit te verhogen moet je
investeren en wil je kunnen investeren, dan moet je wel winst maken. Dat betekent
dat je niet 10% duurder moet zijn dan je concurrenten om je heen. De Verenigde
Staten kennen de hoogste arbeidsproductiviteit en een zeer soepele arbeidsmarkt.
Je kunt er afkeurend over spreken, maar het is een buitengewoon soepele arbeidsmarkt
met als gevolg een door de bank genomen zeer gematigde loonontwikkeling. Amerika
laat zien dat je een gematigde loonontwikkeling gepaard kunt laten gaan met
zeer hoge investeringen en dat die twee elkaar kunnen voeden.De heer Hoogendijk (LPF):Ik heb niet gezegd dat je de lonen maar moet laten stijgen en dat het
dan allemaal goed loopt. Ik heb niet alleen loonmatiging genoemd, maar ook
het verhogen van de arbeidsproductiviteit. De minister heeft zelf gezegd dat
die in Nederland 10% lager is ten opzichte van de andere Europese landen.
Wat gaat hij doen om de Nederlandse arbeidsproductiviteit te verhogen? In
de afgelopen 20 jaar heeft, zoals uit onderzoeken is gebleken, een groot aantal
bedrijven niets gedaan aan innovatie of verhoging van de productiviteit, juist omdat zij dachten: wij redden het nog wel. Dat koppelde ik
aan de lonen.Minister Hoogervorst:Ik kom later uitgebreid te spreken over innovatie en dergelijke, maar
ik begrijp nu dat de heer Hoogendijk niet zegt "vergeet de loonmatiging, want
daar heb je niets aan". Dan hebben wij het beeld toch weer behoorlijk bijgesteld.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Er was eens een fractievoorzitter van de VVD die pleitte voor het Amerikaanse
systeem. Doet de minister dat nu ook, of was het zomaar een voorbeeld? Ik
heb ook gehoord dat hij op het congres van het midden- en kleinbedrijf een
beetje zelfvoldaan heeft gezegd, dat de ondernemers niet moesten klagen want
"dit was nog eens een ondernemerskabinet". Er wordt toch wel gekeken naar
beide kanten van de schaal?Minister Hoogervorst:Dat soort taal sla ik absoluut niet uit. Het woord "ondernemerskabinet"
heb ik absoluut niet uitgesproken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):En de andere vraag?Minister Hoogervorst:Of ik het Amerikaanse model voorsta? Ik denk dat wij er wel een paar dingen
van kunnen leren, maar dit was meer een theoretisch voorbeeld van mijn stelling
dat een gematigde loonontwikkeling en een hoge productiviteitsgroei heel goed
kunnen samengaan en elkaar niet uitsluiten.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik vraag de minister om vooral geen theoretische beschouwing te houden,
maar te vertellen wat er nu gaat gebeuren om ervoor te zorgen dat het hier
economisch beter gaat.Minister Hoogervorst:Ik maakte volgens mij een vrij onschuldige opmerking.Dan kom ik op het begrotingsbeleid, dat te rigide zou zijn. In 2000, twee
jaar geleden, hadden wij nog een begrotingsoverschot van 2% BBP. Inmiddels
zitten wij op een tekort van naar verwachting 0,7%. Dat is een enorme verslechtering
van het saldo van de overheid. Wij zijn dus bepaald niet rigide geweest in
het krampachtig vasthouden aan een overschot, hoe wenselijk ik een overschot
op zichzelf ook vind met het oog op de enorme vergrijzingsproblemen die onafwendbaar
op ons afkomen. Bovendien hebben wij uit het verleden kunnen leren, bijvoorbeeld
in de jaren zeventig ten tijde van het kabinet-Den Uyl toen een heel actief
anticyclisch beleid is gevoerd, dat het heel makkelijk is om de geldkraan
open te zetten, maar dat het heel moeilijk is om die weer dicht te doen als
dat beleid is uitgewerkt.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Dit kan niet onweersproken blijven. Het was toch het kabinet-Van Agt/Wiegel
dat dat bij uitstek heeft gedaan? Als wij verwijzen naar het verleden, dan
wel eerlijk.Minister Hoogervorst:Als het mevrouw Netelenbos gelukkig maakt, dan wil ik hier volmondig bevestigen
dat het begrotingsbeleid van Van Agt/Wiegel dramatisch slecht was.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Die hebben wij binnen!Minister Hoogervorst:Daar heb ik geen enkele moeite mee. Maar het is allemaal begonnen bij
Den Uyl.De heer Hoogendijk (LPF):Ik had het gisteren over een te rigide begrotingsbeleid. Ik heb hier de
discussie willen losmaken over de vraag wat u er als minister van Economische
Zaken en niet als minister van Financiën nu van vindt, dat u in deze
moeilijke tijd geen conjunctuurpolitiek kunt voeren. Dát wil ik nu
eens van u horen.Minister Hoogervorst:Ik geef toe dat wij het teruglopen van de belastinginkomsten niet helemaal
hebben kunnen pareren. In twee jaar tijd zijn wij van een overschot van 2%
naar een tekort van 0,7% gegaan. Dan heb je de automatische stabilisatoren,
om in economische termen te spreken, toch behoorlijk laten gaan. Landen als
Frankrijk en Duitsland zijn al drie à vier jaar bezig met te wachten
op economisch herstel. In afwachting daarvan hebben zij hun begrotingstekort
laten oplopen. Die landen zitten nu echt in de penarie, want zij hebben zowel
een kwakkelende economie als een heel groot begrotingstekort. Ik ben blij
dat ik voor mijn opvolger, wie dat dan ook moge wezen, een tekort van slechts
0,7% zal achterlaten. Dan kan het volgende kabinet nog een beetje beleid voeren.
In Frankrijk en Duitsland is het op dit moment alleen maar de schroeven aandraaien.De heer Vendrik (GroenLinks):Deze nieuwe minister van Economische Zaken staat hier beleid uit te venten
als zijn succes dat feitelijk beleid is van zijn voorganger, namelijk de minister
van Financiën van het vorige kabinet. Het ging immers alleen maar over
2002. Daar hebben wij het nu echter helemaal niet over. Wij hebben het nu
over 2003: wat gaan wij het komend jaar met de Nederlandse economie doen,
welke rol speelt de begroting van EZ daarbij en welke rol speelt het begrotingsbeleid
van het demissionaire kabinet? Laten wij het daartoe beperken. Anders blijven
wij bezig met over het verleden te interrumperen.Minister Hoogervorst:Daar heb ik het toch over?De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, u had het over 2002 en daar heb ik het nu niet over. Ik spreek u
aan op uw verantwoordelijkheid voor 2003. Minister Zalm ging over 2002. Die
heeft ook een aantal fouten gemaakt, maar u moet niet zijn zogenaamde zegeningen
hier uitventen als uw beleid, want dat zijn zij niet. Het punt is dit: u gaf
net in uw commentaar op de vooruitzichten voor de economische groei aan, dat
er door de private en publieke consumptie nog enig tegenwicht geboden wordt
aan tegenvallende investeringen door het bedrijfsleven. Dat is interessant,
want de hele discussie over het begrotingsbeleid ziet er juist op dat het
begrotingsbeleid van dit kabinet er in 2003 toe leidt dat het fout loopt met
publieke consumptie, die nu nog een tegenhanger is van tegenvallende investeringen.
Wat mij betreft heeft de heer Hoogendijk deze discussie gisteravond zeer terecht
aangezwengeld en daarover heb ik ook mijn waardering uitgesproken, want ik
herken mij daarin. U hebt het probleem zelf geanalyseerd, maar u hebt de verkeerde
oplossing gekozen. Daarop slaat de term "rigide begrotingsbeleid". Wilt u
daarop reageren? Dan kijken wij met zijn allen naar de toekomst.Minister Hoogervorst:Ik zal het maar gewoon over volgend jaar hebben. Ik ben er trots op dat
wij een begroting achterlaten waarop het tekort niet door het lint gaat, maar
enigszins beperkt wordt gehouden. Wij doen dat niet door belastingtarieven
te verhogen, maar door belastinguitgaven te verminderen en luxeproducten die
de afgelopen jaren in de belasting zijn gewerkt, op een fatsoenlijke manier
te verwijderen. Ik weet dat u er geen belang aan hecht, maar deze regering
hecht er groot belang aan om uitzicht te houden op een overschot in de begroting
om de staatsschuld te kunnen aflossen. Wij weten allemaal – dat geldt
voor Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland – dat er in de komende
25 jaar een onafwendbare vergrijzingsproblematiek op ons afkomt. Dit kabinet
zou niet graag zien dat wij de jongeren van nu met een dubbele schuld confronteren,
namelijk de staatsschuld en extra kosten van vergrijzing, zorg en AOW in de
toekomst. Wij hadden eigenlijk gedacht geen begrotingstekort meer te hoeven
oplopen en wij hebben nu een begrotingstekort van 0,7%. Daarom zijn wij er
trots op dat wij de begrotingsschade die wij onvermijdelijk oplopen, binnen
de perken houden.De heer Hoogendijk (LPF):Ik begrijp dat u uw opvolger volgend jaar nog enig uitzicht wilt geven,
maar nu bent ú verantwoordelijk. Daarom wil ik graag weten wat u zelf
wilt doen om de economie nog enigszins te stimuleren. U verhaalt over de grote
problemen die onze kinderen over 25 jaar zullen krijgen als wij de staats-
schuld niet voldoende hebben afge- lost. Wij weten absoluut niet wat er over
25 jaar gaat gebeuren. Turkije zal dan lid zijn van de EU en landen als Italië
zullen hun pensioenen niet meer kunnen betalen, dus de ellende ligt over 25
jaar inderdaad ook bij ons op de stoep. Wij zitten nu echter in een economische
malaise en ik wil weten wat de regering op dit punt nog wil doen om de economie
te stimuleren. Wij hebben dat verhaal van de situatie over 25 jaar inmiddels
te vaak gehoord.De voorzitter:Mevrouw Netelenbos mag een aanvullende vraag stellen.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik vind de situatie over 25 jaar wél belangrijk. De minister is
met zijn beleid echter bezig 0,5% méér problemen te genereren
dan feitelijk nodig is. Dat blijkt uit alle berekeningen. Bij een nulgroei
is 0,5% enorm veel. Waarom wordt er niet gekeken naar het effect van het eigen
beleid van de minister? Ik zou graag zien dat de minister van Economische
Zaken daar iets aan doet.De voorzitter:Ook de heer Ten Hoopen mag een aanvullende vraag stellen.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik wil een vraag stellen aan de heer Hoogendijk.De voorzitter:Dat is geen aanvullende vraag aan de minister.De heer Ten Hoopen (CDA):Het is geen aanvullende vraag, maar het gaat wel over hetzelfde punt.
De heer Hoogendijk heeft nog niet zo lang geleden mede een regeerakkoord ondertekend
en hij was zelf een van de onderhandelaars. Wat is er nu veranderd aan de
afspraken die wij met elkaar hebben gemaakt?De heer Hoogendijk (LPF):Er zijn twee dingen veranderd. In de eerste plaats is er economisch heel
veel veranderd en in de tweede plaats dragen wij geen regeringsverantwoordelijkheid
meer.De voorzitter:Ik dank u voor dit scherpe antwoord. De minister geeft antwoord.Minister Hoogervorst:De heer Hoogendijk kijkt klaarblijkelijk niet graag 25 jaar vooruit. Ik
doe dat wel en ik vind dat ook heel erg belangrijk. Ik kijk ook vier jaar
vooruit. Ik ben er helemaal niet van overtuigd dat mijn eigen partij, de VVD,
deel zal uitmaken van de volgende regering. Dat moeten wij nog maar zien.
De volgende regering krijgt te maken met een gematigde economische groei.
De zeven vette jaren zijn naar mijn stellige overtuiging voorbij. De naam
van de volgende minister van Financiën zal "schraalhans keukenmeester"
zijn. Wij kunnen nu wel aan het eind van een regeerperiode het begrotingstekort
laten oplopen tot 1 of 2%, maar daarmee worden de problemen voor de volgende
regering alleen maar groter. Natuurlijk weet ik dat het openen van de geldkraan
op korte termijn altijd goed is voor de economische groei. Dit blijkt ook
uit de tegenbegrotingen. Er kan dan meer geconsumeerd worden en er kunnen
bijvoorbeeld 100.000 Melkertbanen gecreëerd worden. Dat is niet zo moeilijk.
Mij gaat het echter om het structurele beleid. Met het oog daarop moeten vervelende
maatregelen worden genomen die in het begin dempend werken op de economische
groei, zoals loonmatiging. Voor de economie op langere termijn is dit echter
van groot belang. Ik denk structureel en niet conjunctureel.Mevrouw Giskes (D66):Na de vriendelijke woorden die u in het begin aan het adres van de LPF-fractie
sprak, is nu uw conclusie dat de enkele miljarden waar de heer Hoogendijk
het gisteren over had, zeker niet worden ingezet voor leuk economisch beleid.Minister Hoogervorst:Dat zeg ik in alle vriendelijkheid. Ik heb helemaal geen problemen met
deze discussie. Voor de helderheid is zij juist wel goed.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik houd de minister van Economische Zaken voor dat zijn collega van Financiën
hem met een moeilijke opdracht heeft opgezadeld. Het gaat er niet om of wij
op een leuke manier een paar miljard weten weg te zetten. Wij bespreken nu
de buitengewoon grote consequenties van het rigide begrotingsbeleid van de
minister van Financiën voor zijn ambtgenoot van Economische Zaken. Veel
fracties hebben dit gisteravond in alle toonaarden beklemtoond. Als Nederland
structureel een innovatievere economie moet worden, dan zullen wij daarin
moeten investeren. Op dit punt gaat de kost voor de baat uit. Dat zal de minister
van Economische Zaken moeten beamen. Hij moet daarover spreken en niet over
leuke dingen, want wij hebben het over zeer vervelende zaken, namelijk zeer
fors ingrijpen in het hoger onderwijs en zeer fors ingrijpen in het lopende
innovatiebudget. Wij vinden dat allemaal een probleem. De vraag is of een
minder rigide begrotingsbeleid op dit punt meer ruimte biedt om die problemen
te voorkomen en of dit bijdraagt aan de kenniseconomie. Dat is het debat dat
ik met de minister van Economische Zaken wil voeren. Misschien kan
hij zijn toon over de leuke dingen...Minister Hoogervorst:Die woorden heb ik niet gebruikt.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb het wel zo begrepen en ik geloof dat ik niet de enige ben, maar
misschien kan dit nu van tafel.De heer Hoogervorst:Uw redenering klinkt best plausibel. In Frankrijk en in Duitsland heeft
men dit de afgelopen vier jaar elk jaar volgehouden. Het gevolg is nu dat
men daar niet één probleem heeft, maar twee problemen. Men heeft
te maken met een gigantisch begrotingstekort en een stijgende staatsschuld,
terwijl er nog steeds geen economische groei is. Ik wil niet in die situatie
terechtkomen en dan zijn er structurele maatregelen nodig. Onze loonkostenpositie
moet weer op orde komen. Dat kan de overheid niet verordonneren, maar zij
doet wel haar uiterste best om in het najaarsoverleg een akkoord te bereiken
met de sociale partners. De arbeidsparticipatie in ons land moet structureel
omhoog door de aanpak van de WAO. Wij moeten niet op voorhand de uitkeringen
verhogen en afwachten of dit werkt. Wij moeten ook de armoedeval structureel
aanpakken. Dat is allemaal regeringsbeleid. Ik noem in dit verband ook onderwerpen
die specifiek met Economische Zaken te maken hebben, zoals het stimuleren
van innovatie, het bieden van ruimte aan ondernemers en de versterking van
de marktordening.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter.De voorzitter:Ik ben bang dat u hetzelfde wilt zeggen als u zojuist heeft gezegd. Ik
denk dat dit ook voor mevrouw Giskes geldt, die naast u aan de interruptiemicrofoon
staat. In het debat worden al tien minuten dezelfde rondjes gedraaid. Ik geef
de minister even de tijd om zijn verhaal te houden. Daarna zijn er weer interrupties
mogelijk.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Ik kom nu te spreken over de ruimte voor ondernemers. Gisteren
is er zeer heftig gediscussieerd over de administratieve lasten en over de
bureaucratie. Nu wil ik de heer Vendrik toch tegemoetkomen. Ik ben het op
zichzelf wel met hem eens dat het ook in een markteconomie van groot belang
is dat er heldere regelgeving is. Sterker nog, een van de eerste dingen die
men in Oost-Europa moest doen na het vallen van de Muur en het tot stand komen
van een markteconomie, was het introduceren van een helder regulatief "framework".
Ik geef gaarne toe dat het een essentieel onderdeel is van de markteconomie
en dat die twee elkaar niet per se hoeven te bijten. Ik heb de indruk dat
mevrouw Netelenbos helemaal verbaasd is over zoveel nuance.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ja.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Dit alles neemt niet weg dat de ondernemers in ons land geplaagd
worden door een overdaad aan bureaucratie. Ik geef alle sprekers die hierover
gesproken hebben, onder anderen de heer Van Hoof, mevrouw Giskes en de heer
Ten Hoopen, toe dat er op het gebied van het terugdringen van overdreven regels
en administratieve lasten nog veel te bereiken is. In het Strategisch akkoord
is aangegeven dat wij daar veel rigoureuzer mee te werk moeten gaan. Wij geven
daarmee uiting aan de motie-Ravestein. Ik ben het met mevrouw Giskes eens
dat hier nog een enorme uitdaging ligt. Het is inderdaad waar dat wij 6,5%
afsnoepen van de door het paarse kabinet behaalde resultaten. Dat doen wij
echter niet om vals te spelen. Wij doen dat juist om de meter niet op nul
te zetten voor departementen die wel hun best hebben gedaan en al het een
en ander hebben bereikt. Overigens kom ik uit op 18,5% als ik 6,5% aftrek
van 25%. Dat is nog steeds een reusachtige opdracht. Het zal heel wat hoofdbrekens
kosten om dat doel in de komende jaren te bereiken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Voorzitter. Ik heb ook in de schriftelijke beantwoording gelezen dat deze
maatregel een vorm van coulance is ten opzichte van de departementen die al
veel hebben gedaan. Dat wil ik nog wel begrijpen, maar het is voor de controlerende
taak van de Kamer belangrijk dat de minister vanaf 2002 definieert wat er
moet gebeuren. Daar wil ik de minister echt toe uitnodigen. Hij zou dat ook
nog kunnen differentiëren, want de ene sector loopt meer achter dan de
andere. De meeste woordvoerders zijn ervoor om bij 2002 te beginnen. Dat past
goed in het kader van VBTB.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Ik kom daar nu over te spreken. Er is veel aandacht besteed
aan het plan van aanpak dat ik begin deze maand aan de Kamer heb gestuurd.
De kern van de meeste vragen, mede voortkomend uit de scepsis over de in het
verleden behaalde resultaten met deze "zompige" materie, was: hoe gaan wij
er dit keer voor zorgen dat het lukt? De voornaamste winst van het nieuwe
plan van aanpak is dat er in een tabel concrete doelstellingen per departement
genoemd worden. De departementen worden dus voor het eerst individueel afrekenbaar.
Ministers kunnen zich dus niet meer verschuilen achter een algemeen rijksbreed
cijfer. Dat maakt het voor de minister van Economische Zaken als coördinerend
minister veel beter mogelijk om de ontwikkeling per departement te bewaken.
De heer Van Hoof vroeg om een vergelijking van de bevoegdheden van de minister
van Economische Zaken met die van de minister van Financiën. Ik kan hem
garanderen dat die op zichzelf niet heel erg verschillen. De minister van
Financiën heeft maar heel weinig bevoegdheden die ver uitstrekken boven
die van de andere ministers in ons collegiaal bestuur. Het gaat er hier om
dat de minister van Economische Zaken een instrument heeft waarmee hij de
andere departementen kan aanspreken op hun resultaten. Dat moet hij natuurlijk
gaan doen. Het lijkt mij goed als hij daar de helpende hand van de Kamer bij
heeft. Ik ben dan ook van plan om de Kamer jaarlijks een overzicht te sturen
van de voortgang bij de reductie per departement.De heer Ten Hoopen (CDA):Is de minister in die zin eindverantwoor- delijk? Heeft hij de instrumenten
om dat bij de andere ministeries in die zin af te dwingen?Minister Hoogervorst:Het instrument is het zichtbaar maken van de voortgang. Blijft een departement
achter, dan krijgt het niet alleen problemen met de minister van Economische
Zaken, maar ook met de Kamer. Wij zijn hiermee op twee fronten opgeschoten:
a. het is inzichtelijk per departement en b. de Kamer krijgt
de resultaten jaarlijks te zien en kan daar het kabinet op aanspreken.De heer Ten Hoopen (CDA):Dat kan op zichzelf, maar kunt u interveniëren als er wetgeving komt
die zoveel administratieve lasten met zich meebrengt dat u die kunt blokkeren?
Daar gaat het uiteindelijk om.Minister Hoogervorst:Zo werkt dat niet in de ministerraad, maar het is natuurlijk zeer zwaarwegend.
Tegenwoordig hebben wij ook de adviezen van Actal nodig. Alles wordt steeds
inzichtelijker gemaakt. De administratieve kosten zijn voor iedereen te zien.
Als de minister iets voorstelt wat duidelijk tot een verzwaring van administratieve
lasten leidt, moet hij wel een heel goed verhaal hebben ten opzichte van de
rest van de raad en de minister van Economische Zaken om dat te kunnen rechtvaardigen.
Het zal echter niet zo zijn dat de minister van EZ dan in zijn eentje een
wetsvoorstel kan blokkeren; dat is gewoon een zaak van collegiaal bestuur.Mevrouw Giskes (D66):Bij mijn weten is er ook zoiets als een bedrijveneffectentoets. Misschien
kunt u daarop een toelichting geven. In de schriftelijke antwoorden hebt u
antwoord gegeven over mijn vragen: hoe zit het met Actal en waarom is er voor
volgende jaren geen geld meer opgenomen? Als u nu ook zelf zegt dat Actal
een belangrijke rol speelt in het bewaken hiervan, is het dan niet logischer
om daar in de begroting wel degelijk rekening mee te houden?Minister Hoogervorst:Ik geloof dat het instellingsbesluit van Actal tot 2004 strekt. Ik geloof
niet dat de kosten die hiermee gemoeid zijn, van zodanige aard zijn dat wij
dit bij gebleken succes in de toekomst niet zullen continueren.Mevrouw Giskes (D66):Is het dan geen beter signaal als dat ook luid en duidelijk wordt vermeld?Minister Hoogervorst:Te zijner tijd zullen wij die beslissing wel weer nemen.De heer Van Hoof (VVD):Ik heb de minister horen zeggen dat je de positie van de minister van
Financiën, als het gaat om het financiële beleid van het kabinet,
niet moet overschatten. Dat is juist, maar uit ervaring weet ik dat je die
positie ook niet moet onderschatten.Minister Hoogervorst:Dat is ook waar.De heer Van Hoof (VVD):Ik wil op dezelfde wijze kijken naar de positie van de minister van Economische
Zaken in deze discussie. Ik heb gisteravond niet zozeer de suggestie gedaan
dat de minister een wetsvoorstel in de raad zou moeten kunnen tegenhouden,
maar wel dat hij een positie zou moeten hebben die analoog is aan hoe een
minister van Financiën opereert – deze minister van Economische
Zaken weet daar iets van – ten opzichte van de collega's, in overleg,
in het maken van afspraken en eventueel in het vastspijkeren op doelstellingen
enzovoort. Uit de reactie van de minister hoor ik dat nog niet. Dat spijt
mij; ik zou willen dat hij wel zover zou willen gaan.Minister Hoogervorst:Ik heb in de woorden van de heer Van Hoof eigenlijk niets gehoord waarmee
ik het niet eens ben. Zoals hij het beschrijft, zou het moeten gebeuren. Als
deze toezegging volstaat, denk ik dat wij het met elkaar eens zijn.De heer Ten Hoopen heeft gevraagd om bij voorkeur te koersen op 5% reductie
per jaar in plaats van 18,5% over vier jaar. Op zich heeft zo'n gelijkmatige
voortgang ook mijn voorkeur; ik denk dat wij daarop moeten inzetten, want
als het niet goed blijkt te gaan, kunnen wij dan in een vroegtijdig stadium
aan de bel trekken. Ik wil deze wens van de CDA-fractie dus wel als streefdoel
overnemen, maar zij zal er wel begrip voor hebben dat het herzien van wet-
en regelgeving en het uitrollen van ICT-toepassingen processen zijn die vaak
met horten en stoten gepaard gaan. Een van de belangrijkste in het regeerakkoord
opgenomen lastendrukverminderende maatregelen is bijvoorbeeld de Walvis-operatie,
de harmonisatie van loonbegrippen in de sociale zekerheid en de fiscaliteit.
Dat zal een "big bang" worden in 2005-2006. Daar zal een massieve drukverlaging
mee worden gerealiseerd, waardoor het van het ene op het andere jaar nogal
kan verschillen. Ik kan echter akkoord gaan met het streven naar 5% per jaar.Ik kan ook akkoord gaan met de wens om op microniveau naar afzonderlijke
bedrijven te kijken: hoe pakt dit uit voor individuele ondernemers? Ik weet
niet of het goed is om nu alweer een nieuwe nulmeting te houden. Die dingen
zijn ook duur. Wij hebben nu al voor 5 mln euro gemeten; op een gegeven moment
moet je ook op kunnen houden. Ik wil in de komende tijd echter wel op andere
manieren invulling geven aan deze breed geuite wens van de Kamer. De belangrijkste
en meest tastbare manier is die van de modelbedrijven. Ik ben bereid om op
een systematische wijze alle administratieve verplichtingen in kaart te brengen
die vanuit verschillende overheden afkomen op, bijvoorbeeld, een startende
ondernemer. Op deze manier wordt duidelijk hoe de regels vanuit verschillende
ministeries samenlopen en zich soms opeenstapelen. Het gaat daarbij om ondernemers
van vlees en bloed, met name uit het midden- en kleinbedrijf. Wij zullen proberen
om buiten de gebruikelijke intermediaire organisaties om te werken. Ik heb
gemerkt dat deze aanpak ook de andere departementen aanspreekt. Die zal dus
brede navolging vinden.Een slimme inzet van ICT kan de gegevensuitwisseling tussen bedrijfsleven
en overheid eveneens aanzienlijk vereenvoudigen. In samenwerking met het bedrijfsleven
heeft de overheid daarom het programma "ICT en administratieve lasten" ontwikkeld.
Daarmee wordt het de ondernemer makkelijker gemaakt om aan de informatievraag
van de overheid te voldoen. De informatie die hij verschaft wordt beter benut.
Een van de dingen die daarbij worden ontwikkeld, is een centrale elektronische
toegangspoort tot de overheid. Daar kunnen bedrijven in een keer gegevens
aanleveren in plaats van aan alle overheden apart.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Dat spreekt mij allemaal zeer aan. Geldt zo'n modelbedrijfbenadering ook
voor de landbouwsector? Zou dat ook kunnen?Minister Hoogervorst:Daar zal ik over nadenken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Dat zijn ook bedrijven.Minister Hoogervorst:Ja, ik zou niet weten waarom niet. Zij worstelen in hevige mate met de
administratieve lasten. Voor elke liter melk moeten zij twintig formulieren
invullen, geloof ik.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik zag dat de doelstelling voor het terugdringen van de administratieve
lasten 50% is. Laat u de begroting als een afrekeningsmoment daarvoor dienen?
Is dat het moment waarop een minister wordt afgerekend op die administratieve
lasten? Wij krijgen het op dat moment terug?Minister Hoogervorst:Ja, zo zal het gaan.Verder wil ik het hebben over innovatie. In Lissabon en Barcelona hebben
de EU-regeringsleiders de ambitie uitgesproken om in 2010 de meest concurrerende
en dynamische regio ter wereld te zijn met meer en betere banen en een hechtere
sociale samenhang. Dat laatste hoort er ook nog bij. Op dit moment ziet het
er niet rooskleurig uit. Het vervelende is echter – daarin ben ik het
met de heer Hessels eens – dat Nederland nu in de achterhoede van Europa
zit, terwijl wij de afgelopen zeven jaar onder de paarse kabinetten bij de
voorhoede behoorden. Ik kan nu helemaal niet meer stuk bij mevrouw Netelenbos!
Je zou haast zeggen dat wij op dit moment de zwakste schakel zijn. Wij moeten
de structuur van de Nederlandse economie verbeteren.Bovenaan de agenda staat natuurlijk het vernieuwingsvermogen van de Nederlandse
economie. Het is duidelijk dat wij een innovatieprobleem hebben. Nederlandse
bedrijven investeren structureel minder in de ontwikkeling van nieuwe producten
in vergelijking met bedrijven in het buitenland. Ook halen de Nederlandse
bedrijven minder omzet uit nieuwe producten. Bij ons is dat 25% van de totale
omzet van de industrie, terwijl het EU-gemiddelde 32% bedraagt. Waar komt
dat door? Dat is een heel moeilijke vraag. In Barcelona is afgesproken ernaar
te streven de R&D-uitgaven in de EU als geheel te verhogen tot 3% van
het BBP in het jaar 2010. Dat is de inmiddels befaamde 3%-doelstelling. Hiervan
moet tweederde, dus bij benadering zo'n 2% van het BBP, uit de particuliere
sector komen. De rest moet van de overheid komen, uit het buitenland of van
andere nationale bronnen. De EU-doelstelling is expliciet gericht op het verhogen
van de private financiering van R&D. Hoe liggen de cijfers in Nederland?
Ik heb de Kamer in antwoord op de vragen van de heer Vendrik daarover gisteren
een brief gestuurd. In het kort komt het op het volgende neer: de R&D-uitgaven
gefinancierd door de overheid, het buitenland en andere bronnen benaderen
in Nederland al bijna 1% van het BBP. Daar zit het probleem dus niet. Het
probleem zijn de private uitgaven aan R&D. Deze liggen duidelijk lager
dan de doelstellingen. Zij bedragen ongeveer de helft van de Europese doelstelling.Onder anderen mevrouw Giskes heeft gevraagd wat wij daar als overheid
aan kunnen doen. Het is dus niet een kwestie van meer geld geven vanuit de
overheid, want het moet juist uit de private sector worden gehaald. Het is
vooral een kwestie van goede randvoorwaarden scheppen en instituties beter
hun werk laten doen. Het bedrijfsleven heeft daartoe met kracht opgeroepen.
Ik zie eigenlijk vier speerpunten: het efficiënter vormgeven van het
bestaande instrumentarium, het verbeteren van het kennisklimaat, het bevorderen
van doorbraaktechnologieën en het wegnemen van de tekorten aan technisch
personeel.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister stelde zich daarnet de vraag hoe het komt dat Nederland op
innovatiegebied achterblijft, maar weigerde haar vervolgens te beantwoorden.
Ik wil het wel weten. Ik vind de oplossingen, speerpunten, actieprogramma's
en trajecten prachtig, maar ik hoor nu graag enige analyse van dat achterblijven.
Wat zijn de drie belangrijkste oorzaken?Minister Hoogervorst:U hebt er lang op gestudeerd. Volgens mij hebt u zelf het antwoord klaar.De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, ik ben echt intellectueel nieuwsgierig naar de opvattingen van de
minister van Economische Zaken.Minister Hoogervorst:In de vier speerpunten waarover ik het net wilde hebben, ligt het antwoord
enigszins opgesloten. Ik kan natuurlijk geen sluitend antwoord geven op de
vraag waarom in Nederland bijna niemand meer een bètastudie wil volgen.De heer Vendrik (GroenLinks):U mag het antwoord ook een andere keer geven, maar ik vind het raar dat
het nu niet kan, want hier wordt het breeduit geconstateerd als een belangrijke
en urgente kwestie. U maakt er een punt van en geeft een niet mis te verstane
kwalificatie van het gebrek aan innovatie in Nederland. Ik meen dan van de
minister van Economische Zaken te mogen verwachten dat hij er een goede analyse
van kan geven en vervolgens meldt wat de beleidsmatige consequenties daarvan
zijn. Dat is toch niet vreemd?Minister Hoogervorst:Ik denk dat het vooral voortvloeit uit een gebrekkig kennisklimaat. Ik
kom met voorstellen om dat kennisklimaat te verbeteren. Die voorstellen zitten
in mijn begroting besloten.De heer Hessels (CDA):Ik heb gisteren gevraagd om het herzien van het totale subsidie-instrumentarium
van EZ op dit punt. Denkt de minister dat dit ook een belangrijke bijdrage
kan leveren aan een duidelijker inzichtelijker systeem van ondersteuning van
het bedrijfsleven om te komen tot grotere eigen bijdragen in R&D?Minister Hoogervorst:De vraag stellen, is haar beantwoorden. Mevrouw Netelenbos sprak er gisteren
ook al over dat het huidige instrumentarium onoverzichtelijk is. Er zijn talloze
regelingen en vooral het MKB ziet door de bomen het bos niet meer. Wij hebben
een behoorlijke taakstelling op het gebied van het verminderen van subsidies.
Ik wil er niet omheen draaien dat hieraan een financiële noodzaak ten
grondslag ligt, maar wij hebben ook van de nood een deugd kunnen maken.Mevrouw Netelenbos vond dat wij te veel de kaasschaaf hebben gehanteerd.
Dat is niet helemaal het geval. Ik kom nog te spreken over hetgeen de heer
Hessels gisteren heeft ingebracht. Het aantal regelingen is van 30 teruggebracht
naar 26. Wij hebben de financiële verminderingen niet met de kaasschaafmethode
gelijkelijk verdeeld over alle regelingen. Er zijn duidelijk
prioriteiten en posterioriteiten gesteld. Ik ben het er wel mee eens dat verdere
stroomlijning nodig is. De heren Van Hoof en Hessels hebben hiernaar gevraagd.
Ik wil ons instrumentarium weer simpel en transparant maken voor de ondernemer.
Daarom wil ik het aantal regelingen fors terugbrengen, maar dat zal mijn opvolger
moeten doen. Waar dat kan, zullen de aanvragen voor die regelingen worden
geharmoniseerd. Uit de bijdrage van de heer Hessels heb ik opgemaakt dat hij
zeer hecht aan stroomlijning van het instrumentarium. Ik onderschrijf in hoge
mate de door hem genoemde ijkpunten. Op mijn ministerie is men nog niet helemaal
uitgedacht over hoe het er in de toekomst precies uit zal moeten zien. Ons
idee is om het aantal regelingen terug te brengen tot zes blokken met elk
één instrument of een zeer beperkt aantal instrumenten. Wij
gaan het aantal instrumenten dus fors beperken en indelen in zes blokken.De heer Hessels (CDA):Wat is het primaire uitgangspunt van de minister hierbij? Is dat de financiële
taakstelling of het verbeteren van het innovatievermogen van de Nederlandse
economie?Minister Hoogervorst:Ik zal proberen het een met het ander te combineren. Ik beweer niet dat
wij die financiële taakstelling hebben verzonnen om die stroomlijning
nodig te maken. Dat had ook zonder financiële taakstelling gekund. Wij
zijn er echter wel van overtuigd dat wij met minder geld minimaal hetzelfde
resultaat moeten kunnen bereiken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):De minister zei dat er 30 regelingen zijn en dat hij naar zes blokken
wil. Ik heb een uitdraai laten maken van alle subsidieregelingen en ik kom
tot 65.Minister Hoogervorst:Ja, maar u hebt subregelingen van hoofdregelingen meegeteld.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Dat maakt het des te erger. Verdwijnen die subregelingen ook allemaal?Minister Hoogervorst:Er komen zes blokken. Het eerste blok is gericht op fiscale stimulering
van R&D bij bedrijven (WBSO). Het tweede blok is een regeling, gericht
op technologische samenwerkingsprojecten tussen bedrijven en kennisinstellingen
en tussen bedrijven onderling. Het derde blok is gericht op technologische
samenwerkingsprogramma's. Het gaat hierbij om meerjarige samenwerking gericht
op fundamenteel onderzoek. Het vierde is een blok, gericht op kennisoverdracht.
Het vijfde blok is gericht op incubators en innovatieve starters. Het zesde
is een blok, gericht op scholing en employability.Mevrouw Giskes (D66):Dat klinkt allemaal heel goed. Het blijft ons echter verbazen dat er niet
alleen wordt gestroomlijnd, maar ook wordt bezuinigd op dit soort onderwerpen.
Het is duidelijk dat die taakstelling ook bij EZ lag, maar was het niet mogelijk
geweest – gezien het feit dat de Kamer dit zo belangrijk vindt –
om het bezuinigen anders te richten?Minister Hoogervorst:Dat zou mogelijk zijn geweest. Er zijn echter in alle begrotingen stevige
bezuinigingen geweest. Ik heb tijdens de algemene financiële beschouwingen
niet gemerkt dat de Kamer andere prioriteiten had.Mevrouw Giskes (D66):Bij de algemene financiële beschouwingen is een amendement ingediend
om de STW overeind de houden. Er ligt nu een amendement over instandhouding
van dit soort werk. Ik neem aan dat de minister deze amendementen met liefde
omarmt?Minister Hoogervorst:De amendementen liggen op het terrein van de staatssecretaris. Hij zal
ze behandelen.Mevrouw Giskes (D66):Dat geloof ik graag.Minister Hoogervorst:Ik denk niet hij dat er juichende verhalen over zal vertellen. Hij zal
dat ongetwijfeld goed kunnen beargumenteren. Ik heb niet voor niets al die
dossiers aan hem overgedragen.Het eindrapport van het interdepartementale beleidsonderzoek technologiebeleid
speelde een grote rol bij de invulling van de taakstelling op innovatieterrein.
Het was een weldoordacht kader met een duidelijke analyse van de wijze waarop
het technologiebeleid vorm moet worden gegeven. Een van de centrale aanbevelingen
was dat het instrumentarium meer gericht moet worden op samenwerking tussen
bedrijven en kennisinstellingen. Het stimuleren van R&D in individuele
bedrijven zou in principe beperkt moet worden tot één instrument,
te weten de WBSO. Stroomlijning van het instrumentarium was ook de reden om
naar de EET-regeling te kijken. Doelstelling is om bedrijven en kennisinstellingen
samen grote onderzoeksprojecten te laten uitvoeren op zowel economisch als
ecologisch gebied. Deze doelstelling zal onderdeel uitmaken van het nieuwe
gestroomlijnde projectmatige samenwerkingsinstrument dat per 1 januari 2004
gereed zal moeten zijn. Daarvoor zal ongeveer 100 mln euro beschikbaar worden
gesteld. Het is min of meer een samenvoeging van de huidige regeling technische
samenwerking en de EET-regeling. Daarin zal voldoende ruimte zijn voor het
issue van duurzaamheid waarnaar mevrouw Giskes gisteren heeft gevraagd.Ik zeg iets over het verbeteren van het kennisklimaat. De kwaliteit van
het wetenschappelijk onderzoek dat aan Nederlandse universiteiten wordt verricht
is goed en op sommige terreinen zelfs toonaangevend in de wereld. Het probleem
zit vooral in de toepassing van de publiek gefinancierde kennis. Er wordt
te weinig mee gedaan, ofwel omdat bedrijven niet of moeilijk over deze kennis
kunnen beschikken, ofwel omdat zij er niets mee kunnen. Het maatschappelijk
rendement voor onze publieke investeringen is daardoor te laag. Het bedrijfsleven
verliest zo de aansluiting bij zijn concurrenten die wel kunnen beschikken
over de kennis. Kennisinstellingen moeten daarom meer gestimuleerd worden
om kennis te ontwikkelen waarvan de maatschappij en de economie profiteren.
Dat kan via een andere financiering en een andere aansturing, bijvoorbeeld
door de middelen uit de eerste geldstroom meer op basis van kwaliteit en economische
relevantie te verdelen. Samen met mijn collega van OCW ben ik met de universiteiten
in gesprek over de vraag op welke manier dat ongeveer zou kunnen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het lijkt mij prachtig dat het departement zich ten doel stelt om het
kennis klimaat te verbeteren, maar op dit moment wordt dat
alleen maar verslechterd door de forse taakstelling die wordt neergelegd bij
het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. De minister kan dat toch niet
met droge ogen verkopen als een verbetering van het Nederlandse kennisklimaat?
Het gesprek met de universiteiten over de eerste geldstroom droogt toch binnen
de kortste keren op als het Rijk alleen de hand op de knip houdt en zelfs
geld weghaalt? Dat is toch een verloren jaar voor het Nederlandse kennisklimaat?Minister Hoogervorst:Het is niet verstandig als ik mij laat meeslepen in de discussie over
de onderwijsbegroting, onder meer omdat mijn kennis op dit vlak niet volledig
is. Ik zeg wel dat juist vanwege de positie van de universiteiten belangrijk
is dat het kabinet ruimte wil geven om ze tezamen met het bedrijfsleven onderzoek
te laten verrichten op strategische kennisvelden. Daarvoor heeft het kabinet
onder de naam ICES-KIS zo'n 800 mln euro gereserveerd. Dat bedrag wordt volgens
mij nu onder de loep genomen bij de onderwijsbegroting, juist om de bezuinigingen
op het hoger onderwijs teniet te doen. De afgelopen maand heb ik als minister
van Financiën echt in de verleiding gestaan om een greep te doen in deze
middelen, zeker omdat er ook een breed aanvaarde motie was waarin gevraagd
werd om infrastructuur gedeeltelijk te financieren uit de ICES-KIS. Ik ben
blij dat ik die gelden boven tafel heb weten te houden, want de verleiding
om deze pot aan te spreken was groot. Ik krijg hulde van mijn staatssecretaris,
want dat was echt een goed voorbeeld waarin het ook goed blijkt uit te komen
dat de minister van Financiën niet helemaal vreemd is bij het ministerie
van Economische Zaken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):ICES-KIS is uiterst belangrijk. Ik ben wel blij dat het is gegaan zoals
het is gegaan door de inzet van de minister van Financiën. Ik heb gisteren
echter iets gevraagd over het FES. Mijn opmerking daarover wijst de minister
categorisch af, want hij wil het fonds houden. Dan draai ik het echter om
en vraag ik hem of ICES-KIS niet ook in een fonds kan worden ondergebracht.
Het lastige is dat wanneer er in enig jaar sprake is van onderuitputting,
hij als minister van Financiën denkt: tsjakka, dat geld neem ik weer
in. Ik ben bereid mij gewonnen te geven op het FES, maar dan moet de minister
van ICES-KIS ook een fonds maken.Minister Hoogervorst:Maar dat FES heb ik al! Waarom zou ik u hierin gelijk geven?Mevrouw Netelenbos (PvdA):U moet mijn redenering volgen. In de wetenschap komt een cyclus van een
jaar niet altijd helemaal uit. Daarom heb je fondsen. Als u het belangrijk
vindt dat er in kennis wordt geïnvesteerd, ook via ICES-KIS, dan moet
u het ook zo ordenen dat u niet als minister van Financiën denkt dat
het u goed uitkomt als er sprake is van onderuitputting.Minister Hoogervorst:Ik mag nu natuurlijk niet spreken namens het ministerie van Financiën,
maar u brengt mij nu wel in een moeilijke situatie.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Als minister van EZ zou u mij moeten steunen.Minister Hoogervorst:Het ministerie van Financiën is niet zo'n groot voorstander van fondsvorming
in het algemeen om de redenen die u gisteren hebt aangegeven, namelijk beperkte
prioriteitenstelling. Voor het FES zijn er goede redenen aan te geven, vooral
omdat dit het vervreemden van vermogen op een juiste manier kan kanaliseren.
Ik zou er niet voor voelen om ICES-KIS ook aan fondsvorming ten prooi te laten
vallen. Ik vind het wel belangrijk dat dit geld gereserveerd blijft voor het
doel waarvoor het bestemd is.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Is er sprake van onderuitputting in 2002? In dat geval zouden wij het
meteen goed kunnen regelen.Minister Hoogervorst:Dat antwoord zal ik in tweede termijn moeten geven, ik weet het nu niet.De voorzitter:De drieëntwintigste interruptie van de heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter, ik heb meegeteld en ik zit net onder de tien.De voorzitter:Ik tel uw interrupties van gisteren mee.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan tel ik mee wat ik het afgelopen jaar heb gedaan en kom ik op 2031
interrupties.Ik daag de minister van Economische Zaken uit om in tweede termijn –
ik geef hem daarvoor enige ruimte – de speerpunten van het verbeteren
van het kennisklimaat hier in relatie tot de bezuinigingen op het hoger onderwijs
en het hoger onderzoek te verdedigen. Ik heb begrip voor zijn positie dat
hij als invaller niet alles weet. Terwijl de buitenwereld heftig reageert
op de taakstelling voor het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs, kan hij
hier niet met droge ogen beweren dat het allemaal goed gaat en ook hier stappen
vooruit worden gezet. Hij kan hier niet met droge ogen zeggen dat het kennisklimaat
in Nederland wordt verbeterd en dat dit een speerpunt blijft. De minister
kan dit zo niet doen. Enerzijds is het doel verbetering van het kennisklimaat,
anderzijds is hij als minister van Economische Zaken afhankelijk van hetgeen
bij Onderwijs gebeurt. Ik daag hem uit om deze zaken op elkaar te betrekken
en van commentaar te voorzien. Ik denk niet dat alleen ík daarop wacht,
maar dat ook heel veel mensen in Nederland hierover grote vragen hebben.Minister Hoogervorst:Ik zal nagaan of ik in tweede termijn hierover nog iets kan zeggen.Het tekort aan goed opgeleid technisch personeel is een groot probleem,
ondanks het feit dat de arbeidsmarkt aan het ontspannen is. Het gaat vooral
om bètapersoneel. De oorzaken daarvan zijn niet eenvoudig aan te geven.
De technische opleidingen sluiten qua curriculum nog te weinig aan op de vraag
vanuit het bedrijfsleven. Ook kunnen de aantrekkelijkheid van deze opleidingen
en de carrièreperspectieven voor technisch personeel en bètapersoneel
verbeterd worden, zodat de instroom voor technische opleidingen toeneemt.
Daarnaast is het nog steeds ongelooflijk ingewikkeld om hoogopgeleid personeel
uit het buitenland naar Nederland te krijgen. Ik zal de Kamer niet vermoeien
met alle procedures, maar ik heb begrepen dat daarmee vaak anderhalf jaar
is gemoeid. Dat is voor het bedrijfsleven een moeilijke zaak.
Er ligt nu een voorstel bij de Kamer om voor kenniswerkers de WAV aan te passen.
De Kamer zal binnenkort ook voorstellen ontvangen voor aanpassing van de Wet
vreemdelingenbeleid, waarmee de procedures aanzienlijk worden bekort.Mevrouw Giskes (D66):Betekent dit dat de minister van EZ vindt dat een actief arbeidsmigratiebeleid
moet worden gevoerd in Nederland?Minister Hoogervorst:Als hier een tekort is aan gekwalificeerd personeel en als wij dat moeilijk
kunnen werven in eigen land, heeft dit kabinet geen probleem met werving in
het buitenland.Mevrouw Giskes (D66):Kunnen wij daarover een notitie verwachten, waarin wordt aangegeven hoe
dit in zijn werk gaat en welke criteria worden aangelegd?Minister Hoogervorst:In het voorjaar zal de Kamer een nota Tekorten kenniswerkers ontvangen.Verschillende sprekers hebben gisteren aandacht gevraagd voor het geschonden
vertrouwen in de financiële markten. Zij hebben gevraagd wat het kabinet
kan doen om dat vertrouwen te versterken. Wij hebben daarvoor tal van initiatieven
bedacht, waarvan ik er verleden week in een openbare toespraak een aantal
heb genoemd. Ik zal een paar hoofdpunten kort memoreren, maar al deze zaken
zullen de komende maanden nog aan de Kamer worden voorgelegd.In voorbereiding is een wetsvoorstel om de toekenning van opties aan bestuurders
te laten goedkeuren door de aandeelhouders. De aandeelhouders krijgen dus
meer greep op de optietoekenning. Wij laten ook een onderzoek uitvoeren naar
de relatie tussen de toekenning van opties en de sturing van winstcijfers.
Dat wordt zeer interessant. Bij de Kamer ligt reeds een wetsvoorstel om de
nieuwe structuurregeling te versterken, waarbij de aandeelhoudersvergadering
het laatste woord krijgt bij de benoeming van nieuwe commissarissen. Ook krijgt
de aandeelhoudersvergadering daarin de bevoegdheid om de hele raad van commissarissen
naar huis te sturen.Beursgenoteerde ondernemingen worden vanaf 2005 verplicht hun jaarrekening
op te stellen aan de hand van de international accounting standards en onderdeel
daarvan is dat de kosten van opties integraal moeten worden verwerkt in de
winst- en verliesrekening. Ik denk dat dit ook heel belangrijk is.Ten slotte wijs ik erop dat er zowel op de certificerende accountants
als op de financiële verslaggeving van bedrijven toezicht zal komen van
de Autoriteit financiële markten. Binnenkort zal hierover een notitie
aan de Kamer worden gestuurd.De voorzitter:Als het leden niet duidelijk is, kunnen zij nog een vraag stellen aan
de minister.De heer Vendrik (GroenLinks):Is dit het antwoord van de minister op vragen die ook mijnerzijds zijn
gesteld over optieregelingen? Is daarmee het antwoord gegeven of komt er nog
meer van het kabinet terzake van optieregelingen en wat daarmee samenhangt?Minister Hoogervorst:Dit is mijn antwoord. Afgezien van de vraag of er in het huidige klimaat
driftig met opties wordt gesmeten, denk ik dat het feit dat de aandeelhouder
meer grip krijgt op het toekennen van opties aan bestuurders en dat het verplicht
wordt gesteld de kosten van opties in de winst- en verliesrekening te verwerken,
buitengewoon sanerend zal werken en dat is wel nodig.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar wilt u de gelegenheid hier niet benutten – u bent op weg naar
een najaarsoverleg – om ook wat meer morele kwalificaties te geven over
de wijze waarop de top van het Nederlandse bedrijfsleven met dit type beloningsinstrumenten
omgaat? Daar ergeren wij ons toch aan?Minister Hoogervorst:Er is zeker sprake geweest van excessen en wat mij daarbij ook ergert,
is het volgende. Het was de bedoeling van opties om bestuurders te prikkelen
tot grotere prestaties, maar als je net een optie van 100 mln hebt geïncasseerd –
het is overigens veel minder in Nederland gebeurd dan elders en vooral in
de Verenigde Staten – geloof ik er niets van dat je dan nog aan iets
anders denkt dan aan je derde landhuis op de Bahama's.De heer Vendrik (GroenLinks):Mag ik dit verstaan als een pleidooi in de richting van VNO-NCW –
u spreekt met deze werkgeversorganisatie in het kader van het najaarsoverleg –
voor stevige loonmatiging aan de top in 2003 en niet alleen op de vloer?Minister Hoogervorst:Dit is op zichzelf geen onderwerp van gesprek in het najaarsoverleg. Ik
ben ervan overtuigd dat als dit de vakbeweging hoog zou zitten, het dat wel
zou zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb het nu over uw inzet en niet over de inzet van de vakbeweging,
want daar gaat u niet over en ik ook niet. Ik heb het over uw inzet en daar
gaat u wel over. U wilt een deal met sociale partners en ik nodig u uit om
namens het kabinet loonmatiging aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven
voor het komend jaar voor te stellen.Minister Hoogervorst:Ik denk dat de overheid haar verantwoordelijkheid meer dan voldoende neemt
om de excessen aan de top van het bedrijfsleven te voorkomen. Ik heb ook niet
de indruk dat op dit moment in de top van het bedrijfsleven nog excessieve
zaken plaatsvinden. Als het een onderwerp zou zijn dat ingebracht diende te
worden om de andere helft van de sociale partners tot loonmatiging te bewegen,
dan was het vast opgedoken als gespreksissue maar dat is het tot nu toe niet
geweest. Het is allemaal al ingewikkeld genoeg en ik heb geen behoefte om
er nog iets aan toe te voegen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat niet over excessen; het gaat over loonmatiging aan de top in
2003. Ik hoor u alleen maar spreken over loonmatiging voor de modale werknemer,
voor de mensen die afhankelijk zijn van een cao. Zou het niet een investering
zijn in de richting van de vakbeweging die u en de premier in verschillende
bewoordingen in de afgelopen week al voldoende hebben gebruuskeerd, om hier
uit te spreken dat u het goed zou vinden voor het sociale klimaat in Nederland
indien, wanneer werknemers de broekriem moeten aanhalen, de top daarmee begint?
Dat zou ook een investering zijn in het sociale akkoord dat u wilt. Is dat
niet een goed idee?Minister Hoogervorst:Ik heb niet de indruk dat de top van het Nederlandse bedrijfsleven op
dit moment zijn verantwoordelijkheid niet neemt, maar ik zal er eens met de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over praten of hij dit een belangrijk
gespreksonderwerp vindt voor het najaarsoverleg.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar u en ik horen hem daar niet over.Minister Hoogervorst:U weet zelf dat u hier nu een issue aan het opkloppen bent dat helemaal
niet speelt in het najaarsoverleg.De heer Vendrik (GroenLinks):Het kan dan wel niet spelen, maar ik vraag u of u het wilt opbrengen.
Het lijkt mij namelijk politiek logisch dat wie loonmatiging in Nederland
voorstelt en dat wil het kabinet, namelijk het beperken van de loonstijging
tot 2,5% inflatie...Minister Hoogervorst:Als wij spreken over loonmatiging, spreken wij natuurlijk over matiging
in het hele bedrijfsleven.De heer Ten Hoopen (CDA):De minister kondigde naar aanleiding van mijn vraag met betrekking tot
de accountantswetgeving aan dat wij er binnenkort over worden geïnformeerd.
Blijft de minister in die zin ook onderscheid maken tussen de certificerende
accountant en de accountants voor het MKB?Minister Hoogervorst:Ik denk dat daarin een verschil zal worden gemaakt, maar ik begeef mij
nu op dun ijs. In de brief aan de Kamer zal dit uitvoerig worden toegelicht.Mijn laatste hoofdonderwerp betreft de marktordening. Een goede marktordening
is van buitengewoon groot belang voor de economische groei in Nederland. Goede
organisatie van de overheid, efficiënte borging van publieke belangen
en een goede marktwerking zijn essentieel voor het groeivermogen van de Nederlandse
economie. Het gaat dan om goede, eerlijke spelregels en om gezonde concurrentie
en dat doen wij uiteindelijk voor de consument. Die krijgt dan immers méér
keuzevrijheid en méér waar voor zijn geld. Gezonde concurrentie
vraagt om duidelijke regels en scherp en slagvaardig toezicht daarop. Daarom
moeten wij mijns inziens de huidige Mededingingswet aanscherpen. Bij de besluitvorming
daarover zullen de uitkomsten van de evaluatie van de Mededingingswet van
eind mei 2002 een belangrijke rol spelen. Daarbij gaat het onder andere om
het geven van meer bevoegdheden en instrumenten aan de NMa om beter te kunnen
handhaven. Men kan dan bijvoorbeeld denken aan invoering van de bevoegdheid
tot het binnentreden van woningen of aan het verhogen van de boetes wegens
het niet nakomen van de medewerkingsplicht.Ten tweede een verhoging van de effectiviteit van het verbod van misbruik
van economische machtsposities, met name om concurrentie in bijvoorbeeld netwerksectoren
beter op gang te kunnen krijgen.Ten derde maar zeker niet ten laatste een sterkere positie van de consumentenorganisaties
bij het indienen van klachten, bijvoorbeeld door de NMa te verplichten om
binnen een bepaalde termijn na indiening van de klacht mee te delen wat zij
daarmee gaat doen.Het kabinet zal spoedig een standpunt innemen over de uitkomst van die
evaluatie en de Kamer daarover begin volgend jaar per brief informeren. Ook
de versterking van de slagkracht van de NMa zal in die brief aan de orde komen.
Ik ben voorstander van het samengaan van NMa en Opta en acht het daarom noodzakelijk
dat de NMa daarvoor de status en rechtspersoon krijgt van zelfstandig bestuursorgaan.
De daarvoor noodzakelijke wetgeving is in voorbereiding.Mevrouw Netelenbos maakte een opmerking over het geven van aanwijzingen
aan de NMa. Ik kan haar geruststellen, het politieke primaat wordt met het
instellen van de ZBO-status niet verstoord. Het geven van een algemene aanwijzing
blijft tot de mogelijkheden behoren, bijvoorbeeld een aanwijzing om de cd-sector
te gaan onderzoeken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik weet niet beter dan dat dit nu juist níet geregeld was. Nu zegt
de minister dat dit wél het geval is, maar waarschijnlijk gaat hij
dit nog regelen bij nota van wijziging.Minister Hoogervorst:Ik weet niet wat u precies bedoeld heeft, mevrouw Netelenbos. De minister
kan een dergelijke aanwijzing geven, hij kan ook beleidsregels vaststellen
voor uitoefening van de bevoegdheden van de NMa. Dat zie ik overigens als
een uiterst middel. Met de ZBO-status wordt wel het geven van een individuele
aanwijzing uitgesloten. Het wetsvoorstel dat in de Eerste Kamer ligt, gaat
ervan uit dat de NMa onafhankelijk moet zijn in die zin dat door het verlenen
van de status van ZBO zelfs de schijn van partijdigheid wordt voorkomen, bijvoorbeeld
bij ondernemingen waarin de Staat een belang heeft. Van politieke bemoeienis
met beslissingen in individuele gevallen kan natuurlijk geen sprake zijn.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Met dat laatste ben ik het eens. Het is een beetje te vergelijken met
de rol die het OM heeft ten opzichte van de minister van Justitie.Minister Hoogervorst:Precies.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Het gaat mij erom dat de minister niet afzijdig kan blijven bij bijvoorbeeld
grote vraagstukken in een sector. Stel dat de NMa daaraan niets zou willen
doen om wat voor redenen dan ook – geen tijd, weinig menskracht –...Minister Hoogervorst:Dan kan de minister dat opleggen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat punt is natuurlijk voldoende in deze Kamer gewisseld toen wij de ZBO-status
van de NMa behandelden. Wat de minister nu zegt, is tóén ontkend.
Ik denk dat wij met deze discussie terug zijn waar wij toen waren en het lijkt
mij goed om dat debat hier maar een keer over te doen, gelet op de positie
waarin het wetsvoorstel nu is met betrekking tot behandeling in de Eerste
Kamer en zeker omdat de positiebepaling van de Partij van de Arbeid gewijzigd
is. Wij willen nu immers wel een aanwijzingsbevoegdheid van de minister onderstreept
zien, niet alleen beleidsmatig maar ook per bedrijf. Op die manier zouden
wij een hernieuwde positie van de Kamer kunnen krijgen.Minister Hoogervorst:Ik kijk mijn ambtenaren vragend aan, want ik begeef mij nu in een discussie
die ik niet zelf heb meegemaakt. Ik weet niet beter dan dat de aanwijzingsbevoegdheid
waarover ik nu spreek in de wet is opgenomen. Er wordt driftig
geknikt.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat betreft het beleid, maar het gaat nu om de aanwijzingsbevoegdheid
van de minister en diens bevoegdheid om de NMa achteraf te corrigeren.Minister Hoogervorst:Dat is een heel andere kwestie.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Wij hebben er uitvoerig over gediscussieerd. Ik begreep dat de PvdA deze
zaak graag nog eens tegen het licht wilde houden. Het lijkt mij dus erg nuttig
om het hier terug te halen.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik word in de discussie betrokken, omdat de heer Van Dijke denkt dat de
PvdA zich heeft bedacht. Het is zeker waar dat wij de discussie over de aanwijzingsbevoegdheid
van de minister willen heropenen. Ik ben geen voorstander van een individuele
beslissing om in te grijpen, want dan krijg je een enorme vermenging van de
politieke verantwoordelijkheid en de positie van de NMa. De minister heeft
zojuist heel belangrijke dingen gezegd en ik houd hem daaraan. Dat betekent
dat wij een goed debat kunnen voeren. Ik hoop dat hij dat niet laat wachten
totdat de Opta wordt ondergebracht bij de NMa, want dan zijn wij nog een tijdje
bezig. Dat duurt volgens mij tot 2004.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik ben het met mevrouw Netelenbos eens dat de minister belangrijke dingen
zegt, maar daar is hij voor. Zij komt niet ergens op terug, maar zij heeft
gisteren in het debat blijk gegeven van voortschrijdend inzicht op een nogal
belangrijk punt. Gelet op de situatie waarin het wetsvoorstel zich nu bevindt,
lijkt het mij dat er alle reden is om er nog eens in de Kamer over te debatteren.Mevrouw Gerkens (SP):Ik maak mij er zorgen over dat wij door het samengaan van de NMa en de
Opta de toetsing achteraf krijgen. Nu moet een verandering van de tarieven
worden voorgelegd aan de Opta; de NMa beoordeelt achteraf. Volgens mij geven
wij toch een stukje sturingsmechanisme weg. Deelt de minister mijn zorg en,
zo ja, wat wil hij hieraan doen?Minister Hoogervorst:De staatssecretaris zal straks hierop ingaan.Ik ben het helemaal met mevrouw Netelenbos eens. Ik heb echter niet de
indruk dat wat ik nu verkondig scherp afwijkt van hetgeen voorgangers eerder
hebben gezegd. Volgens mij zit het aanwijzingsrecht in de NMa-wet die nu bij
de Eerste Kamer ligt. Ik ben blij dat mevrouw Netelenbos niet een individueel
aanwijzingsrecht in individuele gevallen bepleit en dat zij de positie van
de NMa vergelijkt met die van het openbaar ministerie. Daar heeft zij volledig
gelijk in.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Zeker, maar het gaat mij erom dat wij de discussie hier terugkrijgen,
gelet op de ontwikkelingen in het debat. Ik krijg graag een toezegging van
de minister op dit punt.Minister Hoogervorst:Dat weet ik niet. Het wetsvoorstel ligt bij de Eerste Kamer. Daar moet
een debat plaatsvinden. Als de Opta en de NMa worden samengevoegd, is dat
nieuwe wetgeving en komt het hier terug.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik zou hen willen aanmoedigen om het terug te sturen.Minister Hoogervorst:Ik dacht niet dat het nodig was.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb nog een ander aspect van de marktordening als thema. Ik heb gisteren
gevraagd of het niet tijd wordt een integraal inhoudelijk toetsingskader te
ontwikkelen om het publieke belang te borgen. Gisteren heb ik gezegd dat er
diverse stukken zijn geweest in het verleden, waaronder een algemeen beleidsstuk
van de minister-president gedateerd 23 mei 2001, waarin wordt geconstateerd
dat het nodig is een inhoudelijk kader te ontwikkelen. Hoe gaat de minister
daarop in?Minister Hoogervorst:Dat vind ik een moeilijk voorstel, zeker in de positie waarin ik nu zit.
Los daarvan is datgene wat u vraagt bijna de wezensvraag van de politiek:
hoe borgen wij het publieke belang? Dat is zo ongeveer de reden waarom wij
hier zitten. Wat u vraagt, is zo verschrikkelijk veelomvattend dat ik mij
afvraag of mijn antwoord iets kan toevoegen aan al die belangrijke studies,
waaruit u gisteren ook heeft geciteerd. Je gaat dan in de richting van een
politieke filosofie waarvan je je kunt afvragen of die niet voorbehouden zijn
aan de politieke partijen.De heer Van der Vlies (SGP):Het was mij van meet af aan duidelijk dat ik hiermee een gewichtig vraagstuk
heb aangesneden. Het grappige is nu juist dat in het voornaamste stuk van
het setje dat wij al hebben, wordt geconstateerd dat er een inhoudelijk kader
ontwikkeld moet worden. Ik vraag nu gewoon of dat gaat gebeuren. Ik heb het
precieze citaat niet paraat, maar ik zal dat in tweede termijn leveren.Minister Hoogervorst:Ik zal daarover moeten nadenken. Ik beloof de Kamer daarop een schriftelijke
reactie te zullen geven. Als u mij vraagt om daarop vandaag nog te antwoorden,
krijgt u een niemendalletje.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is voor mijn tweede termijn moeilijk. Ik had een motie in overweging,
maar die leg ik dan gewoon maar in de Kamer neer. Dan komt het vanzelf. Ik
bedoel dat constructief. Het is geen kritiek of oppositie.Minister Hoogervorst:Zo ervaar ik dat ook.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb schriftelijk antwoord gekregen op een vraag die raakt aan de positie
van de NMa. Het debat over de verzelfstandiging van de NMa, dat ik zelf heb
mogen meemaken, ging voor een deel ook over de vraag hoe de mededingingswetgeving
zich verhoudt tot dat brede thema van het borgen van publieke belangen. De
verzelfstandiging van de NMa hing ook af van de inschatting of de politiek
ruimte wilde bieden aan de NMa om naar eigen inzicht de mededingingswetgeving
toe te passen dan wel of de politiek wilde kunnen corrigeren als er onvoorziene
strijdigheden tussen die mededingingswetgeving en andere publieke belangen
zouden optreden. Voetbal is er één van. Ik respecteer de positie
van de minister inzake de NMa en de wetgeving, want dat komt allemaal nog
aan de orde. Mijn vraag had echter ook betrekking op mogelijke gevallen
in de toekomst, waarbij de Kamer zich bij besluiten van de NMa afvraagt wat
er precies gebeurt. Dat besluit over voetbal in de eredivisie raakt niet alleen
de mededinging, maar ook de mediapolitiek en bredere publieke belangen. Wij
hebben de minister gevraagd om daarover een stuk op te stellen. Hij antwoordt
dan: ik zie geen aanleiding om over elk besluit van de directeur-generaal
een standpunt in te nemen. Dat vroegen wij ook helemaal niet. Dit besluit
was echter zo'n kwestie waarbij de minister iets flexibeler moet zijn, want
die raakt precies het hart van het politieke debat over mededinging en de
positie van de NMa, getoetst aan een individuele casus, in dit geval voetbal.
Doe mij een lol en zend mij die notitie. De heer Atsma stond hier vanmiddag
en wilde dat ook.Minister Hoogervorst:Welke notitie?De heer Vendrik (GroenLinks):Een notitie over de uitspraak van de NMa over voetbal in de eredivisie.
De heer Atsma vroeg die vanmiddag ook met het oog op het sport- en mediabelang.De voorzitter:Het stenogram van dat deel van de vergadering is naar de regering doorgeleid.
Daar zal vanzelf een antwoord op komen. Wat dat betreft, vraagt u nu hetzelfde.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb het over een antwoord op een andere vraag dan vanmiddag gesteld
is. Dat antwoord hebben wij al gekregen. Als ik dat nu niet corrigeer, vrees
ik dat dit staand beleid wordt. Ik zou dus heel graag in dit soort zaken een
wat ruimhartiger houding van EZ zien, zodat wij het politieke debat concreet
kunnen voeren over die grote kwestie: de Mededingingswet versus andere publieke
belangen. Doet u dat nou! Volgens mij houden ze daar bij EZ ook van voetbal.
Het is leuk, mannen, doe dat nou een keer!De voorzitter:Mijnheer Vendrik, als u helemaal voor de galerij wilt praten, kunt u beter
met uw rug naar mij toe staan praten.Minister Hoogervorst:Voorzitter. De heer Vendrik krijgt zijn notitie. Ik heb naar vermogen
geantwoord.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van de eerste termijn van de minister.
Ik schors de vergadering tot vijf over half acht.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ik weet niet precies wie wat behandelt. Ik had ook nog vragen
gesteld die niet zijn beantwoord.De voorzitter:Dat komt straks allemaal uit. De staatssecretaris krijgt straks het woord.Minister Hoogervorst:Hij doet de rest.Mevrouw Giskes (D66):Hij doet alles wat ik nog zou kunnen bedenken te vragen?De voorzitter:U kunt allemaal uw amendementen voorbereiden om daar dadelijk goed met
de staatssecretaris over te discussiëren.De vergadering wordt van 18.05 uur tot 19.35 uur geschorst.Voorzitter: VerburgStaatssecretaris Wijn:Het gaat niet goed met de Nederlandse economie, maar wij kunnen het niet
bij die constatering laten. Er is met de minister al uitgebreid over van gedachten
gewisseld. Ik ga graag in op de onderwerpen die tot mijn portefeuille behoren.
Omdat ik sinds het demissionair worden van het kabinet nog een aantal andere
zaken bij mijn portefeuille heb gekregen, het ICT-beleid, inclusief telecommunicatie
en post en de diverse energieonderwerpen, zal ik daar aan het eind van mijn
betoog op ingaan.De rode lijn in mijn verhaal is dat, nu onze internationale concurrentiepositie
verslechtert, het allemaal een stapje scherper, een stapje creatiever en een
pasje harder moet en dat wij vooral ambities moeten blijven houden, hoe demissionair
dit kabinet ook is. Dat ook de internationale economische ontwikkelingen niet
bepaald rooskleurig zijn, moge wel duidelijk zijn. Het mondiale economische
herstel komt maar moeizaam op gang. Volgend jaar komt het volgens voorspellingen
wel op gang als het gaat om het herstel van de wereldhandel, maar Nederland
zal daar nauwelijks profijt van trekken. De voor Nederland relevante wereldhandel
is de afgelopen jaren achtergebleven bij de groei van de wereldhandel als
geheel. Dat zal de komende jaren waarschijnlijk ook zo blijven. Nog erger
is dat de Nederlandse exporteurs zelfs dat groeitempo niet bijhouden, met
als logisch gevolg dat Nederland internationaal fors marktaandeel verliest.
Voorts zien wij dat de wederuitvoer een steeds groter aandeel inneemt binnen
onze export en dat de binnenlands geproduceerde uitvoer omlaag gaat. In 2001
was er een krimp. Dit jaar zal die uitvoer nog verder krimpen met bijna 0,75%.
Dat is voor het eerst sinds 1993. Ik zeg niet dat de wederuitvoer alleen maar
slecht is. In eerste termijn is kort gediscussieerd over Nederland distributieland.
Ik denk dat wij ons wel moeten realiseren dat Nederland een belangrijk overslag-,
distributie- en financieel centrum voor West-Europa blijft. Schiphol en de
haven van Rotterdam zijn daar bij uitstek voorbeelden van. De wederuitvoer
heeft overigens een lage toegevoegde waarde per eenheid uitgevoerd product.
In die zin is het wel jammer dat het erop lijkt dat Nederland een land van
dozenschuivers begint te worden.Hoe komt het dat wij zo'n concurrentiepositieverslechtering ondergaan?
Dat komt allereerst door de loonkosten per eenheid product. Daarover is met
de minister uitgebreid van gedachten gewisseld. Ik hoef er niets meer aan
toe te voegen. Ook wat dat betreft is de "Kleinknechtdiscussie" uitgebreid
aan de orde geweest. Nederland is zich op dit moment uit de markt aan het
prijzen. Wij hadden ten opzichte van Duitsland en andere landen een duidelijk
concurrentievoordeel, maar sinds 1996 is dat als sneeuw voor de zon verdwenen.
Ook wat betreft de arbeidsproductiviteit loopt Nederland achter, waardoor
de kosten per eenheid product te hoog zijn opgelopen. Dat betekent dat er
nieuwe impulsen nodig zijn voor de export. Omdat het de afgelopen jaren relatief
toch wat gemakkelijk ging – het kwam min of meer op je af – kon
er een beetje worden gesproeid qua beleid, maar er is te weinig gedaan aan
gefocuste puntsbevloeiing. Ik vond het plezierig om te horen dat de heer Hoogendijk
dit citeerde. Het is een agrarische metafoor, maar wat dat betreft doet de
export het gelukkig nog goed.De heer Vendrik (GroenLinks):Gefocuste puntsbevloeiing?De voorzitter:Ik ben blij dat de heer Vendrik vraagt wat de staatssecretaris daarmee
bedoelt.Staatssecretaris Wijn:Wij gaan keuzes maken!De heer Vendrik (GroenLinks):Deze eenvoudige burger begrijpt het nu. Dank u wel.Staatssecretaris Wijn:Het is new speak, maar ik zal een poging doen om u duidelijk te maken
wat het onderliggende beleid is. "Gefocust" betekent dat twee vragen centraal
staan, namelijk waar liggen de kansen voor het Nederlands bedrijfsleven en
welke behoefte aan ondersteuning door de overheid heeft dit bedrijfsleven?
Wat dit laatste betreft, heeft de brief van het georganiseerd bedrijfsleven
aan de informateur mij zeer geholpen bij het bepalen van de prioriteiten.
Die brief was in feite een noodkreet over de Nederlandse concurrentiepositie.
Er werd een drietal belangrijke signalen in gegeven. De eerste was dat er
behoefte is aan een meer ondernemende opstelling van de overheid. De tweede
was dat het instrumentarium van de overheid veel effectiever moet zijn en
veel meer vraaggericht. Dat instrumentarium loopt van exportkredietverzekeringen,
via matchmaking en ondersteuning van ambassades tot allerlei exportsubsidies.
De derde was dat er meer samenhang in het instrumentarium moet zijn. Sterker
nog, men vroeg de informateur om de verantwoordelijkheid voor de diverse instrumenten
voor exportbevordering bij het ministerie van Economische Zaken onder te brengen.Op dit moment wordt onderzocht welke landen een groot potentieel voor
export vanuit Nederland hebben. Tegelijkertijd wordt bezien naar welke landen
er te weinig geëxporteerd wordt. De uitkomsten hiervan vergelijken wij
vervolgens met de vragen van het bedrijfsleven. Op die manier wordt een prioriteitenlijst
opgesteld, waarbij tevens wordt bepaald op welke product-marktsectorcombinaties
gericht moet worden ingezet. Dat is een hele klus, want wij willen heel goed
weten wat het bedrijfsleven wil.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik heb vaak gemerkt dat er in de Oost-Europese landen veel belangstelling
is voor het Nederlands bedrijfsleven. Bent u niet met mij van mening dat de
ruwheid waarmee de discussie over toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU
in het kabinet is gevoerd echt niet helpt bij het bevorderen van investeringen
over en weer? Ik vraag u, hiernaar te kijken door de bril van EZ en niet die
van het kabinet.Staatssecretaris Wijn:De discussie over de toetreding van landen uit Oost-Europa heeft zich
begrijpelijkerwijs geconcentreerd op de bijdrage van Nederland aan de EU,
op de hervorming van het landbouwbeleid en op de kosten die dat met zich kan
brengen. Er is inderdaad te weinig aandacht geweest voor de grote kansen voor
het bedrijfsleven. De uitbreiding met de Oost-Europese landen kan ook als
een belangrijke investering worden gezien.Komend voorjaar zullen wij de zogenaamde tour tot de toetreders houden;
een uniek project. Wij zullen in een korte periode alle tien de toetreders
bezoeken. Bedrijven kunnen inschrijven voor de landen die zij willen bezoeken.
Het is de bedoeling dat maatwerk wordt geleverd om bedrijven met elkaar in
contact te brengen.Mevrouw Netelenbos:Dat lijkt mij heel verstandig. Ik hoop dat de minister van Economische
Zaken heel goed naar de staatssecretaris van Economische Zaken luistert. Het
is heel belangrijk dat andere landen ons nog begrijpen.De voorzitter:Non-verbaal beaamt de minister van Economische Zaken dat hij goed naar
de staatssecretaris luistert.Staatssecretaris Wijn:Ik zie de tegenstelling niet. Ook de landen in Oost-Europa begrijpen heel
goed dat wij als nettobetaler duidelijke afspraken willen maken. Ik heb dit
ook op mijn missie naar Polen zo ervaren. Wij moeten de desbetreffende landen
vooral duidelijk maken dat de uitbreiding niet alleen tot problemen leidt
maar ook tot kansen.Naast die analyse van de keuze van landen en welke product-marktcombinaties
daarbij voor Nederland aantrekkelijk zijn, is nu aan de orde het zoeken naar
meer synergie in het buitenlanddeel van mijn portefeuille. Tot nu toe was
er te weinig samenhang tussen exportbeleid, toerisme, het naar Nederland halen
van buitenlandse investeringen, importbeleid en uitgaande investeringen van
Nederlandse bedrijven, onder andere in Oost-Europa. Wij onderzoeken nu of
er sprake is van synergie tussen die onderwerpen. Tot nu toe hing het te veel
als droog zand aan elkaar. Dat kun je je in tijden van economische voorspoed
best permitteren, maar niet in tijden van economische tegenspoed.Ook zal onderzocht worden of de instrumenten voor handels- en investeringsbevordering
effectiever kunnen worden ingezet. Op dit moment is er te veel sprake van
versnippering. Ook wat dat betreft streven wij naar een focus.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik vind dit belangwekkende informatie en ook een prijzenswaardige beleidsrichting.
Wanneer kan de Kamer kennisnemen van de resultaten van uw zoektocht naar meer
synergie en meer effectiviteit?Staatssecretaris Wijn:Ik hoop die resultaten in februari te hebben, maar ik moet u zeggen dat
het voor mij wennen is om de omslag te maken van Kamerlid naar bestuurder.
In de discussie met het departement heb ik natuurlijk gevraagd waarom dat
niet snel kan. Ik kan mij voorstellen dat gekeken wordt naar wat de economische
trends zijn, welke landen interessant zijn voor het bedrijfsleven, waar wel
of niet kansen zijn. Waarom zou je niet bij een handelsmissie meteen iets
ondernemen om buitenlandse bedrijven naar Nederland te halen? Wellicht is
er in de afgelopen acht jaar door de economische voorspoed te weinig gedaan
aan strategievernieuwing. Dit alles in overweging nemende, kost het dus wat
tijd om die resultaten op tafel te krijgen. Ik schat dat het hele proces een
maand of vier duurt en daar is inmiddels een maand van voorbij.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik neem aan dat wij nu van de staatssecretaris de toezegging hebben dat
de uitkomsten van dat beraad en van die verkenning aan de Kamer zullen worden
toegezonden.Staatssecretaris Wijn:Ja, dat zeg ik toe. Ik waardeer het ook dat die druk erop
zit.Voorzitter. Het bedrijfsleven gaf ook aan dat het instrumentarium dat
wij hanteren – al die regelingen – vaak ontoegankelijk is en niet
zo transparant. Het bedrijfsleven heeft het gevoel af en toe van het kastje
naar de muur gestuurd te worden wanneer het gaat om financiële instrumenten,
landeninformatie of exportdocumenten. Dat moet stoppen. Dat wordt natuurlijk
al langer geroepen. Mij valt daarbij op dat een invalshoek "top-down" genomen
wordt. Dit sluit ook aan bij de discussie over de administratievelastenverlichting.
Wij zijn in dit kader het volgende van plan. Op 1 januari 2003 starten wij
de 0800-exportlijn. Nu is op het departement gezegd: je moet dat meteen de
Wijnlijn noemen. Ik heb gezegd dat wij dat beter niet konden doen, omdat wij
hebben gezien hoe het afloopt met Zalmnormen en Melkertbanen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ja, want voor je het weet heet het de "Nawijnlijn" en dat is natuurlijk
helemaal niet goed.Staatssecretaris Wijn:Nee, voorzitter, ik wil graag dat deze lijn een lang leven beschoren is.
Het gaat dus om een 0800-lijn waar een bedrijf terechtkan met vragen op het
gebied van internationaal ondernemen, waarbij wij garanderen dat een bedrijf
binnen 24 uur antwoord krijgt, ook op de wat moeilijker vragen. Vervolgens
wordt geïnventariseerd waar de vragen van het bedrijfsleven betrekking
op hebben en op basis daarvan zal een concrete aanpak gekozen worden. Ik vrees
dat wij, als wij alleen kiezen voor de top-down-benadering, te weinig slagen
kunnen maken. Het is dus van belang om ook gebruik te maken van de bottom-up-informatie.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik neem aan dat de belkosten voor de beller zijn in dit geval.
Dat is namelijk wel vaker het geval bij dit soort lijnen. De staatssecretaris
maakte al een vergelijking met het debat over administratieve lasten. Ik noteer
nog een overeenkomst, namelijk dat dit debat over stroomlijning van faciliteiten
al jaren speelt bij het ministerie van Economische Zaken. Ik ben onderhand
wel eens geïnteresseerd in het antwoord op de vraag wanneer wij dat debat
kunnen beslechten. Nu aankondigen dat er een telefoonlijn geopend wordt als
een innovatieve bijdrage aan het stroomlijnen van het EZ-instrumentarium vind
ik, eerlijk gezegd, weinig geloofwaardig.Staatssecretaris Wijn:Mijnheer Vendrik, vaak zijn simpele oplossingen veel doeltreffender dan
je zou denken. Wij kunnen hier wel weer allerlei dingen voor optuigen, maar
laat ik een ander voorbeeld noemen, want u vraagt naar concrete voorbeelden.
Wij hebben bijvoorbeeld de PSB-regeling, het Programma starters buitenlandse
markten. Dat is een van de belangrijkste regelingen voor het MKB om de eerste
export mogelijk te maken. Wat bleek? Daarvoor waren twaalf formulieren nodig.
Wij hebben toen gezegd: laten wij nou eens naar al die twaalf formulieren
kijken. Door er gewoon even voor te gaan zitten, hebben wij dat teruggebracht
naar vier formulieren. Ik vind dat nog drie te veel, maar we hebben het over
een doelstelling over een aantal jaren van 20% en wij hebben hier dus in een
heel korte tijd een reductie met 67% gerealiseerd. Ik zal straks in de loop
van mijn verhaal nog meer voorbeelden geven van stroomlijning van het instrumentarium,
om het voor u zo concreet mogelijk te maken.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter. Mag ik de heer Vendrik een vraag stellen over de stroomlijning
van zijn gedachten?De voorzitter:Dit is een debat met de regering.De heer Van Hoof (VVD):Dat begrijp ik wel; het gaat over het antwoord van de staatssecretaris.
Toen deze stroomlijning gisteravond aan de orde kwam, heeft de heer Vendrik
zijn uiterste best gedaan om uit te leggen dat dat allemaal niet nodig was,
maar nu vraagt hij om meer snelheid. Is GroenLinks zo snel omgegaan?De voorzitter:Ik sta toe dat de heer Vendrik hier kort op ingaat; daarna vervolgt de
staatssecretaris zijn betoog.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp van collega's dat de heer Van Hoof mij zeer bewust verkeerd
citeert; dat is namelijk niet wat ik gezegd heb. Zowel de aanpak van de administratieve
lasten als de stroomlijning van het EZ-instrumentarium behoort gewoon tot
het normale onderhoud van de bureaucratie. Dat wordt elk jaar uitgevent als
een beleidspunt, een aandachtspunt of een speerpunt, maar ik wil het daar
helemaal niet over hebben, want het is business as usual. Het wordt veel te
belangrijk gemaakt.De voorzitter:De staatssecretaris vervolgt nu zijn betoog, want dit wordt een heel betoog
aan de interruptiemicrofoon. Ik had u gevraagd om kort te antwoorden. U kunt
de tweede termijn gebruiken; dat kan de heer Van Hoof ook doen.Staatssecretaris Wijn:Laat ik er het volgende over zeggen. Wij hebben twee discussies. De ene
discussie betreft het onderscheid tussen noodzakelijke regelgeving en niet-noodzakelijke
regelgeving. De tweede discussie gaat over de vraag hoe je de noodzakelijke
regels zo kunt uitvoeren dat zij zo weinig mogelijk rompslomp met zich mee
brengen. De PSB-regeling is bijvoorbeeld een heel leuke regeling voor bedrijven
om te helpen met het maken van brochures, om naar beurzen te gaan, om vertalingen
te maken; dat zijn gewoon heel simpele "basic" dingen waardoor midden- en
kleinbedrijven net niet de stap naar exporteren maken. Als je daar nu twaalf
formulieren voor moet invullen en je maakt daar vier van, begrijp ik best
dat wij daarmee de wereld niet heel substantieel verbeterd hebben, maar het
is allemaal wel weer net een extra duwtje.Ook naar handelsmissies gaan wij kritischer kijken. Wij gaan veel meer
deze vragen stellen: waar gaan wij heen, waarom gaan wij daarheen, wanneer
gaan wij daarheen, met wie gaan wij daarheen en wat willen wij bereiken? Ik
denk dat wij, wat dat betreft, nog wel wat kritischer kunnen zijn. Ook daar
gaat het om de focus. Wij hebben al gezegd dat het MKB daarbij belangrijk
is. Er is een groot onbenut exportpotentieel en daar moeten wij naar toe.
Ik noemde zojuist de PSB-regeling al. Het is al lastig om in tijden van bezuinigingen
ook nog intensiveringen aan te brengen. Het doet mij deugd dat mevrouw Netelenbos
er kond van deed – dat herhaal ik hier graag –
dat wij juist de financiering van die PSB-regeling, ondanks de bezuinigingen,
structureel hebben kunnen verhogen met 4,5 mln euro. Wij gaan die regeling
ook nog verder verbeteren.De heer Hoogendijk heeft enkele vragen gesteld over de rol van de ambassades
en de samenwerking met de Nederlandse Kamers van koophandel in het buitenland.
Het is de bedoeling dat de ambassades en de Kamers van koophandel in het buitenland
elkaar aanvullen. Sommige ambassades beschikken over fondsen om tegen betaling
een beroep te kunnen doen op de diensten van de daar gevestigde Nederlandse
Kamer van koophandel. Dan voeren die Kamers van koophandel dus betaalde activiteiten
uit, bijvoorbeeld ten behoeve van handelsmissies en handelscontactbijeenkomsten.
Incidenteel krijgen zij ook opdrachten van ambassades om marktonderzoeken
of marktverkenning te doen. Wij hebben recent een grote missie gehad naar
Polen die tamelijk succesvol was. De ambassade zorgt daarbij voor een aantal
contacten met officials. Daarbij kunnen wij de problemen aan de orde stellen
die het MKB ondervindt, bijvoorbeeld op het gebied van bureaucratie of met
bedragen die onder tafel moeten worden doorgeschoven. De ambassade zorgt er
dan voor dat wij één op één contacten leggen met
potentiële klanten of potentiële zakenpartners.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik word getriggerd door de opmerking dat er bedragen onder tafel moeten
worden doorgeschoven en dat daarbij hulp wordt verleend door de ambassades.Staatssecretaris Wijn:Nee, juist niet. Daar gaan wij natuurlijk nooit bij helpen. Op het moment
dat wij van bedrijven horen dat zij geconfronteerd worden met dit soort problemen,
proberen wij tijdens zo'n handelsmissie ervoor te zorgen dat het bij de politieke
"counterpart" wordt aangekaart. Daarbij gaat het om simpele dingen, zoals
de vraag waarom het drie weken langer duurt om een telefoonlijn te krijgen
als je aan dit soort praktijken niet meedoet. Met zulke concrete voorbeelden
confronteren wij de bewindspersoon aldaar. De ambassade heeft de rol dit te
inventariseren en voor ons de gesprekken te regelen. De Kamer van koophandel
regelt dan de gesprekken voor de bedrijven onderling.De economische voorlichtingsdienst heeft ook een budget om ambassades
die niet over dit soort potjes beschikken te ondersteunen. Zij kunnen ook
geld aan de buitenlandse kamers van koophandel ter beschikking stellen om
de dienst in te huren. De hoofdlijn is dat de ambassades de zogenaamde eerstelijnsactiviteiten
uitvoeren en de Kamers van koophandel en andere private organisaties de tweedelijnsactiviteiten.
Ik laat mij natuurlijk ook vertellen waar de grens precies ligt. Ik moet zeggen
dat die soms even zoek is. Als het maar niet zo is dat door de overheid gefinancierde
ambassades concurreren met Kamers van koophandel die privaat zijn en die het
moeten hebben van gelden die door het bedrijfsleven zijn opgebracht.De heer Hoogendijk vroeg of de economische afdelingen van de ambassades
optimaal ingezet worden voor de verwerving van buitenlandse investeringen
in Nederland. Voor de landen met het grootste wervingspotentieel voor buitenlandse
investeringsprojecten hebben wij het Commissariaat voor buitenlandse investeringen
in Nederland, CBIN. Het is een organisatieonderdeel van het ministerie. Het
heeft in die landen een eigen kantoor. Ik kreeg bijvoorbeeld net een telefoontje –
wij hebben daar ook "business contact points" – van de wethouder van
Amsterdam. Hij was net in Tokio geweest, waar hij voortreffelijk is opgevangen.
Wij krijgen er signalen over dat dit goed werkt. In landen met minder investeringspotentieel
doen de ambassades het. Deze worden daar ook bij ingezet. Ik hoor echter uit
het bedrijfsleven wel eens dat dit wel erg de wereld van Ferrero Rocher is,
als ik het zo mag zeggen. Daarom wil ik in het kader van het synergieproject
dat ik net noemde, kritisch bezien of de samenhang tussen de verschillende
aspecten van de internationale economische betrekkingen nog te verbeteren
valt. Ik kan niet hardop zeggen dat dit echt nodig is, maar het zou mij niet
verbazen als wij nog punten vinden die voor verbetering vatbaar zijn.Ik wil enkele opmerkingen maken over Midden- en Oost-Europa, in aanvulling
op wat ik zojuist tegen mevrouw Netelenbos zei. Wij zijn op dit moment bezig
het bestaande samenwerkingsinstrumentarium, het Programma samenwerking Oost-Europa,
geheel nieuw vorm te geven. Ook dit programma bleek niet goed te lopen, met
name bij het leggen van contacten tussen bedrijven en bedrijven, maar een
enkele keer ook bij contacten tussen bedrijven en overheid. Dat zijn wij op
dit moment aan het verbeteren. Wij betrekken daar – dat zal mevrouw
Netelenbos bijzonder deugd doen – ook het ministerie van Verkeer en
Waterstaat bij, evenals het ministerie van LNV. Wij hebben namelijk gezien
dat het in die sectorale aanpak nog een stuk beter kan.Verschillende sprekers hebben het onderwerp Ondernemen tegen armoede aangehaald.
De heer Hoogendijk deed dit, maar ook de heren Van Dijke en Ten Hoopen. De
heer Ten Hoopen zei terecht dat hulp en handel hoge prioriteit hebben in mijn
portefeuille. Dit thema speelt zowel een rol bij maatschappelijk verantwoord
ondernemen als bij handelspolitiek en Ondernemen tegen armoede. De heer Van
Dijke vroeg wat daar nu nieuw aan is. Ik moet hem nageven dat het in woorden
niet echt nieuw is, maar in daden gaan wij het wel nieuw doen.De nota Ondernemen tegen armoede mist eigenlijk een hoofdstuk. De nota
begint met mooie woorden waarin de tegenstellingen die tussen Ontwikkelingssamenwerking
en Economische Zaken wel eens hebben geleefd, onder een aantal keurige mantra's
worden bedekt, maar er wordt vervolgens in concreto weinig invulling aan gegeven.
Ik ben ervan overtuigd dat het noodzakelijk is dat economische groei in ontwikkelingslanden
gedragen wordt door en voortkomt uit ondernemerschap en investeringen. Ik
ben er zeker van dat dit de enige manier is om duurzame groei in ontwikkelingslanden
te brengen. Ons bedrijfsleven heeft een schat aan expertise en kan daardoor
behulpzaam zijn bij het ontwikkelen van de private sector in ontwikkelingslanden.
Dat is de afgelopen jaren blijven hangen, in goede bedoelingen, maar toch.
Ik ga morgenochtend – om precies te zijn over dertien uur – samen
met collega Van Ardenne naar India met een delegatie van het Nederlandse bedrijfsleven.
Wij gaan daar kijken welke rol het Nederlandse bedrijfsleven concreet kan
vervullen voor de ontwikkeling van de particuliere sector aldaar.
Het gaat dan niet alleen om goede bedoelingen, maar ook om daden en om samenwerking,
geen wantrouwen. Het is mijns inziens belangrijk dat het bedrijfsleven zich
realiseert dat ontwikkelingswerkers en de mensen van NGO's niet alleen maar
geitenwollensokkendragers zijn en dat ontwikkelingswerkers en NGO's zich omgekeerd
realiseren dat ondernemers niet allemaal opportunistische geldwolven zijn.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Naarmate de staatssecretaris er langer over spreekt, word ook ik er enthousiaster
over. Ook ik vond het al een prachtige gedachte, maar zijn uitleg maakt mij
zeer enthousiast. Tot welke landen beperkt hij dit of breidt hij dit uit?
Vallen er bijvoorbeeld ook voormalige Oostbloklanden onder? Of beperkt hij
zich tot Afrika, India en dergelijke landen?Staatssecretaris Wijn:In het kader van het Programma samenwerking Oost-Europa praten wij het
komend jaar nog over de toetreders. Voor de periode daarna gaat het om een
aantal landen daar omheen. Ik heb niet een, twee, drie voorbeelden paraat,
maar meen dat het bijvoorbeeld om de Oekraïne gaat. Over het "Programma
samenwerking opkomende markten" hebt u een brief gekregen van staatssecretaris
Van Ardenne waarin de landen worden genoemd die daarvoor in aanmerking komen.
Ik meen tussen de vijftien en zeventien. Wij sturen nu een missie naar India
en hebben afgesproken dat wij ook een missie zullen sturen naar een of meer
landen in Oost-Afrika om ervaring op te doen. Daarna zullen wij de missies
evalueren.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat betekent niet dat u zich beperkt tot een afgebakende groep van landen.
Het betekent wel dat landen die tot onze kiesgroep behoren, zoals Georgië,
Armenië en Azerbeidzjan, binnen het bereik van dat programma zouden kunnen
vallen.Staatssecretaris Wijn:Ik dacht dat dit inderdaad het geval was, maar het is mogelijk dat ik
in tweede termijn hierop moet terugkomen.Mevrouw Gerkens (SP):De staatssecretaris heeft wel vaker enthousiast gesproken over deze reis
en deze ondernemingen. Wil hij ook tijdens zijn reis kijken naar de verantwoordelijkheid
die het Nederlandse bedrijfsleven heeft in onder andere India en naar de gevolgen
van de activiteiten voor dat bedrijfsleven voor bijvoorbeeld het milieu ter
plaatse? Ik denk aan Vendex en KBB en de milieuproblemen aldaar op dit moment.Staatssecretaris Wijn:Ik kan hier geen uitspraken doen over concrete individuele gevallen. Wij
gaan er een seminar organiseren over maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Daarin zal dit soort onderwerpen absoluut aan de orde komen. Ik heb van u
een brief gekregen over dit onderwerp en zal u daarop vanzelfsprekend een
antwoord sturen. Het reisprogramma loopt niet helemaal synchroon met wat u
had gewild, maar het is absoluut de bedoeling met zo'n missie te laten zien
dat wij ons richten op de volle breedte van het ondernemen, dus inclusief
de aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen en de sociale en ecologische
aspecten.De heer Vendrik (GroenLinks):De staatssecretaris gaat met een hele stoet bedrijven naar India. Zet
hij een MVO-bril op als hij zo'n lijst van bedrijven ziet en neemt hij bedrijven
die niet aan zijn MVO-standaarden voldoen niet mee? Is dat het goede nieuws
dat de staatssecretaris heeft meegebracht bij zijn aantreden?Staatssecretaris Wijn:Het goede nieuws is dat wij met bedrijven gaan die geïnteresseerd
zijn in de mogelijkheden voor handel en investeringen in die landen en dat
zij dat op een maatschappelijk verantwoorde manier willen doen. Alle bedrijven
die meegaan, spreken die intentie uit.De heer Vendrik (GroenLinks):Is dat een onderwerp in de intakefase? Moeten bedrijven zich daar expliciet
over uitspreken als zij een ticket willen verdienen naar India?Staatssecretaris Wijn:Zij betalen dat ticket zelf. Tegen de bedrijven is gezegd dat er een handelsmissie
is naar India en dat het, als zij meegaan, niet alleen om handel en investeringen
gaat, maar ook om maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bedrijven vragen
vaak hoe zij dat kunnen concretiseren. Wij hebben het er hier vaak over, maar
het moet ook concreet worden gemaakt voor bedrijven. Dat willen wij doen door
daar kennis en ervaringen uit te wisselen tussen die bedrijven.Het volgende punt is de Wereldhandelsorganisatie. Wij zien dat de maatschappelijke
belangstelling voor handelspolitiek en globalisering fors is toegenomen in
de afgelopen jaren. Ik vind het goed dat die globaliseringdiscussie steeds
meer een zakelijk karakter krijgt. Volgens mij hebben wij niet te veel globalisering,
maar te weinig. Het probleem is immers niet dat grenzen open zijn voor handel,
maar juist dat grenzen er te veel voor gesloten zijn. Dat geldt zeker voor
bepaalde producten uit ontwikkelingslanden. Ik heb daar vorige week een uitgebreid
gesprek over gevoerd met betrokken NGO's. Ik zal dat vaker doen, want het
was een zeer constructief overleg. U kunt begin december een brief van ons
verwachten over de WTO-onderhandelingen en de voortgang daarin. De WTO is
natuurlijk geen WDO, een "world development organization". Het is ook geen
wereldduurzaamheidsorganisatie. Het is primair een handelsorganisatie. Ik
zeg dat met name omdat het ook voor rijke landen van groot belang is dat handelsconflicten
worden beslecht. Ik wijs op de verschillende conflicten die wij met de Verenigde
Staten hebben. Hoewel het geen WDO mag worden maar een WTO blijft, zorgen
wij er wel voor dat wij het goed koppelen aan ontwikkelings- en ecologische
thema's.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb hierover aan de collega's, zijnde leden van de vaste commissie
voor Economische Zaken, een brief gestuurd. Het is natuurlijk prachtig dat
er in december informatie wordt verstrekt over de voortgang van het WTO-proces,
maar dat proces is al lang aan de gang. Op 27 november komt het Comité
133 diensten bijeen, waar gesproken wordt over de verzoeken die aan de EU
worden gedaan. Is die informatie in december niet een beetje mosterd na de
maaltijd? Ik wil graag nog voor 27 november horen van de staatssecretaris
wat er in de vergadering van het comité op de agenda staat, over welke
onderwerpen beslissingen zullen worden genomen en wat de Nederlandse
inzet is. Ik weet wel dat ambtenaren die inbreng zullen leveren, maar het
zijn natuurlijk wel ambtenaren van het departement van de bewindsman.Staatssecretaris Wijn:De EU is partner in de WTO en niet Nederland als land. Dat geeft natuurlijk
wel eens discussie over wat je precies naar buiten brengt en wat niet, onder
meer vanwege de positie van andere Europese landen. Daar moeten wij overigens
gewoon open over spreken met elkaar. Wij zijn heel duidelijk over onze inzet.
De Kamer weet bijvoorbeeld dat het onderwerp intellectuele eigendomsrechten
op de agenda staat, vooral inzake het geven van goedkope medicijnen voor bijvoorbeeld
aids-bestrijding in ontwikkelingslanden. Dat geldt ook voor het onderdeel
services. In het algemeen overleg hebben wij het daar ook over gehad. Ik heb
daar bijvoorbeeld over gezegd dat men zich over services geen zorgen hoeft
te maken, omdat de WTO geen omweg wordt om privatiseringen af te dwingen,
want dat mogen landen altijd nog zelf bepalen. Volgens mij is dat dus klip
en klaar.Mevrouw Giskes (D66):Is de staatssecretaris met mij eens dat als wij in Nederland een debat
wensen te voeren over waarden en normen, het juist bij bijvoorbeeld de WTO
en maatschappelijk verantwoord ondernemen begint, veel meer dan bij bijvoorbeeld
de kauwgompjes op straat en wat dies meer zij? Is de staatssecretaris via
zijn minister bezig om dat soort onderwerpen in te brengen in de ministerraad
tijdens discussies over waarden en normen?Staatssecretaris Wijn:Ik ben het niet eens met uw opmerking over het kauwgompje op straat. Ik
neem uw voorbeeld maar even over. Ik vind dat dit ook te maken heeft met fatsoen
en respect. Maatschappelijk verantwoord ondernemen nemen wij nadrukkelijk
mee in de discussie over waarden en normen.Voorzitter. Misschien mag ik daar meteen wat meer over zeggen, want de
heer Vendrik zei er in zijn eerste termijn ook al iets over. Voor mij zijn
bij verantwoord ondernemen in ieder geval waarden en normen cruciaal. Zoals
ik net al zei: respect, eerlijkheid, fatsoen, je verantwoordelijkheid nemen,
kortom, je gewoon netjes gedragen. Als het bedrijfsleven vraagt wat ik er
precies mee bedoel, zeg ik dat je best geld mag verdienen, maar dat je jezelf
aan het eind van de dag ook nog in de spiegel moet kunnen aankijken. Dan weet
iedereen wel ongeveer wat ik bedoel. Met het beleid van maatschappelijk verantwoord
ondernemen wil ik veel doen, want ik denk dat de bewustwording rondom MVO
nog fors vergroot kan worden.Ik noem een aantal acties. In maart zal het kenniscentrum MVO worden geopend.
Dan wordt het echt operationeel. Het kenniscentrum zal als belangrijke taak
krijgen om MVO te stimuleren in het midden- en kleinbedrijf, oftewel het bedrijfsleven
op lokaal en regionaal niveau. Tegelijk met de opening van het kenniscentrum
zullen wij een gerichte advertentiecampagne starten om het centrum vooral
bij het MKB bekend te maken.De voorzitter:Mijnheer Wijn, misschien wilt u uw opsomming afmaken, voordat ik een interruptie
toesta.Staatssecretaris Wijn:Graag, want ik wil straks ook nog iets zeggen over een motie van het Kamerlid
Verburg.In het voorjaar zullen wij een speciale monitor op ondernemerschap over
maatschappelijk verantwoord ondernemen presenteren. Op 1 januari zal een universitair
onderzoeksprogramma over maatschappelijk verantwoord ondernemen starten. Dat
draait om kennisontwikkeling en de beantwoording van essentiële vragen
over dit onderwerp, zoals de vraag waar de grens van ondernemersverantwoordelijkheid
ligt. Het kenniscentrum en het universitair onderzoeksprogramma moeten voornamelijk
leiden tot concrete adviezen en suggesties voor het bedrijfsleven. Maatschappelijk
verantwoord ondernemen is zo'n beetje een woord geworden, maar naar mijn idee
vraagt de gemiddelde MKB'er zich af wat het precies inhoudt. Wij willen voor
hen concrete adviezen geven en suggesties doen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):In het verleden is over het kenniscentrum herhaaldelijk van gedachten
gewisseld met uw voorganger. Hoe gaat dat kenniscentrum zich verantwoorden
over wat het daadwerkelijk doet? Zoals u bij het onderwerp Ondernemen tegen
armoede zei dat het hoofdstuk over wat er echt gebeurde ontbrak, zo ben ik
ook beducht dat wij ook hierbij heel dierbare dingen tegen elkaar zeggen,
maar dat wij aan het einde van de rit moeilijk kunnen vaststellen wat er is
gebeurd. Hoe rekenen wij het kenniscentrum af?Staatssecretaris Wijn:Het kenniscentrum legt verantwoording aan mij af en ik leg verantwoording
over het kenniscentrum aan de heer Van Dijke af. Het kenniscentrum komt op
een afstandje van het ministerie van Economische Zaken te staan: het kan niet
een bij ons ingevlochten directie zijn. Alleen al vanwege onze forse financiering
zullen wij het kenniscentrum, zeker in het begin, heel goed volgen en zullen
wij ook een jaarplan met het bestuur en de nog aan te trekken directie bespreken.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik geloof graag dat het ministerie het kenniscentrum goed zal volgen,
maar hoe kan de Kamer inzicht krijgen in wat zo'n centrum nu jaarlijks werkelijk
doet?Staatssecretaris Wijn:Ik zal u in het kader van de reguliere discussies die wij hebben op het
gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, op de hoogte houden hoe
het met dat centrum gaat. Dat zal ik absoluut doen.De heer Ten Hoopen vroeg naar de uitvoering van de respectievelijke moties
van het Kamerlid Verburg over een gedragscode voor maatschappelijk verantwoord
inkopen en aanbesteden. Mijn voorganger heeft op dit punt aangegeven te wachten
op informatie en duidelijkheid vanuit Brussel. Hij heeft dat terecht gedaan,
omdat er wel een formeel kader nodig is om precies te zien wat er wel en niet
mag. Wij hebben immers te maken met Europese aanbestedingsrichtlijnen, waarvan
wij niet kunnen afwijken. Recentelijk is in de EU een pakket samengesteld
met een aantal sociale en milieucriteria, waarop wel degelijk bij overheidsaanbestedingen
mag worden getoetst. Met dit pakket hebben wij de duidelijkheid gekregen waarop
wij zaten te wachten. Ter vergroting van de kennisoverdracht en van het draagvlak
voor maatschappelijk verantwoord inkopen en aanbesteden zal ik een plan van
aanpak laten opstellen door een interdepartementale werkgroep.
Aan deze werkgroep zullen zowel beleidsmedewerkers als inkopers deelnemen.
Ik verwacht dat dit plan halverwege 2003 gereed zal zijn en ik zal u daarvan
vanzelfsprekend op de hoogte stellen.De heer Ten Hoopen (CDA):De staatssecretaris heeft een aantal initiatieven genoemd op het gebied
van het kenniscentrum. Komen daarin ook de best practices, die als voorbeeldfunctie
kunnen fungeren, aan de orde? Op welke wijze worden LTO, MKB Nederland en
VNO-NCW daarbij betrokken, zodat het geen administratief geheel wordt maar
een praktisch geheel?Staatssecretaris Wijn:Over de best practices ben ik het met u eens; daarin zit de concretisering.
Het is vanzelfsprekend de taak van het kenniscentrum om een brugfunctie te
vervullen tussen het bedrijfsleven, NGO's en dus ook de ondernemersorganisaties
die u noemt. Het kenniscentrum moet de spin in het web worden die alle partijen
bij elkaar brengt, ervaringen uitwisselt en nieuwe initiatieven ontwikkelt.De heer Vendrik (GroenLinks):De staatssecretaris zei dat de oriëntatie bij het kenniscentrum nadrukkelijk
is gericht op het midden- en kleinbedrijf. Ik neem aan dat internationale
aspecten van grote bedrijven in Nederland en in het buitenland – daar
gaat MVO toch ook over – tot de aandachtsgebieden van het kenniscentrum
behoren.Staatssecretaris Wijn:Vanzelfsprekend.Aan het begin van mijn verhaal sprak ik over de verslechtering van de
Nederlandse concurrentiepositie. Dat maakt het op dit moment moeilijk om bedrijven
naar Nederland te halen. Wij hebben de afgelopen twee jaar een forse terugloop
gezien in het aantal naar Nederland gehaalde buitenlandse bedrijven. Ook hier
zien wij dat wij bezig zijn om ons uit de markt te prijzen. Het is niet alleen
lastig om bedrijven naar Nederland te halen, wij zien ook dat een aantal bedrijven
Nederland weer verlaat. Een aantal bedrijven geeft daarbij nadrukkelijk aan
dat het loonkostenniveau in Nederland niet meer concurrerend is.Tegelijkertijd moeten wij vaststellen dat Nederland het op de lange termijn
niet alleen van prijzen moet hebben. Qua concurrentie moet je aan de prijs
zijn, maar uiteindelijk is dat niet voldoende. Bedrijven – ik chargeer
het even – komen naar Nederland, vestigen zich hier en kunnen weer weggaan
als het even wat minder gaat. In relatie tot de afnemers maakt het niets uit,
in relatie tot de kennisinstituten maakt het niets uit en in relatie tot de
omgeving van het bedrijf maakt het weinig uit.Waar wij nu meer aan gaan doen, is ervoor te zorgen dat buitenlandse bedrijven
die naar Nederland trekken, meer ingebed worden in Nederland. Dat betekent
het volgende. Zorg ervoor dat als je buitenlandse bedrijven werft, je meteen
kunt zeggen: u kunt zich aansluiten bij díe kennisinstelling of dáár
zit een bepaald technologisch cluster. En wat gaan wij daarvoor doen? Wij
gaan ook hier de samenwerking bevorderen tussen het commissariaat dat de buitenlandse
investeringen naar Nederland haalt en bijvoorbeeld het hele netwerk van technisch-wetenschappelijke
attachés op onze ambassades. Ook gaan wij daarbij veel meer met elkaar
laten samenwerken: Senter, dat met name ook subsidies verleent in de innovatieve
hoek en dus heel goed weet welke bedrijven bepaalde technologische kennis
hebben, en voorts de Economische voorlichtingsdienst. Op deze wijze zullen
wij veel meer kennis hebben en bedrijven veel meer kunnen koppelen aan kennisinstellingen,
zodat wij op die manier ook grensoverschrijdende technologische samenwerking
stimuleren.Het is heel simpel. Iemand van onze mensen komt bijvoorbeeld in Amerika
bij een bepaald bedrijf dat zegt best naar Europa toe te willen, maar zich
afvraagt waar zich te vestigen. Dan moet zo iemand van ons weten – stel
dat het gaat over een bepaalde techniek – dat er in Delft iemand zit
die daar heel goed in is en dat het daarom veel beter is om je te vestigen
in de regio Delft dan bijvoorbeeld ergens in de buurt van Parijs. Dat moeten
wij veel beter organiseren, want ook daar geldt: in goede tijden komt het
allemaal wel op je af, maar als het even wat tegen zit, moet je je daarop
focussen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik vind dit een prachtig initiatief. Heeft de staatssecretaris er zicht
op hoe het in Europa gaat wanneer er een bedrijf van buiten Europa komt? Zijn
er voorbeelden van te geven dat andere landen in Europa waar zo'n bedrijf
zich ook zou kunnen vestigen, faciliteiten bieden die Nederland niet biedt
en dat wij op die manier binnen Europa eigenlijk of oneigenlijk tegen elkaar
op concurreren?Staatssecretaris Wijn:Ik vind het heel moeilijk om antwoord te geven op die vraag, met name
omdat u vraagt naar het op oneigenlijke manier bedrijven naar een bepaald
land halen, want ik heb daar geen concrete aanwijzingen voor.De heer Van Dijke (ChristenUnie):De staatssecretaris zal het toch met mij eens zijn dat het nog niet zo
heel lang geleden is dat wij daar evidente voorbeelden van te zien kregen.Staatssecretaris Wijn:Dat ben ik met u eens, maar het vervelende is dat wij het daarbij van
voorbeelden moeten hebben, waardoor het voor mij lastig is om er een algemene
uitspraak over te doen, ook al ken ik die voorbeelden. Vergist u zich echter
niet: ook Nederland is erop aangesproken door andere Europese landen, als
het bijvoorbeeld gaat om de hele discussie over de rulingpraktijk. Daarvan
is ook wel eens gezegd: is Nederland wel zo keurig bezig? Je ziet dat er grote
concurrentie is tussen Europese landen om bedrijven aan te trekken. Wij zullen
het moeten hebben van onze toegevoegde waarde, want ik heb zonet betoogd dat
wij het van prijs alleen – waarbij ik "prijs" in bredere zin bedoel –
niet kunnen hebben.De heer Van der Vlies (SGP):Het is toch ook een kwestie van arbeidsrust als factor en niet alleen
van arbeidskosten? Arbeidsrust is één van de sterke punten geweest
in ons land. Voorts is het een kwestie van het vestigingsklimaat op het punt
van de vergunningsvereisten op locatie: milieuvergunningen enz. Ik denk dat
dit ook, zij het dat het bij andere collega's van u is ondergebracht, in het
geheel zal moeten worden meegenomen.Staatssecretaris Wijn:Ja, daar heeft u een heel goed punt en ik ben het ook helemaal met u eens.Dat brengt mij bij een volgend kopje in mijn verhaal en dat gaat over fysieke ruimte om te ondernemen; daarbij wil ik het bijvoorbeeld
ook hebben over bedrijventerreinen. Buitenlandse bedrijven maar ook Nederlandse
ondernemers hebben ruimte nodig om te kunnen ondernemen en stellen steeds
hogere eisen aan deze ruimte, zoals goede bereikbaarheid en goede inbedding
in de omgeving. Maar het niveau van investering in de uitbreiding en het onderhoud
van deze fysieke ruimte is door het beperkte budget op het moment helaas laag.
Wij zien ook op regionaal niveau wel eens gebrek aan samenhang in de ruimtelijke
investeringen. Denk aan gemeenten die tegen elkaar opbieden om een bedrijventerrein
te hebben of die besluiten er allebei "maar één te doen".Ik vind dat Economische Zaken daar een grotere rol in moet gaan spelen,
maar daarbij is het wel nodig dat Economische Zaken er een duidelijke visie
op heeft en ook prioriteiten durft te stellen. Als het gaat om investeringen,
wordt er bijvoorbeeld voor sommige projecten zo'n CPB-analyse gemaakt. Er
komt een A, een B of een C uit en dan is het de vraag of je dat al of niet
moet doen. Als dan gevraagd wordt naar de opvatting van EZ, vindt men het
daar eigenlijk allemaal wel goed maar dat moet dus eigenlijk niet. Wij zijn
nu bezig met het ontwikkelen van een visie die wij gebiedsgericht economisch
perspectief noemen. Wij hebben daarover gesproken met verschillende gedeputeerden
en die vinden het een goed plan. Wij durven daarin echt keuzes te maken. Niet
elke regio kent namelijk dezelfde problemen. Neem bijvoorbeeld herstructurering
van bedrijventerreinen. Die is op korte termijn voornamelijk urgent in West-
en Zuid-Nederland. Met een gebiedsgerichte benadering in plaats van een generieke
benadering kunnen er veel betere effecten bereikt worden, juist in tijden
van beperkte budgetten. Er moet een regiospecialisatie komen. De komende maanden
gaan wij in samenspraak met provincies, grote gemeenten en werkgeversorganisaties
de economische perspectieven beter uitwerken, want de kansen en bedreigingen
van de verschillende regio's overstijgen eigenlijk de traditionele ruimtelijke
economische thema's. De ene regio heeft dit als hoofdkenmerk en de andere
regio dat. Het Rijk moet prioriteiten durven te stellen.De heer Hessels (CDA):Ziet de staatssecretaris mogelijkheden om stimuleringsregelingen te scheppen
die uitsluitend betrekking hebben op sommige regio's?Staatssecretaris Wijn:Wij zijn daarmee bezig. Het wordt een vrij ingewikkeld proces maar het
is wel belangrijk om het te doen.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Bepleit de staatssecretaris hier nu een soort planeconomie, of bepleit
hij een soort beleid zoals men getracht heeft uit te werken in de Vijfde nota
ruimtelijke ordening? Daarbij ging het ook om assets op basis waarvan gebieden
ontwikkeld zouden kunnen worden. De staatsse- cretaris doet nu wel alsof het
alle- maal heel nieuw is, maar het is óf reuze ouderwets óf
het past in een strategie die men allang poogt uit te werken.Staatssecretaris Wijn:Wij willen geen planeconomie, dat is duidelijk. Rondom de Vijfde nota
ruimtelijke ordening is de discussie over de economische hoofdstructuur gevoerd.
De vraag is nu of alleen met de ruimtelijke dimensies rekening moet worden
gehouden, of dat er ook eens gekeken moet worden in hoeverre bepaalde sectoren
gekoppeld zijn aan bepaalde regio's. Wat betekent het voor het beleid als
er bijvoorbeeld in Amsterdam een bepaald ICT-cluster is. Een en ander wordt
nu ontwikkeld en het is inderdaad best lastig. Alle departementen houden zich
bezig met regionale economische onderwerpen en ik vind dat Economische Zaken
daarin wat meer richting moet geven omdat er dan naar mijn mening veel méér
bereikt kan worden.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik wil goed begrijpen wat de staatssecretaris precies bedoelt. In de buurt
van de universiteit van Amsterdam zit een ICT-cluster – Gigaport en
al die ontwikkelingen daar – en nu wil zich daar een Japans bedrijf
vestigen dat zich helemaal niet bezighoudt met ICT maar bijvoorbeeld met de
auto-industrie. Zegt de staatssecretaris dan: dat kan daar niet?Staatssecretaris Wijn:Nee, dat doen wij niet, maar wij zouden wel kunnen aangeven dat het misschien
verstandiger is om het in de regio Eindhoven te vestigen omdat daar meer aansluiting
met het automobielsegment is. Met die gedachtelijnen zijn wij op dit moment
bezig. Een en ander zal soms kunnen leiden tot keuzes in prioriteiten. Een
bepaald iets zal misschien niet verboden worden, maar ook niet worden gestimuleerd.Mevrouw Netelenbos, mevrouw Giskes en de heer Hessels spraken gisteren
over bedrijventerreinen. Zowel kwantitatief als kwalitatief ligt hier een
grote uitdaging, met name als je kijkt naar het aantal verouderde bedrijventerreinen
die hoognodig geherstructureerd moeten worden. Daarvoor heeft mijn voorganger
in april een actieplan naar uw Kamer gestuurd. Dat actieplan was in ieder
geval bij het aantreden van dit kabinet al achterhaald en misschien zelfs
wel eerder, met name wat de beschikbaarheid betreft van voldoende geld voor
herstructurering. Het geld dat in dat actieplan wordt genoemd, hebben wij
niet. Je kunt doorgaan met het actieplan, maar dan had u gezegd: je hebt het
geld niet, dus wat doe je met dat plan? Of je neemt iets meer tijd en kijkt
of je bijvoorbeeld door keuzes te maken en prioriteiten te stellen tot een
beter plan kunt komen, waarbij je ondanks het beperktere budget toch nog een
boel kunt doen. Dat gaan wij proberen.Mevrouw Giskes (D66):Dat plan-Ybema zou 1,5 mld hebben moeten behelzen. Toen dat mij ter ore
kwam, kwam de gedachte bij mij op of er via een revolving fund iets zou kunnen
worden bereikt in die zin dat je, nadat het ene project is gelukt, geld genereert
voor het volgende project.Staatssecretaris Wijn:Wij zijn op dit moment inderdaad bezig met dergelijke ideeën, maar
er zijn meer ideeën, bijvoorbeeld over het stimuleren van publiek-private
samenwerking en over samenwerking tussen bedrijven op bedrijventerreinen.
Wij zijn met allerlei ideeën bezig. Het bedrag dat wij hebben ligt in
ieder geval heel ver weg van het bedrag dat u noemt.Mevrouw Giskes (D66):Maar dat was toch ooit het idee? Of was het misschien een
ICES-claim?Staatssecretaris Wijn:Ja, het was een ICES-claim. Je zag in dat actieplan ook een deel van die
claim.De heer Hessels (CDA):Er zijn heel grote bedragen nodig voor de echte revitalisering en de herstructurering.
Je kunt met een veel kleiner bedrag toe voor de studies die zijn gericht op
het voorbereiden van dergelijke projecten. Ik begrijp dat de staatssecretaris
voornemens is met een nieuw plan te komen voor die echte aanpak. Zou het niet
goed zijn om het nu betrekkelijk kleine budget voor de voorstudies uit te
breiden, zodat er in ieder geval verder kan worden gegaan met de voorbereiding?Staatssecretaris Wijn:Ik geef een iets ander antwoord op het gevaar af dat wij langs elkaar
heen praten, maar ik denk dat u dan wel begrijpt wat ik bedoel. Wij zijn bezig
met het nieuwe actieplan voor de periode 2004 en verder. Het gaat volgend
jaar nog niet in. Wij kijken naar een instrumentarium dat de opvolger wordt
van de TIP-regeling en het Stimuleringsprogramma duurzame bedrijventerreinen.
Ik dacht dat u vragen stelde over het Stimuleringsprogramma duurzame bedrijventerreinen
voor volgend jaar. U heeft gisteren gezegd dat wij daarvoor een tekortschietende
capaciteit hebben, want het is inderdaad een succesvolle subsidieregeling.
Het aantal aanvragen voor deze regeling komt dit jaar waarschijnlijk op 30
hoger uit dan verwacht op een aantal van 100. Dat betekent dat het gepubliceerde
subsidiebudget voor dit jaar ontoereikend is voor alle claims. Ik zal er op
korte termijn extra budget voor publiceren, zodat er mogelijkheden blijven
voor resterende goede projectaanvragen. Ik zal dit programma met een jaar
verlengen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Heeft de staatssecretaris nu niet een heleboel mooie woorden nodig om
uit te leggen dat hij er voorlopig helemaal niet toe komt en dat er dus niets
van kan komen? Hij doet een mooi papiertje om een lege doos. Ik weet dat het
cynisch klinkt, maar wij kunnen toch beter eerlijk tegen elkaar zeggen dat
er niets van kan komen omdat er geen geld is? In dat geval weten wij waar
wij staan.Staatssecretaris Wijn:Als ik hier één ding sta te doen, dan is het eerlijk zeggen
dat er buitengewoon weinig geld resteert en dat ik mijn uiterste best doe
om zoveel mogelijk rendement uit dat kleine beetje geld te halen. Ik geef
aan hoe ik dat probeer te doen en dan hangt de formulering inderdaad af van
de toonzetting die je kiest. Ik constateer dat ik een beperkt budget krijg
en op grond van dat kleinere budget wil ik vervolgens een zo goed mogelijke
regeling ontwerpen. Het oude actieplan vind ik in ieder geval niet meer aan
de maat.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik begrijp de worstelingen van de staatssecretaris en volgens mij is hij
creatief bezig om te kijken hoe een en ander toch kan lopen. Ik heb dus een
iets andere opinie dan de heer Van Dijke. Eén ding is daarbij toch
wel belangrijk. Wanneer je niet kunt herstructureren, is de neiging weer heel
groot om het landelijk gebied in te trekken. Als je bijvoorbeeld naar Friesland
rijdt, kun je zien hoe erg al die zichtlocaties langs de wegen zijn. Benut
de staatssecretaris de periode ook om in ieder geval te voorkomen dat dit
doorgaat? Er is namelijk geen Vijfde nota en de staatssecretaris heeft nauwelijks
instrumenten. Hij zou eigenlijk moeten voorkomen dat zijn probleem leidt tot
een olievlek aan bedrijventerreinen in heel Nederland.Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat het door de conjunctuur op het moment sowieso even rustig
is. De komende jaren houd ik het huidige instrumentarium in stand. Dat betekent
dus dat wij het komende jaar op de oude manier van herstructurering doorgaan.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Voelt u het dilemma dat gepaard gaat met dit effect? U zei zelf al dat
men een steeds hogere kwaliteit vraagt. Dat klopt en daarom trekt men uit
de oude bedrijventerreinen. Als u weinig geld hebt, zult u daaraan wat moeten
doen.Staatssecretaris Wijn:Ik zie dat dilemma en daar zet ik nog een dilemma naast, namelijk dat
ik vind dat wij dat niet dirigistisch vanuit Den Haag moeten regelen, maar
dat wij ook gemeenten ruimte moeten geven. Ik heb net gezegd dat ik gemeenten
stimuleer daarin samen te werken.Mevrouw Giskes (D66):Past in die benadering wellicht ook het zoeken van aansluiting bij ontwikkelingen
rond het ISV? Het beetje geld van EZ levert misschien meer rendement op als
dit wordt samengevoegd met andere budgetten.Staatssecretaris Wijn:Dat kan ik niet een, twee, drie overzien. Wel heb ik concrete plannen
op het gebied van grotestedenbeleid, waaraan u feitelijk refereert. Wij gaan
ons daarmee op het gebied van grotestedenbeleid wat nadrukkelijker "bemoeien".
Omdat niet elke stad hetzelfde is, willen wij ook daar aan de gang met de
gebiedsgerichte economische perspectieven. Voor de zomer wil ik in dat kader
concrete plannen aan de Kamer presenteren.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris deed zojuist tussendoor een belangwekkende mededeling.
Hij zei: de totale ambitie kunnen wij niet betalen, maar ik verleng de succesvolle
regelingen die wij hebben met een jaar. Het budget binnen die regeling is
echter ontoereikend voor de projecten die zich hebben aangediend, dus daarvoor
gaat hij op zoek naar een extra budget. Hoe zullen vraag en aanbod zich tot
elkaar verhouden? Moeten wij, met andere woorden, vrezen dat kansrijke projecten
toch buiten de boot vallen?Staatssecretaris Wijn:Ik vrees dat ik dat niet kan uitsluiten.De heer Van der Vlies (SGP):Dat zou toch treurig zijn?Staatssecretaris Wijn:Dat is treurig, maar hoewel ik niet flauw wil doen, kan ik die bal direct
terugkaatsen: als u het geld heeft, moet u daar maar mee komen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat red ik niet.Staatssecretaris Wijn:Het is flauw om die bal zo terug te kaatsen, maar er is meer vraag dan
wij aanbod hebben aan geld.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb daar alle begrip van de wereld voor. Dit is ook geen kritiek, maar
ik ga ervan uit dat wij het ingeval van een uitplaatsing en
een nieuwe activiteit hebben over een win-winsituatie. Daar ga ik, nog los
van de macroproblematiek van de RO, even van uit. Win-winsituaties moeten
wij niet gemakkelijk terzijde werpen, want die komen uiteindelijk naar de
overheid in haar geheel toe. Het gaat tenslotte niet alleen om Economische
Zaken, maar ook om Financiën, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, et cetera.
Wij moeten met elkaar bekijken of het toch niet de moeite waard is om alle
kansrijke projecten, die het stempeltje "oké" verdienen, te bedienen.Staatssecretaris Wijn:Wij zijn het qua intenties eens. Wij doen ons best, maar op een gegeven
moment is de pot leeg. Ik sluit dus niet uit dat we nog een keer een mooi
win-winproject missen.Ik kom toe aan het blok criminaliteit en ondernemerschap. Mevrouw Netelenbos
en anderen hebben opmerkingen gemaakt over het probleem van de onveiligheid
voor ondernemingen. Ook dit onderwerp ligt mij na aan het hart. De toenemende
onveiligheid en criminaliteit zijn niet alleen een justitieel probleem. In
toenemende mate vormen ze ook een economisch probleem. Bij mijn aantreden
heb ik dit onderwerp meteen geagendeerd binnen Economische Zaken. Op dit moment
wordt bekeken op welke manier wij hierin een rol kunnen vervullen. Binnenlandse
Zaken doet hier veel aan. Justitie doet hier veel aan. Ik heb de brief van
31 oktober jl. over het Veiligheidsplan gelezen. In die brief wordt specifiek
ingegaan op veiligheid bij ondernemingen. Ik wijs daarnaast op de nota "Naar
een veiliger samenleving". Het bedrijfsleven heeft daar veel profijt van,
want het leidt tot meer veiligheid en minder criminaliteit. Er is ook een
aantal specifieke acties opgenomen om criminaliteit tegen bedrijven aan te
pakken. Ik ga daarnaast overleggen met mijn collega's van Justitie en Binnenlandse
Zaken. EZ praat momenteel ook met ondernemers en andere clubs. Op die manier
kunnen wij deze kwestie extra aandacht geven, on top of wat wij al doen richting
het bedrijfsleven. Ik kom daar dus op terug. Ik ben het met mevrouw Netelenbos
eens dat deze kwestie aandacht verdient.De heer Ten Hoopen (CDA):De heer Beuving heeft afgelopen maandag een brandbrief in ontvangst genomen
tijdens het congres van MKB Nederland. Mag ik ervan uitgaan dat het bij de
behandeling van het plan van aanpak niet alleen over industrieterreinen gaat,
maar ook over het binnenstedelijke klimaat? Daar zit een groot probleem. Komt
dat ook aan de orde?Staatssecretaris Wijn:Ja.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik heb speciaal aandacht gevraagd voor heel kleine bedrijven en starters.Staatssecretaris Wijn:Dat gebeurt. Via voorlichting aan starters en in de opleidingen en cursussen
voor starters wordt aandacht gegeven aan het voorkomen van onveilige situaties
en criminaliteit tegen bedrijven.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Wat ook speelt, is dat zij bepaalde investeringen soms maar moeilijk kunnen
doen. Ze moeten bij het starten dus worden geholpen met het nemen van de juiste
maatregelen.Staatssecretaris Wijn:Ik kom daar nog op terug, maar eigenlijk hebben wij geen geld. Daar komt
bij dat wij goed moeten bekijken wie welke verantwoordelijkheid op dit punt
heeft. Die discussie wil ik graag nog een keer voeren.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Komt het wetsvoorstel markt en overheid, bedoeld om oneerlijke concurrentie
door overheidsinstellingen in de richting van bedrijven adequaat aan te pakken,
dit jaar nog naar de Kamer?Staatssecretaris Wijn:Dit wetsvoorstel is geïnitieerd vanuit Justitie of Binnenlandse Zaken,
maar er wordt momenteel nog over nagedacht. Ik kom er in tweede termijn of
op een andere manier nog op terug, want ik moet het antwoord verder schuldig
blijven.Het toerisme is een belangrijk onderwerp. Bijna alle afgevaardigden hebben
vraagtekens geplaatst bij de bezuinigingen op deze post. Ik ben gisteren dan
ook naar huis gegaan met het gevoel dat ik niet doof mag zijn voor zo'n helder
signaal van de Kamer. Ik geef eerst aan waar ik zelf sta in dit dossier. Toerisme
blijft voor mij absolute prioriteit houden. Sterker nog, ik ben van plan,
meer aan dit beleidsonderdeel te doen. De Kamer heeft de afgelopen jaren diverse
malen te kennen gegeven dat EZ zelf te weinig doet aan het toerisme. Deze
conclusie lijkt mij overigens terecht. Op dit moment wordt door EZ hard gewerkt
aan het opstellen van een nieuwe toeristische agenda; een nieuwe visie op
de ontwikkelingsmogelijkheden. In overleg met TRN (Toerisme en recreatie Nederland)
maar ook met de rest van de sector zal ik bezien op welke punten EZ meer toegevoegde
waarde kan hebben. In dit traject zal ook de toekomstvisie die op verzoek
van EZ momenteel door TRN samen met de sector wordt ontwikkeld, een rol spelen.
Ik heb bij de brancheorganisaties de oproep neergelegd om een dialoog met
mij aan te gaan over de toekomst van de toeristische sector. Ik heb al iets
gezegd over de samenhang met het internationaal economisch beleid. Ik ben
met name gefocust op de mogelijkheden om meer buitenlandse gasten naar Nederland
te krijgen en die ook langer in Nederland te houden. Wij moeten goed nagaan
op welke wijze wij de elementen die buitenlandse gasten naar Nederland trekken,
kunnen versterken. Wij dienen die elementen beter over het voetlicht te brengen.
Ook EZ heeft een taak ten aanzien van Holland promotion in het buitenland.In antwoord op vragen van de heer Van Hoof wijs ik erop dat de toeristenbelasting
geen doelheffing is. De opbrengst mag door gemeenten aan de algemene middelen
worden toegevoegd. Dat is het wettelijk kader. EZ is voorstander van het aanwenden
van de opbrengst van deze belasting ten behoeve van het toeristisch recreatief
gebied. Het georganiseerde toeristisch bedrijfsleven ervaart hierbij knelpunten.
EZ heeft het initiatief genomen om een onderzoek te laten uitvoeren naar alle
aspecten van de toeristenbelasting, zoals opbrengsten, inningskosten, handhavingskosten,
de kosten van gemeenten voor toeristische voorzieningen en de mening van de
consumenten. In de loop van 2003 zullen de resultaten van dit onderzoek beschikbaar
komen. Dan komen wij hier ongetwijfeld nog uitgebreid over te spreken.De bezuinigingen zouden effectief neerslaan op Toerisme en recreatie Nederland.
Los van de bezuiniging staakstelling zijn er redenen om de
bijdrage aan TRN te bezien. Ik ben ervan overtuigd dat TRN veel efficiënter
kan werken. Mijns inziens zijn de overheadkosten van deze organisatie veel
te hoog. Het is nodig om nauwkeurig te kijken naar het aantal te bewerken
markten en naar de wijze waarop dit gebeurt. Daarnaast is een hogere bijdrage
van het toeristisch bedrijfsleven, dat zelf direct van de inspanningen profiteert,
denkbaar. Op dit moment draagt EZ ruim 60% van het totale budget. Voor een
hogere bijdrage door het bedrijfsleven moet TRN natuurlijk wel de gewenste
producten en diensten leveren.Ik ben dus niet doof voor de bijna Kamerbrede wens om de bezuinigingen
op de post toerisme terug te draaien. Ik vraag de Kamer echter mij even gelegenheid
te geven om samen met de minister een alternatieve dekking binnen de EZ-begroting
te vinden. Ik kom hier graag bij nota van wijziging op terug. Ik vind de dekking
van het amendement van mevrouw Netelenbos nogal ongelukkig. Ik heb al aangegeven
hoe belangrijk de buitenlandse posten zijn. Ik denk dat ik ongeveer een week
nodig heb om samen met de minister na te gaan of er binnen de EZ-begroting
ruimte is voor een alternatieve dekking. Ik vraag dus eigenlijk om de stemmingen
een week uit te stellen. Ik verzoek mevrouw Netelenbos in dat vertrouwen haar
amendement in te trekken of nog even aan te houden. De Kamer gaat uiteraard
over het moment van stemming.Ik wil hier nog wel een kanttekening bij maken. Ik ben van plan, gesteld
dat de bezuiniging niet doorgaat, om TRN aan te slaan voor een efficiency-
en volumetaakstelling van 11%, zoals voor bijna alle agentschappen geldt.
De daarmee vrijvallende gelden voor toerisme kunnen dan aangewend worden voor
nieuwe beleidsmaatregelen die voortvloeien uit een nog nader in overleg met
de Kamer uit te werken visie op toeristisch beleid.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik ben het er natuurlijk wel mee eens dat er naar een alternatieve dekking
worden gezocht, maar nu geeft de staatssecretaris ineens een uitleg waarbij
toch sprake is van een korting en van ander beleid. Daar ben ik het niet mee
eens. Ik vind dat de subsidie moet worden gecontinueerd en dat de staatssecretaris
naar een alternatieve dekking moet zoeken. Vervolgens kan ten principale gesproken
worden over het toerisme. De staatssecretaris draait de zaken om.Staatssecretaris Wijn:Ik ben er echt van overtuigd dat er bij Toerisme en recreatie Nederland
nog fors efficiënter kan worden gewerkt. Ik hoor dat ook van de sector
zelf. Er wordt gezegd dat de overheid nog te veel bemoeienis heeft. Uit de
beperkte bijdrage van het bedrijfsleven aan TRN blijkt wel dat er vraagtekens
te zetten zijn bij de wijze waarop TRN inspeelt op de wensen van het bedrijfsleven.
Dan heb ik het over het focussen, over het aantal te bewerken markten en over
nieuwe initiatieven. Hoe ben ik tot deze redenering gekomen? Eigenlijk wilde
ik meer geld voor het toerisme, maar het departement van EZ werd geconfronteerd
met een bezuinigingsdoelstelling. Ik heb, zoals elke bewindspersoon in zo'n
situatie, mijn redelijk aandeel daarin genomen. Dat gaat zo. Nu wil de Kamer
die bezuiniging oplopend tot 5 mln niet door laten gaan. Ik stel de Kamer
voor om voor TRN, zoals dat voor bijna alle direct door de overheid gesubsidieerde
clubs geldt, de standaardefficiencytaakstelling van 11% mee te nemen. Dan
ontstaat er iets extra ruimte en daarmee wil ik graag nieuw beleid mee voeren.
Daar wil ik graag met de Kamer overleg over plegen.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Voorzitter. Het lijkt mij in dit stadium verstandig als de staatssecretaris
een nota van wijziging indient met een alternatieve dekking. Anders blijft
de dekking komen uit het buitenlandbeleid. Dan zullen wij in 2003 met de staatssecretaris
kunnen discussiëren over vernieuwd beleid voor het promoten van toerisme.
Dat vind ik de juiste volgorde.Staatssecretaris Wijn:Ik weet dat TRN een ontzettend goede lobby kan voeren, maar ik vind het,
gelet op alle redenen die ik eerder heb aangevoerd, redelijk om TRN aan te
slaan voor de standaard efficiency- en volumetaakstelling. De Kamer vindt
dat EZ meer moet doen en dat ook gekeken moet worden naar andere organisaties
die zich met toerisme bezighouden. Op dit moment gaat de subsidie bijna geheel
naar TRN. De Kamer heeft ook geluiden laten horen dat er nieuwe initiatieven
genomen moeten worden, dat ook andere organisaties een kans moeten krijgen.
Ik heb zojuist betoogd waarom het redelijk is om TRN die volume- en efficiencytaakstelling
op te leggen. Dat wil ik graag handhaven.Mevrouw Gerkens (SP):Ik vind het ook een beetje te snel gaan, temeer omdat ik de staatssecretaris
hoorde zeggen dat hij vooral mensen naar Nederland wil halen. In mijn visie
zou nu juist nagegaan moeten worden hoe wij Nederlanders in Nederland kunnen
later recreëren. Al met al moet ik concluderen dat de staatssecretaris
en ik al een verschil in visie hebben over de wijze waarop het toerismebeleid
uitgevoerd zou moeten worden. Alleen daarom al is het interessant om die discussie
te voeren. Ik stel daarom, evenals mevrouw Netelenbos, voor om die discussie
te voeren in 2003. Dan zien wij wel wat wij met de taakstelling doen in 2004.Staatssecretaris Wijn:Ik ben het natuurlijk helemaal met de geachte afgevaardigde eens dat het
ook gaat om het stimuleren van het toerisme van Nederlanders in Nederland
zelf. Daar is dus geen sprake van een echte tegenstelling, maar als je kijkt
naar TRN, naar wat wij doen met alle organisaties die wij zo fors financieren,
naar de efficiency, naar de klachten die komen van andere bedrijven, naar
de ontzettend grote overhead – ik kan het hele rijtje argumenten herhalen,
maar die discussie is al met deze Kamer gevoerd – is het echt belangrijk
dat wij binnen het budget voor toerisme een verschuiving aanbrengen.De heer Ten Hoopen (CDA):Die redenering hebben wij gehoord. Kunnen wij die op papier krijgen? Ik
nodig u uit om dat voor het weekend te doen, want dan kunnen wij volgende
week gewoon stemmen.Staatssecretaris Wijn:Voor het weekend gaat niet lukken, omdat ik überhaupt een alternatieve
dekking moet zoeken. Als wij die alternatieve dekking kunnen vinden –
want het is echt passen en meten – zal ik daar bij de nota van wijziging
een toelichting op geven.Mevrouw Giskes (D66):Over welke bedragen hebben wij het dan uiteindelijk? Wat
is het verschil tussen het voorstel van mevrouw Netelenbos en die 10%?Staatssecretaris Wijn:Uit mijn hoofd: ik geloof dat de totale korting op toerisme tussen 20%
en 25% lag en dat die opliep tot 5 mln euro.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Volgend jaar is het 1,3 mln euro en dat loopt op tot 5 mln euro.Staatssecretaris Wijn:Dan begrijp ik het zo dat in die nota van wijziging een dekking wordt
gevonden voor die 1,3 mln euro in jaar één, oplopend tot 5 mln
euro en dat wij een verschuiving maken, conform het standaardritme bij de
efficiencytaakstelling.Nu kom ik bij twee dossiers die ik er recent bij heb gekregen: ICT en
energie. Ik heb de Kamer gisteren de ICT-toets toegestuurd. Die toets is een
voorbeeld van hoe het ministerie van EZ invulling geeft aan zijn coördinerende
bevoegdheid op het gebied van ICT. Met de ICT-toets kijken wij eens in de
twee jaar hoe onze ICT-positie is in vergelijking met de wereldwijde top.
De conclusie is dat wij een redelijk goede positie hebben, maar dat op een
aantal terreinen een inhaalslag nodig is, met name op het gebied van beveiligde
verbindingen en netwerken. EZ is versterkt uit de formatie gekomen door de
overheveling van het Directoraat-generaal telecommunicatie en post naar EZ.
Daarmee zijn de kracht van en de samenhang in het ICT-beleid versterkt, omdat
wij synergie kunnen vinden tussen innovatie, ondernemerschap, toepassingen,
marktordeningen en al die andere zaken waar EZ synergie kan vinden. Wij zijn
op dit moment die synergiemogelijkheden aan het inventariseren. Daarbij gaat
het niet alleen om geld, maar ook om een goede samenwerking tussen verschillende
overheden en tussen overheid en sociale partners; het hangt ook samen met
de groeiagenda, maar over dat onderdeel heeft de Kamer al met de minister
van gedachten gewisseld. Ik ga dus graag direct door naar de drie pijlers
van de ICT-beleidsagenda.Ik kom allereerst op het subonderdeel "concurrentiekracht en innovatie",
ook in relatie tot de hier gevoerde ICES-KIS-discussie. ICT biedt goede mogelijkheden
om de concurrentiekracht van Nederland te versterken; de heer Van Hoof en
anderen hebben daar terecht op gewezen. Het niveau van de Nederlandse ICT-onderzoekspublicaties
is hoog. Daarmee kunnen wij een stevig fundament leggen voor de economie van
morgen. Vorige week was bijvoorbeeld de IT-adviseur van president Bush op
bezoek in Nederland. Hij gaf aan dat wij, bijvoorbeeld met Gigaport, echt
"state of the art" bezig zijn. Als ik dat van een Amerikaan hoor, geloof ik
dat meestal ook wel. Als wij de ICT-kennispositie willen versterken, zullen
wij goede en – ook hier weer – gerichte keuzes moeten maken. De
afgelopen periode hebben wij daarom in samenspraak met kennisinstellingen
en bedrijven duidelijk prioriteiten gesteld. Die hebben een breed draagvlak
en die moeten leiden tot gewenste focus, kritische massa en doorbraken in
toepassingen. Accenten zullen wij bijvoorbeeld leggen op embedded systems –
dus op chips en toepassingen in apparaten – de derde en vierde generatie
mobiel internet en de multimedia. De ICES-KIS-3-impuls is cruciaal om te komen
tot een geconcentreerde publiek-private aanpak. Ik verwacht dan ook veel van
de aanstaande ICES-KIS-3-ronde en de kwaliteit van de in te dienen onderzoeksvoorstellen.
Wat zijn wij hier toch gezamenlijk tevreden over het behoud van de ICES-KIS-gelden!Het tweede onderdeel van de ICT-beleidsagenda betreft continuïteit
en veiligheid. Onze infrastructuur is kwalitatief goed, maar het aantal beveiligde
verbindingen laat te wensen over. Dat is een punt van zorg, omdat juist veiligheid
het vertrouwen stimuleert om meer gebruik te maken van internet en e-commerce.
Daar zit de belangrijkste bottleneck voor echte transacties via het net. Internet
moet veilig en betrouwbaar zijn. De campagne "Surf op safe" zullen wij daarom
in 2003 voortzetten. In 2003 zal een nieuwe waarschuwingsdienst van het "computer
emergency response team", CERT, operationeel worden. De dienst verstuurt via
het internet tijdige waarschuwingen als ergens virussen worden geconstateerd.
Wij gaan het centraal aanpakken. Dat is een unieke ontwikkeling.Om de betrouwbaarheid en veiligheid van de netwerken voor informatie en
communicatie te versterken, wordt nog dit jaar een voorstel voorbereid om
een mogelijkheid te verkrijgen tot overheidsingrijpen bij mismanagement en
faillissementen van grote telecomaanbieders. Voorts zal in het voorjaar van
2003 het nationaal continuïteitsplan inzake telecommunicatie operationeel
zijn. Ik herinner mij nog een motie-Wijn daarover. EZ participeert verder
in het actieplan terrorismebestrijding van het Rijk.Ik kom te spreken over consumenten en spelregels rondom telecom en de
kabel. Ik streef naar duidelijke regels voor toegang, bereikbaarheid, betaalbaarheid
en beschikbaarheid voor de productie en levering van telecomdiensten. Eind
2003 zullen wij hiertoe de Europese richtlijnen implementeren in de Nederlandse
wetgeving onder de zogenaamde ONP-herziening, de discussie over "open network
provision".Mevrouw Giskes en mevrouw Gerkens stelden vragen over het terugdringen
van zogenaamde "spam". Ongevraagd e-mails krijgen is natuurlijk irritant.
Ook dat komt bij de implementatie van de privacyrichtlijn aan de orde. Wij
verwachten dat wij dat ergens in oktober 2003 in onze nationale wetgeving
kunnen implementeren.Met de ONP-herziening komt er een gelijk regime voor alle telecommunicatiesectoren
in de Europese Unie. Er worden toetredingsdrempels weggenomen voor aanbieders
van diensten en netwerken in plaatsen waar er voldoende concurrentie is. Daarmee
wordt marktprotectie verder tegengegaan. Waar onvoldoende concurrentie is,
creëren wij bovendien voor de toezichthouder Opta de mogelijkheid om
een toegangsverplichting op te leggen en om toezicht te houden op de tariefontwikkeling.
Die aanpak geldt voor al deze diensten.Samen met de marktpartijen en gebruikersorganisaties maken wij volgend
jaar een kwaliteitsmonitor telecom. Centraal zullen daarin staan: kwaliteit
en tarieven van internet en telefonie. Het doel is de transparantie van de
markt te bevorderen en de consument in staat te stellen om duidelijke keuzes
te maken tussen telecomaanbieders. De kwaliteitsmonitor zorgt daarmee ook
voor een verbetering van de kwaliteit van netwerken en voor meer keuzemogelijkheden
voor de consument. Een aantal Kamerleden heeft naar breedband gevraagd.De voorzitter:Ik sta nu interrupties toe op de afgeronde blokken.Mevrouw Gerkens (SP):De staatssecretaris keek met een schuine blik naar mij.Staatssecretaris Wijn:Ja, want u had een vraag gesteld.Mevrouw Gerkens (SP):Toch hebt u mijn vraag niet beantwoord. Daarom stel ik hem opnieuw. De
Opta toetst nu de tarieven vooraf. Als zij samengaat met de NMa wordt dat
achteraf. Dat vind ik een zorgelijke kwestie. Vindt u dat ook en wat gaat
u daaraan doen?Staatssecretaris Wijn:Wij komen daar bij de samenvoeging nog over te spreken, maar als de wetgever,
dus ook u, dat wil, kan de Opta ook na de samenvoeging de tarieven vooraf
toetsen.Mevrouw Gerkens (SP):Wilt u dat ook?Staatssecretaris Wijn:Ja.Vrijwel iedereen is het er allang over eens dat de uitrol van breedband
een belangrijke stap voorwaarts zou zijn...Mevrouw Giskes (D66):Was dit het blokje ICT?De voorzitter:Dit was een subblokje.Mevrouw Giskes (D66):De staatssecretaris had drie subblokjes en is volgens mij nu aan het vierde
subblokje bezig. Ik kan het niet meer volgen.De voorzitter:De staatssecretaris heeft een blok ICT en energie aangekondigd. Ik verzoek
hem de aankondiging van subblokken achterwege te laten en gewoon aan te geven
wanneer hij zijn blok ICT en energie heeft afgerond.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik begrijp dat mijn poging om mijn verhaal wat op te leuken
tot verwarring leidt, en dat kan niet de bedoeling zijn. Ik zal het vanaf
nu nog hebben over breedband, met name in reactie op de vragen van mevrouw
Giskes, open software en het fantastische plan van GroenLinks daarover. Ik
complimenteer nu al de auteur en medeauteur van dat plan. Daarna zal ik nog
iets zeggen over de postmarkt en energie, maar dat zal ik kort houden omdat
hierover vandaag al veel is gesproken.Zoals ik al zei, is vrijwel iedereen het er allang over eens dat de uitrol
van breedband een belangrijke stap voorwaarts zou zijn in de Nederlandse digitale
delta, om die paarse alliteratie maar eens te gebruiken. Innovaties in infrastructuren
komen op dit moment moeilijk van de grond door de slechte economische situatie.
Nieuwe en concrete impulsen zijn dan ook nodig om knelpunten weg te nemen
en een verdere prikkel te geven aan de uitrol in het gebruik van breedband.
Daarom komen wij eind dit jaar, begin komend jaar met een breedbandvisie,
mede gebaseerd op het rapport van de Expertgroep breedband. In die visie komt
bijvoorbeeld aan de orde de beoogde regierol van de overheid onder meer als
het gaat over de bundeling van de vraag naar ICT-diensten, de verspreiding
van kennis en het uitwerken van financieringsmogelijkheden. Ook komen aan
de orde de mogelijkheden van en actuele belemmeringen voor een vlotte uitrol
van breedband naar nieuwbouwwoningen. Wij zullen ook bekijken hoe wij als
overheid meer kunnen doen als launching customer. Zo gaan wij bijvoorbeeld
in Den Haag een netwerk maken tussen de diverse departementen en dit aansluiten
op het glasvezelnetwerk dat daar al ligt.Ik heb met veel plezier zitten bladeren in de nota "Software open u" van
de fractie van GroenLinks en ik heb er al stukken uit gelezen. De heer Remkes
van BZK en ik zijn al een tijdje bezig met plannen op dit gebied en die lijken
erg op wat de heer Vendrik voorstelt. Wij zijn er nog niet mee naar buiten
gekomen, omdat wij op dit moment vooral bezig zijn met het rond krijgen van
de financiering. Ik beschouw de nota van de heer Vendrik overigens als steun
voor die beleidsvoornemens. Wij zullen elementen uit die nota betrekken bij
de verdere ontwikkeling van onze visie. Ik zeg hem zeer veel dank voor de
nota.Net als de heer Vendrik maken ook wij een onderscheid tussen open standaarden
enerzijds en open-source software anderzijds. De standaarden waarmee systemen
informatie met elkaar uitwisselen, zoals websites informatie uitwisselen met
browserprogramma's, moeten zoveel mogelijk open zijn en dus ook leverancieronafhankelijk,
omdat er anders onvermijdelijk problemen optreden. Ik ben er inderdaad voor
dat de toepassing van open standaarden binnen de overheid wordt gestimuleerd
en waar mogelijk zelfs verplicht. Open-source software, zoals Linux, is inderdaad
een iets andere zaak. Ik vind dat de overheid efficiënt moet omgaan met
belastinggeld, ook bij de aanschaf van software. Dat betekent dat open-source
software zou moeten worden gebruikt, indien blijkt dat deze inderdaad het
efficiëntst en goedkoopst is. Dat moet natuurlijk van geval tot geval
worden bekeken. Daarbij moet worden gekeken naar de totale kosten, niet alleen
de kosten van aanschaf, maar ook die van onderhoud. Een verplichtstelling
vind ik nog erg ver gaan, maar open-source software zal in ieder geval altijd
moeten worden meegewogen bij aankoopbeslissingen. Het is mijns inziens ook
belangrijk om, zoals ook in het plan van de heer Vendrik staat, binnen de
overheid kennis en expertise te bundelen op het gebied van open standaarden
en open-source software. Wij zijn bezig om dat binnen het samenwerkingsverband
ICTU tot ontwikkeling te brengen. Ik dank GroenLinks nogmaals voor haar nota
over dit onderwerp.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik dank de staatssecretaris bijzonder voor zijn hartelijke woorden. Wij
zijn het bijna met elkaar eens. Dat verontrust mij natuurlijk eigenlijk wel.
In onze nota pleiten wij ervoor dat uiterlijk in 2006 in de gehele publieke
sector in Nederland – niet alleen bij de overheid, maar bij alle instellingen
die publiek worden bekostigd, dus ook de socialezekerheidsorganisaties, de
belastingdienst, het onderwijs enz. – gebruik wordt gemaakt van software
op basis van open standaarden. Dat staat er niet voor niets. Is de staatssecretaris
het op dat punt met ons eens?Staatssecretaris Wijn:Ik kan dat nu niet zeggen. Ik heb gezegd dat wij samen met BZK een nota
voorbereiden. Ik zou deze discussie graag verder voeren aan
de hand van deze nota.Mevrouw Giskes (D66):De staatssecretaris had het over bestrijding van virussen. Betekent dit
dat iedere gebruiker, dus ook de particuliere, ooit gevrijwaard zal zijn van
virussen in zijn computer?Staatssecretaris Wijn:Jan de Koning van het CDA zei altijd: garantie geef je op stofzuigers.
Het is bedoeling dat er een waarschuwingsdienst komt voor alle internetgebruikers.
Als ergens een virus wordt geconstateerd – en misschien kan de dienst
zelfs uitgebreid worden naar bugs in software of fouten die doortikeffecten
hebben – gaan wij proberen dat direct door te geven. Als er dus bijvoorbeeld
een "I love you"-virus is, krijgen internetgebruikers daar direct een melding
van.Mevrouw Giskes (D66):Is het denkbaar dat er een verplichting komt om alle software te voorzien
van virusdetectie of een bescherming tegen virussen?Staatssecretaris Wijn:Dat is niet onze denkrichting. Wij bieden een bepaalde service maar het
is niet de bedoeling om er een verplichting van te maken, zeker niet waar
het gaat om een sector waarin de ontwikkelingen erg snel gaan en zaken zich
nog moeten uitkristalliseren. Zo'n waarschuwingsdienst is overigens vrij uniek.
Alle internetgebruikers die dat willen, kunnen van die dienst gebruik maken.De heer Hessels (CDA):Er bloeit hier iets moois tussen de staatssecretaris en GroenLinks. Ik
zie echter toch een verschil tussen de opmerkingen van de staatssecretaris
en de nota van de heer Vendrik. De heer Vendrik zegt dat "alle" software van
de overheid binnen een aantal jaren moet voldoen aan de open standaarden,
terwijl de staatssecretaris het heeft over "zo mogelijk". Waar ligt de nuance?Staatssecretaris Wijn:In efficiency, functionaliteit en kosten.De heer Hessels (CDA):Dus niet "alle" software?Staatssecretaris Wijn:Daar waar het qua efficiency, functionaliteit en kosten kan in de open-source
software zullen wij dat zeker doen.De heer Van Dijke zei gisteravond dat TPG graag wat meer hoor en wederhoor
had gewenst over mijn bekendmaking om de prijzen van de postzegels te bevriezen
tot 2007. De heer Van Dijke deed zijn uitspraken wel erg stellig. Misschien
had hij mij eerst de kans van wederhoor kunnen bieden. Wij hebben een advies
gekregen van NERA waarin is aangegeven in hoeverre TPG overrendement maakt
op het monopoliegedeelte bij de post. Dat is vrij fors. TPG is in staat geweest
om op een conceptversie te reageren. Met die reactie is bij de eindversie
rekening gehouden. Vervolgens is er een onafhankelijk advies gekomen van de
Opta en de NMa. Naar aanleiding daarvan heb ik het besluit genomen. Omdat
dit besluit koersgevoelige informatie bevat, heb ik dat persoonlijk meegedeeld
aan de voorzitter van TPG op vrijdagmiddag, na beurssluiting. Zo kon in het
weekend de tijd worden genomen om te bekijken welke implicaties dat in details
voor het bedrijf had. Zo kon er in het weekend bovendien nagedacht worden
over een dusdanige communicatie dat de informatie die naar buiten kwam, voldoende
kwaliteit had.Wij kunnen nu de discussie voeren of de prijzen bevroren hadden moeten
worden, hadden moeten stijgen, zoals TPG graag gewild had, dan wel verder
verlaagd hadden moeten worden, zoals de heer Vendrik graag gewild had. Dan
komt de vraag op, wat een goede maatvoering is. Ik wilde in deze demissionaire
toestand in elk geval niet direct overgaan naar een systeem waarin de prijs
bepaald zou worden op basis van rendementssturing. Dat zou tot een ontzettende
verzwaring van de administratievelastendruk kunnen leiden. Bovendien moet
je zo'n vergaand besluit echt nemen in het kader van een bredere discussie
over de postmarkt en de mogelijke liberalisering daarvan. Daarover gaan wij
komend jaar spreken. Ik zou er dan graag verder over van gedachten wisselen
met de Kamer. Ik denk dat wij hiermee TPG in ieder geval voor een paar jaar
zekerheid hebben gegeven. TPG is een goed bedrijf, want het verricht goed
werk en het heeft allerlei kwaliteits- en efficiencyslagen gemaakt. Daarom
en omdat wij zullen zien dat de papieren post door ICT-toepassingen zal afnemen,
is het goed om het bedrijf toch enige jaren zekerheid te bieden.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik maak mij niet zoveel zorgen over de hoogte van de postzegelprijs, want
dat de beurs positief reageert geeft aan dat zij verwacht dat er een hele
slag te winnen is via efficiencyverbetering. Voor nieuwe toetreders zal het
nog een hele kluif worden als TPG na die efficiencyslag beconcurreerd moet
worden in 2007. Het was mij echter te doen om een zin uit een brief die ik
kreeg van de raad van bestuur. Die zin is in tegenspraak met wat de staatssecretaris
nu zegt. Er staat dat TPG helaas moet constateren dat de hele procedure bijzonder
onzorgvuldig is geweest en dat het bedrijf bij de voorbereiding van dit besluit
in het geheel niet betrokken is geweest, terwijl het wel een besluit over
TPG betreft. Het intrigeert mij dat er staat dat TPG er in het geheel niet
bij betrokken is geweest, als ik lezing van de staatssecretaris ernaast leg.Staatssecretaris Wijn:Als u mij toestaat, formuleer ik het nu heel precies. Bij de voorbereiding
van het besluit is TPG natuurlijk niet betrokken geweest. Dat betreft namelijk
koersgevoelige informatie. Als wij tegen mensen van TPG zeggen wat het wordt,
maar eraan toevoegen dat wij er eerst nog een nachtje over slapen, is er voor
hen toch een feit dat naar buiten gebracht moet worden. Anders krijgt men
allerlei problemen van voorkennis. Rondom het rapport van NERA, waarin is
gesproken over overrendementen, is met TPG van gedachten gewisseld over de
vraag hoe het precies zit met het rendement en het eigen vermogen. Men heeft
een kans gehad om te reageren. Ik heb nu twee onafhankelijke rapporten. Daarbij
moeten wij de teleurstelling van TPG, die graag een toename van de prijs had
gehad, even wegfilteren.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik ben zeer wel in staat om de teleurstelling van TPG hierin te verdisconteren.
Als ik echter onder de voorbereiding van het besluit versta wat u als tweede
noemde, is dat toch volstrekt in tegenspraak met wat u verder zei?Staatssecretaris Wijn:Nee, absoluut niet.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voelt u niet dat wat hier staat, daarmee in tegenspraak is? Ik wil hier
niet uitmaken wie een schijn van onwaarheid overeind houdt. Ik stel alleen
vast dat hetgeen in deze brief staat, in tegenspraak schijnt te zijn –
laat ik het voorzichtig formuleren – met wat u zegt.Staatssecretaris Wijn:Ik heb gezegd dat bij de voorbereiding van het besluit tot bevriezing
van de prijzen van de universele postdiensten TPG natuurlijk niet betrokken
is geweest. Het is namelijk een besluit dat koersgevoelige informatie betreft.
Het kan dus gewoon niet. Bij de voorbereiding van het rapport van NERA, dat
ten grondslag ligt aan deze besluitvorming, is TPG wel betrokken geweest.
Dat heb ik willen zeggen. Ik wil dat hiermee bepaalde suggesties over de wijze
waarop wij communiceren, de wereld uit zijn. Ik hoop dat het na deze verduidelijking
ook zo is.De voorzitter:De staatssecretaris heeft nu twee keer de procedure uitgelegd. Ik neem
aan dat dit voldoende is.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat snap ik, voorzitter. Ik neem aan dat de mensen van TPG hebben meegeluisterd
en dat wij nog een reactie krijgen. Na ommekomst van die reactie zullen wij
bezien wat er precies gaande is.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik was, eerlijk gezegd, benieuwd naar de algemene les die wij uit deze
postzegelaffaire moeten trekken voor het consumentenbeleid. Dat is ook mijn
vraag aan de staatssecretaris.Staatssecretaris Wijn:Ik heb hieruit geen lessen getrokken die ik mij hiervoor al niet eigen
had gemaakt.De heer Vendrik (GroenLinks):Het besluit om de tarieven voor de post te bevriezen heeft in deze Kamer
vragen opgeroepen. Dat de staatssecretaris zich ermee bemoeit, is duidelijk.
Het gaat om een monopolie en om een universele dienst. Daarover waakt hij,
samen met andere toezichthouders. Ik probeer hem een uitspraak over een algemene
beleidslijn te ontfutselen, hoe hij vindt dat de overheid in dergelijke situaties
moet optreden. Met andere woorden: hoe moet de consument worden beschermd
in monopolistische situaties van netwerksectoren? Ik heb gisterenavond mijn
twijfels over het besluit uitgesproken. Waarom geen daling van de prijs, als
de rendementen zo hoog zijn? De staatssecretaris heeft daarover opmerkingen
gemaakt. Ik wil de discussie nu naar een wat hoger niveau trekken. Wat moeten
wij hiervan leren?Staatssecretaris Wijn:Die discussie op een hoger niveau moeten wij in de loop van volgend jaar
voeren op het moment dat wij praten over de postmarkt op weg naar 2007. Ik
heb in de brief aangegeven – en anders doe ik het bij dezen –
dat wij met een visie op de postmarkt zullen komen en dat wij in elk geval
voordat wij verdere stappen naar liberalisering nemen, heel goed met elkaar
op een hoog niveau zullen discussiëren over het publieke belang en de
diensten waarvan de consument in geval zeker moet zijn. Dat is ook de discussie
over de universele dienst. Ik heb verder aangegeven dat wij dit alleen doen,
als in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ook sprake is van een liberalisering
van de postmarkt. Het is dus een discussie op hoog niveau.De heer Van der Vlies (SGP):Een postzegeltje kopen kan ik nog wel in mijn dorp, maar op het gebied
van financiële diensten is het moeilijk geworden. Dat doet mij zo verlangen
naar het postkantoor dat er tot voor kort was. Wat doet deze staatssecretaris
daaraan precies?Staatssecretaris Wijn:De heer Van der Vlies geeft terecht aan, dat je een onderscheid moet maken
tussen de postkantoren waar je een postzegel kunt kopen, en de Postbankactiviteiten.
Dit loopt wat uit elkaar. Het is goed als de Kamer de discussie over de Postbankactiviteiten
voert met de minister van Financiën. De discussie over de post zal graag
worden gevoerd door degene die volgend jaar deze portefeuille beheert.De heer Van der Vlies (SGP):Dat vind ik wel goed, maar het is natuurlijk voor veel oudere mensen en
invaliden een reële zorg. Nu is de minister van Financiën hier niet
aanwezig – alleen de minister van Economische Zaken, uw minister –
maar misschien wilt u het eens doorgeven?Staatssecretaris Wijn:Dat zal ik zeker doen, want ik ben niet doof voor die door u geuite zorg.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Misschien mag ik hierbij met het volgende aanhaken; dan hoef ik dit straks
in tweede termijn niet meer in te brengen. Ten aanzien van het sluiten van
postkantoren en de spreiding van postkantoren – het betreft het terrein
van TPG en het toezicht daarop door de Opta – is het nu zo dat gemeenten
daar vrijwel niets in te vertellen hebben. Zij zijn daarin volgend, zo heb
ik zelf ook als gemeentebestuurder gemerkt. Kunnen wij niet als overheid aanbevelen
en bevorderen dat gemeenten daar veel meer een say in krijgen?Staatssecretaris Wijn:Dat vind ik lastig, omdat er over het aantal postkantoren afspraken zijn
gemaakt, ook met de Tweede Kamer. Dat betreft aantallen die zijn afgesproken.
Ik denk dat wij dan in het kader van de toekomst van de postmarkt zouden moeten
kijken in hoeverre wij naast de rol van de landelijke overheid en ook van
de Tweede Kamer – die heeft ingestemd met de ontwikkeling van het aantal
postkantoren – nadere regels ten aanzien van gemeentelijke of regionale
spreiding moeten invoeren. Ik zie niet direct voor mij hoe wij dit bijvoorbeeld
naar gemeenteraden zouden kunnen delegeren, zo moet ik eerlijk zeggen. Die
discussie komt evenwel in 2003.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Dan zie ik in ieder geval met plezier die discussie tegemoet. Ik kan mij
voorstellen dat niet kan worden toegezegd dat gemeenten een say krijgen in
meer of minder postkantoren, al zou het prettig zijn als dit wel zo was. Waar
het echter met name om gaat, is de spreiding per gemeente en daar zie je dan
toch dat men autonoom optreedt.Staatssecretaris Wijn:Laten wij die discussie, als u het goedvindt, inderdaad dán voeren.De voorzitter:Ik stel voor dat de staatssecretaris nu zijn termijn afrondt
en eventueel aan het eind daarvan nog vragen beantwoordt.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter, dat zal ik doen.Er is door de heer Stuger van de LPF-fractie een aantal vragen gesteld
over energie. Ik denk dat wij daar zowel in het algemeen overleg van twee
weken geleden, alsook vandaag weer vrij veel over gediscussieerd hebben. Het
is de Kamer bekend dat ik een aantal dingen ga doen: ik zorg dat wij de leveringszekerheid
centraal hebben; wij gaan een voorlichtingscampagne starten over het mogelijk
worden van de wisseling van leverancier; energiebedrijven zullen volgend jaar
met het oog op de liberalisering voor kleinverbruikers gaan proefdraaien;
ik zal de Kamer drie keer informeren over de voortgang; wij komen met een
systeem van vergunningsvoorwaarden waaraan voldaan moet worden voordat iemand
mag leveren aan particulieren; wij zullen de consument betrekken bij het verder
ontwikkelen van acties het komende jaar, en wij zullen terugkomen bij de Kamer
in verband met een steviger positie van de DTe wat betreft interventiemogelijkheden
en sanctieoplegging.Dan kom ik toe aan het gasgebouw, waar de heer Ten Hoopen een aantal opmerkingen
over heeft gemaakt. Hij heeft daarbij vragen gesteld over de herstructurering
van het gasgebouw en de borging van publieke belangen in de gassector. Ik
ben daar in de schriftelijke beantwoording al uitgebreid op ingegaan, maar
ik wil er hier ook het een en ander over zeggen. Zoals u weet wordt reeds
enige tijd met Shell en Exxon gediscussieerd over de herstructurering van
het gasgebouw. Centraal staat daarbij het in de toekomst zoveel mogelijk wettelijk
regelen van alle publieke belangen. Ik vraag aan de Kamer de ruimte om met
aanvullende wetgeving te komen om ook binnen een nieuwe structuur de publieke
belangen blijvend te waarborgen. Tot zover het gasgebouw.Voorts had ik nog een tekstblok bezuiniging energie, maar omdat maar één
woordvoerder dit onderwerp in eerste termijn aan de orde heeft gesteld en
omdat die persoon op dit moment niet aanwezig is, ben ik zo vrij, gelet op
de tijd, om dit heel kort te houden. Wij stellen het op prijs dat de Kamer
de REB en de nieuwe Wet MEP met voortvarendheid behandelt. Ik begrijp dat
de Kamer volgende week maandag een hoorzitting houdt en ik hoop dat die tot
verduidelijking leidt. Wat ik vooral hoop – als ik mij die opmerking
mag permitteren – is dat een goede scheiding wordt gemaakt, ook in de
hoorzitting, tussen enerzijds de discussie over de hoogte van de tarieven
en anderzijds de systematiek van de MEP. Als dat door elkaar gaat lopen, vrees
ik dat de discussie een heel stuk moeilijker wordt. Ik hoop dat ik hier niet
over de grens gegaan ben door mij met uw Kamer te bemoeien, maar ik zou dat
graag willen meegeven als dat mag.Mevrouw Gerkens (SP):Ik heb ook over de MEP gesproken en gesteld dat er zelfs met een verbeterde
MEP geen garanties zijn dat de doelstellingen voor duurzame energie gehaald
zullen worden. Volgens de SP kunnen wij daarvan alleen zeker zijn als de energiedistributiebedrijven
verplicht worden die doelstellingen te halen. Dat betekent dat zij tot 9%
in 2010 een oplopend deel van hun stroommix uit duurzame bronnen moeten halen.
Ik heb in eerste termijn gevraagd wat de staatssecretaris daarvan vindt.Staatssecretaris Wijn:Er is gekeken naar de effecten van het kabinetsbeleid op het CO2-reductieschema en het zag er allemaal heel behoorlijk uit.Mevrouw Giskes (D66):Een paar onderwerpen waarvan ik niet duidelijk wist wie die zou beantwoorden,
wil ik toch nog even terug laten komen. Ik heb voorgesteld om in het onderwijs
méér aandacht te laten besteden aan ondernemerschap. Kan daarop
nog gereageerd worden?Ik heb ook gevraagd waarom de plantveredelingsactiviteiten uit de WBSO
worden gegooid, terwijl die juist zo driftig gebruik maken van die regeling.
Ik weet niet of de staatssecretaris deze vraag kan beantwoorden.En ten slotte heb ik nog gevraagd of ook door EZ gereageerd kan worden
op onze voorstellen met betrekking tot de faillissementswetgeving.Staatssecretaris Wijn:Ik ben natuurlijk op de hoogte van de discussie die is ontstaan over de
WBSO en de plantveredelingsactiviteiten. Dit hoort echter formeel tot de portefeuille
van de minister en die zal hierop in tweede termijn reageren.De minister is al ingegaan op het onderwerp ondernemerschap in het onderwijs.
Dat wordt bevorderd. Voordat ik in de politiek ging, werkte ik bij een bank
en was toen betrokken bij de Stichting mini-ondernemingen. Ik vond dat een
heel leuk initiatief. Wij willen zeker bevorderen dat er in het onderwijs
méér aandacht aan wordt besteed.En dan de faillissementswetgeving. Kijk eens, de minister reikt mij het
antwoord aan. Ten slotte zijn er ook rondom het doorstarten van ondernemingen
knelpunten. Wij komen dan te spreken over de Faillissementswet. De motie die
mevrouw Giskes heeft ingediend bij de algemene financiële beschouwingen
sluit hierop aan. Op dit moment wordt in het vervolgtraject van het MDW-project
modernisering Faillissementswet onderzocht wat de budgettaire en economische
effecten zouden zijn van een aanpassing van de positie van de fiscus. Hierbij
zijn verschillende alternatieven in beeld. Een rapportage over dit onderzoek
wordt rond de jaarwisseling verwacht.Mevrouw Giskes (D66):Dat klonk heel doorleefd!De voorzitter:U kunt er in tweede termijn op terugkomen.Mevrouw Giskes (D66):Dat zal ik zeker doen. Door diverse leden van de Kamer zijn ook vragen
gesteld over het gebruik maken van de knowhow en technologische kennis die
er is bij Fokker.Staatssecretaris Wijn:Die vraag moet ik zeker parkeren tot de tweede termijn.U vindt mijn opmerkingen met betrekking tot de faillissementswetgeving
weinig doorleefd klinken, mevrouw Giskes, maar ik weet natuurlijk dat daar
discussie over is. Ik heb echter ook gezien dat daarover vanuit de Tweede
Kamer behoorlijk forse vragen zijn gesteld bij de nota naar aanleiding van
het verslag. Wij zijn ermee bezig. De budgettaire en economische effecten
moeten goed doorgerekend worden. Daarbij hebben wij ook te maken met de minister
van Financiën die goed op de positie van de fiscus en
dus van ons allemaal let. Wij komen daarop terug.De heer Vendrik (GroenLinks):De motie 28000-XIII, nr. 12, ingediend op 18 oktober 2001 roept het kabinet
op tot een ambitieuzere doelstelling op het gebied van maatschappelijk verantwoord
ondernemen, in het bijzonder gericht op het grote bedrijfsleven. Wanneer wordt
deze aangenomen motie uitgevoerd?Staatssecretaris Wijn:Dit is drie blokken terug. Wij zijn permanent bezig met het bevorderen
van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik heb u een waslijst aan acties
en initiatieven voorgelezen. Wij hebben al besproken of dat kenniscentrum
zich ook moet richten op het internationaal opererende bedrijfsleven, waarop
deze motie doelt. Het antwoord was "ja". Wij zijn dus bezig met het uitvoeren
van deze motie.De vergadering wordt van 21.37 uur tot 21.45 uur geschorst.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik begin met dank uit te spreken aan beide bewindslieden voor hun beantwoording.
Het lijkt mij verstandig dat de minister van Economische Zaken in gesprek
gaat met de minister van Financiën. Om dat gesprek te ondersteunen, zal
de heer Vendrik zo dadelijk namens ons beiden een motie indienen. Ik vraag
de minister ook om over de onderuitputting in 2002 bij ICES-KIS nog het een
en ander te zeggen, zoals hij ook heeft beloofd. Ik vond zijn opmerking over
de wijze waarop je die middelen toch kunt uitputten, interessant. Er kan worden
nagedacht over een systematiek die dat mogelijk maakt. Via de jaarschijven
die wij nu benutten, is dat niet altijd mogelijk.Ik vind dat de staatssecretaris hier met fantastisch elan zijn sector
verdedigt. Ik hoop en zou het ook goed vinden voor het departement van Economische
Zaken als dat elan ook ingang vindt in de subsidiefabriek die EZ toch een
beetje is. Daar is nog veel werk te doen. Hij pakt het volgens mij goed aan.Wat mijn amendement betreft, wacht ik de nota van wijziging af. Ik wacht
ook de toelichting af. Daarna zal ik bezien of ik mijn amendement intrek.De staatssecretaris heeft het een en ander gezegd over de veelheid aan
subsidieregelingen. Ik heb ook een opmerking gemaakt over alle loketten en
kenniscentra. Ik vind het nog steeds erg ingewikkeld. Ik heb er daarom behoefte
aan, de volgende motie in te dienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het ministerie van Economische Zaken vele subsidieregelingen
kent;overwegende dat er nu nog vaak sprake is van meerdere subsidieregelingen
per directie;voorts overwegende dat de veelheid aan subsidies in tijden van bezuinigingen
een scherpe prioritering niet ten goede komt;van mening dat een relatief beperkt aantal subsidieregelingen bij kan
dragen aan meer efficiëntie en helderheid;verzoekt de regering, het subsidie-instrumentarium van EZ terug te brengen
tot enkele grote subsidietrajecten;verzoekt de regering, de kenniscentra en intermediaire organisaties overeenkomstig
te stroomlijnen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Netelenbos, Vendrik, Hoogendijk,
Giskes, Hessels en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 21(28600 XIII).Mevrouw Netelenbos (PvdA):Voorzitter. Er is wel een aantal opmerkingen gemaakt over de aanpak van
de criminaliteit in het midden- en kleinbedrijf, maar die gaan toch vooral
in de richting van scholing. Volgens mij is dat niet het hoofdprobleem. Dat
zorgt ervoor dat het voor kleinbedrijven en starters heel moeilijk is om over
de drempel van de aanpak te komen. Ik ben het er reuze mee eens dat zij veel
zelf moeten doen, maar dat is lang niet altijd mogelijk. Dat leidt er ook
toe dat minder bedrijvigheid wordt gestart dan feitelijk zou kunnen; dat blijkt
ook uit de monitor van de bedrijven. Ik wil de regering uitnodigen om daarover
verder na te denken. Daartoe dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het midden- en kleinbedrijf veel last heeft van overvallen
en kleine criminaliteit;overwegende dat de inzet van politie ontoereikend is om deze problematiek
aan te pakken;voorts overwegende dat het midden- en kleinbedrijf beperkte financiële
mogelijkheden heeft om zelf maatregelen te nemen;verzoekt de regering, de mogelijkheid van een stimuleringsregeling voor
het nemen van beveiligingsmaatregelen door het midden- en kleinbedrijf te
onderzoeken, en zo spoedig mogelijk de Tweede Kamer hierover te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Netelenbos, Vendrik, Van der Vlies
en Jense. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(28600 XIII).Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik ben teleurgesteld over de opmerkingen over kernenergie, ook gelet op
hetgeen er in de schriftelijke beantwoording over is gezegd. Er wordt eigenlijk
niets gezegd over het bevorderen, ook in de regio Borssele, van alternatieven.
De regering verschuilt zich achter de opdracht met betrekking tot de emissie
van CO2 met het gestelde dat dit nodig is om aan de taakstelling
te voldoen. Ik vind dat niet erg verstandig. Het gaat voorbij aan de problematiek
van het kernafval. Wij hebben er gisteren uitvoerig over Netelenbosgesproken.
Daarom dien ik daarover de volgende motie in. De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de kerncentrale Borssele niet gesloten zal worden voor
31 december 2003, zoals oorspronkelijk de wens van het kabinet en de Tweede
Kamer was;voorts constaterende dat voor kernafval nog steeds geen duurzame oplossing
beschikbaar is;overwegende dat de kerncentrale niet noodzakelijk is voor het voldoen
aan de binnenlandse vraag naar energie en niet noodzakelijk is voor het halen
van de klimaatdoelstelling;verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk in overleg met de eigenaar te
treden om de kerncentrale te doen sluiten en vervolgens afspraken te maken
met de eigenaar over investeringen in duurzame energie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Netelenbos, Vendrik, Gerkens en
Giskes. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23(28600 XIII).Mevrouw Netelenbos (PvdA):Wat betreft het gestelde over de Nederlandse mededingingsautoriteit is
het mij nog niet helemaal helder hoe de discussie met de Kamer wordt georganiseerd.
Ik ben daarom voornemens deze kwestie in de procedurevergadering aan de orde
te stellen, want ook de Tweede Kamer moet daarbij worden betrokken. De regering
is in momenteel in discussie met de Eerste Kamer, maar ik vind het belangrijk
dat ook de Tweede Kamer beziet of zij wil wachten op de samenvoeging met de
Opta, of dat er, vooruitlopend daarop, toch al een en ander moet worden veranderd.
Wij hoeven dit nu niet verder te bespreken, maar ik vind het wel belangrijk
dat ook de consumentenorganisaties worden versterkt. Ik had daartoe een voorstel
gereed dat ik vergeten ben om uit te spreken. Daarom heb ik het op schrift
aan de minister gegeven. Ik stel voor de boetes van NMa en Opta te storten
in een fonds ten behoeve van het versterken van de consumentenorganisaties.
Daar wordt het bekende financiënantwoord op gegeven, namelijk dat het
naar de algemene middelen gaat. Ik vind dat kortzichtig, want in de driehoek
consument-overheid-mededingingsautoriteit is de consument nog steeds de zwakste
schakel. Het zou juist creatief zijn die boetes te benutten voor het versterken
van de consumentenorganisaties. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het voor consumentenorganisaties uiterst moeilijk is om
tegenwicht te bieden tegen de marktpartijen als gevolg van hun geringe financiële
armslag;overwegende dat het wenselijk is om een beter level playing field te bevorderen
tussen consument en markt;spreekt als haar mening uit dat de boetes die worden geïnd door de
mededingingsorganisaties in een fonds worden gestort ten behoeve van het ondersteunen
van erkende consumentenorganisaties;verzoekt de regering, hiervoor een regeling uit te werken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Netelenbos en Vendrik. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24(28600 XIII).De heer Ten Hoopen (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun uitvoerige
en inhoudelijke antwoorden.Eerst een opmerking vooraf. De staatssecretaris gaat naar de ontwikkelingslanden
toe. Wij hij daarbij het MKB en met name Twinning sterk betrekken? Daar liggen
veel kansen voor de lokale economie in die landen.De minister heeft in de schriftelijke antwoorden over familiebedrijven
gesteld dat het gaat om inventariseren. Het gaat ons echter om een integrale
visie op de familiebedrijven. Daarom dien ik daarover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat familiebedrijven een substantieel onderdeel vormen van
de Nederlandse economie;constaterende dat de regering onvoldoende inzicht heeft in de specifieke
problemen van familiebedrijven;verzoekt de regering, op korte termijn een visie te ontwikkelen op de
positie en de rol van familiebedrijven in de Nederlandse economie en daarbij
specifiek aandacht te besteden aan deeltijdontslag, reserveren voor ontslagkosten
en successiewetgeving,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ten Hoopen, Netelenbos en Van
der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25(28600 XIII).De heer Ten Hoopen (CDA):Bij energie gaat het ons om leveringszekerheid en publieke borging. Dat
is ook het geval met het gasgebouw. Ik dien hierover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de publieke belangen in de gassector, zijnde een betrouwbare
energievoorziening, handhaving kleineveldenbeleid en het bevorderen van goed
functionerende marktwerking, een wettelijke verankering in de Gaswet behoeven;overwegende dat de minister van Economische Zaken over genoegzame wettelijke
bevoegdheden moet beschikken om Ten Hoopengenoemde publieke belangen te kunnen
waarborgen; in aanmerking nemende dat de minister van Economische Zaken uitvoeringsaspecten
van technische aard kan opdragen aan een van marktpartijen volstrekt onafhankelijke
instantie die opereert onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van de minister
en die is belast met het beheer van het hogedruk-gastransportnet;in aanmerking nemende dat het vanuit een oogpunt van waarborging van genoemde
publieke belangen noodzakelijk is dat deze beheerder van het hogedruk-gastransportnet
zich ontwikkelt tot systeembeheerder;verzoekt de minister van Economische Zaken, op de kortst mogelijke termijn
een voorstel tot wijziging van de Gaswet gebaseerd op bovengenoemde uitgangspunten
te doen toekomen aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ten Hoopen, Stuger, Netelenbos,
Van Dijke en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 26(28600 XIII).De heer Ten Hoopen (CDA):Mijn laatste motie betreft de administratieve lasten waardoor eerlijke
concurrentieverhoudingen worden belemmerd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de administratieve lasten de concurrentiepositie van Nederlandse
bedrijven negatief beïnvloeden;constaterende dat de administratieve lasten op dit moment nog steeds toenemen;van oordeel dat de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven drastisch
moet verbeteren en dat daarvoor de administratieve lasten substantieel moeten
afnemen;verzoekt de regering, de totale administratieve lasten op ondernemingsniveau
met minstens 5% per jaar te reduceren, zodat in het jaar 2006 ten minste een
20%-reductie is gerealiseerd ten opzichte van het jaar 2002 (nulmeting) en
verzoekt de regering bovendien, de resultaten per jaar te presenteren bij
de begroting;verzoekt de regering, de minister van Economische Zaken voldoende instrumenten
en/of bevoegdheden te geven om deze taak naar behoren uit te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ten Hoopen, Van Hoof, Van der
Vlies en Hoogendijk. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(28600 XIII).De heer Hessels (CDA):Voorzitter. Ik begrijp dat ik in blessuretijd spreek. Ik zal mijn tijd
zo nuttig mogelijk gebruiken met het indienen van mijn eerste motie in deze
Kamer. Deze motie is een aanvulling op de toezegging van de minister inzake
de herstructurering van het innovatiebeleid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het innovatieve karakter van het Nederlandse bedrijfsleven
achterblijft bij het Europese gemiddelde;overwegende dat de financiële inzet van de Nederlandse overheid voor
het innovatiebeleid het EU-gemiddelde overstijgt;constaterende dat het innovatie-instrumentarium klaarblijkelijk niet voldoende
efficiënt en effectief kan worden ingezet;verzoekt de regering, het instrumentarium voor stimulering van de innovatieactiviteiten
van het Nederlandse bedrijfsleven in zijn geheel opnieuw te bezien op basis
van een viertal ijkpunten, te weten: - het innovatieve karakter
van het te subsidiëren project;- de implementatiemogelijkheid
in de gebruikelijke productiefaciliteiten;- de kosteneffectiviteit
van het voorgestelde project;- mogelijkheden voor samenwerking en
clustering;en te komen tot een overzichtelijke regeling, gebaseerd op het gericht
bereiken van de Lissabon-doelstellingen en daarmee de verbetering van de arbeidsproductiviteit
van het Nederlandse bedrijfsleven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hessels, Stuger, Van Hoof, Netelenbos,
Van Dijke, Van der Vlies, Gerkens, Giskes, Jense en Vendrik.Zij krijgt nr. 28(28600 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de heren bewindslieden voor de antwoorden. Ze waren
goed. Ik heb maar vier moties. Bij de eerste denk ik aan mijn goede vriend,
de heer Hoogendijk.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het niveau van uitgaven aan onderwijs, zorg, veiligheid
en innovatie in Nederland steeds verder gaat achterlopen bij het niveau in
andere ontwikkelde landen;overwegende dat daarmee de economische ontwikkeling en de kwaliteit van
de samenleving worden geschaad;overwegende dat conform Europees beleid ten aanzien van het Stabiliteitspact,
zoals ook ondersteund door de president van de ECB, procyclisch beleid niet
wenselijk is, omdat het snel economisch herstel in de weg staat;verzoekt de regering, het financieringstekort minder snel terug te dringen
en daarmee middelen vrij te maken voor Vendrikonderwijs, zorg, veiligheid
en innovatie, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Netelenbos. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 29(28600 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Bij de tweede motie die ik ga indienen, zeg ik: software open
u. Een enthousiaste reactie van de staatssecretaris, gevolgd door een enthousiaste
motie mijnerzijds.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat software een cruciale rol speelt in de kennissamenleving;voorts constaterende dat de aanbodzijde van de softwaremarkt op dit moment
sterk geconcentreerd is en het veranderen van leverancier vaak hoge overstapkosten
met zich brengt;van mening dat dit de mededinging beperkt en de samenleving niet optimaal
profiteert van de mogelijkheden die software biedt;verzoekt de regering, zich maximaal in te zetten om hier verbetering in
aan te brengen;verzoekt voorts de regering, ervoor te zorgen dat in 2006 alle door de
publieke sector gebruikte software aan open standaarden voldoet;verzoekt voorts de regering, actief de verspreiding en ontwikkeling van
software met een open broncode (open-source software) in de publieke sector
te stimuleren en hiervoor concrete en ambitieuze doelstellingen te formuleren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Stuger, Netelenbos, Gerkens,
Giskes, Jense, Van Dijke en Hessels.Zij krijgt nr. 30(28600 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Vervolgens dien ik een motie in over het onderwerp windenergie,
dat vooral schriftelijk is behandeld.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer over de uitgangspunten voor windenergie op zee
nog geen oordeel heeft kunnen geven, terwijl de regelgeving al volop in ontwikkeling
is;overwegende dat het discriminerend is ten opzichte van andere gebruiksfuncties
om windturbines op zee buiten de "voorkeursgebieden" te verbieden;overwegende dat het onwenselijk is om windenergie tot de huidige voorkeursgebieden
te beperken, die op onzorgvuldige wijze tot stand zijn gekomen en bovendien
steeds kleiner worden door gunning aan andere functies;overwegende dat het van belang is dat de toelating van windturbines op
zee geen vertraging oploopt en dat plaatsing in de voorkeursgebieden tijdwinst
oplevert;verzoekt de regering, voor windenergie op zee de volgende uitgangspunten
te hanteren: - in de gehele EEZ vanaf 12 mijl buiten de kust kan
een vergunning worden aangevraagd, waarbij een normale vergunningsprocedure
geldt;- in de voorkeursgebieden hebben windturbines voorrang boven
andere gebruiksfuncties;- in de voorkeursgebieden verloopt de vergunningsprocedure
aanzienlijk sneller dan erbuiten, bijvoorbeeld doordat er al een (locatie-)MER
is;verzoekt de regering, in goed overleg met belanghebbenden bij windenergie
op basis van windtechnische en ecologische criteria een aantal nieuwe voorkeursgebieden
aan te wijzen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Duyvendak, Gerkens, Giskes,
Jense, Netelenbos en Van Dijke.Zij krijgt nr. 31(28600 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Om nog iets te redden van goede doelstellingen ten aanzien
van het consumentenbeleid, dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het ministerie van EZ verantwoordelijk is voor de bescherming
van de consument;constaterende dat heldere prestatie-indicatoren op dit gebied nog steeds
ontbreken of dit jaar zijn vervallen;overwegende dat met name gebonden consumenten van netwerkdiensten als
kabel, post, vaste telefonie, energie en spoorvervoer bescherming behoeven;verzoekt de regering, als prestatie-indicator op te nemen dat de prijzen
van (genoemde) netwerkdiensten alleen sterker mogen stijgen dan het gemiddeld
prijspeil als daar een duidelijk waarneembare verbetering van de prestatie
tegenover staat,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Gerkens en Jense. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 32(28600 XIII).De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden, zowel schriftelijk
als mondeling. Binnen één minuut heb ik geen tijd meer voor
moties. Dat is ook de reden waarom ik mij beperk tot twee elementen die in
mijn bijdrage zeer belangrijk waren. Over de administratieve lasten is geen
onduidelijkheid, zeker niet als het gaat om de positie van de minister. Daarom
heb ik de motie van de heer Ten Hoopen medeondertekend.Hetzelfde geldt voor de eerste motie van de heer Hessels, die gaat over
een heroriëntatie in de subsidiëringsregeling, met de daarbij behorende
ijkpunten. Ik denk dat er straks nog wel wat meer ijkpunten bij zullen komen.
Dat geldt, wat mij betreft, niet alleen voor innovatie, maar
in brede zin. Vandaar mijn medeondertekening van die motie.Tegen de achtergrond van het feit dat ik gevraagd heb om die heroriëntatie
van de subsidiëring, denk ik dat de VVD-fractie amendementen inzake de
in de begroting opgenomen subsidieverstrekking niet zal steunen, omdat ik
vind dat daarmee net zo voorbij wordt gegaan aan die prioriteitenstelling
als met de wijze waarop bezuinigd is.Tot slot een opmerking over het toezicht. Ik heb zowel de minister als
de staatssecretaris horen reageren op mijn opmerkingen over Opta, NMa en DTe.
Ik heb gisteren heel expliciet de vraag van het functioneren aan de orde gesteld.
Ik heb hen daar gisteren op zien knikken; vandaag heb ik hen daar niet expliciet
op horen reageren, maar ik neem aan dat knikken ook een positief antwoord
was.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun uitvoerige en ook heldere
beantwoording. Toch heb ik nog wat vragen en ook moties. Ik wil graag helderheid
over de toetsing van de "nieuwe NMa" achteraf. De staatssecretaris heeft gezegd
dat de Kamer daarover nog komt te spreken. Ik krijg daarvan gaarne een bevestiging,
omdat in de begroting staat dat de nieuwe NMa achteraf gaat toetsen; dat zijn
dus twee verschillende verhalen.De SP-fractie heeft het verzoek gedaan om een onderzoek in te stellen
naar de instrumentatie en de effectiviteit van het privaatrechtelijke stelsel
van consumentenbescherming in Nederland in vergelijking met andere EU-lidstaten.
Het schriftelijke antwoord daarop is dat er op dit moment al onderzoek is
naar het toezicht op consumentenaspecten door consumentenkamers in andere
landen. Op dit moment is het voor mij onduidelijk of de vraag van de SP-fractie
hierbij wordt meegenomen. Ik dien op dit punt alvast een motie in; als de
minister toezegt dat onze vraag wordt meegenomen, kan ik deze motie altijd
nog aanhouden.De Kamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat EZ hecht aan het kunnen vergelijken van aanbieders door
consumenten en het eenvoudig over kunnen stappen;overwegende dat er in Nederland in tegenstelling tot een aantal andere
Europese lidstaten geen publiekrechtelijke toezichthouder op de consumentenwetgeving
bestaat;overwegende dat slechts 10% van alle bedrijven bij geschillencommissies
is aangesloten;overwegende dat de juridische mogelijkheden voor consumenten om hun gelijk
te halen steeds duurder worden en daardoor worden beperkt;verzoekt de regering, een onderzoek in te stellen naar de instrumentatie
en de effectiviteit van het privaatrechtelijke stelsel van consumentenbescherming
in Nederland in vergelijking met andere lidstaten van de Europese Unie, en
de Kamer hierover voor 1 juli 2003 te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Gerkens, Jense, Netelenbos en
Giskes. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 33(28600 XIII).Mevrouw Gerkens (SP):Ronduit verbijsterend was de reactie die ik zojuist kreeg op het voorstel
om van de door de energiedistributiebedrijven aangeboden energie een in 2010
tot 9% oplopend deel uit duurzame bronnen te betrekken. De staatssecretaris
had het toen over CO2, maar volgens mij zijn dat twee verschillende
dingen. Ik geef hem nog wat tijd om over die vraag na te denken en dien intussen
een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat subsidiegelden die bedoeld zijn om de consumptie en de
productie van groene stroom te stimuleren, op dit moment veelal niet bijdragen
aan meer duurzame productiecapaciteit;overwegende dat het Nederlandse stimuleringskader afwijkt van vergelijkbare
regelgeving in de ons omringende landen, waardoor buitenlandse energiebedrijven
die aan Nederland leveren, in veel gevallen zowel van hun eigen als van de
Nederlandse overheid subsidiegelden ontvangen;overwegende dat de bestaande fiscale regelingen in het kader van de regulerende
energiebelasting (REB) tot bovenmatig financieel voordeel voor de energiedistributiebedrijven
hebben geleid;overwegende dat in EU-verband een indicatieve target is overeengekomen
voor 9% elektriciteitsconsumptie in Nederland uit duurzame bronnen in 2010;overwegende dat er een duidelijke samenhang moet zijn tussen het doel
en de ingezette middelen;verzoekt de regering, met voorstellen te komen die het mogelijk maken
om de energiedistributiebedrijven te verplichten om een bepaald percentage,
oplopend tot 9% in 2010, van de energie die zij aanbieden, uit duurzame bronnen
te betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gerkens. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34(28600 XIII).De heer Hoogendijk (LPF):Voorzitter. Dank aan de minister van Economische Zaken, die toch nog te
spreken kwam over een conjunctuurpolitiek. Ik vind het een interessante discussie,
zij het te academisch. Ik hoopte de minister ervan te kunnen overtuigen dat
Nederland een conjunctuurpolitiek moet voeren. De minister laat zich echter
inkapselen door het idee dat het begrotingstekort niet verder mag oplopen
en door het Stabiliteitspact. Dat is jammer. Alle seinen staan op rood. Dat
hebben zowel de minister als de staatssecretaris betoogd. Het schip maakt
water. Misschien kan het allerjongste lid van deze Kamer over
25 jaar nog eens bekijken of het schip überhaupt vaart. Daar gaat het
om. De staatsschuld mag niet oplopen, terwijl dat met de lage rente van nu
wellicht aantrekkelijk is.Ik heb in eerste termijn gevraagd of de minister bereid is om voor het
midden- en kleinbedrijf, met name voor bedrijven met minder dan 250 mensen
in dienst, de vennootschapsbelasting te verlagen. Ik heb daarop een schriftelijk
antwoord gekregen. Daar staat in dat verlaging van lasten voor bedrijven een
sympathieke gedachte is, maar dat financiering daarvan door hogere lasten
voor grote bedrijven, zoals de LPF voorstelt, slecht is voor de concurrentiepositie
en het paard achter de wagen spant. Ik heb in mijn betoog echter niet voorgesteld
dat de grote bedrijven meer belasting moeten betalen. Ik weet niet waar dat
vandaan komt. De minister vindt het dus een sympathieke gedachte. Ik hoor
graag van de minister of hij die gedachte ook wil uitvoeren.De heer Van Hoof (VVD):Ik heb met belangstelling geluisterd naar de woorden van de heer Hoogendijk
naar aanleiding van de discussie met de minister van Economische Zaken over
de conjuncturele politiek. Ik hoor hem zeggen dat hij een aantal zaken jammer
vindt. Begrijp ik hem goed dat hij zich neerlegt bij de huidige situatie?De heer Hoogendijk (LPF):Wat moet ik anders doen? De minister weigert een conjunctuurpolitiek te
voeren. Er is ook geen meerderheid in de Tweede Kamer voor. Wat moet ik dan
verder doen? Ik heb de minister gevraagd waarom hij geen conjunctuurpolitiek
voert. Dat heeft hij uitgelegd.De heer Van Hoof (VVD):Uw antwoord is verschrikkelijk duidelijk.De heer Hoogendijk (LPF):De heer Vendrik heeft bij interruptie terloops gemeld dat het van belang
is dat aan de top van het bedrijfsleven wordt gevraagd om enige loonmatiging
in acht te nemen en om met name de optieregeling goed te bekijken. Dat hoeft
niet van de vakbonden te komen. Ik vraag de regering om vanuit psychologische
redenen te vragen om matiging. Dat kan een belangrijk psychologisch effect
hebben in deze moeilijke situatie.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Dank voor de antwoorden. Ik hoop dat in tweede termijn op
de amendementen wordt ingegaan. Het is jammer dat het in eerste termijn niet
is gebeurd.Ik steun de motie van mevrouw Netelenbos over de coördinatie van
subsidieregelingen, voortbouwend op de motie-Bolhuis/Van Walsem over de VBTB-systematiek.Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een cultuur van voorzichtigheid en hang naar zekerheid
het starten van een onderneming in Nederland belemmert;voorts overwegende dat het schenken van aandacht aan ondernemerschap in
het onderwijs kan bijdragen aan meer kennis en interesse voor het starten
van een eigen onderneming;voorts overwegende dat de commissie-Teulings onlangs geconcludeerd heeft
dat het economieonderwijs op middelbare scholen herzien moet worden en meer
aandacht moet geven aan de praktijk;verzoekt de regering, een "inleiding in het ondernemen" vast onderdeel
te maken van het economieonderwijs op de middelbare scholen en hier een plan
van aanpak voor te ontwikkelen waarbij ook aandacht wordt gegeven aan ICT-toepassingen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Stuger, Gerkens, Hessels,
Vendrik en Jense.Zij krijgt nr. 35(28600 XIII).Mevrouw Netelenbos (PvdA):Er is al een commissie aan het werk om naar het economieonderwijs te kijken.
Ik vraag mij af waarom wij hier nu al iets moeten vinden vooruitlopend op
de uitkomst van het gedachtegoed van de commissie.Mevrouw Giskes (D66):Het is een oproep om ervoor te zorgen dat dit aspect wordt meegenomen,
omdat wij de indruk hebben dat dit anders niet vanzelf zal gebeuren, terwijl
het in de toelichting op de begroting wel als zodanig wordt genoemd.Tot slot nog een opmerking van orde. Bij een begrotingsbehandeling op
deze manier krijg ik bijna de neiging excuses te maken voor het feit dat wij
de begroting willen behandelen, want blijkbaar wordt het als lastig ervaren
dat wij hier het woord willen voeren op het moment dat wij een begroting moeten
behandelen van een demissionair kabinet. Met de nodige complicaties zijn wij
daartoe overgegaan. Mijns inziens is het dan wel de bedoeling dat wij er een
volwaardig debat over kunnen hebben.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Gegeven mijn beperkte spreektijd is mijn woord van dank en
waardering aan de bewindslieden kort, maar welgemeend.Een schriftelijke vraag van mij en wellicht ook van de SGP-fractie was
wat de relatie is tussen kansspelenbeleid en normen en waarden. In het antwoord
wordt verwezen naar een aantal normen, maar de minister komt niet toe aan
het benoemen van de waarden waarop dit beleid is gebaseerd. Zou de waarde
wellicht hebzucht kunnen zijn? Graag een reactie.In de schriftelijke beantwoording van de vraag over de winkelsluitingstijden
staat: "Het lijkt niet zinvol dit compromis thans open te breken. Alle partijen
(consumenten, ondernemers en werknemers) lijken ermee te kunnen leven." Zij
móéten ermee leven. Het feit dat veel mensen worden gedwongen
dingen te doen die zij niet zouden doen indien zij daartoe niet werden gedwongen,
brengt mij ertoe de volgende motie in te dienen die is medeondertekend door
de collega's Van der Vlies en Ten Hoopen.De Kamer,gehoord Van Dijkede beraadslaging, overwegende dat de zondag om zowel godsdienstige als sociaal-culturele
redenen in onze samenleving een belangrijk rustpunt vormt;voorts overwegende dat de toename van de economische en commerciële
activiteiten op zondag afbreuk doet aan het karakter van een collectieve rustdag;verzoekt de regering, de Kamer voorstellen te doen om het aantal koopzondagen
terug te dringen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dijke, Van der Vlies en Ten
Hoopen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36(28600 XIII).De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Allereerst zeg ik de bewindslieden dank voor hun
beantwoording.Ook ik moet mij beperken, en wel tot het indienen van twee moties. De
eerste motie is medeondertekend door de heer Van Dijke, mevrouw Giskes en
de heer Vendrik.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij marktwerking, liberalisering en privatisering niet
alleen aandacht moet zijn voor efficiëntie en verhoging van de arbeidsproductiviteit,
maar ook voor ethische en sociale effecten en milieueffecten;overwegende dat in dit kader onder meer oog dient te zijn voor hantering
van het voorzorgbeginsel, betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, prijseffecten,
consumentenbescherming, hoge werkdruk en de rol van innovatie;overwegende dat de mede naar aanleiding van een verzoek van de Eerste
Kamer bij brief d.d. 23 mei 2001 aan de Kamer overhandigde kabinetsnotitie
over "Het borgen van publiek belang" (27771, nr. 1) een vooral procedureel
toetsingskader bevat en dat het gewenst is ook te komen tot een inhoudelijk
integraal toetsingskader;verzoekt de regering, een notitie voor te bereiden met daarin een samenhangend
geheel van te hanteren inhoudelijke randvoorwaarden voor marktwerking, liberalisering
en privatisering, dat kan dienen als integraal toetsingskader en deze notitie
voor 1 juli a.s. aan de Kamer voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Van Dijke, Giskes
en Vendrik. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37(28600 XIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,kennisgenomen hebbende van voorstellen uit de kring van oud-managers van
Fokker Aircraft over een mogelijke herstart van (onderdelen van) dit bedrijf;overwegende dat een haalbaarheidsonderzoek naar deze mogelijke herstart
wordt bepleit;verzoekt de regering, zich over dit pleidooi een mening te vormen en daarover
de Kamer te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies en Van Dijke. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38(28600 XIII).De heer Jense (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Mijn fractie maakt zich soms ook zorgen over wat kleinere
zaken in onze economie. Veel mensen denken dat de gestegen prijzen vooral
worden veroorzaakt door de invoering van de euro. Het lijkt mij echter dat
er meer aan de hand is. De horeca is klaarblijkelijk de steen des aanstoots,
maar ook in andere sectoren zijn de prijzen sterk gestegen. Het ligt dus niet
alleen aan de euro, maar vooral ook aan ondernemers die bij het omprijzen
alleen het geldteken hebben gewijzigd. Het lijkt er immers op dat in sommige
sectoren de prijzen meer dan verdubbeld zijn. Deelt de regering mijn mening
dat de prijzen veel te fors zijn gestegen? Welke mogelijkheden zijn er om
daartegen op te treden? Overigens zijn ook in andere EU-landen de prijzen
fors gestegen. Ernstiger is nog dat veel mensen leningen afsluiten om de hogere
prijzen te kunnen betalen en aldus in de problemen komen. Je kunt natuurlijk
zeggen dat zij daar zelf verantwoordelijk voor zijn, maar bedacht moet worden
dat de stijging van hun uitgavenpatroon in ieder geval voor een deel wordt
veroorzaakt door onterechte prijsstijgingen. Mij valt op dat het aantal aanbieders
van goedkope leningen een grote vlucht maakt. Je kunt geen radio of televisie
aanzetten, of je wordt platgebombardeerd met allerlei aanbiedingen om geld
te lenen. Zijn er naast financiële problemen in de kleinste economische
eenheid – het gezin – ook problemen in bepaalde sectoren ten gevolge
van de gestegen prijzen?Ingaande op het energiebeleid merk ik op dat mijn fractie geen voorstander
is van liberalisering. Daarover wil zij pas praten als de problemen in de
sectoren waar de liberalisering is mislukt, zijn opgelost. Ik denk nu aan
de spoorwegen en de kabelnetten. Wij vrezen dat die problemen niet kunnen
worden opgelost zonder gehele of gedeeltelijke terugdraaiing van liberalisering
of privatisering. Wij vragen in het bijzonder aandacht voor de grote problemen
die tuinders hebben met de energiebedrijven. De tuinderssector mag en kan
niet langer lijden onder het geklungel van niet goed functionerende energiebedrijven.
Het wordt hoog tijd dat de overheid ingrijpt bij de netbeheerders van de gasdistributiebedrijven
en ervoor zorgt dat de gasmeters van de tuinders de juiste aantallen kubieke
meters weergeven.Wij hebben een paar dagen geleden een brief gekregen over het kleineveldenbeleid
en een herstructurering van het gasgebouw. De brief verwijst naar stuk nr.
2 (28109). Een passage uit de brief maak ik mijzelf eigen. Het betreft het
gedeelte waarin gevraagd wordt om steun voor het beteugelen van de privatiseringsdrang,
althans wat Gasunie betreft, die bovendien uit het Europeesrechtelijke
optiek niet noodzakelijk is. Onomkeerbare beslissingen over het gasgebouw
en het depletiebeleid mogen niet worden genomen of moeten ongedaan worden
gemaakt. Daarvoor is het gasgebouw te belangrijk voor onze samenleving.Mijn fractie wordt al enige tijd benaderd door oud-Fokker-medewerkers
die bezig zijn Kamerleden ervan te overtuigen dat een eventuele herstart van
Fokker een goede kans van slagen zou hebben. Ik neem aan dat ook andere medewerkers
die mensen hebben ontvangen. Zonder erover uit te wijden, meld ik dat ik na
enkele gesprekken enthousiast ben geraakt over de mogelijkheden daarvan. Kent
de regering de bewegingen die gaande zijn op dat gebied? Zo ja, wat heeft
zij ermee gedaan? Als zij de initiatieven niet kent, is zij dan alsnog bereid
degenen die daarmee bezig zijn te horen?De voorzitter:In reactie op een vraag van een van de afgevaardigden, verzoek ik de minister
in zijn antwoord in te gaan op amendementen die zijn ingediend.Minister Hoogervorst:Voorzitter, dat was ook mijn bedoeling. Ik beantwoord eerst nog wat vragen
die nader zijn gesteld. Vervolgens zal ik ingaan op de ingediende amendementen.
Ik eindig met een beoordeling van de moties die zijn ingediend, voorzover
ze mijn beleidsterrein betreffen, anders zal de staatssecretaris het woord
voeren daarover.Voorzitter. Ik ben mevrouw Netelenbos nog een antwoord schuldig over de
mogelijkheden van het benutten van onderuitputting in ICES-KIS-2. Omdat ICES-KIS
geen officieel fonds is, was zij er bezorgd over dat bij onderuitputting het
geld gebruikt zou kunnen worden voor andere uitgaven van het Rijk. Zij verwees
naar een mogelijke onderuitputting bij ICES-KIS-2-middelen. Ik kan haar geruststellen,
want de projecten worden gefinancierd uit het Fonds economische structuurversterking.
Dat brengt mee dat de ICES-KIS-projecten gedurende de looptijd uitgaven kunnen
doen tot aan het niveau van de toegezegde FES-bijdrage. Als het kasritme in
een jaar achterblijft, is het mogelijk om de middelen door te schuiven naar
volgende jaren, indien daar goede redenen voor zijn. Met andere woorden, ook
als er vertraging is in de uitgaven, blijft het toegezegde FES-bedrag in principe
volledig beschikbaar voor het project. Er is dus geen sprake van onderuitputting
bij de ICES-KIS-2-middelen. Wel is er sprake van een vertraging, maar de middelen
worden dus gewoon opgeschoven.De heer Vendrik heeft gevraagd om een nadere beschouwing over de verhouding
tussen de bezuinigingen op het hoger onderwijs en het doel van het verbeteren
van het kennisklimaat. De collega's op Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
zijn natuurlijk druk doende om de bezuinigingen op een verantwoorde manier
tot stand te brengen. Dat neemt niet weg dat het op zichzelf natuurlijk vervelende
maatregelen zijn. Na het zuur komt wel het zoet, want met de ICES-KIS-3-impuls
investeren wij in de kwaliteit van de kennisinfrastructuur en die impuls is
echt groter dan de negatieve impuls van de bezuiniging.Ik geef nog een nadere inhoudelijke reactie over de tekorten aan kenniswerkers.
Dat is natuurlijk een zwaar probleem. Die tekorten zijn niet het gevolg van
de bekostiging van het hoger onderwijs. Het probleem zit juist in de institutionele
vormgeving ervan. Op korte termijn kunnen wij het tekort opvangen door goed
opgeleide mensen uit het buitenland te halen, maar op langere termijn zijn
juist institutionele wijzigingen in het onderwijs nodig, zoals verbetering
van de aansluiting op de arbeidsmarkt, meer mogelijkheden tot differentiatie,
topopleidingen en meer flexibiliteit in het onderwijsaanbod.De heer Vendrik (GroenLinks):De opmerking van de minister dat via ICES-KIS meer geld naar de kennisinfrastructuur
in Nederland gaat dan er wordt bezuinigd via de efficiëntiekorting op
het hoger onderwijs, bevreemdt mij. Bij ICES-KIS gaat het om een investeringsbedrag.
Het is een pot geld die wordt uitgegeven; daarna is het over en sluiten. Bij
de universiteiten gaat het om een bezuiniging die oploopt in de jaren en daarmee
ook structureel wordt. De structurele onderfinanciering van het hoger onderwijs
kan dus nooit geringer zijn dan wat er uit ICES-KIS eenmalig bijkomt. Die
vergelijking houdt dus geen stand.Minister Hoogervorst:Het gaat wel om een bedrag van 800 mln. Na ICES-KIS-2 en ICES-KIS-3 zal
er ook nog wel een ICES-KIS-4 komen.Ik wacht af wat de Kamer doet in de discussie over de NMa. Zij zal dat
in haar eigen procedurevergadering bespreken.Mevrouw Giskes heeft een vraag gesteld waarom plantenveredeling in de
WBSO wordt uitgesloten. Naar onze mening is plantenveredeling een routinematige
innovatie die continu wordt gedaan en nauwelijks als een echte innovatie kan
worden gezien. Aangezien wij een bepaald bedrag uit de WBSO moeten halen,
is dat de reden dat dit een van de posterioriteiten wordt.Mevrouw Giskes (D66):Ik moet het misschien niet denigrerend noemen, maar dit is toch wel een
heel beperkte uitleg van hetgeen in die sector gebeurt. Ik heb begrepen dat
zo'n 14% van de omzet in die branche aan R&D wordt uitgegeven. Het is
toch een van de terreinen waarop Nederland vooroploopt in de wereld. Moeten
wij dit niet juist blijven bevorderen om ten minste op een aantal punten nog
echt innovatief bezig te zijn in Nederland?Minister Hoogervorst:Ik ben het met mevrouw Giskes eens dat dit een belangrijke sector is.
Ik zou er ook zeker niet denigrerend over willen spreken. Het veredelen van
planten en bollen is echter aan de orde van de dag in die sector. Het is een
continu proces – steeds weer een ander kleurtje voor de bloemen –
waarvan je niet kunt zeggen dat het om baanbrekende innovaties gaat.Mevrouw Giskes (D66):Als het daarom ging, zou ik het misschien zelfs met de minister eens zijn.
Het gaat veel meer om resistentiebevordering en dergelijke. Dat zijn toch
belangrijke ontwikkelingen.Minister Hoogervorst:Ik wil niet zeggen dat het niets voorstelt wat in die sector gebeurt.
Als wij echter moeten kiezen tussen verschillende vormen van innovatie, beschouwen
wij deze meer als routinematig en geven wij daaraan posterioriteit ten opzichte
van andere vormen van innovatie.Mevrouw Giskes (D66):Heeft de minister een idee hoeveel hij bespaart door deze sector buiten
de R&D te houden?Minister Hoogervorst:Dat zal ik u schriftelijk laten weten.Het spijt mij dat ik de heer Hoogendijk niet heb kunnen overtuigen op
het gebied van de conjunctuurpolitiek. Misschien is het wel aardig dat in
elk geval de geest van Heinsbroek tijdens dit debat rondwaarde. Ik vond het
herkenbare geluiden, die ik van zeer dichtbij in het kabinet heb mogen beluisteren.De heer Hoogendijk had gelijk met zijn opmerkingen over de VPB-verlaging
voor kleine bedrijven. Hij heeft inderdaad niet zelf aangegeven dat dit bij
de grote bedrijven zou moeten worden weggehaald. De Kamer weet dat er een
opstapje in de VPB zit voor kleine bedrijven. Er is dus al een zekere tegemoetkoming
voor kleine bedrijven. In de huidige omstandigheden hebben wij hiervoor geen
geld kunnen vinden. Het zou een andere zaak zijn, als in het najaarsoverleg
het bedrijfsleven tegen ons zou zeggen dat het de 250 mln die voor het bedrijfsleven
beschikbaar is voor lastenverlichting, daarvoor zou willen inzetten. Ik heb
de indruk dat het bedrijfsleven zelf sterk de voorkeur geeft aan het verlagen
van de WW-premies. Dat begrijp ik goed, want dit komt het hele bedrijfsleven
tegemoet en is dus ook heel goed voor het midden- en kleinbedrijf.Wat betreft zijn opmerking om in het najaarsoverleg nog eens de matiging
over de brede linie te benadrukken, antwoord ik dat ik daarover met de heer
De Geus zal overleggen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat was naar aanleiding van een interruptiedebat dat ik met de minister
voerde en ik dank de heer Hoogendijk voor zijn steun op dit punt. Als dat
echter nog een nader beraad oplevert, wil ik daar graag over geïnformeerd
worden voordat het najaarsoverleg definitief op 28 november wordt beslecht.Minister Hoogervorst:Het lijkt mij overdreven om daar nog weer een brief aan de Kamer over
te sturen. Ik denk dat als ik toezeg dat ik het er met de heer De Geus over
zal hebben of hij ook van mening is dat dit van belang kan zijn voor het gesprek,
u dit van mij moet aannemen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat gaat mij iets te makkelijk. Ik wil best geloven dat de minister die
hier aanwezig is, met zijn ambtscollega van Sociale Zaken praat, maar daar
ging het niet over. Het gaat erover of het kabinet dit vervolgens als een
belangrijk extra punt wil inbrengen in het najaarsoverleg. Dat is een serieuze
aangelegenheid en daar wil ik als Kamerlid over geïnformeerd worden.De heer Hoogendijk (LPF):Ik vind het ook een beetje te zwak om te vragen aan de minister van Sociale
Zaken óf hij het wil doen. Ik zou dringend willen vragen – u
bent de minister van Financiën en van Economische Zaken – of u
er zelf niet wat druk op wilt zetten.Minister Hoogervorst:Ik zal zien hoe ik het vorm kan geven in het overleg. Ik aarzel wel een
beetje. Ik kan hier natuurlijk mee komen, maar als het echt een issue was
dat voor de beide partners van belang was, dan was het wel opgekomen. Ik vind
het vanzelfsprekend dat ook de top van het bedrijfsleven in deze omstandigheden
gaat matigen. Ik zeg evenwel toe dat ik mijn best zal doen om dit aan de orde
te stellen.De heer Hoogendijk (LPF):Het is absoluut niet vanzelfsprekend: dat wordt niet gedaan. U kunt dit
duidelijk zien. Ik vraag duidelijk of de regering nu zelf eens een stap wil
nemen en gewoon wil zeggen: jongens, matigen jullie nu ook eens een keer aan
de top. Dat is psychologisch van groot belang. Ik geloof echter niet dat u
het belang ervan inziet. Ik zou echt proberen om niet te volstaan met aan
mijnheer De Geus te vragen er wat aan te doen. Het moet zijn: kabinet doe
er wat aan!Minister Hoogervorst:Voorzitter. Ik zal deze opmerkingen ter harte nemen.De heer Van Hoof (VVD):Ik zou er het volgende aan willen toevoegen. De heer Hoogendijk wil niet
25 jaar vooruitkijken, maar het is ook zaak om in dezen eens achteruit te
kijken. Ik zou aan het kabinet willen vragen: bent u het niet met mij eens
dat er in de afgelopen jaren, tegen de achtergrond van de discussie over inkomensontwikkeling
in het bedrijfsleven, breed en ook aan de top, al het nodige gebeurd is, ook
als het gaat om opties? Is het ook niet zo, vraag ik de minister, dat als
er gesproken wordt met werkgevers en werknemers over loonmatiging, dit het
hele brede traject van werknemers zal betreffen? Naar mijn waarneming zijn
ook de hoge directeuren over het algemeen gewoon werknemer met een arbeidscontract.Minister Hoogervorst:Ja, dat is waar. Aan de andere kant is er natuurlijk een kleine top en
dat is inderdaad een heel kleine top, maar het gaat dan meteen wel om heel
grote bedragen waar het bij de opties om is gegaan. Ik heb de Kamer medegedeeld
dat de regering een groot aantal maatregelen neemt om de excessen die zich
daar hebben voorgedaan, in de toekomst in te dammen.Voorzitter. Ik kom op de amendementen. Het amendement van mevrouw Giskes
op stuk nr. 14 stelt voor om de bezuinigingen op de subsidies voor technologische
samenwerking ongedaan te maken. Mijn antwoord daarop is dat Economische Zaken
gesteld is voor een behoorlijke bezuiniging en dat dit tot keuzes dwingt.
Daarbij wordt steeds gezocht naar manieren om de beleidsmatige gevolgen van
ombuiging zoveel mogelijk te beperken. Ik heb daarbij uitdrukkelijk niet voor
de kaasschaafmethode gekozen. Ik probeer wel tot een integratie van instrumenten
te komen en daarbij aan de brede wens van de Kamer tegemoet te komen het aantal
instrumenten te verminderen en te stroomlijnen. Ik heb ook in eerste termijn
gezegd dat er een nieuw samenwerkingsinstrument komt waarin duurzaamheid één
van de criteria wordt. Daar kan het dus echt in gaan plaatsvinden; er is ongeveer
100 mln tezamen voor dit nieuwe instrument. Ik moet ook erop wijzen dat de
dekking van het amendement echt ontoereikend is. De ontvangsten op artikel
2 vertonen juist een bijzonder stabiele omvang voor de jaren 2003 t/m 2007.
De enige hobbel die zichtbaar is, betreft een eenmalige ontvangst in verband
met de voorgenomen verkoop van Twinning. Voor het ophogen van de ontvangstraming
in 2003 ontbreekt echt elke grond. Het is dus eigenlijk een
ongedekt amendement.Het amendement van de heer Vendrik op stuk nr. 15 strekt ertoe om de voorgestelde
ombuiging op het EET terug te draaien, omdat ontgroening van het beleid niet
rechtvaardig wordt geacht. Ook hier geldt natuurlijk dat wij door de forse
bezuinigingen gedwongen worden duidelijke keuzes te maken en bovendien geeft
het amendement geen echte dekking. De ombuiging wordt slechts teruggedraaid
en het tekort dat hierdoor ontstaat wordt eenvoudig geparkeerd als een nader
door mij in te vullen minipost op de begroting. Ik zou dan ook aanvaarding
van dit amendement willen ontraden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik zou een serieuzer commentaar willen op de dekking die in het amendement
wordt aangegeven, zeker nu het hier een minister in dubbele hoedanigheid betreft.
Ik heb drie opties gegeven. Daar is goed over nagedacht. Er is zelfs even
over gesproken met ambtenaren van het ministerie van Financiën. Het verplicht
niet tot hogere uitgaven, het geeft ruimte voor hogere uitgaven en het geeft
ook ruimte om lopende de begrotingsuitvoering de drie verschillende dekkingsopties
nader in te vullen en dat definitief bij de voorjaarsnota te regelen. Als
dat al niet kan!Minister Hoogervorst:Het wordt natuurlijk een wat milder amendement als ik niet verondersteld
word om het uit te geven.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is met alle begrotingsartikelen zo. Als wij een begrotingswet aannemen,
mág u de uitgaven doen, u moet het niet doen, mijnheer de minister.
Dat geldt ook voor amendementen, zo werkt dat nu eenmaal.Minister Hoogervorst:Ik vind dekkingen zoals onderuitputting en eindejaarsmarge of het hiermee
belasten van verschillende andere posten op de begroting van EZ, niet sterk.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter.De voorzitter:Nee, mijnheer Vendrik, u heeft twee keer een vraag hierover gesteld. Er
is een advies van de minister en de Kamer gaat er zelf over stemmen.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat hier als dekking in het amendement wordt voorgesteld, is standing
practice in de dagelijkse begrotingsuitvoering van een departement als Economische
Zaken. Ik geef drie opties. Dat sluit helemaal aan op de wijze waarop een
departement met zijn begroting omgaat en dat wordt hier als ondeugdelijk gekwalificeerd.
Dan moet de minister gewoon zeggen dat hij er geen zin in heeft. Zeg dat dan
maar, dan weet ik waaraan ik toe ben!Minister Hoogervorst:Dat heb ik ook gezegd. Ik heb aangegeven dat wij keuzes moesten maken.
Dat wil ik wel herhalen. Ik vind dit echt geen sterke dekking. Onderuitputting
is in het algemeen geen sterke dekking!In het amendement van mevrouw Giskes op stuk nr. 9 wordt voorgesteld om
in artikel 2 Bevorderen van innovatiekracht het verplichtingen- en uitgavenbedrag
te verhogen met 143.000 euro. Dat is natuurlijk geen enorm hoog bedrag.Het belang van de STW staat buiten kijf en daarom is de STW ook ontzien
bij de invulling van de taakstelling. Van de departementen wordt verwacht
dat zij efficiënter gaan werken, dus verwacht EZ dat ook van de instituten
die door EZ worden gefinancierd. Aan de STW is daarom net als aan de andere
instituten waaraan EZ een financieringsbijdrage geeft, een efficiencykorting
van 4% opgelegd. Hoewel het dus niet gaat om een enorm hoog bedrag, vinden
wij dit vanuit het standpunt dat alle subsidiabelen naar rato moeten meedelen,
een te verdedigen bezuiniging.Mevrouw Giskes (D66):Is het niet denkbaar dat zo'n instituut iets efficiënter werkt dan
zo'n groot ministerie en dat het geen kwaad kan om een beetje selectief te
zijn in waar de bezuinigingen worden neergelegd.Minister Hoogervorst:Dat is waar, maar het gaat om een efficiencykorting van slechts 4%. Ministeries
mogen dan wel groot zijn, maar er wordt verschrikkelijk hard gewerkt. Die
worden grosso modo voor 11% aangeslagen. Ik vind dan ook dat men er zeer mild
vanaf komt. Nogmaals, het gaat niet om een groot bedrag, maar wij hebben dit
over de hele linie gedaan. Ik vind dat uitermate goed verdedigbaar.Ik kom bij de moties. In haar motie op stuk nr. 21 nodigt mevrouw Netelenbos
de regering uit, het aantal subsidieregelingen fors terug te brengen tot enkele
grote subsidietrajecten en de kenniscentra en intermediaire organisaties overeenkomstig
te stroomlijnen. Ik beschouw deze motie als een ondersteuning van het beleid.
Ik heb haar inbreng in eerste termijn toegejuicht. Wij kunnen deze motie dan
ook positief bezien.Hoewel de motie op stuk nr. 22 over kleine criminaliteit en het MKB op
zichzelf sympathiek is, is zij naar mijn mening toch strijdig met de vorige
motie. De 30-plusregelingen op Economische Zaken zijn heel vaak ontstaan als
gevolg van debatten en moties. Mevrouw Netelenbos spoort mij aan om het aantal
subsidietrajecten fors in te perken, maar vraagt mij tegelijkertijd om een
nieuw traject te beginnen. Ik wil niet flauw zijn, maar zo gaat het in de
praktijk.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Het is wel een beetje flauw. Het gaat om een zeer groot maatschappelijk
vraagstuk. Het is dan ook van groot belang dat je datgene doet wat helpt.
Als dat een regeling met zich brengt, dan zij dat zo. Waarschijnlijk kunt
u die regeling onderbrengen in een van de grote clusters. De motie nodigt
u uit die creativiteit te betrachten. Dat zou u toch tenminste kunnen doen.
Dan praten wij wel over de vraag in welk cluster het hoort.Minister Hoogervorst:Ik vraag de staatssecretaris om er in zijn denktijd nog even over na te
denken, maar wij schuiven alle problemen af. Als je teruggaat naar wat grotere
regelingen en daarbinnen weer allerlei subregelingen maakt, schiet je niet
zo verschrikkelijk veel op. Ik ben dan ook nog steeds sceptisch.Ik kom bij de motie van mevrouw Netelenbos op stuk nr. 24 over de financiële
armslag van consumentenorganisaties. Ik heb haar vraag hierover al schriftelijk
geantwoord en moet aanneming van de motie ontraden. Het lijkt mij niet goed
dat consumentenorganisaties in hun basisfinanciering worden gesubsidieerd
door de overheid. Wij organise ren wel projecten van consumentenorganisaties
en willen er graag mee doorgaan. Boetes zijn geen stabiele inkomstenbron.
Ook om die reden ontraad ik aanneming van deze motie.Ik kan mij geheel vinden in de motie van de heer Ten Hoopen op stuk nr.
27 over de administratieve lasten van het Nederlandse bedrijfsleven en beoordeel
die dan ook positief.Ook de motie van de heer Hessels op stuk nr. 28 over het innovatieve karakter
van het Nederlandse bedrijfsleven zie ik als een ondersteuning van het beleid.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik heb nog een vraag over de motie op stuk nr. 27. Ik dacht dat de minister
in eerste termijn had gezegd dat hij geen behoefte had aan een nulmeting,
omdat hij al 5 mln euro had uitgegeven voor al die documenten. Nu staat er
in de motie...Minister Hoogervorst:Dat staat er tussen haakjes. Ik heb het even grosso modo genomen. Het
ging in het debat om de reductie met 5% en om voldoende instrumenten voor
de minister van Economische Zaken.Mevrouw Netelenbos (PvdA):Ik ben het wel met het laatste verzoek eens, maar ik ben het er niet mee
eens dat weer een nulmeting wordt gedaan.Minister Hoogervorst:Dat is ook niet nodig. Wij hebben metingen zat om het verschil te kunnen
zien.De heer Vendrik heeft op stuk nr. 29 een motie ingediend die mij heel
bekend voorkomt, namelijk de motie die mij ertoe aanspoort om het financieringstekort
minder snel terug te dringen. Kan het zijn dat deze motie al bij de financiële
beschouwingen is ingediend? Ik kan mij deze motie herinneren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik dacht dat ik hier te maken had met de minister van Economische Zaken.
Ik kan hem uit de brand helpen: er zijn twee woorden aan toegevoegd, dus het
is een substantieel andere motie dan de motie die was ingediend bij de financiële
beschouwingen.Minister Hoogervorst:Deze motie is bij dat eerdere debat niet door de Kamer aangenomen. Ik
reken op de consistentie van de Kamer. Ik kan mij echter nog heel goed een
debat herinneren tussen de heren Wöltgens en Voorhoeve, toen de heer
Voorhoeve dacht dat hij de heer Wöltgens helemaal klem had geredeneerd.
Toen zei de heer Wöltgens: de heer Voorhoeve rekent op mijn consistentie;
dat kan hij niet. Dit was "petite histoire".De heer Van der Vlies heeft op stuk nr. 37 een motie ingediend waarin
wordt gevraagd om een notitie over een integraal toetsingskader voor marktwerking,
liberalisering en privatisering. Ik heb hem gezegd dat ik schriftelijk op
dit verzoek zal reageren, omdat ik er eerst even over wil nadenken.De voorzitter:Dan is wel de vraag aan de orde wanneer de Kamer die schriftelijke reactie
krijgt. Daar verbind ik het verzoek van de staatssecretaris aan, om de stemming
over de begroting, de amendementen en de moties een week aan te houden en
dus niet volgende week dinsdag maar de dinsdag daarop te houden.Minister Hoogervorst:Ik zal die brief nog voor die datum kunnen leveren.De voorzitter:Is daar bezwaar tegen?De heer Ten Hoopen (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik heb de staatssecretaris gevraagd om voor het
weekend te reageren en dat zou hij mogelijkerwijs doen. Uw voorstel staat
dus haaks op wat wij net hebben gewisseld.De voorzitter:Na afloop van de tweede termijn van de regering zal ik mij verstaan met
beide bewindspersonen. Morgen zal de voorzitter tijdens de regeling van werkzaamheden
een voorstel doen over het moment van stemming over de begroting, de amendementen
en de moties.Minister Hoogervorst:Mocht de stemming toch volgende week dinsdag plaatsvinden, dan denk ik
dat ik ook wel in staat ben om de gevraagde brief voor de stemming te leveren.De voorzitter:Waarvan akte.Minister Hoogervorst:Voorzitter. De heer Van der Vlies heeft op stuk nr. 38 een motie ingediend
over voorstellen uit de kring van oud-managers van Fokker Aircraft voor een
mogelijke herstart van dit bedrijf. Ik hoor ook geruchten over verschillende
initiatieven rondom een eventuele herstart van Fokker. Ik kan die op dit moment
echt niet op hun realisme beoordelen. Het ministerie wordt door de betrokken
partijen op de hoogte gehouden. Als er reële mogelijkheden zijn die wij
met onze bestaande instrumenten kunnen steunen, dan zullen wij die serieus
bezien. In de motie wordt de regering gevraagd, zich een mening te vormen
over dit pleidooi. Ik kan die motie positief bejegenen. Ook de heer Jense
had daarom gevraagd.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ik had een aantal vragen gesteld. Beantwoordt u die nog?Minister Hoogervorst:Bedoelt u met betrekking tot Fokker?De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ja.Minister Hoogervorst:Als het zover komt dat wij ons daarover een mening vormen, dan zullen
wij uw vragen daarin meenemen.De heer Jense heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de prijsstijgingen
bij de invoering van de euro. Misschien mag ik hem erop wijzen dat wij volgende
week een algemeen overleg over de prijsstijgingen bij de euro hebben en over
het inflatieniveau in Nederland in het algemeen? Ik denk dat wij dan zijn
vragen wat beter kunnen uitdiepen.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ik hoop dat het breder is dan alleen de horeca.Minister Hoogervorst:Zeker, het is breder dan alleen de horeca.Staatssecretaris Wijn:Ik ben mevrouw Netelenbos erkentelijk dat zij haar amendement over toerisme,
als zij akkoord gaat met de nota van wijziging op dit punt, wil intrekken.
Zij krijgt die nota van wijziging nog. Daarin staat wat wij willen, namelijk
het terugdraaien van de korting op het Artikel toerisme in brede zin van 1,3
mln in 2003 oplopend tot 5 mln in 2006. Omdat ik vind dat TRN efficiënter
kan werken, wil ik deze organisatie, net als wij met andere
organisaties doen, een efficiency- en volumekorting opleggen. Daarmee worden
middelen vrijgespeeld voor nieuw beleid. Ik zal dat in de nota van wijziging
nader aan de Kamer voorleggen.Mevrouw Netelenbos heeft een motie op stuk nr. 23 ingediend over de kerncentrale
Borssele. Het lijkt mij dat wij precies weten waar eenieder van ons staat.
Ik ontraad de aanneming van de motie.De heer Ten Hoopen vond het belangrijk het MKB en eventueel ook Twinning
te betrekken bij handelsmissies. Ik ben het met hem eens dat dit een ondersteuning
van het beleid is. Wij gaan morgenochtend ook met MKB-bedrijven op missie
naar India. Wij gaan zelfs naar Hydrabad. Dat is de "silicon valley" van India.
Wij letten er echt op dat wij zowel het MKB als ICT voldoende aandacht geven.In zijn motie op stuk nr. 25 over familiebedrijven vraagt de heer Ten
Hoopen om een visie van de regering op de positie en de rol van familiebedrijven.
Hij geeft een aantal voorbeelden van potentieel beleid. Voor de zomer van
2003 krijgt de Kamer een brief over ondernemerschapsbeleid. Daarin wordt expliciet
aandacht besteed aan familiebedrijven. Als hij toestaat dat ik de motie op
die manier uitleg, dan wordt er voor de zomer van 2003 materieel aan zijn
wensen voldaan. Ik zal er ook contact over opnemen met de collega's van Sociale
Zaken en Financiën.De motie op stuk nr. 26 van de heer Ten Hoopen gaat over de Gaswet. Hij
maakt daarin opmerkingen over een volstrekt onafhankelijke instantie die uitsluitend
opereert onder de verantwoordelijkheid van de minister en die belast is met
het beheer van het hogedruk-gastransportnet. Ik kan mij vinden in de strekking
van de motie. Ik heb al aangegeven dat wij met voorstellen komen over een
wijziging van de Gaswet. Daarin komt het publieke belang ook tot uitdrukking.
Ik wil dat echter doen in samenhang met de implementatie van de tweede gasrichtlijn
en de gesprekken met Shell en Exxon. Ik heb wat dat betreft om enige ruimte
gevraagd. Ik wil het daar niet los van zien. Als ik de motie zo mag interpreteren
dat die ruimte er is, dan heb ik geen bezwaar tegen de aanneming van de motie.De heer Ten Hoopen (CDA):In het dictum wordt gevraagd om snelheid te betrachten. Wat bedoelt de
staatssecretaris wat dat betreft? Ik wil die snelheid er wel in houden.Staatssecretaris Wijn:Dat willen wij ook. Ondanks onze demissionaire status proberen wij de
voortgang er zoveel mogelijk in te houden. Mijn opmerkingen waren gerelateerd
aan een aantal overwegingen in de motie. Ik heb erover gezegd wat ik heb gezegd.
Mocht de motie worden aangenomen – gezien de ondertekening is dat te
verwachten – dan zullen wij hier met nadruk aandacht aan besteden in
de discussies met Shell en Exxon.De motie van de heer Vendrik over het gebruik van open-source software
is bijna Kamerbreed ondertekend. Ik kan mij voorstellen dat de heer Van Hoof
deze motie niet heeft ondertekend vanwege het verzoek om ervoor te zorgen
dat in 2006 alle door de publieke sector gebruikte software aan open standaarden
voldoet. Dit onderwerp neem ik samen met minister Remkes voor mijn rekening.
Ik kan niet garanderen dat in 2006 alle gebruikte software aan open standaarden
voldoet. Wij willen dat wel proberen. In die zin zie ik de motie als een ondersteuning.
Wij komen hier ook op terug. Er wordt terzake expertise opgebouwd en gebundeld
in het kader van ICTU. Vanwege het genoemde element, moet ik aanneming van
deze motie echter ontraden.De heer Vendrik (GroenLinks):Voor de geschiedschrijving is het interessant om te melden dat de heer
Van Hoof de motie niet wenste te ondertekenen omdat de staatssecretaris onze
notitie had omhelsd. Hij vroeg zich af waarom dan nog een motie nodig was.Ik begrijp niet dat de staatssecretaris zegt dat hij de motie niet helemaal
kan uitvoeren. Hij is nog bezig met het opstellen van een notitie waarin dit
handen en voeten gegeven kan worden. Ik denk overigens dat het wel kan. Deze
datum wordt niet voor niets in de motie genoemd. Wij willen dat er echt actie
wordt ondernomen en daarom wordt een termijn gesteld. Wij hebben nog vier
jaar de tijd en dat is lang. Als blijkt dat het niet lukt, praten wij wel
verder. Tot het onmogelijke is niemand gehouden. Ik houd de staatssecretaris
echter wel aan deze inspanningsverplichting.De heer Van Hoof (VVD):Voor de goede orde merk ik op dat het gevoel voor humor van de heer Vendrik
over het algemeen goed is, maar deze grap is minder geslaagd.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik heb geen enkele poging gedaan om de heer Van Hoof iets
in de mond te leggen.Na de toelichtende woorden van de heer Vendrik beschouw ik de motie als
een ondersteuning van mijn beleid dan wel als een aansporing in de door ons
gewenste beleidsrichting. Op grond van deze toelichting kan ik de motie positief
bejegenen.Over de motie van de heer Vendrik over windenergie merk ik op dat EZ voorstander
is van het openstellen van het gehele Nederlandse gedeelte van de Noordzee
voor windenergie, uitgezonderd de gebieden waarvoor harde uitsluitingen gelden.
Daarop gelet, hebben marktpartijen een grote vrijheid om de plaats van een
windmolenpark te bepalen. In samenwerking met Verkeer en Waterstaat en VROM
wordt gezocht naar een precieze invulling van de harde uitsluitingen. In dat
kader wordt ook ingegaan op de gevolgen hiervan voor de huidige voorkeursgebieden.
Het uiteindelijke resultaat van dit onderzoek is een overzicht van alle gebieden
op de Nederlandse Noordzee waar windenergie opgewekt kan worden. Ik laat het
oordeel over deze motie aan de Kamer over.De heer Vendrik vraagt bij motie om het opnemen van een prestatie-indicator
om te bewerkstelligen dat de prijzen van netwerkdiensten alleen sterker mogen
stijgen dan het gemiddelde prijspeil als er een duidelijk waarneembare verbetering
van de prestatie tegenover staat. Ik moet helaas aanneming van deze motie
ontraden. Het is maar net de vraag of de stijging van het gemiddelde prijspeil
voldoende betrekking heeft op de netwerkdiensten. Het is niet bepaald de bedoeling
om prijzen op te drijven. De intentie van de motie is prima, maar het dictum
gaat mij net een stapje te ver. Derhalve moet ik de Kamer aanvaarding van
deze motie ontraden.De heer Vendrik (GroenLinks):Mij wordt niet duidelijk waarom de staatssecretaris aanvaarding
ontraadt. De motie geeft een heldere algemene doelstelling voor het consumentenbeleid,
de consumentenbescherming in netwerksectoren. Als dat toegepast zou worden
op de postzegels, had de staatssecretaris gedaan wat de motie vroeg. De staatssecretaris
kan ook overgaan tot het verlagen van prijzen voor gebonden consumenten. Dat
sluit de motie niet uit. Het gaat erom of de staatssecretaris zich extra sterk
wil maken voor de bescherming van gebonden consumenten van netwerkdiensten
als kabel, post, vaste telefonie, etc. Wij verzoeken de staatssecretaris de
prijsontwikkeling te koppelen aan de mate van serviceverlening. Dat lijkt
mij toch in het kader van consumentenbescherming een heel bescheiden doelstelling.
Zelfs dat ontraadt de staatssecretaris al.Staatssecretaris Wijn:Ik heb hier niets aan toe te voegen. Ik heb aangegeven hoe ik hier in
het algemeen tegenover sta. Natuurlijk is serviceverlening van belang, maar
ook is het van belang dat er relevante kosten gemaakt worden. Deze motie gaat
mij net een stap te ver.Voorzitter. Ik neem aan dat alle amendementen zijn behandeld door de minister.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat heb ik gemerkt, ja.Minister Hoogervorst:Niet naar tevredenheid, maar ik heb ze wel behandeld.Staatssecretaris Wijn:Prima.Voorzitter. Mevrouw Gerkens heeft een motie ingediend op stuk nr. 33 met
het verzoek om een onderzoek naar een privaatrechtelijk stelsel van consumentenbescherming
en daarover voor 1 juli 2003 te rapporteren. Zoals mevrouw Gerkens in de schriftelijke
beantwoording van de Kamervragen heeft kunnen lezen, doen wij op dit moment
onderzoek naar consumentenkamers in andere landen. Het zou heel goed kunnen
dat dit onderzoek afdoende informatie oplevert voor de vraag of ook in Nederland
een generieke consumententoezichthouder noodzakelijk is. Het onderzoek waar
de motie om vraagt zou weer een aanvulling zijn op het al lopende onderzoek.
Ik kan pas te zijner tijd bepalen of dergelijk onderzoek nodig is en daarom
vind ik de motie prematuur.Mevrouw Gerkens (SP):Ik denk dat de staatssecretaris het dictum verkeerd begrijpt. Ik vraag
hem niet om hetzelfde onderzoek te doen in Nederland. Ik vraag hem alleen
maar om te onderzoeken wat het verschil is tussen beide. Als de staatssecretaris
mij kan toezeggen dat het onderzoek dat gaande is de informatie zal opleveren
waar ik om vraag in de motie, ben ik tevreden. Als dat niet zo is, zou hij
kunnen besluiten om mijn verzoek aanvullend mee te nemen in het al lopende
onderzoek.Staatssecretaris Wijn:Ik heb het dictum goed gelezen, maar toch stel ik voor dat wij de resultaten
van het lopende onderzoek afwachten en vervolgens bepalen of nader onderzoek
nodig is. Ik zie mevrouw Gerkens instemmend knikken.Voorzitter. Dan de motie van mevrouw Gerkens die ertoe strekt energiebedrijven
te verplichten een bepaald percentage van de door hen geleverde distributie,
uit duurzame energiebronnen te betrekken. Ik moet ook aanvaarding van deze
motie ontraden. Wij komen nog te spreken over het wetsvoorstel MEP. Wij hebben
de afgelopen jaren gekozen voor stimulering van onderop. Wij gaan dat nu doen
via subsidiëring van energieproductie. De in de motie voorgestelde weg
vind ik een verkeerde en die willen wij niet opgaan. Ik herhaal wat ik in
eerste termijn heb gezegd, namelijk dat wij de idee hebben dat wij de target
voor 2010 wel kunnen halen.Naar aanleiding van een vraag van mevrouw Gerkens – ik weet niet
meer of dat in eerste of in tweede termijn was – merk ik op dat de Opta
ook na de fusie als kamer toezicht blijft houden op de post en telecommunicatie,
maar dan als kamer binnen de NMa. De Opta blijft dus binnen de NMa als kamer
gericht op die sectoren als specifiek toezichthouder. Dat betekent ook ex
ante toezicht. De NMa als zodanig doet het algemene marktstructuurtoezicht
ook ex post. In die zin worden deze sectoren dus ook ex post aan de mededingingsregels
getoetst.Dan kom ik bij de motie van mevrouw Giskes met het verzoek aan de regering
om "inleiding in het ondernemen" vast onderdeel te maken van het economieonderwijs
op de middelbare scholen en daar een plan van aanpak voor te ontwikkelen,
waarbij ook aandacht wordt gegeven aan ICT-toepassingen. Ik vind dit een buitengewoon
lastige, omdat ik niet precies kan overzien waar en hoe het curriculum van
het economieonderwijs precies wordt bepaald. Ik ben het eens met de intentie
van de motie. Ik zal naar beste vermogen bevorderen dat ondernemerschap in
het economieonderwijs op middelbare scholen wordt bevorderd.De heer Van Dijke heeft gevraagd of het PSO zich ook richt op Armenië
en Georgië. Ja, in 2003 staat het PSO ook open voor deze landen. Ik heb
al aangegeven dat wij het PSO na 2003 gaan vernieuwen. Dan kunnen wij de vraag
van het Nederlandse bedrijfsleven daarbij nog centraler stellen.De heer Van Dijke heeft een motie ingediend met het verzoek aan de regering
om de Kamer voorstellen te doen om het aantal koopzondagen terug te dringen.
Het is een verzoek aan de hele regering. Als men het mij persoonlijk zou vragen...
Maar wij hebben gisteren geleerd dat je dat niet uit elkaar mag halen; dat
doen wij dus niet. Ik laat het oordeel over deze motie aan de Kamer over.De heer Van Dijke heeft enkele vragen gesteld over het kansspelbeleid
en normen en waarden. Misschien is er sprake van een misverstand, want er
is geen sprake van verruiming van het kansspelbeleid. Hij stelde dat de regering
wel een aantal normen geeft, zoals bescherming van de spelen, preventie van
verslaving en het voorkómen van criminaliteit; hij vroeg wat daarbij
de achterliggende waarde is. Ik wil niet al te hoogdravend klinken, maar verslaving –
zeker gokverslaving – gaat tegen de waardigheid van een mens in. Ik
denk dat dat de waarde is waarop wij ons beleid baseren, maar ik gebruik dan
wel een erg zware term. Daarom zou ik de normen zoals die met de Kamer zijn
gecommuniceerd, het liefst en het meest voor mijn rekening nemen.De heer Jense vroeg naar de precieze status van het wetsvoorstel inzake
markt en overheid; ik had hem beloofd dat ik daar in tweede termijn op zou
terugkomen. De regering heeft de Tweede Kamer gevraagd om dit wetsvoorstel
aan te houden. Op dit moment vindt de regering dat in het huidige
wetsvoorstel toch nog eens moet worden gekeken naar de zorgvuldige afweging
tussen de bestuurlijke lasten en de belangen van het bedrijfsleven. Momenteel
bekijken wij samen met de collega's van Justitie en BZK welk instrumentarium
het meest geschikt is om recht te doen aan alle betrokken belangen. Begin
volgend jaar zal de regering de Kamer daarover berichten.De heer Jense heeft ook vragen gesteld over de problemen in de tuinbouw
inzake het meten van energie. Ik heb begrepen dat dat ook bij de behandeling
van de begroting van LNV aan de orde is geweest. Wij hebben hierover een aantal
keren ambtelijk gesproken met de LTO en het Productschap tuinbouw. Op 29 november
praat ik samen met minister Veerman met de LTO en het Productschap tuinbouw
over deze problematiek. Het lijkt er inderdaad op dat de netwerkbeheerders
deze problematiek hebben onderschat. Wij horen ook dat wellicht sommige tuinders
niet op tijd de goede meter hebben geïnstalleerd. Wij moeten in ieder
geval dit gesprek afwachten. Wij gaan straks over naar liberalisering van
de energiemarkt voor consumenten. Wij zullen daarom goed bekijken welke belangrijk
leerpunten er te vinden zijn voor de liberalisering van de energiemarkt voor
consumenten.Mevrouw Giskes (D66):Ik heb nog geen reactie gehoord op het amendement op stuk nr. 6 over het
Fonds economische structuurversterking. Het gaat erom ruim 35 mln euro vrij
te spelen om ICT in het onderwijs te financieren, waardoor andere bezuinigingen
in het hoger onderwijs ongedaan kunnen worden gemaakt.Staatssecretaris Wijn:De reactie van het kabinet wordt meegenomen in de toegezegde brief aan
de Kamer.De voorzitter:De Kamer heeft nog geen advies gekregen van de bewindslieden op de motie
op stuk nr. 23 van mevrouw Netelenbos.Staatssecretaris Wijn:Ik heb die motie zeer kort afgedaan. Dat is echter goed begrepen.Mevrouw Netelenbos (PvdA):U zou terugkomen op de kleine criminaliteit.Staatssecretaris Wijn:Ik heb de Kamer toegezegd dat wij hierover met ideeën komen. Wij
kunnen dit meenemen. Daarnaast hebben wij van de Kamer goed begrepen dat als
wij een nieuw regeling willen instellen wij daarvoor zware redenen moeten
aanvoeren. Die zullen wij bij onze overweging betrekken.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik laat nagaan of en wanneer er kan worden gestemd. Er zal morgenmiddag
bij de regeling een voorstel worden gedaan.Ik dank de Kamerleden voor het vertegenwoordigen van het volk, ik dank
de regering voor het beantwoorden van de vragen en het aangaan van het debat,
ik bedank alle belangstellenden op de publieke tribune en ik bedank alle medewerkers
die de vergadering van vanavond mogelijk hebben gemaakt.Sluiting 23.17 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-1565-1606.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl