Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Woningwet naar aanleiding van enerzijds de evaluatie van die wet en anderzijds het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (bouwvergunningprocedure en welstandstoezicht) (26734)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 3868-3890

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-03-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 52, pagina 3868-3890

20-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26734Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over zes moties, ingediend in het notaoverleg over het Meerjarenplan emancipatiebeleid, te weten: - de moties-Visser-van Doorn c.s. over uitkering aan agrarische vrouwen bij zwangerschap (27061, nr. 4) en over over zorgtaken voor mannen en vrouwen (27061, nr. 5); - de motie-Bussemaker/Schimmel over de arbeidssituatie van vrouwen van hoog tot laag (27061, nr. 6); - de motie-Van der Staaij over het breken met prostitutie (27061, nr. 8); en nog twee andere moties (nrs. 10 en 11)Pagina 3846-3846
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 februari 2001)Pagina 3890-3892
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Woningwet naar aanleiding van enerzijds de evaluatie van die wet en anderzijds het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (bouwvergunningprocedure en welstandstoezicht) (26734)Pagina 3868-3890
Vragen van het lid M.B. Vos aan de minister van buitenlandse Zaken, over de bombardementen van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk in Irak (mondelinge vragenuur)Pagina 3831-3835
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het IAO-verdrag, te weten: - de motie-Harrewijn/Verburg over herziening van het verdrag (27480, nr. 2)Pagina 3844-3844
Vragen van het lid De Haan aan de minister van Financiën, over gerezen complicaties inzake de introductie van de euro (mondelinge vragenuur)Pagina 3837-3838
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 februari 2001 over de clustering van de vakken in de basisvormingPagina 3855-3863
Stemmingen over vier moties, ingediend in het debat over gesloten visgebieden, te weten: - de motie-Herrebrugh/O.P.G. Vos over de economische gevolgen (21501-17, nr. 98); - de motie-O.P.G. Vos/Herrebrugh over strijdigheid met het EU-verdrag (21501-17, nr. 99); - de motie-Buijs c.s. over een compensatieregeling (21501-17, nr. 100); - de motie-Van der Vlies c.s. over het openblijvende visserijgebied (21501-17, nr. 101)Pagina 3846-3846
Vragen van het lid Verburg aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over het conflict tussen het RBA Rotterdam en het CBA (mondelinge vragenuur)Pagina 3838-3840
Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over het rapport Asielzoekers crimineler?, te weten: - de motie-Wijn/Van der Staaij over onderzoek naar criminaliteit onder asielzoekers (19637, nr. 560); - de motie-Kamp over strafrechtelijke vervolging en afhandeling asielaanvragen (19637, nr. 561); - de motie-Middel over maatwerk bij vestiging van asielzoekerscentra (19637, nr. 562)Pagina 3843-3844
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 1 februari 2001 over economie en ontwikkelingPagina 3853-3855
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over UNMEE, te weten: - de motie-Van Middelkoop c.s. over uitzending van Apache-helikopters (22831, nr. 22, herdruk)Pagina 3846-3846
Stemmingen over tien moties, ingediend in het notaoverleg over modernisering AWBZ, te weten: - de motie-Arib c.s. over een wettelijke verankering van zeggenschapsinstrumenten (24036/26631, nr. 189); - de motie-Arib/Van Vliet over minimumkwaliteitseisen (24036/26631, nr. 190); - de motie-Arib over een inspectieronde (24036/26631, nr. 191); en over 7 ander moties (24036/26631, nrs. 192 t/m 197, 199)Pagina 3844-3846
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet over: - de motie-Waalkens over mestconcentraten (27276, nr. 15); - de motie-Van der Vlies c.s. over de excretienormen (27276, nr. 17); - de motie-Oplaat over een onnodige stapeling van regelgeving (27276, nr. 18)Pagina 3842-3843
Vragen van het lid Vendrik aan de minister van Financiën, over het begrotingsbeleid (mondelinge vragenuur)Pagina 3835-3837
Presentie en opening (20 februari 2001)Pagina 3831-3831
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 20 februari 2001)Pagina 3841-3842
Vragen van het lid Weekers aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over bovenregionaal vervoer voor gehandicapten (mondelinge vragenuur)Pagina 3840-3841
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Waterstaatswet 1900 in verband met de instelling van de Commissie van advies inzake de waterstaatswetgeving (27492)Pagina 3863-3868
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (pensioenopbouw, waarde-overdracht en waarde-overname alsmede enige andere onderwerpen) (26043), en van: - de motie-Van der Hoeven c.s. over volledige kapitaaldekking en fondsvorming (26043, nr. 16)Pagina 3847-3852
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van artikel 45 van de Politiewet 1993 in verband met het stellen van regels ten aanzien van het vermogen van de regio's (27039)Pagina 3844-3844
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten 's-Graveland, Nederhorst den Berg en Loosdrecht, tevens wijziging van de grens tussen de provincies Noord-Holland en Utrecht (27255)Pagina 3844-3844

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 109 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Woningwet naar aanleiding van enerzijds de evaluatie van die wet en
anderzijds het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (bouwvergunningprocedure
en welstandstoezicht) (26734).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris vroeg mij net al even informeel of ik
voor dit voorstel was. Om het niet zo spannend te maken, kan ik nu al zeggen
dat wij de uitgangspunten van dit voorstel steunen.De voorzitter:Dan kan ik nu het woord geven aan mevrouw Verbugt!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar, voorzitter, u bent wel erg ad rem vanavond en daar zal ik rekening
mee moeten houden. Wij vinden het in ieder geval een goede zaak dat er een
vereenvoudiging komt van de bouwvergunningprocedures en ook een objectivering
van het welstandstoezicht. De huidige beoordeling van bouwplannen op welstand
is in onze ogen vaak nog een bron van ellende, ondoorzichtig en aan discussie
onderhevig. Veel burgers hebben ermee te maken en vaak is er toch sprake van
frustratie en onbegrip over wat wel en niet mag. Lof dan ook voor de staatssecretaris
die dit probeert wat uit de achterkamertjes te halen en het wil plaatsen middenin
het publieke en politieke debat. Ook lof dat hij goed heeft geluisterd naar
de kritiek op zijn oorspronkelijke, het liberaal doorgeslagene voorstel en
nu veel meer gekozen heeft voor de liberaal-sociale invalshoek en die kan
op de steun van de GroenLinks-fractie rekenen.Voorgesteld wordt om een groot deel van de bouwwerken vergunning- en welstandsvrij
te maken. Na de introductie van de voorkant-achterkantbenadering is wat ons
betreft de kou uit de lucht. Het succes van vergunningvrij staat of valt natuurlijk
wel met de uitwerking in de algemene maatregel van bestuur. Ik dank de staatssecretaris
dat wij die al in concept hebben gekregen. Hopelijk zal de Kamer over deze
uitwerking nog uitgebreid komen te spreken, inclusief een mogelijkheid tot
het indienen van amenderende moties. Graag hierop een reactie van de staatssecretaris
en mijn collega's.Voorzitter! Ik kom op de welstand. Om maar eens te beginnen met een goede
liberale gedachte zou je kunnen zeggen dat de vrijheid van de een niet ten
koste mag gaan van de vrijheid en het woongenot van de ander. Zo zou ik de
thans voorliggende voorstellen ook willen samenvatten. Opmerkelijk is altijd
wel dat de individuele burger vaak van mening is dat alles moet kunnen als
het gaat om klussen om, in en aan het huis. Als je iets wilt bouwen, wil je
vrijheid, maar doet de buurman dat, dan wil je dat daarvoor regels gaan gelden.
Er moet veel kunnen in onze ogen, maar het moet natuurlijk
geen rommeltje, geen zootje worden en je zult er toch nog wel enkele duidelijke
afspraken over moeten maken. Klussen moet kunnen, maar dat is wel iets meer
en iets anders dan "rommel maar raak". Met andere woorden, het welstandstoezicht
is in onze ogen toch een waardevolle verdienste van 100 jaar woningwet en
uit architectonisch en stedenbouwkundig oogpunt mag dat niet zomaar overboord
worden gezet. Het is verstandig om met elkaar – gemeenten, inwoners,
deskundigen – een aantal afspraken te maken over de kwaliteit van de
open ruimte. Gisteren hebben wij tijdens het architectuurdebat al de vraag
opgeworden hoe, ondanks de welstand, al die spuuglelijke bedrijventerreinen
hebben kunnen ontstaan. Is dat nu een dubbele moraal of zit daar iets anders
achter? Met elkaar afspraken maken betekent in onze ogen een actieve betrokkenheid
van burgers. Deze worden in tegenstelling tot in de memorie van toelichting
en de nota naar aanleiding van het verslag uitdrukkelijk genoemd in het werkdocument
van de rijksbouwmeester, de Federatie welstand en de VNG.Naast dit beleid vindt de GroenLinks-fractie de betrokkenheid van wijkbewoners
heel erg belangrijk. In het wetsvoorstel wordt ruimte geboden voor het maken
van gebiedsgerichte uitwerkingen. Nergens wordt echter gerept over inspraak
en gedachtevorming op buurt- of zelfs straatniveau. Vindt de staatssecretaris
dit belangrijk en, zo ja, hoe denkt hij deze zeer laagdrempelige betrokkenheid
dan te stimuleren?Mijn fractie steunt het voorstel van de staatssecretaris om vergaderingen
van de welstandscommissie openbaar te maken, de beoordeling te baseren op
een gemeentelijke welstandsnota en betrokken burgers als lid van de commissie
op te nemen. De wijze van benoeming wordt volledig aan de gemeente overgelaten.
Ik kan mij echter voorstellen dat die benoemingen niet overal even doorzichtig
zullen plaatsvinden. Daarom stelt mijn fractie in een amendement voor om hiervoor
nadere regels te stellen. Daarbij kan worden gedacht aan het opnemen van een
minimum aantal burgers en aan een openbare sollicitatieprocedure.Voorgesteld wordt dat gemeenten binnen twaalf maanden hun welstandsnota
af moeten hebben. Mijn fractie kan zich voorstellen dat deze termijn te kort
is, zeker als de inspraak op de welstandsnota, verplicht volgens de gemeentelijke
inspraakverordening, op een goede manier wordt aangepakt. Het boekje, waarnaar
ik zojuist al verwees, voor gemeentelijke welstandsnota's, geeft voor deze
inspraak leuke ideeën, zoals congressen en tentoonstellingen voor en
met burgers. Dat is iets creatiever dan de opmerking in de memorie van toelichting
dat ook anderen bij het debat betrokken kunnen worden. Om die creatieve inspraak
en betrokkenheid mogelijk te maken willen wij de termijn verlengen tot twee
jaar, mits die periode niet leidt tot stoffigheid op het stadhuis bij het
maken van de nota. Als het met andere woorden niet mogelijk is om de inspraak
op een goede manier te regelen, kunnen wij leven met een wat langere periode
voor een echt goede welstandsnota, als het maar niet verzandt in allerlei
ambtelijke procedures.Op veel recreatieterreinen worden veel, misschien wel te veel, permanente
woningen gebouwd die niet onder de welstand vallen, sterker nog: de staatssecretaris
stelt in de nota Wonen voor om deze deels te betrekken bij de reguliere woningvoorraad,
dus binnen de rode contour. De GroenLinks-fractie wil gemeenteraden de mogelijkheid
geven om ook aan deze vakantiehuizen – ik denk niet aan tenten en caravans –
welstandseisen te stellen. Dat kan de kwaliteit van de openbare ruimte enkel
ten goede komen. Deze permanente vakantiehuizen moeten volgens ons onderdeel
zijn van het welstandsbeleid.Om te voorkomen dat de staatssecretaris mijn woorden uitlegt als een pleidooi
voor meer permanente vakantiehuizen en meer permanente bewoning, merk ik voor
alle duidelijk nog maar eens op dat de GroenLinks-fractie een voorstander
is van zeer terughoudend beleid in dezen en dat wij vinden dat permanente
bewoning van vakantiehuizen een permanente irritatie is. Zelfs als vakantiehuizen
niet worden gebouwd voor permanente bewoning maar wel een vorm van permanente
bebouwing zijn, willen wij dat het mogelijk is om deze huizen aan de welstandseisen
te toetsen.Burgemeester en wethouders mogen bij het zogenaamde zwaarwegend belang,
artikel 44, lid 1d, afwijken van het advies van de welstandscommissie en dus
van het gemeentelijk welstandsbeleid. In principe is de GroenLinks-fractie
hier niet op tegen, aangezien niet alles in een nota kan worden voorgekookt.
De vrijheid van burgemeester en wethouders wordt op deze manier echter wel
erg groot en moeilijk te toetsen. Het liefst zouden wij dan ook zien dat dergelijke
afwijkingen worden voorgelegd aan de gemeenteraad. In het door mijn fractie
ingediende amendement wordt dit aangemoedigd. Verder wordt hierin geregeld
dat hierover in ieder geval achteraf verantwoording aan de gemeenteraad moet
worden afgelegd.Voorzitter! Mijn fractie hecht veel belang aan het burenrecht zoals dat
is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek. Ik zei al: de vrijheid van de één,
enz. Zo verbiedt boek vijf van het Burgerlijk Wetboek het onthouden van licht
en lucht en het zonder toestemming van de buren oprichten van balkons en ramen
binnen twee meter van de erfgrens die uitzicht geven op het naburig perceel.
Dit zou op gespannen voet kunnen staan met de grote categorie vergunningsvrije
bouwwerken aan de achterzijde. Het Burgerlijk Wetboek is privaatrechtelijk
van aard en geldt dus ook voor vergunningsvrije bouwwerken. De gemeente voert
alleen geen preventieve toets uit. Wij zijn het niet eens met de fracties
die voorstellen om in de publiekrechtelijke Woningwet een privaatrechtelijke
burenrechttoets op te nemen. Wij zijn het wel eens met de bedoeling van die
fracties, want voorkomen dient te worden dat mensen denken dat alles zomaar
mag. Daarom is voorlichting over dit specifieke onderdeel van groot belang.
Verder kan het aanbevelenswaardig zijn om vooraf met de buren te overleggen.
Het gesprek moet niet pas na het bouwen worden aangegaan want dan loopt men
het risico dat het bouwwerk platgegooid moet worden, dat de harmonie in de
buurt ver te zoeken is of dat er enorme ruzies ontstaan. In de voorlichting
moet aan het specifieke deel van het Burgerlijk Wetboek aandacht worden besteed,
waarnaast het advies gegeven kan worden om met de buren te overleggen
teneinde eventuele problemen te voorkomen. In dit verband vraag ik de staatssecretaris
hoe hij deze voorlichting wil vormgeven. Ik kan mij bijvoorbeeld de website
"www.goedebuur.nl" voorstellen.De bouwvergunningen worden in drie categorieën verdeeld: vergunningsvrij,
licht vergunningsplichtig en vergunningsplichtig. Deze driedeling lijkt ons
helder. Overigens hebben wij nog wel een groot aantal vragen over de precieze
categorie-indeling in de AMvB. Mag bij neonlicht in een tuin bijvoorbeeld
zo'n apenkooi worden gebouwd die de zaak in het geheel overdekt? Krijgen zonnepanelen
nog wel genoeg zon? Is de bebouwing, die nu tot drie meter kan oplopen, niet
eigenlijk veel te hoog? Ik ben van mening dat dit het geval is en ik acht
het dan ook van belang dat dit soort zaken in de AMvB de nodige aandacht krijgen.
Ik hoop van harte dat wij hierover op een later moment op een goede manier
komen te spreken want het betreft een essentieel onderdeel van het nieuwe
beleid. Als dit punt in een AMvB goed wordt geregeld, zal het een verbetering
betekenen van het nieuwe welstandstoezicht.Mijn volgende vraag gaat over de loketten "klaar-terwijl-u-wacht-vergunning"
ofwel de licht vergunningsplichtigen. Op welke manier zal de staatssecretaris
de gemeenten stimuleren om deze loketten spoedig in te richten? Is het zijn
bedoeling dat deze categorie uitputtend wordt benoemd in de gemeentelijke
welstandsnota? Als dat niet zijn bedoeling is, ontstaat er dan niet de willekeur
die wij juist willen voorkomen? Kan dit punt duidelijker in de richting van
gemeenten worden uitgewerkt?Voorzitter! Wij zijn op zich enthousiast over het voorliggende voorstel,
hoewel er aan de uitwerking nog het een en ander moet gebeuren. Uiteraard
vraag ik verder nogmaals warme aandacht voor mijn amendementen.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Vereenvoudiging van regelgeving staat bij de VVD hoog in het
vaandel. Er zijn nog heel veel terreinen waar ondoorzichtige systemen en onnodige
bureaucratie de burger meer hinderen dan dienen. Wat mijn fractie betreft
ligt er op dit punt een belangrijke opgave voor de politiek om de burger meer
centraal te stellen. Dat geldt ook voor de bouwvergunningsprocedures. Laat
ik duidelijk zijn: de VVD-fractie is van mening dat er regels nodig zijn om
te kunnen waarborgen dat er veilig wordt gebouwd. Het bestemmingsplan mag
niet worden ondergraven en ook de kwaliteit van de woonomgeving verdient permanente
aandacht. Mijn fractie wil daar ook niet aan tornen, maar zij is wel van mening
dat er nog wat franje weggeknipt kan worden. Met minder franje wordt het voor
de burger een stuk inzichtelijker en daar gaat het om.De Vereniging van Nederlandse gemeenten en de Federatie welstandstoezicht
hebben aanvankelijk veel kritiek gehad op dit wetsvoorstel. Toch is het de
staatssecretaris gelukt om een compromis met deze instanties te bereiken.
Mijn fractie vindt dat alle betrokkenen daarvoor een compliment verdienen.
Maar dat neemt niet weg dat mijn fractie toch nog over een aantal punten nader
met de staatssecretaris van gedachten wil wisselen.De fractie van de VVD hecht net als de VNG en de Federatie welstandstoezicht
aan het waarborgen van de kwaliteit van de bebouwde omgeving. Wij vinden zelfs
dat de kwaliteit in Nederland beter kan en beter moet. Als ik kijk naar de
eentonigheid van veel wijken en het gebrek aan differentiatie in herkenbaarheid,
dan ligt hier een belangrijke taak voor gemeenten en welstandscommissies om
Nederland een slagje mooier te maken. Ik verwijs ook naar de kritiek die de
fractie van de VVD al eerder heeft geuit op de uitvoering van de Vinex-taakstelling.
Dat bouwen in de toekomst anders moet, dat daarbij de wensen van de burger
meer centraal moeten komen te staan en dat daarbij ook de kwaliteit meer aandacht
verdient is voor ons van essentieel belang. Als het anders moet, dan horen
daarbij misschien wel nieuwe instrumenten. De VVD-fractie denkt, dat de gemeentelijke
welstandsnota in dat opzicht een belangrijke rol kan gaan vervullen. Gemeenten
moeten meer beleid gaan ontwikkelen om de kwaliteit van de bebouwde omgeving
te verbeteren. Daarbij wil de fractie van de VVD twee dingen van elkaar scheiden.
Meer aandacht voor de kwaliteit van wat er gebouwd wordt, dus welstandsbeleid
hoger op de politieke agenda is een goede zaak. Als dan op deze punten meer
accent gelegd kan worden, dan kan wat ons betreft het hoofdstuk betutteling
van de burger nog eens kritisch onder de loep genomen worden. Daar kan nog
behoorlijk wat dor hout weggezaagd worden. Wij hebben de afgelopen maanden
heel veel brieven gehad, niet alleen van gemeenten, ook van burgers. Van een
burger die in conflict kwam met zijn gemeente omdat hij een heg wilde vervangen
door een andere begroeiing, namelijk klimop. De daarvoor benodigde constructie
van gaas was in strijd met de regels. Een afdakje om een afvalcontainer uit
de regen te houden, hield de gemoederen in een andere gemeente bezig. Dat
is dor hout.De VNG en de Federatie welstand vonden aanvankelijk dat de staatssecretaris
te wild het snoeimes hanteerde. De Vereniging Eigen Huis en de Bond van architecten
waren van mening dat de staatssecretaris er het snoeimes juist veel verder
in moest zetten. De VVD-fractie wil graag meedenken met de Vereniging Eigen
Huis en de Bond van Nederlandse architecten om burgers meer zeggenschap en
meer verantwoordelijkheid te geven over hun woning. Voor ons geldt daarbij
wel het uitgangspunt, dat de vrijheid van de een niet mag leiden tot onvrijheid
van de ander. Met andere woorden: het kan niet zo zijn dat een burger zonder
toestemming iets kan bouwen, wat het woongenot van de buurman verpest of de
waarde van de woning van de buurman flink doet dalen. Daar ligt voor ons de
kritieke grens. Daarop zullen wij straks de algemene maatregel van bestuur
toetsen.Ik stel ook vast dat vereenvoudiging van bouwregelgeving en het vergunningvrij
worden van kleine aanpassingen voor veel burgers en bedrijven de administratieve
lastendruk aanzienlijk kunnen verminderen. Al jaren bereiken de fractie brieven
waaruit blijkt, dat burgers in de meest ingewikkelde bureaucratische processen
verstrikt raken, als zij alleen maar een andere dakkapel, kanteldeur, schuurtje
of serre willen bouwen. Ook de opvattingen die de burgers met ons deelden
op de website over hun ervaringen met het welstandstoezicht liegen
er niet om. Wij willen daarin verbetering aanbrengen. Het welstandstoezicht
is te weinig met zijn tijd meegegaan. Politieke verantwoording, controle en
openheid dienen in de zorg voor kwaliteit van de fysieke omgeving meer accent
te krijgen. De uitgangspunten van de onderhavige wijziging van de Woningwet
worden door de fractie van de VVD krachtig ondersteund. Naar onze overtuiging
is er een sterke maatschappelijke behoefte om mondige burgers en huiseigenaren
meer vrijheid te geven om kleine aanpassingen te doen aan hun huis om daarmee
de gebruikswaarde van hun woning te vergroten. Centraal staat voor ons de
vraag of met de beoogde wetswijziging dit doel ook bereikt wordt en of in
de verdere uitwerking een goed evenwicht wordt gevonden.In de eerste plaats is de VVD-fractie blij dat afscheid wordt genomen
van de huidige driedeling: vergunningsvrij, meldingsplichtig en vergunningsplichtig.
Een tweedeling, vergunningsvrij en vergunningsplichtig is veel doorzichtiger.
Wij willen daarmee wel bereiken dat wat vrij is ook vrij blijft. Met ander
woorden: dat gemeenten niet via een achterdeur regels kunnen gaan stellen
die weer een nieuw grijs veld doen ontstaan van halfvrij of in principe vrij,
maar met repressief welstandstoezicht. Onze vrees is dan dat voor de burger
een mistige situatie gaat ontstaan. Dat kan nooit de bedoeling zijn.Dan introduceert de staatssecretaris de lichte vergunningsprocedure. In
de nota naar aanleiding van het verslag is de staatssecretaris optimistisch
dat het grootste deel van deze vergunningsaanvragen direct via het loket kan
worden afgehandeld. Dat is snel en het zal het voor de burger een stuk gemakkelijker
maken. Nu komt er een nota van wijziging waarin de staatssecretaris voorstelt
om de termijn voor de lichte bouwvergunning te verlengen tot wel zes weken.
Dat lijkt daar haaks op te staan. Als de staatssecretaris wil bereiken dat
gemeenten voor kleine bouwsels zulke concrete criteria ontwerpen dat burgers
gelijk aan het loket duidelijkheid kunnen krijgen of hun aanvraag voldoet,
waarom moeten zij dan langer – en nu zelfs zes weken – wachten?
Wij willen juist bereiken dat de burger met zijn dakkapel of tuinhek wordt
bevrijd uit de gemeentelijke molen die zo langzaam draait. Dus gaan gemeenten
straks gewoon weer die heel kleine aanpassingen onder het welstandstoezicht
brengen. En dat kan toch niet de bedoeling zijn? Is de staatssecretaris bereid
om in een algemene maatregel van bestuur concrete voorwaarden op te nemen
dat het ook niet gebeurt?De staatssecretaris wil de gemeenten de mogelijkheid geven om voor bepaalde
delen gebiedsgerichte beperkingen aan te brengen. Op zich is daar niets tegen
en de VVD wil dat principe ook niet afwijzen. Een ander punt is: hoe wil de
staatssecretaris bereiken dat gemeenten zich echt beperken tot het selectief
aanwijzen van wijken die extra aandacht nodig hebben? Dan wordt vergunningvrij
toch weer licht vergunningsplichtig. Hoe wil hij voorkomen dat gemeenten te
ruimhartig gebruik maken van de mogelijkheid om het vergunningvrij bouwen
in te perken? Er zijn nu al gemeenten die openlijk uitdragen dat er, ondanks
de voorliggende wetswijziging, voor de burger uiteindelijk niets zal veranderen,
maar dat kan natuurlijk niet. De staatssecretaris gaat ervan uit dat met de
nieuwe wet jaarlijks zo'n 15.000 verbouwingen niet meer vergunningsplichtig
zijn. Dat scheelt de burger zo'n 100 tot 250 mln. gulden per jaar in de portemonnee.
Hoe wil de staatssecretaris voorkomen dat vrijheden van burgers onnodig worden
ingeperkt en de beloofde lastenverlichting wordt bereikt? Ik hoor hierop graag
zijn visie.Dan kom ik bij de nota Wonen waarin de staatssecretaris aankondigt, te
zoeken naar mogelijkheden om het welstandstoezicht verder te beperken. Voorop
staat, zoals ik al zei, dat voor ons de kwaliteit van de bebouwde omgeving
een grote zorg is. Ook vindt de VVD-fractie dat aanvragen voor de reguliere
bouwvergunning door B&W getoetst dienen te worden op redelijke eisen van
welstand, zoals in artikel 12 van het wetsvoorstel ook is opgenomen. Alleen
vragen wij ons af of dit altijd en overal het beste gediend is met een wettelijk
vastgelegd monopolie van een welstandscommissie. Je kunt ook zeggen dat uit
een oogpunt van deregulering en decentralisatie gemeentebesturen zelf in staat
zijn te bepalen of zij behoefte hebben aan en gebruik willen maken van een
advies en wie dat advies moet opstellen.De PvdA-fractie stelt de stadsbouwmeester voor. Wij delen de bezwaren
van de staatssecretaris tegen dit voorstel. De VVD-fractie ziet er niets in
om de welstandscommissies ook nog eens een keer aan te vullen met een stadsbouwmeester
en dat alles ook wettelijk te verankeren. Dat vinden wij te veel van het goede.
Bovendien doet dit afbreuk aan het politieke primaat van het lokale bestuur
dat wij juist willen aanscherpen. Toch proef ik ook bij de collega's van de
PvdA dat zij zich afvragen of gemeenten niet meer beleidsruimte verdienen
dan het wettelijk monopolie van de welstandscommissie. Hoe kijkt de staatssecretaris
hier tegenaan? Ik merk een smaakverschil tussen het voorliggende wetsvoorstel
en de voornemens van de staatssecretaris in de nota Wonen. Is er een brug
tussen die twee?De VVD-fractie juicht het zeer toe dat de staatssecretaris het welstandstoezicht
meer bij de tijd brengt. Hierbij hoort ook openheid en het aanscherpen van
verantwoordelijkheden van het democratisch gekozen bestuur.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik kom terug op de monopoliepositie van de welstandscommissie. Zegt mevrouw
Verbugt dat er ook gemeenten kunnen zijn die helemaal geen welstandscommissie
instellen omdat B&W zelf deskundig genoeg zijn om de kwaliteit die haar
grote zorgen baart op een goede manier te beoordelen?Mevrouw Verbugt (VVD):U geeft een draai aan mijn betoog. Ik zei dat B&W zelf kunnen bepalen
wie die adviezen geeft. Er zijn veel mensen en bureaus die adviezen geven.
Er kan dus gekozen worden voor een model waarbij de gemeente kiest voor het
instellen van een welstandscommissie, het inschakelen van een bureau of een
stadsbouwmeester. Er zijn dus nogal wat mogelijkheden. Ik vind dat het wetsvoorstel
een heel goede stap in de goede richting doet, maar ik vind ook dat het denken
daarover niet stil behoort te staan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dat B&W dat zelf mogen bepalen, maar ik mag hopen dat degenen
die dat dan beoordelen, wel moeten voldoen aan de criteria zoals wij
die hier vastleggen. Dat moet dan ook controleerbaar zijn voor de burger en
objectiveerbaar, zodat men weet waar men aan toe is.Mevrouw Verbugt (VVD):Zeker, en vandaar ook dat wij heel veel verwachten van de welstandsnota,
waarin duidelijk vastgelegd wordt wat de criteria van beleid zijn. Wij vinden
het ook heel belangrijk dat welstandsbeleid als zodanig hoger op de politieke
agenda komt te staan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat mij om de vrijheden van de burgers; daar had u een aantal opmerkingen
over. Vindt u niet – ik heb daar zelf een aantal dingen over gezegd –
dat diezelfde burgers op de een of andere manier betrokken moeten worden bij
het welstandstoezicht? Ik heb gezegd dat het een aardig idee zou zijn om hen
echt op te nemen – dat is nu ook voorgesteld – in de welstandscommissie.
Maar hoe ziet u dat? Want als je een stadsbouwmeester aanstelt, komt er nog
geen burger aan te pas.Mevrouw Verbugt (VVD):Kijk, het voorstel dat de staatssecretaris ons heeft gedaan om ook te
kijken of betrokken burgers in een welstandscommissie opgenomen kunnen worden,
zou mogelijk een heel goede suggestie zijn. Daar zijn we dan ook niet tegen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben toch benieuwd of u bereid bent om een lijst te maken in de volgende
zin. Immers, als je al zou willen dat die welstandscommissie er niet komt
maar een andere vorm van toezicht op welstand, vindt u dan niet dat je wel
op de een of andere manier moet vastleggen welke keuzes B&W daarin kunnen
maken? Voor de doorzichtigheid van de procedure lijkt mij dat, als burger
en als politica, toch wel heel plezierig.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Ik heb zojuist al gezegd dat voor ons vooral van belang is
dat er een politiek debat in een gemeente over gaat plaatsvinden hoe je het
beleid meer vormgeeft ten aanzien van vragen als hoe je de omgeving mooier
kunt maken en hoe je burgers daar meer bij kunt betrekken. Daarom is de welstandsnota
wat ons betreft een heel goede aanvulling op het beleid zoals het nu gevoerd
wordt. Ik ben niet tegen welstandscommissies als zodanig, maar ik vraag me
af of we in de toekomst ook eens kunnen nadenken over andere modellen dan
wettelijk vastgelegde monopolies. In dat opzicht zou ik willen zeggen dat
het debat wat mij betreft niet hoeft stil te staan.Voorzitter! De VVD-fractie juicht het zeer toe dat de staatssecretaris
het welstandstoezicht meer bij de tijd brengt. Hierbij hoort ook openheid
en het aanscherpen van verantwoordelijkheden van het democratisch gekozen
bestuur. Iedere gemeente moet een welstandsnota gaan opstellen en hiervoor
criteria uitwerken. Maar nu laat de praktijk zien dat gemeenten tot nu toe
eigenlijk nooit veel vaart gezet hebben achter het formuleren van welstandscriteria,
alhoewel zij dat op basis van de vigerende wet al konden doen. Het is in ieder
geval iets wat nooit hoog op de politieke agenda heeft gestaan. Als het voor
veel gemeenten al moeilijk blijkt om bestemmingsplannen actueel te houden,
dan denk ik dat er een prikkel nodig zal zijn om de welstandsnota daadwerkelijk
op te stellen. Mijn vraag is of ik het goed begrepen heb dat die prikkel er
ook in zit en dat het straks zo zal zijn dat een gemeente die geen welstandsnota
opstelt, ook geen welstandstoets meer kan doorvoeren.Voorzitter! De mate waarin het wetsvoorstel in zijn doelstelling zal slagen,
zal natuurlijk ook afhankelijk zijn van de eisen die aan de inhoud van de
in de welstandsnota op te nemen criteria dienen te worden gesteld. Nu, het
voorgestelde artikel 12 blijft toch nog een beetje vaag over de wijze waarop
de door de gemeenteraad vast te stellen criteria dienen te worden geoperationaliseerd.
Ik zeg het ook daarom, omdat ik uit een publicatie in Bouwrecht, van maart
2000, vanuit deskundige hoek verneem, in dit geval van mr. Nijmeijer van de
faculteit rechtsgeleerdheid van de Universiteit Utrecht, dat er een vrees
is dat de mogelijkheid bestaat, dat gemeenten dusdanige abstracte bepalingen
in de welstandsnota zouden kunnen opnemen, dat er twijfels zijn of het wetsvoorstel
daadwerkelijk zal leiden tot een substantiële wijziging in de wijze waarop
het welstandstoezicht thans functioneert. Dat willen we juist voorkomen, want
er moet wel iets veranderen. Mijn vraag is derhalve of de staatssecretaris
dit probleem ziet. Heeft de staatssecretaris overwogen, of niet, om in de
wet of misschien in een toelichting een toetsingsmaatstaf op te nemen voor
de criteria van artikel 12a, lid 1? Ik vind dat een belangrijk punt, omdat
het naar mijn mening om meerdere redenen niet wenselijk is als hier een taak
ontstaat voor de rechter en er dus juridisering ontstaat rond die criteria.
De VVD-fractie is het verder eens met de lijn die de regering kiest, waarin
de eigen verantwoordelijkheid van burgemeester en wethouder voor het welstandstoezicht
expliciet wordt bevestigd. Dat betekent voor ons ook, dat burgemeester en
wethouders kunnen afwijken van het advies van de welstandscommissie. Nu geeft
de vigerende wet, die dateert uit 1991, burgemeester en wethouders ook al
dat recht op een eigen oordeel. Niettemin heeft zich gedurende de afgelopen
jaren jurisprudentie ontwikkeld, waarmee een geheel eigen uitleg wordt gegeven
aan de status van het welstandsadvies. Het komt er eigenlijk op neer, dat
het college van burgemeester en wethouders bij zijn beslissing over het verlenen
van een bouwvergunning niet de bevoegdheid zou bezitten om het welstandsadvies
af te wegen tegen andere belangen. Het was duidelijk de bedoeling van de wetgever
om het oordeel van de welstandscommissie de status te geven van een niet-bindend
advies. Echter, de uitleg die er later aan gegeven is, is wel eens minder
eenduidig geweest. Naar de mening van de VVD-fractie dient het democratisch
gekozen bestuur het laatste woord te hebben. Naast de aanduiding van wat redelijke
eisen van welstand zijn, zullen naar ons oordeel ook andere maatschappelijke
aspecten, zoals duurzaamheid, toegankelijkheid en sociaal belang, meegewogen
moeten kunnen worden. Wij vragen ons af of de omschrijving in het wetsvoorstel
dat burgemeester en wethouders om zwaarwegende redenen toch een bouwvergunning
kunnen verlenen indien het welstandsadvies negatief zou zijn, wel eenduidig
genoeg is. Ik verwijs naar artikel 44, eerste lid, onder d. "Zwaarwegend"
is namelijk een subjectief begrip. Wij zouden het een slechte zaak vinden
als ten aanzien van deze toch belangrijke bevoegdheid van burgemeester en
wethouder juridisering ontstaat, die de bevoegdheid op dit
punt uitholt. Kan de staatssecretaris nader uitleggen wat hij verstaat onder
"zwaarwegende redenen" en hoe zich dit verhoudt tot de eigen verantwoordelijkheid
die burgemeester en wethouders hebben? Afhankelijk daarvan overwegen wij een
aanvullend amendement in te dienen.Voorzitter! Op blz. 15 van de memorie van toelichting stelt de regering,
dat burgemeester en wethouder op welstandsgronden mits deugdelijk gemotiveerd
kunnen afwijken van het advies van de welstandscommissie. Omdat wij vaststellen,
dat de jurisprudentie daarover in de afgelopen jaren niet eenduidig is, is
de VVD-fractie van mening dat dit belangrijke en ook door de regering onderschreven
standpunt onomstotelijk vast moet komen te staan. Dat impliceert voor ons,
dat burgemeester en wethouders zich een eigen oordeel moeten kunnen vormen
over de welstandsaspecten van een bouwwerk. Ze kunnen daartoe het advies inwinnen
van een andere, onafhankelijke deskundige. Zij moeten dit evenwel niet. Het
is aan henzelf om dat te bepalen. Waarom heeft de regering er nu voor gekozen
om deze uitleg, die in de memorie van toelichting zo is verwoord, niet letterlijk
over te nemen in de wettekst? Kan de staatssecretaris ons de redenen daarvoor
noemen?Voorzitter! Uit de huidige praktijk van het welstandstoezicht en de welstandsadvisering
blijkt, dat het nog steeds voorkomt dat er geen deugdelijke verslaglegging
van de vergaderingen of zelfs van de uitgebrachte adviezen is. Wij vinden,
dat dit niet goed kan. Een negatief advies van een welstandscommissie leidt
in de meeste gevallen tot een afwijzing van de aanvraag van een bouwvergunning.
Een burger heeft er met het oog op zijn verweer recht op, dat het welstandsadvies
schriftelijk is vastgelegd en met redenen is omkleed. Het amendement op stuk
nr. 11 beveel ik daarom in de aandacht van de Kamer aan.Voorzitter! De nu voorliggende wetswijziging is ontsproten aan een evaluatie
van de Woningwet, die alweer een aantal jaren geleden is gestart. Wij zijn
verheugd over, dat de staatssecretaris voortvarend heeft gewerkt aan een vermindering
van de lastendruk van de burger, zodat wij daar nu over kunnen spreken. Maar
wat nog niet sluitend geregeld is, is de rol van het openbaar bouwregister.
Ook de aanpak van fraude via zwartwerken en de min of meer professionele beunhazerij.
Destijds, onder de voorganger van de staatssecretaris is een aanpak voorgesteld
die de VVD-fractie toen al heel omslachtig vond. Die blijkt nu ook niet te
werken. Ik heb het dan over de procedure via het openbaar bouwregister en
het daarbij betrekken van de bouwpraktijk. In de nota naar aanleiding van
het verslag spreekt de staatssecretaris over een nieuwe opzet naar Frans model.
Wanneer kan de Kamer daar kennis van nemen en kan de staatssecretaris zijn
voornemens daaromtrent toelichten?De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter! Voordat ik op het wetsvoorstel zelf inga, zal ik kort de thema's
toelichten aan de hand waarvan de CDA-fractie het wetsvoorstel zal beoordelen.Dat betreft allereerst de verantwoordelijkheidsverdeling. Het doet ons
goed dat de burgers straks in de wet een grotere vrijheid krijgen en minder
regels. Op die manier wordt de verantwoordelijkheidsverdeling ingevuld. Er
moet echter wel sprake zijn van een balans vanwege de noodzaak om de kwaliteit
openbare ruimte te waarborgen en zonodig te versterken. De overheid zal haar
eigen verantwoordelijkheid helder en duidelijk moeten weergeven en ook de
burgers moeten hun verantwoordelijkheid kennen en vooral kunnen nemen!De CDA-fractie heeft in bredere zin kritiek op dit paarse kabinet als
het gaat om verantwoordelijkheidsverdeling. Paars laat los waar het moet vasthouden –
veiligheid en immateriële onderwerpen – en houdt vast waar het
los moet laten, bijvoorbeeld bij onderwijs en zorg. Een consistente visie
op verantwoordelijkheid missen wij. Gelukkig is na het overleg met de VNG
en de Federatie welstandstoezicht in dit wetsvoorstel een en ander wat meer
in balans gekomen.Het tweede algemene thema betreft de betrokkenheid van de burgers bij
hun eigen wijk en leefomgeving. Het CDA wil die betrokkenheid stimuleren.
Dat kan onder meer door de burgers invloed te laten uitoefenen op het gemeentelijk
welstandsbeleid. Uiteraard kan dit ook inhoud krijgen via de vorming van welstandscommissies
waarvan burgers zelf actief deel uitmaken. Daar kom ik nog op terug. Betrokkenheid
van burgers stimuleert de leefbaarheid in wijken. Ook zorgt het voor een mensgericht
beleid en een mensgerichte omgeving; niet alles markt of overheid!Het derde algemene thema betreft handhaving en toezicht. Handhaving en
toezicht zijn bij bouwregelgeving van groot belang. Burgers verwachten een
betrouwbare en goed functionerende overheid die toeziet op het voorkomen van
misstanden. Handhaven is van groot belang. Het probleem is eigenlijk vrij
overzichtelijk. Er zijn te veel en te gedetailleerde regels en te weinig ambtenaren
om toe te zien op de naleving daarvan. De betrokken provincies en gemeenten
hebben eigenlijk te weinig kennis in huis om de regels te handhaven en toezicht
erop te houden. Belangrijk is dat de wetgever de voorgestelde wetten en regels
toetst op het criterium of deze te handhaven zijn. Dit laatste was de kern
van de nota "Met vaste hand" van oud-minister Hirsch Ballin.Het functioneren van welstandscommissies onttrekt zich veelal aan het
oog van de samenleving. De CDA-fractie vindt dit met de staatssecretaris een
slechte gang van zaken. Het is goed dat de Woningwet op dit punt wordt aangepast.
Wij stemmen in met een grotere rol voor de gemeenteraad bij welstandstoezicht
en willen de betrokkenheid van de burgers in de straten en wijken vergroten
als er een welstandsoordeel nodig is: democratiseren van het welstandstoezicht.
Het voorstel van de staatssecretaris om ook niet professionele deskundigen
in welstandscommissies op te nemen, ondersteunen wij dan ook van harte.De gemeenteraad moet echter wel een gemeentelijke welstandsnota vaststellen.
De CDA-fractie vindt dat de raad daarin heldere en zo objectief mogelijke
welstandscriteria moet formuleren. De welstandscommissie wordt uitvoerder
van gemeentelijk beleid, vergadert openbaar en is verplicht verantwoording
af te leggen aan de gemeenteraad. Dat zijn allemaal goede zaken. Een lid van
een welstandscommissie mag niet langer dan 2 maal 3 jaren in zo'n commissie
zitten. Waarom denkt de staatssecretaris niet aan 2 maal 4
jaren? Waarom is gekozen voor 2 maal 3 jaren? Wij vinden het overigens een
heel goede zaak dat de burgemeester geen voorzitter kan zijn van de eigen
gemeentelijke welstandscommissie. Maar vindt de staatssecretaris dat een wethouder
of een raadslid wel lid of voorzitter mag zijn? Uit deze vraag zal hij opmaken,
dat de CDA-fractie dit geen gezonde zaak vindt. Het CDA wil de gemeente wel
iets meer tijd geven om zowel de welstandsnota als de loketcriteria op te
kunnen stellen. Daarom hebben wij een amendement ingediend, dat ertoe moet
leiden dat niet in twaalf maanden de welstandsnota en de criteria opgesteld
hoeven te worden, maar dat dit in bijvoorbeeld achttien maanden kan gebeuren.
Waarom de termijn wat langer maken? Neem nou een gemeente als Apeldoorn, die
overigens al vrij ver is met het welstandsbeleid. Stel dat je bij het vaststellen
van de nota een goede betrokkenheid van burgers wilt en je echt de wijk in
wilt gaan om de mensen te kunnen betrekken bij het formuleren van het beleid
dat door de raad wordt vastgesteld. Stel ook dat je niet alleen inspraak houdt
om de inspraak, maar dat je de betrokkenheid neer wilt laten slaan in het
gemeentelijk beleid, wat wij overigens van groot belang vinden. Dan is twaalf
maanden voor het opstellen van zowel de welstandsnota als de loketcriteria
een te korte periode.Voorzitter! Dan kom ik te spreken over de wijziging van de bouwvergunningsplicht.
De CDA-fractie kan instemmen met de voorgestelde verruiming van het vergunningvrij
bouwen waarbij de categorie meldingsplichtige bouwwerken komt te vervallen.
Op dit punt sluit ik mij dus aan bij mevrouw Verbugt. De CDA-fractie kan ook
op hoofdlijnen de inhoud van de algemene maatregel van bestuur onderschrijven.
Dank dat wij deze algemene maatregel van bestuur in concept hebben gekregen,
want daardoor kunnen wij hier het debat goed voeren. Wat ons betreft is op
onderdelen echter nog bijstelling nodig. De CDA-fractie onderkent, dat als
de wetgever iets vergunningvrij verklaart, dit niet meer terug te draaien
is. Vergunningvrij bouwen betekent, dat er geen preventieve toets van het
bouwbesluit nodig is om dat op die manier te controleren op bijvoorbeeld brandveiligheid
en gezondheid. Omdat het om kleine bouwwerken gaat, bijvoorbeeld om dakkapellen,
lijkt dat geen probleem, maar bij de wat grotere bouwwerken, die onder de
lichte vergunningsprocedure vallen, ligt dit anders. Hier is de preventieve
toets op brandveiligheid, energiezuinigheid en gezondheid wat ons betreft
wel noodzakelijk. Om hierover een bepaling in de wet op te nemen, heeft onze
fractie een amendement ingediend.De CDA-fractie kan instemmen met het via een algemene maatregel van bestuur
nader inkaderen van het vergunningvrij bouwen aan de achterkant van de woning.
Dat scheelt de burger veel geld. Denk maar aan de bouwleges en de bouwtekeningen.
Maar, zoals Johan Cruijff zei, ieder voordeel heb zijn nadeel.Staatssecretaris Remkes:Dat is de omgekeerde wet van Cruijff.De heer Rietkerk (CDA):De omgekeerde wet van Cruijff, heel mooi! Ik zeg dus: ieder voordeel heb
zijn nadeel. Ik wijs echter op het volgende. Uit de algemene maatregel van
bestuur blijkt, dat je aan de achterkant van de woning maximaal 50% van de
vrije ruimte mag bebouwen: ongeveer 30 m2, 3 meter hoog.
Stel dat je een rijtjeshuis in een blok van vijf bewoont en dat je een tuin
van ongeveer tien meter diep hebt die lekker op de zon ligt. Prachtig woongenot!
Het voorgaande betekent, dat die tuin over een oppervlakte van vijf maal zes
meter is 30 m2 vergunningvrij bebouwd mag worden. Dat heeft
een heel groot effect op het woongenot. Zie ik dat juist?De CDA-fractie is kritischer met betrekking tot de voor- en straatkant
van de woning. Gelukkig is daarvoor in de derde nota van wijziging een ander
regime voorgesteld. Het straatbeeld kan namelijk heel bepalend voor de wijk
zijn met effecten op bijvoorbeeld de waarde van de huizen. Het CDA is ingenomen
met het voorstel dat bereikt is na het overleg met de Vereniging van Nederlandse
gemeenten, de provincies en de Federatie welstandstoezicht. Daardoor kunnen
excessen beter worden voorkomen. Samen met een paar andere fracties hebben
wij in de schriftelijke inbreng echter ook gesproken over de gebiedsgericht
differentiatie. In de tweede nota van wijziging wordt die gelukkig verwoord,
maar in de derde nota van wijziging komt zij helaas niet meer voor. De CDA-fractie
vraagt zich in gemoede af wat daar nu de reden voor is. Wij volgen zoiets
niet. Inmiddels heeft de heer Van Middelkoop een amendement ingediend waarmee
de gebiedsgerichte differentiatie, waarover wel iets in de tweede nota van
wijziging was opgenomen, maar niet in de derde, weer in de wet wordt genoemd.Hoewel via de introductie van de voor- en achterkantbenadering bepaalde
risico's, bepaalde excessen zijn gereduceerd, is het toch denkbaar dat het
vergunningvrij bouwen in bepaalde specifieke wijken of straten die niet zijn
aangewezen als een beschermd stads- of dorpsgezicht, tot aantasting van het
karakteristieke straatbeeld leidt. Dat kan zowel in de stad gebeuren als in
het landelijke gebied. Bepaalde gebieden kunnen zo karakteristiek zijn dat
je daar vergunningvrij bouwen niet wilt toestaan. Het kan ook gaan om het
aanpassen van kozijnen, balkons, schotels, dakkapellen en noem maar op. Wij
hebben begrepen dat bijvoorbeeld in de wijk van Berlage in Amsterdam-Zuid
in de huidige situatie nog sprake is van een vergunningsplicht, maar dat bouwen
in de nieuwe situatie vergunningvrij zal zijn. Wij ondersteunen krachtig de
gedachte die de heer Van Middelkoop in zijn amendement heeft neergelegd. Wij
wachten de reactie van de staatssecretaris op dat amendement af alvorens wij
ons uiteindelijke standpunt bepalen.De normatieve werking van het bestemmingsplan wordt wat ons betreft op
onderdelen aanzienlijk beperkt. Stel je voor dat er na procederen in de afgelopen
zes jaar een uitspraak ligt van de kroon dat je niet aan de achterkant, maar
juist aan de voorkant mag bouwen. Wordt dan met het van kracht worden van
deze wet, na behandeling hier en in de Eerste Kamer, zo'n zes jaar lange procedure
met een kroonuitspraak met een pennenstreek van tafel geveegd? Wordt die door
dit wetsvoorstel inderdaad tenietgedaan? Ik krijg hierop graag een duidelijk
antwoord van de staatssecretaris.De CDA-fractie hecht aan de eigenheid en identiteit van streek, dorp en
stad. De stads- en dorpsgezichten zijn vaak heel karakteristiek voor
de omgeving. Het CDA wil zuinig zijn op die kwaliteit. Ik heb er net al iets
over gezegd in relatie tot het amendement van de heer Van Middelkoop. Zorgpunt
voor de CDA-fractie is ook dat de positie van een aantal losstaande monumenten
in het geding kan zijn. In de memorie van toelichting wordt gesteld dat bouwen
in de directe nabijheid van het monument en op hetzelfde perceel waarop het
monument is gelegen aan een lichte vergunningprocedure wordt gebonden. Het
lijkt mij wenselijk dat ook in de wet wordt opgenomen dat vergunningvrije
bouwwerken alsnog licht vergunningsplichtig kunnen worden, als deze de belevingswaarde
van het monument aantasten. Er moet een duidelijke visuele relatie zijn tussen
datgene wat er gebeurt en het monument. Volgens ons is dat op dit moment niet
geregeld in het wetsvoorstel. Wij hebben een conceptamendement gereed. Ik
ben benieuwd of het amendement van de heer Van Middelkoop dit probleem ook
kan tackelen. Als dat het geval is, zal ik niet met een aanvullend amendement
komen. Zo niet, dan overweegt de CDA-fractie een aanvullend amendement op
dit punt in te dienen. Ik heb niet alleen gevraagd naar de monumenten die
in de stad staan, maar ook naar monumenten op het prachtige platteland ergens
in Noord-, Oost- of Zuid-Nederland.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil graag een vraag stellen over de eigenheid en identiteit
van streek, dorp en stad. Eigenlijk zijn deze woorden mij uit het hart gegrepen,
zeker dat je zuinig moet zijn op de kwaliteit. Geldt dat wat de heer Rietkerk
betreft ook voor de open ruimte en de onbebouwde grond van streek, dorp en
stad? Hoe beoordeelt hij de bedrijventerreinen die de laatste jaren in Nederland
zijn "neergeplempt", om het maar even onparlementair te zeggen? Daar kun je
toch echt geen kwaliteitsstempel op zetten?De heer Rietkerk (CDA):Dit wetsvoorstel gaat niet over de bedrijfsterreinen op zichzelf. U stelt
mij een vraag die in het kader van de vijfde nota volop aan de orde is, maar
ik wil er best op ingaan. Wat de kwaliteit van streek, dorp en stad betreft,
vinden wij nadrukkelijk dat je zuinig moet omgaan met de ruimte en dat je
allereerst moet kijken naar stedelijke vernieuwing. Je moet eerst kijken of
je wellicht de grond in of misschien omhoog kan, zodat je niet de open ruimte
in hoeft.Ik denk dat de bedrijfsterreinen niet ergens "neergeplempt" worden, om
uw woorden te gebruiken. Er ligt altijd nog een democratisch proces aan ten
grondslag.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Laat ik het dan wat parlementairder zeggen. Bent u niet met mij van mening
dat het heel discutabel is om een kwaliteitsstempel te drukken op de bedrijventerreinen
die in de afgelopen jaren zijn gerealiseerd? Vindt u niet met mij dat juist
daar het nodige moet gebeuren wat de kwaliteit en het zuinig zijn op de kwaliteit
betreft?De heer Rietkerk (CDA):Ik denk dat niet alleen de CDA-fractie hier, maar ook lokale en provinciale
overheden op dit moment bezig zijn met het beantwoorden van die vraag. Er
is geen sprake van een blauwdruk in Nederland. Het is niet waar dat het in
zijn algemeenheid overal hartstikke slecht is geregeld als het gaat om de
fysieke en ruimtelijk-kwalitatieve aspecten van bedrijventerreinen. Dat is
echt verschillend. In een aantal gebieden in Overijssel is het bijvoorbeeld
prima geregeld. In andere gebieden, waar ook gemeenten een rol spelen, is
het wat vrijblijvender ingevuld. In het kader van de Vijfde nota zullen wij
de discussie wel voeren. Wij zullen nadrukkelijk kijken naar de eigenheid,
de identiteit van streek, stad en dorp.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U bent dus met mij van mening dat hogere kwaliteitseisen moeten worden
gesteld aan de bedrijventerreinen om meer werk te maken van de eigen identiteit
van streek, stad en dorp, zoals u het zo mooi zegt. Bij de architectuurnota
is dit ook aan de orde geweest; alles heeft met alles te maken. Rick van der
Ploeg heeft gesproken van taartdozen die overal staan. Wij moeten daar echt
veel beter op inzetten. Dat zou ik nou zo graag ook van het CDA horen.De heer Rietkerk (CDA):Het CDA wil daar graag op inzetten, maar dan vooral beginnend bij provincies
en gemeenten in goed onderling overleg. Het mag geen rijksarrogantie worden.
Het mag niet zo zijn dat wij hier vanuit het rijk maar even de kwaliteitseisen
bepalen. Daar is de CDA-fractie absoluut niet voor.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben absoluut tegen rijksarrogantie, maar ik ben wel voor goede afspraken.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb aangegeven dat ik hecht aan eigenheid en identiteit en dus ook
kwaliteit van streek, dorp en stad. Ik ben heel benieuwd of gemeenten dit
samen met provincies regionaal goed kunnen invullen. Ik heb er vertrouwen
in. Het proces is inmiddels volop op gang gekomen.Ik kom op het burenrecht via het Burgerlijk Wetboek. De staatssecretaris
moet oppassen met een al te gemakkelijke afwenteling op de burgerlijke rechter.
Als je het wetsvoorstel goed op je laat inwerken, ontstaat de indruk dat dat
gebeurt. Ook een aantal reacties uit de samenleving wijst in die richting.
Als wij kiezen voor meer vergunningvrij bouwen, trekt de overheid zich wat
terug en zullen mensen bij conflicten eerder in het burgerlijk recht terechtkomen.
Ik heb het voorbeeld genoemd van mensen met een zonnige tuin waaromheen in
één keer 30 m2 bebouwing wordt neergezet.
Na vier weken vakantie komen de mensen terug en treffen zij 3 meter hoge muren
aan beide kanten van hun tuin aan. Ik chargeer misschien, maar ik ben wel
benieuwd wat er dan gebeurt. Moeten die mensen naar de burgerlijke rechter
en, zo ja, hoe gaat die rechter daarmee om? Zullen de mensen niet hun toevlucht
moeten nemen tot het privaatrecht? Zal de winst van minder regels in de Woningwet
in publiekrechtelijke zin niet deels worden ingewisseld door burenruzies,
door ongelukkiger mensen, die hun heil bij het privaatrecht moeten zoeken?
Ik zou daar graag een algemene beschouwing over horen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Zou het niet goed zijn als de buren vooraf met elkaar overleggen en dat
in de voorlichting daaraan aandacht wordt besteed? Wij willen geen van allen
ruzies.De heer Rietkerk (CDA):Ik zou het normaal vinden als buren van tevoren met elkaar
overleggen en tot een vergelijk komen. Ik heb echter een voorbeeld willen
geven van een situatie waarin dat niet is gebeurd. Over dat soort situaties
krijgen wij brieven. In zijn algemeenheid zal het goed gaan, maar soms niet
en daarover hoor ik graag een beschouwing van de staatssecretaris.De heer Poppe (SP):Wat vindt de CDA-fractie van mijn amendement op stuk nr. 12?De heer Rietkerk (CDA):Ik zal in tweede termijn ingaan op de amendementen. De essentie van uw
amendement was, dacht ik, dat er, voordat er wat mag gebeuren, tussen buren
altijd overeenstemming moet zijn. Wij zijn daar niet voor.De heer Poppe (SP):Dat klopt niet helemaal. Voorgesteld wordt een goed georganiseerd burenoverleg.
Bij overeenstemming is er geen probleem. Als dat niet het geval is, geldt
de lichte procedure. Kennelijk is er dan iemand nodig om ruzie te voorkomen
en in dat geval moet de gemeente een Salomonsoordeel vellen.De heer Rietkerk (CDA):Naar aanleiding van de antwoorden van de staatssecretaris zal ik in tweede
termijn ingaan op de amendementen.Mevrouw Verbugt (VVD):Er is geen verschil van mening over de noodzaak van goed overleg tussen
buren. Een principieel punt is echter dat reeds in het Burgerlijk Wetboek
de rechten en plichten van buren zijn vastgelegd. Hecht de CDA-fractie daarnaast
aan wettelijke verankering in de Woningwet?De heer Rietkerk (CDA):Er is al jurisprudentie over het burenrecht. Ik leg deze wet daarnaast
en wil in algemene zin aan de hand van een concreet voorbeeld van de staatssecretaris
weten wat hij daarvan verwacht. Ik zal in tweede termijn ingaan op mogelijke
suggesties voor aanpassing van het wetsvoorstel. Ik ben nog niet zo ver.De CDA-fractie hecht om meerdere redenen aan een evaluatiebepaling. De
ingrijpende verruiming en het schrappen van de excessenregeling vragen om
een goede evaluatie. Wij hebben voorgesteld, dit na drie jaar te doen, na
het vaststellen van de welstandsnota's in de gemeenten. Voor het opnemen van
de evaluatiebepaling in de wet hebben wij een amendement ingediend.Er is geen verdagingstermijn voor de lichte bouwvergunningsprocedure.
Bij de reguliere procedure is een verlenging aan de orde. Mede gezien een
aantal amendementen is het de vraag of bij de lichte procedure een periode
van zes weken voldoende is. Wellicht moet de mogelijkheid worden geboden,
er drie weken langer over te doen. Ik heb geen amendement ingediend op dit
punt, omdat ik eerst van de staatssecretaris wil weten of hij er, gelet op
de discussie in de Kamer, oog voor heeft dat het voor de gemeente soms lastig
is om sommige lichte bouwvergunningsprocedures binnen zes weken af te handelen.Ten aanzien van het oppervlaktecriterium van 50% vergunningvrij bouwen
is er in de memorie van toelichting, maar ook in de algemene maatregel van
bestuur, sprake van een "oorspronkelijke situatie". Wat is dat? Als een woning
50 jaar geleden is aangepast, geldt dan voor de mogelijkheid van vergunningvrij
bouwen de situatie van 50 jaar geleden of die van nu, dus het moment van inwerkingtreding
van het wetsvoorstel? Ik vraag de staatssecretaris om een toelichting op dit
punt, omdat dit van grote invloed kan zijn op de interpretatie van het begrip
"oorspronkelijke situatie" en van de toepassing van vergunningvrij bouwen.De mogelijkheden bij schuinlopende perceelscheidingen in relatie tot vergunningvrij
bouwen vielen mij op, met name ten aanzien van de perceelgrenzen die haaks
op de achterkant staan. Met name bij combinaties – je zou kunnen spreken
van een salamitactiek – van bijvoorbeeld een carport met een schutting
blijft er bij een schuine perceelgrens nog een soort luchtplaats van een gevangenis
over. Er zijn vele voorbeelden, zoals van de heer J. van der Burgt uit Helmond
en anderen, bekend. Die schuine perceelsverkavelingen leiden wat ons betreft
tot een aantasting van het woon- en leefklimaat. Hoe beoordeelt de staatssecretaris
de ruimtewerking door blokkering van licht, zon, lucht en warmtetoetreding?
Mocht het antwoord onduidelijk zijn of mocht ik ontevreden zijn over het antwoord,
dan overweeg ik in tweede termijn een motie in te dienen.Het college heeft de mogelijkheid om af te wijken van een negatief welstandsoordeel,
mits het hiervoor zwaarwegende redenen heeft. Vorige sprekers hebben daar
ook op gewezen. Kan de staatssecretaris dat uitleggen? Wat zijn zwaarwegende
redenen? Wij kennen allemaal het oude artikel 19 Wet ruimtelijke ordening.
Daar was ook zo'n bepaling in opgenomen. Ik hoef het de staatssecretaris niet
in herinnering te roepen, want er zijn tientallen, zo niet honderden, voorbeelden
van te noemen. Je kunt je afvragen of dat de bedoeling is geweest. Wil de
staatssecretaris daar eens op ingaan?Dan heb ik nog een vraag over het bouwvergunningvrij maken van magazijninstellingen
en bordesvloeren. Het is een heel korte vraag. Is dat nu bouwvergunningvrij
of niet?Wij hebben met de staatssecretaris gesproken over het inspectierapport
Toezicht op de bouwregelgeving. Dat inspectierapport loog er niet om. Duidelijk
was dat de kerntaak voor toezicht en handhaving van bouw- en woonregelgeving
bij gemeenten ligt. Dat blijft zo en dat vind ik ook terecht. De gemeenten
krijgen in het kader van deze wet een grotere verantwoordelijkheid en dat
vind ik prima. Tijdens het debat kwam aan de orde dat de inspectie een aantal
misstanden heeft geconstateerd. De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij
daar met de gemeenten en de inspectie wat aan wil gaan doen. Dat heeft hij
aangegeven tijdens het overleg daarover op 30 mei 2000. Ik wil graag weten
hoe ver de staatssecretaris is met het in beeld brengen van de feitelijke
gang van zaken op gemeentelijk niveau op het punt van toezicht en uitvoering
van bouw- en woonregels. Zit daar voortgang in? Hoe is de stand van zaken
op dat punt?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Hier beneden in de hal staan vier panelen die herinneren aan
het oude gebouw van de Hoge Raad dat daar eens stond. Op die panelen staan
vier grote wetgevers uit de geschiedenis van de mensheid: Solon, lustinianus,
Napoleon en Mozes. Met de wetgeving van de laatste ben ik het meest vertrouwd.
Reeds hij had aandacht voor de noodzaak van bouwvoorschriften.
Het schoot mij onmiddellijk te binnen toen ik dit wetsvoorstel las. Toen ik
als kleine jongen voor het eerst met die regelgeving in aanmerking kwam, vond
ik het zo komisch dat daar aandacht aan werd besteed. Het is een voorbeeld
van constructieveiligheid, te vinden in het boek Deuteronomium 22:8. "Wanneer
gij een nieuw huis bouwt, dan zult gij aan uw dak een borstwering maken, opdat
gij geen bloedschuld over uw huis brengt, als er iemand afvalt." Bouwvoorschriften
inzake het uiterlijk van de huizen – zeg maar het welstandstoezicht –
zijn opvallend afwezig: bewoners van het oude Israël hadden daarin klaarblijkelijk
veel vrijheid. De staatssecretaris had zich daar vermoedelijk wel thuis gevoeld,
maar hij heeft zijn verantwoordelijkheden in het heden.Wij leven in een dichtbevolkt land, waarvan de inwoners steeds dichter
op elkaars lip komen te zitten. Dan is het niet meer dan logisch dat er tal
van voorschriften zijn ontstaan en zullen blijven bestaan. Daarom is het toch
wat paradoxaal dat de regering individuele burgers nu meer vrijheid wil toekennen
om de eigen woning naar eigen inzicht te verbouwen. Ik zou willen dat ik het
vermogen of de fantasie had om mij voor te stellen hoe onze straten er over
een aantal jaren uitzien als het wetsvoorstel, zoals het er nu ligt, in werking
zou treden. Zouden wij dan niet ontzettend veel spijt hebben van de vrijheid
die wij burgers hebben gegeven? Dan zijn wij alleen te laat, want dan kunnen
wij het moeilijk terugdraaien. Het vergt dus nog wel wat afweging en fantasie
om het wetsvoorstel op een goede manier te beoordelen. Dat geldt overigens
voor ons allen en niet alleen voor de staatssecretaris en mij.Aan de andere kant past het bij een culturele ontwikkeling, waarbij mensen
meer zeggenschap wensen over hun leefomstandigheden en waar bovendien in sommige
wijken de saaiheid troef is. Dat zal waar zijn, maar wij hebben evengoed rekening
te houden met de culturele omstandigheid, dat ergernissen bij burgers, bij
wie omgeving rond de achtertuin wordt aangetast door verbouwingen bij de buren –
om maar eens een voor de hand liggend voorbeeld te noemen – hoog kunnen
oplopen. In het debat over dit wetsvoorstel zal daarom aandacht moeten zijn
voor zowel de stedenbouwkundige als de ruimtelijke kwaliteit en het waarborgen
van de constructieve veiligheid, als ook voor effecten van vergunningvrij
bouwen in relatie tot omwonenden.Naast de materiële gevolgen van het wetsvoorstel vraag ik aandacht
voor de bestuurlijke kanten. Het wetsvoorstel beoogt een toename van de bouwvrijheid
van de individuele burger. Anders geformuleerd is het echter vooral een herverdeling
van bevoegdheden: de wetgever "verbiedt" gemeenten immers, anders dan nu en
in het verleden, om op bepaalde onderdelen welstandsbeleid te voeren. Historisch
gezien zit in die beslissing van de wetgever, als wij die tenminste nemen,
iets onheus. De voorgeschiedenis van het welstandsbeleid laat immers zien
dat het initiatief tot welstandstoezicht steeds bij gemeenten lag. Zoals bekend
begon het in Laren in 1912. De wetgever neemt nu dus een deel van het initiatief
van de gemeenten over door deze in hun beleidsvrijheid meer aan banden te
leggen. Ik acht dat niet in alle gevallen een verbetering. Ook al heeft de
staatssecretaris met twee belangrijke partijen, de VNG en de Federatie Welstand,
overeenstemming bereikt over het nu voorliggende voorstel, het is uiteindelijk
de Kamer waarmee de staatssecretaris van doen heeft. Op een aantal punten
heb ik daarom voorstellen ter verbetering ingediend en gemerkt dat ik niet
de enige ben die geprikkeld is door hetgeen thans voorligt.Ik kom op de inhoud van het wetsvoorstel. De staatssecretaris heeft ook
bij mij – het zij ruiterlijk erkend – enig enthousiasme weten
te wekken over het welstandstoezicht op nieuwe leest: voortaan kennen we alleen
nog maar welstandscommissies die werken op basis van vooraf vastgestelde criteria,
vastgelegd in de welstandsnota. Dat maakt de zaak inderdaad een stuk transparanter,
hetgeen voor meer draagvlak kan zorgen. Ik breng in herinnering, dat dit natuurlijk
niet helemaal nieuw was: artikel 8 van de Woningwet bepaalde reeds, dat burgemeester
en wethouders "redelijke eisen van welstand" dienden op te nemen in de bouwverordening.
Toch zal het nog maar moeten blijken of het welstandstoezicht op nieuwe leest
tot "betere" besluiten zal leiden, in de zin van breder gedragen maar, nogmaals,
ik heb daar wel vertrouwen in en ik neem aan dat wij over een aantal jaren
wel eens zullen vernemen hoe een en ander in de praktijk blijkt uit te werken.Ik vind het eveneens positief, dat de nieuwe welstandcriteria zullen worden
opgesteld in relatie tot de omgeving waarin wordt gebouwd. Zo ontstaat de
mogelijkheid om recht te doen aan het specifieke karakter van stads- of dorpsbeelden.Maar er zijn natuurlijk ook bezwaren. Het eerste betreft de overgangstermijn.
Om een lang verhaal kort te maken, ik vind die te kort. Hij is nu bepaald
op twaalf maanden, er liggen twee voorstellen en vooralsnog geef ik de voorkeur
aan het meest eenvoudige, te weten het amendement van de heer Van der Staaij
dat kiest voor 24 maanden. Wat mij betreft zou die termijn nog wel een jaar
langer mogen zijn. Als wij zien hoeveel moeite, wellicht onwilligheid gemeenten
hebben om bestemmingsplannen een beetje bij de tijd te houden, geloof ik dat
wij er verstandig aan doen om ze niet korter op termijn te zetten dan nu het
geval is in het wetsvoorstel. Hoe dan ook, amendementen die er nu liggen om
de overgangstermijn te verlengen, hebben in ieder geval mijn sympathie.Mijn tweede bezwaar richt zich op de bepalingen in de wet die het reilen
en zeilen van de welstandscommissie op detailniveau invullen. De staatssecretaris
kan het kennelijk toch niet laten. Het komt op mij formeel onjuist en bovendien
betuttelend over om allerlei huishoudelijke bepalingen voor de welstandscommissie
bij wet te bepalen. Dit soort bepalingen hoort thuis in de gemeentelijke bouwverordening
of in een apart reglement. Over het meest in het oog lopende voorbeeld, de
zittingsduur van leden van de welstandscommissie, heeft de staatssecretaris
ook al overleg gepleegd. In de derde nota van wijziging is nu weliswaar een
verlenging mogelijk gemaakt, maar waar hebben we het hier eigenlijk over?
Wil hij nu werkelijk regelen, dat een commissielid niet meer dan tweemaal
drie jaar kan worden benoemd? En dat in de nieuwe situatie die dus transparanter
is, meer openbaar is, eisen stelt, enz., enz.? We hebben in het verslag al
gewezen op het gevaar van vacatures die kunnen ontstaan, nu de eisen die gesteld
worden aan het functioneren van de welstandscommissie aanzienlijk
worden verzwaard, want je moet toch wel bestand zijn tegen het werken in de
openbaarheid met alle mogelijkheden van kritiek vanuit de lokale pers. Er
zijn misschien mensen die dat best kunnen maar daar geen zin in hebben en
dus niet in zo'n commissie gaan zitten. Maar het belangrijkst vind ik het
principe dat men dit soort zaken wel op gemeentelijk niveau regelt. Het signaal
richting gemeenten is duidelijk geweest – de welstand moest worden opgeschud –
maar niet valt in te zien waarom de zittingsduur van gemeentelijke commissieleden
in onze wetgeving moet worden vastgelegd. Vandaar mijn amendement op stuk
nr. 15.Wij hebben in het verslag eveneens bezwaar gemaakt tegen de bepaling in
artikel 12a, lid 4, te weten dat het rijk bij algemene maatregel van bestuur
voorschriften kan geven over de categorieën bouwwerken, standplaatsen
en criteria. Dit zou een soort nationale model-welstandsnota moeten opleveren.
Het lijkt mij echter onwenselijk, dergelijk optreden van de minister, hoe
goed bedoeld ook, bij wet vast te leggen. Een handreiking naar de gemeenten
in de vorm van een vergoeding voor het opstellen van een welzijnsnota nieuwe
stijl lijkt mij een gepaster middel als men dan toch per se iets wil doen
vanuit het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu.
Ook de VNG heeft in een eerste reactie bezwaar aangetekend tegen het feit
dat de staatssecretaris hiermee op de stoel van de gemeenteraad gaat zitten.
Deze terminologie is herkenbaar ontleend aan het commentaar van de VNG. Dit
is reden voor mijn amendement op stuk nr. 14.Het deed mij aanvankelijk deugd dat mede op suggestie van een aantal fracties,
waaronder die van mij, bij nota van wijziging in artikel 43 gebiedsgerichte
differentiatie van bouwvergunningsvrij bouwen mogelijk werd gemaakt. Ik wilde
mevrouw Verbugt zo-even niet interrumperen, maar dit onderdeel van het wetsvoorstel
heeft een wat grillig verloop van erin en eruit. Ik heb haar in de bankjes
echter hopelijk duidelijk kunnen maken wat de stand van zaken is.Op kousenvoeten is het betreffende derde lid van artikel 43 bij derde
nota van wijziging weer afgevoerd. Ik vraag de staatssecretaris om deze gang
van zaken nader toe te lichten. Hij maakt de zaak er immers niet geloofwaardiger
op als hij eerst de wens van de Kamer honoreert om dat punt vervolgens weer
terug te trekken. Aanvankelijk heeft hij, mede naar aanleiding van vragen
van een aantal fracties, voorgesteld, aan gemeenten de bevoegdheid te geven
om delen van het grondgebied aan te wijzen, waarin vergunningsvrije bouwwerken
toch vergunningsplichtig zouden zijn. Dat voorstel was inhoudelijk goed beargumenteerd.
Een aantal vragen van mevrouw Verbugt wordt dan ook beantwoord in de nota
van wijziging waarin die gebiedsgerichte differentiatie door de staatssecretaris
is geïntroduceerd. Met mijn amendement op stuk nr. 17 beoog ik niets
anders dan die oude situatie te herstellen.Als kritiek op de benadering van de eerste nota van wijziging had ik overigens
willen geven dat in de AMvB een categorie van vergunningvrije bouwwerken overbleef,
waarover de gemeente zelfs in bijzondere gebieden niets meer te zeggen zou
hebben. Een suggestie ter verbetering van de oorspronkelijke tekst zou kunnen
zijn om de bevoegdheid niet te beperken naar het aantal bouwwerken, maar de
hoeveelheid grondgebied die vergunningsplichtig kan worden verklaard te beperken,
zodat een gemeente niet zijn hele grondgebied vergunningsplichtig kan verklaren.
Mevrouw Verbugt heeft hierover ook vragen gesteld. Ik ben niet ongevoelig
voor haar argumenten en wellicht is het mogelijk dat wij zaken doen om mijn
amendement dat is ontleend aan de eerste nota van wijziging, nog wat aan te
scherpen.Het vervallen van de gebiedsgerichte differentiatie klemt des temeer,
als niet langer kan worden teruggevallen op de excessenregeling uit artikel
19. Ook door deze bevoegdheid is bij derde nota van wijziging een streep gehaald.
Ik plaats daar vraagtekens bij. De staatssecretaris verwijt tegenstanders
van ruime vergunningsvrijheid nogal eens wantrouwig tegenover de burger te
staan, maar heeft hij redenen om de gemeenten te wantrouwen op dit gebied?Wat betreft het voorkomen van negatieve gevolgen van het verruimde vergunningsvrij
bouwen op stedenbouwkundig en constructieveiligheidsgebied, heeft de staatssecretaris
gewezen op de preventieve werking van het welstandsbeleid. Burgers hebben
zich te houden aan het welstandsbeleid en aan de voorschriften in het Bouwbesluit.
Naleving van deze voorschriften is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid
van burgers en dan vooral van aannemers, omdat juist zij hiervan op de hoogte
moeten zijn. Dat spreekt vanzelf, want die regels zijn voor de burgers geschreven.
Maar is het niet vreemd dat die naleving geheel aan diezelfde burgers wordt
overgelaten? Hoe kunnen toezicht en handhaving, die toch overheidstaken zijn,
worden uitgeoefend? Welke acties gaan gemeenten ondernemen om te garanderen
dat de veiligheid van omwonenden en aangrenzende panden voldoende verzekerd
is?De heer Rietkerk (CDA):De heer Van Middelkoop weet dat wij sympathiek staan tegenover de gebiedsgedifferentieerde
uitwerking. Begrijp ik echter goed dat hij de excessenregeling wil terugbrengen?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Houd een en ander wel uit elkaar. Het gebiedsgedifferentieerde karakter
vind ik veel belangrijker. Ik ben nog niet uitgedacht over de wenselijkheid
om die excessenregeling terug te brengen. Ik geloof dat er op dit punt een
amendement van mevrouw Ravestein ligt. Naarmate er meer amendementen komen
van het type van gebiedsgerichte differentiatie van vergunningsvrij bouwen,
is de excessenregeling naar mijn mening minder nodig. In het debat moeten
wij dit punt verder wegen.Ik kom op de AMvB met de lijst van vergunningsvrije bouwwerken. In algemene
zin zou parlementaire bemoeienis met dergelijke technische uitwerkingskwesties
niet nodig moeten zijn, maar in dit geval kan die doorslaggevend zijn om tot
een eindoordeel te komen. Mevrouw Van Gent sprak in dit verband over de amenderende
motie op een AMvB, maar dat lijkt mij eerlijk gezegd een onding. Ik heb het
sterke vermoeden dat de staatssecretaris dat met mij eens is. Hij zal dat
in dat geval ongetwijfeld in heldere en krachtige bewoordingen aan haar duidelijk
kunnen maken. Ik hoor het de minister zeggen en ik citeer hem met zijn instemming:
"Soms zijn het ondingen." De in de AMvB gekozen principes zijn goed, maar kwetsbaar: aan de openbare
weg vergunningsplichtig, aan de achterkant c.q. in de privé-sfeer vergunningsvrij,
met inachtneming van de belangen van de buren en omwonenden. Met name op dat
laatste punt heb ik een aantal vragen. In de AMvB is een aantal gebieden rondom
de woning licht vergunningsplichtig verklaard. Op de tekening waarop de voorkant-
en achterkantbenadering wordt toegelicht, wordt bij een bepaalde categorie
beargumenteerd dat de belangen van de buren geschaad kunnen worden als het
bouwen vergunningsvrij wordt verklaard. Wij bewegen ons hier op het lastige
grensvlak van burenrecht en welstandstoezicht, dus tussen het ene type wetgeving
en het andere. Heeft de staatssecretaris overwogen om zaken als de afstand
tot het naburige erf van aanbouwen, uitbouwen en bijgebouwen onder het burenrecht
in het Burgerlijk Wetboek te laten vallen? Ik verwijs ter illustratie naar
artikel 42 BW, waarin is bepaald dat zonder toestemming van de eigenaar van
het naburig erf binnen een afstand tot het naburig erf van 2 meter geen boom
of heester geplant mag worden. Hoe zal het principe dat de belangen van de
buurman in acht dienen te worden genomen van toepassing zijn in de praktijk
van het welstandstoezicht? Het verschil in benadering tussen BW en welstandstoezicht
moge duidelijk zijn: het BW verschaft de buurman een rechtsgrond om zich te
verzetten tegen verbouwingsplannen die zijn woongenot aantasten. Het welstandstoezicht
lijkt daar, althans in principe, geen rekening mee te houden.In de concept-AMvB wordt wel bepaald dat bouwwerken binnen 1,5 meter tot
het naburig erf vergunningsplichtig zijn, maar er wordt geen verbinding gelegd
met het burenrecht. Ik moet bekennen dat ik het een lastige zaak vindt. De
burger en diens buurman zijn in de voorgestelde systematiek geheel afhankelijk
van de vergunningsbeslissing door het bevoegd gezag. De instemming van de
buurman heeft geen invloed, zodat diens rechten onbeschermd zijn. Is een tussenweg
op dit punt niet interessant, bijvoorbeeld door de vergunningsplicht te laten
vervallen als er onderlinge overeenstemming is over een uitbouw of aanbouw?
Zie in dit verband mijn bijdrage aan een gestroomlijnde verdere liberalisering
van dit wetsvoorstel, als ik een wervende opmerking mag maken. Dit voorstel
is namelijk terug te vinden in mijn amendement op stuk nr. 16. De initiatiefnemer
krijgt op deze manier een extra belang bij het vooraf overleggen met zijn
buurman, hetgeen een hoop onderlinge problemen kan voorkomen. Bovendien betekent
deze werkwijze een extra afname van de administratieve last voor de gemeente.
Natuurlijk moet de toestemming van de buurman wel controleerbaar zijn en dus
schriftelijk aan de gemeente worden gemeld. Ik laat het graag aan gemeenten
over om deze procedure nader vorm te geven.De duidelijkheid van de anderhalvemeterbepalingen laat overigens enigszins
te wensen over: tekst en tekening over de voorkant- en achterkantbenadering
spreken niet steeds geheel dezelfde taal. Waarom is overigens gekozen voor
1,5 meter in plaats van 2 meter, zoals in het BW wordt gehanteerd? Ik stel
deze vraag maar in mijn onnozelheid. Ook is het niet duidelijk hoe moet worden
omgegaan met gevallen waarbij de erfgrens schuin wegloopt van de achtergevel.
Toen mijn medewerker mij deze gedachte aanreikte en ik hem vroeg om verduidelijking,
maakte hij dezelfde acrobatische beweging als de heer Rietkerk maakte toen
hij zo-even sprak over deze materie. Ik kan mij dan ook aansluiten bij zijn
vragen op dit punt.Ten slotte een vraag over de vergunningsvrije categorieën, te weten:
de openbare nutsvoorzieningen die vergunningsvrij worden. Is het niet vreemd
dat voor publieke voorzieningen geen welstandsadvies nodig is, terwijl die
evengoed inbreuk in het landschap of het dorpsgezicht kunnen betekenen?De heer Poppe (SP):Voorzitter! De staatssecretaris wil de bureaucratie bij kleine bouwprojecten
te lijf gaan. Het is absoluut waar dat een simpele bouwaanvraag voor een aanbouwtje
vele maanden in beslag kan nemen en een paar honderd tot meer dan ƒ
1000 aan leges kan kosten. Dat geldt zeker als je de pech hebt dat een artikel
19-procedure nodig is wegens een verouderd bestemmingsplan. Ook zit je vast
aan de toets van de welstandscommissie die door veel mensen en zeker door
degenen die een aanbouwtje of een bouwwerk willen gaan maken, gezien wordt
als een vervelende subjectieve bemoeial. Dat is niet geheel ten onrechte.
In het artikel Het welstandstoezicht in de houdgreep uit De gemeentestem constateert
de auteur dat welstandseisen waaraan een bouwplan wordt getoetst doorgaans
impliciet worden geformuleerd op het moment van de toetsing. Het is vergelijkbaar
met een rechter die tijdens de zitting het eigen wetboek vaststelt. Bij een
vergelijkend onderzoek uit 1998 keurt een welstandscommissie alle acht voorgelegde
plannen af, terwijl een andere commissie zes van diezelfde acht plannen goedkeurde.
Wij zijn het van harte eens – en dat is toch wel een uitzondering –
met de objectivering die de staatssecretaris voorstelt wat betreft welstandstoezicht
in de vorm van vooraf geformuleerde criteria en een beter geregelde verslaglegging.
Maar de medaille van de democratische bemoeizucht van bouw- en welstandstoezicht
heeft ook een andere zijde. Ik heb er Cruijff niet voor nodig. Wijken kunnen
verslonzen door een bouwdrift die niet wordt gehinderd door enige vorm van
publieke controle. Iedereen kent de voorbeelden wel: de carportpest. Achterterreinen
kunnen dichtslibben op een veel grotere schaal dan nu mogelijk is binnen de
ruimte die bestemmingsplannen bieden. Buren kunnen de grootst mogelijke ruzie
daarover krijgen. Het gaat dan over bouwplannen die nu nog aan het Salomonsoordeel
van de gemeenten worden onderworpen. Ten slotte kan de constructieve en brandveiligheid
in het geding komen als vergunningsvrije bouwwerken zonder bemoeienis van
architect, constructeur of aannemer uit de grond worden gestampt of op het
dak gezet. Kortom, de vraag is of de staatssecretaris in zijn liberale enthousiasme
om het particulier initiatief zo weinig mogelijk in de weg te leggen niet
is doorgeschoten, een liberale duikvlucht.Ook bij betrekkelijk kleine bouwplannen kunnen de belangen van buren geschaad
en de kwaliteit van de woonomgeving aangetast worden. Dat is geen theoretisch
probleem, maar dagelijkse praktijk. Ik heb 13 jaar in de commissie bezwaarschriften
van een gemeenteraad gezeten. Die had er soms een dagtaak aan om die perikelen
te bekijken. Ik heb van de VNG begrepen dat het nog steeds zo is.De bestuursrechtelijke bezwarenprocedure die vastzit aan een bouwvergunning
kan veel burenruzies voorkomen of tenminste dempen. Ze is ook goedkoop en
dus voor iedereen toegankelijk. De privaatrechtelijke weg die overblijft voor
vergunningsvrij bouwen is duur, dus selectief en toegankelijk naar inkomen.
Het kabinet deed hierover bij de beantwoording van de schriftelijke inbreng
te laconiek. Ik heb een amendement ingediend: voor bouwwerken die onder de
huidige wet meldingsplichtig zijn wordt de initiatiefnemer verplicht om vooraf
de buren in te lichten over zijn bouwplannen. Dit gebeurt op een gestandaardiseerd
formulier zodat verzekerd wordt dat geen verhullende formuleringen worden
gebruikt. Als buren op voorhand schriftelijk akkoord gaan met het bouwinitiatief,
mag dit vergunningsvrij worden uitgevoerd, als althans aan de criteria wordt
voldaan. Als buren niet akkoord gaan, dan wordt een lichte bouwvergunning
noodzakelijk. Deze aanpak kan een hoop ellende voorkomen. Er kan meer vergunningsvrij
worden gebouwd als er draagvlak bestaat onder de omwonenden.Een ander discussiepunt in het wetsvoorstel, waarover ook stapels post
zijn binnengekomen, is het effect van de vrijstelling van kleine bouwwerken
op de kwaliteit van de ruimtelijke omgeving. Het valt niet te ontkennen dat
kleine bouwwerken een straatbeeld kunnen verzieken. Er zijn echter ook bouwprojecten
aan de achterkant, waarover nagedacht is indertijd bij de bouw, die de boel
gruwelijk kunnen verzieken als te veel mag en kan. Ik wijs erop dat het straatbeeld
aan de voorkant nu al met grote regelmaat verziekt wordt door plannen, ongeacht
de omvang, die wel het groene licht van de welstandscommissie hebben gekregen.
Daar zijn ook veel voorbeelden van.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil nog een vraag over het amendement stellen. Volgens mij is nu al
in het burgerlijk wetboek het burenrecht geregeld. Met name in de voorlichting
rondom welstand, vergunningvrij en licht vergunningvrij moet hieraan veel
aandacht worden besteed. U stelt nu regelgeving voor die elkaar bijt.De heer Poppe (SP):Dat laatste begrijp ik niet helemaal. Volgens mij ben ik niet zo bijterig
op dit punt. Als een procedure via de kantonrechter moet worden uitgevochten
is dat een dure zaak en dat is niet voor iedereen weggelegd. Nu wordt de kwestie
bij de gemeente neergelegd en dat kost niets. De gemeente kan dan een Salomonsoordeel
vellen. Het gaat erom dat mensen hun bouwplan op een min of meer gestandaardiseerde
manier aan de buren voorleggen, zodat er geen verrassingen ontstaan. Als dat
burenoverleg via de criteria in een dergelijk formulier plaatsvindt en iedereen
gaat ermee akkoord, is het probleem opgelost. Is dat akkoord er niet, dan
ligt er een procedure zodat er een toets van de gemeente, bouw- en woningtoezicht
en de welstand kan komen volgens de criteria die nu nog bij algemene maatregel
van bestuur geregeld moeten worden.In de derde nota van wijziging is de staatssecretaris de critici van de
VNG en de Federatie welstand een aardig eind tegemoet gekomen. Bouwwerken
die vanaf de openbare weg te zien zijn, blijven nu op zijn minst vergunningsplichtig
volgens de lichte procedure. Je kunt zeggen dat de staatssecretaris "om" is,
maar ik vind dit een verstandige aanpassing. Bij bouwwerken echter die niet
vanaf de openbare weg te zien zijn, verandert er ten opzichte van het oorspronkelijke
wetsvoorstel niets. De zekerheden ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit,
het vermijden van kwaliteitsverlies voor omwonenden, de brandveiligheid en
dergelijke, moeten hier komen uit de algemene maatregel van bestuur waarvan
wij een concept ontvangen hebben. Ook mijn vraag aan de staatssecretaris luidt
of dit een algemene maatregel van bestuur met een voorhangprocedure wordt,
zodat de Kamer over de nadere invulling nog kan overleggen.Ik heb hier nog enkele vragen over. Blijkens de nota naar aanleiding van
het verslag vindt de staatssecretaris het acceptabel dat door uitbreidingen
50% van het terrein dat oorspronkelijk niet bebouwd was naderhand bebouwd
mag worden. Dit is dus de helft van de oorspronkelijke tuin. De meeste bestemmingsplannen
gaan overigens niet verder dan 30 of 40% en ik weet dus niet of die 50% zo
verstandig is. Er zijn situaties waarin 50% acceptabel is, maar er zijn ook
wijken waar dit de ruimtelijke kwaliteit ernstig zal aantasten en dat geeft
weer problemen met buren, waarover wij daarnet spraken. Ik denk aan wijken
met rijtjeshuizen met kleine tuinen waarvan aan de achterkant weinig of niets
meer overblijft. Voor de SP-fractie is die 50% in de wet alleen acceptabel
als dit gebiedsgericht via een bestemmingsplan aangescherpt kan worden. Dit
is vooral bedoeld voor bijzondere naoorlogse wijken met weinig ruimte aan
de achterkant.Verder vragen we ons af of het percentage bebouwd niet beter genomen kan
worden over de hele kavel in plaats van over het oorspronkelijk onbebouwde
deel van de kavel. De laatste formulering is qua handhaving, zeker als de
jaren verstrijken, erg lastig. De heer Rietkerk keek 50 jaar terug, om te
zien hoe de oorspronkelijke situatie was en wat er in die tijd is aangebouwd,
maar je kunt ook 50 jaar vooruit kijken en dan krijg je hetzelfde probleem.
Immers, hoe stel je na 50 jaar vast wat de oorspronkelijke situatie was? Het
gaat derhalve twee kanten op – dan hebben we samen 100 jaar!Mijn vraag aan de staatssecretaris is, of het niet beter is om het over
het percentage van de hele kavel te doen. Als het al kan, kost dat onderzoek
naar de oorspronkelijke situatie in ieder geval handenvol tijd en het wetsvoorstel
was nu juist bedoeld om de gang van zaken te vereenvoudigen. Ik denk dat mijn
voorstel, 50% van de kavel in plaats van de oorspronkelijke bebouwing, heel
wat meer vereenvoudiging is. We zijn altijd voor eenvoud, als dit kan.De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter! Ik heb een verduidelijkende vraag aan de heer Poppe, als het
gaat om het percentage gekoppeld aan de totale kavel. Hij zei: 50% van de
totale kavel?De heer Poppe (SP):Nee, ik heb geen percentage genoemd daarbij.De heer Rietkerk (CDA):Oké, X% derhalve. Maar hebt u dan nog wel een verschillend regime
voor voor- en achterkant? Hoe gaat u daarmee om?De heer Poppe (SP):Dit gaat over de achterkant, omdat de voorkant nu beter geregeld is. Daar
is die liberalisering minder duikvluchtachtig doorgevoerd.De heer Rietkerk (CDA):Stel, ik wil wat aan de voorkant aanbouwen via de lichte procedure, zeg
X%. Gaat dit dan af van uw totale percentage wat je mag bebouwen of mag dat
erbij opgeteld worden?De heer Poppe (SP):Ik denk dat je het er wel bij op zou kunnen tellen, want dan neemt de
verstening van zo'n wijk wel toe. Maar ik denk dat het vooral van belang is
voor de achterkant, omdat wat betreft de voorkant er strengere normen zijn.
Ik denk ook niet dat er aan de voorkant zoveel bijgebouwd wordt en dat dit
ook veel minder voorkomt in de praktijk. Dat zullen uitzonderingen zijn. De
grote lijn is toch over het algemeen de achterkant, behalve als het gaat om
de carports, die aan de voorkant komen.Voorzitter! Dan heb ik ook nog een vraag over de afstand van vergunningvrije
nieuwe bouwwerken tot de perceelsgrens. Volgens de nota naar aanleiding van
het verslag zullen enkele typen bouwwerken slechts vergunningvrij gebouwd
kunnen worden op minimaal 1,5 meter van de buren. Naar de mening van de SP-fractie
zou deze eis gesteld moeten worden voor alle bouwwerken hoger dan 2 meter,
want anders kun je verwachten dat er burenruzies ontstaan in verband met bezonning:
's middags om vier uur moet je het licht in de keuken al aandoen, want het
wordt dan donker doordat er geen lichtinval meer is. Je krijgt mogelijk inkijk,
als er nog een raam in zit, hetgeen ook ongewenst is. Voorts kan geluids-
en stankoverlast optreden, want het wordt een uitbouwkeuken waar allerlei
dingen in gebeuren en de geuren daarvan komen net in een tuin waar je altijd
gewend was te zitten. Enfin, ik praat nu uit de praktijk van allerlei klachten
die we bij de commissie in de gemeente kregen, daar waar het gaat om mensen
die het niet met elkaars activiteiten eens zijn. Mevrouw Verbugt zei dat het
een goed liberaal principe is, dat de vrijheid van de een niet de onvrijheid
mag zijn van de ander. Ik moet echter zeggen dat dit helemaal geen liberaal
principe is, want dat is een kwestie van beschaving. Het geldt dus ook voor
socialisten. Het is geen uitvinding van de liberalen dat het voordeel van
de een niet het nadeel van de ander mag zijn. Dat gebeurt toch al zoveel in
onze samenleving.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nog even over uw inkijk en dergelijke. Ik ben ook tegen gluren bij de
buren; dat moet je derhalve op een goede manier afregelen. Maar dat is nu
precies een punt dat heel goed omschreven staat in het Burgerlijk Wetboek,
waar ik het zo-even ook al even met u over had. U haalt volgens mij een aantal
dingen door elkaar.De heer Poppe (SP):Volgens mij niet, want ik heb zonet nog eens gezegd dat gebruik maken
van het Burgerlijk Wetboek een heleboel inzicht vereist van de mensen, terwijl
het ook geld kost, want je moet naar de kantonrechter. Als je dat op een eenvoudiger
manier via de gemeente kunt regelen, kosteloos en samen met de buren, dan
lijkt me dat een betere oplossing. En als het erg vervelende buren zijn, moet
je lid worden van de bond tegen vervelende buren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar de punten die u noemt, moeten volgens mij in die AMvB geregeld worden,
in de zin dat je daar heldere afspraken over maakt.De heer Poppe (SP):Precies.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Goed, dan begrijp ik dat we het helemaal eens zijn en is er geen aanleiding
tot opwinding verder. Het is derhalve uw bedoeling dat het in die AMvB op
een goede manier wordt geregeld en dat daar ook helder wordt vastgelegd wat
wel mag en wat niet mag?De heer Poppe (SP):Mevrouw Van Gent, u neemt me de woorden uit mond.Het was mijn bedoeling ook dat wij kunnen spreken over de algemene maatregel
van bestuur , waarin dit soort criteria helder en duidelijk geregeld worden,
zodat je niet naar de kantonrechter hoeft, want dat is ook allemaal droefenis
en dan krijgen die kantonrechters het er ook veel te druk mee. Dat moeten
we niet doen, als je het allemaal gewoon binnen de gemeente gemeenschappelijk
en communaal zou kunnen regelen.Voorzitter! Vergunningvrije bouwwerken worden niet meer preventief getoetst
door het bouwtoezicht. Zoals bekend, is dat een toets die bij veel gemeenten
niet veel voorstelt. De brandveiligheid kan in het algemeen echter snel aan
de hand van een tekening getoetst worden. Dat gebeurt in de regel ook. Zonder
vergunning zit het er dik in, dat de lat op het gebied van de brandveiligheid
omlaag gaat. Dat kan met name voor dakopbouwen toch redelijk vervelende gevolgen
hebben. Maar ook brandoverslag tussen een samenraapsel van aanbouwen op een
binnenterrein kan een groot probleem zijn. Vluchtroutes kunnen zelfs belemmerd
worden, zoals iedere brandweer in de grote stad de staatssecretaris kan vertellen.Wij hebben deze vragen bij de inbreng gesteld en vonden de beantwoording
niet erg bevredigend. Om die reden heb ik het vandaag nogmaals aan de orde
gesteld. Men kan wel stellen dat een initiatiefnemer ook bij een vergunningvrij
bouwwerk geacht wordt aan de bouwregelgeving te voldoen, maar wat zal er in
de praktijk gebeuren als de mensen kunnen kiezen tussen bijvoorbeeld meer
vierkante meters of een uitvoering volgens de wet, rekening houdend met brandpreventie
en dat soort zaken? Als er geen controle is en geen regels zijn, kan dat gevaar
opleveren. En gemeenten zullen echt niet meer komen kijken als er geen vergunning
meer nodig is en er dus geen leges meer betaald worden. Daarom hebben de gemeenten
geen ambtenaren om dat te controleren, want dat kost geld. Hoe kunnen de brandveiligheidscriteria
in de algemene maatregel van bestuur worden ingebouwd? Is de staatssecretaris
daartoe overigens bereid? Hoe denkt hij te voorkomen, dat op het gebied van
veiligheid de klok niet wordt teruggedraaid?De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter! Er ligt een amendement van het CDA voor om juist in de wet
naast constructieve veiligheid ook brandveiligheid, energiezuinigheid en volksgezondheid
te regelen. Wil de heer Poppe het niet liever in de wet geregeld hebben?De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik zal het amendement in tweede termijn behandelen, zoals
de heer Rietkerk met mijn amendement zal doen. Dat lijkt mij
een aardige oplossing. Ik zal ernaar kijken, maar merk wel op dat een algemene
maatregel van bestuur ook kracht van wet heeft. Zij is alleen soepeler aan
te passen en dus ook aan te scherpen als zaken niet blijken te kloppen. Ik
moet er even over nadenken wat nu de beste manier is. Ook een algemene maatregel
van bestuur is een besluit met kracht van wet.Voorzitter! Samenvattend zijn wij van mening, dat de staatssecretaris
weliswaar ten opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel een toontje lager
zingt. Dat vinden wij goed; hij heeft een verstandig besluit genomen, want
je moet nooit te ver voor de fanfare uit lopen. De gemeenten moeten meer ruimte
krijgen voor gebiedsgericht beleid en de positie van de buren moet naar onze
mening beter geregeld worden.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! "Ons nageslacht mag niet in even erge mate lijden onder onze
fouten als wij moeten boeten voor de zorgeloosheid en onnadenkendheid waarmee
onze voorouders de stedelingen alle licht en lucht hebben betimmerd." Zo valt
te lezen in de memorie van toelichting van de Woningwet 1901. Laten wij ervoor
zorgdragen, dat in de toekomst niet iets soortgelijks over ons gezegd behoeft
te worden. Is er reden om hierover bezorgd te zijn? De klemtoon in het huidige
regeringsbeleid op de zeggenschap van de burger zou daartoe aanleiding kunnen
geven. De leuze op het terrein van bouwen en wonen is voor dit moment immers
zeggenschap voor de burger. Er moet gewerkt worden vanuit de vraag van de
burger. In het bijzonder de nota Wonen is op deze filosofie geënt. De
staatssecretaris wil ook het voorliggende wetsvoorstel uitdrukkelijk in deze
bredere context bezien, zo blijkt uit de nota naar aanleiding van het verslag.Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, draagt hiervan inderdaad duidelijk
de sporen. Er worden in het wetsvoorstel flinke stappen gezet richting een
verdere democratisering van de welstand alsmede naar een liberalisering van
bouwvergunningsplicht en procedures. De huidige Woningwet wordt te paternalistisch
geacht en dat moet veranderen. De overheid dient op dit terrein terugtredende
bewegingen te maken.Voorzitter! Ook de SGP-fractie is van mening, dat beperkingen die burgers
worden opgelegd ten aanzien van het oprichten van bouwwerken een goede rechtvaardiging
behoeven. Het is een goede zaak om van tijd tot tijd de vraag onder ogen te
zien of bestaande regels niet nodeloos knellend zijn. Anderzijds is echter
waakzaamheid geboden. Het streven naar meer zeggenschap van de burger door
minder knellende regels kan gemakkelijk doorschieten. Zeker in een dichtbevolkt
land als Nederland geldt dat bouwen ook belangen van derden raakt. Met een
ordelijke inrichting van de woonomgeving is bovendien een publiek belang gediend.Toezicht en sturing vanuit de overheid op de ordening van de woonomgeving
is daarom onmiskenbaar om "verrommeling" te voorkomen. Mijn fractie acht het
zeer gewenst dat gemeenten adequate mogelijkheden hebben om een regiefunctie
uit te oefenen met betrekking tot het toezicht op bouwen en wonen. Lokale
overheden dienen aanspreekbaar te blijven op de kwaliteit van de woonomgeving.
Tegen de achtergrond van deze overwegingen beoordeelt mijn fractie het voorliggende
wetsvoorstel.Dit voorstel wil komen tot vereenvoudiging van de bouwregelgeving en het
terugdringen van overtollige administratieve rompslomp. Dat is een waardevol
streven en de positieve waardering geldt ook het transparanter maken van het
welstandstoezicht. Dat kan zeker ook bijdragen aan de rechtszekerheid. De
noodzaak om te komen tot een bijstelling van de huidige als subjectief en
ondoorzichtig ervaren welstandstoetsingspraktijk onderschrijven wij.Wij moeten nu de vraag beantwoorden, of het wetsvoorstel een adequate
en evenwichtige oplossing biedt voor de in de praktijk gebleken knelpunten.
De geschiedenis leert ons dat het nuttig is hierbij kritische vragen te stellen.
Immers, heel wat dereguleringspogingen hebben geleid tot een toename van het
aantal regels en heel wat pogingen om meer rechtszekerheid te bieden, hebben
nieuwe rechtsonzekerheid gebracht doordat de wetgever, bevangen door enige
zelfoverschatting, onvoldoende zicht had op de eindeloze gevarieerdheid van
de praktijksituaties.Het is goed in dit verband in herinnering te brengen dat ook de herziene
Woningwet van 1991 als doelstelling had te komen tot vereenvoudiging en vermindering
van voorschriften op het terrein van het bouwen. De toepassing van de herziene
wet in de praktijk riep echter tal van interpretatievragen op die door de
rechter moesten worden beslecht.Op een aantal belangrijke onderdelen, zoals de indeling van bouwwerken,
worden weer aanzienlijke aanpassingen voorgesteld. Ik zou de staatssecretaris
willen vragen, hoe het komt dat de vorige herziening kennelijk niet die mate
van vereenvoudiging en deregulering heeft bewerkstelligd die ervan verwacht
werd. Is daaruit lering getrokken bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel?De ingrijpende wijzigingen die na de indiening van dit wetsvoorstel zijn
afgekomen, met name in de derde nota van wijziging, geven te denken over de
zorgvuldigheid van de voorbereiding. Natuurlijk is het positief dat de staatssecretaris
openstaat voor kritiek op de voorstellen vanuit de praktijk en daaraan consequenties
wil verbinden, maar wij vroegen ons af, in hoeverre de voorbereiding van dit
wetsvoorstel adequaat geweest is. Worden de praktijkervaringen niet in een
te laat stadium betrokken bij de opstelling van nieuwe regels?Voorzitter! De meeste kritische reacties waren er op het punt van het
vergunningvrij bouwen. Dat is begrijpelijk omdat de in het oorspronkelijke
wetsvoorstel voorziene indeling van vergunningsvrije en licht vergunningsplichtige
bouwwerken maar liefst aan 60% van de bouwwerken die onder de bestaande Woningwet
aan preventief toezicht zijn onderworpen, buiten de reguliere vergunningprocedure
zouden kunnen worden opgezet; een drastische versoepeling van het preventieve
toezicht derhalve. Gevreesd werd dat de gevolgen hiervan voor de lokale kwaliteit
van de woonomgeving bijzonder nadelig zou kunnen zin. Ook rees de vraag of
hiermee niet een zekere innerlijke tegenstrijdigheid werd opgeroepen: gemeenten
worden enerzijds gedwongen een adequaat welstandsbeleid te formuleren om een
betere aansluiting te bereiken op ruimtelijk beleid en architectonische
ambities, terwijl anderzijds het vergunningvrij bouwen flink wordt opgerekt
en een fors deel van de bouwactiviteiten buiten het welstandstoezicht wordt
geplaatst. Dat staat met elkaar op gespannen voet!Voor de SGP-fractie woog hierbij ook zwaar dat het afwegingskader of bouwwerken
wel of niet vergunningsplichtig zouden moeten zijn, geheel op centraal niveau
bij AMvB zou worden ingevuld. Deze afweging waarbij enerzijds het belang van
de individuele burger centraal staat om zonder te veel rompslomp te kunnen
bouwen en anderzijds het openbare belang van ruimtelijke kwaliteit de aandacht
vraagt, dient echter niet in de laatste plaats ook een lokale invulling te
krijgen. De regering spreekt nadrukkelijk over democratiseren van het welstandstoezicht,
maar dan verdient het zeker aanbeveling om het gestalte geven aan het lokale
welstandsbeleid ook daadwerkelijk toe te vertrouwen aan de lokale democratie.Voorzitter! De SGP-fractie heeft inmiddels met genoegen geconstateerd,
dat voor het regime voor vergunningsvrije bouwwerken in overleg met de VNG
en de Federatie welstand de nodige positieve wijzigingen in het wetsvoorstel
zijn aangebracht. De belangrijkste wijziging in dit verband acht ik wel de
voorgestelde voor- en achterkantbenadering, waarbij het vergunningvrij bouwen
vooral betrekking zal hebben op de achterkant, terwijl aan de voorkant meer
vergunningsplichtig zal zijn. Dit geeft in ieder geval vanuit welstandsoptiek
beduidend meer bescherming en dat juicht mijn fractie toe. Deze positieve
houding geldt eveneens het gegeven, dat het bestemmingsplan als beheersinstrument
voor het gemeentelijk grondgebied uitdrukkelijk zijn rol kan blijven spelen.Wel rijst de vraag of deze benadering als vanzelf met zich moet brengen,
dat de eerder gekozen benadering, waarbij de nodige beleidsvrijheid aan gemeente
werd gelaten om een bouwwerk al dan niet als vergunningsplichtig aan te merken,
wordt verlaten. Waarom krijgt in de nieuwe benadering het gemeentebestuur
niet de mogelijkheid om te bepalen dat volgens de desbetreffende AMvB een
niet vergunningsplichtig bouwwerk onder bepaalde omstandigheden in bepaalde
welstandsgevoelige gebieden toch vergunningsplichtig is? Mijn fractie wil
dit, gelet op de gewenste gemeentelijke autonomie terzake en gelet op de gewenste
bescherming van kwetsbare gebieden, uitdrukkelijk bepleiten. Immers, waar
en in welke mate vergunningvrij bouwen acceptabel is zonder al te veel ruimtelijke
risico's, kan uiteindelijk het best en het meest adequaat op lokaal niveau
worden vastgesteld. Gemeenten dienen in de ogen van mijn fractie zelf een
effectief beleid te kunnen voeren. Het amendement van collega Van Middelkoop
op dit punt komt ons dan ook sympathiek voor.Dit pleidooi wint aan kracht indien ook het repressieve welstandstoezicht,
de excessenregeling, op vergunningsvrije bouwwerken niet tot de mogelijkheden
behoort. Bij derde nota van wijziging is deze regeling immers geschrapt. Mijn
fractie is van de juistheid daarvan overigens nog niet overtuigd. Welke nadelen
zijn volgens de staatssecretaris verbonden aan handhaving van de excessenregeling?Het onderscheid tussen voor- en achterkant is in het algemeen nuttig,
maar neemt niet alle behoefte aan maatwerk weg. Integendeel! Ook bepaalde
bouwwerken aan de achterkant kunnen wel degelijk een verstoring van de woonomgeving
geven. Denk alleen maar aan de vele portiekwoningen in de grote steden die
met de achterkanten naar elkaar staan, gescheiden door slechts een smalle
strook grond. Bewoners van deze woningen hebben vrij uitzicht op elkaar. Dan
maakt het wel degelijk uit wat bewoners aan de achterkant aan bouwwerken fabriceren.
Als ik het concept van de desbetreffende AMvB goed lees, vrees ik dat men
met de voorgestelde reeks vergunningsvrije bouwwerken heel ver kan gaan. Rechtvaardigt
dit niet temeer de wens om te komen tot lokaal maatwerk?Ik voeg hier tevens een vraag inzake de zogenaamde anderhalvemetergrens
uit artikel 2 van de concept-AMvB aan toe. Bij de vergunningvrije aan- of
uitbouw aan de achtergevel is de bepaling dat de afstand tot het naburig erf
minimaal anderhalve meter moet zijn, niet opgenomen. Wat is hiervan de achtergrond?
Verder sluit ik mij aan bij de vragen die zijn gesteld over de schuinlopende
perceelsgrenzen.Voorzitter! In de considerans van de Woningwet 1991 wordt expliciet aangegeven,
dat het uit oogpunt van decentralisatie wenselijk is enige voorschriften te
geven. Het lijkt erop, dat in het huidige wetsvoorstel voorschriften uit oogpunt
van centralisatie worden gegeven. Anders gezegd: brengt dit wetsvoorstel niet
te veel rijksregulering met zich mee? Ik noem hierbij concreet de gecreëerde
mogelijkheid om bij AMvB aan te geven op welke wijze en voor welke bouwwerken
welstandscriteria gegeven moeten worden. Ik noem het feit, dat nu bij wet
in formele zin wordt geregeld dat de vergaderingen van de welstandscommissie
openbaar zijn, dat de welstandscommissie een jaarverslag moet opstellen en
dat de zittingsduur van de leden van de welstandscommissie strikt wordt aangegeven.
Om de rij niet langer te maken noem ik ten slotte het gegeven, dat bij wet
wordt voorgeschreven hoe het college van B&W zich moet verantwoorden inzake
het gevoerde welstandsbeleid. Is dit niet overdreven betuttelend richting
gemeenten? Was dit nu werkelijk nodig? En: is iets meer vertrouwen in de lokale
overheden niet op zijn plaats? Biedt de Gemeentewet op onderdelen niet voldoende
richtinggevend kader? Graag krijg ik op dit punt een nadere beschouwingVoorzitter! Artikel 12a geeft aan, dat de gemeenteraad een welstandsnota
dient vast te stellen met daarin specifieke welstandscriteria. Die criteria
dienen zo concreet en objectief mogelijk te zijn. Ook de SGP-fractie is voorstander
van helderheid, maar dienen dergelijke criteria niet per definitie een zeker
globaal karakter te dragen om voldoende ruimte te bieden aan enige creativiteit
en flexibiliteit? Een lijst met absolute criteria lijkt mij in dit verband
fnuikend. Hoe ver gaat dus het verlangen om te komen tot specifiek uitgewerkte
criteria? Hoe reëel is het risico dat de welstandsnota de rechterlijke
toets niet kan doorstaan vanwege onvoldoende concreetheid? Ik bepleit op het
punt van het opstellen van dergelijke welstandscriteria derhalve enige souplesse.Positief in de voorgestelde wijzigingen van het oorspronkelijke wetsvoorstel
acht ik voorts, dat de staatssecretaris in overleg met de VNG tot een oplossing
is gekomen met betrekking tot de korte behandelingstermijn voor de lichte
bouwvergunningsprocedure en de gefaseerde bouwvergunningafgifte.
In het verslag heeft mijn fractie reeds vraagtekens geplaatst bij het realiteitsgehalte
van de oorspronkelijk vastgestelde termijnen. Het verheugt mij daarom dat
hierin een verruiming is bewerkstelligd waarmee gemeenten uit de voeten kunnen.Op het punt van het burenrecht heb ik nog een vraag overgehouden na de
nota naar aanleiding van het verslag. Door diverse fracties zijn er vragen
over gesteld. Het valt mij op dat in de beantwoording van de regering wordt
vastgesteld dat hier geen probleem ligt. Ons zijn echter wel degelijk gevallen
uit de praktijk bekend waarin sprake is van knelpunten. Ik doel op situaties
waarin sprake is van een evidente strijd met het burenrecht, bijvoorbeeld
het bouwen over de perceelgrens van de buren, en op zichzelf juridisch correct
toch een bouwvergunning wordt verleend. De bezwaarde buurman kan dan niet
terecht bij de bestuursrechter, maar moet naar de burgerlijke rechter om zijn
gelijk te halen. In de praktijk kan zich het probleem voordoen dat dit een
omslachtige en kostbare procedure is. Ik wil de staatssecretaris voorhouden
dat er geen water- dichte scheiding is tussen het burenrecht en het bouwrecht
in die zin dat bij een beslissing tot vrijstelling van de bepalingen uit het
bestemmingsplan die burenrechtelijke bezwaren wel mogen worden meegewogen.
Ik besef dat je het burenrecht niet zomaar als weigeringsgrond voor het verlenen
van bouwvergunningen kunt opvoeren. Toch stellen wij vast dat het hier in
de praktijk wringt, juist omdat de burgers zich door de bouwvergunning gelegitimeerd
kunnen voelen om in strijd met burenrechtelijke regels te bouwen. Natuurlijk
klopt daar juridisch geen hout van, maar het kan wel de praktijk zijn in een
aantal gevallen. Daarom vraag ik de staatssecretaris om op dit punt nader
onderzoek te doen, als hij zegt dat het in de praktijk nauwelijks of geen
knelpunt is. Dan kan nader worden bezien in hoeverre en hoe vaak burenrechtelijke
bezwaren worden opgeworpen tegen bouwvergunningen. Graag hoor ik van de staatssecretaris
hoe hiervoor in de praktijk een oplossing kan worden geboden.Voorzitter! Ik vraag aandacht voor de beoogde overgangstermijnen. Gelet
op de inspanningen die van gemeenten worden gevraagd in verband met de concrete
uitwerking van het gemeentelijke welstandsbeleid en daaraan gerelateerde toetsingscriteria
alsmede het vereiste voor het voeren van welstandsbeleid om voor licht vergunningsplichtige
bouwwerken loketcriteria uit te werken en op te nemen in de welstandsnota,
pleit ik ervoor om de overgangstermijn te verlengen met een extra jaar. Ik
heb daartoe een amendement ingediend op stuk nr. 10. Inmiddels heeft ook collega
Rietkerk op dit punt een amendement ingediend en een termijn van 18 maanden
voorgesteld. Hij heeft niet toegelicht dat zijn keuze voor 18 maanden zou
voortkomen uit een bezwaar tegen de in ons amendement voorgestelde 24 maanden,
het extra jaar. Ik heb van de VNG begrepen dat er behoefte is aan een extra
jaar en dat een halfjaar te kort zou zijn om tegemoet te komen aan beide punten
die ik zo-even heb genoemd.Nederland heeft een lange traditie inzake het bereiken van een kwalitatief
sterke bebouwde omgeving. In een klein land als het onze is dat een groot
collectief goed. Om die reden dienen gemeenten adequate bevoegdheden te houden
om daarop toe te zien en deze reputatie hoog te kunnen houden. Het wetsvoorstel
schept voor een belangrijk deel deze mogelijkheid voor de gemeenten. Mijn
fractie meent dat gemeenten in ieder geval de mogelijkheid moeten hebben om
bouwwerken die op grond van de AMvB vergunningvrij zijn toch aan een vergunningprocedure
te onderwerpen. Die aanvulling zou het wetsvoorstel naar onze mening nog moeten
krijgen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! De heer Van der Staaij noemt een aantal argumenten voor de
verlenging van de termijn van 12 naar 24 maanden. Ik mis een argument, te
weten de mogelijkheid om de burgers beter te betrekken bij het opstellen van
die welstandsnota's. Ik ben benieuwd hoe hij daartegen aankijkt. Ik heb er
in mijn bijdrage iets over gezegd. Het is voor mij een belangrijk element
om te bezien of ik dit amendement kan steunen.De heer Van der Staaij (SGP):Inderdaad, ik heb begrepen dat die langere termijn nodig is om ook goed
te kunnen luisteren naar datgene wat hierover door de burgers naar voren wordt
gebracht. Dat ondervang ik met de algemene uitdrukking dat een langere termijn
nodig is om te komen tot een goede keuze.Mevrouw Ravestein (D66):Mijnheer de voorzitter! Als wij spreken over welstandsbeleid, roept dat
altijd veel emoties op. Velen beschouwen welstandstoezicht als heel betuttelend
als men zelf wil verbouwen, maar als de buren willen gaan verbouwen, is men
blij dat er regels zijn. In dit krachtenveld is gepoogd om te komen tot enige
deregulering. Daar is natuurlijk niets tegen en D66 steunt de staatssecretaris
dan ook volledig als het gaat om het verbeteren van de procedures en de transparantie
rond het welzijnstoezicht door bijvoorbeeld de vergaderingen en de verslagen
van die vergaderingen openbaar te maken.Wij waren wel enigszins verbaasd over de inhoud van de derde nota van
wijziging bij dit wetsvoorstel, omdat de staatssecretaris juist had gezegd
dat bepaalde bouwsels als dakkapellen vergunningvrij moesten worden. Dit leidde
tot heel veel kritiek van alle kanten, zowel uit het veld als van bestuurders.
Na lang polderen met VNG en de federatie welstand is er een compromis geboren
dat, als je het naast de oorspronkelijke voorstellen legt, eigenlijk weinig
heel laat van de plannen. Nadat wij al een halfjaar hadden moeten wachten
op de nota naar aanleiding van het verslag, die in augustus verscheen, werden
wij recent aangenaam verrast met een grote ommezwaai. Alleen aan de achterzijde
zouden bepaalde bouwsels nog vergunningvrij zijn. Alsof achterkanten niet
interessant kunnen zijn. Gisteren hebben wij gesproken over het belang van
architectonische kwaliteit aan de hand van de Architectuurnota, waar deze
staatssecretaris medeverantwoordelijk voor is. In dat licht is het vreemd
om de welstandscriteria ingrijpend te versoepelen. Vrijstaande gebouwen hebben
eigenlijk geen achterkant en zijn van alle kanten even zichtbaar. Hetzelfde
geldt voor hoogbouw en alle andere situaties waar de achterkant vanaf de straat zichtbaar is. Zou naast het criterium voor- of achterkant
niet ook het criterium zichtbaarheid gehanteerd moeten worden?Bovendien beweerde de staatssecretaris in de nota naar aanleiding van
het verslag nog dat sprake was van een heel evenwichtig pakket, waar weinig
aan veranderd kon worden: "van zo'n evenwicht zou naar mijn oordeel geen sprake
meer zijn wanneer die vergunningsvrije ruimte van de burger nog meer dan thans
is voorgesteld zou worden beperkt". Hoe verklaart hij nu zijn eigen ommezwaai?
Is dit alleen om nog iets van de voorstellen overeind te houden, ook zonder
dat sprake is van dat beoogde evenwicht?Waar maken wij ons druk om? Omdat er zo ontzettend veel afgeprutst wordt
in Nederland. Niet in de laatste plaats dankzij allerlei klusprogramma's op
televisie denkt menigeen dat het heel eenvoudig is om even zelf een dakkapel,
een carport of een serre in elkaar te zetten. Dit lijkt zo omdat het de mannen
in die programma's heel goed afgaat, maar in werkelijkheid komt er vaak meer
voor kijken. Ook wat er aan schuttingen en kant-en-klare tuinhuisjes bij bouwmarkten
wordt verkocht, is natuurlijk vaak ten hemel schreiend in een bepaalde omgeving.
Is het dan zo raar om ook aan de achterkant van gebouwen toch een lichte welstandstoets
te willen? In de praktijk wordt er al heel veel zonder vergunning gebouwd
en eigenlijk wordt hiermee dit gedrag beloond.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Vindt mevrouw Ravestein dat er een verplichte kluscursus aan vast moet
zitten? Ik vind haar woorden een beetje denigrerend voor alle doe-het-zelvers.
Ik ben van mening dat klussen moet kunnen, zij het op een goede en duurzame
manier, en ik vind het jammer dat mevrouw Ravestein zo badinerend doet over
klussend Nederland.Mevrouw Ravestein (D66):Klussen moet kunnen, maar inderdaad goed en duurzaam. Wij zijn het eens.
Mensen denken echter vaak dat het heel eenvoudig is en dat wordt een beetje
gestimuleerd door die programma's, waar ik zelf ook graag naar kijk. Daardoor
gebeuren er soms ongelukken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ongelukken moeten wij natuurlijk voorkomen. Mevrouw Ravestein heeft het
over de criteria voor-/achterkant en zichtbaarheid. Wil zij in feite de vergunningsplicht
op alle terreinen handhaven? Is zij tegen soepelheid in dezen? Ook in de AMvB
moet worden vastgelegd wat de voor-, achter- en zijkant is. Wil mevrouw Ravestein
het zo ingewikkeld maken, dat geen enkele versoepeling wordt gerealiseerd
of vindt zij het goed dat een liberale invalshoek wordt gekozen, waarmee tegemoetgekomen
wordt aan wat veel burgers willen, namelijk aanpassingen aan de achterzijde
van hun woning?Mevrouw Ravestein (D66):Ik ben zeker bereid, mij ervan te laten overtuigen dat aan de achterzijde
bepaalde aanpassingen vergunningvrij kunnen zijn. Ik heb echter al enige situaties
geschetst waarin er nauwelijks gesproken kan worden over de achterzijde van
een woning. Bij een vrijstaande woning in open gebied is de achterkant even
zichtbaar als de voorkant. Ook bij hoogbouw doet zich dat voor. Je moet je
afvragen of aan de achterkant alles moet worden toegestaan. Ik kom nog te
spreken over de tuinen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nu u het criterium "zichtbaarheid" introduceert, kunt u mij uitleggen
wat niet zichtbaar is? Volgens mij is alles zichtbaar.Mevrouw Ravestein (D66):Ik sprak over zichtbaar vanaf de straat. Als je om een huis heenloopt,
zie je altijd de achterkant, dat snap ik. Ik ben benieuwd naar het antwoord
van de staatssecretaris op mijn vraag op dit punt.Voorzitter! Naast het esthetische aspect gaat het bij de achterkant natuurlijk
ook om mogelijke hinder voor de buren in de vorm van minder bezonning of uitzicht.
Dit punt is ook door mevrouw Van Gent genoemd. Ook maak ik mij zorgen over
het volbouwen van tuinen waarbij vaak bomen worden gerooid, waardoor in de
steden veel groen en open ruimte verdwijnen. Ik ken situaties waarin iemand
te maken heeft met aan beide zijden buren die hun huis naar achteren hebben
uitgebreid, waardoor het grootste gedeelte van de tuin als het ware inpandig
wordt. Acht de staatssecretaris dat acceptabel?Voorzitter! Ook ik heb de reacties ontvangen over de schuin weglopende
tuinen. Ik wil geen amenderende motie indienen, maar doe de volgende tekstsuggestie:
de aan- of uitbouw blijft binnen de doorgetrokken gevellijnen van het oorspronkelijk
gevelvlak waaraan deze wordt gebouwd. Graag een reactie hierop.Legt de staatssecretaris niet al heel vroeg het hoofd in de schoot als
hij opmerkt dat welstandstoezicht in het algemeen ver onder de maat is –
ik verwijs naar pagina 11 van de nota naar aanleiding van het verslag –
en de bestuurlijke betrokkenheid op lokaal niveau nogal eens beperkt is, zodat
men zich vervolgens op dit gebied veel vrijheden permitteert?Als het toezicht onvoldoende is, bijvoorbeeld omdat gemeenten dit laten
liggen, kunnen heldere richtlijnen de oplossing zijn, ook voor de toepassing
van zonnepanelen en zonneboilers. Uiteraard onderkent D66 het belang van energiebesparing,
maar dat hoeft niet ten koste te gaan van de esthetiek. In de AMvB stelt de
staatssecretaris dat deze aanpassingen vergunningvrij zijn. Waarom heeft hij
hiervoor gekozen? Momenteel wordt in de ene gemeente alles vrijgelaten en
in de andere is er een zware bouwvergunningprocedure vereist. Dat is natuurlijk
een ongewenste en voor de burger onduidelijke situatie. Ik ben het dus wel
met de staatssecretaris eens dat er een uniforme regeling moet komen, zodat
iedereen weet waar hij aan toe is. Dit laatste is voor D66 een belangrijk
uitgangspunt. Burgers moeten kunnen weten wat wel en niet mogelijk is. Hiervoor
is het belangrijk, en dus ook een goed punt uit dit wetsvoorstel, dat gemeenten
een eigen welstandsnota opstellen waarin wordt aangegeven welke gebieden kritisch
en welke minder kritisch zullen worden bekeken vanuit de welstandsoptiek.
Ook de Federatie welstand en de VNG wijzen nog op de bijzonder kwetsbare gebieden
waar de gevolgen van vergunningvrij bouwen erg groot kunnen zijn.De heer Rietkerk (CDA):Wij zijn het eens over het belang van zonnecollectoren, maar u stelt daarbij
dat dit allemaal maar vergunningvrij is. Bent u met mij van mening dat in
de AMvB een aantal normen en criteria, waaronder afstanden, zijn opgeno men waaraan men zich moet houden? Vindt u deze dan volstrekt onvoldoende?Mevrouw Ravestein (D66):Nee, op zichzelf niet, maar ik vraag mij af waarom dit geheel vergunningvrij
moet zijn. Ik vraag de staatssecretaris waarom hij daarvoor heeft gekozen.
Uiteraard zijn wij groot voorstander van toepassing van dergelijke energiebesparende
maatregelen, maar wel op basis van een verantwoorde inpassing.Ik heb de staatssecretaris in de schriftelijke voorbereiding verzocht,
serieus te kijken naar het voorstel van de VNG om bijzonder welstandsgevoelige
gebieden aan te wijzen in achterstandswijken. Het antwoord van de staatssecretaris
op pagina 27, dat aan verpauperings- en verloederingsprocessen in achterstandswijk
een veel breder complex van oorzaken ten grondslag ligt dan alleen welstandsaspecten
en dat de aanpak van deze problematiek door hem in de bredere context van
het stedelijk vernieuwingsbeleid wordt bezien, vind ik toch te mager. Het
voorstel van de VNG is mijns inziens niet onzinnig. Wat vindt hij ervan en
is hij bereid, daarmee iets te doen?De excessenregeling maakt het mogelijk om bij ernstige strijd met redelijke
eisen van welstand repressief toezicht uit te oefenen bij vergunningvrije
bouwwerken. Het gaat dus duidelijk om aperte uitzonderingsgevallen. Ik was
het zeer met de staatssecretaris eens toen hij in de nota naar aanleiding
van het verslag zich een sterk voorstander betoonde van die regeling. Ik verwijs
naar blz. 17. Ik was dan ook op z'n zachtst gezegd onaangenaam verrast toen
dezelfde staatssecretaris bij derde nota van wijziging de excessenregeling
uit het voorstel haalde. Ik hecht zeer veel waarde aan de preventieve werking
die van die excessenregeling kan uitgaan. Ik heb dan ook een amendement op
stuk nr. 21 ingediend om die regeling weer in het wetsvoorstel op te nemen.
Ik citeer: "Het gaat erom in voorkomend geval op te treden tegen het excessieve
uiterlijk van een vergunningvrij bouwwerk zonder de essentie van vergunningvrij
bouwen aan te tasten. De plaatsing van een vergunningvrij bouwwerk kan daarmee
als zodanig niet worden tegengegaan."Mevrouw Verbugt (VVD):Mevrouw Ravestein heeft het over een excessenregeling die preventief moet
werken. Is zij dan niet bang dat de situatie ontstaat dat gemeenten de burger
vooraf zeggen hoe het moet, zodat het bouwsel gevrijwaard is van overheidsingrijpen?
Is zij niet bang dat zij daardoor een nieuw grijs veld creëert?Mevrouw Ravestein (D66):Dat denk ik niet. Als op een gegeven moment wordt afgesproken dat bepaalde
bouwsels vergunningvrij zijn, dan denk ik dat daar een preventieve werking
van kan uitgaan. Ik denk dat je het dan niet al te dol zult maken, omdat er
alsnog ingegrepen kan worden. Ik denk dat het misschien aanspoort tot enige
terughoudendheid. Het woord "excessen" zegt het al. Het moet bij hoge uitzondering
gehanteerd worden.Mevrouw Verbugt (VVD):Wat u dol vindt, vindt uw buurman misschien heel normaal en omgekeerd.
Dat is een beetje het probleem, want het is heel subjectief. Hoe wilt u dat
dan vangen in een objectief criterium waar je een maatstaf aan kunt koppelen?Mevrouw Ravestein (D66):In eerste instantie stond het wel in de voorstellen. Ik heb niet begrepen
dat u zich daar toen niet in kon vinden. Ik denk dat er wel degelijk criteria
voor zijn aan te leggen, bijvoorbeeld in een welstandsnota.Mevrouw Verbugt (VVD):U hebt zelf aangegeven dat wat er nu ligt een andere uitwerking heeft
gekregen dan u verwachtte, gezien ook het overleg dat er is geweest met de
VNG en de Federatie welstand. Heeft het compromis dat gesloten is voor u onvoldoende
waarborgen? Kan daarmee volgens u wel op een verantwoorde manier worden geopereerd?Mevrouw Ravestein (D66):Het gaat mij in ieder geval om die achterkant. Ik kan mij heel goed voorstellen
dat de D66-fractie uiteindelijk instemt met het compromis dat er nu ligt,
maar ik hecht wel waarde aan terugkeer van die excessenregeling.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een vraag over die excessenregeling. Is die niet geschrapt omdat
wij te maken hebben met de voorkant-, zijkant- en achterkantbenadering? De
voorkant en de zijkant worden nog gewoon getoetst volgens de welstandsregels
en de achterkant niet. Dat is het compromis dat is gesloten. Bent u het wel
eens met dit voorstel? Nu wilt u ook weer een excessenregeling voor de achterkant,
terwijl er voor de achterkant ook dingen in een AMvB geregeld moeten worden.
Voor het burenrecht is een aantal zaken in het Burgerlijk Wetboek geregeld.
Hoe wilt u dit precies vormgeven?Mevrouw Ravestein (D66):In het eerste voorstel was alles vergunningvrij en toen was die excessenregeling
kennelijk nodig. Nu is die wat mij betreft zeker nog nodig voor de achterkant.
Mevrouw Verbugt heeft zojuist dezelfde vraag gesteld. U krijgt dus hetzelfde
antwoord.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dan is mijn vervolgvraag wat u precies wilt regelen in die excessenregeling
wat nu nog niet geregeld is. Dan zult u toch met een opsomming moeten komen.
Anders is dat natuurlijk aan willekeur onderhevig en dat wilt u juist niet
hebben.Mevrouw Ravestein (D66):Neen, willekeur wil ook ik natuurlijk niet, dat heeft u goed begrepen.
Maar de excessenregeling die er aanvankelijk lag, vond ik een goede en zou
ik graag van toepassing willen verklaren op echt letterlijke excessen. Dus
toch enig repressief welstandstoezicht als er vergunningvrij iets is neergezet
wat echt niet kan. Ik weet wel dat de criteria door de gemeenten zelf moeten
worden neergelegd in de welstandsnota.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar wellicht kunt u die gemeenten dan wat helpen. Ik wil graag meer inzicht
krijgen in de diepere bedoelingen van de D66-fractie. Als u spreekt over "wat
echt niet kan" of "echt niet mogelijk is", dan vind ik dat een beetje vaag.
Misschien kunt u toch nog eens aangeven wat volgens u nu in die excessenregeling
geregeld moet worden, want anders kan ik uw amendement ook zo moeilijk beoordelen.Mevrouw Ravestein (D66):Hoe u mijn amendement beoordeelt, is natuurlijk aan uzelf, maar ik heb
nu al zo vijfmaal hetzelfde gezegd als antwoord op de vraag die ook u zojuist stelde. Ik kan wel allerlei voorbeelden geven waarvan ikzelf
vind dat ingegrepen zou moeten of had kunnen worden, maar dat lijkt mij op
dit moment toch niet zo nuttig.De heer Rietkerk (CDA):De CDA-fractie is voorstander van een gebiedsgerichte uitwerking, zodat
een aantal excessen onder de lichte vergunningprocedure valt, het amendement
van de heer Van Middelkoop. Hoe denkt u in het licht van dat amendement over
uw eigen excessenregeling? Is die dan nog wel nodig?Mevrouw Ravestein (D66):Ik had net willen vragen waarom nu juist die gebiedsgerichte differentiatie
eruit is gehaald. Als je alle amendementen naast elkaar legt, zul je een keuze
moeten maken tussen het ene of het andere en dan voel ik ook best voor die
gebiedsgerichte differentiatie.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Mevrouw Ravestein bedoelt met excessen dat er iets gebouwd
is door iemand met twee linker handen en wat niet deugt, er niet uit ziet,
of bedoelt zij dat iets volstrekt niet voldoet aan welke bouwkundige verordening
dan ook?Mevrouw Ravestein (D66):Neen, het gaat om de welstandseisen. Zo staat het ook in de toelichting
op mijn amendement.De heer Poppe (SP):Het ziet er dus niet uit, maar dan vraag ik u ook eens naar het amendement
op stuk nr. 11 te kijken, waarin wordt voorgesteld om eerst aan de buren te
tonen wat men van plan is om te bouwen, zodat dergelijke excessen kunnen worden
voorkomen, want ook hier geldt toch dat voorkomen altijd beter is dan de welstandscommissie.Mevrouw Ravestein (D66):Dat ben ik op zich natuurlijk helemaal met u eens en ook dat vind ik een
buitengewoon sympathiek amendement.Voorzitter! Ik heb nog enkele vragen. Maakt het verschil of het rolluiken
bij winkels zijn of bij woningen? Uit de concept-AMvB maak ik op dat welstandsaspecten
alleen worden verondersteld bij winkels.Bestaat er volgens het voorstel de mogelijkheid om zelf een advies aan
een andere welstandscommissie te vragen ingeval van afwijzing van een lichte
bouwvergunning?Er wordt gesproken over toekomstige wijzigingen van de Woningwet. Op welke
punten denkt de staatssecretaris dat nog wijzigingen nodig zijn? Worden bijvoorbeeld
de handhavingsinstrumenten nog verbeterd?De D66-fractie staat positief kritisch tegenover deze voorstellen en wacht
de beantwoording van de staatssecretaris met belangstelling af. Wel vindt
zij dat de ambities die in de architectuurnota zijn verwoord niet mogen lijden
onder de versoepeling van het welstandstoezicht.De heer Schoenmakers (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik hoop dat ik de verleiding kan weerstaan om
ook nog amendementen in te dienen, want inmiddels begint mij de moed een beetje
in de schoenen te zakken bij zoveel varianten op eenzelfde thema. Ik zal mij
dan ook beperken tot een aantal punten die voor mij nog wel wat meer nadruk
in dit debat verdienen.Er is gesproken over klussen. Er is een boek dat gaat over "follies, bizarre
bouwwerken in Nederland en België". Daarin wordt koning Willem II genoemd
als stimulator en opdrachtgever van de zogenoemde Willem II-gothiek. Zijn
verontruste aannemer voegde hij toe: "Wat architecten? Ik ben architect. Ik
wil geen architecten. Ik verkies niet aan de leiband van die mijnheren te
lopen. Ik moet het zelf betalen en wil zelf ordonneren." Dat was wat je noemt
een koninklijke klusser. Hij was lekenontwerper en heeft een aantal bouwwerken
gemaakt dat is ingestort, maar ook een aantal dat nog bestaat, zoals het beroemde
paleisje in Tilburg en het huidige gebouw van de VNG in Den Haag. In deze
gebouwen, de resultaten van een lekenontwerper, heeft hij zijn ontwerpdrift
botgevierd. Deze gebouwen worden nu echter gerangschikt onder de "follies".Eigenlijk hebben wij deze aandrift allemaal in meerdere of mindere mate
in ons, want wij willen allemaal een keertje een gebouwtje maken dat wij zelf
hebben bedacht. Dat ontwerpen is niet gemakkelijk, maar in Nederland is iedereen
bevoegd te ontwerpen, hetgeen overigens niet wil zeggen dat iedereen bekwaam
is om te ontwerpen. Dat is een heel ander verhaal. Daarom hebben wij ook welstandsregels
nodig.Met het oog hierop is het niet verwonderlijk dat wij hier met elkaar spreken
over de vraag wat de grens van de persoonlijke vrijheid is. Je moet constateren
dat die vrijheid niet zo heel groot is. Dat komt, omdat onze openbare ruimte
zo groot is. Die openbare ruimte hebben wij gereglementeerd met verkeersregels –
je moet rechts rijden – en met algemene fatsoensregels: iemand die voor
je voeten loopt, schop je niet onderuit, maar probeer je te ontwijken. Zo
zijn ook de regels voor de architectuur fatsoens- en gedragsregels. Het burenrecht
en het ongeschreven recht hebben voortdurend betrekking op de vormgeving en
de redelijkheid van bouwactiviteiten ten opzichte van je buren. Daarom dient
welstand een geheel andere collectieve lading te hebben dan wij hier soms
kissebissend naar voren brengen.Dit wetsvoorstel is een grote ommekeer in het filosoferen over welstand.
Het is al gebeurd dat men het welstandstoezicht wilde beperken tot uitsluitend
de door het rijk beschermde monumenten. Aan alle andere bouwwerken zou elke
bouwactiviteit welstandsvrij mogen worden verricht. Dat betekent dat het welstandstoezicht
een marginale activiteit had kunnen worden. Inmiddels zijn wij weer zo'n beetje
terug bij af. Ik gaf dan ook aan – ik wist dat overigens al heel lang –
dat die vrijheid niet zo groot is. Dat doet echter niets af aan het feit dat
als die vrijheid er is, zij ook moet worden gegeven. Er is namelijk niets
leukers dan je eigen huis te verbouwen, een plat dak te voorzien van een opbouw,
een schuin dak te voorzien van een kapel of een kamer te voorzien van een
tuinkamer of een serre. Dat moet ook allemaal mogelijk zijn, want dat vergroot
het woongenot en de saamhorigheid in een wijk. Verder geeft het mensen het
idee dat zij ergens thuis zijn. Daarom moeten wij mensen binnen alle bestaande
beperkingen zoveel mogelijk ter wille zijn. verder moeten gelijke gevallen
gelijk worden behandeld.In Nederland is nogal uniform gebouwd en dat betekent dat aanbouwen en
bijbouwen kunnen worden gestandaardiseerd en veel verbouwingen
in een keer bij hamerslag kunnen worden afgedaan. Dat is die beroemde loketbehandeling
die een heleboel rompslomp kan voorkomen. Die lokethandeling maakt een afdoeningstermijn
van zes weken overbodig, want dit kan bijna per omgaande worden gedaan. Dat
is ook het ideaal dat doorstraalt in de beantwoording van de staatssecretaris,
als hij stelt dat een vergunning snel moet kunnen worden afgehandeld als je
maar binnen de bekende grenzen blijft.Als je binnen de regels van het vergunningsvrij bouwen wilt blijven, ben
je helemaal gevrijwaard van bemoeienis door overheden. Je moet dan echter
wel binnen de regels blijven, want het is niet zo dat het vergunningsvrij
bouwen een onbeperkte vrijheid is, integendeel: het is een sterk gebonden
vrijheid. Zodra je de gestelde grenzen overtreedt, kom je terecht in de wereld
van de vergunningen en als je niet werkt met vergunningen, kom je in de excessen
terecht. Een exces is iets doen wat in strijd is met de regels. Zo'n exces
is verder meestal zonder precedent. Daarmee raak ik een gevoelig punt. Ik
hoop dan ook dat de staatssecretaris een beschouwing kan geven over de vraag
hoe excessen kunnen worden tegengaan. Uitsluitsel hierover is belangrijk,
want een van de veelvoorkomende excessen is het beschilderen van je gevel
in waanzinnige kleuren. Dat heeft weinig met bouwkunde te maken en schilderen
is vergunningsvrij, behalve als het gaat om rijksmonumenten en dat soort zaken.
Stel dat iemand volkomen uit zijn dak gaat en zijn gevel purper en blauw verft.
Dan vraag je je toch af of de gemeente daar helemaal niets tegen kan doen.Ik kom op het aspect van de alzijdigheid van bouwwerken. Ik noem als voorbeeld
een bouwtoren met daaromheen een parkje. Hoe wordt dit voorbeeld beoordeeld
in de filosofie van voor en achter, die op zich zeer bruikbaar is? In de praktijk
wordt die immers gewoon toegepast. Die is niet nieuw, want in de praktijk
van het welstandstoezicht wordt al heel vaak gewerkt met differentiaties tussen
voor en achter.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een vraag over die flat in dat parkje. Volgens mij grenst die gehele
flat gewoon aan het openbaar groen. In die situatie is men toch vergunningsplichtig?De heer Schoenmakers (PvdA):Tenzij het parkje onder het particulier bezit van de woontoren valt. Zo
zie ik dat. Als het openbaar gebied is, is de situatie eenvoudiger. Ik ga
echter uit van een parkje dat behoort bij een woonblok, in dit geval bij een
woontoren. Dezelfde vraag kan gesteld worden over een bouwwerk in open gebied,
dus in het buitengebied.De heer Rietkerk (CDA):Los van alle voorbeelden het volgende. Als een gemeenteraad via een welstandnota
gebiedsgericht maatwerk kan leveren door een lichte procedure aan te wijzen
voor een bepaald gebied, is de heer Schoenmakers dan van mening dat daarin
voldoende waarborgen liggen voor de belangen en kwaliteiten die hij nu beschrijft?De heer Schoenmakers (PvdA):Ja, ik denk het wel. Het is een algemene vraag, dus ik geef een algemeen
antwoord. Het belangrijkste punt bij vergunningsvrij bouwen is dat de gemeente
op geen enkele manier meer weet wat er gebeurt. Vergunningsvrij wil zeggen
dat alle overzicht verloren gaat. Er wordt veel illegaal gebouwd en dat is
altijd al zo geweest, maar bij vergunningsvrij bouwen weet je helemaal niet
meer wat er gebeurt. Er vindt immers geen toetsing meer plaats aan bestemmingsplan
of bouwbesluit. Daarnaast kunnen buren onderling afspreken om niet te klagen
bij het overschrijden van de eisen die aan het vergunningsvrij bouwen gesteld
zijn. Weliswaar is de regel "geen klachten, geen rechten", maar toch kan men
samenspannen. Op die manier kunnen allerlei bouwwerken ontstaan die nooit
bedoeld zijn. Als de mensen verhuizen, zit je met de gebakken peren want dan
is er sprake van een bestaande situatie.Welstand moet worden gezien als een instrument om de architectuur te handhaven.
Dit wordt erkend in de Architectuurnota. De openbare ruimte is natuurlijk
groter geworden naarmate wij ons gemakkelijker konden verplaatsen. De netwerkstad
heeft al helemaal een gigantisch grote openbare ruimte, want het is de plek
waar je niet alleen woont maar ook allerlei andere activiteiten verricht.
Het betreft een aantal steden met hun verbindingszones. De openbare ruimte
is een geweldig groot gebied geworden. Voor de welstand ligt er een geheel
nieuwe taak om die grotere schaal te overzien.In de nota die de staatssecretaris de Kamer heeft doen toekomen, wordt
regelmatig gesproken over het belang van het in een vroeg stadium betrekken
van de welstand. Zelfs voordat een bestemmingsplan wordt opgesteld, op het
moment dat planologische studies worden verricht, dient de welstand erbij
betrokken te worden. Inderdaad voegt het extra waarde toe als op die manier
gebruik wordt gemaakt van een welstandscommissie. In het effectieve welstandstoezicht
en de effectieve welstandstoetsing komt op deze wijze een eenvoudige procedure
tot stand om tot een akkoord te komen met de indieners. Het ligt bij de gemeentebesturen
om hiervoor ruimte te creëren. Als zij de welstand willen beschouwen
als een aanjager van kwaliteit in de openbare ruimte, moeten zij die vanaf
een vroeg stadium betrekken bij gedachtevorming. Daarmee breng je de collectieve
waarden van de openbare ruimte terug. Wij hebben allemaal het recht om daar
levensvreugde te beleven. In dat kader kwamen wij op het idee van een stadsbouwmeester.Er zit nog een lelijke lek in mijn verhaal en dat is de motiveringsplicht
van het college van burgemeester en wethouders. Het college mag afwijken van
het advies van de welstandscommissie. Dat is nu ook al min of meer het geval.
Hoe is de praktijk? Er zijn altijd zwaarwegende redenen van maatschappelijk
belang om het welstandsadvies niet op te volgen. Daar krijgt de welstandscommissie
wel eens bericht van. Die denkt dan: zoek het maar uit. Als er dan geen klager
is, dan staat er gewoon een gebouw dat in feite nooit de welstand door is
gekomen. Ik denk dat zo die vele schoenendozen langs de weg tot stand zijn
gekomen. Er gebeuren vreemde dingen. Ze zijn niet illegaal maar de welstand
heeft gezegd: ga maar naar een andere welstandscommissie, vraag maar een second
opinion. Hieraan moet veel veranderen. Nu is dat nog uitdrukkelijker aan de
orde gesteld in de regelgeving. Het college van burgemeester en wethouders
mag afwijken van het advies van de welstandscommissie, maar moet dat wel motiveren.
Er staat niet bij hoe en wanneer. Ik heb daarover informatie
gekregen. Het schijnt geregeld te zijn in de Algemene wet bestuursrecht. Daarin
staat – hoofdstuk III Algemene bepalingen over besluiten, afdeling 3.7
motivering, artikel 3.50 –: "Indien het bestuursorgaan een besluit neemt
dat afwijkt van een met het oog daarop krachtens wettelijk voorschrift uitgebracht
advies, wordt zulks met redenen voor de afwijking in de motivering vermeld."
Een artikel verder: "De motivering wordt vermeld bij de bekendmaking van het
besluit." Mag ik het aldus uitleggen dat als de bouwvergunning bekend wordt
gemaakt en de inspraak ingaat, erbij vermeld moet worden dat burgemeester
en wethouders het welstandsadvies naast zich neer hebben gelegd? Als dat het
geval is, hoeft er geen amendement te worden ingediend. De zaak is dan goed
geregeld. In de praktijk is er nooit uitvoering aan gegeven. Het college van
burgemeester en wethouders wordt onmiddellijk ter verantwoording geroepen
als in afwijking van het welstandsadvies toch een bouwvergunning wordt verleend.
Daarmee heb je de boel goed in de tang.Ik kom te spreken over de stadsbouwmeester. In de nota laat de staatssecretaris
blijken sympathiek te staan tegenover de stadsbouwmeester. Hij neemt niet
de stap om hem te zien als alternatief voor de welstandscommissie. Wij doen
dat wel. De stadsbouwmeester is iemand die dagelijks aanwezig is in een gemeente.
Hij geeft adviezen bij het vooroverleg en bij de keuze van architecten. Hij
is in staat het proces te bewaken en ervoor te zorgen dat kwaliteit wordt
bewaakt die gemakkelijk in zo'n proces verloren kan gaan. In de architectuurnota
worden over dit soort drama's treffende woorden gezegd. Dat is niet iets wat
een welstandscommissie kan doen. Die is in feite alleen maar incidenteel,
hooguit eens per maand aanwezig om zich te beraden over de bouwaanvragen.
De stadsbouwmeester heeft ook geen ambtelijke status in de zin zoals het vroeger
gebruikelijk was bij de stadsarchitect. Die was in dienst bij de gemeente,
ondergeschikt aan B&W en bleef totdat hij met pensioen ging. Je krijgt
een snelle doorstroming als bij de rijksbouwmeester. Dat systeem werkt op
rijksniveau erg goed. Waarom zou het niet goed werken op gemeenteniveau? Op
die manier kan een tandje bij het welstandstoezicht, de kwaliteitsbewaking
en de verbetering van de gebouwde omgeving worden bijgezet.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik wil graag duidelijkheid over de positie van de stadsbouwmeester. Begrijp
ik het goed dat u niet én een welstandscommissie én daarnaast
een stadsbouwmeester wilt en dat het gemeentebestuur voor de een of voor de
ander kan kiezen?De heer Schoenmakers (PvdA):Inderdaad, maar als een gemeentebestuur naast de welstandscommissie ook
een stadsbouwmeester aanstelt is daar weinig aan te doen. Deze laatste heeft
echter dan niet de bevoegdheid van de welstandscommissie. De staatssecretaris
heeft liever het oordeel van een welstandscommissie omdat daar de optelsom
van een aantal individuen geldt. Dat is waar, maar er is hierbij ook sprake
van anonimiteit. Bij een stadsbouwmeester is de verantwoordelijke persoon
bekend die aanspreekbaar is op beslissingen, maar dat is nooit het geval bij
een welstandscommissie die een meerderheidsbesluit neemt met alle anonimiteit
van dien. Sprekend over duidelijkheid en controleerbaarheid is een stadsbouwmeester
een goed instrument.Mevrouw Verbugt (VVD):U zegt dat een welstandscommissie in de anonimiteit werkt. Nu wordt echter
voorgesteld het welstandsadvies uit de achterkamertjessfeer te halen en er
is sprake van openbare vergaderingen en verslaglegging. Wat ons betreft, moet
er ook sprake zijn van motivering jegens de burgers. Hoe ziet u dat proces
bij een stadsbouwmeester? De openbaarheid voor de burgers en de controleerbaarheid
van het proces in het voortraject worden dan veel schimmiger.De heer Schoenmakers (PvdA):De stadsbouwmeester formuleert zijn adviezen in de openbaarheid. Hij krijgt
dezelfde ambtelijke bijstand als de welstandscommissie.Mevrouw Verbugt (VVD):In uw voorstel blijft het politieke primaat duidelijk bij het college
van B&W liggen.De heer Schoenmakers (PvdA):Uiteraard. Volgens de regelgeving kan het college van het advies afwijken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Vindt u niet dat u, sprekend over een stadsbouwmeester, kiest voor een
elitaire benadering? Deze overlegt met zichzelf en dan is het goed. Thans
wordt voorgesteld, burgers een plaats in de welstandscommissie te geven, maar
door uw benadering worden zij op een zijspoor gezet. Ik zou het diep betreuren
als dit gebeurt. Een stadsbouwmeester kan een rol spelen bij het maken van
goede stedenbouwkundige plannen, maar hij kan heel goed naast een welstandscommissie
functioneren. U vaagt dit gewoon weg.De heer Schoenmakers (PvdA):U maakt er nu wel een heel droevig verhaal van.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat zegt u.De heer Schoenmakers (PvdA):Neen, dat zeg ik niet. U wilt mij dat in de mond leggen. Een stadsbouwmeester
ontvangt in alle openbaarheid initiatiefnemers, architecten, opdrachtgevers,
ontwikkelaars, enz. Iedereen kan bij een dergelijk gesprek aanwezig zijn,
ook de pers. De pers verschijnt overigens zelden bij een welstandscommissie.
Bijna niemand weet waarom die zittingen openbaar zijn, want er is nauwelijks
aanloop. Ik zie geen elitair element. Er is één man die alleen
de volle verantwoordelijkheid draagt en in het openbaar overleg voert.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het elitaire is dat u de suggestie oppert dat er geen welstandscommissie
in een bepaalde gemeente komt. Dat vind ik toch wel erg jammer, want er wordt
juist nu voorgesteld om ook de burger in de welstandscommissies een rol te
geven. U wilt het allemaal concentreren op één persoon, ook
nog van het mannelijk geslacht. Nu, ik hoop dat het ook vrouwen kunnen zijn.
Ik denk daar echter van dat die persoon dan met zichzelf in alle openbaarheid,
nadat hij alles gehoord heeft, in overleg gaat over welke besluiten hij of
zij gaat nemen. Immers, dat is de consequentie daarvan.De heer Schoenmakers (PvdA):Dat is dan zo, maar u bent daar zeer kwaadaardig in en
ik niet. Immers, het is in volle openheid. Inderdaad, je hebt dan niet de
kans dat burgers meebeslissen. Zij kunnen wel de besluitvorming bijwonen,
want een gemeente kan besluiten hier een soort spreekrecht in te voegen. Het
is een alternatief. U voelt er niet voor, maar ik heb uiteengezet hoe het
werkt: zeer democratisch en zeer duidelijk, want je weet precies dat mijnheer
X dit en dat heeft besloten. Ik houd vol dat een meerderheidsbesluit in een
welstandscommissie altijd onderworpen is aan een erosie van anonimiteit.De heer Rietkerk (CDA):Ervan uitgaande dat "welstand nieuwe stijl" zowel de kwaliteit insluit
die een stadsbouwmeester zou moeten hebben, alsook de betrokkenheid van de
burgers – daar sluit ik aan bij mevrouw Van Gent – in zich heeft,
heb ik toch de vraag of de betrokkenheid van de burgers in een wijk niet volledig
over het hoofd wordt gezien bij de stadsbouwmeester. Dit betreft dan niet
de aanvrager, maar de wijk.De heer Schoenmakers (PvdA):Nee, ik denk zelfs dat hij er veel meer tijd voor heeft. Je denkt toch
niet – daar is ook de honorering niet naar – dat leden van de
welstandscommissie veel tijd ter beschikking hebben om zich te oriënteren
op locatie? Een stadsbouwmeester heeft die tijd wel. Die gaat de wijk in en
neemt op locatie waar wat er is en een welstandscommissie doet dat incidenteel.
Het is heel prachtig dat wordt voorgesteld dat er burgers in de welstandscommissie
komen, maar hoeveel had u dan gedacht daarin op te nemen? De meerderheid?De heer Rietkerk (CDA):In ieder geval is uit uw antwoord duidelijk dat u de betrokkenheid van
de burgers in algemene zin bij de stadsbouwmeester minder onderkent dan de
CDA-fractie. Mijn laatste vraag hierover is: vindt u ook dat de stadsbouwmeester
aan een bepaalde periode gebonden moet worden of dat hij gewoon wat langer
dienst kan doen?De heer Schoenmakers (PvdA):Nee, in het amendement wordt duidelijk gesteld: twee keer drie jaar. Het
goede is juist de doorstroming van de kwaliteit. Waarom zou het op rijksniveau
perfect werken en waarom op gemeenteniveau niet? Daar kan het zelfs nog beter
werken.De heer Poppe (SP):Het voorstel van de heer Schoenmakers van de PvdA lijkt me toch een beetje
een teruggang in de tijd van de prins die zelf wilde bouwen. We krijgen dan
een stadsbouwmeester, een man of vrouw, die solliciteert bij de gemeente en
de gemeente betaalt, want betrokkene is in dienst van de gemeente. Dat is
iemand die bouwkundig het licht gezien heeft Dat lijkt me toch een erge willekeur
die je dan krijgt. Nu hebben we nog in ieder geval een commissie van een aantal
mensen die samen moeten overleggen, maar dan is het helemaal de willekeur
van één persoon die ja of nee zegt of zijn goedkeuring kan onthouden.
Vindt u dat niet een belemmering? Vindt u dat niet een grote willekeur wat
u dan invoert?De heer Schoenmakers (PvdA):Nee. De hele systematiek van het welstandstoezicht zoals het nu is, is
een kwestie van openbaarheid en voortdurende verantwoording: naar de gemeenteraad
toe en naar de burgerij toe. Dat is nu vastgelegd. Ik zie niet in wat daar
het elitaire aan is, noch zie ik in dat dit tot willekeur zou leiden.De heer Poppe (SP):Als het meerdere mensen zijn, zijn er meerdere disciplines en is er overleg.
Nu is het één iemand die het licht gezien heeft. Dat schiet
niet op.De heer Schoenmakers (PvdA):Elke gemeente heeft nog altijd een stedenbouwkundige afdeling en een afdeling
ruimtelijke ordening. Daar zal hij voortdurend overleg mee plegen. Wat u zegt,
is gewoonweg niet aan de orde. Het is een hele gedachtesprong en die ruimheid
van geest hebben we in de discussie nog niet gehad vanavond, maar nu moet
zij toch een beetje gekweekt worden.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 22.45 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-3868-3890.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl