Behandeling van het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1-33

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-10-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 1, pagina 1-33

27-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30124Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 1-33
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur (29310); - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316)Pagina 33-50
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur (Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden) (28995); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur (29310); - het wetsvoorstel Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur (Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden) (29316)Pagina 69-83
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 83-97
Lijst van besluiten (dinsdag 27 september 2005)Pagina 97-97
Presentie en opening (dinsdag 27 september 2005)Pagina 1-1
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 27 september 2005)Pagina 97-99
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van verordening (EG) Nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen (PbEU L 143) (Uitvoeringswet verordening Europese executoriale titel) (30069)Pagina 1-1
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Invoering van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124)Pagina 50-69

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 174 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Invoering
van de Zorgverzekeringswet en aanpassing van overige wetten aan die wet (Invoerings-
en aanpassingswet Zorgverzekeringswet) (30124).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hamel (PvdA):Voorzitter. In juni bespraken wij in deze Kamer de wetsvoorstellen Zorgverzekeringswet
en de Wet op de Zorgtoeslag. Daarbij gaven wij onze bezwaren aan tegen beide
wetsontwerpen. Er is niet gesproken over het belangrijke punt van de invoeringsdatum,
omdat bespreking van de haalbaarheid in juni te vroeg werd geacht. Bij de
behandeling is toen aangegeven dat deze Kamer zich daarover bij de behandeling
van de Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet zou uitspreken. Laat
ik duidelijk zijn: ons oordeel is niet gewijzigd. Wij denken nog steeds dat
de introductie van het nieuwe stelsel op 1 januari 2006 door de burger
zal worden ervaren als een overval.De doorsneeburger weet niet waarover het gaat, waaruit of waarvoor hij
of zij kiest en wat de eventuele consequenties zijn. Het gaat te snel. Dat
komt een zorgvuldige implementatie en, ik zou haast willen zeggen, een fatsoenlijke
introductie niet ten goede. Omdat er nog veel moet worden uitgewerkt, bestudeerd
of door middel van regelgeving moet worden geëffectueerd, is de situatie
voor het begin van 2006 ondoorzichtig. Ik spreek hierbij niet eens over de
techniek en de kant van de professionele uitvoerders zoals verzekeraars en
Belastingdienst. Onze zorg gaat niet zozeer naar hen uit, maar naar de resultaten
van hun werk en daarmee naar de burger die met die resultaten wordt geconfronteerd.
Immers, als men achter het loket nog druk doende is de zaken op orde te krijgen
en te regelen, zal men vanaf die plaats die veranderingen ook niet kunnen
uitleggen aan de man of vrouw die vóór het loket staat.Het komt ook het vertrouwen in de overheid niet ten goede als de implementatie
van deze wetsontwerpen zo snel verloopt. Deze snelle implementatie kan gemakkelijk
worden uitgelegd als: er wordt weer iets over ons uitgeroepen zonder dat wij
over het "waarom" gehoord hebben. Het gaat toch om een regeling
omwille van de burger en niet tegen de burger?Het is ook moeilijk voorstelbaar dat degenen die een warm voorstander
van de Zorgverzekeringswet zijn en overtuigd zijn van het gekozen instrumentarium
gelukkig zijn met de overhaaste introductie. Immers, begrippen als eigen verantwoordelijkheid,
vraaggestuurd of keuzevrijheid – ideeën die ten grondslag liggen
aan deze wetten en waarop de werking van deze wetten is gebaseerd –
worden bij de introductie genegeerd. Een normale gang van zaken is dat je,
zeker als je de eigen verantwoordelijkheid zo beklemtoont, eerst uitlegt waar
het bij deze wetten om gaat. Daarna moet op de keuzemogelijkheden gewezen
worden, zoals eigen risico, de keuze voor een natura- of restitutiepolis en
welke consequenties daaraan verbonden zijn. De gedachten die achter de wetsvoorstellen
liggen worden niet uitgelegd en mensen worden niet voorbereid op de consequenties.De introductie is volstrekt tegengesteld aan de beoogde werking van de
twee wetten. De zorgtoeslag komt eerst aan bod maar niet de mogelijkheden
waarvoor men zich kan verzekeren. Er wordt gesproken over de zorgtoeslag zonder
dat de premiehoogte bekend is en daarmee de consequenties voor het inkomen.
Hoe de polissen eruit komen te zien, en dus de inhoud van de verzekering,
is ook nog niet bekend. Ook de keuzevrijheid wordt in de haast even overgeslagen.
De klemtoon komt te liggen op het aanbod van de huidige verzekeraar. Meer
in detail: in de memorie van antwoord wordt nu ter geruststelling aangegeven,
dat het met het verschil tussen natura- en restitutie polissen niet zo'n vaart
loopt omdat de verzekeraars vrijwel alle aanbieders zullen contracteren. Wat
blijft er dan over van de uitgangspunten van de Zorgverzekeringswet?Ook de premieheffing is een probleem. De hoogte daarvan krijgt men op
de valreep te horen. Dat gaat toch volledig in tegen de wetten van een gedegen
voorlichting over een voor alle Nederlanders ingrijpende, wetswijziging? Mijn
fractie begrijpt nog steeds niet welk doel met deze overhaaste introductie
is gediend. Meer voorbereidingstijd had tot een voor de burger positievere
en meer overzichtelijke introductie kunnen leiden. De regelgeving had dan
klaar kunnen zijn op een zodanig tijdstip dat de consequenties voor de verschillende
keuzemogelijkheden ook goed te overzien zouden zijn.Tussen een idee en de werkelijkheid gaapt soms een grote kloof. Een idee
kan aanspreken en overzichtelijk lijken, maar in de praktijk zijn de consequenties
soms minder positief of blijken ideeën minder uitvoerbaar te zijn. Invoering
van wetgeving die op een dergelijk idee of ideeën is gestoeld, zou juist
in redelijke rust moeten kunnen plaatsvinden om te bezien of zij in de praktijk
wel uitvoerbaar zijn, zeker in samenhang met andere wetgeving. De doelmatigheid
van de uitvoering wordt daardoor in grote mate bepaald. Echter, als aan het
idee uitvoering wordt gegeven door middel van te haastige wetgeving is het
voorspelbaar dat veel reparatieregelgeving nodig zal zijn. Daarbij kunnen
de transparantie en samenhang gemakkelijk verloren gaan en zullen de kosten
verder stijgen.Een voorbeeld is de compensatie voor minder draagkrachtigen door de zorgtoeslag.
Ik denk niet dat bij de eerste bespreking van het wetsvoorstel in het kabinet
de huidige bedragen waren voorzien. Hetzelfde geldt voor de inkomensafhankelijke
premie die aanvankelijk ook lager was ingeschat. Na de aanvaarding van dit
wetsontwerp had het kabinet voldoende tijd moeten nemen voor de uitwerking
van deze wetten.Voorzitter. Zo-even gaf ik aan dat onze zorg in eerste instantie niet
de uitvoerders betreft. Daarmee heb ik niet gezegd dat uitstel ook voor deze
uitvoerders niet verstandig zou zijn in het kader van een doelmatige invoering.
Immers, de veranderingen die thans op het terrein van de zorg moeten worden
doorgevoerd zijn groot en de aandacht voor de implementatie van de ene wet
zou wel eens ten koste kunnen gaan van de voortgang van de implementatie van
een andere. Als er op enig moment te veel wordt gevraagd van instellingen
of organisaties zal dat niet leiden tot opstand of iets dergelijks, maar er
zullen snel collectieve oplossingen worden gevonden die leiden tot reductie
van de regeldruk. De oplossingen zullen echter niet altijd in overeenstemming
zijn met de bedoelingen van de wet. Dergelijke oplossingen kunnen over het
algemeen ook niet één, twee, drie worden weggepoetst.Het jaar 2006 zal omgeven zijn met veel onzekerheden. De minister geeft
dat zelf ook aan. Het aantal onzekerheden, of het nu gaat over de zorgtoeslag,
de uitkomsten van de verevening of de uiteindelijke premieopbrengsten, is
groot. Ik wil hier niet mee zeggen dat bij de verzekeraars geen reëel
beeld begint te ontstaan over de gevolgen. Wel zeg ik dat de gevolgen van
het verleggen van de diverse geldstromen op macroniveau niet helder is. Pas
als de wet een jaar in werking is, kan met grotere zekerheid worden gekeken
naar de gevolgen.De gehele stelselwijziging is ingezet met het uitgangspunt dat er geen
verschil zou zijn tussen de uitgaven voor het oude en het nieuwe stelsel.
Met andere woorden: budgettair neutraal. Kan de minister aangeven of deze
doelstelling wordt gerealiseerd? Wat doet hij als de kosten hoger uitkomen
dan hij nu denkt? Deze hogere kosten moeten dan toch worden toegerekend aan
het nieuwe stelsel en niet aan de kosten in de zorg? Overigens zou het bizar
zijn als er gekort wordt op de zorgbudgetten omwille van een nieuwe regeling.In het verslag van PricewaterhouseCoopers rond de implementatie per 1 september
2005 wordt aangegeven dat een verantwoorde invoering mogelijk moet zijn, maar
net zo goed constateert men dat de context dermate complex is
dat geen definitieve conclusies te geven zijn over het daadwerkelijk verloop
van de invoering van de Zorgverzekeringswet. Op het gebied van de IT-systemen
wordt aangegeven dat de contextuele risico's van het implementatietraject
zeer aanzienlijk zijn. Iedereen weet dat het met IT-implementaties eerder
tegen, dan mee zit. Dit geldt ook voor de vele punten die nog moeten worden
uitgewerkt, bestudeerd en afgestemd. Ik noem de goedkeuring van de modelpolissen
en de gedragscode voor verzekeraars. De gemiddelde nominale premie moet nog
worden uitgerekend en aangepast. Dit alles heeft gevolgen voor de zorgtoeslag.
Verder moet er nog wetgeving komen die voorziet in een tegemoetkoming van
Wajong-gerechtigden.Voorzitter. Met deze opsomming wil ik geen onrecht doen aan het vele werk
dat door de medewerkers van de minister is verricht. Daarvoor onze complimenten.
Veel onvolmaaktheden zijn gerepareerd. Onze waardering doet echter niets af
aan onze inschatting over de invoering.Ik kom bij het probleem van de vrije artsenkeuze. In de ogen van mijn
fractie is de vrijheid daarvan nog niet bepaald. Over zo'n essentieel onderdeel
moet er duidelijkheid zijn. Wij willen weten hoe de minister denkt, deze vrije
artsenkeuze ook voor de minder draagkrachtigen te garanderen. Uit de bepalingen
in de modelpolissen die wij op de valreep mochten ontvangen, wordt dat ook
niet duidelijk. Voor de doorsneeburger zijn de gevolgen van deze bepalingen
vooraf ook niet goed in te schatten. Wat moet je denken, als je niet weet
welke ziekte je mogelijkerwijs zult krijgen, van een bepaling als: "een
percentage van de prijs van de behandeling van de gecontracteerde ziekenhuizen
of een gemiddelde van de kosten van behandeling zoals door de ziekenhuizen
in Nederland in rekening wordt gebracht"? Welk risico neemt men daarmee?Bij de behandeling van de Zorgverzekeringswet is al over de spagaatpositie
gesproken. Voor de werking van het wetsvoorstel zijn naturapolissen essentieel,
maar bij de vrije artsenkeuze wordt op de mogelijkheid van restitutie gewezen.
Als de naturapolissen verdwijnen, valt een correctiemechanisme voor de aanbieders
weg. Echte prijzen komen immers tot stand op grond van de onderhandelingen
tussen verzekeraars en aanbieders. Op grond van dit mechanisme komen de verzekeraars
met polissen die onderling afwijken in prijs en, naar wij hopen, zich onderscheiden
in kwaliteit waarna de burger zijn keuze bepaalt. Indien er alleen restitutiepolissen
komen, zal het veel meer gaan om verzekeraars die in hun dienstverlening concurreren.
Je zou kunnen zeggen dat de hele operatie dan voor niets is. Alle concurrentie-inspanningen
van verzekeraars richting aanbieders zullen dan overbodig zijn, omdat er eigenlijk
weer sprake is van een impliciete contracteerplicht. Verliest de wet niet
aanzienlijk aan effectiviteit als iedereen voor een restitutiepolis kiest?Bij de discussie over de vrije artsenkeuze blijft het standpunt van de
minister vaag, nog afgezien van het feit dat de antwoorden in de loop der
tijd veranderen. De scherpe kantjes in de memorie van antwoord worden er nu
afgeslepen door te verwijzen naar het naturasysteem bij de Ziekenfondswet.
Dat lijkt minder juist omdat het bij de Ziekenfondswet gaat om een contracteerverplichting
met iedere aanbieder. De burger kreeg de verstrekking weliswaar in natura
omdat de verzekeraar betaalde, maar hij was vrij om iedere arts te kiezen
die hij wilde. Ook wordt verwezen naar het feit dat nu nog iedere verzekeraar
met vrijwel alle aanbieders afspraken maakt. Dat is juist, maar in het nieuwe
stelsel ligt toch niet besloten dat dit zo blijft? Misschien bestaat het probleem
nu nog niet, maar het kan straks wel degelijk verschijnen. Er zal dan wel
sprake zijn van keuzemogelijkheden, maar niet van een vrije artsenkeuze.Hoe kan de minister een vrije artsenkeuze waarborgen? Als ultiem middel
verwijst de minister naar de mogelijkheid om op basis van artikel 12 van de
Zorgverzekeringswet een contracteerplicht op te leggen. Nog geen twee bladzijden
verder plaatst de minister kanttekeningen bij de mogelijkheid van het opleggen
van een contracteerplicht. Die zou te rechtvaardigen zijn op grond van het
algemeen belang om strijdigheid met de Europese Schaderichtlijnen te voorkomen.
Mijn vraag is dan ook of de vrije artsenkeuze vanuit Europees perspectief
aangemerkt kan worden als gerechtvaardigd op grond van het algemeen belang
en waar de minister dit op baseert.Een probleem in het verlengde hiervan dat ook in de modelpolis niet wordt
opgelost, is het voorzien in integrale zorg door de verzekeraar. Ik sluit
daarbij aan op het voorbeeld dat in de memorie van antwoord wordt gegeven
van de diabetespatiënt die met betrekking tot de diabeteszorg de bestaande
relatie met de huidige aanbieder kan voortzetten. Op het moment waarop de
patiënt in verband met deze ziekte een oogoperatie nodig heeft, moet
hij of zij zich wenden tot een wel gecontracteerd ziekenhuis of kliniek. Daarmee
wordt de integrale zorg onderbroken, omdat bij de zorg voor de diabetespatiënt
de oogarts wél een belangrijke rol speelt. Je kunt dan niet zeggen
dat de oogoperatie geheel losstaat van de chronische ziekte. Dit zelfde speelt
niet alleen bij de overgang nu, maar ook in de toekomst als de verzekeraar
voor verschillende ingrepen verschillende aanbieders heeft gecontracteerd.
Wij krijgen graag een duidelijk antwoord van de minister op de vraag of hij
het belang van integrale zorg onderschrijft en hoe hij daar uitdrukking aan
wil geven. Terzijde merk ik op dat mijn fractie een simpele oplossing, namelijk
de mogelijkheid te wisselen van verzekeraar als die de gewenste aanbieder
niet heeft gecontracteerd, bij de behandeling van de Zorgverzekeringswet heeft
genoemd. Deze oplossing sluit aan bij de uitgangspunten van de wet, maar de
minister wilde daar toen niets van weten.Als een verzekeraar zijn verzekerde niet voldoende heeft geïnformeerd
over de vraag of een aanbieder al dan niet is gecontracteerd, heeft de verzekerde
recht op een volledige vergoeding. Onduidelijk is wanneer er sprake is van
onvoldoende geïnformeerd zijn. Is het beschikbaar zijn van een website
en een telefonische hulpdienst voldoende? Is de wijze waarop een verzekerde
geacht wordt kennis te nemen van gecontracteerde aanbieders opgenomen in de
modelpolis? Is dit haalbaar voor ouderen? Kunnen zij deze mogelijkheden ten
volle benutten?Herhaaldelijk is in deze Kamer de vraag aan de orde geweest of de mondige
burger zich zo zal gedragen als de minister denkt en of de mogelijkheid tot
het stemmen met de voeten wel voldoende effect zal hebben. Daarbij is ook
aangegeven dat men hecht aan vormen van directe beïnvloeding door de
verzekeraar. Gevraagd is om een regeling waarbij verzekerden door middel van
een verzekerdenraad of adviesraad invloed kunnen uitoefenen op het beleid.
Mijn fractie heeft daarbij in het bijzonder gewezen op de chronisch
zieken. Eerst wilde de minister dat niet regelen en het overlaten aan de verzekeraars.
Pas als zij dat niet doen, wil de minister een regeling opleggen. Daarna werd
het argument gebruikt dat het deels niet kon, omdat er in de wetgeving geen
ruimte was. Nu wijst de minister op het minder succesvol functioneren van
raden die hierop lijken. Die vergelijking lijkt minder juist, omdat de positie
van de verzekerde onder de nieuwe wetgeving een geheel andere is en zijn of
haar belang bij de werkwijze van de verzekeraar aanzienlijk is toegenomen.
Door bijvoorbeeld het selectiever contracteren is het belang van verzekerden
om via duidelijke inspraakorganen invloed te hebben op het beleid en daarmee
op de kwaliteit aanzienlijk groter. Daarmee zal de motivatie ook toenemen.
Wij vinden dat de verzekeraars nu voldoende tijd hebben gehad om op vrijwillige
basis tot een regeling te komen en dat de minister dit nu zelf moet regelen.
In de wet of in het besluit moet een verplichting worden opgenomen tot het
instellen van een verzekerdenraad. Deze raad moet op zijn minst adviesrecht
krijgen over de kwalitatieve eisen die in contracten met de te onderscheiden
aanbieders worden gesteld alsmede over de polissen die de verzekeraar gaat
aanbieden. Wij overwegen daarover een motie in te dienen.Vorige week is tijdens de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer uitvoerig
gesproken over de inkomensgevolgen van de stelselwijziging. Daarom zal ik
daar nu beperkt op ingaan. Dat doet overigens niets af aan de zorgen van mijn
fractie over de inkomenseffecten voor de minder draagkrachtigen. Uit de statistieken
over de gevolgen voor het inkomen bij de memorie van antwoord blijkt dat nog
veel onzeker is. Deze onzekerheid kan voor de meer kwetsbaren in onze samenleving
verkeerd uitpakken. De praktijk zal er voor veel mensen hoogst waarschijnlijk
heel anders uitzien dan in de statistieken is weergegeven. Dat blijkt ook
uit gesprekken met burgers die de gevolgen voor zichzelf hebben berekend.
Als zij er al op vooruit gaan dan komt dat in veel gevallen doordat zij de
afgelopen drie jaar al veel hebben moeten inleveren.In de statistieken zien de gemiddelden er soms niet alarmerend uit. Dit
is echter vooral het gevolg van de algemene lastenverlichting die op meerdere
fronten wordt ingezet. Als je alleen naar de zorgverzekering kijkt valt het
wel mee, maar niet als je de verlaging van de huursubsidie erbij betrekt.
Het valt ook niet mee als je bedenkt dat voor eenieder de gemiddelde opbrengst
van de no-claimkorting bij het inkomen wordt opgeteld. Deze korting zal chronisch
zieken en ouderen door hoge zorgkosten zeer waarschijnlijk niet ten deel vallen.
Ook zal een aantal kwetsbare groepen waarschijnlijk niet de buitengewone uitgavenaftrek
en de tegemoetkoming buitengewone uitgaven aanvragen. Daardoor zullen de inkomenseffecten
voor hen ook negatief uitpakken.Heeft de minister er wel rekening mee gehouden dat bepaalde maatregelen
die bedoeld zijn of aangewend kunnen worden als compenserend, juist voor deze
kwetsbare groepen niets uitmaken? Ik denk aan de afschaffing van de OZB voor
ouderen met alleen AOW. Dit zal geen verschil uitmaken, omdat zij nu al in
aanmerking komen voor kwijtschelding. De effecten voor Wajongers en jongeren
boven de achttien met een minimumjeugdloon worden door de minister gebagatelliseerd,
omdat voor hen de situatie slechts een paar jaar zou duren. In zijn algemeenheid moeten wij ook constateren dat de onzekerheden voor
minder draagkrachtigen groter zijn dan voor de meer draagkrachtigen. Tegen
die achtergrond is het gemak waarmee de particulier verzekerden de inhouding
voor de MOOZ wordt kwijtgescholden des te pijnlijker. Er treedt denivellering
op. Dit effect zou volgend jaar nog wel eens kunnen worden versterkt als de
stofwolken rond de introductie zijn opgetrokken en de noodzaak van premieverhoging
zichtbaar wordt.Blij verrast was mijn fractie dat wij na lang wachten het rapport over
een IZA-achtig systeem van eigen bijdragen in de nieuwe zorgverzekering mochten
ontvangen. Het is jammer dat het zo lang heeft geduurd, omdat de inhoud zonder
meer in aanzet mogelijkheden biedt om de in de ogen van mijn fractie ongewenste
no-claimregeling te vervangen door een meer inkomensafhankelijke regeling
en ook uitzicht biedt op het afstemmen van eventuele eigen bijdragen op het
inkomen van de verzekerde. Uiteraard is de grotere inkomenssolidariteit in
de ogen van mijn fractie eerder een voordeel dan een nadeel en zien wij de
geringere risicosolidariteit niet als een belemmering. Wij waarderen de wijze
van rapporteren door de minister aan deze Kamer en de aanzet die hij op deze
wijze heeft gegeven aan de verdere discussie.Over de onverzekerden blijft de minister buitengewoon laconiek. Hij spreekt
over deze groep weinig draagkrachtigen alsof zij hetzelfde denken als de minister
zelf. Alleen al door hun leefomstandigheden worden deze mensen gedwongen een
andere keuze te maken dan de doorsneeburger. Hierbij wijzen wij op het antwoord
met de achterliggende filosofie dat een hoog eigen risico ook het risico inhoudt
dat men later hogere kosten heeft. Veel van deze mensen leven in het heden
en het gaat daarbij om de vraag om overeind te blijven. Voor hen is de toekomst
vaak ver weg. Dit geldt zeker voor dak- en thuislozen en psychiatrische patiënten.
Er kan lang niet altijd een betalingsregeling worden afgesproken, vaak is
het dan al te laat. De modelpolis biedt ook geen geruststellende bepalingen.
In artikel 4 staat dat, als na het versturen van een aanmaning wegens het
niet betalen van de premie niet binnen de gestelde termijn wordt betaald,
medische behandelingen na die datum niet meer voor vergoeding in aanmerking
komen. Volgens de minister is er altijd wel een ander persoon die aan de verzekeringsplicht
kan voldoen als iemand daar zelf niet voor kan zorgen. Op het departement
zou nog eens moeten worden nagevraagd welke bizarre situaties zich rond kinderen
kunnen voordoen waarbij het helemaal niet voor de hand ligt dat deze kinderen
verzekerd zijn. Vergelijkbare situaties zijn ook goed voorstelbaar bij volwassenen.
Dat een zorgaanbieder, bijvoorbeeld iemand van de administratie van een ziekenhuis,
een verzekering afsluit voor een onverzekerd kind, zoals in de memorie van
antwoord wordt gesuggereerd, zou helemaal tot vreemde situaties kunnen leiden.
Wij vinden het noodzakelijk dat er een regeling komt voor mensen die door
bijzondere omstandigheden onverzekerd zijn. Er bestaat nu al een dergelijke
regeling voor de eerstelijnszorgaanbieders: de huisartsen. Voor de instellingen
is die regeling er niet. Natuurlijk kan een instelling de kosten van behandeling
of zorg voor een onverzekerde afboeken op de post dubieuze debiteuren, maar
het verschil tussen de toekomstige en de huidige situatie is dat in het verleden
een hoog percentage kosten voor onverzekerden werd gecompenseerd en via de verevening tussen ziekenfondsen werd verrekend. In de nieuwe situatie
waarin sprake is van concurrentie zullen verzekeraars daar minder makkelijk
in zijn. Dit geldt ook voor de instellingen waarvoor in de nieuwe situatie
de kosten voor onverzekerden een verliespost zullen zijn.Gelet op de regionale verschillen en de verschillen tussen instellingen
waarin de onverzekerden waarschijnlijk terecht zullen komen, is er amper sprake
van een level playing field. Waarom wordt deze problematiek niet opgelost
door een uitkering uit het zorgverzekeringsfonds? Als er zoveel vertrouwen
is in de mogelijkheden om het onverzekerd zijn te voorkomen, kan dit toch
geen grote problemen opleveren? Het gaat ons niet alleen om de financiële
effecten van het onverzekerd zijn, maar ook om de gevolgen voor de gezondheid
van mensen. Er zijn genoeg ziekteverschijnselen zonder acuut lijden zoals
urineweginfecties bij kinderen, bloedverlies, klierzwellingen en onbegrepen
gewichtsverlies waar de dreiging van de kosten zo'n hoge drempel opwerpt dat
men niet naar de specialist gaat, met alle gevolgen voor de gezondheid en
extra kosten. Ook dat kan een consequentie zijn van de regeling zoals die
thans wordt getroffen.Ook wordt opgemerkt dat het wel zal loslopen met de onverzekerden, omdat
zij er nu ook al zijn en nu toch ook worden geholpen. De situatie gaat echter
veranderen; het voldoet niet om ter geruststelling te verwijzen naar oplossingen
die er binnen het huidige stelsel zijn. Zo was het tot nu toe voor bijvoorbeeld
een sociale dienst gemakkelijk om een onverzekerde verzekerd te krijgen. Ziekenfondsen
waren over het algemeen bereid om deze onverzekerden zonder veel problemen
toe te laten. Dit had echter wel alles van doen met de regelgeving waarbinnen
zij tot nu toe moesten werken, waarbij de financiële consequenties beperkt
waren. Nu zullen de consequenties groter zijn en zal het belang groter zijn
om iemand met een betalingsachterstand uit de verzekering te zetten, hetgeen
kan leiden tot onverzekerdheid.Nee, zegt de minister, want betrokkene kan naar een andere verzekeraar
gaan omdat deze acceptatieplicht heeft. De nieuwe verzekeraar mag echter wel
eisen dat de premie vooraf wordt betaald. Dat is in een dergelijke situatie
natuurlijk niet haalbaar. Niet voor niets is er een betalingsachterstand.
Al bij de introductie van het nieuwe stelsel kan dit tot problemen leiden,
omdat de bestaande schuld moet worden voldaan na de overgang naar de Zorgverzekeringswet.
Mijn fractie vreest dat een substantieel aantal verzekerden hierdoor reeds
aan het begin van de introductie van de nieuwe wet een betalingsachterstand
heeft bij zijn verzekeraar en dus kan worden uitgeschreven.Dat het om een reëel probleem gaat, blijkt uit de cijfers van Divosa.
10 tot 15% van de bijstandsgerechtigden heeft een premieschuld van
gemiddeld € 500. Een complicerende factor bij de onverzekerdenproblematiek
is dat geen zorgtoeslag kan worden aangevraagd over de periode dat iemand
onverzekerd is geweest. Daardoor zal het voor veel mensen praktisch onmogelijk
zijn om de boete te voldoen die is verschuldigd over de periode waarin een
verzekeringsplichtige onverzekerd is geweest. Uitgaande van een premie van € 1100
per jaar, zal de boete tussen de € 360 na vier maanden en € 5500
na vijf jaar bedragen. Voor veel onverzekerden zal dit een niet te slechten
barrière zijn om zich opnieuw te verzekeren. Op onze vraag naar de
uitkomsten van het overleg met Divosa is geantwoord dat er een maandelijkse
monitor zal worden uitgevoerd. Dat lijkt prima, maar het is beter om hiervoor
nu een afdoende regeling te treffen.De enige mogelijke oplossing voor bovenstaande problemen is een regeling
via de gemeente. De gemeente zou daardoor wel eens het putje van het nieuwe
stelsel kunnen worden, zowel ten aanzien van de premiebetaling en de schulden
opgelopen door boete of betalingsachterstand als ten aanzien van de onverzekerden.
Wij hebben geen antwoord gekregen op onze vraag of de minister van plan is
om de gemeenten te compenseren. Tegen de achtergrond van de rol die gemeenten
ongevraagd krijgen bij de uitvoering van de wet, willen wij toch graag een
antwoord op deze vraag. Het lijkt ons niet gewenst dat de gemeente een deel
van de kosten van de zorgverzekering moet opbrengen. Het is weliswaar aan
de gemeenten zelf om te bepalen of bijstandsgerechtigden die de nominale premie
niet kunnen betalen of te maken krijgen met hoge medische kosten terwijl zij
niet verzekerd zijn, in aanmerking komen voor bijzondere bijstand. Dat lost
het probleem echter niet op. Daarnaast kunnen wij ons voorstellen dat bijstandsgerechtigden
die geen recht hebben op de no-claimteruggaaf, een beroep moeten doen op de
bijzondere bijstand.Ook de verzekeraars zullen er alleszins mee gediend zijn als de gemeenten
een belangrijke rol spelen bij het inhouden van de premie bij bijstandsgerechtigden
en groepen zoals thuis- en daklozen. De verzekeraar kan zich veel kosten besparen
als de gemeenten de rol van intermediair willen vervullen. Het zal de gemeenten
zeker wel wat kosten, ook bij de kwestie van onverzekerden met wat ik maar "opgebouwde
schulden" zal noemen. Waarom is de minister niet bereid om in de overgangsfase
toe te staan dat een sociale dienst in bijzondere situaties zowel het verzekeren
als de premiebetaling voor bijstandsgerechtigden kan regelen?Mijn fractie heeft zich daarnaast verbaasd over de opmerking in de memorie
van antwoord dat "situaties waarin bijstandsgerechtigden vanwege hoge
medische kosten in financiële problemen geraken doordat zij niet verzekerd
zijn, kunnen worden aangemerkt als tekortschietend besef van de betrokkenen
voor de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan". Hierbij
wordt dan nog opgemerkt dat dit geheel of gedeeltelijk in de weg kan staan
van bijstandsverlening. Wat wil de minister hiermee zeggen? Dat de mensen
geen geld krijgen? Daarmee is het probleem toch niet opgelost?De minister vindt privacy van groot belang, maar tegelijkertijd zegt hij
dat de uitvoering van de wet toch voorop staat. Die visie delen wij niet.
Het geldt niet voor alle ziekten, maar er zijn toch nogal veel situaties waarin
het voor de patiënt goed is om te weten dat er een beroepsgeheim is.
Vooraf denkt iedereen daar gemakkelijk over. Pas wanneer men ermee wordt geconfronteerd,
heeft men daar een andere opvatting over. In de brief van 23 september
wordt gelukkig een aantal forse stappen gezet om een zorgvuldige uitwisseling
van gegevens te waarborgen. Volgens deze brief kunnen verzekeraars echter
vooralsnog beschikken over gedetailleerde dbc-informatie. Wanneer zal er sprake
zijn van een vergroving van de aan verzekeraars aangeleverde dbc's? Welke
stappen worden daartoe ondernomen? Nu er gedetailleerde prestatiebeschrijvingen worden uitgewisseld, moeten
er nadere waarborgen komen voor een zorgvuldig gebruik ervan. Ook dienen nadere
afspraken te worden gemaakt over welke medische persoonsgegevens onderdeel
uitmaken van een prestatiebeschrijving. Het eerste wordt geregeld in de gedragscode
voor verzekeraars. Dit kan in de ogen van mijn fractie niet worden overgelaten
aan een overleg tussen meerdere partijen, waarbij ik het CBP niet graag als
een partij wil betitelen. Dit is immers een orgaan dat is belast met de uitvoering
van de Wet bescherming persoonsgegevens. De positie van het CBP met betrekking
tot de gedragscode is niet anders dan dat zij al dan niet akkoord kan gaan
met een regeling. Het CBP kan niet een regeling voor 1 januari afdwingen;
dat moet de minister doen. Het is voor verzekerden, verzekeraars en aanbieders
cruciaal om zo snel mogelijk te weten binnen welke kaders in het nieuwe stelsel
gegevens worden uitgewisseld. Daarbij is het van groot belang dat onrechtmatig
gebruik van gegevens niet alleen wordt verboden, maar dat ook de mogelijkheden
voor dergelijk gebruik zoveel mogelijk ontbreken. Om de rol van het CBP bij
het opstellen van prestatiebeschrijvingen te waarborgen, moet deze wettelijk
worden verankerd in de Wet marktordening gezondheidszorg.Op grond van afspraken tussen de minister en de zorgverzekeraars zullen
laatstgenoemden bij de overgang per 1 januari een non-select aanbod aan
hun verzekerden doen met betrekking tot de aanvullende verzekering. De vraag
is wat zij na 2006 zullen doen. De aanvullende verzekering biedt de verzekeraar
toch de meeste mogelijkheden om zich van de andere verzekeraars te onderscheiden.
De aanvullende verzekering biedt goede mogelijkheden om zorg te regelen die
niet in het basispakket is opgenomen. Daarnaast kunnen in deze verzekering
in de toekomst voorzieningen worden opgenomen die niet meer tot het basispakket
behoren of op andere wijze worden geregeld, bijvoorbeeld door middel van de
WMO. Daarmee wordt het belang van de aanvullende verzekering voor de verzekeraars
groter. Voor de verzekerde is het belangrijk om zich door middel van de aanvullende
verzekering zeker te stellen voor bepaalde vormen van zorg. Wij achten het
belang van de aanvullende verzekering in samenhang met de Zorgverzekeringswet
voor de toekomst groter dan de minister.In de memorie van antwoord staat dat het op grond van de schaderichtlijn
niet mogelijk is, verzekeraars te verplichten om een aanbod voor een aanvullende
verzekering te doen. Daarmee zou ook een acceptatieplicht voor de aanvullende
verzekering worden geïntroduceerd. Hoe moet de afspraak met de verzekeraars
worden gezien als burgers geen gebruik maken van het aanbod van hun huidige
verzekeraar? Is de nieuwe verzekeraar dan ook verplicht om een non-select
aanbod te doen, dus om niet naar de persoon te kijken bij de beoordeling of
het aanvullend pakket verzekerd kan worden?Uit de memorie van antwoord blijkt dat verzekeraars niet bereid waren
om een non-select aanbod te doen voor de aanvullende verzekering waarop de
verzekerde tot 1 mei 2006 zou kunnen reageren. Een alinea later wordt
echter de verwachting uitgesproken dat verzekeraars in het kader van klantenbinding
voor 16 december 2005 een aanbod zullen doen. Dit komt ons niet erg logisch
voor. In het kader van klantenbinding zou het immers ook voor de hand liggen
dat verzekeraars hun verzekerden de tijd geven om het aanbod te overwegen
en tot 1 mei 2006 een non-select aanbod voor de voortzetting van de aanvullende
verzekering zouden doen. Welke zekerheid bestaat er over de vraag of de verzekeraars
alle verzekerden een non-select aanbod zullen doen over het voortzetten van
de aanvullende verzekering? Als een verzekerde niet kiest voor het aanbod
inzake de basispolis van zijn huidige verzekeraar, kan hij dan wel gebruik
maken van het non-selecte aanbod voor de aanvullende verzekering?Mijn fractie vraagt zich af hoe het grote aantal collectieve contracten
zich verhoudt tot de door de minister beoogde werking van deze wet en tot
het uitgangspunt van de individuele verantwoordelijkheid. Sommige verzekeraars
gaven in de monitoring aan dat de verhouding collectief-individueel 50-50
of zelfs 70-30 wordt. Ter ondersteuning van de keuze van verzekerden wordt
verwezen naar de website kiesbeter.nl. Kan in dit kader een reactie worden
gegeven op het bericht uit de Haagsche Courant van 3 augustus 2005 dat
veel informatie op deze website onjuist of onzorgvuldig is? Welke garanties
kunnen worden gegeven over de betrouwbaarheid van de website kiesbeter.nl?
Uit het bericht blijkt dat de gegevens van de genoemde website worden aangeleverd
door het College Tarieven Gezondheidszorg. In hoeverre beschikt het CTG over
de juiste gegevens? Is de minister zo zeker van kiesbeter.nl dat mensen een
schadevergoeding kunnen krijgen als zij zijn afgegaan op niet kloppende informatie?De inschattingen van de administratieve lasten laten sterke veranderingen
zien. In de memorie van toelichting bij de Zorgverzekeringswet wordt de afname
van de administratieve lasten op 11 mln. geschat. In de memorie van antwoord
bij het voorliggende wetsvoorstel wordt de vermindering van de administratieve
lasten geschat op 346 mln. Waarop is het verschil tussen beide schattingen
gebaseerd? Overigens vreest mijn fractie dat de eerste inschatting meer in
overeenstemming is met de werkelijkheid, maar dat een toename van de administratieve
lasten voor de zorg als geheel nog waarschijnlijker is. Welke regelgeving
wordt bij de beoordeling van de administratieve lastendruk meegewogen? Gaat
het daarbij alleen om door de overheid direct geïnitieerde regelgeving
of wordt daarbij ook de regelgeving meegenomen die anderen op grond daarvan
moeten dan wel kunnen treffen?Een aardig voorbeeld van dit laatste is de discussie rond het voorschrijven
van de bloedverdunner Plavix. Los van de inhoudelijke discussie over het voorschrijven
van een bloedverdunner, hebben verschillende verzekeraars hiervoor een eigen
regeling getroffen met de daarbij behorende eigen formulieren. Dit verschijnsel
zal onder de nieuwe wet waarschijnlijk schering en inslag worden en zal bepaald
niet bijdragen aan een verminderde regeldruk. Daarom heb ik ook gevraagd wat
bij de administratieve lastendruk wordt mee geteld. Als de verzekeraars straks
datgene gaan regelen wat tot nu toe van overheidswege werd bepaald, zal er
per definitie sprake zijn van een toename. Zijn de regels die reeds door andere
instanties zoals De Nederlandsche Bank of de NMa zijn opgesteld bij de schatting
betrokken? Is de toekomstige regelgeving van de ZAio hierbij betrokken? Zo
nee, waar komt de schatting dan op uit?Genoemde problemen zijn deels het gevolg van de Zorgverzekeringswet zelf,
maar deels zeker ook van een overhaaste invoering. Wij wachten
de beantwoording van de minister met belangstelling af.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. In de stemverklaring van 14 juni jongstleden heeft de
CDA-fractie enkele punten aangegeven die ertoe noopten om een voorbehoud te
maken met betrekking tot de datum van invoering van de Zorgverzekeringswet
en de wet op de zorgtoeslag. Hoe noodzakelijk dit was, is uit de memorie van
antwoord op de invoerings- en aanpassingswet duidelijk gebleken. Juist met
betrekking tot de privacybescherming, de invloed van de verzekerden en de
zorgtoeslag zijn wij ook bij het begin van dit debat nog niet waar wij in
feite moeten staan, wil een verantwoorde in- en uitvoering per 1 januari
aanstaande mogelijk zijn. Gedane toezeggingen, zoals over de onverzekerden,
hebben eveneens nog niet tot de gewenste uitkomst geleid. Op belangrijke onderdelen
van de Zorgverzekeringswet hebben de minister en de CDA-fractie elkaar ook
nog niet geheel gevonden. Kortom, er is stof te over voor een pittige discussie,
die voor de CDA-fractie alsnog tot de gewenste uitkomst moet leiden. De invoerings-
en aanpassingswet zelf behoeft na de uitputtende behandeling in de Tweede
Kamer nog slechts een beperkt aantal opmerkingen.De CDA-fractie zal bij deze plenaire behandeling opnieuw de volgorde van
de voortgangsrapportage aanhouden, voorafgegaan door enkele opmerkingen van
algemene aard. Dit debat zal immers in meer of mindere mate ook worden beïnvloed
door de ongewoon felle, ja vaak beledigende kritiek vanuit de samenleving.
Elsevier wijdt hieraan een artikel onder de kop "hoogopgeleide haatmail".
Ook de CDA-fractie heeft zich hieraan geërgerd; dit echter slechts voorzover
die kritiek kwam van hen die beter moesten weten. Dat patiënten, ouderen
en gehandicapten hun frustraties en woede de vrije loop hebben gelaten, is
zonder meer te begrijpen en in te voelen. Door de gebrekkige, weinig toereikende
en weinig toegankelijke informatie zijn zij wel terdege in de kou gezet. Daaruit
moet voor de komende tijd lering worden getrokken.Anders ligt dat voor media en medici, die – ik geef één
voorbeeld – blijven volhouden dat uitsluitend de overheid de huidige
dbc-problematiek heeft veroorzaakt. Dat is een pertinente leugen. Waar kwam
het voorstel vandaan? Van de beroepsgroep zelf, die vervolgens blijkbaar niet
in staat is om tot overeenstemming en tot een eenvoudig systeem te komen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb het desbetreffende artikel niet gelezen. Ik kan het met mevrouw
Van Leeuwen eens zijn dat hier sprake is van een zwartepietenspel. Maar daarmee
sabel je toch niet gelijk alle andere kritiek neer? Dan sabel je de vorm van
de boodschap neer terwijl het om de inhoud gaat. Ik neem aan dat mevrouw Van
Leeuwen niet wil suggereren dat alle hoogopgeleide mensen onterechte kritiek
geven op dit wetsvoorstel?Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik ben al blij dat mevrouw Slagter het eens is met de door mij geuite
kritiek. Ik heb het nu met name over de vele uitzendingen die ik heb gezien
over de dbc-problematiek, waarin al die specialisten en wat dies meer zij
iedere keer opnieuw kwamen vertellen dat het de schuld was van de overheid.
Dit werd ook door de interviewers gesuggereerd. Jarenlang heb ik dat gevolgd.
Ik heb naar het departement gebeld om te zeggen dat er een zwartepietenspel
aan de gang was en dat aan betrokkenen moest worden gevraagd of zij wel een
dbc-systeem in deze vorm wilden. Iedere keer is tegen de overheid gezegd dat
zij daarmee moest doorgaan. De beroepsgroep heeft zijn leden niet in de hand;
ik vind het een heel kwalijke zaak dat de schuld dan steeds bij de overheid
wordt gelegd.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Nu hebben wij het over de dbc's. Ik denk dat de schuld in dat geval veel
gedifferentieerder ligt en niet geheel valt toe te schrijven aan een beroepsgroep
of aan de overheid. Het ging mij echter om de vraag of beroepsgroepen geen
kritiek zouden mogen hebben op deze wet als geheel.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Natuurlijk, maar ik heb heel duidelijk gezegd dat ik een voorbeeld gaf.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat voorbeeld gaat over een detail, vind ik. Juist vandaag zouden wij
goed moeten luisteren naar de kritiek van de mensen uit het veld, die als
zorgaanbieder met de poten in het werkveld staan, om te bepalen hoe uitvoerbaar
deze wet is.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Wil mevrouw Slagter vandaag misschien weer met mij discussiëren over
de huisartsen en wat wij met hen hebben meegemaakt? Ik heb het nu over de € 52
en over de € 9 per consult.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Als senatoren moeten wij inhoudelijk kijken hoe deze wet te implementeren
is.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Natuurlijk. Daar ben ik volop mee bezig.Voorzitter. In geen enkele sector is het zwartepietenspel zo ingeburgerd.
Altijd heeft een andere speler in het veld de schuld en wordt het zich op
het juiste moment in stilzwijgen hullen als het hoogste goed beschouwd. Dit
maakt het vinden van geëigende oplossingen en het nemen van de juiste
beslissingen door de politiek wel uitermate moeilijk. Wat is de waarheid en
wat is de verdichting in een tijd dat het korte lontje, maar meer nog het
korte geheugen zo zeer opgeld doen? Ook de uitwerking van wat "onderlinge
concurrentie" moet gaan inhouden, doet ons het ergste vrezen. Hierover
nadenkend, brengt dit de CDA-fractie tot een verzoek.Zoals de minister zich zal weten te herinneren, is in het kader van alle
voorgestelde structurele wijzigingen door de leden van de CDA-fractie een
fundamentele reactie gevraagd op het artikel van de heren Berg en Schellekens
in Medisch Contact van 8 oktober 2004. De minister heeft toen een vijftal
bezwaren hiertegen ontwikkeld. Nu zowel het gedrag van een enkele zorgverzekeraar
als de uitwerking van het dbc-systeem steeds meer vragen oproept, willen wij
hierop alsnog terugkomen, temeer omdat de gehanteerde argumenten zeker aanvechtbaar
zijn. Het gaat ons er niet om dat de nu voorgestelde stelselwijziging geen
doorgang moet vinden. Integendeel, aan het bestaande sterk aanbodgestuurde
systeem moest een einde komen. Er is zeker op de korte termijn geen goed alternatief
voor de contracterende zorgverzekeraars. Wel achten wij de voor consumenten-patiënten
goed bereikbare en betaalbare restitutiepolis de belangrijkste randvoorwaarde
voor het alternatieve stelsel en derhalve van wezenlijk belang. Vanwege de
geconstateerde problemen in de huidige opzet met nog niet altijd transparant
opererende zorgverzekeraars en alle overige strubbelingen rond de invoering,
verdient het overweging om iedere nieuwe stap nog eens zorgvuldig te toetsen
aan de door beide heren ontwikkelde ideeën.Juist het met spoed genereren van de benodigde kwaliteitsinformatie op
productniveau zou wel eens de oplossing kunnen brengen. Het gaat er immers
vooral om dat verzekerden-patiënten de prestaties van zorgaanbieders
met elkaar kunnen vergelijken. Zonder alle aspecten zoals de gedachten over
de eigen bijdragen voor onze rekening te nemen, is het idee dat de zorgverzekeraar
niet onder alle omstandigheden meer de spil van het zorgstelsel behoeft te
zijn, het overdenken meer dan waard. Daarom doen wij dit verzoek om een voortdurende,
zorgvuldige toetsing, ook van deze ideeën, temeer daar ons nu reeds te
veel klachten bereiken over het toch beperken van de keuzevrijheid door het
stellen van niet te volgen voorwaarden aan de zorgaanbieders.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dit verbaast mij een beetje. Schetst mevrouw Van Leeuwen nu de contouren
van een dramatisch ander alternatief terwijl wij nu voor de invoering van
deze wet staan? Het verrast mij om op dit moment van haar te horen dat zij
op een aantal wezenlijke punten in een andere richting denkt.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Vermoedelijk heeft de heer Van der Lans de artikelen van de heren Berg
en Schellekens niet goed gelezen. Ik herinner mij dat de heer Hamel daarover
ook de nodige vragen heeft gesteld. Het gaat erom waar je de accenten legt.
Wij zitten allemaal met het probleem dat er keuzevrijheid moet komen voor
de patiënten. Dat kan alleen op basis van het goed kunnen vergelijken
van niet alleen de prijs, waar het al te zeer over gaat, maar ook van de kwaliteit.
In genoemde artikelen wordt heel duidelijk gezegd dat wij snel verder moeten
gaan met het ontwikkelen van kwaliteitsnormen op productniveau. Als wij daarin
slagen, heeft de patiënt veel meer grip op het gebeuren rond de zorgverzekeraars.De heer Van der Lans (GroenLinks):De vraag is of A naar B leidt. Mevrouw Van Leeuwen zegt dat wij de positie
van de zorgverzekeraars niet in alle omstandigheden centraal moeten stellen.
Wij hebben het vandaag echter over een wetsvoorstel waarin die positie wel
degelijk centraal wordt gesteld. Het is dan de vraag of je vanuit die positie
nog terecht kunt in het door mevrouw Van Leeuwen voorgestelde kwaliteitsstelsel.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dan denk ik toch dat de heer Van der Lans de discussie niet goed heeft
gevolgd. Ik prijs het juist in de minister dat hij, in tegenstelling tot datgene
wat vastlag in de notities die onder vorige kabinetten zijn ingediend, niet
wil spreken over een regierol van de zorgverzekeraar. De zorgverzekeraar heeft
wel een belangrijke functie, maar juist in die zich ontwikkelende discussie
wil ik nog wat meer nadruk leggen op de kwaliteitsbeoordeling die noodzakelijk
is vanuit het oogpunt van de patiënten. Het gaat niet alleen om de prijs,
maar om de samenhang tussen prijs en kwaliteit. Ook daarin prijs ik de minister,
want op dat vlak is de afgelopen tijd ontzettend veel gebeurd. Ik zou nog
wat verder willen gaan op die weg, juist om de "checks and balances"
goed te krijgen.Voorzitter. De eerste problematiek die ik aan de orde wil stellen, is
die van de onverzekerden. Hierover is een lang antwoord gegeven zonder concrete
uitkomsten. Naar ons gevoel neemt de minister de te verwachten problematiek
nog steeds niet serieus genoeg. Zelfs een door de minister op 7 juni
jongstleden als interessante suggestie van de CDA-fractie getypeerd voorstel
is eerst na enkele maanden in bespreking gekomen. Uiteraard heeft de introductie
van de negatieve optie ertoe bijgedragen dat er door de overgang van het oude
naar het nieuwe stelsel op dat moment geen nieuwe onverzekerden behoeven bij
te komen. Ook de voortzetting van de mogelijkheid om ten behoeve van de cliënten
van de gemeenten een collectieve ziektekostenverzekering te kunnen afsluiten,
kan positief worden gewaardeerd. Ook de extra voorlichting aan "moeilijk
bereikbare groepen", die uitermate noodzakelijk is, verdient waardering.
Maar dit alles tast het euvel niet in de wortel aan. En daarom was het ons
te doen!Er is dan ook nog geen oplossing gevonden voor de te verwachten betalingsproblemen
als gevolg van de veel hogere nominale premie. De CDA-fractie vermag niet
in te zien, dat met name de kwetsbare groepen na royement zo gemakkelijk als
wordt gesuggereerd een verzekering zullen afsluiten bij een andere zorgverzekeraar.
Nog afgezien van het feit dat de ruim 1,5 miljoen functioneel laaggeletterden
nauwelijks beseffen wat er gaande is nu zij plotsklaps een verzekeringsplicht
hebben gekregen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik ben verbaasd dat u het benoemt als "plotsklaps een verzekeringsplicht",
want dat is juist het uitgangspunt van deze wet. Er is gekozen voor een privaat
systeem. De mensen hebben een plicht, maar dat is al een hele tijd bekend.
Dat was ook een van de redenen waarom wij erop tegen waren. Wij vinden dat
als je van rechtswege verzekerd bent, je deze problematiek niet had gehad.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik denk dat u bij elk onderdeel daar wel op kunt terugkomen. Wij hebben
als CDA, ja zeggende tegen dit nieuwe zorgstelsel, geprobeerd voor alle pijnpunten
die er zijn zo veel mogelijk bevredigende oplossingen te vinden. Ook al hadden
wij er drie of vier jaar over gedaan, dan nog blijft het probleem bestaan
van de functioneel laaggeletterden, die niet precies weten wat een verzekeringsplicht
is. Het probleem van de onverzekerden heeft juist van de CDA-fractie in deze
Kamer alle aandacht gekregen. Daar probeer ik op verder te borduren.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb ook veel respect voor uw inspanningen in dezen, maar ik zeg alleen
dat door principieel voor dit systeem te kiezen, je met dit soort brokstukken
zit.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Inderdaad.Voorzitter. Op geen enkele wijze gaat de minister voorts in op de suggestie
om de Zorgverzekeringswet te wijzigen naar analogie van de leerplicht. Scholen
kunnen pas een leerling weigeren als er een nieuwe school is gevonden voor
deze leerling. Scholen zijn hierbij afhankelijk van elkaar en
wisselen dus de moeilijke leerlingen. Zou een dergelijk systeem ook hier geen
uitkomst kunnen bieden? Een verzekeraar zou dan pas tot royement kunnen overgaan
als er een nieuwe verzekeraar is gevonden. Ook de andere door ons gedane suggestie –
de gegevens van CVZ over de beëindiging van de verzekering, dat wil zeggen
royement, ook doen opnemen in het bestand van het Inlichtingenbureau, waardoor
dan effectief gebruik kan worden gemaakt van artikel 57 van de Wet werk en
bijstand – komt slechts impliciet in afwijzende zin aan de orde. Is
dit nu wel of niet technisch mogelijk en hoe verhoudt zich dit voorstel tot
de privacybescherming?Moeten wij nu in feite vaststellen dat de minister in de afweging tussen
het voorkomen van onverzekerden en het instrument van een mogelijke inbreuk
op de privacy van betrokkenen kiest voor een niet-wettelijk ingrijpen, voor
het handhaven van de bestaande situaties, namelijk het boeken van oninbare
vorderingen van ziekenhuizen op de post dubieuze debiteuren, en voor aan illegalen
te verlenen eerstelijnszorg bij de Stichting Koppeling? Moeten verder de gemeenten
maar zien of zij bij een tekortschietend besef van de betrokkenen voor de
verantwoordelijkheid voor de voorzieningen in het bestaan, overgaan tot het
verlenen van bijstand? Immers, door een cumulatie van kosten kan metterdaad
verlening van bijzondere bijstand eveneens aan de orde zijn. Begrijpen wij
het goed dat compensatie van deze meerkosten niet zal plaatsvinden, terwijl
het gaat om een door het Rijk beoogde stelselwijziging? Is dat niet een veel
te gemakkelijke stellingname, met betrekking tot hen, die de regie over eigen
leven nauwelijks kunnen voeren en dan met een geheel nieuw fenomeen, de verzekeringsplicht,
worden geconfronteerd? Kan bij royement een gewenningsperiode, waarbij de
bestuurlijke boete achterwege blijft, worden ingevoerd voor de kwetsbare groepen?Het enige positieve dat wij in het antwoord hebben kunnen ontdekken, is
dat de koppeling van gegevensbestanden nog nader wordt bestudeerd. Het behoeft
geen verder betoog, dat de CDA-fractie in het licht van het debat op 7 juni
jongstleden dit antwoord vooralsnog ontoereikend acht. De invoering van de
Zorgverzekeringswet kan pas plaatsvinden nadat duidelijke toezeggingen zijn
verkregen over de wijze waarop met een aantal oplossingen zal worden omgegaan.
Is bijvoorbeeld de suggestie van staatssecretaris Van Hoof uit te bouwen tot
een landelijke oplossing? De CDA-fractie hecht niet per se aan de reeds aangegeven
oplossingen, mits er een weloverwogen, tijdige oplossing komt. Naast de door
de CDA-fractie gedane voorstellen heeft ook de VNG er nog enkele toegevoegd.
Met grote verontrusting hebben wij moeten constateren dat er voor deze mogelijke
oplossingsrichtingen geen gehoor is verkregen. De CDA-fractie gaat ervan uit
dat de minister beseft dat hij zonder een duidelijke toezegging hier niet
wegkomt.De heer Hamel (PvdA):Welke oplossing staat mevrouw Van Leeuwen voor ogen? Zij zegt dat een
aantal mensen door deze regeling onverzekerd zullen raken of zijn. Kiest zij
daarbij voor de weg langs de gemeenten? Moet er wat gebeuren richting de gemeenten,
opdat die in voorkomende situaties behulpzaam kunnen zijn? Zij waren dat tot
op heden overigens ook al vaak. Of kiest zij voor een regeling via de verzekeraar?
Ik wil haar niet vastleggen op één oplossing, maar ik wil de
bedoeling graag weten.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik meen dat ik meerdere voorstellen heb gedaan. Mijnheer Hamel, ook tegen
u zeg ik dat ik weet dat het moeilijk is. Ik weet dat het voorstel dat ik
in eerste instantie in juni al heb gedaan privacyaspecten heeft. Daar moet
goed naar worden gekeken. Daar is wetswijziging voor nodig. De VNG heeft een
paar andere voorstellen gedaan. Wij hebben nog enkele maanden de tijd, maar
ik denk dat wij vandaag in dit debat zover moeten komen dat de minister ons
toezegt dat die zaak geregeld is op het moment dat dat nodig is. Dat is omstreeks
1 maart.De heer Hamel (PvdA):Wat vraagt u dan? Wij hebben het over de onverzekerdenproblematiek en
over verschillende situaties. De minister moet dan de garantie geven dat dit
voor 1 januari is geregeld.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat heb ik in mijn verhaal al twee keer gezegd. De minister moet een duidelijke
toezegging doen dat er een oplossing komt. Ik vind dat wij hier de wijsheid
moeten hebben om vandaag met de minister verder te praten over welke oplossing
het meest geëigend is. Daarbij heb ik gezegd dat de CDA-fractie niet
alleen aan het eigen gelijk vasthoudt. U heeft ook andere voorstellen gedaan,
evenals de VNG. Laten wij daar de best bespreekbare oplossing uit halen.Mevrouw de voorzitter. Ik kom nu op de privacybescherming. De minister
mag dan in de memorie van antwoord in het vooruitzicht stellen dat op de draaggolf
van de invoering van de Zorgverzekeringswet thans een groot aantal waarborgen
in ontwikkeling is voor de bescherming en een juist gebruik van gegevens,
dat neemt niet weg dat deze waarborgen op dit moment nog niet op de gewenste
wijze zijn vastgelegd. De minister zal zeker niet ontkennen dat het hier toch
om een fundamenteel onderdeel van de Zorgverzekeringswet gaat, waarover nu
ruim anderhalf jaar met een breed veld van betrokkenen wordt overlegd, zonder
dat dit in feite op belangrijke onderdelen tot een afronding is gekomen. Zo
wordt met betrekking tot de gegevensstromen in het kader van de risicoverevening
thans gemeld dat de Stichting Informatievoorziening een inventarisatie uitvoert
naar de mogelijkheden om de gegevensstromen ten behoeve van de risicoverevening
technisch te versleutelen. Na de afronding, eind oktober, zal nog nader onderzoek
over de uitwerking van de versleuteling tussen CPB, CVZ en ZN plaatsvinden.
Hoe hard is dan de passage dat deze versleuteling nog in 2006 zal plaatsvinden?
De tweede voortgangsrapportage spreekt zich hierover niet uit. De CDA-fractie
is overigens content met artikel 3.17 van de regeling zorgverzekeringen waarmee
de overgangsfase is geregeld.Wat de verstrekking persoonsgegevens door zorgaanbieders betreft, de ministeriële
regeling moet er nog steeds komen. Aan de gevraagde indiening per heden –
een uitsproken wens van de CDA-fractie – kan derhalve niet worden voldaan.
Weliswaar wordt medegedeeld dat in gezamenlijk en constructief overleg met
het CPB, de KNMG en ZN – ik neem aan ook de NPCF? – aan de totstandkoming
van deze regeling wordt gewerkt, maar er is blijkbaar nog geen overeenstemming
over het tijdstip waarop de ministeriële regeling moet zijn afgerond.
De brief van 31 augustus van de KNMG wijst opnieuw op de noodzaak van
grote spoed. Kan, mag de CDA-fractie zich op een zo essentieel onderdeel bij
een openeindsituatie neerleggen? In het laatste stuk wordt plaatsing in de
Staatscourant eind oktober in het vooruitzicht gesteld. Zal dan ook aan alle
randvoorwaarden uit de brief van 16 augustus van het CPB worden en zijn
voldaan? Het gaat hier om een uiterst gevoelige materie. Kan de minister ons
garanderen dat het advies van de CPB zal worden gevolgd?In de brief van 23 september staat nu – daar was ik eigenlijk
reuze opgelucht over – dat er overeenstemming is over een concept van
de ministeriële regeling. Waarom is deze dan niet vandaag aan ons uitgedeeld?
Dat zou heel wat onzekerheid hebben kunnen wegnemen.Ook rond de gedragscode van Zorgverzekeraars Nederland hangt nog de nodige
mist. Blijkbaar is de KNMG nog niet op de hoogte, zodat de passage over een
finale, spoedige afstemming wel voorbarig moet zijn. Of vergissen wij ons
hier? Kan de minister nog eens helder aangeven welke probleempunten thans
nog moeten worden opgelost? Betreffen deze bijvoorbeeld het protocol materiële
controle? Hierbij is het van belang vooral ook aandacht te geven aan het concretiseren
van het noodzakelijkheidsvereiste. Moet de CDA-fractie voorts uit het antwoord
van de minister begrijpen dat de KNMG als zodanig tot dusverre niet bij de
plannen met betrekking tot de monitoring was betrokken? Dat lijkt ons toch
wel vreemd. De tweede voortgangsrapportage stelt nu dat over het addendum
afrondend overleg plaatsvindt en dat het addendum ook aan de KNMG is toegezonden.
Wat is nu per heden de feitelijke situatie?De KNMG pleit opnieuw voor een verzachting of verwijdering van artikel
2.8 uit het Besluit Zorgverzekering. De CDA-fractie deelt vooralsnog de visie
van de minister, maar vraagt zich hierbij wel af wat dan de betekenis van
het nu in overleg met het ministerie uit te werken preferentieprotocol nog
kan zijn.Over het risicovereveningssysteem het volgende. De aanvaarding van de
motie-Swenker c.s. heeft in ieder geval geleid – dat is ook een van
de kernen van het wetsvoorstel – tot een duidelijke, snelle aanpak van
de in het kader van de vereveningsproblematiek door de CDA-fractie gewenste
oplossing. Niet dat er nog geen verdere verfijningen in de komende jaren noodzakelijk
zijn, maar voor het jaar 2006 zijn wij tevreden met de uitkomst. Het gaat
er immers om via het risicovereveningssysteem ervoor te zorgen, dat het voor
de zorgverzekeraars niet meer aantrekkelijk is risicoselectie toe te passen.
Daarom zullen wij ook in de toekomst alert blijven, terwijl wij ook voor het
jaar 2006 nog enkele vragen hebben.Zo is opnieuw duidelijk geworden, dat er nog geen structurele oplossing
is gevonden voor de regionale verschillen, ook al is er niet direct sprake
van een problematiek voor alle grote steden. Niettemin benoemt ook PricewaterhouseCoopers
deze problematiek als één van de thema's die blijvend om aandacht
vragen, dit in combinatie met verschuivingen in de collectieve aansluitingen.
De minister kondigt aan dat de verschillen én moeilijk zijn te duiden én
vragen om een nadere analyse van vooral de kosten van ziekenhuisverpleging.
In het onderzoeksprogramma 2006 zal hieraan aandacht worden gegeven. Dat lijkt
ons een goede zaak, maar kan dan ook de door PricewaterhouseCoopers gesignaleerde
problematiek worden meegenomen?De CDA-fractie heeft eveneens kennis genomen van de werkbare oplossing,
die is gevonden nu de prevalentie van de DKG's nog niet kan worden vastgesteld
op basis van dbc's. Uiteraard valt dit te betreuren, maar wij moeten hiermede
voorlopig leven. Ook met het aanvullende vangnet – naast de inzet van
ex-postmechanismen, zoals door ons bepleit – kan worden ingestemd, omdat
mede hierdoor risico-opslagen op de nominale premies kunnen worden voorkomen.
Dan met betrekking tot dit onderdeel nog de vraag waaruit de aanvullende besluitvorming
met betrekking tot de no-claimteruggave blijkt.Een ander moeilijk hoofdstuk vormt de in artikel 18 van de Zorgverzekeringswet
geboden mogelijkheid tot het geven van kortingen op de nominale premie bij
het afsluiten van een collectief contract, eerst tot 5% en na amendering
tot maximaal 10%. Voor wie op zichzelf positief staat ten opzichte
van collectieve contracten was de 5%-korting een toereikende mogelijkheid
op basis van zowel de administratieve voordelen als de voordelen met betrekking
tot de scherpere zorginkoop en het gewenste preventiebeleid. Dat laatste wil
ik nog eens nadrukkelijk onderlijnen, want dat was een van de belangrijke
doeleinden. Tussen haakjes, is bewust het antwoord op onze vraag om ook bij
de naturapolissen uit te gaan van de premie zonder kortingen als gevolg van
een scherpere inkoop achterwege gebleven?Het Verbond van Verzekeraars, dat mede op de hogere percentages heeft
aangedrongen, heeft de totstandkoming van méér collectiviteiten
hiermede geen goed gedaan, zoals uit de diverse maatregelen nu al blijkt.
Het zijn immers niet uitsluitend de andere dan patiëntenorganisaties
waarbij een korting op de premie hetzij ten laste moet gaan van de winst op
de reserves, dan wel zal worden afgewenteld op de premie van de individueel
verzekerden, waardoor er dan sprake is van kruissubsidie. De CDA-fractie vindt
dat de minister té laconiek reageert op de te verwachten verschuivingen
ten gunste van de collectiviteiten: 20% is al bijna een verdubbeling,
40% méér dan dat! De minister acht echter een nadere
invulling van het begrip collectiviteiten nu niet opportuun, maar neemt daardoor
wel de verantwoordelijkheid dat – gelet op deze uitspraak – de
animo voor een collectief contract nog verder zal toenemen. Bovendien zal
een later ingrijpen rechtsongelijkheid met zich meebrengen, zeker waar er
sprake is van meerjarige contracten. Heeft de minister dit aspect wel voldoende
meegewogen?De minister zal eerst ingrijpen op basis van onder andere verzekeraars
en de NZA. Dit laatste is begrijpelijk. Wat beoogt de minister echter met
de inbreng van de verzekeraars terzake? Als concurrent kunnen deze er immers
belang bij hebben, de ander in een niet gunstig daglicht te stellen. Hier
kan toch moeilijk worden gesproken van een objectief waardeoordeel? PricewaterhouseCoopers
ziet de collectieve contracten wel terdege als een thema dat blijvende aandacht
vraagt. Niet alleen wordt op een zorgvuldige monitoring van dit aspect aangedrongen;
een aantal verzekeraars dringt ook nu reeds aan op aanscherping van de definitie
van collectiviteiten. Wat moet hierbij onder een aantal worden verstaan? Deelt
de minister bovendien de visie van PricewaterhouseCoopers onder 5.03: "Als
aan veel meer verzekerden dan verwacht korting moet worden gegeven,
zal dit de premiestelling opwaarts respectievelijk de solvabiliteit van de
verzekeraar neerwaarts kunnen beïnvloeden"? Kortom, de CDA-fractie
dringt nog steeds aan op maatregelen. Kunnen ook bij horizontale collectieve
contracten gezinsleden en partners worden meeverzekerd?Over de patiëntenbelangen het volgende. De CDA-fractie, krachtig
ondersteund door de heer Schouw, heeft 5 mln. gevraagd en uiteindelijk 7 mln.
voor twee jaar gekregen voor versterking van de positie van patiënten.
Uiteraard zijn wij de minister daarvoor erkentelijk. Niettemin wil de CDA-fractie
op basis van de memorie van antwoord toch nog enkele vragen stellen. Immers,
in het kader van een innovatieve aanpak wordt een groot aantal te onderscheiden
elementen opgenoemd. Deze zijn op zich allen belangrijk, maar zijn –
voor wie enige kennis van dit veld heeft – ook met de nu verkregen gelden
niet allemaal te realiseren. Het stellen van prioriteiten en de programmering
dient naar de mening van de CDA-fractie dan ook aan de patiënten/consumentenorganisaties –
met goede terugkoppeling – te worden overgelaten. Is de minister het
daarmee eens? Een tweede opmerking betreft de wijze van betaalbaarstelling,
via het PGO, en de toevoeging dat de PGO-organisaties voorstellen kunnen indienen
bij het Fonds PGO. Hier dreigt een versnippering, die bepaald niet zal zorgen
voor het hoogste rendement. In deze Kamer is nadrukkelijk gepleit voor bundeling
via de koepels, onder andere via de NPCF, mede omdat de afzonderlijke patiëntenorganisaties
niet allen op een innovatieve aanpak zijn toegerust. In ieder geval moet met
de 7 mln. het hoogste rendement worden behaald en dat ook nog binnen korte
tijd; het jaar 2006 staat voor de deur. Is de minister het ook hiermee eens?
En kan dit met het Fonds PGO als zodanig worden besproken?Ik ga nu in op de invloed van de verzekerden. Na deze positieve ontwikkeling,
die ons hoopvol stemde met betrekking tot de noodzakelijke aandacht voor de
eerste partij – de verzekerde/patiënt – is de hoop weer enigszins
de bodem ingeslagen ten aanzien van de invloed van verzekerden op onder meer
het inkoopbeleid van de zorgverzekeraars. De CDA-fractie kan zich nauwelijks
voorstellen dat over deze voor diverse fracties zo belangrijke zaak geen stukken
zijn gewisseld. Gaarne wilden zij hierover dan beschikken om zelf de afhoudende
houding van de diverse zorgverzekeraars te kunnen wegen.In de schriftelijke inbreng zijn wij uitvoering op de gewenste toezegging
ingegaan. Onze argumenten zullen wij thans niet herhalen. De uitleg van ZN –
in de memorie van antwoord gememoreerd – begrijpen wij niet. Raden van
advies zijn ook noodzakelijk, maar staan ledenraden zeker niet in de weg.
Wachten op de uitkomst van de heroriëntaties over de wijze waarop de
advies- en klankbordfunctie van verzekerden vorm wordt gegeven, is wachten
tot sint-juttemis, zoals de ontwikkeling in het laatste jaar terzake heeft
aangetoond. In eerdere discussies heeft de minister een ministeriële
regeling in het vooruitzicht gesteld. Dat heeft hij een- en andermaal aan
de CDA-fractie toegezegd. Terecht stellen de patiënten-, gehandicapten-
en ouderenorganisaties in hun brief van 25 augustus jongstleden dat een
jaar wachten een verloren jaar betekent. De daad is nu aan de minister. Ik
heb de heer Hamel gehoord. De minister laat het hier toch zeker niet op een
Kameruitspraak aankomen? Met betrekking tot de natura- versus de restitutiepolis hebben wij in
het voorlopig verslag uitvoerig aangegeven waarom wij op 7 juni jongstleden
geen verdere discussie met de minister zijn aangegaan over de uitleg van dit
onderdeel van de motie-Swenker c.s. Kort samengevat, het aanvaarden van de
negatieve optie tijdens dit debat, waarbij in het kader van de naturapolissen
in 2006 nog geen sprake is van de gevolgen van een scherp inkoopbeleid en
de toezegging dat in het kader van de zorgplicht bij de noodzaak van specifieke
zorg deze alsnog moet worden gecontracteerd, beperken in 2006 het eventuele
verschil. Het was en is niet onze bedoeling, dat de vrije artsenkeuze zal
leiden tot een oneigenlijk beroep hierop, dat wil zeggen het niet gebaseerd
zijn op overwegingen van kwaliteit en noodzaak voor een bepaalde zorgbehandeling.
Alleen dan dienen er dezelfde mogelijkheden te zijn voor elke burger/patiënt.
In andere gevallen is een beperkt onderscheid in prijs gerechtvaardigd. De
verzekeraars, die hiermede op een oneigenlijke manier op de loop gaan, zullen
dit onder druk van het patiëntenveld snel nalaten. Ook is intussen wel
duidelijker geworden dat er uitermate breed zal worden gecontracteerd, waardoor
de noodzaak een restitutiepolis te moeten nemen sterk wordt ingeperkt. Van
belang hierbij is uiteraard ook hoe met de kortingen op de naturapolis zal
worden omgegaan. Wanneer in een ander geval de kortingen in eigen zak mogen
worden gestoken, dan ook hier. De minister wil dat nog wel bevestigen, naar
de CDA-fractie aanneemt.De minister heeft tenslotte exact aangegeven wat met de gebruikmaking
van artikel 12 van de Zorgverzekeringswet wordt bedoeld. Een zorgvuldige monitoring
van de ontwikkeling rond de diverse polissen wordt door de CDA-fractie hiertoe
bijzonder op prijs gesteld. Kan de minister dit toezeggen? De CDA-fractie
wil zich voor 2006 bij de geschetste situatie neerleggen onder de voorwaarde
dat de strijdbijl op het punt van het addendum eveneens kan worden begraven.
Dat vergt een heldere uitspraak.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):U spreekt over een zorgvuldige monitoring van de ontwikkeling rond de
diverse polissen. Dat juich ik toe. Ik ben echter benieuwd of u ook al een
idee heeft welke aspecten gemonitord zouden kunnen worden? Misschien kunnen
wij er met elkaar naar kijken. Zeker als collega Schouw dan weer helpt om
het evaluatiekader te omschrijven, moet dat toch wel helpen. Ik ben het met
u eens dat deze ontwikkeling gemonitord moet worden. Ik ben verder benieuwd
wat u met "strijdbijl" bedoelt.De heer Schouw (D66):Ik voel mij als monitorspecialist natuurlijk meteen aangesproken. Wij
hebben in het debat van juni precies afgesproken waar wij op gaan monitoren.
Dat weet mevrouw Van Leeuwen ook en zij heeft herhaald wat wij toen hebben
afgesproken en wat de minister toen al heeft toegezegd.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Wij vragen de minister nu dan dus nog eens duidelijk te zeggen waarop
gemonitord gaat worden.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik vind dat wij de minister niet iedere keer naar de bekende weg moeten
vragen. Wij hebben er toen uitvoerig over gepraat en ik heb letterlijk
gezegd dat een zorgvuldige monitoring van de ontwikkelingen rond de diverse
polissen door de CDA-fractie bijzonder op prijs wordt gesteld. Daarmee bevestigde
ik datgene wat wij in het debat met elkaar hadden afgesproken. Dat past in
het kader van mijn verhaal over de natura- en restitutiepolissen. Ik wil nog
wel eens precies aangeven wat wij toen met elkaar hebben besproken, maar dat
is dan wel een herhaling van zetten. Dat vind ik een beetje vervelend. Er
zijn in de loop van deze debatten ontzettend veel toezeggingen door de minister
gedaan en die worden ook steeds meer gehonoreerd. De heer Hamel gaf daar ook
een voorbeeld van. Wij hebben in een korte tijd veel van het ambtenarenapparaat
gevraagd wat betreft het probleem van de no claim. Ik ben echter niet van
plan om iedere keer op hetzelfde terug te komen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik vraag mij toch af wat dat zegt. Je kunt daar namelijk niet zo goed
de conclusie uit trekken dat er te veel druk op het hele invoeringsproces
staat.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat zult u – dat is uw goed recht – tot het eind toe blijven
zeggen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik wil even terug naar de motie-Swenker en de restitutiepolis. Ik heb
uit de Staatscourant begrepen dat mevrouw Van Leeuwen de hele zomer met dit
wetsvoorstel bezig is geweest. Dat kan ik haar niet nazeggen, dus misschien
moet zij mij corrigeren. Ik heb begrepen dat de essentie van het benadrukken
van de vrije artsenkeuze is neergelegd in de uitspraak dat de restitutiepolis
de standaard zal moeten zijn, nu en in de toekomst. De standaard betekent
dat die polis ook de norm wordt voor de berekening van de zorgtoeslag et cetera,
et cetera. Dat is wat wij hier in juni met elkaar hebben afgesproken. Ik lees
in de antwoorden van de minister ...Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat is niet wat wij hier hebben afgesproken. Dat hebben wij verzocht.
De minister heeft daarop een klip en klaar antwoord gegeven. Ik erken dat
de minister toen niet helemaal heeft gedaan wat de CDA-fractie heeft gevraagd.
Ik heb mij er toen bij neergelegd. Ik heb dat heel duidelijk gezegd in mijn
inbreng. Ik hoop dat u die nog eens naleest, want er was geen letter Spaans
bij of Frans of wat u ook maar wilt. Er zijn een heleboel nieuwe omstandigheden
bijgekomen die mij het gevoel geven dat goed gaat als wij het zorgvuldig monitoren.
Er is ook nog iets anders: als er zo veel collectiviteiten komen, komt het
restitutievraagstuk ook in een ander daglicht te staan. 2006 geeft geen enkel
probleem. U kent de grote voorkeur van de CDA-fractie voor restitutiepolissen,
maar op het ogenblik is dit het verhaal.En dan kom ik aan de strijdbijl. Mevrouw Slagter, u zult zich herinneren
dat ik een- en andermaal dat addendum heb opgevoerd. Het is een sterk punt
voor onze fractie dat zij dit wil, opdat de verzekerden kunnen beoordelen
waarvoor zij contracteren. Daarop ga ik nu verder. Dat staat ook in mijn verhaal.
U hebt allen gezegd dat u meelas, dan hebt u dat ook al kunnen lezen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het is een geweldig betoog. Ik kan het helemaal onderstrepen, maar mijn
stelling was dat de koppeling van de restitutie aan de vrije artsenkeuze een
heel centraal punt is. Mijn opmerking over de minister en alles wat erna is
gebeurd, heeft betrekking op het feit dat ik zie dat de minister er voortdurend
afstand van neemt; dus is de vrije artsenkeuze in het geding. Ik wil weten
wat de CDA-fractie daarvan vindt.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat is niet waar, mijnheer Van der Lans.De heer Van der Lans (GroenLinks):De minister neemt voor de berekening van de zorgtoeslag het gemiddelde
van alle polissen, want hij zegt bijvoorbeeld: het loopt allemaal niet zo
uiteen. Hij zegt dus niet dat hij het gemiddelde van de restitutiepolissen
als norm neemt. Dat zou hij wel moeten doen, wil hij het vraagstuk van de
vrije artsenkeuze, zoals wij dat hebben ingevuld met de motie-Swenker, serieus
nemen. Nu neemt u er ook afstand van. Dat is de enige conclusie die ik kan
trekken.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik neem er geen afstand van. Ik heb alleen gezegd dat er toch door de
negatieve optie, maar blijkbaar wenst u niet naar argumenten te luisteren...De heer Van der Lans (GroenLinks):U moet echt eens ophouden met het maken van zulke opmerkingen! Elke keer
als ik iets zeg of een ander iets zegt, is het: u hebt de stukken niet gelezen.
Wij zijn niet allemaal Hannie van Leeuwen! U moet gewoon ingaan op mijn argumenten.
Ik constateer dat u nu afstand doet van alle intenties betreffende de vrije
artsenkeuze die u hier in juni naar voren hebt gebracht. U draait er net zo
omheen als de minister.De voorzitter:Mevrouw Van Leeuwen, ik verzoek u kort te antwoorden.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Omdat ik deze discussie voorzag, heb ik in het voorlopig verslag exact
aangegeven hoe ik met de restitutiepolis en de naturapolis wilde omgaan. Ik
heb de argumenten gegeven waarom ik op dat moment heb berust in de uitleg
van de minister. Voor 2006 is er geen enkel gevaar, want de minister heeft
aan mij de harde toezegging gedaan dat vanuit de zorgplicht de behandeling
altijd kan worden voortgezet. Dat is een heel belangrijke uitspraak van de
minister. Op die manier wordt recht gedaan aan het punt van de restitutie.
Vervolgens heb ik aangetoond dat er een ontwikkeling is rond de collectiviteiten.
Ik heb in mijn inbreng niet verbloemd dat ik op dit punt niet helemaal heb
bereikt wat de CDA-fractie wil. Ik vind het vervelend dat ik daar iedere keer
opnieuw over wordt bevraagd. Daarom zei ik tegen u dat u eens moet luisteren.
U kunt het zien als een nederlaag, maar ik ben zo eerlijk om toe te geven
dat ik niet helemaal heb bereikt wat wij willen. Ik kan er best tegen dat
ik een keer een punt niet helemaal binnenhaal.De voorzitter:Mevrouw Van Leeuwen, u hebt uw reactie gegeven.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Dit is een heel principieel punt. Ik constateer
dat de CDA-fractie op dat zeer principiële punt inlevert.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Nee, want ik kom nu aan het volgende punt. Mevrouw Slagter vroeg terecht
wat ik met die strijdbijl bedoelde. Wij hebben toen gezegd dat het addendum
er moest komen. Daaraan houden wij vast. Daarover hebben wij nog niet de gewenste
heldere uitspraak van de minister gekregen. Op pagina 9 van de monitor staat
nota bene: Enkele verzekeraars overwegen een voorlopig aanbod te doen, zonder
direct de polisvoorwaarden mee te zenden. Na acceptatie door de verzekerde
worden in een dergelijke situatie bij het verzenden van de definitieve polis
ook de polisvoorwaarden meegestuurd.Voorzitter. Dan heeft de verzekerde al gekozen, terwijl hij niet echt
kan kiezen. De minister zegt dat de polisvoorwaarden dan op internet beschikbaar
zijn of op verzoek worden opgestuurd. Naar wij mogen aannemen, zal een dergelijke
gang van zaken niet worden getolereerd. De cliënt moet op basis van de
polisvoorwaarden en van de gecontracteerde aanbieders zijn eigen afweging
kunnen maken. Alle hiertoe noodzakelijke informatie dient op schrift beschikbaar
te zijn. Het hoort een addendum te zijn bij de zorgpolis. Dan kan de verzekerde
zelf kiezen. In het kader van het ruime contracteeraanbod wil ik in de loop
van het jaar nog wel eens een debat hebben over die gevallen waarin mensen
echt geen keuze voor een huisarts of specialist hebben kunnen maken onder
deze voorwaarden. Vandaar dat ik het heb gezegd, zoals ik het heb gezegd,
mevrouw Slagter.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):U zegt dat u nog wel eens een debat wilt met de minister. Dat is ook een
verzoek aan de minister om volgend jaar nog eens over deze kwestie te debatteren
en te kijken hoe het met deze strijdbijl staat?Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik hoop het nu al te doen. Ik houd dit verhaal niet voor niets. Ik krijg
straks een antwoord van de minister en zal hier in alle openheid de discussie
aangaan.Ik ben nu toe aan de implementatie van de Zorgverzekeringswet. De Eerste
Kamer heeft wel terdege vooraf – en niet achteraf, zoals thans door
een directeur van een zorgverzekeraar wordt gesuggereerd – alle denkbare
vragen gesteld, ook door middel van het bij uitzondering beleggen van een
hoorzitting, waarvan een uitgebreid verslag is verschenen. Zoals nu ook uit
de memorie van antwoord blijkt, heeft de CDA-fractie bij de aanvaarding van
de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag een voorbehoud gemaakt
met betrekking tot de invoeringsdatum. Dat was ons bittere ernst. Des te meer
valt dan op, dat wel erg slordig is omgesprongen met het verzoek van de Kamer,
een onderzoek te doen naar de voor de invoering van de Zvw kritische succesfactoren.
Uit de inleiding op de rapportage van de onderzoeksbevindingen blijkt immers
dat de korte doorlooptijd van drie weken zijn grenzen stelt aan de reikwijdte
en diepgang van het onderzoek. Daaruit moeten wij helaas concluderen, dat
eerst in augustus de opdracht aan PricewaterhouseCoopers is verstrekt. Inderdaad,
dat is nog deze zomer, zoals de minister stelt, maar die opdracht had ook
op 21 juni kunnen zijn gegeven. De onderzoeksrapportage had dan ongetwijfeld
nóg meer aan onze verwachtingen voldaan!Niettemin, uit de voorliggende rapportage blijkt, dat de realiteit iets
positiever is dan vele betrokkenen, ook zorgverzekeraars, ons de laatste maand
willen doen geloven. Ook de CDA-fractie kan zich thans vinden in de conclusie
dat zorgverzekeraars zich optimaal inspannen terzake van het implementatietraject,
het opleidingsprogramma en de voorlichting om de implementatie van de Zorgverzekeringswet
te doen slagen, en dat zonder chaos en uitstel. De rapportage rechtvaardigt
deze conclusie, op één onderdeel na. Veel meer verleggen de
zorgen zich naar instanties zoals CTZ en CVZ. Alle verzekeraars noemen dit
een aandachtspunt. De minister is ons hiervoor op z'n minst een verklaring
schuldig. Het antwoord over de modelovereenkomsten wijst ook op de nodige
haperingen, zeker in de tijd gezien.Blijven met name over de zorgen rond de IT-systemen, de achilleshiel voor
de invoering van de Zvw. Deze zorgen zijn – drie maanden voor de eventuele
invoering van de Zvw – bepaald niet weggenomen. Onze veronderstellingen
zijn alleen maar bevestigd. De conclusies luiden immers, dat tijdens deze
momentopname de invoering niet onhaalbaar moet worden geacht onder de genoemde
voorbehouden. Het gaat dan om 63,6% in de categorie geel, maar voor
18,2% in de categorie oranje – enkele entiteiten – geldt
dat de overgang alleen haalbaar is, indien geïdentificeerde aandachtspunten
worden opgepakt en enige risico's worden geaccepteerd. Deze Kamer, die vooral
ook moet toezien op de uitvoerbaarheid, dient hier door te vragen. Om welke
geïdentificeerde aandachtspunten gaat het dan en welke risico's moeten
worden geaccepteerd?De minister zal ons ervan moeten overtuigen, dat er geen aanleiding is
om de invoering van de Zvw en Wzt, al dan niet ingrijpend, bij te sturen.
In de optiek van de minister kan ermee worden volstaan de verzekeraars met
een relatief lage score hierop expliciet te wijzen en aandacht te vragen voor
de op te pakken punten. Uit de terugkoppeling van de onderzoekers is de minister
gebleken dat deze signalen zeer ter harte worden genomen. Op welke wijze dan?
Dit kan toch niet het laatste woord zijn? Om hoeveel verzekerden gaat het
in feite bij deze "enkele entiteiten"? Waaruit zullen de extra maatregelen
bestaan? Iedereen met enig besef van de kwetsbaarheid van IT-systemen zal
hier om hardere maatregelen vragen, wil uitstel kunnen worden voorkomen.Met betrekking tot de dbc-problematiek wil de CDA-fractie de minister
in dit stadium alleen maar herinneren aan de aanvaarde motie. Uitbreiding
van dbc's lijkt nu wel heel erg ver weg! Dat het hier alleen om kinderziekten
gaat, zoals de minister stelt, wagen wij sterk te betwijfelen. En dat de Orde
van Medisch Specialisten zich constructief opstelt, is mooi meegenomen, maar
dan is toch wel verzuimd, gaande de ontwikkeling, het nodige draagvlak onder
de leden te verwerven. Ook zegt het weinig, dat er overeenstemming over de
oplossingen voor de problemen met de dbc's in het bestuurlijk overleg is bereikt.
De hoeveelste keer is dit in feite, dat op soortgelijke wijze de kar weer
in het spoor moest worden getrokken?Er blijken nu problemen te zijn met de registratie, de uitval bij validatie,
de facturering, de rechtmatigheid van de betalingen, het gebrek aan inzicht
in het onderhanden zijnde werk, de nacalculatie 2005, het al dan niet correct
declareren van overloop-dbc's en de splitsing van A- en B-productie die noodzakelijk
is voor de schoning van het budget voor de B-dbc's. Wat gaat er eigenlijk
wel goed? De partijen zijn het bovendien nog niet eens wanneer deze
voorstellen ter oplossing van de problemen kunnen worden doorgevoerd. Op welke
termijn denkt de minister dat de zogeheten"kinderziekten" echt zijn
verholpen en hoe ziet hij hier de weg van A naar B, of liever van B naar A?En dan nu de zorgtoeslag. De CDA-fractie heeft er van meet af aan geen
misverstand over laten bestaan, te hechten aan een zeer zorgvuldige uitwerking
van het zorgtoeslagsysteem. Zo veel mogelijk moesten de inkomenseffecten binnen
het systeem als zodanig worden opgevangen, met slechts, indien volstrekt noodzakelijk,
aanvullende fiscale maatregelen. Omdat het aanvankelijk voor deze zorgtoeslag
uitgetrokken bedrag naar ons oordeel veel te laag was, is onze inzet geweest
om in het voorjaar tot een aanzienlijke uitbreiding te komen. En er heeft
metterdaad een reparatie plaatsgevonden met 600 mln. Dat was een duidelijke
stap in de goede richting, maar ook toen is er onzerzijds op gewezen, dat
ook dan nog een aantal groepen met negatieve inkomenseffecten zou kunnen worden
geconfronteerd. Welnu, dat probleem – zo werd in de memorie van antwoord
toegezegd – zou worden meegenomen in de integrale afweging die in de
zomer over het inkomensbeeld 2006 zou worden gemaakt. Tijdens de plenaire
behandeling heb ik hieraan toegevoegd: "De CDA-fractie rekent hierop."
Wij gingen er hierbij van uit, dat er nog onvoorziene – verhoudingsgewijze
kleine – reparaties nodig zouden blijken. Op een bedrag van 2,6 mld.
mag een reparatie van enkele honderden miljoenen immers klein worden genoemd.In het voorlopig verslag hebben wij vanuit onze kennis op dat moment een
aantal kritische vragen op hoofdlijnen gesteld. De memorie van antwoord stelt
ons in dit opzicht teleur. Om te beginnen, zal de minister toch een duidelijker
weerwoord moeten geven op de grote verontrusting in werkgeversland en onder
alle burgers zonder werkgever, over de ontwikkelingen rond de werkgeversbijdrage.
De onrust zou naar onze mening in ieder geval kleiner zijn geweest bij een
volledig nominale premie en een daarbij behorende zorgtoeslag. Er zou dan
sprake zijn geweest van een overzichtelijke situatie, zonder dat alle betrokkenen
zich steeds opnieuw moeten afvragen hoe hoog de werkgeversbijdrage in 2007
zal zijn. De CDA-fractie heeft ook begrip voor de nog gematigde kritiek uit
werkgeversland op een verhoging van bijna 10% binnen één
jaar. VNO-NCW gebruikt zeer milde termen, maar eindigt met de niet mis te
verstane vraag over de in het vooruitzicht gestelde kostenneutrale invoering/ontwikkeling
van de werkgeversbijdrage in het nieuwe stelsel. Er zal in ieder geval voor
na 2006 duidelijkheid moeten komen. Ook de CDA-fractie acht een antwoord op
deze vraag van wezenlijk belang.De brief van MKB-Nederland is onmiskenbaar veel harder van toon. MKB-Nederland
acht de stijging van de werkgeversbijdrage van 5,96% via 6,25%
naar 6,50% een buitengewoon ongewenste ontwikkeling. De verlaging van
het inkomensafhankelijke percentage voor ondernemers, te financieren uit de
verhoging van de werkgeversbijdrage, wordt door de heer Hermans zelfs principieel
onjuist genoemd, ook al zullen de werkgevers hiervoor worden gecompenseerd.
Het lijkt ons toe dat de minister niet alleen aan MKB-Nederland, maar evenzeer
aan deze Kamer een meer diepgaande verklaring moet geven dan hij in de memorie
van antwoord heeft gedaan.De minister gaat ook niet in op onze opmerkingen over de eventuele lastenstijging
met € 25 per jaar voor een alleenstaande en € 50 per jaar
voor een huishouden en over de oorzaken van een eventuele premiestijging.
Overigens, naar de minister uiteenzet, gaat het dan om een onvoorziene stijging.
Wat is voorts de reden dat de commissie-Korthals Altes nog geen advies heeft
uitgebracht?Eén opmerking nog over de beantwoording van de vragen van het CSO.
Het antwoord op de vraag of de tegemoetkoming van de werkgever/uitkeringsinstantie
voor de inkomensafhankelijke Zvw-bijdrage tot een hogere pensioengrondslag
leidt, brengt naar onze mening de problematiek duidelijk in beeld. In de meeste
pensioenregelingen zal met een hoger loon rekening moeten worden gehouden,
met navenant hogere kosten. Kan er niet een paraplubepaling worden ingevoerd,
zoals in het verleden met de overhevelingstoeslag is gebeurd, opdat partijen –
voorzover nodig – de gelegenheid krijgen om eventueel de tekst van hun
pensioenovereenkomst/pensioenreglement te wijzigen of andere maatregelen te
nemen?Dan kom ik nu tot een integrale afweging aan de hand van de vastgestelde
zorgtoeslagen in combinatie met de aanvullende fiscale maatregelen. Allereerst
zegt de CDA-fractie de minister dank voor de brochure over de financiële
gevolgen van de nieuwe zorgverzekering. In ieder geval kunnen wij hierover
aanzienlijk positiever zijn dan over de tv-spotjes en de eerdere brochure.
Enkele door mij geconstateerde ontoereikende toelichtingen zullen overigens
nog wel moeten worden gecorrigeerd. Ik beperk mij thans tot enkele kritische
kanttekeningen op hoofdlijnen. Het kan niet de bedoeling zijn, in dit debat
op allerhande individuele situaties in te gaan.Voorafgaande aan die kanttekeningen nog een opmerking. Het CDA heeft nimmer
een nieuw systeem in het vooruitzicht gesteld, waarbij iedereen er beter van
zou worden. Integendeel, in het huidige stelsel zijn de lasten van de diverse
ziektekostenverzekeringen zeker niet rechtvaardig verdeeld. Solidariteit,
ook binnen de generaties, bijvoorbeeld van ouderen, ontbreekt al te zeer,
waar de hoge kosten van de standaardpakketpolis staan tegenover de beperkte
ziekenfondspremie. Het nieuwe systeem brengt in dat opzicht een grotere solidariteit.
Op zich is de CDA-fractie echter niet gelukkig met het op zo forse manier
inzetten van fiscale maatregelen buiten de zorgtoeslag, per maand variërend
van € 49 positief tot € 22 negatief. Daarover zullen wij
in komende jaren nog wel komen te spreken.Een tweede opmerking is dat het de vraag is of het juist is, de verhoging
van AOW en minimumloon uitsluitend aan de zorgkosten toe te rekenen. Deze
verhoging is ook bestemd voor het opvangen van andere kosten die tezamen de
kosten van het bestaan uitmaken. Denk bijvoorbeeld aan de gestegen premies
voor de pensioenen en de lokale lasten. Het mooi ogende beeld komt er dan
misschien wel iets anders uit te zien. In de diverse overzichten heeft ons
vervolgens de differentiatie in de gemiddelde no-claimteruggave bevreemd.
Voor de studenten € 140 – vermoedelijk omdat zij gunstiger
risico's zijn – voor andere groepen € 90. In het licht van
de € 140 zou de teruggave voor ouderen en chronisch zieken/gehandicapten
veel lager moeten zijn.Een ander kritisch punt betreft de aanname dat de werkgever tot dusverre
voor hen die particulier verzekerd zijn 50% van de ziektekostenverzekeringspremie
vergoedt. Kan dit voor de toekomst worden hard gemaakt? Opvallend is ook de uitspraak over het vergoeden van de inkomensafhankelijke
bijdrage in 2006 uit het VUT-fonds. Hebben sociale partners hiertoe besloten?
Dat is ons niet bekend. Overigens geldt dit ook niet voor alle vutters die
particulier verzekerd zijn evenmin voor alle burgers met een prepensioen.
Kortom, het aanvechtbare van sommige aannames, maar ook de diverse uitkomsten
tonen aan, dat er in ieder geval nog sprake is van problemen voor de Vutters
en de mensen met een prepensioen.Hiernaast hebben wij in de overzichten node de berekeningen gemist rond
de werkende jongeren vanaf achttien jaar met een jeugdminimumloon. Naast de
Wajongers behoeven zij ook als groep, zeker de achttien- en negentienjarigen,
aandacht en een handreiking. Naar onze mening is er ook voor jongeren van
achttien en negentien jaar sprake van koopkrachtverlies. De tweede voortgangsrapportage
heeft dat intussen bevestigd. Is dat bewust beleid? Is er dan geen sprake
van een negatieve prikkel? Vervolgens lag er tot voor enkele dagen een probleem
met scholieren/studenten. Is dat met het aanvaarde voorstel van D66 nu voldoende
afgedekt?Verder is het zo, dat de minister het gebruik maken van de negatieve optie
met ons voor het jaar 2006 een goede zaak vindt. Dit om een zo geruisloos
mogelijke overgang van het oude naar het nieuwe stelsel mogelijk te maken.
Afhankelijk van de zorgverzekeraar kan dit toch een beduidend hogere premie
betekenen. Nu de zorgverzekeraars door alle problemen vermoedelijk eerst in
een laat stadium de premies voor 2006 bekend zullen maken, is dit toch wel
een extra complicatie, speciaal voor de nog steeds kwetsbare groepen in de
overzichten.Ten slotte wat dit onderwerp betreft nog de vraag waarom geen rekening
is gehouden met de afschaffing van het gebruikersdeel ozb, de verhoging van
de kinderbijslag en de stijging van de contractlonen.In onze schriftelijke inbreng hebben wij reeds geanticipeerd op een nog
noodzakelijke reparatie ofwel compensatie. Wij hebben er begrip voor dat er
nog geen volmaakt nieuw systeem voor ons ligt. Dat noodzaakt ons echter wel
tot de herhaling van onze vraag om een substantiële risicopot in te stellen
voor reparatie van nog voor groepen opduikende aantoonbare en onvoorzienbare
onrechtvaardigheden. Wij herhalen deze vraag in de verwachting dat de minister
voor reële argumenten vatbaar zal zijn. De CDA-fractie heeft van meet
af aan de invoeringsdatum gekoppeld aan de reparatie van de losse eindjes,
die zich bepaald nog zouden kunnen aandienen: reeds gesignaleerde onbegrijpelijke
uitkomsten, maar vooral ook andere onvoorziene knelpunten die onder meer door
de vliegende brigade kunnen en naar onze mening zeker ook zullen worden gesignaleerd.
Wij gaan ervan uit dat dit nadrukkelijke verzoek van de CDA-fractie in een
of andere vorm zal worden gehonoreerd. Een verwijzing naar de substantiële
uitgavenreserve voor het opvangen van tegenvallers, is na de algemene beschouwingen
in de Tweede Kamer volstrekt achterhaald. Of worden de toen gehonoreerde wensen
elders gedekt en is de uitgavenreserve van 200 mln. nu geheel voor dit doel
in te zetten? Uiteraard staan wij ook open voor argumenten van de minister
in deze zo moeilijke zaak. Ik hoop van harte dat wij uitgaande van de door
ons gedane suggestie tot een bevredigende oplossing kunnen komen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Er moet mij iets van het hart. Wij hebben hier in juni de CDA-fractie
duidelijk een voorbehoud horen maken inzake de invoeringsdatum van de wet.
Het voorbehoud was, dat er ongeveer op dit moment veel grotere zekerheid zou
zijn over waaraan wij zouden beginnen. Nu komt mevrouw Van Leeuwen namens
haar fractie met een drie kwartier durend betoog waarin het wemelt van de
onzekerheden en van toezeggingen die nog moeten worden gedaan, opdat de fractie
akkoord kan gaan. Als ultieme remedie is mevrouw Van Leeuwen gekomen met een
risicopot of noodfonds. Dat geeft al aan dat zelfs de CDA-fractie eigenlijk
niet gelooft dat deze wet op 1 januari op een fatsoenlijke en zorgvuldige
wijze kan worden ingevoerd. Wij krijgen nu weer dezelfde situatie als in juni,
toen een voorbehoud werd gemaakt dat vele toezeggingen zouden moeten worden
gedaan. Op z'n minst moeten wij constateren dat de minister daarmee niet heel
zuiver omgaat en alles voor zich uitschuift. Straks gaat de CDA-fractie wel
aan dat avontuur beginnen, mits er maar een risicopot is. Ik vind dat een
potsierlijke redenering aan het worden.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat mag u vinden. Ik wil u best antwoorden. Wij hebben toen al onze zorgpunten
benoemd. Ik heb er ook een aantal geschrapt. Wat is er de afgelopen maanden
niet gebeurd aan zo'n belangrijke zaak als het risicovereveningsysteem? Dat
is naast de vrije artsenkeuze en andere zaken een van de kernpunten van het
nieuwe stelsel. Dat is de afgelopen maanden opgelost. Natuurlijk mag ik dan
in een debat nog wel een paar vragen stellen. Waarom debatteren wij hier anders
met elkaar? Maar ik heb heel duidelijk gezegd dat ik redelijk tevreden ben.
Ik heb mijn lijstje teruggebracht tot onder meer de invloed van patiënten
en de risicopot. Ik heb daarnaast nog een paar vragen gesteld over de uitvoering.
Mag dat? Daar waar wij nog niet helemaal zijn waar wij volgens de CDA-fractie
moeten zijn, heb ik nadere vragen gesteld. Dat is toch de bedoeling van een
debat in deze Kamer?De heer Van der Lans (GroenLinks):Ja, maar u vergeet een cruciale vraag te stellen, namelijk of wij, het
geheel overziende, de burgers een stelselherziening kunnen aandoen die zoveel
onzekerheden in zich bergt en die zo belangrijk is. Dat is de vraag die over
alles heengaat en waarop u ook een antwoord moet geven. Die onzekerheden zijn
zo groot dat u de vraag moet stellen: kunnen wij in het kader van zorgvuldigheid
en gegeven de politieke situatie waarin het vertrouwen in de democratie enorm
aan het slinken is, het burgers aandoen om op 1 januari zo'n pakket in
te voeren, ondanks alle bezwaren die eraan kleven en die wij zelf formuleren?
Met al uw technische redeneringen loopt u daaraan voorbij.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Daar ben ik helemaal niet aan voorbijgegaan. Zet het eens op een rijtje
en wees bereid daar met mij over te discussiëren. Wij hebben de negatieve
optie ingebracht en die is overgenomen. Dat betekent dat er per 1 januari
aanstaande geen onverzekerde extra bij komt. De heer Hamel heeft daar wel
wat kritiek op uitgeoefend, maar een feit is toch dat per 1 januari aanstaande
alle verzekerden een op een kunnen overgaan naar het nieuwe stelsel. Dat was
een hoofdpunt en daar was het ons om begonnen in het debat in juni. Bleef in dit kader over de problematiek van de onverzekerden. Ik heb u
daar nooit eerder over gehoord, maar die zijn er in het huidige stelsel ook.
Nu lopen er ook al honderdduizenden mensen onverzekerd rond. Omdat straks
die verzekeringsplicht er komt, probeer ik in een goede dialoog met de minister
tot een oplossing van dat probleem te komen.Hiermee hebben wij een heel complex aan zaken geregeld dat de Zorgverzekeringswet
tot een goede invoering kan brengen. Lopende het debat zijn er verder heel
wat andere punten ook opgelost.U had het over de Zorgtoeslagwet. Ook in juni ben ik er uitermate kritisch
over geweest. Ik heb al mijn grote waardering uitgesproken voor het boekje
dat er nu ligt en ik hoop dat u dat net als ik bladzijde voor bladzijde zal
lezen. Omdat ik het al heb gedaan, heb ik enkele toelichtingen genoemd die
wat gewijzigd zouden moeten worden omdat die niet helemaal duidelijk zijn.
In ieder geval ligt dat boekje er en dat is een goed uitgangspunt. Alleen,
deze operatie is inderdaad bijzonder ingewikkeld en daarom vraag ik de minister –
natuurlijk mede gelet op de onrust onder de bevolking en op alle brieven die
wij hebben ontvangen – nog eens te bezien of bepaalde groepen toch niet
over het hoofd zijn gezien. Het gaat mij om groepen en niet om individuele
situaties, zoals ik ook in de uitgangsstelling van het CDA heb aangeven. Ik
vind dat ik dan helemaal niet potsierlijk bezig ben, maar gewoon doe wat ik
in een debat als dit behoor te doen!Mevrouw de voorzitter. In de schriftelijke inbreng is de CDA-fractie niet
zonder reden uitvoerig ingegaan op de problematiek rond de vrijwillige verzekering
AWBZ. De juridische procedures zijn al aangekondigd en wij vrezen dat deze
wel eens effect kunnen sorteren. Voor alle duidelijkheid, de huidige verplichte
AWBZ-verzekerden in het woonland zijn bewust buiten beschouwing gelaten, juist
omdat zij ook gebruik kunnen maken van de AWBZ-restitutieregelingen. De drie
genoemde argumenten om tot beëindiging van de vrijwillige verzekering
over te gaan – de fraudegevoeligheid, ruimhartige toepassing door het
ontbreken van goede controle in het buitenland en de onevenwichtige verhouding
tussen premieopbrengst en uitgaven – spreken de CDA-fractie niet zo
aan. Deze problemen zijn reeds geduid bij de invoering en zijn ook uitvoerig
aan de orde geweest, zodat deze thans dus niet als argument kunnen worden
gebruikt. Bovendien kan hieraan iets worden gedaan en gaat het om een aflopende
zaak. Daarom wil de CDA-fractie nogmaals aandringen op een vorm van overgangsrecht
anders dan voor degenen die nu reeds gebruikmaken van de regeling en derhalve
van de noodzakelijke voorzieningen. Elke variant is voor ons bespreekbaar,
temeer omdat financiële overwegingen geen rol spelen. Bij terugkeer naar
Nederland, die door ons als zeer belastend wordt gezien voor degenen die AWBZ-zorg
nodig hebben, kunnen deze repatrianten immers alle aanspraken tot gelding
maken. Waarom deze dan niet in enigerlei vorm gehandhaafd voor deze beperkte
groep in het buitenland, die mede door de overheid is "verleid"
tot deze vrijwillige verzekering en zich derhalve van hun eigen verantwoordelijkheid
bewust is geweest?Ik kom vervolgens op het derde onderdeel van onze gezamenlijke motie,
de motie-Swenker, te weten de no-claimproblematiek. Naar ons gevoel voldoet
de ons nu gezonden notitie – waarvoor overigens ook de CDA-fractie de
minister zeer erkentelijk is – niet geheel aan de verwachtingen. Een
standpuntbepaling ontbreekt immers nog, maar collega Schouw zal aan de uitvoering
van dit deel van de motie ongetwijfeld nog uitvoerig aandacht besteden.Met stomme verbazing hebben wij in de tweede voortgangsrapportage de informatie
over de voorlichtingscampagne gelezen en met name de door de Rijksvoorlichtingsdienst
gemeten effecten, in het bijzonder de mededeling dat de boodschap goed is
overgekomen. Uit de vele, vele reacties uit het land hebben wij een heel ander
gevoel overgehouden. Als de Rijksvoorlichtingsdienst metterdaad standaard
de effecten van alle campagnes onderzoekt, dan rijst toch de vraag, mede gelet
op de uitkomsten van de Europacampagne en de nu bekende reacties daarop, of
er wel sprake is van een goede methode. In ieder geval doet de CDA-fractie –
en daarbij willen wij het laten – een dringend beroep op de minister
alle verdere activiteiten gericht op bijzondere doelgroepen vooraf door een
panel uit deze doelgroepen te laten beoordelen.Over de stand van zaken rond de uitvoering door de Belastingdienst hebben
wij vooralsnog weinig vernomen. Wij vragen de staatssecretaris van Financiën
ons hierin een goed inzicht te geven, ook in de eventueel te verwachten problemen.
Gelet op het feit dat de verzekeraars eerst in december de definitieve premies
gaan vaststellen, betekent dit dat voor de rekenpremie zal worden uitgegaan
van aannames. Hoe en wanneer zal dit worden gecompenseerd en op welke wijze
zal hierover worden gecommuniceerd? Wordt gemonitord of door kwetsbare groepen
gebruik wordt gemaakt van de zorgtoeslag, dit ter voorbereiding van een eventuele
automatische uitkering bij een grote onderbenutting?Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie heeft duidelijk een aantal onderwerpen
aangedragen die haar nog zorgen baren, met de bedoeling om in een goede dialoog
met de minister en de staatssecretaris toereikende oplossingen te vinden.
Wij behouden in ieder geval goede herinneringen aan het debat van 7 juni
jongstleden.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Vandaag discussiëren wij met de minister van VWS over
de Invoerings- en Aanpassingswet en kan definitief worden bepaald dat op 1 januari
2006 de nieuwe Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag in werking
treden, maar kan overigens ook duidelijk worden dat invoering nu een onzekere
sprong in het duister zal zijn. Tijdens de discussie in de Eerste Kamer in
juni heb ik mijn bezorgdheid geuit over de haalbaarheid van deze datum en
over de mogelijkheid dat er chaos en onzekerheid zullen ontstaan. Sinds juni
is mijn bezorgdheid er niet minder op geworden en, gelet op alle onrust in
de maatschappij, denken miljoenen mensen er net zo over.Drie weken geleden werd in deze Kamer een unaniem door de Tweede Kamer
aangenomen wet tegen het smeergeld betalen op kosten van de schatkist door
CDA en VVD om zeep geholpen, met als argument dat er onvoldoende duidelijkheid
was over de rechtsbescherming van de (met het smeergeld in verband gebrachte)
belastingplichtige. Het heeft mij verbaasd dat deze partijen zoveel zorg tentoonspreidden
voor een kleine en wellicht niet al te fijne groep burgers, terwijl zij tot
nu toe niet in staat zijn geweest om met het oog op de Zorgverzekeringswet
rechtsbescherming en vooral ook zekerheid voor de burger te scheppen. Ik roep
mijn medesenatoren vandaag dan ook op om oog en oor te hebben voor de vele
losse eindjes die er nog steeds zijn, de risico's die gelopen worden als nu
al tot uitvoering wordt overgegaan en vooral te letten op de vele vragen die
nog in de samenleving leven. Ik ben namelijk bang dat een "ja" van
ons vandaag een "o jé" in de samenleving zal betekenen.Mevrouw Van Leeuwen heeft in juni gezegd dat zij zich liever kapot vecht
voor een goede wet. Dat deel ik volledig met haar en ik denk dat dit voor
iedereen hier in de zaal geldt. Maar, zo vraag ik haar dan maar op de vrouw
af, kan zij zich met mij ook vinden in het volgende – ik gebruik nu
haar terminologie –: wij moeten ook hoe dan ook voorkomen dat wij ons
straks kapot schamen voor een slechte wet! Laten wij ons vandaag dan ook extra
bewust zijn van de verantwoordelijkheid die op onze schouders rust.Tot afgelopen zaterdag hebben wij brieven, rapporten, (voortgangs)rapportages,
overzichten, kostenplaatjes en herziene kostenplaatjes van het ministerie
ontvangen om geïnformeerd te blijven over de voortgang van de Zorgverzekeringswet.
Het is een hele klus geweest, alweer, om alles door te ploegen en te begrijpen
en weer te constateren dat er nog steeds nieuwe feiten boven komen die nog
onvoldoende doordacht zijn op hun consequenties. Ik vraag mij dan ook af of
er überhaupt in ons land één mens te vinden is die alles
over de wet weet en dat dan ook nog kan overzien. Dit feit alleen al geeft
aan dat het ten enenmale onmogelijk zal zijn om de gewone man en vrouw, die
wel straks met de nieuwe zorgverzekering te maken zullen hebben, adequaat
voor te lichten. De 30.000 telefoontjes per dag die de belastingtelefoon de
eerste drie weken al verwerkte, zijn daar ook een omineus teken van, net als
de noodsignalen die worden uitgezonden door de grootste ouderenorganisatie
in ons land, de Katholieke Bond van Ouderen die spreekt van een ondeugdelijke
en onduidelijke wet.De minister heeft ons in zijn tweede voortgangsrapportage op de hoogte
gesteld van alle inspanningen die hij doet om de burger adequaat voor te lichten.
Ik ben blij dat hij heeft ingezien dat er nog heel wat moet gebeuren en dat
er ook kritisch is gekeken naar de eerste ronde die meer vragen bleek op te
roepen dan te beantwoorden. Kan hij inzicht geven in de aantallen mensen,
zowel bij de belastingtelefoon als bij het ministerie zelf en bij de zorgverzekeraars,
die nu fulltime bezig zijn met de voorlichting? Hoe hoog zijn de kosten die
hiermee zijn gemoeid en denkt hij uit te komen met het hiervoor bestemde budget?Ik heb gehoord dat met name ook de ouderenbonden overstelpt worden met
telefoontjes van ongeruste ouderen. Volgens mij snappen oudere mensen heel
goed dat er wat op het spel staat. Wat doet de minister om met name ook in
overleg met de ouderenbonden deze groep goed en begrijpelijk voor te lichten?De minister geeft aan dat nu de fase van benadering van specifieke doelgroepen
is aangebroken. Hoe doet hij dat bij allochtonen en bij de nu al onverzekerden,
de groep waar tijdens alle discussie al veel naar is verwezen? Ons inziens
is nog geen afdoend antwoord gegeven op de vraag hoe deze onzichtbare groep
bereikt wordt en de noodzaak om te voorkomen dat deze groep alleen maar groter
wordt. Het eerste probleem is de groep nu al onverzekerden, het tweede probleem
wordt de groep die niet beseft dat ze zich zelf moet verzekeren en een derde
groep wordt de groep die door welke reden dan ook betalingsachterstand oploopt
en dan uit de verzekering gewipt wordt die ze eerst via de negatieve optie
wel hadden. In die zin kan ik mij goed vinden in het voorstel van het CDA
om daar een beter overleg over te voeren. Met organisaties als Divosa, VNG
en ook de KNMG zijn wij van mening dat alles op alles gezet moet worden om
te voorkomen dat de groep groter wordt en dat mensen tussen wal en schip vallen.
Is de werkgroep onverzekerden al operationeel – daar werd in de voortgangsrapportage
van gerept – en participeren hierin naast mensen van VWS, SZW, CVZ en
ZN ook vertegenwoordigers van genoemde organisaties? Wat is de opdracht van
de werkgroep en wordt conform een verzoek van het CDA een vangnet gecreëerd?
Ik heb begrepen dat er besprekingen zijn geweest tussen de minister en een
beperkt deel van deze Kamer – ik was daar ook graag bij aanwezig geweest –
waar de nodige honderden miljoenen over tafel zijn gegaan. Collega Van Leeuwen
heeft in haar bijdrage al vragen gesteld over deze risicopot en verhaalde
ook over haar miljoenenjacht in de Staatscourant. Zij heeft ook aangegeven
waaraan de veroverde miljoenen haars inziens zouden moeten worden besteed.
Ik citeer uit haar bijdrage: losse eindjes die zich bepaald nog zullen aandienen,
reeds gesignaleerde onbegrijpelijke uitkomsten, ook anders onvoorziene knelpunten
die naar de mening van het CDA zeker ook nog zullen worden gesignaleerd. Met
collega Van der Lans vraag ik mij dan af waar wij hier mee bezig zijn. Met
geld alleen kan toch niet alles worden gerepareerd? Denk maar aan alle immateriële
schade! Het heeft mij ook zeer verbaasd dat ik gisteren op teletekst kon lezen
dat het kabinet niet onwelwillend staat tegenover deze suggestie van het CDA!
Ik hoop dat collega Van Leeuwen mij kan vertellen waarom zij niet voor de
koninklijke weg heeft gekozen en wel via de commissie VWS. Zo langzamerhand
heb ook ik enige ervaring in dit huis, maar deze gang kende ik nog niet!Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik begrijp niet wat u bedoelt! In mijn eerste schriftelijke inbreng staat
duidelijk mijn verzoek om een substantiële risicopot! Wat is daar mis
mee?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Daar is op zich niets mee, maar wel in die zin dat u net zei dat er nog
zoveel onvoorziens is. Als je dat vindt, aan welke sprong in het duister beginnen
wij dan?Mijn procedurele punt is dat het kennelijk mogelijk is voor een voorzitter
van een commissie om in overleg met het ministerie geld vrij te spelen en
dat het kabinet daar al toezeggingen over heeft gedaan, terwijl de commissie
daar geen algemeen standpunt over heeft ingenomen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat vind ik een wat wonderlijke opmerking. U weet het blijkbaar al wel,
maar ik niet en dat de kranten van alles suggereren, daar kan ik niets aan
doen. Ik heb inderdaad vastgehouden aan die eerste schriftelijke inbreng en
dat werd mij ook gevraagd in dat interview met de Staatscourant, maar de discussie
daarover moet nog komen. Tot mijn grote verwondering heb ik vanmorgen in Trouw
gelezen dat uit kringen van de Tweede Kamer is verteld wat het
antwoord van de minister zou zijn. U hebt mij er niet over gehoord en ik kan
u met de hand op het hart verzekeren dat ik er nog niets over weet. Wij zijn
nu bezig met het debat in een open dialoog met de minister!Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik ben in ieder geval blij met uw toelichting en dan zullen wij gezamenlijk
de koninklijke weg bewandelen en het antwoord van de minister afwachten!Ik vind overigens dat de minister tot nu toe onvoldoende serieus geluisterd
heeft naar het probleem dat met name Divosa en de VNG hebben aangedragen,
namelijk dat mensen aan de onderrand van de samenleving in financiële
problemen zullen komen door de hoge nominale premie, doordat zijzelf kiezen
voor een hoog eigen risico of doordat zij de zorgtoeslag op voorhand gaan
consumeren. De minister praat er omheen als hij op bladzijde 3 van de memorie
van antwoord stelt: "Situaties waarin bijstandsgerechtigden vanwege hoge
medische kosten in financiële problemen geraken doordat zij niet verzekerd
zijn, kunnen worden aangemerkt als tekortschietend besef van de betrokkenen
voor de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan." Als
dat al zo is – ik denk zelf dat er allerlei andere redenen zijn te bedenken
waarom mensen in financiële problemen kunnen raken – dan nog is én
geen serieus antwoord gegeven op de vraag wie er ten finale verantwoordelijk
voor is dat mensen niet door de bodem van het bestaan zakken, én niet
op de terechte vragen van Divosa en VNG hoe hiermee om te gaan, waarbij de
vraag naar financiële tegemoetkoming voor gemeenten, die een toenemend
beroep op de bijzondere bijstand voorzien, er nog maar één is.In tegenstelling tot de minister kan ik vanuit mijn eigen ervaring –
die deel ik met heel veel mensen – melden dat niet iedereen in staat
is de eigen financiële situatie en gezondheidsrisico naar behoren in
te schatten. Als men een probleem ontkent, zoals de minister doet, betekent
het nog niet dat het er niet is. Ik zou daarom graag een serieus antwoord
van de minister willen op mijn ook serieuze zorgen.Ook voor zorgaanbieders zal de toename van het aantal onverzekerden problemen
met zich brengen. De minister vermeldt dat eerstelijnszorgaanbieders bij oninbare
rekeningen voor kosten van medisch noodzakelijke zorg die aan illegalen is
verleend een beroep kunnen doen op de stichting Koppeling. Geldt dat ook voor
oninbare rekeningen van onverzekerden, want dat zijn toch niet precies dezelfde
groepen? Overigens acht ik zelf de kans dat onverzekerden geen of te laat
een beroep op medische zorg doen minstens zo groot en daarbij gevaarlijk voor
de volksgezondheid. Wat vindt de minister daarvan? Ik denk maar aan mensen
die doorlopen met tbc of andere besmettelijke de volksgezondheid bedreigende
aandoeningen.Ik ga nu over tot de verzekerden en de verschillende manieren waarop hun
invloed en positie in het nieuwe zorgverzekeringsstelsel geregeld zijn. Over
de vrije artsenkeuze is al heel wat te doen geweest. Uit de bijdrage van collega
Van Leeuwen heb ik begrepen dat zij tevreden is met de exegese van de minister
in de memorie van antwoord van de motie-Swenker c.s., waarin de regering onder
andere werd verzocht om de vrije artsenkeuze voor patiënten te garanderen
zonder extra premiebetalingen, hetgeen impliceerde dat men uit zou moeten
gaan van restitutiepolissen als norm met alle gevolgen voor de berekening
van de normpremie en de hoogte van de zorgtoeslag. In het voorlopig verslag,
maar ook net in haar bijdrage, gaf mevrouw Van Leeuwen aan dat de minister
het CDA-standpunt zoals verwoord in de motie niet heeft overgenomen. Is de
minister van mening dat de vrije artsenkeuze door zijn uitleg voldoende gewaarborgd
is? Hoe kan hij toezeggen dat hij artikel 12 zal gebruiken als blijkt dat
er onvoldoende zorgaanbieders worden gecontracteerd en daarbij tegelijkertijd
toegeeft dat dat eigenlijk niet kan, omdat hij private zorgverzekeraars niet
kan dwingen? Overigens mis ik in het hele verhaal nog de notie dat er zorgaanbieders
zullen zijn, die er zelf voor kiezen niet gecontracteerd te worden, omdat
dat voor henzelf minder rompslomp betekent, waardoor vrije artsenkeuze toch
een farce kan blijken te zijn. Het is ook mogelijk dat zorgaanbieders zorgverzekeraars
verhinderen breed te contracteren. Wat vindt de minister daarvan? Is het inzetten
van artikel 12 hiervoor ook mogelijk?De minister heeft een bedrag van 7 mln. toegezegd dat via het fonds PGO
verdeeld kan worden ter versterking van de patiënten- en consumentenorganisaties.
Vanmorgen kreeg ik een brief onder ogen van de Samenwerkende Ouderenorganisaties
die mij vragen om er bij de minister op aan te dringen duidelijkheid te verschaffen
over de wijze waarop het fonds PGO deze middelen gaat toewijzen aan de PGO-organisaties.
Hoe verhoudt deze toewijzing zich bijvoorbeeld tot de functiegerichte financieringssystematiek
die het fonds PGO wil gaan uitvoeren?Ook heeft de minister ZN gevraagd hoe verzekeraars de verplichting zullen
gaan invullen om verzekerden een redelijke mate van invloed op hun beleid
te geven. Hij heeft de indruk dat zorgverzekeraars er werk van maken en zegt
op dit moment geen nadere regels te willen stellen. Wij betreuren dat want
hij vermeldt ook dat ziekenfondsen in het verleden de ervaring hadden dat
het vaak lastig is om verzekerden te enthousiasmeren om zitting te nemen in
ledenraden. Dat pleit er mijns inziens voor om juist wel regels te stellen,
omdat dat zowel voor verzekerden als voor verzekeraars een steun in de rug
kan zijn om enerzijds een positie op te eisen en anderzijds te benadrukken
dat er van vrijblijvendheid geen sprake kan zijn. Misschien dat verzekerden
tot nu toe het gevoel hadden toch niet serieus genomen te worden en dat kan
met regelgeving juist voorkomen worden. Wij hebben overigens met instemming
gezien dat de minister werk maakt van de ontwikkeling van de consumentenwet,
waarin de bepalingen in de verschillende wetten worden gebundeld die de rechtspositie
van de patiënt en/of consument betreffen. Wij zien wat dat betreft uit
naar de derde voortgangsrapportage.Voorzitter. Ik kom bij de verzekeraars en de resultaten van de monitor
door PricewaterhouseCoopers verricht. Wij zijn blij dat de minister deze onafhankelijke
audit, die mede op verzoek van de SP tot stand is gekomen, heeft laten verrichten,
maar zijn echter niet gerustgesteld door de uitkomsten en delen de conclusie
dat, gelet op de kwalitatief hoogstaande voorbereiding, verantwoorde invoering
van de Zorgverzekeringswet mogelijk moet zijn per 1 januari absoluut
niet. Wat betekent het nu precies dat bij 18% van de zorgverzekeraars –
om hoeveel verzekerden gaat het dan ongeveer die de dupe zouden kunnen worden? –
de code oranje van toepassing is als het gaat om de IT-systemen?
Ik ken geen stoplicht dat na oranje op groen springt, de minister wel? Als
er kans is dat de systemen niet in orde zijn – en dat kan haast niet
anders; ik heb ook ruime ervaring met IT-systemen die op tijd klaar zouden
moeten zijn – dan lijkt mij de uitspraak van de minister een geval van
wishful thinking. Ik heb in dezen dan ook dezelfde vragen als de CDA-fractie.
Het commentaar van de minister op het rapport doorlezend, is het eens te meer
weer treffend hoe hij verzekeraars vertrouwt op hun uitspraken, hoe serieus
hij ze neemt en hoe weinig van dat alles blijkt als je ziet hoe er met de
rest van de spelers in het veld – de burgers en de zorgaanbieders –
wordt omgegaan. Hoe staat het met de IT van de zorgaanbieders? Heeft de minister
daar ook onderzoek naar verricht? Hoe klaar zijn zij ervoor en hoe klaar zijn
de burgers? Dit geldt zeker ook voor de modelovereenkomst en de daarop geënte
modelpolissen. Klopt het dat er nog geen enkele modelpolis van een zorgverzekeraar
is goedgekeurd door het CTZ? Hoeveel tijd rest hier nog voor? Het lijkt mij
sowieso een illusie te denken dat er begin november al polissen zijn in te
zien. Dat betekent dat burgers nog lang in onzekerheid zullen blijven over
wat er straks te kiezen valt en wat ze ervoor moeten betalen. Ik verwacht
overigens nog heel wat gedoe tussen CTZ, CVZ en zorgverzekeraars als het gaat
om de manier waarop verzekerde prestaties functioneel worden omschreven. Voor
gedoe is helemaal geen tijd meer en dat houdt het risico in dat er onduidelijke
en onzorgvuldige polissen op de markt verschijnen, die vervolgens weer allerlei
procedures bij geschillen commissies zullen veroorzaken. Hoe ziet de minister
dat?Als zorgaanbieder, als huisarts ben ik nog niet benaderd door zorgverzekeraars
met een contract voor 2006. Verwacht de minister dat zorgverzekeraars met
ingang van 2006 de onderliggende contracten voor de natura- en restitutiepolissen
die ze dan wel al aanbieden, ook al gesloten hebben? Waarop baseert de minister
overigens zijn mening dat zorgaanbieders ten opzichte van zorgverzekeraars
een sterke uitgangspositie hebben bij onderhandelingen? Mijn ervaring is dat
veeleer het omgekeerde het geval is. Fysiotherapeuten bijvoorbeeld denken
er over het algemeen ook anders over.Een ander onderwerp waarover wij in juni ook uitgebreid spraken en waarover
de afgelopen maanden ook druk vergaderd is, is privacy en de waarborging van
het medisch beroepsgeheim. Wij zijn blij dat de minister de bezwaren die zeker
ook door de fractie van de SP naar voren zijn gebracht, zo serieus heeft genomen
en heeft toegezegd om met een ministeriële regeling te komen ter aanvulling
op artikel 87 van de Zorgverzekeringswet. We betreuren het wel dat de tekst
ondanks toezeggingen vandaag niet voorligt, zodat ook nog niet valt in te
schatten hoe het commitment van de uitvoerende partijen zal zijn. Mevrouw
Van Leeuwen wees hier ook al op. Zolang de formulering van de regeling en
de beoordeling ervan door de professionals niet bekend is, verwacht ik dat
de professionals zich, evenals bij de uitvoering van de huidige Ziekenfondswet,
zullen laten leiden door de eed van Hippocrates en de WGBO, waarin het beroepsgeheim
de privacy van de patiënt waarborgt. Ik verschil van mening met de minister
over de vraag of dit in het verleden niet goed geregeld was. Wij hadden in
het verleden immers goede ankerpunten. Deze constatering is niet als dreiging
bedoeld, maar wel als een oprechte uitnodiging aan de minister om haast te
maken met de ministeriële regeling en oog te hebben voor de zorgen die
heersen bij de zorgaanbieders. Voor artsen is het beroepsgeheim heilig en
het startpunt bij de ontmoeting met iedere patiënt.Voor mijzelf is overigens het hele gedoe rondom privacy en beroepsgeheim
een van vele voorbeelden die aantonen dat zorg zich niet leent voor marktdenken
en marktprincipes. In dit geval gaat het om het ten behoeve van fraudebestrijding
te grabbel gooien van de meest intieme informatie over mensen, waarmee anderen
vervolgens ondanks Chinese muren, die mijns inziens net zo virtueel kunnen
zijn en sterk als menige firewall, aan de haal kunnen gaan. Het zal u niet
verbazen dat ik deze ontwikkeling afwijs. Op grond van welke argumenten acht
de minister het noodzakelijk en aanvaardbaar dat met ingang van 1 januari
2006 dbc-prestatiebeschrijvingen onder vermelding van de volledige dbc-code
op de nota aan de zorgverzekeraar worden vermeld? Geldt dit overigens alleen
voor de dbc's uit het vrij onderhandelbare B-segment of ook voor die uit het
A-segment? Op welke manier wordt vormgegeven aan de geheimhoudingsplicht van
alle medewerkers van zorgverzekeraars? Hebben zij een beroepscode, leggen
zij een eed of gelofte af?De minister meldt ergens dat onderzoek naar versleuteling van de dbc's
wordt verricht door het SIV en dat daar in oktober over wordt gerapporteerd.
Wat is precies het SIV? Mevrouw Van Leeuwen gaf er een andere naam aan, zij
had het volgens mij over "het IVF" of iets in die geest en zei dat
daarover in oktober wordt gerapporteerd. Ik ben benieuwd naar wat voor instantie
daar nu weer achter staat, ik had er niet eerder van gehoord. Hoe reëel
acht de minister de kans dat vanaf 1 januari 2006 het BSN operationeel
is? Daarbij gaat het natuurlijk ook over de noodzakelijke ICT-aanpassingen.
En wanneer baart de commissie-Korthals Altes nu eindelijk het voorstel voor
een maatschappelijk aanvaardbaar uurtarief voor specialisten? Dat zou toch
al in juni bekend zijn?Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. Voordat mevrouw Slagter er iets achter zoekt, in mijn tekst
staat "Stichting Informatie Voorziening". Ik zie inderdaad dat daar
tussen haakjes iets anders is neergezet. Dat is de terminologie. Ik heb dit
gewoon uit de stukken, dus zoekt u er niets achter.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat deed ik helemaal niet, hoor. Ik denk dat wij gezamenlijk wel via een
IVF-methode tot het juiste antwoord komen, maar nu nog het antwoord van de
minister.We ontvingen onlangs het rapport dat het onderzoek beschrijft naar alternatieven
voor no claim en eigen risico, een ander punt dat in de motie-Swenker c.s.
werd genoemd. Mijn conclusie is dat het hoe dan ook ingewikkeld is om wijzigingen
in te voeren en dat het dan misschien maar het beste is om de evaluaties af
te wachten. Met één uitzondering mijns inziens en dat is het
verschil tussen wat wel en niet valt onder no claim en eventueel eigen risico.
Zelfs de zorgverzekeraars hebben hier veel moeite mee en wijzen ook op het
probleem hoe een eigen risico met een restitutiepolis is te verrekenen. Is
de minister nog van plan wat aan dit verschil te doen? Mijn voorstel zou zijn
om in ieder geval huisartsenzorg in zijn totaliteit niet onder het eigen risico
te laten vallen, zoals ook bij de no claim het geval is. Dit zal de duidelijkheid
zeker ten goede komen. Graag zou ik willen dat de minister nog eens uitlegde hoe het nu zit met
de AWBZ-premie. Ik snap het namelijk niet. In de brochure van VWS "Ziektekostenverzekeringen
in Nederland, het nieuwe Zorgverzekeringsstelsel" staat dat iedereen
die van rechtswege AWBZ-verzekerd is, verplicht is een zorgverzekering af
te sluiten. Als toelichting staat daarbij dat het gaat om degenen die legaal
in Nederland wonen of in het buitenland wonen en in Nederland werken en aan
de loonbelasting onderworpen zijn. Bij de toelichting op de AWBZ staat evenwel
dat alle ingezetenen van Nederland van rechtswege verzekerd zijn en niet-ingezetenen
die aan de Nederlandse loonbelasting zijn onderworpen, met name grensarbeiders
en expatriates. In de discussie in de Tweede Kamer is echter genoemd dat Nederlanders
in het buitenland met AOW- en/of pensioen- of WAO-uitkering ook verplicht
onder de basisverzekering vallen: zij betalen het CVZ de premie voor zorg
in het woonland en het CVZ int ook de inkomensafhankelijke premie. Het CVZ
betaalt de rekeningen van buitenlandse ziekenhuizen en huisartsen als het
EU-landen of de verdragslanden Turkije en Marokko betreft. Zijn deze mensen
ook AWBZ-premieplichtig en betalen zij daarmee voor iets waar zij vervolgens
geen recht op hebben, want de aanspraken hierop vervallen toch per 1 januari
2006? Hebben deze mensen ook recht op de zorgtoeslag?Voorzitter, ik kom tot een afronding. De haast om tot invoering op 1 januari
te komen lijkt meer met prestige en electorale overwegingen te maken te hebben
dan met het nastreven van goed beleid. Dat is op zich al kwalijk. Het is echter
extra kwalijk omdat het hierbij om de grootste hervorming van het zorgstelsel
gaat. Het is helemaal kwalijk omdat het gebeurt op een moment dat het vertrouwen
in de regering historisch laag is en buiten het parlement een overgrote meerderheid
van de mensen plus de uitvoerders tegen of op z'n minst vreselijk sceptisch
is. Als de invoering mislukt, wordt er geweldig veel voedsel gegeven aan de
opvatting dat regering en parlement maar doen, zonder rekening te houden met
de bevolking. Daarmee gokt de regering met onze democratie. De mededeling
van deze minister dat hij vertrekt als het fout gaat, is weliswaar stoere
taal, maar wat kopen wij ervoor als hij als erfenis een chaotische toestand
achterlaat en daarmee bewerkstelligt dat de burgers nog minder vertrouwen
in de politiek hebben? Wij vinden dat de senaat vandaag gewoon zijn werk moet
doen: beoordelen of met de aanname van de Invoerings- en Aanpassingswet de
Zorgverzekeringswet gereed is voor uitvoering. Voor deze beoordeling moeten
nog veel vragen beantwoord worden, door mijn collega's en mijzelf gesteld.
Maar ook als alle losse eindjes vandaag worden vastgeknoopt, blijft het nog
broddelwerk. Ik weet dat ik hierin niet alleen sta en dat mijn mening gedeeld
wordt door heel veel maatschappelijke en beroeps- en brancheorganisaties,
waar heel veel verstandige mensen zitten. Het blijft voor mij heel dan ook
erg moeilijk dat wij daar geen rekening mee houden. Wij zijn er voor de burgers,
ook als Eerste Kamer. Wij wachten de beantwoording van de minister af.De vergadering wordt van 12.16 uur tot 12.23 uur geschorst.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik voer het woord mede namens de ChristenUnie. Het is vandaag
kil in deze zaal. Wellicht is dat een strategie van u. Een aantal woordvoerders
hebben al een leeuwendeel voor hun rekening genomen en moesten hun geest helder
houden. Het is dan heel belangrijk dat het koel is. Ik begrijp dat u nu heel
hard aan het stoken ben om, straks als ik klaar ben, de heer Van der Lans
wat slaperig te maken.Laat ik beginnen met een terugblik. Dit wetsvoorstel is een belangrijke
stap op weg naar de herziening van ons zorgstelsel. Het is ook een bijzondere
stap. In honderd jaar is het niet gelukt om één wet tegen ziektekosten
voor alle Nederlanders te realiseren. Toen de bekende AR-voorman dr. Abraham
Kuyper minister-president was, van 1901 tot 1904, werd het eerste ontwerp
voor een wet tegen gevolgen van ziekte, zowel loonderving als ziektekosten,
ingediend. Er zijn in die honderd jaar veel pogingen gedaan om te komen tot
een algemene ziektekostenwet voor iedereen. De Ziekenfondswet kwam er op 13 oktober
1964, toen de Eerste Kamer hiervoor het groene licht gaf. Het duurde echter
tot 1966 voordat deze werd ingevoerd. In dat spanningsveld opereren wij vandaag.
Ook daarna zijn er verschillende pogingen geweest om tot een algemene ziektekostenwet
te komen voor iedereen. Een interessante analyse van een parlementaire commissie
in 1994 toonde aan dat dit telkens niet lukte omdat de politieke tegenstellingen
te groot waren en de belangen van de verschillende actoren te divers; zij
konden elkaar gewoon niet vinden. De vraag is waarom het nu wel lukt. Is er
een verschuiving opgetreden in het politieke denken van de hoofdstromingen?
Zijn de verschillende actoren het nu eens over deze wet? Laat één
ding duidelijk zijn: onze fracties vinden het op zich een goede zaak dat er één
Zorgverzekeringswet komt voor alle Nederlanders, waarbij nadrukkelijk rekening
is gehouden met gemoedsbezwaarden, mensen met principiële bezwaren tegen
verzekeringen. Dezen moeten wij niet verwarren met mensen die als zij zorg
nodig hebben, die niet betalen; gemoedsbezwaarden proberen niet op andermans
zak te leven. Ik merk dit op omdat wij vandaag ook de andere problematiek
behandelen van de niet-verzekerden, om welke reden ook. Deze mensen zullen
in dat opzicht nooit problemen geven, voor hen hoeven wij geen risicofonds
in het leven te roepen.Het lijkt erop dat nu een definitief einde wordt gemaakt aan het huidige
duale stelsel van ziekenfondsen en particuliere ziektekostenverzekeringen,
dat dus de hoofdstructuur van dit publiek-private systeem dat al meer dan
zestig jaar bestaat, wordt verlaten. In de loop der jaren is al een aantal
grotere en kleinere aanpassingen van het stelsel tot stand gekomen. Een en
ander heeft het stelsel niet doorzichtiger gemaakt. De regelgeving en daarmee
de uitvoering van dit duale systeem was in de loop der jaren dermate ingewikkeld
en ook onrechtvaardig geworden dat alleen een nieuwe wet de ontstane problemen
kan oplossen. Een ander punt is dat door de steeds toenemende technologie
en de vergrijzing de kosten in de zorg excessief zullen stijgen. En we hebben
van de minister begrepen dat naar zijn mening een eenvormige Zorgverzekeringswet
deze kosten beter beheersbaar zal maken. Ik hoop dat hij deze bewering nog
eens zal onderbouwen.Uit deze inleiding zal duidelijk zijn dat onze fracties van mening zijn
dat het vandaag niet enkel om technische zaken gaat; deze komen erbij, zijn
al uitgebreid aan de orde geweest, maar het gaat om méér.
Dit wetsvoorstel is in ieder geval nodig om tot de beoogde basisverzekering
te komen. Wij willen evenwel nogmaals benadrukken dat onze fracties het terrein
van de zorg niet beschouwen als een markt. Er is in de zorg allereerst geen
sprake van een marktsituatie. Immers, in een marktsituatie heeft de klant
keuzemogelijkheden, om maar een voorbeeld te noemen. En daar is hij niet afhankelijk
van de aanbieder van het product, terwijl in de zorg de patiënt min of
meer afhankelijk is van de deskundigheid van de hulpverlener en niet zo veel,
soms zelfs helemaal geen keuzemogelijkheden heeft. In een markt geldt ook
dat degene met geld meer kan aanschaffen en meer diensten kan kopen dan mensen
zonder geld. In de markt is een contractrelatie uitgangspunt.Voorzitter, onze fracties kiezen in de zorg op principiële gronden
voor een contactrelatie. Wij willen juist in de zorg uitgaan van solidariteit:
rijken voor armen, jongeren voor ouderen en gezonden voor zieken. De Bijbel
leert ons dit uitgangspunt en dat is heel heilzaam voor een samenleving. Nu
vandaag een beslissing moet worden genomen over de invoering van de Zorgverzekeringswet
op 1 januari 2006, is het zaak om te kijken of die solidariteit niet
onder spanning staat. De zorgverzekeringsmarkt zal de handen vol hebben aan
deze, meest gecompliceerde, periode van zijn bestaan. Zorgverzekeraars, zorgaanbieders,
verzekerden en overheid zullen moeten wennen aan de nieuwe verhoudingen en
rollen. Alle betrokkenen zullen in een geheel andere constellatie een nieuwe
balans moeten zien te vinden. Ik verwacht dat dat een moeilijke operatie zal
zijn die veel tijd en energie zal vergen. Hierdoor laten de voor- en nadelen
van toekomstige ontwikkelingen in de zorgverzekeringsmarkt zich op dit moment
nog niet goed tegen elkaar afwegen. Naar onze mening is op dit punt sprake
van een spanningsveld. Dat geldt in niet mindere mate voor de risico's van
de toekomstige ontwikkelingen. Een poging om te voorspellen hoe de zorgverzekeringsmarkt
zich ontwikkelt op het gebied van nieuwe toetreders, polisvarianten, collectieve
contracten, aanvullende verzekeringen, service, keuzevrijheid en mobiliteit
van verzekerden, is niet mogelijk. Onze fracties willen daarom voor de toekomst
wel duidelijk zijn. Wij willen nu nadrukkelijk uitspreken dat uitdunning van
het basispakket, doordat zaken naar de aanvullende verzekering gaan en groepen
bepaalde noodzakelijke zorg niet meer kunnen krijgen, voor ons niet bespreekbaar
is. Wij nodigen de minister nadrukkelijk uit op deze beschouwing in te gaan
en aan te geven wat zijn ideeën zijn.Voorzitter, ik kom te spreken over de kortere termijn. Uit de vele reacties
blijkt dat de voorlichting grote groepen niet of nauwelijks bereikt. Wel wordt
in de voorlichting van het ministerie van VWS uiteengezet wat er echt gaat
veranderen voor de verzekerde. Daarbij wordt gesteld: "verzekeraars mogen
u niet weigeren" en "zij mogen ook geen hogere premie vragen als
u oud of ziek bent". Verzekerden zijn echter zeer geïnteresseerd
in de kosten van de verzekering en de gevolgen voor hun budget, maar daar
komen zij nauwelijks achter. Het betreft vooral ouderen en chronisch zieken.
Dat probleem wordt versterkt door de telefonische onbereikbaarheid van de
Belastingdienst. De betreffende dienst verwijst daarnaast bij vragen over
toeslagen en de uitvoering van toeslagen vaak direct door naar de zorgverzekeraars.
Ik wijs de bewindslieden erop dat over de te geven voorlichting toch andere
afspraken zijn gemaakt, ook in dit huis. Om de Zorgverzekeringswet op korte
termijn in te voeren moeten zaken helder zijn. Is 1 januari wellicht
te vroeg voor invoering? Wij horen daarover graag wat toezeggingen van de
minister en de staatssecretaris.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik stel mijn collega Van den Berg een huisartsenvraag. Wat vindt hij zelf
van de invoeringsdatum? Vindt hij januari te vroeg?De heer Van den Berg (SGP):Ik heb mijn vraag aan de minister gesteld. Als er geen duidelijke verbetering
optreedt in de voorlichting en de benadering, is invoering in januari te vroeg.
Het is evenwel goed gebruik in dit huis om eerst de minister aan het woord
te laten en ik wacht zijn beantwoording af. Over huisartsen gesproken, toen
ik jaren geleden op een eiland burgemeester werd, was er één
huisarts. Mijn voorganger waarschuwde mij om uit zijn handen te blijven. Ik
heb die waarschuwing altijd ter harte genomen.Voorzitter. Veel burgers maken zich zorgen over de effecten van de nieuwe
wet op hun inkomen. Naast de verhoging van de nominale premie vrezen zij een
toename van de eigen betalingen door gebruik van zorg. Voor een deel wordt
die vrees veroorzaakt door de bepalingen in de nieuwe wet over no claim en
eigen risico, maar voor een ander deel door de verwachting dat bepaalde vormen
van zorg nu of te zijner tijd van wettelijke vergoeding worden uitgesloten.
Men kan zich hiervoor bijverzekeren aan de hand van een aanvullende verzekering,
maar de premies zijn de afgelopen jaren aldoor gestegen en ze vallen niet
onder de compensatie in het kader van de wet zorgtoeslag. Hoe kan worden voorkomen
dat mensen hiervan gedeprimeerd raken? Op die manier ontstaan weer andere
problemen.Namens de fracties waarvoor ik spreek, vraag ik opnieuw aandacht voor
de toegang tot de collectieve arrangementen. Deze zullen naar onze mening
massaal worden afgesloten. Met deze contracten kunnen immers premiekortingen
tot 10%, het wettelijke maximum, worden bedongen. Voor werkgevers is
dat interessant. Door de beoogde administratieve voordelen op zorgkosten en
door betere en snellere zorg wordt dat geld terugverdiend. Bovendien kunnen
deze regelingen bijdragen aan besparingen op kosten van werkgevers voor verzuim
en reïntegratie. In dergelijke situaties is er geen vrije keuze voor
de verzekerde, omdat de werkgever de keuze bepaalt voor de zorgverzekeraar.
Wordt daarmee niet het stemmen met de voeten beperkt? Een aantal jaren is
ingezet op stemmen met de voeten, maar als er te veel contracten worden afgesloten,
wordt de rol van de verzekerde uitgehold. De invloed van de verzekerde op
het beleid van de zorgverzekeraar wordt op die manier te veel beperkt. Ik
pleit daarom voor een veel sterkere regeling. De minister heeft een sterkere
positie van de verzekerde toegezegd. Natuurlijk hebben de zorgverzekeraars
niet de intentie een ongewenste kruissubsidie tot stand te brengen tussen
collectief en niet-collectief verzekerden voor de zorgverzekering, maar het
betreft niet de overige verzekeringen en diensten die verzekeraars aanbieden.
Wat is de visie van de minister op de beperkte invloed van verzekerden?Wij vinden het ongewenst dat door collectiviteitskortingen individuele
premies worden verhoogd. Ik vraag de minister op welke wijze dat voorkomen
kan worden. Prof. Van de Ven wees recent nog op een mogelijk ander effect.
Hij stelde dat als Nederlanders massaal een korting krijgen door middel van
een collectieve verzekering, dit op de een of andere manier gecompenseerd
zal moeten worden. Hij wees er daarbij op dat organisaties risicoselectie
kunnen toepassen op degenen die lid willen worden van hun collectiviteit. "De
collectiviteit doet de selectie en kan kiezen voor gezonde mensen die aantrekkelijk
zijn voor de zorgverzekeraar." Beschouwt de minister dit ook als een
reëel gevaar voor de nieuwe collectiviteitenmarkt die aan het ontstaan
is? Ziet hij mogelijkheden om dit te voorkomen?In de presentatie van de inkomenseffecten zijn de fiscale gevolgen van
de werkgeversvergoeding van de inkomensafhankelijke bijdragen opmerkelijk.
Voor werknemers net onder de grens van € 30.000 kan dit effect oplopen
tot bijna € 800 extra inkomstenbelasting. Kan de minister dit bevestigen?
Wij vragen met name nog aandacht voor de werkende jongeren van 18 tot 23 jaar,
de mensen die in de VUT zitten, alsmede voor de mensen met een prepensioen.Voorzitter. Wanbetalers kunnen na drie maanden worden uitgeschreven. Onze
zorg is dat er een behoorlijk aantal wanbetalers c.q. niet-verzekerden zal
zijn. Is het mogelijk om een incentive in te voeren opdat verzekeringsmaatschappijen
gestimuleerd worden, verzekerden niet direct uit te schrijven?Ik sluit mij aan bij de vragen van mijn collega over de modelpolissen,
waarvan er nog niet een is goedgekeurd. Dat moet toch geweldig ingewikkelde
problemen geven? Bij deze ingewikkelde operatie moet er een risicopot zijn
om problemen op te lossen.Ik vraag ook aandacht voor de toezeggingen die zijn gedaan aan de werkgevers
met betrekking tot de kostenneutraliteit bij de stelselwijziging. De inkomensafhankelijke
zorgpremiestelling in 2006 lijkt voor hen niet lastenneutraal uit te vallen.
Is het juist dat het bedrag ruim 1 mld. hoger uitkomt dan gedacht? Wordt dit
door het kabinet gecompenseerd met lastenverlichtingen elders? Op welke wijze
vindt die plaats en wat gebeurt er in de komende jaren?De nieuwe zorgwet geeft een nieuwe aanzet om te komen tot een verandering
van de filosofie achter de zorg. Wij hebben geen problemen met het uitgangspunt
dat er concurrentie is tussen zorgverzekeraars of met de nieuwe rol van zorgverzekeraars
op de zorginkoopmarkt, onder de voorwaarde dat de invloed van de verzekerden
optimaal is geregeld. Wel hebben wij grote bezwaren als de zorg uitsluitend
wordt gezien als een product en de patiënten als klanten die bij de zorgproducent
inkopen via de zorgverzekeraar. Zorg is van een andere orde. Bij zorg gaat
het om handelen vanuit een bewogenheid met de medemens. Zorg heeft spiritualiteit
en aandacht nodig. Zorg heeft mensen nodig die zich willen inzetten voor de
ander. Onze fracties willen die contactrelatie veilig stellen voor de toekomst.
Staat de minister in dit opzicht aan onze kant?De heer Schouw (D66):Voorzitter. Zonder overdrijven kan gesteld worden dat het vandaag alweer
een historische dag is voor de toekomst van de zorg in Nederland. Voor het
zomerreces sprak deze Kamer uitvoerig over de nieuwe Zorgverzekeringswet.
In het debat van toen waren nog veel onduidelijkheden. In het debat van vandaag
moet beoordeeld worden of de gevraagde, noodzakelijke verbeteringen worden
doorgevoerd. Voor de fracties van D66 en OSF staan de hoofdlijnen van de Zorgverzekeringswet
daarbij niet meer ter discussie; daarover is uitvoerig besproken en besloten
in juni. Die hoofdlijnen steunen wij nog steeds ten volle. Er komt een overzichtelijk
systeem van een basisverzekering voor iedereen: één stelsel.
De zorg in Nederland wint op die manier aan overzichtelijkheid. Zorgverzekeraars
en aanbieders moeten gaan concurreren om de gunst van de klant. Daarmee ontstaan
meer prikkels voor een betere verhouding tussen prijs en prestatie. Er komt
meer greep op de onbeheersbare stijging van de kosten van de zorg. Concurrentie,
introductie van marktprikkels, benchmarking en transparantie leiden naar verwachting
tot een effectievere manier van werken en tot kostenreductie. Die zijn belangrijk
om het zorgstelsel ook in de toekomst betaalbaar te houden. Is daarmee alles
koek en ei? Het antwoord daarop luidt: nee. Onze fracties willen nog een aantal
kwesties aan het kabinet voorleggen, namelijk de zorgvuldige invoering, de
kosten, de ingewikkelde zorgtoeslag, de onverzekerden, de collectieve contracten
en de no claim en het eigen risico.Ik kom allereerst te spreken over de zorgvuldige invoering. Direct na
het zomerreces namen de waarschuwingen voor een zorgvuldige invoering van
de nieuwe Zorgverzekeringswet onheilspellend toe. "Orkaan Hans"
zou verwoestend toeslaan. Met een geweldig geraas zou "Orkaan Hans"
op 1 januari 2006 de burger bereiken en met nietsontziende kracht alles
veranderen in totale chaos. Wie echter wat nauwkeuriger de memorie van antwoord
leest, kan niet anders concluderen dan dat de minister niet uit is op een
orkaan. Er wordt juist weinig aan het toeval overgelaten. De meeste risico's
zijn benoemd en ingeschat en daarop worden acties ondernomen. Voor een dergelijk
doortastende aanpak bij die majeure hervorming hebben onze fracties veel waardering.
Die waardering geldt niet alleen voor de minister maar ook voor het kabinet.
Afgelopen vrijdag zagen wij minister De Geus vol verve dit verhaal verdedigen.
Ook de ambtelijke organisatie verdient waardering. In een paar maanden is
een publiekscampagne uit de grond gestampt en is de bedrijfsvoering bij verzekeraars
binnenstebuiten gekeerd. Ook uit de duidelijke en complete tweede voortgangsrapportage
over de Zorgverzekeringswet van 20 september jongstleden blijkt dat voor
gemeenten, gemeten naar de huidige stand van zaken, een zorgvuldige invoering
mogelijk is. Eén belangrijk aspect kan echter nog voor buitengewoon
veel problemen zorgen, namelijk de soliditeit van de ICT-systemen. Die systemen
vormen de backbone van de totale operatie. De bevindingen van een extern adviesbureau
ten aanzien van de systemen die verzekeraars gaan gebruiken, baren de fracties
van D66 en OSF grote zorgen. De onderzoekers noemen de ICT-systemen de achilleshiel
voor de invoering van de Zorgverzekeringswet. De aanpassingen van bijna alle
ICT-processen noemen zij complex en risicovol. Het externe adviesbureau komt
dan ook tot de erg zuinige conclusie dat een verantwoorde invoering niet onhaalbaar
is. Over dat zinnetje is nagedacht! Daarmee lijkt het professionele bureau
zich te willen indekken. Al met al zijn de vooruitzichten voor een rimpelloze
invoering niet goed. Dat is zorgelijk, omdat een soepele invoering van de
Zorgverzekeringswet staat of valt met de werkende ICT-infrastructuur. Kan
de minister aangeven wat zijn taxatie is op dit punt? Kan hij
garanderen dat de systemen op 1 januari ten volle werken?Mijn volgende punt betreft de kosten. Naarmate de publiekscampagne meer
op stoom komt, komen de mensen met meer vragen. Voor veel mensen zijn de systeemvragen
niet interessant, terwijl daarover juist uitgebreid wordt gecommuniceerd.
De "ik"-vragen zijn van belang: hoe hoog wordt de premie voor mij,
wat komt er in mijn pakket, ga ik er financieel op vooruit of achteruit, hoe
zit het met mijn aanvullende polis? Die vragen worden door mensen gesteld.
Een groot probleem is dat de antwoorden op die vragen pas half december bekend
zijn. Het gevaar bestaat dat er nog twee maanden moet worden doorgemodderd
omdat de antwoorden op die "ik"-vragen niet beantwoord worden. Juist
die langdurige onzekerheid maakt mensen kwaad. Onze fractie vreest dat hoe
meer voorlichting er komt over het systeem, hoe indringender de wat-betekent-dat-voor-mij-vragen
worden. Ik vraag de minister of de zorgverzekeraars hun individuele klanten
wellicht spoediger dan half december een brief kunnen sturen over de veranderingen
van het zorgstelsel. Natuurlijk is nog niet alles duidelijk op dat punt, maar
met het inbouwen van een aantal marges wordt al veel bereikt.De heer Van der Lans (GroenLinks):De heer Schouw maakt zich zorgen over de invoeringsdatum vanwege de ICT
en de mensen die het allemaal moeten ondergaan. Zijn wij echter niet zelf
verantwoordelijk voor die onzekerheid omdat wij het proces tegen de invoeringsdatum
aanduwen? Alle onzekerheid hebben wij zelf gecreëerd omdat wij uitgaan
van de invoeringsdatum en het gehele bestuurlijke proces daartegenaan duwen.
Als die druk van de ketel gaat, komt dat de zorgvuldigheid ten goede. Wij
moeten ook zelf de verantwoordelijkheid naar ons toetrekken. Wat vindt de
fractie van D66 daarvan?De heer Schouw (D66):U hebt natuurlijk een punt. Als een majeure operatie wordt gestart waarmee
veel zaken worden veranderd, dan kost het veel moeite om alles uit te lijnen
en te laten landen. De gemakkelijkste oplossing is om de data te verschuiven.
Onder druk wordt echter alles vloeibaar en daar kan ook rekening mee worden
gehouden. Er mogen daarbij geen onverantwoorde keuzes worden gemaakt door
blind te zijn voor de risico's. Uit de totale risico-inventarisatie blijkt
eigenlijk maar één pijnpunt, namelijk de ICT. Daar moeten wij
goed naar kijken.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik luister met verbazing naar hetgeen collega Schouw net heeft betoogd.
Enerzijds zegt hij dat langdurige onzekerheid mensen kwaad maakt. Anderzijds
zegt hij: laat zorgverzekeraars maar vast een brief sturen waarin ongeveer
staat wat de veranderingen inhouden. Met het inbouwen van marges zou al veel
bereikt worden. Het gaat er echter juist om dat mensen precies de gevolgen
willen weten. Een brief met allerlei marges roept alleen maar meer vragen
op. Bij de start van de voorlichtingscampagne bleek ook dat veel zaken onduidelijk
waren en tot vragen leidden. Daardoor kwamen veel telefoontjes binnen bij
Postbus 51. Het voorstel van de heer Schouw lijkt mij dan ook niet zo goed.
Ik stel voor dat hij die twee alinea's beter met elkaar in overeenstemming
brengt.De heer Schouw (D66):Naar mijn mening zijn die alinea's wel in overeenstemming met elkaar.
Daar kan mevrouw Slagter wel van uitgaan, want ik heb het heel netjes voorbereid.
Alleen met overheidscommunicatie over de stelselwijziging komen wij er niet.
Dat is een beetje mijn punt. Ik als verzekernemer heb een relatie met mijn
verzekeraar. Ik wil eigenlijk dat mijn verzekeraar met mij gaat communiceren
over wat de veranderingen voor mij betekenen. Dat geeft de mensen veel meer
duidelijkheid. Ik wil de minister vragen de verzekeraars op te roepen, te
starten met communiceren met hun individuele klanten over wat zij nu al kunnen
meedelen over wat een en ander voor die klanten betekent. Die suggestie doe
ik. Als mevrouw Slagter het daarmee niet eens is, is dat buitengewoon jammer.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Moet in die voorlichting in ieder geval de hoogte van de premie staan?De heer Schouw (D66):Het zou fantastisch zijn als dat eerder kan. Uit mijn woorden kunt u proeven
dat ik de minister oproep de verzekeraars te vragen of het niet wat eerder
kan. Het zou heel fijn als u dat verzoek wilt ondersteunen, mevrouw Slagter,
dan kunnen wij enige druk uitoefenen op de verzekeraars om de patiënten
meer duidelijkheid te geven. Dat is in het belang van de consument. Ik denk
dat dit belang ons verenigt, mevrouw Slagter.In een poging om tot verheldering te komen, wil ik zo'n marge eens verkennen.
Als eerste de nominale premie. Die wordt gemiddeld € 1104 voor een
naturapolis. In de schriftelijke voorbereiding heb ik gevraagd of de minister
een bovengrens wil aangeven waarbij de gemiddelde poliskosten voor hem nog
acceptabel zijn. Uit de memorie van antwoord blijkt dat hij dat niet wil doen.
Stel dat er € 1200 uitkomt. Haalt de minister dan losjes zijn schouders
op en gaat hij over tot de orde van de dag, of onderneemt hij actie? Welke
duidelijkheid kan hij onze fracties, maar ook de mensen in het land, op dit
punt geven? Welke marge is voor hem toelaatbaar op dit punt?De heer Hamel (PvdA):Wat bedoelt de heer Schouw met gemiddelde poliskosten? Er kunnen immers
polissen van € 1000 bijzitten maar ook van € 1500.De heer Schouw (D66):Ik spreek over de gemiddelde prijs voor de naturapolis.De heer Hamel (PvdA):Spreekt de heer Schouw over de hoogte van sommige polissen of over de
hoogte van de gemiddelde polis? De gemiddelde polis bestaat namelijk niet!
Een van de problemen in de discussie is dat wij spreken over gemiddelden.
Dat kan heel erg opbreken.De heer Schouw (D66):Wij spreken hier al een tijdje over een gemiddelde. Ik houd mij daar even
aan vast, mijnheer Hamel.Overigens zijn wij wel blij met de duidelijkheid die onder anderen Boris
Dittrich vorige week bij de algemene politieke beschouwingen kon geven aan
studenten. De studenten worden gecompenseerd met een verhoging van de basisbeurs
met € 150 per jaar.Een andere onduidelijkheid betreft de zorgtoeslag. De verwachting is dat
ongeveer zes miljoen mensen die toeslag krijgen. Als dat niet goed geregeld
wordt, zijn er binnen de kortste keren zes miljoen ontevreden
klanten. De staatssecretaris van Financiën is hiervoor verantwoordelijk
en de eerste berichten zijn niet zo hoopgevend. Ik heb begrepen dat mensen
werden verzocht, een formulier in te vullen en een offerte mee te sturen van
een verzekeraar voor een nieuwe polis. En dat terwijl nog niemand een offerte
heeft! Wij willen graag weten, hoe dit zo heeft kunnen gebeuren. Door dergelijke
fouten ontstaat er buitengewoon veel verwarring. Wij willen ook graag weten
of alles nu wel op rolletjes loopt.Verder willen wij ook graag de vinger aan de pols houden bij de invoering
van de zorgtoeslag. Wie drie maanden geen premie betaalt, wordt uitgeschreven,
is dan niet verzekerd en daarmee, zo zou men kunnen zeggen, strafbaar. Als
de onverzekerde wordt gepakt, moet deze de achterstallige premie betalen en
een boete van 130%. Wat gebeurt er als iemand niet kan betalen? Ontstaat
er een carrousel van wanbetalers, zoals de gemeenten vrezen? En wat denkt
de minister hieraan te doen?Een probleem dat de fracties van D66 en OSF zwaar op de maag ligt, betreft
de onverzekerde mensen. In Amerika is bijna een op de drie mensen onverzekerd.
Ik geloof niet dat dit hier zal gebeuren, maar dit probleem mag absoluut niet
worden veronachtzaamd. Bovendien zal de financiële schade van niet betaalde
premies of niet betaalde zorg worden verhaald op andere verzekerden en dat
zet de solidariteit van het stelsel onder druk.De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft de afgelopen weken in overleg
met DIVOSA drie handreikingen gedaan om de problemen van onverzekerdheid aan
te pakken. Ten eerste moet het zodanig geregeld worden dat automatische inhouding
van de zorgpremies van bijstandsgerechtigden mogelijk is. Ten tweede moet
de Belastingdienst de premie direct aan de verzekeraar betalen en ten derde
moeten de verzekeraars worden verplicht om de betalingsachterstanden te melden
bij het Inlichtingenbureau. Dat lijken ons zinnige suggesties. Dankzij een
motie van D66 in de Tweede Kamer kunnen mensen er straks voor kiezen om hun
zorgtoeslag direct naar hun verzekeraar te laten overmaken. Ook deze maatregel
zal zeker bijdragen aan een soepeler invoering.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik heb gisteren de belastingtelefoon gebeld en kreeg na heel veel moeite
iemand aan de lijn, die mij zei dat het helemaal niet mogelijk is dat de Belastingdienst
de premie direct aan de verzekeraar betaalt. Misschien kan de minister dit
punt straks even oppakken en uit de wereld helpen, dan hoef ik het in mijn
termijn niet meer naar voren te brengen.De heer Schouw (D66):Dat is dan een punt voor staatssecretaris Wijn. Het goed dat de heer Van
der Lans hierop wijst. Ik neem aan dat de Belastingdienst dat wel goed regelt.Ook zien onze fracties geen bezwaar wanneer de Belastingdienst de zorgtoeslag
voor notoire wanbetalers direct overmaakt naar de zorgverzekeraar. Eigen verantwoordelijkheid
is een mooi beginsel, maar het kabinet moet op dit punt niet naïef zijn.
Sommige mensen kunnen die verantwoordelijkheid gewoon niet aan. Ze willen
wel, maar kunnen niet. Dan moet de overheid een beetje daarvoor zorgen. Wat te doen met de onverzekerden? De reactie in de memorie van antwoord
is wat dit betreft wel erg magertjes. Wil de minister toezeggen dat hij constructiever
dan tot nu toe het geval is, zal omgaan met de suggesties van VNG en DIVOSA?De zorgtoeslag in zijn geheel overziend, merk ik op dat het allemaal wel
ingewikkeld overkomt: regels, papier en het rondorganiseren van geld. Kan
het niet een slagje effectiever? Onze fracties zouden dan ook graag zien dat
er een onafhankelijke commissie wordt ingesteld die kritisch kijkt naar de
wijze en de effecten van de invoering van de zorgtoeslag, een commissie die
halverwege 2006 met een verslag komt van haar bevindingen én van de
minister de vrijheid krijgt met adviezen te komen om de effectiviteit van
dit beleid te vergroten. Wij verwachten op dit punt een harde toezegging van
de minister.Het sluiten van collectieve contracten is een sympathieke gedachte, maar
als we eerlijk zijn, moeten wij constateren dat de uitvoering ervan een beetje
ontspoort, als die al niet uit het spoor is gelopen. Neem bijvoorbeeld het
gegeven dat de VNG voornemens is om onder de basisverzekering een collectief
contract af te sluiten met één zorgverzekeraar. Alle individuele
gemeenten kunnen daaraan deelnemen. Dit is logisch vanuit het perspectief
van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, maar zo'n grote speler werpt
wel een blokkade op voor een gelijk speelveld. Immers, één contract
voor drie jaar met VGZ-IZA houdt concurrentie tegen. Wat vindt de minister
hiervan?Collectieve contracten bevorderen ook dat verzekeraars deze prijzenslag
proberen af te weren door onderlinge prijsafspraken te maken. Inmiddels heeft
de NMa de verzekeraars al expliciet gewaarschuwd. Weet de minister iets over
onderlinge prijsafspraken bij verzekeraars? Zijn het geruchten of zit er een
kern van waarheid in? En vindt hij bemoeienis van de NMa op dit punt overdreven
of juist wenselijk?Dan in dit verband nog de onbedoelde kruissubsidies: verliezen op collectieve
contracten moeten worden terugverdiend via individuele polissen. Uit de beantwoording
van onze desbetreffende vragen kan ik geen andere conclusie trekken dan dat
dit probleem behoorlijk zwaar op de maag ligt. Iedereen kent de feiten over
de geweldige omvang van de collectieve contracten en de minister spreekt sussende
woorden. Dat zegt volgens mij weinig over de omvang van het probleem, maar
meer over de durf om het op te lossen. Wat moet er nog meer gebeuren op dit
terrein voordat het kabinet tot een daad komt? Ik steun dan ook krachtig de
opmerkingen van mevrouw Van Leeuwen en de heer Van den Berg op dit punt. Wij
vinden dat het kabinet niet langer kan volstaan met die groei te constateren,
er zal iets gedaan moeten worden aan de toename van de collectieve contracten!
Zo was het immers nooit bedoeld!Mijn laatste opmerking betreft de stapeling van eigen risico en no claim.
Wij hebben de regering in een eerder debat gevraagd om deze weeffout zo snel
mogelijk op te ruimen. Het door ons gevraagde onderzoek is er gekomen, waarvoor
dank. De uitvoering van de motie die wij mede hebben ondertekend, stemt onze
fracties echter een beetje triest. In plaats van het ons beloofde onderzoek
over de mogelijke samenvoeging van de no-claimregeling en het vrijwillige
eigen risico hebben we een onderzoek gekregen naar de haalbaarheid van drie
zeer ingewikkelde IZA-achtige varianten die allemaal via de Belastingdienst
lopen. Het toegezegde onderzoek naar de no claim en het eigen risico bleek
bij nader inzien geen onderzoek maar een brief. Wij vinden dat een beetje
slapjes van de minister. Aan het eind van die brief concludeert de minister
dat hij niet verwacht dat de mogelijkheid tot stapelen van no cIaim en eigen
risico tot problemen leidt. Wij vinden dat een weinig doortastende conclusie.
Immers, met dit standpunt lost de minister geen enkel bezwaar op. Met pappen
en nathouden zijn de problemen niet van tafel!Wat zijn die problemen? Er is verwarring vanwege het naast elkaar bestaan
van beide regelingen. Vooral de mogelijkheid om beide tegelijk te gebruiken,
kan onnodig verwarrend zijn voor de verzekerden. Het is ook overbodig ingewikkeld,
vooral omdat niet alle medische kosten die onder het eigen risico vallen,
ook onder de no claim vallen. Het zal voor consumenten vaak onbegrijpelijk
zijn wanneer het bedrag voor de no claim is opgebruikt en wanneer het eigen
risico wordt aangesproken.De huidige regeling is ook zeer bureaucratisch. Het afwikkelen van de
no claim zorgt voor veel extra handelingen en bureaucratie. Als we iets kunnen
leren van de gezondheidszorg in de landen om ons heen, is het dat één
eigen risico aan de voet een bewezen rem is voor de zorgconsumptie. Dat werkt
gewoon! Onze fracties willen dan ook dat de minister heel duidelijk toezegt
dat hij méér dan zijn best gaat doen om het huidige systeem
van no claim en eigen risico met ingang van 1 januari 2007 te vervangen
door een eenvoudiger systeem: een systeem met voor iedereen een verplicht
eigen risico aan de voet van ongeveer € 150. Zo'n systeem is veel
beter uit te voeren, is goedkoper en zorgt voor veel minder bureaucratie.
Het allerbelangrijkste is dat er één eigen risico aan de voet
voor iedereen komt en daarnaast een mogelijkheid om zelf een hoger eigen risico
te kiezen. We denken aan een eigen risico van ongeveer € 150. Zo'n
systeem is begrijpelijk, werpt een drempel op voor overmatige zorgconsumptie
en leidt tot kostenbesparingen en tot minder bureaucratie. Wij krijgen graag
een toezegging van de minister op dit punt. Als die onvoldoende is, komen
wij in tweede termijn met een motie.Mevrouw Swenker (VVD):Voorzitter. Deze stelselwijziging is een complex proces. Er zullen veel
inhoudelijke regelingen veranderen. Vandaag hebben wij het echter vooral over
de invoeringswet. Met andere woorden: Hoe geven we de Zorgverzekeringswet
een goede landing? Het gaat dan vooral over de nieuwe positie van de verzekeraars
en verzekerden en over de financiële consequenties voor de burgers.Een van de belangrijkste aandachtspunten voor de VVD fractie was bij de
bespreking van de Zorgverzekeringswet dat er een degelijk gelijk speelveld
voor particuliere verzekeraars en ziekenfondsen zou moeten ontstaan, dat vooral
tot uiting zou moeten komen in een goed vereveningssysteem. Evenzo is een
goed vereveningssysteem de beste garantie om indirecte risicoselectie van
verzekerden tegen te gaan. De afgelopen maanden is kennelijk goed overleg
gevoerd met de zorgverzekeraars om tot een evenwichtig vereveningsmodel te
komen, want er is overeenstemming bereikt met Zorgverzekeraars Nederland.
Alle betrokken verzekeraars kunnen zich kennelijk vinden in dit model. De
parameters zijn uitgebreid en aangepast en er wordt een groter aantal kosten
met name ex post gecompenseerd. Wel moet worden vastgesteld dat het gelijke
speelveld wel erg vlak wordt nu iedere verzekeraar voor 90% wordt gecompenseerd
voor een verlies van meer dan € 35 per verzekerde en zijn eventuele "winst"
van meer dan € 35 per verzekerde eveneens grotendeels moet afstaan
aan het vereveningsfonds. Er is nu dus niet veel prikkeling voor zorgverzekeraars.
De VVD heeft er wel begrip voor dat er veel onzekerheid is over de vraag,
hoe de verevening uitpakt. Dat betekent ook dat voortschrijdend inzicht nodig
zal zijn. De vraag is wel, in hoeverre in de toekomst de verevening ex post
of de nacalculatie blijft bestaan voor de verschillende onderdelen. Heeft
de minister al een visie over de uiteindelijke verhouding tussen de vereveningscriteria
ex post en ex ante?De minister moet jaarlijks de kosten ramen, niet alleen voor het "5%
kindsdeel" maar ook voor de 50% die de werkgevers, het bedrijfsleven,
in de vorm van het inkomensafhankelijke deel moeten betalen. Indien hij de
kosten te laag raamt, zit er voor dat jaar te weinig geld in de centrale kas.
Wat gebeurt er dan, bijvoorbeeld ten aanzien van die onderdelen waar sprake
is van nacalculatie van gemaakte kosten aan zorgverzekeraars? Krijgen de zorgverzekeraars
dan een onsje minder uit de centrale kas en moeten zij dan hun nominale premie
verhogen? Het zou echter ook kunnen leiden tot al dan niet ondoorzichtige
verschuivingen tussen de vastgestelde verdeling van 5% voor de overheid,
50% voor de werkgevers en 45% voor de burgers in de vorm van
de nominale premie, met alle gevolgen van dien voor inkomensplaatjes. In feite
heeft de minister nu al een dergelijke verschuiving doorgevoerd ten laste
van het bedrijfsleven. Aanvankelijk zou het inkomensafhankelijke werkgeversdeel
5,96% bedragen. De afspraak was dat werkgevers niet meer zouden gaan
bijdragen in de kosten van de zorg dan zij in feite nu al doen. Vervolgens
is het werkgeversdeel opgehoogd naar 6,25% en toen bleek dat zelfstandigen,
gepensioneerden en andere niet-werknemers er fors in inkomen op achteruit
zouden gaan, is hun inkomensafhankelijke bijdrage verlaagd naar 4,4%
en het verschil ten laste gebracht van de werkgevers door de 6,25%
te verhogen naar 6,5%. Dat alles kost de werkgevers naar hun zeggen
wel 1 mld.!In het verleden heeft het feit dat bepaalde inkomensplaatjes door kabinetten
gewenst waren, er verschillende malen toe geleid dat er geschoven werd met
de verdeling van de ziekenfondspremie tussen werkgevers en werknemers. In
hoeverre is dat nu niet weer het geval? Welke garanties kan de minister geven
dat in de toekomst de verdeling van de premies in feite niet weer een speelbal
wordt van de inkomensplaatjes?Ook voor de verzekerden zal er veel veranderen. De positieve elementen
zijn reden geweest voor de VVD-fractie om "ja" te zeggen tegen de
Zorgverzekeringswet. Maar de burger heeft nog heel veel vragen. Ondanks het
feit dat de radiospotjes en folders om ons heen vliegen, is er ook nog een
aantal onduidelijkheden. Ervan uitgaande dat de zorgverzekeraars zich aan
hun woord houden, zou iedereen tegen het eind van het jaar opnieuw verzekerd
kunnen zijn voor nagenoeg hetzelfde pakket dat hij al had. Als de verzekerde
niet zo tevreden is, kan hij gaan shoppen. De VVD vindt de termijn tot mei
2006 voldoende tijd voor iedereen om zich te oriënteren
op een andere verzekeraar en voor groepen burgers zoals chronisch zieken of
wie dan ook om zich te bundelen tot een collectiviteit en over een collectief
contract te onderhandelen. Eén zaak verdient meer aandacht, ook in
de voorlichting naar de verzekerde. Veel mensen hebben een aanvullende verzekering
waarvoor andere termijnen gelden als het gaat om verlenging. Deze verzekeringen
kennen meestal een termijn van dertig dagen en het zou niet goed zijn als
burgers zich alleen baseren op de termijnen die gelden voor de basisverzekering
en daardoor hun aanvullende verzekering zouden kunnen kwijtraken. De VVD-fractie
verzoekt de minister hieraan aandacht te besteden in zijn voorlichtingscampagne.Langzamerhand krijg je wel de indruk dat half Nederland zich aan het bundelen
is in collectiviteiten. Dat is enerzijds een zeer interessante ontwikkeling
en waarschijnlijk een beter alternatief dan het stemmen met de voeten als
de zorgverzekeraar je niet bevalt. Collectiviteiten kunnen namelijk niet alleen
onderhandelen over de premie, maar ook over de vraag welke zorgaanbieders
moeten worden gecontracteerd. Maar als driekwart van de bevolking zich verenigd
in collectiviteiten, kunnen daaraan ook zorgelijke kanten zitten. Een verzekeraar
kan zwichten voor de druk die collectiviteiten kunnen uitoefenen om bijvoorbeeld
een lagere premie te bedingen, en zijn tekort aan premie dat hij ontvangt
voor deze groepering weer afwentelen op de individuele verzekerde: de bekende
kruissubsidie.De VVD-fractie is het eens met de minister dat dit zorgvuldige monitoring
vereist. Voorkomen moet worden dat deze kruissubsidie gaat optreden van collectieve
premie naar individuele premie, zoals dat in het verleden wel is gebeurd bij
particuliere verzekeraars. Gaat de minister ingrijpen indien hij vaststelt
dat er in een bepaalde situatie een premie wordt gevraagd die niet kostendekkend
is?Er is ook discussie ontstaan over de vraag of met name grote collectieve
contracten zouden moeten worden aanbesteed. De minister zegt dat bij deze
contracten in feite sprake is van een derdebegunstigdecontract. Immers, de
rechtspersoon sluit niet voor zichzelf maar voor anderen een contract. Het
Verbond van Verzekeraars stelt dat zijn juristen een andere mening zijn toegedaan.
Zij menen dat aanbesteding wél nodig is. Kan de minister nogmaals duidelijk
maken waarom hij gelijk heeft en het Verbond van Verzekeraars ongelijk?De huidige onverzekerden blijven een punt van zorg. Dat geldt ook voor
de problemen die de Sociale Diensten verwachten als bijvoorbeeld bijstandsgerechtigden
hun zorgtoeslag besteden aan andere zaken dan aan de nominale premie. Velen,
ook de VNG en FNV, maken zich grote zorgen. Allen pleiten ervoor het mogelijk
te maken dat de zorgtoeslag buiten de verzekerden om rechtstreeks naar de
zorgverzekeraar gaat. De minister vindt dit stigmatiserend ten aanzien van
bijstandsgerechtigden en wijst op de mogelijkheid dat gemeenten gebruikmaken
van artikel 57 WWB, waarbij de gemeente kan ingrijpen als blijkt dat de betrokkene
niet goed in staat blijkt verantwoord om te gaan met zijn uitkering. De VVD-fractie
is het ermee eens dat de burger in beginsel een eigen verantwoordelijkheid
heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen. Dit is de koninklijke weg. Anderzijds
is de vraag terecht, hoeveel kalveren er eerst moeten verdrinken voordat de
put gedempt wordt. Is in dit geval voorkomen niet beter dan saneren? Het gaat
om grote bedragen. Als iemand financieel krap zit, kan de verleiding te groot
worden.Maar stel dat de gemeente gebruik wil maken van artikel 57 WWB, dan zal
de gemeente gegevens moeten hebben van andere instanties en moeten er nieuwe
bestandskoppelingen komen. De vraag is, of dat niet in strijd is met de bestaande
privacyregelingen. Naar mening van de VVD-fractie betekent dit eventueel een
aanpassing van de wet. Is dat juist? Als het inderdaad zo is, kan de minister
wel van mening zijn dat een wettelijke regeling een brug te ver is, zoals
hij stelt in de memorie van antwoord, maar dan zou het argument dat de gemeente
artikel 57 WWB ter beschikking heeft een wassen neus zijn. Dan rijst opnieuw
de vraag of het toch beter is dat de Belastingdienst het rechtstreeks afdraagt
aan de zorgverzekeraar, al was het maar om een hoop ellende te voorkomen.
Wat is de mening van de minister?De nominale premie zou € 1106 bedragen. Sommige zorgverzekeraars
suggereren nu al dat dit te laag zou zijn en dat we eerder richting € 1200
moeten denken. Dat heeft niet alleen consequenties voor de zorgtoeslag omdat
de minister bij een stijging van de gemiddelde premie met meer dan € 25
de zorgtoeslag eveneens zal verhogen, maar ook voor de mensen die geen zorgtoeslag
ontvangen. Het is een verandering van de tot nu toe gepresenteerde inkomensplaatjes.
Dankzij een reeks van fiscale maatregelen zijn de negatieve uitschieters voor
bijvoorbeeld zelfstandigen en ouderen met een pensioen gedempt in 2006. Maar
dat kan dus nog veranderen, afhankelijk van de premies waarmee de verzekeraars
eind dit jaar op de markt komen. In dit opzicht is de ontwikkeling van de
kosten van de dbc's niet erg geruststellend. Kortom, wat gaat de minister
doen als blijkt dat de verzekeraars een hogere premie in rekening brengen?
Gaat hij de dbc-ontwikkeling terugdraaien of komt het kabinet met compenserende
maatregelen, ook voor degenen die geen zorgtoeslag krijgen?Van belang is ook de ontwikkeling van de hoogte van de nominale premie
in de toekomst. Als de kosten stijgen, zullen ook de nominale premies stijgen.
Enerzijds zijn zorgverzekeraars volstrekt vrij om hun nominale premie te verhogen,
anderzijds kan dit enorme gevolgen hebben, niet alleen voor de burger, maar
ook voor de overheid als het gaat om de zorgtoeslag en ook voor het bedrijfsleven,
dat immers de helft moet opbrengen van alle kosten. Gaat de minister de zorgverzekeraar
te hulp schieten en met zijn "stalinistische WTG-koffertje", zoals
hij dit zelf noemt, bijvoorbeeld de tarieven verlagen van de zorgaanbieders
of de verdere ontwikkeling van de marktwerking stoppen? Zal hij de nominale
premie en zorgtoeslag laten stijgen of grijpt hij op ouderwetse wijze in bij
de tarieven van de zorgaanbieders?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Wij hebben wel vaker gediscussieerd over dat laatste punt. De woorden "stalinistisch
koffertje" zijn in juni ook enige malen gevallen. Ik weet zo langzamerhand
wel wat de minister hierover gaat zeggen, maar ik was zo benieuwd wat mevrouw
Swenker hier zelf van vindt. Aan welke ingreep geeft de VVD de voorkeur? Of
ben ik nu wat prematuur?Mevrouw Swenker (VVD):Ik denk dat u wat prematuur bent. Het antwoord zal, hoe saai ook, in feite
zijn dat er sprake moet zijn van een balans. Het is duidelijk
dat met de vergrijzing en de voortschrijdende technologische ontwikkelingen
de kosten zullen stijgen. Het zal echter met mate moeten gebeuren. Als er
te gekke uitschieters komen, zal de minister, zoals hij eerder heeft gezegd,
helaas gebruik moeten maken van zijn koffertje. Het is voor de zorgaanbieders
enorm belangrijk ervoor te zorgen dat de kostenstijgingen gematigd zijn en
dat er geen sprake is van uitschieters. Dat is de weg van het midden en die
is saai, dat geef ik mevrouw Slager toe.De VVD-fractie heeft nog een enkele vraag over de inhouding van de inkomensafhankelijke
bijdrage van 4,4%, in het bijzonder als het gaat over samenloop van
beloningen. Ik geef enkele voorbeelden. Bij een gepensioneerde zal veelal
het pensioenfonds de bijdrage inhouden omdat het immers vaak ook de loonbelasting
inhoudt. Kan deze inhouding later met de uiteindelijke aanslag verrekend worden?
Moet dit niet wettelijk verankerd worden? Een werknemer met een inkomen boven
de grens van € 30.000 heeft daarnaast een nevenfunctie of een commissariaat.
De werkgever houdt de volledige bijdrage in en de werknemer betaalt hier loonbelasting
over, maar over de beloning uit het commissariaat of de nevenfunctie wordt
eveneens de inkomensafhankelijke bijdrage betaald waarover ook weer loonbelasting
wordt betaald. Op verzoek kan aan de inhoudingsplichtige de bijdrage worden
terugbetaald. De werknemer heeft echter wel te veel belasting betaald. Hoe
kan hij de te veel betaalde belasting terugkrijgen? Volgens mijn fractie zit
hier een lapsus in de wet. Kan een werknemer of een zelfstandige bezwaar aantekenen
of in beroep gaan bij de Belastingdienst tegen zowel de inhouding als tegen
de te veel betaalde loonbelasting? Ik krijg hierop graag een duidelijk antwoord.In de loop van dit wetsvoorstel is ook een ander punt boven water gekomen
dat aanzienlijke gevolgen heeft voor een bijzondere groep, namelijk de Nederlanders
die in het buitenland wonen. Het gaat daarbij om de gevolgen voor de AWBZ
door de invoering van een basisverzekering, die in termen van de Europese
Unie een sociale verzekering is. Particulier verzekerden zijn tot nu toe niet
verzekerd voor de AWBZ omdat zij in het buitenland wonen en geen sociale verzekering
hebben. Zij kunnen zich wel vrijwillig verzekeren voor de AWBZ en krijgen
de kosten die zij maken gerestitueerd. Niet veel mensen maken hier gebruik
van en vaak keren deze Nederlanders uiteindelijk terug naar Nederland als
zij echt oud worden of echt langdurige zorg nodig hebben. Door invoering van
de Zorgverzekeringswet treedt voor deze groep een forse verandering op. Degenen
die een inkomen ontvangen vanuit Nederland, moeten nu niet alleen hun nominale
premie gaan betalen maar vaak, omdat zij gepensioneerd zijn, ook het zogeheten
werkgeversdeel voor de zorgverzekering. Daarnaast moeten zij de inkomensafhankelijke
premie voor de AWBZ gaan betalen die, gelet op het feit dat zij vaak een inkomen
boven de ziekenfondsgrens hebben, meestal tegen de € 3000 zal bedragen.
Zij krijgen daarvoor conform de EU-regelingen het pakket van het woonland
terug. Als het gaat om AWBZ-voorzieningen, kunnen zeker niet alle landen in
Europa zich met onze zorgvoorzieningen meten. Dan is het wel fors als iemand
wel de volledige AWBZ-premie moet betalen terwijl hij weinig of voor onderdelen
geen voorzieningen heeft waarop hij een beroep kan doen. In feite is hier
sprake van een disbalans. De minister wil nu de restitutieregeling schrappen
en als overgangsregeling uitsluitend voor degenen die nu zorg ontvangen, deze
kosten blijven vergoeden.Er zijn verschillende mogelijkheden om deze disbalans enigszins op te
heffen. De overgangsmaatregel zou kunnen worden verlengd, maar dan blijft
er sprake van een afbouwsituatie. Eerlijker zou het zijn om hun een korting
op de AWBZ-premie te geven. Betrokkenen hebben immers in het algemeen minder
aanspraken in hun woonland. Het zou dan ook redelijk zijn als zij minder premie
betalen. De VVD-fractie dringt er bij de minister op aan om hun een korting
op de AWBZ-premie te geven en op die manier de balans weer enigszins te herstellen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Zoals mevrouw Swenker weet, heb ik in eerste termijn dit punt uitvoerig
aangekaart. Ik heb een overgangsrecht bepleit. Beschouwt zij hetgeen zij voorstelt
als een vorm van overgangsrecht?Mevrouw Swenker (VVD):Maar dan wel voor een heel lange termijn. Ik zou de minister willen vragen
om vanaf 2006 de mensen die in het buitenland wonen en die structureel AWBZ-premie
moeten gaan betalen, een structurele korting te geven op die AWBZ-premie.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mevrouw Swenker doelt op degenen die nu al in het buitenland wonen?Mevrouw Swenker (VVD):Ik spreek over mensen die op 31-12-2005 in het buitenland woonachtig zijn.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mevrouw Swenker vindt dat dit blijvend moet zijn, in tegenstelling tot
wat ik heb ingebracht. Het is inderdaad een hele lange vorm van overgangsrecht.Mevrouw Swenker (VVD):Het gaat mij erom om degenen die op 21 december 2005 in het buitenland
woonachtig zijn, een korting te geven op de AWBZ-premie zolang zij daar wonen.
Mensen die alsnog besluiten naar het buitenland te gaan, kunnen op grond van
de dan bekende gegevens besluiten wat zij verder in hun leven wensen te gaan
doen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dit punt is mij niet duidelijk. Dat heb ik in mijn bijdrage ook al gezegd.
Het voorstel van mevrouw Van Leeuwen gaat toch niet alleen over de 1652 vrijwillige
AWBZ-verzekerden die met ingang van 1 januari 2005 wel of niet aanspraak
zouden kunnen maken, maar over de hele groep? Ik heb begrepen dat de mensen
die nu vrijwillig AWBZ-verzekerd zijn, straks verplicht AWBZ-verzekerd zijn,
tenminste als zij pensioen, AOW, WAO of anderszins genieten. Het gaat volgens
mij over een veel grotere groep waarvoor een eventuele overgangsregeling of
een korting zou moeten gelden dan de groep waarover mevrouw Van Leeuwen het
heeft gehad.Mevrouw Swenker (VVD):Ik heb begrepen dat niemand precies weet hoeveel Nederlanders er op het
ogenblik in het buitenland wonen. Ik neem aan dat dit niet de 1650 mensen
zijn die nu vrijwillig een AWBZ-verzekering hebben gesloten met de restitutiemogelijkheden.
Het gaat waarschijnlijk over meer mensen. Alle mensen die in het buitenland
wonen en een inkomen krijgen uit Nederland, zullen op een of
andere manier getraceerd moeten worden, want er zal premieafdracht komen.
Dan weten wij over welke mensen het gaat. Ik heb het zowel over ziekenfondsverzekerden
als over particulier verzekerden.Voorzitter: DeesMevrouw Swenker (VVD):In de brief van 23 september 2005 doet de minister verslag van zijn
overleg met KNMG, CBP en ZN over de gegevensverstrekking. Naar de VVD-fractie
begrijpt, bevatten de prestatiebeschrijvingen van dbc's medische informatie.
Uit de brief blijkt dat ernaar wordt gestreefd om op middellange termijn het
aantal dbc's in te dikken, waarmee het probleem zou kunnen worden opgelost.
Betekent dit ook dat de tijdelijke oplossing ten aanzien van de privacy die
in 2005 is ingevoerd, gehandhaafd blijft? Hoe lang duurt de "middellange
termijn"? Kan de minister daarvan niet "korte termijn" maken?
Kan de minister ook aangeven of de prestatiebeschrijvingen in de dbc's met
betrekking tot de GGZ vóór 2007 klaar zullen zijn zonder dat
deze medische informatie bevatten?Op 7 juni is door ons samen met een groot aantal fracties in deze
Kamer een motie ingediend over drie aspecten van de Zorgverzekeringswet. Inmiddels
zijn wij bijna vier maanden verder. Over het risicovereveningssysteem heb
ik het al gehad. De VVD-fractie denkt dat de huidige regeling, gelet ook op
de instemming van zorgverzekeraars, tot een redelijk level playing field kan
leiden. Ongetwijfeld zullen er de komende jaren bijstellingen plaatsvinden.
Vooralsnog heeft de VVD-fractie geen enkele aanleiding om te veronderstellen
dat dit leidt tot onoverkomelijke problemen. Vervolgens werd er in de motie
gesproken over de keuzevrijheid van de patiënt, die ook gewaarborgd zou
moeten worden door middel van het aanbieden van restitutiepolissen. Inmiddels
komt er een beetje meer duidelijkheid over wat zorgverzekeraars gaan doen.
Voor 2006 hebben zij breed gecontracteerd, hetgeen vooral van belang is voor
degenen die besluiten een naturapolis te accepteren. Er komen ook steeds meer
verzekeraars, zoals onlangs Achmea, met de mededeling dat zij restitutiepolissen
met niet gecontracteerde zorg aanbieden, waarbij zij de kosten gewoon vergoeden
op basis van de gemiddelde kosten en dus niet een boete of een korting opleggen.
Dit geeft de verwachting dat in de nieuwe situatie restitutie- en naturapolissen
waarschijnlijk in 2006 gelijk oplopen. Dat neemt niet weg dat de VVD-fractie
de minister toch verzoekt om een en ander ook voor de volgende jaren goed
in de gaten te houden en in te grijpen als het in de jaren daarna anders mocht
uitpakken.De heer Van der Lans (GroenLinks):Men kan kiezen voor monitoren en daarna corrigeren, maar men kan ook kiezen
voor het uitgangspunt dat het gemiddelde van de restitutiepolis als standaard
en als norm genomen wordt en dat vanaf het begin in het systeem inbouwen.
Dan hoeft het niet gemonitord te worden. De verwachting is natuurlijk wel
dat in 2006 de zaak dicht bij elkaar blijft. De essentie van het systeem is
natuurlijk wel dat het daarna uit elkaar gaat groeien.Mevrouw Swenker (VVD):Waarom zou het uit elkaar gaan groeien?De heer Van der Lans (GroenLinks):Omdat de enige vorm van concurrentie tussen zorgverzekeraars uiteindelijk
ligt in het inkopen en contracteren van zorg. Dat leidt tot een neerwaartse
druk bij de naturapolissen en tot een opwaartse druk bij de restitutiepolissen.Mevrouw Swenker (VVD):U gaat er volgens mij van uit, ten onrechte, dat de ene verzekeraar een
naturapolis en de andere een restitutiepolis aan zal bieden. Ik zie in de
markt echter dat verzekeraars zowel restitutie- als naturapolissen aanbieden.
Als verzekeraars dan zeggen dat zij bij de restitutiepolis hetzelfde vergoeden
als bij de naturapolissen, dan loopt het toch gelijk op?De heer Van der Lans (GroenLinks):Als die restitutiepolissen duurder zijn, tast je toch de keuzevrijheid
aan?Mevrouw Swenker (VVD):Natuurlijk, maar ik denk niet dat dat het geval zal zijn. Het gaat erom
dat de angst was dat de verzekeraars bij restitutie niet alle kosten zouden
vergoeden. Dan zouden de burgers maar een gedeelte vergoed krijgen en dan
worden zij dus benadeeld. Als je echter rondkijkt en ziet wat verzekeraars
doen, loopt het gewoon gelijk op. Het is uiteraard voor 2006 en wij moeten
de vinger aan de pols houden. Daarom vraag ik de minister ook of het ooit
anders gaat worden.De heer Hamel (PvdA):Er is inderdaad één probleem en dat is de vraag of de restitutiepolis
alles vergoedt. Waar gaat de verzekeraar dan op concurreren? Hij wil contracten
sluiten en daar een kwantum bij doen en denkt daardoor een lagere prijs te
kunnen bedingen bij een aanbieder. Dat was het idee achter de naturapolis.
Bij een restitutiepolis kan men echter overal heen en dan kunnen er door de
verzekeraar geen contracten worden afgesloten. Daarom zou er een wat hogere
prijs moeten worden betaald voor de restitutiepolis en een lagere voor de
naturapolis.Mevrouw Swenker (VVD):U vergeet één ding. U vergeet dat als een verzekeraar geen
aanbieders hoeft te contracteren, dat bijvoorbeeld veel personeelskosten scheelt
en dat hij dus minder kosten hoeft te maken voor het inkopen dan bij de naturapolissen.De heer Hamel (PvdA):Dan zit er toch enige spanning tussen de WTG-expres, zoals die in deze
Kamer is besproken, en de grote gedachten die erachter lagen, namelijk dat
marktwerking de prijzen zou drukken. Hoe ziet u dat?Mevrouw Swenker (VVD):Ik denk niet dat u het probleem van de WTG-expres ofwel de prijsexplosies
van dbc's mag vergelijken met het probleem van de restitutie- of naturapolissen.
Als een dbc te duur is, geldt dat zowel voor de natura- als voor de restitutiepolis.
Dat staat daar los van. Het gaat om de vraag hoe doelmatig een zorgverzekeraar
kan handelen. Bij naturapolissen is er het voordeel dat hij misschien door
grotere inkopen goedkoper kan inkopen. Bij restitutiepolissen heeft hij alleen
maar administratieve lasten en hoeft hij geen batterij mensen in te zetten
om contracten te sluiten. Dat is weer goedkoper.De heer Hamel (PvdA):Dan had de WTG-expres niet op die manier gehoeven, want dan hadden wij
kunnen zeggen: als wij alleen restitutiepolissen aanbieden, kan
dat voor een lagere prijs.Mevrouw Swenker (VVD):Ik denk dat de WTG-expres ook heel andere doelstellingen had: niet alleen
om de Zorgverzekeringswet wat gemakkelijker te maken, maar om te kijken of
in een ziekenhuis meer marktwerking mogelijk is. Dat is toch een andere doelstelling
dan de doelstelling van een Zorgverzekeringswet.Ik zal ten slotte een reactie geven op de brieven van de minister ten
aanzien van de eigen betalingen. Het onderzoek met betrekking tot een IZA-achtig
systeem levert wel een zeer gecompliceerd beeld op met ingewikkelde constructies
om privacygevoelige gegevens, zoals de hoogte van het inkomen, goed te regelen
en het is de vraag of dit de bedoeling was.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mevrouw Swenker concludeert dat zo, maar ik meen dat in de toelichting –
dat rapport is nu echter niet aan de orde – een aantal aspecten over
het hoofd worden gezien, want dan zouden ook alle zaken rond huurtoeslag en
dergelijke niet op deze wijze kunnen. Het is allemaal toch wat in het overdrevene
getrokken.Mevrouw Swenker (VVD):Als ik zie dat bij de IZA-achtige regeling vier, vijf of weet ik hoeveel
modellen moeten worden verzonnen om te zorgen dat goed wordt omgegaan met
privacygevoelige gegevens en ik vergelijk dat met de overwegingen van de minister
met betrekking tot de no-claimregeling en het verplichte eigen risico, dan
verdient volgens de VVD-fractie een verplicht eigen risico aan de voet de
voorkeur. Met name de argumenten dat er grotere prikkels voor de burger vanuit
gaan en de transparantie wordt vergroot, spreken de VVD-fractie zeer aan.
De minister heeft in zijn brief gesteld dat de keuze tussen de no-claimregeling
en een verplicht eigen risico een politieke afweging is. Graag verneemt de
VVD-fractie welke keuze de minister nu maakt. Het moge duidelijk zijn dat
de VVD-fractie de minister verzoekt het systeem van een verplicht eigen risico
verder uit te werken. De VVD-fractie wil hier best een voorschotje op geven.
De inkomensplaatjes gaan ervan uit dat de burger gemiddeld € 90
terugontvangt op grond van de no-claimregeling. Dit zou betekenen dat gemiddeld
genomen de burger € 160 aan zorgkosten betaalt. Zou deze € 160 –
ik ga ook graag akkoord met € 150, mijnheer Schouw – dan niet
beter omgezet kunnen worden in een verplicht eigen risico? Graag een reactie
van de minister hierop.De heer Schouw (D66):Ik ben blij met de inbreng van mevrouw Swenker op dit punt. Ik heb min
of meer hetzelfde gezegd, maar ging misschien nog één stapje
verder. Ik heb gezegd: hobbel in 2006 nog maar even voort met wat is bedacht,
maar zorg ervoor dat met ingang van 1 januari 2007 er zo'n prachtig helder
systeem, zoals u en ik willen, wordt ingevoerd. Ondersteunt u die gedachte?Mevrouw Swenker (VVD):Wij hebben bij de Zorgverzekeringswet allemaal al geconstateerd dat zorgverzekeraars
niet in staat zijn om in 2006 ook nog een verplicht eigen risico in te voeren.
Vandaar dat wij in onze motie hebben gezegd dat wij de minister verzoeken
om een onderzoek in te stellen. Nu hij zijn bevindingen op papier heeft gezet,
zouden wij een keuze moeten kunnen maken. De keuze van de VVD spoort volgens
mij een beetje met die van u. Het kan zijn dat daar nu voortvarend aan gewerkt
wordt en dan zit je sowieso in 2007.De heer Schouw (D66):Dan misbruik ik uw reactie op dit punt even om de collega's op te roepen
om daar ook nog iets over te zeggen, want dan kunnen wij vanuit deze Kamer
misschien een vuist maken.Mevrouw Swenker (VVD):De minister heeft PwC verzocht te onderzoeken hoe de voorbereidingen bij
de zorgverzekeraars lopen. Hoewel het de stand van zaken per 1 september
is en er nog veel onzekerheden zijn, met name op ICT-gebied, vindt de VVD-fractie
de bevindingen van PwC wel zodanig zijn dat je op grond daarvan de conclusie
kunt trekken dat invoering per 1 januari haalbaar is.De heer Van der Lans (GroenLinks):"Voorzitter, al datgene wat wij vanaf het begin af aan gedaan hebben,
de temporisering en het volgen van het enorme bestuurlijke proces dat gepaard
gaat met deze immense operatie, is alleen maar een plicht van alle volksvertegenwoordigers.
Nu reeds zeggen dat alles op 1 januari door moet gaan, omdat het in ieder
geval moet gebeuren, is een onverantwoordelijke handeling en ook een onverantwoordelijke
behandeling van wettelijke maatregelen die dermate ingrijpend zijn voor iedere
burger in dit land dat wij genoodzaakt zijn dat zo zuiver en plichtgetrouw
mogelijk te behandelen."Ik ben mijn bijdrage aan het debat over de Zorgverzekeringswet in juni
met dit citaat van de heer Kaland begonnen en ik herhaal deze uitspraak vandaag
nog maar eens. Het zijn immers wijze woorden. De toenmalige fractievoorzitter
van het CDA sprak deze woorden uit in november 1991 in deze Kamer tijdens
de plenaire behandeling van wat inmiddels de geschiedenisboeken in is gegaan
als het plan-Simons. De regering wilde toen een beslissing forceren en een
meerderheid in deze Kamer hield de poot stijf, onder meer omdat ze geen kennis
had van een cruciale AMvB. De afloop is bekend: het plan-Simons haalde bakzeil.Zo zal het met het "plan-Hoogervorst" niet gaan. De Zorgverzekeringswet
is immers dit huis al gepasseerd. Maar de vraag waar de Kamer vandaag voor
staat is of zij voldoende helderheid en zekerheid heeft dat de wet ook met
ingang van 1 januari zorgvuldig ingevoerd kan worden. Daarbij moeten
wij ons niet laten leiden door de voldongen uitvoeringsfeiten en het argument
dat je een rijdende trein niet kunt stoppen, maar moeten wij afwegen of wij
voldoende zeker van onze zaak zijn om burgers in dit land met ingang van 1 januari
met dit nieuwe zorgstelsel te confronteren. Kunnen wij burgers dit aandoen?Er is, zo veel mogen wij in ieder geval concluderen uit de bijdrage van
mijn collegae tot nu toe, nog veel onhelder. Er leven in deze Kamer grote
zorgen. Maar wat misschien nog wel belangrijker is: er leven in de samenleving
grote zorgen. Mensen beginnen zich nu langzaam maar zeker te realiseren wat
er op hen afkomt en vragen zich af wat dat voor hen betekent. Erg veel tijd
wordt hun daarbij niet gegund, want over een paar maanden gaan
de rekeningen al heen en weer, terwijl zij op dit moment nog niks voorhanden
hebben, geen polis, geen definitieve getallen. Zij weten alleen dat er met
een orkaankracht een nieuw zorgstelsel staat aan te komen. Velen vrezen een
persoonlijke ravage. Dat creëert onzekerheid en wantrouwen, zeker bij
mensen die qua gezondheid en qua inkomen kwetsbaar zijn.De diepe crisis van de hedendaagse politiek uit zich naar de mening van
mijn fractie in extreme mate bij deze Zorgverzekeringswet en deze Invoerings-
en aanpassingswet. Je zou deze crisis kunnen omschrijven als een chronisch
verschil tussen de systeemwerkelijkheid van de mensen die achter de knoppen
van het beleid zitten en de ervaringswerkelijkheid van de burgers. Anders
gezegd, het verschil tussen de statische berekening en modellen van de beleidsmakers
op WVS en bij de zorgverzekeraars en de psychologische beleving van de burgers.
Berekening en beleving zijn elkaar totaal gaan ontlopen. Op papier kloppen
de tabellen en lijken alle koopkrachteffecten min of meer onder controle,
maar in de psychologie van de burgers ligt dat totaal anders. In hun beleving
komen er stevige rekeningen op hen af, worden zij gedwongen om op zoek te
gaan naar de goedkoopste polissen en zien velen de bui al hangen. Het lijkt
nu al vast te staan dat tegenover de zekerheid van de koopkrachtplaatjes van
deze minister straks in januari vele duizenden verhalen komen te staan van
mensen die in hun portemonnee een heel andere werkelijkheid voelen: namelijk
dat ze erop achteruit gaan.Je zou kunnen zeggen dat die spanning er altijd is, maar in dit geval
moet je toch concluderen dat die spanning door de politiek zelf in extreme
mate wordt opgevoerd, omdat het wetgevingsproces vanaf het begin onder de
druk van de invoeringsdatum van 1 januari 2006 georganiseerd is. Bewust
is er daarbij voor gekozen om burgers als het ware maar weinig tijd te gunnen.
Daardoor kunnen wij de burgers wel voorlichten over de veranderingen, maar
nauwelijks over de persoonlijke consequenties, wel over de structuur, maar
niet over de praktijk, wel over dat zij zelf moeten betalen, maar tot op het
laatste moment niet hoeveel dat is. Daar kan je miljoenen voorlichtingsgeld
aan besteden, maar die onduidelijkheid en de daarmee samenhangende onzekerheid
los je daarmee niet op. Sterker, het voorlichtingsmateriaal wekt snel de indruk
dat de overheid nog niet het achterste van de tong laat zien. Daardoor werkt
het al snel improductief. Het is eerder een investering in wantrouwen. Dat
is precies wat wij de laatste weken zien. Als het straks in de ervaringen
van mensen minder klopt dan in de berekeningen van het ministerie, zal er
een golf van ongenoegen over de politiek rollen en dan kunnen wij niet anders
dan constateren dat wij deze over onszelf hebben afgeroepen.Het vertrouwen in de politiek is een van de grootste problemen van onze
democratie. Het is een probleem van alle politieke partijen, maar wat je in
zo'n geval niet moet doen, is ingrijpende wetgevingsoperaties zo organiseren,
met zo'n hoge graad van onzekerheid dat je daardoor alleen al bijdraagt aan
het wantrouwen van burgers. Dat is precies wat wij met het nieuwe zorgstelsel
aan het doen zijn. Je kunt anno 2005 niet meer koersen op een statistisch
gelijk, je zult ook een psychologisch gelijk moeten binnenhalen en dat kost
tijd. Die tijd gunnen wij onszelf niet. Sterker nog, wij organiseren ingrijpende
wetgevingsprocessen zo dat die tijd er niet is. Daarmee werken wij feitelijk
mee aan het graven van ons eigen politieke graf. Ik spreek over "wij",
want het is een algemeen politiek probleem, hoewel dat natuurlijk niet mag
verbloemen dat partijen die met deze manier van wetgeving instemmen, hier
een grotere politieke verantwoordelijkheid in dragen. Zij spelen gevaarlijk
spel. Dat zou tot bezinning moeten leiden. Zoals ook de rol van de Eerste
Kamer in dit hele proces een punt van bezinning zou moeten zijn.De heer Schouw (D66):Ik kan dit volgen, maar er liggen twee documenten en er is gekeken naar
de invoering, de mogelijkheden en de kansen, de bedreigingen en de risico's.
Er is een voortgangsrapportage, nummer twee, van het departement. Die is heel
uitgebreid en daar staan deze dingen precies in. Ik weet dat het niet zo is,
maar u wekt toch echt de indruk in uw betoog dat u er bij wijze van spreken
niet eens naar gekeken heeft hoe nauwkeurig die invoering georganiseerd wordt.
Ik vraag mij daarom af hoe u de in mijn ogen zeer nauwkeurige invoering van
die wet beoordeelt. Er wordt namelijk niet losjes over gedaan. Het gaat allemaal
heel precies en heel nauwkeurig. Er zijn uiteraard een paar risico's, maar
niet alles is toch een chaos?De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik weet niet waar de heer Schouw tussen tien uur en tien voor twee is
geweest, maar ik ben in deze Kamer geweest. Ik heb een ongekend lange lijst
zien passeren van onduidelijkheden, onzekerheden en vragen, alsook noodzakelijke
toezeggingen, voorwaarden, dingen die geregeld moeten worden en onzekerheden
over de berekeningen en over de invoeringspraktijk. De heer Schouw weet net
zo goed als ik dat, als er bij bestuurlijke systemen zoveel onzekerheden worden
geïntroduceerd, niemand het effect daarvan weet. Niemand kan het effect
dus overzien. Dat doen wij onszelf aan, omdat wij het hele invoeringstraject
onder het dictaat van één datum, namelijk 1 januari 2006,
brengen. Deze conclusie is niet zo moeilijk te trekken.De heer Schouw (D66):Wat betekent het echter voor de individuele mensen? Betrekkelijk zeker
is overigens de hele achterliggende systematiek. U moet dat soort onderscheid
maken. U moet ook niet alles over één kam scheren, alsof het
allemaal alleen maar kommer en kwel en chaos is. Dat is niet terecht.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ondanks alle beweringen van deze minister moeten wij buitengewoon zorgvuldig
omgaan met het hele proces van een buitengewoon belangrijk publiek goed, de
gezondheidszorg. U kunt tegen deze achtergrond toch niet staande houden, dat
het hele invoeringsproces een toonbeeld van zorgvuldigheid is? De burgers
moeten de tijd hebben om eraan te wennen en zij moeten vergelijkingen kunnen
maken. Zij moeten straks met negatieve opties werken. Ik zou liever een systeem
hebben waarin zij echt een keuze kunnen maken en waarin zij daarvoor de tijd
hebben. Dit geldt ook voor de aanvullende verzekeringen. Nogmaals, dat kost
tijd en die tijd gunnen wij elkaar niet, omdat wij bang zijn dat, als wij
nu de druk van de ketel halen, er van alles gebeurt.De heer Schouw (D66):U bevestigt volgens mij toch het onderscheid dat ik gemaakt heb. Wij weten
namelijk nog niet wat het betekent voor de individuele verzekerde. Daaruit
kunt u echter niet de conclusie trekken dat het systeem een rotzooitje is.
Als u dat doet, bent u echt onrechtvaardig bezig.De heer Van der Lans (GroenLinks):U kunt niet de conclusie trekken dat het systeem optimaal functioneert.
Dat zou u wel moeten kunnen doen, wanneer u "ja" zegt tegen deze
wet. Het is precies het omgekeerde, daar gaat het ons om. Ik beweer niet dat
de Zorgverzekeringswet niet ingevoerd moet worden. Dat is een gepasseerd station.
Ik zeg echter dat er, als je tot dit stelsel overgaat, een garantie voor zorgvuldigheid
moet zijn. Die garantie kan niemand in deze Kamer geven. Wij kunnen alleen
nog maar om een lijst van toezeggingen vragen. Wij sturen de minister op pad
op hoop van zegen dat hij er nog wat van maakt. Ik vind dat te weinig bij
zoiets belangrijks als de gezondheidszorg.Voorzitter. Ook de rol van de Eerste Kamer zou in dit hele proces een
punt van bezinning moeten zijn. Je zou kunnen zeggen dat er gaande het wetgevingsproces
een nieuwe partij aan de Tweede Kamer is toegevoegd: de Eerste Kamer. Misschien
moet ik nauwkeuriger zijn en zeggen dat de groep Van Leeuwen aan de Tweede
Kamer is toegevoegd. Wie de Handelingen van overleggen in de Tweede Kamer
leest, ziet namelijk dat alles door elkaar is gaan lopen. Er wordt tegelijk
op verschillende politieke borden geschaakt. De Tweede Kamer debatteert uitvoerig
over wat de Eerste Kamer vindt en vice versa. Misschien wint deze Kamer daarmee
aan belangrijkheid, maar vaststaat dat wij in een bestuurlijk proces verwikkeld
zijn geraakt dat ons steeds verder verwijdert van onze relatief afstandelijke,
staatsrechtelijke taak, namelijk om alles overziend "ja" of "nee"
te zeggen.Deze Kamer – voor de ene woordvoerder geldt het iets meer dan voor
de andere woordvoerder – is gewoon een speler geworden in een politiek
bestuurlijk spel. Mijn fractie vindt dat een onwenselijke ontwikkeling. Dat
alles heeft uiteraard te maken met het feit dat het hele besluitvormingsproces
tegen de invoeringsdatum wordt aangedrukt. Daardoor kan deze Kamer geen kant
meer op. Zij heeft dus de keuze tussen een mosterd-na-de-maaltijd-rol of zich
mengen in de politieke strijd. Dat zij kiest voor het ene, is begrijpelijk
en verklaarbaar, maar daarom niet minder onwenselijk. Het zou niet onverstandig
zijn, zo zeg ik tegen deze voorzitter – en misschien kan hij dit doorgeven
aan de "echte" voorzitter – als dit punt, los van de politieke
noodzaak om een wet aan te nemen, eens afzonderlijk behandeld kon worden.
Zoals het nu gaat, gaat het niet goed. Zo heeft mijn fractie al eerder voorgesteld
om de invoeringsdatum niet in een wet op te nemen, maar vast te stellen bij
de finale besluitvorming in deze Kamer. Dat verlost ons van veel onzuivere
argumenten.Maar goed, laat ik mij richten op de onderhavige wet. Ik zal mij daarbij
tot twee hoofdpunten beperken. Er zijn door mijn collega's al heel veel specifieke
opmerkingen gemaakt en vragen gesteld. Het merendeel daarvan wordt door mijn
fractie ondersteund. Alleen al om die reden zal ik die opmerkingen en vragen
niet herhalen.Het ene hoofdpunt betreft de onverzekerden. Niemand wil dat dit aantal
groeit, maar tegelijkertijd kan niemand er omheen dat wij met dit niet-gewilde
fenomeen te maken krijgen. Het is inherent aan deze wet, die geënt is
op de eigen verantwoordelijkheid van burgers. Dat impliceert de mogelijkheid
dat mensen die verantwoordelijkheid niet nemen of – en dat is zorgelijker –
in dermate nadelige omstandigheden verkeren dat ze die verantwoordelijkheid
niet kunnen nemen. Ik noem schulden, plotselinge tegenslagen, psychische problemen.
Dat kan ertoe leiden dat mensen hun verplichtingen niet nakomen. Mensen die
in die omstandigheden verkeren, zijn er altijd geweest. Een van de basiskenmerken
van de verzorgingsstaat was dan dat wij met die mensen rekening hielden. Voor
deze noodtoestanden werd er in principe dus wat geregeld, waardoor deze mensen
niet van zorg verstoken bleven. Daar dreigt nu wezenlijk verandering in te
komen.Er zijn in dit land nu al vele tienduizenden mensen die ernstige financiële
problemen hebben. De schuldhulpverlening in het land maakt overuren. Het nieuwe
zorgstelsel gaat in die omstandigheden interveniëren. De vrees is zelfs
dat de wet daarin een katalyserende rol gaat spelen. Anders gezegd: die maakt
de toestand voor deze mensen alleen maar zorgwekkender. De systeemwerkelijkheid
van het ministerie van VWS gaat ervan uit dat de zorgtoeslag gekoppeld zal
zijn aan het betalen van de nominale premie. De psychologische werkelijkheid
van veel burgers is dat de zorgtoeslag een druppel op een gloeiende plaat
van schulden is. Op die plaat verdampt deze druppel dan ook. Als de rekening
van de nominale premie binnenkomt, is de zorgtoeslag namelijk al verdwenen,
misschien zelfs door schuldeisers in beslag genomen. Wat er dan gebeurt, baart
deze Kamer grote zorgen. Dat hebben alle partijen in juni hier namelijk duidelijk
gemaakt. Mijn fractie vindt het zeer teleurstellend dat deze minister, ondanks
het feit dat deze Kamer unaniem haar zorgen over de onverzekerdenproblematiek
heeft uitgesproken, sindsdien tot niet veel meer in staat is gebleken dan
het installeren van een werkgroep, die in overleg met gemeenten het probleem
gaat monitoren en inventariseren. Dat is echt te weinig. Naar de mening van
mijn fractie moet er nu tempo gemaakt worden met het creëren van voorzieningen
die dit probleem zo veel mogelijk vermijden. De minister zal ervoor moeten
zorgen dat men er vanaf het allereerste begin bovenop zit. Anders gebeuren
er ongelukken.Zo ben ik in Amsterdam betrokken bij een project dat voorkomt dat mensen
uit huis worden gezet, omdat dat grote ellende met zich brengt. Dat geldt
niet alleen voor de mensen die het overkomt, maar ook voor de samenleving,
die langs een omweg met de kosten van dakloosheid geconfronteerd wordt. Er
is in een aantal stadsdelen een heel draaiboek waarin woningcorporatie, maatschappelijk
werk en deurwaarder, dus iedereen, zijn uiterste best doet om er bovenop te
zitten en om huisuitzetting te voorkomen. Het kenmerk van deze aanpak is een
heel directe benadering: telefoneren, huisbezoek, hulpaanbod, allemaal om
te voorkomen dat mensen door het ijs zakken.Aan zo'n aanpak moet je volgens mij ook denken, als het om de zorgverzekering
gaat. De toegang tot de zorg is immers cruciaal. Je kunt dan niet blijven
volstaan met een verhaal over eigen verantwoordelijkheid. Dat werkt voor velen
niet. Bovendien komt de rekening langs een omweg toch weer bij de overheid
terecht. Ik herhaal dat je er bovenop moet zitten en dat je ervoor moet zorgen
dat bepaalde groepen niet onverzekerd raken en daardoor van zorg verstoken
blijven. Ik zie zorgverzekeraars op dat punt niet aan de bel trekken. Daar
hebben zij helemaal geen ervaring mee. Zij zeggen wel dat zij vrezen dat er
grote aantallen onverzekerden komen, maar zij geven direct aan dat zij geen
idee hebben op welke manier zij daarin zelf verantwoordelijkheid
kunnen nemen. Dat moeten anderen dus doen. Wie? Dat zien wij wel, zo is ook
ongeveer de houding van deze minister. Daarmee droppen wij het probleem bij
gemeenten die naar eigen bevind van zaken moeten handelen. Zij krijgen straks
dus de ellende over zich heen, zonder dat zij daarvoor tot nu toe enige financiële
tegemoetkoming ontvangen. Misschien komt daarin echter verandering na dit
debat.Daar het systeem onverzekerden creëert, is het naar onze mening ook
een politieke verantwoordelijkheid om een structuur te installeren die dat
naar vermogen voorkomt. Zo'n structuur ontbreekt er op dit moment, omdat alle
aandacht gaat naar de invoering en de administratieve verwerking van grote
aantallen. Dit soort probleemgevallen is kennelijk een kwestie van latere
zorg. Mijn fractie meent dat deze minister daar veel te lankmoedig mee omgaat.De problemen en de onduidelijkheden stapelen zich op. Zo is het onduidelijk
of verzekeraars aan degenen die nu een betalingsachterstand hebben, wel een
aanbod gaan doen. Een dergelijk verhaal duikt ineens op. Zijn verzekeraars
verplicht om wanbetalende burgers een aanbod te doen? Kan de minister hen
hiertoe dwingen? Deze kwestie gaat vooraf aan de acceptatieplicht. Misschien
kan de minister ook op dit punt opheldering verschaffen.Het CDA komt met het voorstel voor een apart potje voor zorgverzekeringsongelukken,
een soort noodfonds. Dat zal er wel komen, want de minister zegt in dit huis
nu eenmaal nagenoeg alles toe wat mevrouw Van Leeuwen voorstelt. Laat vooral
duidelijk zijn, dat wij er ook niet tegen zijn. Inmiddels mogen wij wel vraagtekens
plaatsen bij de strategie van almaar pleisters plakken op structurele onvolkomenheden
van deze wet, vooral van de wijze van invoering daarvan. Het moment is allang
gepasseerd dat je met pleisters plakken de tekortkomingen van de invoeringspraktijk
kon bedekken. De tactiek van het CDA komt erop neer dat het erkennen van dat
feit steeds vooruit wordt geschoven. Redden wat er te redden is, is het credo.
Dat kan echter niet verbloemen dat straks ook de politieke handtekening van
het CDA staat onder de invoeringsdatum, evenals alle onduidelijkheden en onzekerheden.
Gelukkig heeft mevrouw Van Leeuwen de vorige keer laten weten dat zij alle
zaaltjes in het land afloopt om deze wet te verdedigen. Zij zal daar nog een
hele kluif aan krijgen en wij wensen haar daarbij heel veel sterkte toe.Het tweede hoofdpunt betreft de vrije keuze van artsen. Ook daarvan heeft
deze Kamer in juni een hard punt gemaakt. Het mag niet zo zijn dat financiële
overwegingen bepalend zijn voor de keuze van de zorgaanbieder. Dat is ook
een intentie van de motie-Swenker. Letterlijk verzoekt de motie de regering,
erop toe te zien dat deze keuzevrijheid voor de patiënt ook daadwerkelijk
gegarandeerd blijft zonder extra premiebetalingen. Ik denk dat dat voor de
toekomst van de gezondheidszorg een buitengewoon belangrijke uitspraak is.
De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat de reikwijdte van deze uitspraak
pas in tweede instantie goed tot mij is doorgedrongen, want daarmee heeft
deze Kamer in juni uitdrukkelijk stelling genomen in een zeer wezenlijke kwestie.
Zij heeft namelijk bepaald dat de restitutiepolis, dus de polis die een vrije
keuze van arts mogelijk maakt, de norm moet zijn. Dit is dus de standaardpolis.
Met andere woorden: bij het berekenen van de hoogte van de zorgtoeslag moeten
wij niet uitgaan van het gemiddelde van de naturapolissen, maar van de restitutiepolissen.
Alleen dan kunnen wij voorkomen dat voor mensen met minder inkomen de vrije
keuze van arts veel duurder uitpakt. Dat is dus een zeer principiële
keuze die deze Kamer gemaakt heeft.Maar wat doet de minister? Hij begint het verstrekkende belang van die
uitspraak weg te wuiven. Ja, zegt hij, het maakt niet zoveel uit, wij verwachten
geen grote verschillen tussen natura- en restitutiepolissen, dat wijkt allemaal
niet zo veel van elkaar af, er wordt door de zorgverzekeraars breed gecontracteerd,
dus wij kunnen zonder risico als standaardnorm voor de berekeningen het gemiddelde
van alle polissen nemen. Het maakt niets uit, aldus de minister. En daarin
zal hij zeker het eerste jaar van deze Zorgverzekeringswet gelijk hebben.
De grootste zorg van de zorgverzekeraars is er de komende maanden niet in
gelegen om met elkaar te concurreren, want dat komt later wel. Allereerst
zullen zij de huidige verzekeringen proberen te behouden. Zij zullen elkaar
met hun polissen in de gaten houden. Inderdaad, dan doen de restitutiepolissen
en de naturapolissen er in de praktijk weinig toe.Als deze fase echter voorbij is en de markt van ziekenfondsverzekerden
verdeeld is, gaat dat veranderen. De concurrentie wordt dan scherper. Die
concurrentie is maar op één manier te realiseren: via het scherp
inkopen van zorg en de resultaten daarvan onderbrengen in flink concurrerende
naturapolissen. Zo ontstaat er op termijn in financiële zin een opwaartse
druk op de restitutiepolissen: die worden duurder. Er ontstaat dan een neerwaartse
druk op de naturapolissen: die worden goedkoper. Als die concurrentie aanzwelt,
is het voor het principe dat de vrije keuze van een arts voor iedereen toegankelijk
moet blijven, toch de basisgedachte van de motie-Swenker, wel degelijk van
belang dat die als standaard c.q. norm wordt genomen. Die standaard moet in
dat geval dus niet het gemiddelde van alle polissen worden, maar het gemiddelde
van alle restitutiepolissen. Daarom is het van belang dat de minister daarover
een uitspraak doet in dit debat. Gaat hij de komende jaren dus de gemiddelde
restitutiepolis als norm c.q. standaard nemen of wil hij dat niet, bijvoorbeeld
omdat de kosten dan te hoog worden? Dit is een principieel punt. Daarom moet
de minister daarover nu al helderheid verschaffen. Hij moet dit dus niet laten
lopen met de opmerking "dat zien wij later wel bij de monitoring".
Dat zijn uitstelmechanismes.Het debat dat wij vandaag voeren, draait in feite om de vraag of de senaat
deze wet rijp acht voor invoering. Daarbij staat een ongebreideld optimisme
van de mensen uit de systeemwereld tegenover het groeiende wantrouwen van
burgers in hun ervaringswereld. Natuurlijk is er altijd wantrouwen, maar in
dit geval wordt het wantrouwen extra gevoed door het feit dat het invoeringsproces
zodanig georganiseerd is dat alles tot het laatste moment onduidelijk blijft.
Je kunt op internet op verschillende plaatsen peilingen vinden over wat mensen
van het nieuwe zorgstelsel verwachten. De antwoorden zijn bepaald droevig:
driekwart van de bevolking ziet dit stelsel niet zitten en verwacht er een
verslechtering van de situatie van. Zelfs de zorgverzekeraars dragen dagelijks
bij aan de verwarring. Zo ontving ik gisteren van FBTO, mijn zorgverzekeraar,
een mailtje. Daarin stond het volgende. "Half september ontving u van
ons een digitale nieuwsbrief. Tot onze spijt is het artikel 'Met
FBTO makkelijk naar het nieuwe zorgstelsel' te vroeg verschenen. Het artikel
gaf nog geen nieuwe informatie over de verplichte basisverzekering. Onze excuses
voor de verwarring die mogelijk bij u is ontstaan."Dit is maar één berichtje uit de vele. Niemand weet precies
hoe de vork in de steel zit. Niemand kan de werking van de wet overzien. Daarmee
is de invoering van het zorgstelsel een politiek geladen risico-operatie geworden.
Wie daarvoor nu het licht op groen zet, moet wel zeker van zijn zaak zijn
dat het ook echt goed gaat, want anders zou men bewust investeren in de groei
van politiek cynisme in dit land, iets wat geen enkele politicus zou moeten
willen. Die zekerheid bestaat echter niet. Wie zoveel onbekenden in een systeem
introduceert, kan met geen mogelijkheid zeggen hoe al die onbekenden met elkaar
gaan interfereren. Er bestaat geen beleidsmodel dat dit in voldoende mate
kan voorspellen. Alle mooie koopkrachtplaatjes van deze minister zijn straks
niet bestand tegen de ervaringen waarover mensen vanuit hun persoonlijke portemonnee
zullen spreken.Nu is in een complexe samenleving nooit een soort totale beleidszekerheid
te bieden. Elke stelselwijziging herbergt een politiek risico, maar deze stelselwijziging
slaat door naar de andere kant en daarmee wordt het in de huidige politieke
cultuur een vorm van gevaarlijk spel. Mijn fractie is van mening dat de zorg
in dit land, die in principe van alle burgers is, daartoe niet gebruikt mag
worden.Dit betekent dat het door ons zelf gecreëerde en tot nu toe geaccepteerde
dictaat van 1 januari van tafel moet. Zeker, het niet invoeren van de
wet met ingang van 1 januari leidt tot een ongekende woedeaanval van
de zorgverzekeraars, van iedereen die zich uit de naad heeft gewerkt om alles
in orde te maken. Maar daar staat tegenover dat als wij nu het sein definitief
op groen zetten, wij daarmee investeren in het maatschappelijk wantrouwen.Het minste dat burgers van de senaat mogen verwachten, is dat deze oog
heeft voor de zorgvuldigheid en toetst of de risico's beheersbaar zijn. Welnu,
de zorgvuldigheid is zoekgeraakt in de tijdsdruk en alle risico's zijn niet
meer te overzien. Mijn fractie roept daarom deze Kamer op om tegen dit kabinet
te zeggen dat de introductie van het nieuwe zorgstelsel meer tijd behoeft
en daarmee niet met ingang van 1 januari aanstaande kan worden gerealiseerd.Om nog eens met de heer Kaland te spreken: "Nu reeds zeggen dat alles
op 1 januari door moet gaan omdat het in ieder geval moet gebeuren, is
een onverantwoordelijke handeling en ook een onverantwoordelijke behandeling
van wettelijke maatregelen die dermate ingrijpend zijn voor iedere burger
in dit land, dat wij genoodzaakt zijn dit zo zuiver en plichtsgetrouw mogelijk
te behandelen."De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Voorzitter: Jurgens 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-1-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl