Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 22 juni 2000 te Cotonou totstandgekomen Partnerschapsovereenkomst tussen de Staten van Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten (27672)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 225-235

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-10-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 4, pagina 225-235

24-09-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27672Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 24 september 2002)Pagina 235-236
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 22 juni 2000 te Cotonou totstandgekomen Partnerschapsovereenkomst tussen de Staten van Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten (27672)Pagina 225-235
Vragen van het lid Dittrich aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het advies van de politie om onder te duiken in geval van bedreigingen in relatie tot het grondwettelijk recht van de vrijheid van meningsuiting (mondelinge vragenuur)Pagina 205-207
Vragen van het lid Arib aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de aangekondigde acties door medisch specialisten in academische ziekenhuizen (mondelinge vragenuur)Pagina 212-214
Vragen van het lid Koenders aan de minister van Buitenlandse Zaken a.i. over de situatie in het Midden-Oosten (belegering Arafat) (mondelinge vragenuur)Pagina 207-210
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over huursubsidies, te weten: - de motie-De Ruiter/Van Gent over de afhandeling van bezwaarschriften (28464, nr. 11); - de motie-De Ruiter c.s. over gevolgschade (28464, nr. 12); - de motie-De Ruiter c.s. over 300 klantcontactpunten (28464, nr. 13); - en 3 andere motiesPagina 218-219
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 24 september 2002)Pagina 214-218
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 september 2002 over het hoger onderwijsPagina 221-225
Presentie en opening (dinsdag 24 september 2002)Pagina 205-205
Vragen van het lid Van Geen aan staatssecretaris Phoa van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van de minister van Economische Zaken over crèches in bejaardentehuizen en het verlagen van de kwaliteitseisen van kinderopvang (mondelinge vragenuur)Pagina 210-212
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178), en over de motie-Spies/Van As over integratie in een nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening (27178, nr. 27)Pagina 219-221
Noot bij pag. 214: commissiewijzigingenPagina 205-238

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Goedkeuring
van de op 22 juni 2000 te Cotonou totstandgekomen Partnerschapsovereenkomst
tussen de Staten van Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan en de
Europese Gemeenschap en haar lidstaten (27672).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter. Wij bespreken vandaag de ratificatie van de EU-ACS-partnerschapsovereenkomst,
ook wel bekend als het Verdrag van Cotonou. Het is genoegzaam bekend dat de
VVD grote problemen heeft met dit verdrag. De VVD heeft zich eerder uitgesproken
tegen het mandaat voor de onderhandelingen, tegen de ondertekening van het
verdrag en zal zich ook uitspreken tegen ratificatie. Dit debat zal ik gebruiken
om nogmaals onze bezwaren tegen het verdrag uiteen te zetten.Wij hebben bezwaar tegen de groep landen. Het gaat niet alleen om een
zeer diverse groep van 77 ontwikkelingslanden, terwijl Nederland voor zijn
OS-beleid gekozen heeft voor een beleid gericht op een kleine groep landen
die aan bepaalde normen moeten voldoen, maar ook behoort bijna de helft van
deze landen niet tot de groep van minst ontwikkelde landen. Onder de partnerlanden
zijn bovendien landen als Cuba, Haïti, Zimbabwe en Siërra Leone,
geen landen waarmee de VVD een OS-relatie wenst. Waarom zouden wij deze landen
een gemakkelijker toegang geven tot de EU dan landen als Honduras en Bangladesh?
De VVD is groot voorstander van vrijhandel maar wel voor álle landen.Daarnaast is het genoegzaam bewezen dat het afschaffen van de subsidies
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid meer betekent voor Derde Wereld dan
dit verdrag. In dezen verbaast ons ook de steun voor dit verdrag van partijen
die zich voorstaan op hun sociale gezicht ook in de richting van de minder
ontwikkelde landen.Het OS-beleid van de EU kenmerkt zich bepaald niet door de wens voor duurzame
ontwikkeling en armoedebestrijding. In artikel 55 van het verdrag staat netjes
dat dit verdrag gebaseerd is op wederzijds belang, er wordt echter niet aangegeven
wat dat belang is voor de EU. Wij moeten terug naar 1989 om daarin meer inzicht
te krijgen.In een publicatie van een commissie van de Europese Gemeenschap over de
Europa-Zuiddialooog schreef de commissie: "Eén ecu kwijt, tien terug".
Op die gedachte stoelt de hulp aan de Derde Wereld, voor elke ecu hulp die
wij geven, verkopen wij de Derde Wereld voor tien ecu aan goederen.
Inderdaad leverden de voorgangers van het Verdrag van Cotonou – de Loméverdragen –
de partnerlanden niets op. Ondanks de handelspreferenties is het aandeel van
de ACS-landen op de EU-markt teruggelopen van 6,7% in 1976 naar 2,8% in 1997.
Slechts tien producten maakten 60% hiervan uit.In het groenboek over de betrekkingen tussen de EU en de ACS-landen schreef
de Europese Commissie in 1996 dan ook dat de totale balans van de EU-ACS-samenwerking
matig is en dat het effect van de handelspreferenties over het geheel genomen
teleurstellend is. De reden hiervoor was volgens de Commissie dat in het merendeel
van de ACS-landen de economische beleidsvormen en de binnenlandse structurele
voorwaarden die nodig zijn voor de ontwikkeling van het economische en het
handelsverkeer, ontbreken.Het zou dus goed zijn geweest als het Verdrag van Cotonou een radicale
breuk had betekend met het verleden, maar juist de grootste problemen blijven
bestaan. Er is een aantal aspecten en knelpunten dat de uitvoering van de
EG-ACS-overeenkomst en het benutten van de middelen zeer gecompliceerd maakt.
Het heeft te maken met de inhoud van de overeenkomst, de uitgangspunten en
de uitvoeringsprocedures. De ambtelijke en bestuurlijke mogelijkheden van
ACS-landen zijn hiervoor veel te beperkt. De Europese Commissie wordt ondersteund
door 16.000 ambtenaren. Het ACS-secretariaat ondersteunt de 77 ACS-landen
met 85 personen. Daarnaast is de overeenkomst veel te ambitieus. Zij houdt
zich bezig met: economische, sociale en humane ontwikkeling, democratie, mensenrechten,
goed bestuur, rechtsstaat, gender, jeugd, milieu, onderwijs, opleiding, de
bestrijding van hiv/aids, toerisme, zeevervoer, regionale en subregionale
samenwerking en integratie, migratie, handel, landbouw, voeding, drinkwater,
huisvesting, financiële steun, technische bijstand en capaciteitsopbouw.
Veel geld zal in ieder geval gaan naar capaciteitsopbouw en deskundigheidsbevordering
om de ACS-landen überhaupt in staat te stellen de overeenkomst uit te
voeren. Armoedebestrijding is niet gebaat bij ingewikkelde procedures en nog
meer stukken. Dit verdrag is zondegeld.Voorzitter. De VVD zet dus ernstige vraagtekens bij de doelmatigheid van
de ingezette middelen. Dit verdrag kan de toets "Wat willen we bereiken, wat
gaan we daarvoor doen en wat mag dat kosten?" bij lange na niet passeren.
Als de doelstelling van het Verdrag van Cotonou is armoedebestrijding en integratie
van Derde Wereldlanden in de wereldeconomie, is het afschaffen van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid een veel nuttiger instrument.De heer De Haan (CDA):Voorzitter. Ik vind dit een buitengewoon duidelijk standpunt. Hoe verklaart
mijn collega dat de VVD-fractie thans tegen een wetsvoorstel is dat in feite
onder de verantwoordelijkheid van een voormalig minister van Buitenlandse
Zaken van dezelfde politieke kleur is opgesteld? Wat nu gebeurt, is vrij opvallend.
In de paarse periode heb ik namelijk zelden meegemaakt dat een fractie het
standpunt van haar minister, in dit geval van de VVD-minister, aan haar laars
lapte.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Ik weet niet of u in de vorige periode bij de behandeling van het wetsvoorstel
in al zijn geledingen als woordvoerder bent opgetreden. Uit de stukken en
de inbreng van de toenmalige woordvoerder het lid Hessing hebt u kunnen opmaken
dat ook destijds de VVD-fractie uitermate kritische is geweest tijdens de
onderhandelingen voorafgaande aan de ondertekening. Het wetsvoorstel is voor
de ratificatie niet meer tijdens de vorige regeringsperiode aan de orde geweest.
Als dat zou zijn geweest, zou de VVD-fractie niet een ander standpunt hebben
ingenomen.De heer De Haan (CDA):Ik geef toe dat het standpunt van mijn collega Hessing buitengewoon kritisch
was. Wat dat betreft kan ik u niet betichten van een inconsequente houding.
Het is echter wel merkwaardig dat de VVD-fractie thans een volstrekt ander
standpunt inneemt dan de voormalige minister van Buitenlandse Zaken. Ik wil
u in dit verband nog een vraag stellen. De Europese Gemeenschap heeft een
specifieke verantwoordelijkheid voor Afrika. Wie moet naar uw mening de verantwoordelijkheid
voor Afrika nemen? Afrika is een continent met buitengewoon heftige problemen.
Wat is uw alternatief voor dit verdrag?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Punt één: alle landen van de Europese Gemeenschap staat
het vrij om het geld dat zij besteden aan ontwikkelingssamenwerking geconcentreerd
uit te geven voor een aantal programma's, programma's gericht op Afrika. Dat
is dus de keus van de eigen landen. Met dit verdrag en de manier waarop het
uitgevoerd moet worden, bewijs je de Afrikaanse landen echter geen dienst.
Ik wil u in dit verband nog wel laten weten wat de procedure is: eerst een
NOS, een ROS en dan een NIB en een RIB. Die procedure is alleen al nodig om
te voldoen aan de programmatische en strategische eisen. Daarna komt er een
riedel waarover je tweeënhalf jaar doet voordat überhaupt het geld
van de Gemeenschap loskomt. Als je Afrika wilt helpen, kun je dat beter bilateraal
doen, met samenwerking tussen een land hier en een land in Afrika, dan via
het Europees Ontwikkelingsfonds. Over dit fonds kunnen wij overigens bij de
behandeling van de begroting nader spreken. Dit is geen onderwerp bij de behandeling
van dit wetsvoorstel.De heer De Haan (CDA):Dit betekent wel iets voor het buitenlands beleid van de Europese Unie,
waarvan we toch braaf lid zijn. Afrika krijgt namelijk bij dat buitenlandse
beleid specifieke aandacht. Dat beleid haalt u echter volstrekt onderuit als
u zegt dat bilateraal moet worden gewerkt. Handelspolitiek kan niet bilateraal.
Die moet je echt in Europees verband voeren. Wat u zegt, kan dus helemaal
niet.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Maar niet elk doel heiligt de middelen. Dit verdrag vind ik niet de juiste
procedure bevatten om Afrika te helpen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik moet zeggen dat ik mevrouw De Vries gelijk kan geven, als
zij zegt dat haar fractie heel erg kritisch is geweest in dezen, maar dat
was de hele Kamer. Dat was niet alleen haar fractie, want je kan inderdaad
heel veel kritiekpunten uiten. In haar betoog heeft zij heel nadrukkelijk
over lange, omstandige procedures gesproken. Nu vraag ik me
af of we met die problemen niet bij de Europese Unie moeten aankloppen in
plaats van bij de Afrikaanse landen, die van deze overeenkomst moeten profiteren.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):In de eerste plaats hebben wij ons tijdens de onderhandelingen en voor
de ondertekening maximaal ingezet om van dit hele procedurecircus iets transparants,
overzichtelijks en hanteerbaars te maken, juist ten behoeve van de landen
waar het om gaat, Afrikaanse of andere...Mevrouw Karimi (GroenLinks):Zoals de rest van de Kamer.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Inderdaad. Nederland heeft dat niet voor elkaar kunnen krijgen. Dat is
geen persoonlijke zaak, maar kennelijk hadden we daar in dat hele debat te
weinig medestanders voor. In zo'n geval moet je kijken naar het eindresultaat
en dan vraag ik me af of een ontwikkelingsland er werkelijk bij gebaat is,
als het op deze manier aan ondersteuning moet komen om een stukje verder te
komen. Daarom spreek ik van zondegeld. Ik ben het niet oneens met het doel,
om het zo maar te zeggen, want daarmee kunnen wij een aantal landen helpen.
Ik merk overigens op dat wij het liefst de minst ontwikkelde landen helpen.
Brazilië staat ook in het rijtje, maar dat is niet echt een land dat
in het kader van ontwikkelingssamenwerking veel steun van de EU moet hebben.
Ik ga inderdaad ook liever voor een aantal landen in Afrika. Je moet het dan
echter wel op een goede manier doen. Wij trekken uit onze kritiek trouwens
ook een consequentie, namelijk dat niet elke manier de beste manier is om
landen te helpen. Dan doen wij het liever op een andere manier. Dat kan in
EU-verband zijn, maar dat hoeft niet.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben heel erg benieuwd naar die alternatieven. Tot nu toe
heeft mevrouw De Vries alleen maar kritiek geuit, maar wij weten allemaal
hoe groot de ontwikkelingsproblematiek van bijvoorbeeld Afrikaanse landen
is. In de afgelopen jaren heeft de VVD-fractie echter geen ander alternatief
genoemd dan de vrijhandel waar zij altijd voor pleit. Op dit moment is er
volgens mij geen ander alternatief dan deze samenwerking.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Als het aan ons ligt, komt er een veel beter verdrag, geconcentreerd op
die landen die het het meest nodig hebben. Het Nederlandse beleid –
de staatssecretaris kan dit veel beter uitleggen – is dan gericht op
de minst ontwikkelde landen en niet op die enorme groep van 77 landen. Bovendien
vallen sommige landen om onduidelijke redenen ineens niet onder dit verdrag,
bijvoorbeeld omdat ze geen eiland of geen ex-kolonie zijn. Verder wordt het
geld heel erg verspreid ingezet, doordat het verdrag met zoveel landen gesloten
is. Als dit verdrag het niet zou halen, moet er over een beter verdrag onderhandeld
worden, niet een verdrag met 100 goede doelstellingen, maar met een aantal
doelstellingen ten behoeve van die staten. Verder zou dat verdrag geconcentreerd
moeten worden op een aantal landen, het liefst de minst ontwikkelde landen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik begrijp uw kritiek, maar ik ben het niet eens met de consequentie die
u daaruit trekt. Ik heb nog een andere vraag. In 2004 krijgt Nederland het
voorzitterschap van de Europese Unie. Op hetzelfde moment vinden de onderhandelingen
plaats over de hervorming van het algemene preferentiële stelsel. Dat
proces hangt nauw samen met de afspraken die in het onderhavige verdrag gemaakt
zijn. In wat voor positie brengt u de Nederlandse regering, als u tegen de
goedkeuring van dit verdrag stemt en met u een meerderheid van de Kamer? De
regering kan het verdrag dan niet ratificeren, maar moet als voorzitter van
de Europese Unie straks wel die onderhandelingen voorzitten.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Dat is nou de reden waarom mensen de politiek niet meer begrijpen. Er
ligt een verdrag met goede bedoelingen, maar daar wordt op een zeer slechte
manier uitvoering aan gegeven. De hele Kamer erkent dat, maar zij trekt daar
geen consequenties uit omdat Nederland in 2004 het voorzitterschap van de
EU gaat bekleden en dan geen positie zou kunnen innemen. De VVD-fractie is
na ampele overwegingen van mening dat dit verdrag bijzonder slecht in elkaar
zit en moeilijk hanteerbaar is. Juist landen die heel weinig ambtenaren en
een heel klein bestuurlijk apparaat hebben zijn absoluut niet voldoende toegerust.
De groep is te groot en onevenwichtig samengesteld. Ook ontbreekt transparantie.
Het doel is op zichzelf genomen goed, maar er dient verder nagedacht te worden
over de wijze waarop en de landen waaraan steun wordt verleend.Naast alle argumenten die ik reeds eerder heb genoemd, heeft de VVD-fractie
nog een allesbeslissend bezwaar tegen dit verdrag. De terug- en overnameclausule
is volstrekt onvoldoende. Bij de behandeling van het Associatieakkoord met
Jordanië heeft mijn fractie gesteld dat het voor haar moeilijk zou worden
steun te verlenen aan het ratificeren van dergelijke verdragen indien er geen
expliciete en volledige terug- en overnameclausule voor illegale immigranten
in het verdrag is opgenomen. Ook bij dit verdrag doet zich dat voor. Dit verdrag
kent geen volledige terug- en overnameverplichting. Er is slechts sprake van
een terugnameverplichting van eigen burgers die illegaal op het grondgebied
van een andere partij verblijven. Daarnaast zijn de partijen overeengekomen
dat zij op verzoek van een van hen onderhandelingen zullen starten over bilaterale
overeenkomsten waarin specifieke details van terug- en overname kunnen worden
vastgelegd. Bij die overname gaat het zowel om onderdanen van derde landen
als van statenlozen. Het Verdrag van Cotonou bevat echter geen specifieke
sancties bij het niet nakomen van terug- en overnameverplichtingen. Een resultaatsverplichting
ontbreekt. Als wij straks afgewezen asielzoekers willen terugsturen naar ACS-partnerlanden,
kunnen die landen zich onwillig opstellen. Wij zijn dan toch gedwongen om
hen handelspreferenties te geven. Dit bevreemdt de VVD-fractie en valt niet
uit te leggen.De VVD-fractie heeft problemen met de ondoelmatige inzet van middelen,
met de groep van partnerlanden, met het ambitieuze karakter, met de te ingewikkelde
procedures, met de WTO-conformiteit en met de strijdigheid met internationale
vrijhandel. Verder heeft mijn fractie problemen met de effectiviteit van deze
vorm van OS-beleid. Bovenal is het ontbreken van een goede terug- en overnameregeling
voor de VVD-fractie reden om tegen de ratificatie te stemmen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Palm, de tweede ondervoorzitter van de Kamer,
die zijn maidenspeech zal houden.De heer Palm (LPF):Voorzitter. Wij praten hier vanmiddag over de ratificatie van het inmiddels
door de vorige regering goedgekeurde Verdrag van Cotonou. Het gaat over de
op 22 juni 2000 te Cotonou tot stand gekomen partnerschapsovereenkomst tussen,
enerzijds, de staten van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan,
de zogenaamde ACS-landen en, anderzijds, de Europese gemeenschap en haar lidstaten.
Dit verdrag is de opvolger van de zogenoemde Loméovereenkomsten. De
Kamer kan op dit moment het verdrag slechts goed- of afkeuren.De Lijst Pim Fortuyn heeft kennisgenomen van de op- en aanmerkingen die
door de verschillende fracties zijn gemaakt, onder andere in het verslag van
het algemeen overleg van 12 mei 2000 en in de nota naar aanleiding van het
verslag van 21 november 2001. kamerbreed is op onderdelen kritiek geuit. De
fractie van de Lijst Pim Fortuyn deelt deze kritiek. Zij acht het dan ook
van belang dat dit verdrag vandaag niet zonder debat zal passeren.Het meest vergaand in haar kritiek is de VVD-fractie, zoals zojuist verwoord
door collega De Vries. Ook de Lijst Pim Fortuyn is van mening dat de voor
ontwikkelingssamenwerking beschikbare middelen effectief en doelmatig moeten
worden aangewend. Ik noem enkele punten van kritiek.1. Het ondoelmatige karakter van de beoogde verdragsrelatie. De financiële
en inhoudelijke controle op het verdrag is rondom slecht. De Europese rekenkamer
heeft veel te weinig macht. De regering spreekt over het effectief besteden
van gelden, maar hoe wil zij deze effectiviteit waarmaken zonder de juiste
instrumenten? Er bestaan onvoldoende parlementaire correctiemogelijkheden
op het verdrag. De beleidsvorming stond kennelijk ver van het Haagse bed.2. Het gebrek aan selectiviteit met betrekking tot de keuze van deelnemende
landen. De Lijst Pim Fortuyn is van mening dat gerichte hulp aan minder landen
in plaats van een beetje hulp aan veel landen veel effectiever en doelmatiger
zal zijn en dus meer resultaat zal hebben. De voormalige koloniën hebben
nog steeds een voorrangspositie ten opzichte van de minst ontwikkelde landen.
Ook dictaturen vallen nog steeds onder de begunstigden.3. De looptijd van 20 jaar is lang. Het verdrag zal tot 2008 de regionale
samenwerking tussen de landen moeten bevorderen. Vervolgens heeft het verdrag
nog een looptijd van 12 jaar. Dat betekent dus weer 20 jaar.4. De beoogde handelspreferenties zijn strijdig met de afspraken gemaakt
in het kader van de World Trade Organisation. In het verdrag wordt gesproken
over een vrijhandelszone, maar er is in feite sprake van een preferentiële
zone. Van vrije markten kunnen veel ontwikkelingslanden nog niet spreken.
Het is dus de vraag in hoeverre dit in strijd is met de internationale handelsafspraken.
De eerdergenoemde handelspreferenties dragen overigens onvoldoende bij aan
armoedebestrijding, economische verzelfstandiging en duurzame ontwikkeling.
Hoe verhoudt zich deze kritiek tot de uitkomsten van de vorige maand in Johannesburg
gehouden conferentie over duurzame ontwikkeling? Zijn wij niet al door de
tijd ingehaald en zijn de nieuwe inzichten op deze terreinen niet strijdig
met hetgeen met de onderhavige overeenkomst wordt beoogd? Graag zien wij een
reactie van de regering op dit punt tegemoet.5. De inspanningen van de EU-landen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking
zijn onevenredig verdeeld. Landen zoals Frankrijk en Italië zijn voorstander
van dit verdrag. Frankrijk is er voornamelijk voor vanwege de vele ex-koloniën,
vooral in Afrika. Wat geven deze landen verhoudingsgewijs uit aan ontwikkelingssamenwerking?
Frankrijk, met 0,33%, en Italië, met 0,13% van hun BNP, blijven ver achter
op Nederland, dat 0,82% van het BNP reserveert voor ontwikkelingssamenwerking.
Wat denkt de regering aan deze uiterst scheve verhoudingen te doen? Er valt
hier naar onze mening erg veel te winnen voor de ontwikkelingssamenwerking.6. Een van de belangrijkste punten van kritiek vertaalt zich in het ontbreken
van betere afspraken in dit verdrag over de terug- en overnameregeling. Daarmee
is het probleem van derdelanden niet aangepakt. Heeft de regering hierover
al gesproken met de nieuwe minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie?Een logische vraag die naar aanleiding van het nieuwe verdrag rijst, is
wat 20 jaar Lomé heeft betekend. Ik vind hierover maar weinig informatie.
In de memorie van toelichting lees ik bijvoorbeeld dat ondanks het unieke
karakter van ruim 20 jaar samenwerking in het kader van Lomé, de ACS-landen,
met name sub-Sahara-Afrika, er in 1995 in relatieve zin, en in sommige gevallen
ook in absolute zin, slechter voor stonden dan in 1975. Verder lees ik dat,
ondanks het feit dat de ACS-landen konden profiteren van de meest vergaande
handelspreferenties vis-à-vis de EU, hun prestaties achterbleven bij
die van andere landen. Het aandeel van de ACS-landen op de EU-markt van 6,7%
in het midden van de jaren zeventig daalde tot 2,8% in het midden van de jaren
negentig. Mevrouw De Vries sprak daar net over.Het is derhalve terecht dat met het Verdrag van Cotonou op vernieuwing
wordt aangestuurd. Een nieuw element in het verdrag is dan ook het partnerschap.
Dit is centraal gesteld door een aantal fundamentele principes te formuleren
dat ten grondslag ligt aan partnerschap, te weten: ownership, mensenrechten
en goed bestuur.Er zijn geen onderwerpen uitgesloten van de politieke dialoog, maar migratie
en beleidscoherentie worden expliciet genoemd als mogelijke onderwerpen.Een ander nieuw element is het nieuwe handelsregime. Vanaf 2008 zal een
trendbreuk worden ingezet met het verleden. Voor landen die kiezen voor het
aangaan van vrijhandelszones met de EU zal het systeem van eenzijdige preferenties
worden omgezet in een systeem waarin ook ACS-landen zich moeten aanpassen
aan de tucht van de markt. De totstandkoming van vrijhandelszones tussen de
EU en de groepen van ACS-landen zal gekenmerkt worden door asymmetrie. Dat
wil zeggen dat de ACS-landen hun markten in mindere mate zullen openen dan
de EU. Het feit dat de ACS-landen het principe van wederkerigheid hebben aanvaard,
betekent dat zij zich ervan bewust zijn dat afscherming van
hun interne markt geen stimulans is voor versterking van hun concurrentiekracht.De toewijzing van hulpgelden zal in de toekomst plaatsvinden op basis
van behoeften en prestaties. De ACS-landen kunnen dus geen recht meer doen
gelden op de indicatieve bedragen. Indicatieve bedragen zullen evenwel nog
steeds worden toegekend, maar dan op basis van een tussentijdse evaluatie.
Deze flexibilisering kan, naast het toekennen van meer verantwoordelijkheid
aan de ACS-landen, bijdragen aan de snellere uitputting van financiële
protocollen en zorgen dat gelden niet langer ter beschikking blijven van een
land dat niet in staat is het geld op een verantwoorde wijze uit te geven.
De tegenprestatie van de EU is dat er een decentralisatie van bevoegdheden
en een vereenvoudiging van procedures zal plaatsvinden.De regering kwam tot de conclusie dat de nieuwe ACS-EG-partnerschapsovereenkomst
wezenlijk anders van karakter is dan de Loméconventies. Deze waren
in 1975 weliswaar een modern instrument, maar zijn in de loop der jaren achter
gaan lopen bij de ontwikkelingen in het denken over ontwikkeling en bij de
ontwikkelingen in de wereldeconomie. De nieuwe overeenkomst voldoet volgens
de regering aan de wens tot vernieuwing. Op diverse terreinen is een radicale
breuk met het verleden bereikt. Op andere terreinen wordt voor de weg der
geleidelijkheid gekozen, maar ook op die terreinen is de trend onomkeerbaar.
De nieuwe overeenkomst komt daarmee volgens de regering in voldoende mate
tegemoet aan de Nederlandse wensen.De Lijst Pim Fortuyn is zich ervan bewust dat aan de totstandkoming van
dit nieuwe samenwerkingsakkoord een intensief consultatie- en onderhandelingsproces
van drieëneenhalf jaar vooraf is gegaan. Het is geen sinecure om tot
overeenstemming te komen met vijftien Europese lidstaten en maar liefst 77
ACS-landen. Wat de Lijst Pim Fortuyn betreft zijn er plussen en minnen bij
het verdrag te zetten. Om eerlijk de waarheid te zeggen, de LPF-fractie is
voorshands van mening dat de minnen overheersen. Met name het ontbreken van
een bepaling in het verdrag die de ACS-landen ertoe verplicht, onderdanen
die in de EU geen status hebben, terug te nemen, weegt voor de Lijst Pim Fortuyn
zwaar.De voorzitter:Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.De heer De Haan (CDA):Voorzitter. Voor het CDA is het nooit de vraag geweest of het Verdrag
van Lomé moest worden vervangen, maar hoe. Waarom? Omdat Europa een
specifieke verantwoordelijkheid heeft voor het Afrikaanse continent. Dit continent
kun je niet in de steek laten, want wie zorgt er dan wel voor Afrika? Dat
het verdrag er moest komen, is dus volstrekt helder.Het CDA heeft ook steeds benadrukt, net als de VVD en anderen, dat het
eigenlijk geen pas geeft dat je een geprivilegieerde positie geeft aan voormalige
koloniën. Eigenlijk moeten slechts ontwikkelingsrelevante criteria een
rol spelen. Wat dat betreft trekt het Verdrag van Cotonou de lijn van Lomé
door, zoals de heer Palm ook heeft opgemerkt. Dat dit een groot bezwaar is,
zal niemand willen ontkennen.Eigenlijk moet het zo zijn dat ook andere arme landen in Afrika, Azië
of Latijns-Amerika dezelfde preferenties hebben als wij schenken aan de zogenaamde
ACS-landen. Dat moet volgens het CDA het uitgangspunt van de regering zijn
bij de nieuwe Doha-onderhandelingen van de WTO. De regering zou ernaar moeten
streven dat de handelspoot van het nieuwe Verdrag van Cotonou zichzelf overbodig
maakt door de preferenties, die wij terecht geven aan de landen in Afrika,
aan alle landen te geven. De fractie van het CDA pleit ervoor dat hetzelfde
gebeurt als bij het Verdrag van Lomé. Dat verdrag heeft aanvankelijk
wel degelijk gewerkt. Ik heb dat in een vorige functie wel eens uitgezocht.
Mij bleek toen dat landen met een Lomépreferentie hun handel met Europa
sneller ontwikkelden dan later het geval was. Toen de handel werd geliberaliseerd
en andere ontwikkelingslanden meer preferenties kregen in het kader van het
DAC-akkoord zag je dat het relatieve voordeel van de Lomé-ACS-landen
afnam. Dat is ook de bedoeling.Nu stellen wij een nieuw verdrag op met nieuwe preferenties, met name
voor de allerarmste landen, zoals de ACS-landen. Voor ons is dat slechts acceptabel
als het Verdrag van Cotonou een voorbode is van een standpunt van de Europese
Unie in de nieuwe ontwikkelingsronde die in het kader van de Doha-onderhandelingen
zal plaatsvinden. Is naar de mening van de staatssecretaris het huidige Verdrag
van Cotonou inderdaad in overeenstemming met de WTO? Het Verdrag van Lomé
was dat duidelijk niet.Volgens het Verdrag van Cotonou moet worden gestreefd naar een vrijhandelszone,
zodat het verdrag in overeenstemming is met de WTO. Ik vraag mij echter af
of je voorstander moet zijn van vrijhandel met ontwikkelingslanden. Ik heb
gehoord dat de fracties van de VVD en de LPF daar voorstander van zijn, maar
ik betwijfel ten zeerste of je snel naar vrijhandel met de ontwikkelingslanden
moet streven. Wij moeten erkennen dat de West-Europese en Amerikaanse landen,
die thans voor vrijhandel zijn, hun superieure positie op de internationale
markten alleen hebben bereikt dankzij protectionisme. Eerst moet je je binnenlandse
markt goed opbouwen, voordat je werkelijk tot vrijhandel kunt overgaan. Je
moet zelf je comparatieve voordeel creëren en daar heb je wel degelijk
een binnenlandse markt voor nodig. Het is zeer de vraag of kleine, zeer arme
ontwikkelingslanden überhaupt een binnenlandse markt kunnen ontwikkelen.
Het zomaar pleiten voor vrijhandel is in strijd met de historische feiten.
Het is ook in strijd met de situatie destijds in de westerse landen. Wij hebben
door protectionisme eerst onze positie versterkt en pas daarna zijn wij tot
vrijhandel overgegaan.Het Verdrag van Cotonou kent ook een aantal politieke elementen. Dat is
vrij uniek. Het gaat om politieke dialoog, goede samenwerking en goed bestuur.
Goed bestuur is een modeterm. Je moet overal voor goed bestuur pleiten. Is
het echter niet zo dat juist heel arme landen geen goed bestuur hebben? Is
dat niet een eigenschap van onderontwikkeld zijn? Als goed bestuur voorwaarde
voor hulp is, houd je dan niet een heel klein aantal landen over? In het kader
van de poverty reduction strategy waarvan goed bestuur een essentieel
onderdeel is, heb ik namens het CDA menigmaal de vraag gesteld of de regering
een visie heeft op alle landen die niet aan deze voorwaarden van goed bestuur
voldoen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Volgens mij hoeft arm zijn niet per se te leiden tot slecht bestuur. Ik
spreek liever van zwak bestuur. Arme landen hoeven niet per definitie een
slecht bestuur te hebben, maar het bestuur kan wel zwak zijn.De heer De Haan (CDA):Vooropgesteld moet worden dat er een aantal Afrikaanse landen is die het
redelijk goed doen. Helaas krijgen landen zoals Zimbabwe en Sierra Leone altijd
de aandacht van de pers. Wij denken dan dat het in totaal Afrika verkeerd
gaat. Dat is niet waar. In een aantal landen is duidelijk economische en sociale
vooruitgang te zien. Die laten ook qua bestuur een heel redelijke ontwikkeling
zien. Dat is op zich duidelijk. Dat is waar.De heer Palm (LPF):Goed bestuur is een betrekkelijk begrip. Wij hebben dat kortgeleden ook
in Nederland kunnen zien. Niet alle geledingen waren immers even tevreden
met het bestuur in Nederland. Het is niet zo dat arme landen per definitie
slecht bestuur hebben. Er zal wat aan het bestuur moeten verbeteren. Dat is
meer een kwestie van definiëren en preciseren. Dat zal voor verbetering
vatbaar zijn. Dat geldt ook voor rijkere landen.Het andere argument van de heer De Haan is het "invent industry-argument".
Het is wetenschappelijk niet vastgesteld dat dit argument zich in de praktijk
heeft bewezen. Ook daar valt dus wat op af te dingen. Het is overigens heel
goed om zo snel mogelijk de tucht van de markt te voelen.De heer De Haan (CDA):Op onderdelen heeft u daar volstrekt gelijk in. Er zijn landen die na
een periode van protectionisme succesvol zijn geweest, met name de zogeheten
Zuidoost-Aziatische tijgers. Die hebben door protectionisme de zaak eerst
binnenlands tot ontwikkeling gebracht. Pas later is men gaan liberaliseren.Ik wil mijn nek wel uitsteken. Ik stel dat sommige landen soms volstrekt
ten onrechte sectoren onder het protectionisme laten vallen. Ik noem het bankwezen.
Daar zal men nooit een competitief voordeel behalen. Ik heb er altijd voor
gepleit om de financiële markten, zelfs in de armste ontwikkelingslanden,
gewoon open te gooien. Dat bevordert de binnenlandse besparingen veel meer
dan de handen boven het hoofd te houden van soms zeer corrupte banken. Men
moet dat opengooien. Men zal er nooit een voordeel mee bereiken. Wij moeten
er gedifferentieerd over denken. In dat opzicht ben ik het zeer sterk eens
met de heer Palm.Ik keer terug naar de bestuurlijke zaken. Ik wil een duidelijk antwoord
van de staatssecretaris over de vraag naar de positie van non-gouvernementele
organisaties in het verdrag. Het verdrag maakt terecht melding dat de ontwikkelingsrelatie
niet alleen maar van overheid tot overheid moet lopen, maar gedecentraliseerd
moet worden. De niet-gouvernementele organisaties maken een belangrijk onderdeel
uit van het verdrag. Wat dat betreft is het een verbetering ten opzichte van
Lomé. In de praktijk zien wij vaak dat een Nederlandse ngo een contract
sluit met een ngo in een Afrikaans ontwikkelingsland en dat het vervolgens
meestal toch noodzakelijk is dat een Afrikaanse centrale overheid er een handtekening
onder zet. Ik wil van de staatssecretaris weten of het nieuwe verdrag aan
de decentrale samenwerking tussen ngo's meer mogelijkheden verschaft en grotere
vrijheden.Hoe staat het met de verplichting tot het terugnemen van onderdanen die
in Europese landen, in casu Nederland, geen status meer krijgen? Het zit de
christen-democratie buitengewoon dwars dat sommige Afrikaanse landen hun eigen
onderdanen niet terugnemen. Dat is ook een kwestie van mensenrechten. De staat
moet altijd openstaan voor de eigen onderdanen. Het kan niet zo zijn, ook
volgens het CDA, dat landen hun eigen onderdanen niet meer terugnemen zonder
dat Nederland daar sancties tegenover kan stellen. Op dit punt wil ik opheldering
van de staatssecretaris.Staatssecretaris Van Ardenne-van der Hoeven:Voorzitter. De leden van de Kamer hebben gesproken over het wetsvoorstel
tot ratificatie van het Verdrag van Cotonou. Dat voorstel is al op 19 november
2001 aangeboden aan de Kamer door de toenmalige minister van Buitenlandse
Zaken, de heer Van Aartsen. Ik denk dat hij niet heeft kunnen bevroeden dat
wij pas bijna een jaar later in de Kamer over deze ratificatie zouden spreken.
Wij zijn zo langzamerhand aangekomen op een moment dat er internationaal naar
Nederland wordt gekeken. Men vraagt zich af waar die ratificatie blijft, want
de handtekening staat al wel onder het verdrag. Het gaat nu om de ratificatie,
waarvoor instemming van beide Kamers nodig is. De tijd dringt, want deze week
zullen de eerste gesprekken aanvangen om de partnerships, de regionale overeenkomsten,
te kunnen afsluiten. Wij zitten nog wel binnen de tijd, maar heel veel tijd
hebben wij niet meer.Het Verdrag van Cotonou verschilt essentieel van de verdragen van Lomé.
Het gaat om de handelsbetrekkingen en om de politieke dialoog, een verfrissend
element in het verdrag. Het gaat ook om de specifieke vormgeving van de financiële
samenwerking. Het is de bedoeling dat het handelsregime in de loop van de
verdragsperiode wordt aangepast. Die periode is inderdaad wat lang, maar het
gaat om heel ingewikkelde materie. Wij hebben het over 77 landen en over de
vrije markt. Daar zijn wij nog lang niet aan toe. Je hebt dus een lange periode
nodig om zover te komen dat je binnen het kader van dit verdrag tot een WTO-conform
handelsbeleid komt. Wij doen dat door het instellen van wederkerige economische
partnerschapsverdragen, de EPA's. Dat doen wij met regionale groepen in die
ACS-landen.Zoals ik al zei, beginnen de onderhandelingen deze week, namelijk op 27
september. Het is de bedoeling dat deze verdragen vanaf 2008 in werking gaan
treden. Daarnaast – dat heeft Nederland ook bepleit – bestaat
altijd de mogelijkheid om bilateraal tot een overeenkomst te komen. Mocht
het zo zijn dat het voor een land voordeliger is om een bilaterale overeenkomst
te sluiten, dan is dat mogelijk. Mevrouw De Vries heeft gezegd dat wij veel
meer hebben aan een bilateraal beleid, maar dat valt te bezien. Dat hangt
af van de opstelling van de landen. Bij voorkeur doen wij dat regionaal, maar als een land de voorkeur geeft aan een bilateraal verdrag, dan
bestaat die mogelijkheid.De heer De Haan (CDA):Bilaterale handelsverdragen kunnen toch niet in de Europese Unie? Dat
moet de Europese Unie beslissen. Nederland kan geen bilateraal handelsverdrag
sluiten met welk land buiten de Europese Unie ook.Staatssecretaris Van Ardenne-van der Hoeven:De Europese Unie sluit een bilateraal verdrag met land X binnen de ACS.
De heer De Haan heeft gelijk: handelspolitiek moet je niet beperken tot bilaterale
overeenkomsten. Dan heb je het over zoveel mogelijk multilaterale overeenkomsten.
Dat is ook de inzet van de Nederlandse regering. Zelfs de Europese Unie is
wat dat betreft nog een te klein speelveld. Je moet dooronderhandelen richting
Doha en de WTO-rondes om het speelveld voor de handelspolitiek te verbreden.
Daar zijn veel landen nog niet aan toe. Voor de MOL's is nu het regime van
"everything but arms" van toepassing. Dat voorziet op termijn in vrije markttoegang
voor vrijwel alle producten van de MOL's.Die partnershipgedachte stond al in het Loméverdrag, maar die wordt
nu verbreed. De samenwerking zal niet alleen tussen overheden tot stand moeten
komen, maar daar hebben ook de niet-gouvernementele organisaties een belangrijke
rol in te spelen. Dat heeft de heer De Haan terecht opgemerkt. Zij worden
betrokken bij de politieke dialoog. Het verdrag heeft een decentralisatiecomponent
en is ook in de dialoog van belang. De civil society is niet zozeer een zaak
van de westerse landen, maar veel meer een zaak van de ACS-landen zelf en
daarbij spelen de ngo's een belangrijke rol. Ik merk op dat er vanuit de Nederlandse
ngo's een sterke aandrang is om dit verdrag te ratificeren.Nieuw is overigens de opname van een consultatieprocedure, die het de
ACS-landen mogelijk maakt de beleidscoherentie binnen de dialoog aan de orde
te stellen. Dat is winst ten opzichte van het Loméverdrag. Tevens is
er een uitgebreid artikel over migratie opgenomen, waarin ook een terug- en
overnameclausule is opgenomen. Alle sprekers hebben daarover opmerkingen gemaakt
en ik denk dat wij nog even goed naar de precieze inhoud van de tekst moeten
kijken. Ik kom daar later op terug.De reeds bestaande elementen van de overeenkomst behelzen respect voor
mensenrechten, democratische principes en de rechtstaat. In geval van ernstige
schendingen kan een beroep gedaan worden op de consultatieprocedure: artikel
96. Daarnaast is er een nieuw fundamenteel element toegevoegd, namelijk goed
bestuur. De heer De Haan sprak hier ook over. Bij schending van de essentiële
elementen kan de consultatieprocedure leiden tot opschorting van de overeenkomst.
Er is dus wel een middel om op basis van de mensenrechten- en de goed bestuursclausule
over te gaan tot opschorting van de overeenkomst. In het kader van goed bestuur
kan alleen ernstige corruptie of omkoperij leiden tot opschorting. Dit zal
dus niet bij elk wissewasje aan de orde zijn; er moet sprake zijn van een
ernstige kwestie.In dit verband speelt ook de ontwikkelingsfinanciering, waarbij mevrouw
De Vries de vraag heeft gesteld wat het mag kosten en wat het oplevert. Een
goede Hollandse vraag. Aan het verdrag is ook de hervorming van het EOF verbonden.
Op dat fonds is jarenlang veel kritiek geweest, want het zou niet efficiënt
en effectief functioneren, maar er is nu een hervorming van het EOF tot stand
gekomen, met als oogmerk om dit instrument voor het verdrag in te zetten.
Zouden wij een streep door het verdrag halen, dan hebben wij wel een hervormd
EOF, maar kunnen wij het niet inzetten. Het hervormingsproces om de externe
EU-hulp efficiënter en effectiever te maken en sneller hulp te bieden,
is in 2001 ingezet en heeft nu ook van de DAC een positieve waardering gekregen.Nederland draagt slechts 5,22% bij. Daar is de verdeelsleutel uiteraard
een andere dan de 0,7 ODA, want het gaat hier om een zaak van de Unie. Het
bedrag dat Nederland bijdraagt, is verhoudingsgewijs ten opzichte van andere
landen betrekkelijk gering. De heer Palm zei in dit verband dat het misschien
wel beter is als landen als Frankrijk en Italië hun percentages van 0,13
en 0,33 rechtstreeks ophogen naar 0,7. Wij spreken de collega's daar wel op
aan, maar verhoudingsgewijs dragen zij in het verdrag méér bij
dan 0,13 en 0,33, omdat zij binnen de Unie grote spelers zijn en dus een groter
bedrag afdragen. Dat is een winstpunt in het kader van het verdrag: de landen
die tot nu toe in internationaal verband een magere afdracht hebben, zijn
vanwege de Europese verdeelsleutel gehouden om méér af te dragen.
Vanzelfsprekend sporen wij die landen aan om ook binnen ODA meer af te dragen,
maar in het kader van het verdrag kan er mijns inziens niet veel kritiek op
die landen worden uitgeoefend.De heer Palm (LPF):Ik krijg de indruk dat er nu appels en peren worden vergeleken. Nederland
loopt al ver voor de troepen uit met zijn inspanning op het vlak van ontwikkelingssamenwerking.
Ik ken niet precies de bijdragen van de landen aan het EOF in verhouding tot
de bijdragen aan de ACS-landen, maar alleen al vanwege hun grootte lijkt het
mij in de rede te liggen dat Frankrijk en Italië méér betalen.
Nederland loopt al ver voor de troepen uit als het gaat om de inspanningen
voor ontwikkelingssamenwerking. Ik ken de verdeling in het EOF en de bijdrage
aan de ACS-landen niet precies, maar het lijkt mij in de reden te liggen dat
Frankrijk en Italië alleen al vanwege hun grootte meer betalen. Ik wilde
aangeven dat er nog een wereld is te winnen als de staatssecretaris in staat
zou zijn, haar collega's te overtuigen om daar eens wat aan te doen. Misschien
kunnen zij in bilateraal opzicht wat meer doen voor hun oud-koloniën.Staatssecretaris Van Ardenne-van der Hoeven:Dat punt blijft staan. Het is natuurlijk ellendig dat wij daar al zo lang
over spreken. Ik zie wel dat er hier en daar beweging is. De Engelsen zijn
van plan om structureel meer bij te dragen aan ODA dan tot nu toe. De Belgen
hebben een plan van aanpak om in 2010 op 0,7% uit te komen. Ik heb het bij
de Fransen en de Italianen nog niet gezien, dat geef ik toe, maar er is internationaal
wel afgesproken dat er een tijdpad komt om aan die 0,7% te komen. Het gaat
wat mij betreft niet snel genoeg, maar dat kunnen wij niet in het kader van
dit verdrag regelen. Uit het verdrag blijkt dat die landen verhoudingsgewijs
meer bijdragen dan Nederland, dat normaalgesproken altijd al het beste beentje
voorzet. Voorzitter. De vorige minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft gezegd
dat dit niet het mooiste verdrag is dat wij ratificeren. Dat is waar, maar
er is de afgelopen tijd toch hard onderhandeld om er veel uit te slepen. Aan
alle kanten is daarop de nadruk gelegd. Er is kritiek geuit op het concept
van de partnerships, waarna de bilaterale mogelijkheid eruit is gehaald. Ook
is er kritiek op het gebrek aan cohesie binnen de ACS-landen, als je kijkt
naar de grote verschillen tussen grote en kleine landen en rijkere en mindere
rijke landen. Als het zou lukken om een overeenkomst tussen SADEC en de EU
tot stand te brengen, krijgt de regionale markt wellicht meer kans. Dat verdient
aanbeveling, want zoals de heer De Haan terecht opmerkte, zijn niet alle landen
klaar voor de grote wereldmarkt. Sommige landen zijn meer gebaat bij een sterkere
lokale of regionale positie. Dat zie je zelfs binnen de Europese Unie. Onze
Nederlandse welvaart is voor een groot deel afhankelijk van onze export binnen
de Unie, niet zo zeer van de export daarbuiten.Er is gevraagd wat wij uit EPA hebben kunnen slepen. Ten eerste wil ik
de bilaterale relatie noemen. Ten tweede is aan de minst ontwikkelde landen,
de MOL's, de "everything but arms-status" gegeven. Dat is een positief initiatief.
Deze landen worden op een aparte manier behandeld omdat zij nu eenmaal het
minst ontwikkeld zijn.De financiële medewerking is onverbrekelijk verbonden aan het verdrag.
Ik constateer dat het negende EOF er, in tegenstelling tot zijn voorgangers,
echt klaar voor is om efficiënter en effectiever te werken.Gevraagd is of het huidige verdrag een ondersteuning is van de WTO. De
ACS-landen hebben vorig jaar november van de WTO-leden een "waiver" gekregen
tot 2008. Wanneer de EPA's van start gaan, is dat aan de orde. In de tussenliggende
periode is het verdrag nog niet WTO-conform. Dat is het doel, maar er is nog
een lange weg te gaan. De EPA's, de vrijhandelszones, zullen WTO-conform zijn,
met het voorbehoud dat de WTO-regels ten aanzien van vrijhandelszones aansluiten
op datgene wat wordt afgesproken. Ik zeg hierbij toe dat Nederland op dit
punt nauwgezet de vinger aan de pols houdt. In 2004 komt er een evaluatie
en er is al afgesproken dat in de Raad regelmatig wordt gerapporteerd. Dat
is een van de zaken waarvoor Nederland zich heeft ingezet. Ik zeg de Kamer
toe, in 2004 de stand van zaken mee te delen om zo de balans te kunnen opmaken
of dit de route is zoals wij die ons hadden voorgesteld. Het is dus niet zomaar
een vinger aan de pols; er wordt echt gekeken hoe het werkt. Daarin zit de
flexibilisering ten aanzien van afzonderlijke landen en regio's die met de
EU afspraken kunnen maken. Op termijn is het ook WSSD-proof.Ik kom bij de terug- en overnameregeling, die door alle leden aan de orde
is gesteld. Dit betreft artikel13 van het verdrag. Dit artikel heeft een directe
werking ten aanzien van de terugname van illegalen uit ACS-landen. De directe
werking van de terugnameclausule is op dit moment al van toepassing, omdat
het verdrag inmiddels al een voorlopige werking heeft. Het artikel heeft een
indirecte werking bij de overname van onderdanen uit derde landen. Als iemand
uit een ander land, bijvoorbeeld via Ghana, naar Nederland vertrekt, is dat
het derde land. Verder gaat het om statenlozen die via ACS-landen naar de
EU zijn gekomen; dat kan dus ook nog een rol spelen. Het artikel bepaalt dat
aangaande dit laatste onderwerp en de details van terug- en overname onderhandelingen
over bilaterale overeenkomsten, van land tot land, gestart zullen worden zodra
een van beide partijen daarom verzoekt. Er staat niet dat dit moet leiden
tot sancties; het gaat meer om een succesvolle afsluiting. Er zijn verdragen
waarin dat wel is opgenomen.In het afsluiten van verdragen en de daarmee samenhangende terug- en overnameclausules
zit een ontwikkeling. Ik meen dat mevrouw De Vries een van de laatste verdragen
heeft aangehaald, waarin wel tot een meer dwingende bepaling is gekomen. Als
wij echter verder terugkijken naar eerdere verdragen, bijvoorbeeld met Marokko,
is daarin geen strikte bepaling opgenomen, omdat het niet is gelukt in de
onderhandelingen.De onderhandelingen in het kader van bilaterale overeenkomsten kunnen
pas van start gaan als de ratificatie een feit is. Laten wij ons er dus bewust
van zijn dat niet-ratificeren betekent dat wij ook niet meedoen aan het afsluiten
van bilaterale overeenkomsten. Het idee dat landen zonder een ontwikkelingsrelatie
of een ontwikkelingsovereenkomst met Europa uit eigen beweging die bilaterale
gesprekken zullen aangaan – als Europa op een gegeven moment zegt: toch
maar geen verdrag – is volgens mij illusoir. Indien wij een streep zouden
halen door het verdrag en het niet wordt geratificeerd, kun je niet verwachten
dat je wel een terug- en overnameovereenkomst kunt sluiten met een van die
ACS-landen; hoe graag wij dat ook zouden willen.Het staat in het Strategisch akkoord. De heer Palm vroeg: heeft u dit
met minister Nawijn besproken? Niet echt. Ik ken het Strategisch akkoord en
wij proberen tot overeenkomsten te komen. Dit is echter het kader; het staat
hier. Op basis daarvan gaan wij de gesprekken aan. Ik zie daarbij een grotere
kans van slagen met het verdrag dan daarzonder. In feite heb je dan als partij
aan een kant de afspraak verbroken.De voorzitter:Bestaat er behoefte aan een tweede termijn? Dat is het geval. Het woord
is aan mevrouw De Vries.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter. In de eerste plaats bedank ik de staatssecretaris voor haar
uitgebreide en zorgvuldige beantwoording. De VVD-fractie wil nader terugkomen
op het herziene EOF bij de begrotingsbehandeling van ontwikkelingssamenwerking.
Dat is volgens mij het juiste moment.Ik heb nog een vraag over de omvang van de middelen die Nederland inzet.
Het bedraagt nu 5,2%. De inzet van uw voorganger, minister Herfkens, was om
daarvan 4,5% te maken. Eigenlijk hadden wij het met minder willen doen. Dat
is toen niet gelukt. Hoe is de relatieve betalingspositie van Nederland met
onze 5,2% ten opzichte van Frankrijk en Duitsland, twee grote buurlanden met
een forse begroting?De staatssecretaris kan zeggen dat er zonder verdrag helemaal geen terug-
en overnameregeling is, maar de onderhandelingen die kunnen worden gevoerd
zijn wel erg vrijblijvend. Er is nergens een stok achter de deur. Als een
van de partijen niet zo'n zin heeft en wil filibusteren, kan
zij daarmee eindeloos doorgaan. Er is geen sanctie. Als men na een lange tijd
en vele pogingen niet meewerkt, heeft dat geen consequenties voor de relaties
van zo'n land en voor wat het ontvangt uit het Europees Ontwikkelingsfonds.Wij blijven de clausule die thans is opgenomen te zwak vinden. Dat geldt
ook voor de directe werking bij het terugnemen van illegalen. Voor Nederland
of een van de andere landen is het buitengewoon moeilijk om een land dat ze
niet terugneemt de pin op de neus te zetten.Ondanks de zorgvuldige en uitgebreide beantwoording door de staatssecretaris
vrees ik dat de fractie van de VVD bij haar aanvankelijke oordeel over het
verdrag blijft.De heer De Haan (CDA):Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris bijzonder voor de wijze waarop
zij de vragen van de Kamer heeft beantwoord. Ik zeg met nadruk dat ook de
fractie van het CDA bij de behandeling van de begroting wenst terug te komen
op de positie van het Europees Ontwikkelingsfonds. Het is een rommeltje. De
voorgangster van de staatssecretaris heeft zich daar altijd bont en blauw
aan geërgerd. De staatssecretaris zelf doet dat ook; ik ken haar goed
genoeg. De wijze waarop in Brussel beslissingen worden genomen over de aanwending
van Europese ontwikkelingsgelden verdient absoluut niet de schoonheidsprijs.
Nederland mag daarover best een kritische houding aannemen.Dit staat echter los van het Verdrag van Cotonou. Dat is in de eerste
plaats een handelsverdrag, maar het gaat ook over politieke samenwerking.
De hulp speelt in het Verdrag van Cotonou slechts een zeer bescheiden rol.
Ik blijf volhouden en wil duidelijk maken aan mijn collega's van de VVD, dat
ik het zeer betreur dat men in eerste termijn, zelfs zonder naar de staatssecretaris
te luisteren, al zegt dat men toch tegen gaat stemmen. Je kunt dan praten
als Brugman.In eerste termijn heb ik al heel uitdrukkelijk gezegd dat het verdrag
niet ideaal is. Wij moeten echter ook meewegen dat het buitenlands beleid,
ontwikkelingsbeleid en handelsbeleid ten opzichte van Afrika een wezenlijk
onderdeel uitmaakt van het totale beleid van de Europese Unie op deze terreinen.
Ik kan mij eenvoudig niet voorstellen dat een Europeaan zegt: laat maar zitten
en doe het maar bilateraal. Dat is toch een beetje de houding die sommigen
aannemen. De Europese gemeenschap heeft een heel specifieke verantwoordelijkheid
voor Afrika en natuurlijk ook voor het Caribisch gebied en voor de Stille
Oceaan. Wie voelt zich nog verantwoordelijk voor Afrika? Zeer onlangs hebben
wij nog de millenniumverklaring aangenomen, waarin alle fatsoenlijke landen
op zich hebben genomen om de welvaartsverschillen in de wereld te verkleinen.
Dat geeft de verplichting om Afrika niet te laten vallen. Daarom zal de fractie
van het CDA voor de ratificatie van het verdrag stemmen, zonder dat wij vinden
dat het verdrag ideaal is. Meer zat er echter niet in.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Ik wil een correctie aanbrengen op het betoog van de heer De Haan. Hij
maakt een beetje een karikatuur van onze bijdrage, alsof de Europese gemeenschap
ten principale geen ontwikkelingshulp zou moeten geven. Dat heb ik niet gezegd.
Ik heb ervoor gepleit dat voor een beperkt aantal landen te doen, transparant,
eenvoudig en zodanig dat de landen er echt bij kunnen. Als het voorliggende
verdrag wordt afgestemd, mag er een nieuw verdrag komen. Dat bekijken wij
dan opnieuw op zijn merites. Als het verdrag dat er nu is echter de enige
oplossing is, dan werken wij nog liever bilateraal, met de landen die de beste
mogelijkheden bieden. Wij houden geen principieel betoog dat vanuit Europa
niets georganiseerd mag worden, maar dat moet dan wel goed gebeuren.De heer De Haan (CDA):U weet ook dat er geen ander verdrag komt, mevrouw De Vries. Nederland
zou een unieke positie innemen door het verdrag niet goed te keuren. Dat zou
internationaal alle aandacht krijgen. Het is moeilijk uit te leggen waarom
juist ons land, een rijk land dat een zeer geprononceerde positie in het ontwikkelingsbeleid
inneemt, tegen zou stemmen. Dat is ook internationaal niet uit te leggen.
Ik herhaal dat wij te maken krijgt met de vraag, wat wij dan wél willen
met Afrika. Welk continent moet Afrika steunen? Dat is toch Europa, dat kunnen
wij toch niet overlaten aan Japan en de Verenigde Staten!Dit verdrag is niet ideaal, maar afwijzen van dit verdrag is een vorm
van buitenlandse politiek bedrijven die ik niet voor mijn rekening durf te
nemen. Wij hebben een specifieke verantwoordelijkheid voor Afrika. Dat hoeft
geen koloniale band te zijn, maar wij moeten een extra inspanning
leveren om Afrika er bovenop te helpen, dat is voor mij duidelijk.De heer Palm (LPF):Ik stel het buitengewoon op prijs dat de heer De Haan een lans breekt
voor Afrika. Ik kan mij daarin goed vinden, maar vraag mij wel af, of dit
de enige manier is om dat te doen. De LPF heeft op dit terrein geen voorgeschiedenis.
Als ik echter de verslagen lees, is het hangen en wurgen. Is het glas halfvol
of halfleeg? Het is maar net hoe je ernaar kijkt. Kamerbreed wordt er kritiek
geuit en zo langzamerhand worden wij gezogen in een situatie die wij eigenlijk
niet willen. Waar trekken wij de grens? Het is natuurlijk vervelend als Nederland
in dezen alleen zou komen te staan of als Nederland zich in negatieve zin
zou onderscheiden. Ik heb gewezen op het feit dat Nederland op het gebied
van ontwikkelingssamenwerking kan bogen op een redelijke status. Wij hoeven
ons niet direct aangesproken te voelen als wij om goede redenen van ratificatie
zouden afzien. Daarmee hoeft niet noodzakelijkerwijs Afrika in de kou komen
te staan.De heer De Haan (CDA):Ik herhaal dat wij hulp, handel en politieke samenwerking strikt gescheiden
moeten houden. Ik ben het volledig eens met de opmerkingen over de bureaucratie
in Brussel en de ellende die daaruit voortvloeit voor de uitvoering van projecten.
Die worden niet tijdig uitgevoerd, er ontstaan stuwmeren en dat is al jaren
het geval. Dat heeft echter niets met dit Verdrag van Cotonou te maken. In
dit verdrag gaat het om handel, politieke samenwerking, good governance, mensenrechten
et cetera. Het verdrag is niet ideaal maar wij moeten met beide handen iedere
poging aangrijpen om onze relatie met Afrika te verbeteren. Ik had ook liever
een mooier verdrag gezien, maar afwijzen verbetert de positie van de Afrikaanse
landen absoluut niet. Laten wij het zien als een second best solution. Het
is een volstrekt verkeerd signaal als wij dit verdrag afwijzen. Ik vind het
ook strijdig met al onze mooie millenniumverklaringen et cetera. Dan zal ook
duidelijk gemaakt moeten worden, hoe wij de armoede in Afrika dan wel kunnen
bestrijden. Ik spreek daarover graag met u bij de begrotingsbehandeling van
ontwikkelingssamenwerking.Ik zeg tegen de staatssecretaris dat zij goed haar best moet doen om de
5,2% via Brussel staande te houden. Er is grote kritiek op de Europese Rekenkamer
die niet goed functioneert. Ook op het fonds is zeer sterke kritiek. Dat staat
echter los van dit verdrag.Staatssecretaris Van Ardenne-van der Hoeven:Voorzitter. Kort wil ik nog iets over de laatste punten zeggen. Wat het
EOF betreft: het lijkt mij uitstekend daarover op een ander moment meer uitgebreid
te spreken. Ondertussen zal ik nagaan wat onze relatieve betalingspositie
is. Ik heb de gegevens daarover nu niet voorhanden, maar die kunnen wij de
Kamer sturen. Ik heb gesproken over 5,22% in het kader van dit verdrag. Hoe
verhoudt zich dat nu tot die 4,5%? Ik herinner mij heel goed dat de Kamer
tijdens de vorige regeringsperiode op het halen van dat percentage heeft aangedrongen.
Dan mag je ervan uitgaan dat het inderdaad gehaald wordt. Ik stel voor de
Kamer daarover zo spoedig mogelijk nader te informeren.Verder wijs ik erop dat het hier niet om een financieel, maar om een handelsverdrag
gaat. Er is natuurlijk voor de uitvoering van het verdrag geld nodig, maar
ten principale is het een handelsverdrag. Vinden wij dit een ideaal handelsverdrag?
Nee, daarover hebben wij ook nooit geheimzinnig gedaan. Het is niet het meest
optimale verdrag, het is een compromis. Er is lang over onderhandeld en veel
landen zijn daarbij betrokken geweest. Feit is wel dat de ACS-landen zeer
hechten aan dit verdrag. Dit lijkt mij een wezenlijk element bij de afweging.
Wij kunnen door onze westerse bril kijken en ons dan afvragen: moet dit wel,
is het nuttig en noodzakelijk? Twee derde van de ACS-landen heeft het verdrag
al geratificeerd. Dus de benodigde tweederde is er. Als dan de ACS-landen
tot deze conclusie komen, weet ik niet of wij zelf nog heel sterke argumenten
hebben om niet in te stemmen met ratificatie. Dat is punt één.
Dan punt twee.Stel dat Nederland niet ratificeert. Schrijf je dan Afrika af? Voor mij
is veel meer de vraag: hebben wij een alternatief? De vraag is niet: wat is
dan onze positie in de Wereld? Nee, de vraag is: hebben wij een deugdelijk
alternatief dat ertoe kan leiden dat de minst ontwikkelde landen zover betrokken
kunnen worden bij de handelspolitiek dat ze ook spelers op dat internationale
veld worden. Dan doet het er niet toe of het om 77 of wat minder landen gaat.
Dus: hebben wij als Unie een alternatief? Mijn conclusie is dat er geen alternatief
is, dat het ook niet denkbaar is dat met een streep door dit verdrag te zetten,
wij nog tot een deugdelijk alternatief zullen komen. En: wij kunnen Afrika
niet in de steek laten. Ik ben het volstrekt met de heer De Haan eens. Als
Europa zich niet om Afrika bekommert, wie doet het dan wel? Als straks de
Europese Unie is uitgebreid, telt zij 25 landen. Die zijn automatisch partij
bij dit verdrag. Dat houdt het acquis in. Dus ook de toetreders zijn spelers
op het veld als het gaat om de inzet ten behoeve van de ACS-landen, die zich
voor een groot deel in Afrika bevinden.Is dit een nieuwe wave? Vorig weekend was ik bij de AVVN. Daar sprak ik
met mensen van Nepad, New Partnership for African Development, het eigen initiatief
van de nieuwe Afrikaanse leiders. Zij willen daarmee zelf verantwoordelijk
zijn voor corruptiebestrijding, de bevordering van democratie en goed bestuur.
Zij willen die intentie opschrijven en uitspreken. Ik vind dat wij het andere
part van de deal moeten willen leveren. Dan kunnen wij niet achterover leunen
en alleen maar zeggen: daar nemen wij kennis van, dat is prachtig. De nieuwe
Afrikaanse leiders zeggen nu ook zelf dat zij verantwoordelijk zijn voor een
groot deel van de ontwikkeling van Afrika. Zíj zijn dat en wij zijn
dan in feite faciliterend. Wij kunnen dat heel goed zijn. Er is daarbij sprake
van een wederzijds belang en niet alleen van een Afrikaans belang. Meesturen
kunnen we, maar in feite zijn de Afrikaanse landen zelf verantwoordelijk voor
de uitwerking.Voorzitter. Het derde punt betreft de terug- en overnameclausules. Er
staat expliciet in het verdrag dat de ACS-landen de terugname moeten accepteren.
Er is helemaal geen onduidelijke tekst op dit punt. Zij is alleen onduidelijk
als het gaat om de overname van niet-eigen onderdanen. Er is dus een knip
gemaakt tussen overname en terugname. Op het punt van de terugname is de tekst
heel erg expliciet. Daarbij gaat het om de eigen onderdanen.
De regeling daarvoor gaat nu al in. Zij is dringend en dwingend. Wat nog niet
dringend en dwingend is opgenomen, is de overname van onderdanen die via ACS-landen
richting Europese Unie zijn gekomen. Ik hecht eraan om dit nog onder de aandacht
van de Kamer te brengen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):U zegt dat de terugnameverplichting er expliciet in staat. Wat is evenwel
de sanctie, als een land zich daar niet aan houdt?Staatssecretaris Van Ardenne-van der Hoeven:Dat moet ik uitzoeken, want dat staat niet in de tekst die ik voor mij
heb. Ik zal u erover berichten of daar een echte sanctie op staat en, zo ja,
of die anders is dan de sanctie die bijvoorbeeld in het verdrag met Jordanië
is opgenomen. Ik constateer dat er in dit verdrag wel een dwingende tekst
staat ten aanzien van de terugname van eigen onderdanen, maar een wat minder
dwingende tekst ten aanzien van de overname van onderdanen van andere landen,
die via ACS-landen naar de Europese Unie zijn getrokken.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.53 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-225-235.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl