Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot verklaringen van getuigen die in ruil voor een toezegging van het openbaar ministerie zijn afgelegd (toezeggingen aan getuigen in strafzaken) (26294)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 4558-4568

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-04-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 68, pagina 4558-4568

12-04-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26294Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 april 2001)Pagina 4553-4554
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot verklaringen van getuigen die in ruil voor een toezegging van het openbaar ministerie zijn afgelegd (toezeggingen aan getuigen in strafzaken) (26294)Pagina 4558-4568
Behandeling van de brief inzake de jeugdzorg en meldpunten kindermishandeling (27410, nr. 12)Pagina 4578-4596
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 april 2001 over nucleaire veiligheid en milieusituatie in de kandidaat-lidstatenPagina 4554-4557
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 12 april 2001)Pagina 4596-4597
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de provinciale indeling van de gemeente Vianen (27254)Pagina 4537-4553
Stemmingen over negen moties, ingediend tijdens het debat over mond en klauwzeer, te weten: - de motie-Atsma over gevaccineerd vee in de Veluwezoom en de IJsselvallei (27622, nr. 21); - de motie-Atsma over het BBZ en een noodfonds (27622, nr. 22); - de motie-M.B. Vos c.s. over steun binnen de EU voor het in leven laten van gevaccineerde dieren (27622, nr. 23); - en zes andere moties (27622, nrs. 24 t/m 29)Pagina 4557-4558
Behandeling van: - verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (27464, nrs. 50 t/m 63)Pagina 4537-4537
Presentie en opening (donderdag 12 april 2001)Pagina 4537-4537
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinen (26607)Pagina 4568-4578

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van
Strafvordering met betrekking tot verklaringen van getuigen die in ruil voor
een toezegging van het openbaar ministerie zijn afgelegd (toezeggingen aan
getuigen in strafzaken) (26294),en van:- de motie-Rouvoet c.s. over informatie aan de Kamer (26294, nr. 31).(Zie vergadering van 11 april 2001.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Korthals:Voorzitter! Ik maak eerst enkele inleidende opmerkingen, daarna ga ik
in op de vragen die geen direct verband houden met de ingediende amendementen
en ik sluit af met een reactie op de amendementen.Met genoegen heb ik er kennis van genomen, dat de meeste woordvoerders,
al dan niet met enige reserves, voorstander zijn van de totstandkoming van
een wettelijke regeling van het verschijnsel afspraken met criminelen. Als
voorbeelden van de wettelijke regeling werden genoemd de rechterlijke toetsing
van de afspraak voorafgaand aan de totstandkoming, de transparantie, toetsbaarheid
als gevolg van de wettelijke basis en de bescherming van de rechten van de
verdediging. Daartegenover staan ook bepaalde risico's voor de integriteit
van de rechtspleging. In dit verband zijn genoemd het hellend vlak, de corrumperende
werking en het gevaar van aanzuigende werking. Vooral mevrouw Halsema heeft
op deze aspecten gewezen. Deze risico's kunnen naar mijn mening evenwel worden
beheerst door het opnemen van waarborgen die ertoe strekken, dat extra zorgvuldigheid
wordt betracht bij het verkrijgen en gebruiken van verklaringen die met behulp
van de toezegging zijn verkregen.Ik meen dat wellicht overeenstemming kan worden bereikt op het punt dat
in het kader van de waarheidsvinding het verkrijgen van een getuigenverklaring
door het toezeggen van strafvermindering niet optimaal, maar soms onmisbaar
moet worden genoemd. Het wetsvoorstel geeft, zoals vrijwel alle woordvoerders
hebben gememoreerd, uitvoering aan de conclusies van het rapport van de commissie-Van
Traa over dit onderwerp. Door de regering zijn die na overleg met de Tweede
Kamer overgenomen. Zij heeft deze zelfs op een onderdeel nog aangescherpt
en uitgewerkt.Niettemin heeft de heer Rouvoet er tijdens het wetgevingsoverleg van 2
april jongstleden terecht op gewezen, dat bij een aantal woordvoerders in
de Tweede Kamer nadien twijfel is gerezen aan de politieke wenselijkheid van
de totstandkoming van een wettelijke regeling. Die twijfel is tot uitdrukking
gebracht in de mondelinge behandeling die vorig jaar maart is afgebroken.
De nadruk lag in die mondelinge behandeling op de wijze waarop het openbaar
ministerie gebruikmaakte van de bestaande mogelijkheden om bepaalde afspraken
te maken en de wijze waarop de bestaande richtlijn over afspraken met criminelen
werd gehandhaafd. De teneur van het verslag van de Tweede Kamer uit april 1999 gaf eerder
geen aanleiding, te veronderstellen dat er wezenlijke bezwaren waren tegen
een wettelijke regeling van het verschijnsel als zodanig. Na de onderbreking
van de mondelinge behandeling heb ik de gelegenheid te baat genomen om op
een aantal punten meer duidelijkheid te verschaffen, terwijl het college van
procureurs-generaal de wijze waarop het openbaar ministerie van plan is uitvoering
te geven aan het wetsvoorstel heeft neergelegd in een conceptaanwijzing. Voorts
is de concept-algemene maatregel van bestuur met betrekking tot de uitvoering
van maatregelen in het kader van getuigenbescherming gereedgemaakt en aan
de Kamer toegezonden.Ik heb met voldoening vastgesteld, dat de meeste woordvoerders tevreden
waren over de duidelijkheid die is verschaft en vooral ook over de wijze waarop
het college van procureurs-generaal heeft aangekondigd aan de nieuwe aanwijzing
de hand te zullen houden. Met dit pakket heb ik in ruime mate uitvoering gegeven
aan de conclusies van de commissie-Van Traa. Ik ben het geheel eens met de
heren Rouvoet, Dittrich en Van Oven, die te kennen gaven dat het hier gaat
om een bijzonder lastige en zelfs broze afweging van zeer uiteenlopende belangen.
Ik meen dat het wetsvoorstel een evenwichtige uitkomst daarvan is.In het licht van de voorafgaande uitvoerige behandeling en de gevoeligheid
van de materie heb ik begrip voor de motie van de heer Rouvoet, de heer Van
der Staaij en mevrouw Halsema waarin gevraagd wordt om een kwantitatief en
kwalitatief overzicht van afspraken die op basis van de regeling gemaakt worden
indien deze tot wet wordt verheven. Ik zal met het college van procureurs-generaal
nog nader overleg plegen over de mogelijkheden tot het verstrekken van een
inzichtelijk kwalitatief overzicht op alle punten die in de motie worden vermeld.
Ik ben in ieder geval bereid jaarlijks bij mijn begroting een kwantitatief
overzicht te verschaffen.Onderwerp van bespreking is vandaag een restrictieve regeling, waarvan
geen ruime toepassing wordt beoogd. Dat is nooit de opzet geweest en in de
praktijk bestaat daar geen aanleiding toe. Aan het adres van mevrouw Halsema
merk ik op dat ik het betreur dat zij in het wetsvoorstel die opzet niet bespeurt
en dat zij zelfs aangeeft dat het deze waarborgen ontbeert. De regeling is
altijd voor uitzonderlijke gevallen bedoeld geweest. Alleen in de zaken waarin
geen bruikbaar alternatief voorhanden is, omdat aannemelijk is dat de betrokken
getuige zonder toezegging geen belastende verklaring ten laste van een ander
zal afleggen, kan onder bepaalde voorwaarden een toezegging tot strafvermindering
worden gedaan.In dit licht wil ik de wens van de heer Van Oven bespreken tot verruiming
van het toepassingsbereik, namelijk door het toestaan van strafvermindering
tot de helft in plaats van tot eenderde. Ik ben daar om redenen die ik in
mijn brief van verleden week vrijdag heb aangegeven, geen voorstander van.
In de eerste plaats zie ik geen reden om de onderhandelingsmarge voor de officier
van justitie in deze substantiële mate te vergroten, temeer daar niet
is gebleken dat het openbaar ministerie daar behoefte aan heeft. Blijkens
mededeling van de voorzitter van het college van procureurs-generaal is het
tegendeel het geval. In de tweede plaats zie ik geen voordeel voor de waarheidsvinding.
Indien de maximale strafvermindering de helft bedraagt, wordt het te behalen
voordeel voor de criminele getuige wel erg groot, hetgeen ten koste kan gaan
van de betrouwbaarheid van de verklaring. De heer Rouvoet vroeg naar mijn
standpunt indien zou blijken dat het desbetreffende amendement op steun van
een aanzienlijk deel van de Kamer zou kunnen rekenen. Opvallend was het daarbij
overigens dat hij zelf zijn standpunt daarover niet kenbaar maakte. Nu reeds
is gebleken dat voor dit amendement geen aanzienlijke steun aanwezig is, volsta
ik met het antwoord dat ik aanvaarding van het amendement ernstig zou betreuren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Met zijn constatering heeft de minister inderdaad een punt. In het wetgevingsoverleg
heb ik hem uitdrukkelijk gevraagd om in ieder geval in het plenaire debat
zijn standpunt duidelijk te maken. Gisteren heb ik geconstateerd dat er, blijkens
de verhoudingen in de Kamer, wellicht geen aanleiding meer was om dit politieke
oordeel van de minister te vragen. Overigens heb ik zelf mijn eigen opvatting
over het amendement niet onder stoelen of banken gestoken.Minister Korthals:Dat is mij bekend en ik heb nu ook aangegeven wat mijn opvatting daarover
is.De heer Van Oven (PvdA):Kan de minister aangeven waarom hij van een beperking tot de helft een
bedreiging van de waarheidsvinding verwacht, terwijl hij die niet verwacht
bij een strafvermindering tot eenderde?Minister Korthals:Naarmate de mogelijkheid om meer strafvermindering te verkrijgen wordt
vergroot, is het belang van de verdachte om een dergelijke verklaring af te
leggen groter. Hij zal er dan eerder toe geneigd zijn om een niet betrouwbare
verklaring af te leggen.De heer Van Oven (PvdA):Betekent dit dat de andere toetsingsmiddelen die in de wet zijn opgenomen –
waaronder vooral de drievoudige toetsing door de rechter – onvoldoende
zijn bij een strafvermindering tot de helft, terwijl die zouden volstaan bij
een strafvermindering tot eenderde?Minister Korthals:Het is mogelijk dat hetzelfde bezwaar zich voordoet, maar dan in mindere
mate, bij een strafvermindering tot eenderde. Dat is overigens een maximum.
Wij willen in ieder geval een zekere maat aanleggen. Wat mij betreft, is dat
eenderde.De heer Van Oven (PvdA):Realiseert u zich dat het bereik van het wetsvoorstel aanzienlijk is beperkt
door de nota van wijziging die u zelf op stuk nr. 29 hebt ingediend en waarbij
de afkoopregeling van gevangenisstraf nog wel bestaat, maar op eenderde is
gesteld en daardoor praktisch tandeloos is geworden?Minister Korthals:De bedoeling was al dat de afkoopregeling niet méér zou
zijn dan eenderde. Wij hebben dat nog eens nadrukkelijk in het wetsvoorstel
vastgelegd, teneinde misverstanden te voorkomen. Dat misverstand was ongewild
bij u aanwezig.De heer Van Oven (PvdA):Ongewild bij mij aanwezig? Er stond toch heel duidelijk:
géén beperking tot een bepaalde breuk, in artikel 44a, lid 1,
onder c? Die is er nu nadrukkelijk wel; deze is er in een zeer laat stadium
van het wetgevingsproces in gebracht.Minister Korthals:De heer Van Oven had een punt, omdat het er inderdaad niet echt duidelijk
stond. Ik heb aangegeven wat de bedoeling van het oorspronkelijke wetsvoorstel
was; vandaar ook de nota van wijziging om dat te verduidelijken.De heer Van Oven (PvdA):Is de minister het met mij eens dat het praktisch gevolg van deze nota
van wijziging is, dat vergeleken met het aanvankelijk systeem het bereik van
het geheel aanzienlijk is teruggenomen?Minister Korthals:Ik wijs er nogmaals op dat zonder die nota van wijziging hetzelfde was
bedoeld als wat er nu nadrukkelijker staat. Het is waar dat het één
van de modaliteiten is en de officier van justitie heeft de mogelijkheid om
voor die modaliteit te kiezen.Voorzitter! De heer Van de Camp heeft gevraagd of de toezegging om niet
te opponeren tegen een verzoek tot schorsing of opheffing van de voorlopige
hechtenis, nu moet vallen onder de zogenaamde kleine toezeggingen of de toezegging
bedoeld in artikel 226g tot strafvermindering. Het antwoord daarop is dat
het een kleine toezegging betreft. De relatie met de voeging in het dossier
van de criminele getuige is dat de rechter op de hoogte moet worden gebracht
vóór de beoordeling van de gebruikelijke strafvorderlijke beslissingen
in de zaak van de criminele getuige. De totstandkoming van een afspraak is
daar een factor in.De heer Van de Camp wilde verder weten of de tip- en toongeldregeling
blijft voortbestaan, zij het dat geen geld kan worden uitgekeerd in het kader
van een toezegging aan een criminele getuige. Het antwoord daarop is "ja".
De vraag of verzachting van het strafregime kan plaatsvinden in het kader
van een toezegging aan een veroordeelde tot het bevorderen van gratie op grond
van artikel 226k en in het kader van een kleine toezegging, bedoeld in artikel
226g, vierde lid, kan ik eveneens bevestigend beantwoorden.Mevrouw Halsema had graag in het wetsvoorstel opgenomen gezien dat alleen
aan een afspraak mag worden gedacht terzake van een publieke noodtoestand.
In het wetsvoorstel is in artikel 226h al het criterium "dringende noodzaak"
opgenomen. Duidelijk is dat getoetst wordt aan beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit. Dat doet niet alleen de rechter-commissaris; de officier
van justitie, de CTC en het college van procureurs-generaal zijn hem daarin
dan al voorgegaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het was niet mijn bedoeling om de publieke noodtoestand op te nemen in
de wet, want anders had ik daar een amendement toe moeten indienen. Ik heb
me alleen het volgende afgevraagd. Een jaar eerder heeft het college van procureurs-generaal
zelf gesproken in termen van een publieke noodtoestand. Daarvoor in de plaats
is gekomen de dringende noodzakelijkheid. Ik heb moeite om ten aanzien van
beide begrippen te definiëren wat er nu precies onder valt. Mijn vraag
aan u was of het beter geëxpliciteerd zou kunnen worden en of er een
verschil is tussen beide begrippen.Voorzitter: WeisglasMinister Korthals:Dan zou ik ze eerst beide heel precies moeten gaan definiëren. Overigens
is over het begrip "dringende noodzaak" natuurlijk al een heleboel jurisprudentie
bekend, want dat is een veelvoorkomend begrip.Voorzitter! Gelet op de zware procedurele eisen die het wetsvoorstel stelt,
is het hoogst onwaarschijnlijk dat de toepassing van deze bepalingen een hoge
vlucht gaat nemen. Het is evident dat alleen naar dit middel zal worden gegrepen,
indien niet op andere wijze toereikend bewijs kan worden verkregen. Nadere
aanvullende criteria zijn in dit verband niet te geven.Mevrouw Halsema heeft voorts gevraagd of ik ervoor voel aan het openbaar
ministerie te vragen om de toepassing van de sepotgronden uitvoeriger te motiveren.
Ik ben van mening, dat het starten van een dergelijke operatie in het licht
van het gewenste doel – het controleerbaarder maken van het sepotverbod
dat in de conceptaanwijzing is opgenomen – niet proportioneel is.KorthalsDe heer Van der Staaij vroeg om een reactie op de kritiek uit de wetenschap,
dat het wetsvoorstel geen meerwaarde heeft ten opzichte van de huidige praktijk.
Ik wijs in de eerste plaats op het belang van wettelijke normering boven die
in alleen een richtlijn van het openbaar ministerie. In de tweede plaats wijs ik op het belang van de toetsing door de rechter-commissaris voorafgaand
aan de totstandkoming van de afspraak, de transparantie en de waarborgen voor
de verdediging. Dat zijn naar mijn oordeel duidelijke voordelen die niet door
een richtlijn kunnen worden verboden.De heer Van Oven heeft gevraagd naar de beantwoording van in een ander
verband dan dit wetsvoorstel gestelde vragen over het algemene vervolgingsbeleid
voor ernstige strafbare feiten en de mogelijkheid van het aangaan van transacties
daarvoor. Mijn antwoord daarop kan op korte termijn tegemoet worden gezien;
ik streef naar het einde van deze maand.Voorzitter! In mijn bespreking van de amendementen wil ik allereerst ingaan
op de amendementen die door de heer Dittrich zijn ingediend. Het is voor een
deel een herhaling en voor een deel probeer ik dat te laten; men moet natuurlijk
ook in ogenschouw nemen datgene wat ik daarover in het mondeling overleg heb
gezegd. Hij heeft in de eerste plaats een amendement ingediend op stuk nr.
8. Met de tekst van het wetsvoorstel is beoogd aan de getuige met wie een
afspraak wordt gemaakt iets meer te bieden dan de zekerheid dat het openbaar
ministerie een lagere straf zal vorderen en dat de rechter daarmee rekening
zal houden. Indien de rechter van oordeel is, dat de getuige aan zijn verplichtingen
heeft voldaan en de officier van justitie de strafvermindering heeft gevorderd,
is hij in beginsel ook gehouden om deze toe te passen. Ook de heer Dittrich
is van mening, dat dit de juiste gang van zaken behoort te zijn, blijkens
zijn aangekondigde bereidheid om de toelichting op het amendement aan te passen.
Het is ook juist, dat de rechter moet kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen
die zich na de totstandkoming van de afspraak hebben voorgedaan. Ik ga er
echter van uit, dat deze ook al worden verdisconteerd in de vordering van
de officier van justitie. Deze is immers ook gehouden om melding te maken
van de relevante factoren van de straftoemeting. Ik blijf er dus bij, dat
de huidige redactie beter weergeeft wat de gebruikelijke gang van zaken behoort
te zijn.De heer Rouvoet gaf aan een voorkeur te hebben voor de benadering die
het wetsvoorstel kiest. Daarbij wordt de strafrechter iets sterker aan de
vordering gebonden dan in de formulering van dit amendement. Hij gaf echter
ook aan dat hij er, kort gezegd, nog niet helemaal uit was. Daarom wil ik
hem graag nog iets meegeven, dat zijn voorkeur voor de formulering van het
wetsvoorstel kan versterken. De heer Rouvoet was, naar eigen zeggen, nog aan
het worstelen met het wetsvoorstel maar wilde ook zijn verantwoordelijkheid
nemen als hij voor zou stemmen. Die lijn wil ik doortrekken: als wij, met
alle reserves die daarbij horen, van mening zijn dat er afspraken met criminele
getuigen moeten kunnen worden gemaakt, moet de wet daar ook enig gewicht aan
toekennen. Ook dat behoort naar mijn gevoel bij het nemen van verantwoordelijkheid
voor een regeling die toch beoogt, de getuige iets meer zekerheid te bieden
dan thans mogelijk is, zij het dat het een zeer gering aantal gevallen zal
treffen. Ik behoud dan ook mijn aarzelingen bij dit amendement.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Tijdens het wetgevingsoverleg van de vorige week heeft de
minister zelf aangegeven, dat het wezenlijk is dat de zittingsrechter kan
afwijken van de eis van de officier. Ook in dit verband kan de zittingsrechter
een hogere straf opleggen. Waar is dan nog het element "wezenlijk" terug te
vinden als de minister toch via de formulering van het woord "vermindert"
een directere band legt met de eis van de officier van justitie?Minister Korthals:Voorzitter! Waar het om gaat, is dat ook bij de rechter het uitgangspunt
zal moeten zijn, dat hij dan de vordering van de officier van justitie zal
volgen, althans als de afspraak is gemaakt en de verklaring die wordt afgelegd
waardevol is. Als er bijkomende omstandigheden zijn of andere redenen voor
de rechter om daarvan af te wijken, heeft hij natuurlijk de bevoegdheid daartoe.De heer Dittrich (D66):In de tekst die u geformuleerd hebt, staat die bevoegdheid niet. In de
wettekst staat gewoon dat de rechter vermindert. Dat is een imperatieve woordkeus.
Als de officier van justitie, zoals u zojuist zei, ook met nieuwe feiten en
omstandigheden rekening kan houden bij het formuleren van de eis, dan heeft
de rechter een heel andere rol. Hij kan feiten en omstandigheden die zich
hebben voorgedaan nadat de rechter-commissaris de afspraak heeft goedgekeurd,
op een andere manier waarderen dan het openbaar ministerie en moet dus de
vrijheid houden om de strafmaat te bepalen.Minister Korthals:Door te zeggen dat dit in wezen niet verandert, heb ik aangegeven dat
de rechter uiteindelijk zijn eigen afweging moet maken. Ik heb het in artikel
zo geformuleerd dat duidelijk is dat de rechter van zo'n afspraak moet uitgaan,
onverlet de mogelijkheid om daar nog van af te wijken. Er staat bovendien
niet imperatief "rechter verminder dat"; het staat gewoon in een normale zin.
Verminder, imperatief, wil zeggen dat het een opdracht is aan de rechter.De heer Van Oven (PvdA):Ik sluit mij aan bij de interruptie van de heer Dittrich. Er staat nu
inderdaad dat de rechter de straf vermindert. Men kan zeggen dat het niet
imperatief is, maar het lijkt mij nogal imperatief gesteld.Minister Korthals:Het zou imperatief zijn, als er had gestaan: "rechter verminder dit met
een derde" of "volg de vordering van de officier van justitie". Het artikel
geeft nu echter aan dat de rechter in beginsel de straf zal verminderen.De heer Van Oven (PvdA):Dat snap ik niet, want de geadresseerde van artikel 44a is wel degelijk
de rechter. Aangezien daar staat dat hij "vermindert" en "rekening houdt met",
lijkt mij dat een voorschrift en niet een bevoegdheid.Minister Korthals:Ik denk dat het een goede zaak is dat, zodra er zo'n afspraak tot stand
is gekomen, op enigerlei wijze wordt aangegeven dat de rechter daar niet helemaal
neutraal tegenoverstaat. Natuurlijk behoudt de rechter, wanneer er nieuwe
omstandigheden zijn, de vrijheid om de straf op te leggen die hem goeddunkt.
Als een en ander wettelijk wordt vastgelegd, dient de rechter evenwel, wanneer
er een afspraak gemaakt is en er geen bijzondere redenen zijn om daarvan af
te wijken, in beginsel die afspraak te volgen.De heer Van Oven (PvdA):Mijn vraag ging specifiek over die vrijheid. Moet de rechter
motiveren of hij de eis van de officier van justitie zwart-wit volgt of kan
hij ook laten blijken dat hij dat in een bepaalde mate doet?Minister Korthals:Wanneer de rechter meent te moeten afwijken van de vordering van de officier
van justitie, dan zal hij daar een motivering aan ten grondslag moeten leggen.
Daartoe is ook een aanvulling van de motiveringsplicht in artikel 359, vierde
lid, van het Wetboek van Strafvordering voorgesteld.De heer Van Oven (PvdA):Dat kan dan ook betekenen dat hij bijvoorbeeld de waarde van de verklaring
voor de bewijslevering in de zaak waar het om gaat, anders inschat.Minister Korthals:Ja, anders dan de officier van justitie.De heer Van Oven (PvdA):En dan de rechter-commissaris.Minister Korthals:Inderdaad.De heer Dittrich (D66):U zei zojuist dat het duidelijk moet zijn. Als het amendement wordt aanvaard,
komt in de wet te staan dat de rechter "kan verminderen". Als daarbij deze
discussie en de redengeving die u hiervoor gebruikt hebt, in de wetsgeschiedenis
betrokken worden, dan wordt voor degenen die het wetboek gebruiken, niet alleen
duidelijk dat die vrijheid er is voor de rechter, maar ook dat er wel een
bepaald verwachtingspatroon is.Minister Korthals:De redenering andersom is ook waar.De heer Dittrich (D66):Neen, dat is juist niet het geval, want het woord "vermindert" is een
opdracht aan de rechter. De woorden "op vordering van de officier van justitie
vermindert de rechter ..." betekenen gewoon dat hij dat moet doen. U verklaart
hier echter als minister van Justitie dat dit niet in alle omstandigheden
het geval behoeft te zijn.Minister Korthals:Daarbij heb ik aangegeven dat er moet staan "onverlet de vrijheid die
de rechter moet hebben" en dat dit een wezenlijke zaak is in ons strafrecht.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil hier ook een opmerking over maken, mede omdat ik neig ernaar het
amendement van de heer Dittrich te steunen. Ik vind dat de kenbaarheid van
de wet zo groot mogelijk moet zijn. Als de rechter die vrijheid heeft, moet
dat, ook voor de getuigen die dat lezen, goed tot uitdrukking komen. Dat betekent:
geen imperatieve bepaling, maar een kanbepaling.Minister Korthals:Maar voor de rechter is het volstrekt duidelijk dat hij die vrijheid zal
hebben. Er zal geen rechter zijn die denkt dat het niet zo is. Het bezwaar
dat ik heb tegen de formulering van de heer Dittrich is, dat de verdachte
kan veronderstellen dat de rechter alles kan doen wat hij zelf wil. Met mijn
formulering wil ik nu juist het uitgangspunt neerleggen dat de rechter in
beginsel volgt wat de officier van justitie zegt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Met respect voor de vrijheid van de rechter. Dan moet de verdachte zodanig
geïnformeerd zijn dat hij weet dat de rechter kan afwijken. Dat moet
dan toch tot uitdrukking komen in de wet? Anders krijgt de verdachte een verkeerd
beeld.Minister Korthals:Er is geen enkele reden om te denken dat de verdachte een verkeerd beeld
krijgt. Bovendien weet ik dat in dit soort zaken de verdachte in ieder geval
wordt bijgestaan door een advocaat die hem dat haarfijn uit de doeken zal
doen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil ook nog een poging wagen om duidelijkheid te krijgen. Ik weet nog
niet of ik het amendement zal steunen en welke redactie uiteindelijk de voorkeur
krijgt. Als ik het goed begrijp, geldt voor beide redacties dat de argumentatie
uit dit debat nodig is om te weten hoe de situatie echt is. Zou het niet een
tussenoplossing kunnen zijn als wij komen tot een amendement waarin de kanbepaling
wordt opgenomen en een lid wordt toegevoegd, waarin staat dat bij het niet
honoreren van de afspraken, de rechter gemotiveerd aangeeft waarom dat niet
is gebeurd. Dat zou het dilemma kunnen oplossen. Die suggestie komt bij mij
op, omdat ik het redactionele probleem van beide opties wel zie. Zou de minister
daarop willen reageren?Minister Korthals:Dan kom ik terug op het antwoord dat ik aan de heer Van Oven heb gegeven,
namelijk dat ik ervan uitga dat de rechter zal motiveren waarom hij in sommige
gevallen afwijkt van de vordering van de officier van justitie.De heer Dittrich (D66):Ik wil alleen nog het politieke oordeel van de minister over het amendement
horen.Minister Korthals:Mijn politieke oordeel is dat ik mijn aarzelingen houd bij dit amendement.Voorzitter! Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 9. Dit amendement
strekt ertoe in het voorgestelde artikel 44a vast te leggen dat de getuigenverklaring
heeft bijgedragen aan de opsporing en vervolging van misdrijven als bedoeld
in artikel 226g. Dit amendement lijkt mij niet nodig, omdat in artikel 44a
reeds bepaald is dat sprake moet zijn geweest van strafvermindering die is
toegezegd op grond van een tot stand gekomen afspraak, bedoeld in artikel
226h, derde lid. Een dergelijke afspraak kan alleen door de rechter-commissaris
worden goedgekeurd als deze aan de eisen van artikel 226g, eerste lid, voldoet.
Dat wil zeggen: met het oog op de vervolging van de door de heer Dittrich
bedoelde ernstige misdrijven. Het amendement lijkt niet alleen niet nodig,
maar kan ook nog een onbedoeld effect hebben. Het leidt ertoe dat in het geval
de vervolging tegen de verdachte, ten laste van wie uiteindelijk is verklaard
om redenen die niet voor rekening van de criminele getuige kunnen worden gebracht,
uitmondt in uiteindelijke berechting voor minder ernstige feiten, de criminele
getuige, die volgens afspraak heeft verklaard, geen aanspraak kan maken op
de toegezegde strafvermindering. Dat komt mij niet redelijk voor. Ik heb daarom
ook geen behoefte aan dit amendement.De heer Dittrich (D66):De minister heeft mij overtuigd. Ik trek het amendement op stuk nr. 9
in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Dittrich (stuk nr. 9) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Korthals:Voorzitter! Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 10, waarin de heer
Dittrich voorstelt de strafbedreiging die is gesteld op het voorgestelde tweede
lid van artikel 192 Wetboek van Strafrecht, van één jaar te
verhogen tot drie jaar. Hij heeft daarbij vooral het oog op het in gelijke
mate terughalen van reeds toegekende strafvermindering. Voor het bepalen van
de ernst van het feit heb ik voornamelijk aansluiting gezocht bij de hoogte
van de strafbedreiging van het eerste lid in artikel 192: het niet voldoen
aan een wettelijke oproeping om te getuigen. Dat komt op hetzelfde neer als
het weigeren te verklaren. Dat is met maximaal zes maanden straf bedreigd.
Vergelijken wij dit met een delict als meineed, voornamelijk naar voren gehaald
door de heer Van Oven, strafbaar gesteld in artikel 207, waar maximaal zes
jaar op staat, dan springt het verschil wel erg in het oog. Het gaat dan ook
om het opzettelijk valselijk onder ede verklaren. Ik heb al eerder aangegeven
dat ik een strafbedreiging van drie jaar bovendien erg fors vind. Indien ik
echter voor de keuze word gesteld tussen aanvaarding van dit amendement of
dat van het amendement op stuk nr. 18 van de heer Van Oven, zou ik de voorkeur
geven aan het amendement van de heer Dittrich. Ik meen immers dat het beter
is om met de instelling van een afzonderlijke vervolging te reageren op het
opzettelijk niet nakomen van een toezegging om naar waarheid te verklaren
dan om het alleen te laten aankomen op de thans weinig toegepaste gijzelingsprocedure.De heer Van Oven (PvdA):Ik neem aan dat de minister straks zal terugkomen op het amendement op
stuk nr. 18 en de relatie met artikel 219 Strafvordering. In verband met dit
amendement vraag ik hem echter of hij het op zich eens is met de heer Dittrich
dat de binnen te halen "korting" van belang is voor de criminele getuige die
erover nadenkt of hij al of niet zal gaan "haperen".Minister Korthals:In theorie is dat mogelijk; ik weet niet of men in de praktijk allemaal
zo beredeneerd te werk gaat, maar u zou hier gelijk in kunnen hebben.De heer Van Oven (PvdA):Klopt dan mijn gisteren gemaakte opmerking dat het amendement van de heer
Dittrich sowieso onvoldoende bereik heeft? Als je dat risico zou willen keren,
zou je de straf immers op een veel hoger aantal jaren moeten stellen, namelijk
het maximaal aantal te behalen jaren strafvermindering.Minister Korthals:Er zijn misschien situaties uit te rekenen waarin dat klopt, maar dat
zal zeer uitzonderlijke gevallen betreffen. Wij spreken bovendien al over
zeer uitzonderlijke gevallen. Het gaat dus om zeer uitzonderlijke gevallen
binnen zeer uitzonderlijke gevallen; ik denk dus dat het vrijwel niet voor
zal komen.De heer Van Oven (PvdA):Voor die gevallen zou het amendement in ieder geval geen oplossing bieden.Minister Korthals:Ik kan mij voorstellen dat er op een termijn van een eeuw zo'n geval aanwezig
is.De heer Van de Camp (CDA):Waarom zegt u niet gewoon dat u noch aan het amendement op stuk nr. 10,
noch aan het amendement op stuk nr. 18 behoefte hebt?Minister Korthals:Volgens mij heb ik gezegd dat ik mijn eigen redactie de beste vindt.In het amendement op stuk nr. 12 wordt voorgesteld om in artikel 226g,
tweede lid, onderdeel c, van het Wetboek van Strafvordering "verdachte" te
vervangen door "getuige". Ik blijf van oordeel dat de term "verdachte" in
dit verband juister is dan "getuige". De heer Dittrich wijst erop dat in dit
tweede lid, onder a en b ook van "getuige" sprake is, maar dat kon redactioneel
moeilijk anders, omdat er anders twee maal, in verschillende zaken, van "verdachte"
sprake zou zijn, waardoor dit artikel nagenoeg onleesbaar zou zijn geworden.
Het gaat bovendien om eisen die worden gesteld aan de verdachte van een strafbaar
feit die de bereidheid toont om een getuigenverklaring tegen een andere verdachte
af te leggen. Met deze persoon wordt in de eerste fase overleg gepleegd in
zijn kwaliteit als verdachte over zijn mogelijke strafvermindering. Het kan
ook gaan om de mate waarin hij van plan is om zich op zijn verschoningsrecht
als verdachte te beroepen. Ik blijf dus weinig gelukkig met dit amendement.De heer Dittrich (D66):Laat ik het nog één keer proberen. In lid 2 gaat het steeds
over één persoon, die in lid 2, onder a en b "de getuige" wordt
genoemd. De minister stelt dat in lid c. dezelfde persoon verdachte wordt
genoemd, omdat het daar eigenlijk om gaat. Aan die persoon worden echter voorwaarden
gesteld – er moet bekeken worden aan welke voorwaarden hij bereid is
te voldoen – in zijn hoedanigheid van getuige. Het is een kwestie van
redactie. Het is redactioneel immers veel logischer om hier juist van "getuige"
te spreken.Minister Korthals:Ik ben het ermee eens dat het een kwestie van redactie is. Ik heb aangegeven
dat ik het redactioneel juist fraaier vind om hier het woord "verdachte" te
gebruiken.De heer Van Oven (PvdA):Dit is echt wetgevingstechniek. Laten wij het artikel nu niet volstrekt
onleesbaar maken door verschillende begrippen door elkaar te gebruiken. Straks
behandelen wij het amendement van de heer Dittrich wat betreft het vierde
lid. Mijn fractie zou er een grote voorkeur voor hebben wanneer het hele artikel
226g in die zin eenduidig kan worden gelezen dat het telkens over dezelfde
persoon gaat als over a. de verdachte of over b. de getuige wordt gesproken.Minister Korthals:Dat ben ik op zichzelf eens met de heer Van Oven. Wat is vervolgens zijn
conclusie?De heer Van Oven (PvdA):De consequentie hiervan is dat het amendement van de heer Dittrich hout
snijdt, omdat een en ander met elkaar op één lijn wordt gebracht.
Het heeft overigens gevolgen voor het amendement dat hij over het vierde lid
van 226g heeft ingediend. Daar komen wij nog over te spreken.Minister Korthals:Ik heb heel duidelijk gezegd dat het redactioneel fraaier is om van verdachte
te spreken. Het richt zich immers tegen iemand die op dat moment verdachte
en niet zozeer getuige is. Ik zal vragen of er onzerzijds nog nader naar gekeken
kan worden. Er is reeds vrij diepgaand op gestudeerd. Over het amendement op stuk nr. 25 van de heer Dittrich heb ik mij bij
gelegenheid van het wetgevingsoverleg al positief uitgelaten. Het verbaast
mij overigens een beetje dat de heer Dittrich vraagt in welk dossier van welke
verdachte de afspraak wordt gevoegd. Ik verwijs wat dat betreft naar mijn
brief van 6 april jongstleden. Ik heb, met andere woorden, geen bezwaar tegen
dit amendement.Ik kom bij de amendementen van de heer Van Oven. Ik heb eerder mijn opvatting
ten aanzien van het amendement op stuk nr. 18 in relatie tot het handhaven
van de strafbaarstelling in artikel 192 Wetboek van Strafrecht gegeven. Het
is jammer dat de heer Van Oven dit element zo zwaar laat wegen dat zijn fractie
overweegt, tegen dit onderdeel te stemmen. Hij heeft mij er in ieder geval
niet van overtuigd dat een dergelijke strafbaarstelling in strijd zou zijn
met artikel 6 van het EVRM. De verdachte mag immers zelf beslissen of hij
gaat verklaren. Als hij die beslissing eenmaal heeft genomen, dient hij ook
naar waarheid te verklaren. Vaste jurisprudentie van het EVRM is dat van toegekende
rechten, zoals het ondervragingsrecht, afstand kan worden gedaan, mits dit
welbewust gebeurt. Ook het beginsel dat niemand mag worden gedwongen om ten
laste van zichzelf te verklaren, staat er niet aan in de weg dat de bekentenis
van de verdachte als belangrijk bewijsmiddel kan gelden.Ten aanzien van de voorgestelde gratievariant die dit amendement ook bevat,
handhaaf ik mijn bezwaar dat de rechter die weet dat er een afspraak tot strafvermindering
is gemaakt, in een oneigenlijke positie komt als hij een straf moet toemeten
zonder dat hij daarmee rekening hoeft te houden. Hij legt dan een straf op
in de wetenschap dat daar later, mede op grond van een door het openbaar ministerie
ondersteund gratieverzoek, wijziging in kan worden gebracht. Ik vraag mij
zelfs af of dit nog achteraf als een omstandigheid kan worden aangemerkt waarmee
de rechter bij de strafoplegging geen rekening mee heeft kunnen houden. Dat
is immers een van de twee erkende gratiegronden. De andere grond: voortzetting
van de tenuitvoerlegging dient geen redelijk erkend doel in de strafrechtspleging,
wordt vrijwel nooit toegepast en ziet ook toe op een andere situatie.De heer Van Oven (PvdA):In die zin onderscheidt de situatie zich van het geval waarin de niet-criminele
getuige is afgestraft voordat hij überhaupt een verklaring aflegt. Dat
ben ik met de minister eens. Wanneer de rechter die de criminele getuige als
verdachte beoordeelt, een straftoemetingsoordeel over hem uitspreekt, is er
toch de vraag in welke mate de rechter daarbij al rekening kan houden met
de al of niet doorslaggevende kracht van de verklaring die nog op een kómende
zitting moet worden afgelegd. Als de rechter de kracht van die verklaring
moet gaan incalculeren, moet hij gaan speculeren.Minister Korthals:Het zou natuurlijk mooier zijn als in alle gevallen eerst de zaak van
verdachte één zou worden afgehandeld, zoals u het noemde. In
de praktijk zal zich dat soms niet voordoen. Ik heb verder zojuist aangegeven
waarom volgens mij uw benadering onjuist is: de rechter zou dan met omstandigheden
die later van invloed kunnen zijn op het gratieverzoek geen rekening mogen
houden.De heer Van Oven (PvdA):De rechter heeft op dat moment noch met het gratieverzoek, noch met de
omstandigheden iets te maken. De rechter hoeft, formeel gesproken, zelfs niet
eens te weten dat de betrokken criminele getuige die hij als verdachte voor
zich heeft, bezig is met een afspraak die uiteindelijk tot strafvermindering
zou kunnen leiden.Minister Korthals:Ik meen dat ik nu vrij uitvoerig op dit amendement ben ingegaan. Ik handhaaf
het standpunt dat ik om verschillende redenen dit amendement moet ontraden.De heer Van Oven (PvdA):Dan kom ik nog even terug op het punt, dat ik overweeg om mijn fractie
te adviseren tegen de strafbepaling te stemmen als het amendement niet wordt
aangenomen. Daarbij gaat het inderdaad om de zelfincriminatie. Ik vraag u
om alsnog in te gaan op de relatie met artikel 219 van het Wetboek van Strafvordering.
Wanneer een criminele getuige in eerste instantie heeft gelogen en hij komt
op de zitting, staat hij voor een onmogelijke keuze. Als hij opnieuw liegt,
pleegt hij meineed, wat hij niet mag doen omdat hij opnieuw de eed zweert.
Als hij niet opnieuw liegt, stelt hij zich bloot aan strafvervolging wegens
meineed gepleegd bij de rechter-commissaris. Dit lijkt mij rechtstreeks in
strijd met artikel 219 Strafvordering. Wat is dan de verhouding tussen dat
artikel en de strafbedreiging in het nieuwe artikel 192?Minister Korthals:Wij hebben ervoor gekozen dat iemand die op deze wijze verklaringen aflegt,
uiteindelijk een straf kan krijgen die erop neerkomt dat hij een jaar meer
straf krijgt. De heer Dittrich wil daar drie jaar van maken, wat ik nogal
hoog vind.De heer Van Oven (PvdA):Juist vanwege die strafbedreiging komt de criminele getuige in een onmogelijk
parket. Of hij verklaart op de zitting dat hij bij de rechter-commissaris
heeft gelogen en het gevolg zal zijn een vervolging wegens meineed, of hij
zegt niets en wordt vervolgd op grond van het nieuwe artikel 192. Hoe verhoudt
zich dat tot artikel 219 Strafvordering, waarin staat dat een getuige zichzelf
niet hoeft te incrimineren?Minister Korthals:Voor mij is dat ook een reden om het amendement-Dittrich, dat een strafbedreiging
van drie jaar betekent, wat te veel van het goede te vinden.De heer Van Oven (PvdA):Het verschil tussen het amendement-Dittrich en uw voorstel is slechts
gradueel, terwijl mijn bezwaar principieel is. In de strafbedreiging van het
nieuwe artikel 192 wordt geen voorbehoud gemaakt voor de situatie die door
artikel 219 Strafvordering wordt bestreken. Hier dreigt dus een tegenstrijdigheid
in het Nederlandse wettelijke systeem van strafvordering te ontstaan.Minister Korthals:Ik kom hier in tweede termijn op terug.De heer Van Oven (PvdA):Volgens mij hebben wij geen tweede termijn.De voorzitter:Inderdaad, dit is al de tweede termijn.Minister Korthals:Dan kom ik er aan het eind van mijn termijn op terug. Ik had rekening
gehouden met een tweede termijn, maar het is mooi dat die er
niet meer blijkt te zijn.De voorzitter:Dit is al uw tweede termijn, maar de Kamer is blij dat u het ervaart als
een éérste termijn.Minister Korthals:Voorzitter! Het amendement op stuk nr. 19 behelst het laten vervallen
van de term "voornemen tot een afspraak" in het wetsvoorstel. Ik verwijs naar
de argumentatie in mijn brief van 6 april, waarin ik aangeef, dat er inderdaad
een zekere gebondenheid van de officier van justitie en de criminele getuige
ontstaat, als zij zelf overeenstemming over een afspraak hebben bereikt, maar
de afspraak zelf pas totstandkomt na goedkeuring door de rechter-commissaris.
Voorzover in dit verband de passage in de conceptaanwijzing van het college
van procureurs-generaal, waarin gerept wordt van een overeenkomst onder de
opschortende voorwaarde, verwarring oproept, ben ik bereid aan het college
te vragen om de terminologie op dit punt aan het wetsvoorstel aan te passen.De heer Van de Camp heeft gevraagd welk nut het onderscheid in de verschillende
fasen, genoemd in mijn brief, heeft, als deze toch pas in het laatste stadium,
namelijk na goedkeuring door de rechter-commissaris, rechtens relevant zijn.
Dat onderscheid heeft vooral betekenis tegen de achtergrond van de theoretische
vraag uit uw Kamer of de criminele getuige op enig moment de officier van
justitie tot nakoming van de afspraak zou kunnen dwingen.Voorzitter! De heer Van Oven kwam nog terug op de zogenaamde kluisverklaring,
ook in het licht van enkele amendementen. Graag zet ik bij mijn reactie daarop
om te beginnen uiteen hoe een kluisverklaring juridisch te duiden valt. Uitgangspunt
daarbij is de verbaliseringsplicht. Artikel 152 van het Wetboek van Strafvordering
bepaalt dat opsporingsambtenaren ten spoedigste proces-verbaal opmaken van
het door hen opgespoorde strafbare feit of van hetgeen door hen tot opsporing
is verricht of bevonden. Ook de officier van justitie is een opsporingsambtenaar.
Als een getuige, die tevens verdachte is, ten overstaan van de officier van
justitie een verklaring aflegt over een ernstig delict, is deze officier van
justitie dan ook in beginsel verplicht daarvan proces-verbaal op te maken.
Dat is ook een juist uitgangspunt. Ambtenaren, die met de opsporing belast
zijn, moeten gegevens die voor de opheldering van ernstige delicten van belang
zijn, in beginsel dan ook vastleggen. Op deze wettelijke verbaliseringsplicht
zijn in de jurisprudentie evenwel uitzonderingen gemaakt. Zo behoeft geen
proces-verbaal te worden opgemaakt in zaken die het OM toch seponeert. Ook
de wijze waarop geverbaliseerd wordt, is in de jurisprudentie nader genormeerd.
Zo behoeven opsporingshandelingen níet vastgelegd te worden op een
manier die betrokkene in levensgevaar brengt. Infiltratie zou bij een andere
lezing van de verbaliseringsplicht zo goed als onmogelijk worden. Samengevat
kan de verbaliseringsplicht worden geduid als een plicht waarop inbreuk kan
worden gemaakt, als andere belangen dat vereisen.De plicht tot invoegen van stukken dient mede tegen deze achtergrond van
de verbaliseringsplicht begrepen te worden. Ook bij de verplichting tot voegen
kan een uitzondering aangenomen worden, als andere belangen dat vereisen.
Het ligt immers niet voor de hand, dat in gevallen waarin een proces-verbaal
is opgemaakt, terwijl dat gelet op de in het geding zijnde belangen achterwege
zou kunnen worden gelaten, dit verbaal wél per definitie zou moeten
worden gevoegd. Binnen het hiervoor weergegeven wettelijk systeem kan de kluisverklaring
worden geplaatst. Het alternatief voor de kluisverklaring is gewoonlijk dat
er geen verklaring wordt afgelegd. Het opsporingsbelang in de concrete strafzaak
is derhalve een belang, dat aan het naleven van de verbaliseringsplicht in
de weg staat. Daar komt bij het belang van een betrouwbaar openbaar ministerie.
Als met het openbaar ministerie geen afspraken te maken zouden zijn over het
afleggen van verklaringen, zou dat de waarheidsvinding in zware strafzaken
in zijn algemeenheid ernstig belemmeren. Ook het opsporingsbelang in brede
zin, los van de concrete strafzaak, rechtvaardigt derhalve de kluisverklaring.Het risico dat het openbaar ministerie een kluisverklaring bij de processtukken
voegt, is gelet op het voorgaande nu reeds gering. Het openbaar ministerie
verspeelt daar immers zijn geloofwaardigheid als onderhandelingspartner mee.
Daar komt nog iets bij. Het voegen van een kluisverklaring bij de processtukken
in strijd met gemaakte afspraken, komt gauw in strijd met beginselen van een
behoorlijke procesorde. Ook gelet op de processuele risico's die daaruit voortvloeien,
zal het openbaar ministerie zulks niet snel doen. Tot zover de juridische
duiding van de kluisverklaring en de wijze waarop daarmee in de praktijk wordt
omgegaan.Er is dus, zo kan ik in de richting van de heer Van Oven zeggen, geen
sprake van willekeur bij het voegen van kluisverklaringen bij de processtukken.
Kluisverklaringen worden niet bij de processtukken gevoegd als daaromtrent
geen overeenstemming met de getuige bestaat. Afspraken die het openbaar ministerie
omtrent kluisverklaringen maakt, binden het openbaar ministerie.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Wat is dan de betekenis van de woorden "zonder meer"? De minister
schrijft in zijn brief: "In de praktijk zijn er twee methoden om te voorkomen
dat een verklaring in een vroeg stadium afgelegd door de criminele getuige
zonder meer kan worden gevoegd in het dossier." Dit laat toch nadrukkelijk
de mogelijkheid open dat dit wel gebeurt. In welke gevallen zou dit dan wel
kunnen gebeuren?Minister Korthals:Het kan niet gebeuren als er een afspraak is gemaakt tussen het openbaar
ministerie en de verdachte. Als die afspraak er niet zou zijn, zou het eventueel
wel kunnen gebeuren.De heer Van Oven (PvdA):Die zin gaat nu juist uit van de mogelijkheid dat die afspraak wel is
gemaakt. Dus dan hebben de woorden "zonder meer" toch geen betekenis?Minister Korthals:Die woorden zijn opgenomen voor de omstandigheid dat die afspraak er niet
zou zijn.De heer Van Oven (PvdA):Dus voor alle duidelijkheid: als de afspraak over de kluisverklaring is
opgenomen, brengt dat voor de officier van justitie de verplichting met zich
mee om die niet in het dossier te voegen?Minister Korthals:Inderdaad.De heer Van Oven (PvdA):Dan kan de minister toch ook geen bezwaar hebben tegen dit amendement?Minister Korthals:Voorzitter! Ik kom daar nu op. De heer Van Oven heeft in verband met de
kluisverklaring ook nog een link gelegd met de amendementen op de stukken
nrs. 19 en 21. Ik wil hierop nog kort ingaan. Ik heb de heer Van Oven in verband
met het amendement op stuk nr. 19 zo begrepen dat hij zich afvraagt welke
status overeenstemming over het geheimhouden van een kluisverklaring tussen
de getuige en het openbaar ministerie heeft, als er slechts sprake is van
een voornemen tot een afspraak dat aan een rechter-commissaris wordt voorgelegd.
Ik hoop dat uit het voorgaande dan ook genoegzaam blijkt hoe de kluisverklaring
zich tot het systeem van het wetsvoorstel verhoudt. Het openbaar ministerie
is niet vrij om met een kluisverklaring te doen of te laten wat het wil, enkel
omdat het resultaat van de onderhandelingen met de getuige door het wetsvoorstel
als een voornemen tot een afspraak wordt aangeduid. Het belang van een geloofwaardig
openbaar ministerie en de beginselen van een behoorlijke procesorde brengen
met zich mee dat het openbaar ministerie een kluisverklaring niet voegt. Dit
wetsvoorstel en de terminologie die het gebruikt, staan daarvan eigenlijk
betrekkelijk los. Het misverstand dat de terminologie van het wetsvoorstel
voor de kluisverklaring terzake zou doen, komt er wellicht uit voort dat de
heer Van Oven de overeenstemming omtrent het geheimhouding van de kluisverklaring
ziet als een onderdeel van het voornemen tot een afspraak dat aan de rechter-commissaris
wordt voorgelegd. Dat is niet zo. Bij de rechter-commissaris gaat het om de
verhouding tussen de door de getuige af te leggen verklaring en de toe te
zeggen strafkorting. Dat een kluisverklaring afgelegd voorafgaand aan de toetsing
door de rechter-commissaris geheim blijft, staat niet ter discussie. Dat staat
vast, tot welke beslissing de rechter-commissaris ook komt. Iets anders is
naar mijn oordeel niet aanvaardbaar. Het kan toch niet zo zijn dat de getuige
afhankelijk van het oordeel van de rechter-commissaris en afhankelijk van
de vraag of wat aan de rechter-commissaris wordt voorgelegd nu een afspraak
of een voornemen tot een afspraak wordt genoemd, maar moet afwachten of zijn
kluisverklaring gevoegd wordt of niet,. Zoals de heer Van de Camp terecht
signaleerde, zou dan geen enkele criminele getuige meer bereid zijn te verklaren.De heer Van Oven heeft aangegeven dat hij het amendement op stuk nr. 21
ziet als een middel om te voorkomen dat kluisverklaringen worden gevoegd bij
de processtukken. Ook hierover wil ik nog graag een aantal dingen zeggen.
In de eerste plaats behoeft dit niet door een expliciete wetsbepaling te worden
bereikt. Behoorlijkheidsbeginselen en de noodzaak voor het openbaar ministerie
om een geloofwaardige onderhandelingspartner te zijn, bewerkstelligen hetzelfde
resultaat.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! De minister heeft daar in zijn brief van 6 april toch zelf
de almacht van de zittingrechter tegenovergesteld? De zittingsrechter kan
zich immers stukken doen toekomen als hij dat van belang vindt voor de beantwoording
van vragen in het kader van de artikelen 348 en 350 Wetboek van Strafvordering.Minister Korthals:Kluisverklaringen worden niet overgelegd.De heer Van Oven (PvdA):Ook niet als de rechter daarom vraagt?Minister Korthals:Nee, dat lijkt mij niet.De heer Van Oven (PvdA):Dat staat toch haaks op de mededeling in de brief van 6 april, namelijk
dat de zittingrechter zulks kan bevelen?Minister Korthals:Voor een antwoord daarop zou ik er de brief van 6 april bij moeten halen.De heer Van Oven (PvdA):Ik citeer: "Uit dien hoofde kan hij – de rechter – alle stukken
die hij relevant acht voor de beantwoording van de vragen van de artikelen
348 en 350 Wetboek van Strafvordering opvragen. De officier van justitie die
aan een dergelijke opdracht opzettelijk niet voldoet, kan worden geconfronteerd
met een uitspraak tot niet-ontvankelijkheid in de strafvordering." Mij lijkt
dit een uiterst ongewenste sanctie; mede vandaar mijn amendement, dat beoogt
om wettelijk vast te leggen dat de kluisverklaring niet in het dossier terechtkomt.
Dan kan er ook geen niet-ontvankelijkheid volgen wanneer de rechter opdracht
zou geven om die verklaring wel toe te voegen.Minister Korthals:Onze standpunten lopen niet erg uiteen. Ik heb zojuist beredeneerd dat
het niet de bedoeling is dat een kluisverklaring ooit gevoegd zal worden en
dat dit in de praktijk niet zal gebeuren.De heer Van Oven (PvdA):Dan hoeft u toch geen bezwaar te maken tegen de amendementen?Minister Korthals:Mijn algemene bezwaar tegen het amendement op stuk nr. 21, los van de
kluisverklaring, houdt in dat het te categorisch de uitsluiting van stukken
regelt, terwijl niet meer wordt gekeken naar de relevantie. Dat bezwaar heb
ik al in het algemeen overleg naar voren gebracht en wil ik handhaven.De heer Van Oven (PvdA):Dat snap ik niet. Als u zegt dat altijd een afspraak over de kluisverklaring
zal worden gemaakt en de officier van justitie die verklaringen nooit in het
dossier zal voegen, welke ruimte blijft er dan over voor verklaringen die
niet tot goedkeuring van de rechter-commissaris hebben geleid en toch in het
dossier terecht zouden kunnen komen.Minister Korthals:In ieder geval is het de bedoeling dat die stukken in het dossier komen
die noodzakelijk zijn voor de waarheidsvinding. De rechter-commissaris kan
bevelen om ook afspraken die geen kluisverklaringen zijn in het dossier te
doen. Juist níet de kluisverklaringen dus. Ik herhaal dat uw amendement
een te algemene strekking heeft.De heer Van Oven (PvdA):Dan moet ik u toch het volgende vragen: welke afspraken die geen kluisverklaringen
zijn, zou de rechter-commissaris niet toelaatbaar kunnen achten en toch in
het dossier willen voegen? Dat wil ik weten omdat het veiligheidsrisico van
de criminele getuige daarmee direct is gemoeid. In het begin van uw opsomming
vandaag noemde u dat niet, maar mijn fractie vindt dat wel
degelijk een belangrijk ijkpunt omdat het veiligheidsrisico bij dit wetsontwerp
duidelijk aandacht verdient. Hopelijk geldt dat ook voor u.Minister Korthals:Wij zijn het erover eens dat het veiligheidsrisico van het allergrootste
belang is. Sterker nog: vanwege het veiligheidsrisico kan getuigenbescherming
worden aangeboden. Daarin voorziet de wet.De heer Van Oven (PvdA):De wet voorziet daar alleen in als er sprake van een goedgekeurde verklaring
is; niet in het andere geval.Minister Korthals:Niet in het andere geval, maar die kluisverklaringen willen we niet in
het strafdossier voegen.De heer Van Oven (PvdA):Plus de categorie die u nog niet hebt willen benoemen, namelijk de zaken
die overblijven, die geen goedkeuring van de rechter-commissaris hebben maar
waarvan u zegt dat de officier van justitie de mogelijkheid moet blijven houden
om die in het dossier te voegen.Minister Korthals:Ja, dat is de categorie waarin de kluisverklaring niet is opgenomen. Ter
wille van de waarheidsvinding zal de officier van justitie in beginsel verplicht
zijn om in die gevallen de stukken te voegen in het strafdossier, als zij
daarvoor relevant zijn.De heer Van Oven (PvdA):Met alle risico's van dien.Minister Korthals:Dat brengt inderdaad risico's met zich. Ik vraag mij overigens af of in
die gevallen een bedreigde getuige zonder een officiële getuige te zijn
aanspraak zou kunnen maken op getuigenbescherming. Dat wil ik wel nagaan.De heer Van Oven (PvdA):Het grote bezwaar is toch dat hij dan geen partij meer is geweest in de
afspraak voorzover die is goedgekeurd door de rechter-commissaris? Er is dan
namelijk geen door de rechter-commissaris goedgekeurde afspraak.Minister Korthals:Dat is waar. Om die reden raad ik iedereen die bereid is om als criminele
getuige op te treden een kluisverklaring aan.De heer Van Oven (PvdA):Vandaar dat mijn fractie de wettelijke garantie wil dat die stukken niet
in het dossier terechtkomen. Ik zie daar nog steeds geen bezwaar tegen. U
heeft die categorie namelijk niet duidelijk benoemd.Minister Korthals:Ik heb die wel genoemd: de categorie van afspraken die gemaakt zijn zonder
dat er een kluisverklaring is geweest. Ik heb dat ook aangegeven. Het gaat
erom dat op een gegeven moment door de criminele getuige samen met de officier
van justitie tot het voornemen wordt gekomen om een verklaring af te leggen.
Daarbij worden verklaringen en uitspraken gedaan die vastgelegd kunnen worden.
Die kunnen voor de criminele getuige bijzonder vervelend zijn. Dat zijn de
stukken waar ik op doel.De heer Van Oven (PvdA):De domme criminele getuige loopt in dat geval toch een geweldig veiligheidsrisico?Minister Korthals:Er is een zeker veiligheidsrisico, maar dat moet worden afgewogen tegen
het feit dat de officier van justitie alle gegevens die van belang zijn in
een strafzaak in het strafdossier moet voegen.De heer Van Oven (PvdA):Met het risico dat de zaak niet-ontvankelijk wordt verklaard als hij dat
niet doet. De veiligheidsrisico's voor de domme criminele getuige vloeien
daar uit voort.Minister Korthals:Ik denk dat dit geval zich in de praktijk niet vaak zal voordoen, maar
toch zal er een keuze gemaakt moeten worden. Of de officier van justitie moet
de vrije hand worden gelaten en niet altijd verplicht zijn om dit soort verklaringen
in het strafdossier te voegen, of de criminele getuige loopt zo nu en dan,
maar zeer zelden, een risico. Die getuige legt in zo'n geval overigens geen
verklaring af.De heer Van Oven (PvdA):Mijn fractie kiest liever voor de wettelijke garantie.Minister Korthals:Voorzitter! Over het amendement op stuk nr. 24 kan ik kort zijn. Naar
mijn oordeel ben ik met de nota van wijziging aan dat amendement tegemoetgekomen.Uit de toelichting bij het amendement op stuk nr. 26 blijkt dat de leden
Rouvoet en Van der Staaij eraan hechten dat de wettelijke regeling betrekking
heeft op alle afspraken die het "do ut des"-karakter hebben. Ook uit de bijdrage
in tweede termijn kwam naar voren dat dit uitgangspunt voor hen zwaar weegt.
Graag geef ik nog eens expliciet aan dat dit uitgangspunt ook aan dit wetsvoorstel
ten grondslag ligt.Voorzitter! Tot slot het punt waar ik nog op zou terugkomen, namelijk
de verhouding tussen artikel 219 en artikel 192 Wetboek van Strafvordering.
Als de criminele getuige bij de rechter-commissaris liegt, dan kan hij op
de terechtzitting niet meer terug. Het uitgangspunt is een reactie op laakbaar
en strafbaar gedrag, namelijk het feit dat de verdachte heeft gelogen. In
dat geval kan hij meteen worden aangepakt op grond van meineed. Hij kan de
gevolgen niet ontgaan door zich later op zijn zwijgrecht te beroepen. Daarvoor
is de strafbaarstelling in artikel 192 van het Wetboek van Strafrecht bedoeld.De heer Van Oven (PvdA):Dan blijft de vraag naar de relatie met artikel 219. Artikel 219 geeft
een getuige de mogelijkheid om geen vragen te beantwoorden wanneer hij zichzelf
daardoor beschuldigt. Stel dat de criminele getuige liegt bij de rechter-commissaris
en vervolgens op de zitting komt en daar onder ede een ander verhaal vertelt.
Als hem wordt gevraagd waarom hij een ander verhaal vertelt, zegt hij dat
hij bij de rechter-commissaris heeft gelogen. Dat is een duidelijke zelfincriminatie,
waartoe hij niet verplicht kan worden, in verband met artikel 219 Wetboek
van Strafvordering. Voldoet hij er wel aan, dan wordt hij op een andere wijze
gestraft, namelijk via het nieuwe artikel 192 Wetboek van Strafrecht. Met
andere woorden, er is strijd tussen die artikelen.Minister Korthals:Dat is dan een al bestaande strijd.De heer Van Oven (PvdA):Het is een nieuwe strijd, omdat er een nieuwe strafbepaling wordt ingevoerd.Minister Korthals:Ik kan hier geen afdoend antwoord op geven. Ik moet er nog even naar kijken.
Ik zeg toe dat ik op zeer korte termijn schriftelijk zal antwoorden.De heer Van Oven (PvdA):Ik heb uitgelegd, dat dit voor mijn fractie essentieel is, om eventueel
op een onderdeel van het wetsvoorstel tegen te stemmen. Het amendement op
stuk nr. 18 is ingediend om het probleem te voorkomen. Als de minister er
alleen schriftelijk op ingaat, kunnen wij er niet meer over spreken. Dat zou
ik betreuren. Ik behoud mij nadrukkelijk het recht voor om dan om heropening
te vragen.De voorzitter:Dat recht hebt u uiteraard altijd.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen moment te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 15.04 uur tot 15.16 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-4558-4568.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl