Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2000 (26800 XV);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2000 (26800 E)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 2162-2188

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 29, pagina 2162-2188

01-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-XVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26800-EToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 1 december 1999)Pagina 2162-2162
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn, Biesheuvel, Hofstra en Van 't Riet houdende nieuwe regels over het toekennen van bijdragen aan lagere-inkomensgroepen ten behoeve van het verkrijgen of kunnen blijven bewonen van een eigen woning (Wet bevordering eigenwoningbezit) (25309)Pagina 2188-2224
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2000 (26800 XV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2000 (26800 E)Pagina 2162-2188
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 1 december 1999)Pagina 2224-2224
Presentie en opening (woensdag 1 december 1999)Pagina 2135-2135
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2000 (26800 XV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2000 (26800 E)Pagina 2135-2162

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 152 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar
2000 (26800 XV);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW
voor het jaar 2000 (26800 E).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Wilders (VVD):Mevrouw de voorzitter! Het gaat goed in ons land in sociaal-economisch
opzicht. De economische groei is al geruime tijd boven 3% en in het derde
kwartaal van dit jaar was dat zelfs 4%. Dit jaar en volgend jaar komen er
in totaal 265.000 banen bij. De banenmotor draait als een tierelier. De werkloosheid
is in twintig jaar niet zo laag geweest. De langdurige werkloosheid is in
twee jaar tijd gehalveerd en ook de inactieven-actievenratio daalt. Tegelijkertijd
kennen wij bijna een begrotingsevenwicht en kunnen wij ons gezamenlijk inzetten
om ook de staatsschuld en de rentelast verder terug te dringen, wat weer financiële
ruimte biedt voor nieuw beleid. Zo hoort het ook. Voor dit alles verdienen
de regering, en zeker de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
een compliment, vooral als wij kijken naar de situatie in de ons omringende
landen, die vaak minder rooskleurig is.Voorzitter! Ondanks deze mooie resultaten liggen er uitdagingen te over.
De inactiviteit is nog steeds te hoog. Er staan nog altijd meer dan 2 miljoen
mensen onder de 65 aan de kant met een uitkering. Opvallend is vooral de veel
te lage participatie van ouderen, maar ook de stijgende WAO-volumina. Het
gebrek aan prikkels om te gaan werken – het kleine verschil tussen loon
en uitkering, dat wij de armoedeval noemen – is een thema dat nadere
aandacht behoeft.De afgelopen weken is het poldermodel veel besproken. Het gaat hierbij
niet zozeer om het pluche en om welke zetels de sociale partners wel of niet
mogen innemen. De kern is dat sinds het akkoord van Wassenaar
begin jaren tachtig vaak consensus is bereikt over lastenverlichting door
de overheid en loonmatiging door de sociale partners. Dit was het recept voor
de werkgelegenheidsgroei en het verbeteren van onze internationale concurrentiepositie.
Ik geloof dat de halve wereld op bezoek is geweest bij de Stichting van de
Arbeid, de SER en het ministerie van Sociale Zaken om over deze gouden formule
van het poldermodel te worden geïnformeerd.Laten wij eens kijken naar de feiten van vandaag. De vakbeweging stelt
looneisen van 4% die, inclusief incidenteel, dicht in de buurt van 5% zullen
uitkomen. Dit is meer dan het dubbele van de inflatie die rond de 2% ligt.
Dergelijke looneisen zijn opvallend hoog, zeker nu de regering voor het jaar
2000 weer een lastenverlichting in het vooruitzicht heeft gesteld. Zo'n loonontwikkeling
is ook aanzienlijk hoger dan het Europees gemiddelde. Wij dreigen een hoge
prijs te gaan betalen voor een loonontwikkeling die ruim tweemaal boven de
inflatie ligt: de banenmotor kan gaan haperen en daar is niemand bij gebaat.De voormannen van VNO-NCW en FNV hebben in augustus 1997 zelfs een buitenlandse
prijs gekregen voor ons succesvolle poldermodel. Ik zie de tv-beelden nog
voor me, De heren De Waal en Blankert stonden gebroederlijk naast elkaar op
een podium ergens in Duitsland en er werd luid voor hen geapplaudisseerd;
erg ontroerend allemaal. Aan de prijs was bovendien 300.000 D-mark verbonden.
Maar het poldermodel lijkt nu ook op het gebied van inkomensontwikkelings-
en werkgelegenheidsbeleid ver over de grens te liggen. Ik vraag de minister
dan ook om te bevorderen dat de sociale partners, en vooral vakbondsbaas De
Waal, die 300.000 D-mark per ommegaande terugstorten.Voorzitter! Ons land kent nog steeds een te grote inactiviteit. Naar voltijdbanen
gemeten, kennen wij een arbeidsdeelname die lager is dan het EU-gemiddelde.
Vooral de arbeidsparticipatie van ouderen is opvallend laag in Nederland.
Twintig jaar geleden werkte nog 75% van de mensen boven de 55 jaar en nu is
dat minder dan 30%. Het aantal mensen tussen de 55 en 65 jaar zal de komende
tien jaar met maar liefst 40% stijgen en het aantal jongeren zal dalen. Activering
van ouderen moet dus naast de reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten,
herintredende vrouwen en een hogere participatie van allochtonen een van de
speerpunten van beleid worden. Wij hebben de kennis, ervaring en inzet van
ouderen hard nodig om aan vraag van gekwalificeerde arbeid te voldoen.De arbeidsmarktparadox van krapte enerzijds en een grote inactiviteit
met veel arbeidsreserve anderzijds kan niet structureel worden opgelost zonder
het probleem van de ouderenparticipatie aan te pakken. Op dit moment wordt
door ouderen massaal gebruik gemaakt van uittredingsroutes zoals de WAO, VUT
en WW. Eén op de drie mannen tussen de 55 en 65 jaar is arbeidsongeschikt
en daarmee is Nederland de absolute koploper van Europa. Ook wordt nog te
veel gebruik gemaakt van VUT-regelingen, hoewel deze regelingen gelukkig in
toenemende mate worden aangepast en omgezet in prepensioenregelingen.Niet voor niets wees de OESO er vorig jaar al op dat onze genereuze VUT-regelingen
een sterk ontmoedigend effect hebben op het arbeidsaanbod. Dat is ook niet
gek, want uit de netto replacement rate bij vervroegde uittreding blijkt dat
men er vaak niet meer dan een paar procentjes in inkomen op achteruitgaat.
De VVD-fractie vraagt de regering of ook zij het in dat verband niet wenselijk
en logisch vindt de fiscale faciliëring van VUT-regelingen versneld binnen
enkele jaren af te schaffen. Ook vinden wij dat VUT-regelingen opgenomen in
CAO-bepalingen wegens strijd met het algemeen belang van een hogere arbeidsdeelname
van ouderen, niet langer algemeen verbindend verklaard dienen te worden.De heer Van Zijl (PvdA):Voorzitter! Ik heb gezegd dat op een bepaald moment prepensionering een
zodanige plaats in het arbeidsvoorwaardenbeleid kan innemen dat de fiscale
faciliëring van de VUT ter discussie gesteld kan worden. Heb ik het overigens
goed begrepen dat de heer Wilders de algemeenverbindendverklaring selectief
wil toepassen?De heer Wilders (VVD):Wij zijn in beginsel geen grote voorstanders van het instrument van de
algemeenverbindendverklaring.Wilders Ik doel nu echter op de onderdelen in
CAO's die over de VUT gaan. Er wordt tot het algemeen verbindend verklaren
overgegaan wanneer dit niet in strijd is met het algemeen belang. In dit geval
is een hogere participatiegraad van ouderen in het algemeen belang, dus moeten
de onderdelen van de CAO die betrekking hebben op de VUT niet
meer algemeen verbindend verklaard worden.De heer Van Zijl (PvdA):Degenen die wel iets zien in de algemeenverbindendverklaring zijn van
mening dat dit instrument leidt tot een goede sociale structuur. Als de overheid
op dit terrein gaat winkelen, kan dit mooie instrument verloren gaan.De heer Wilders (VVD):U heeft gezegd dat onder voorwaarden de VUT op termijn afgeschaft moet
worden. Misschien kunnen wij elkaar in dit debat vinden in de afspraak om
de onderdelen van CAO's die betrekking hebben op de VUT in de toekomst niet
langer algemeen verbindend te verklaren. Wat ons betreft mag dat overigens
zo snel mogelijk. De discussie over het algemeen verbindend verklaren kunnen
wij volgens mij wel op een ander moment voeren. De heer Van Zijl vindt met
mij dat de ouderenparticipatie te laag is, dat de VUT-regelingen te veel worden
gebruikt en dat dit eigenlijk niet goed is gezien de situatie op de arbeidsmarkt.
Laten wij elkaar dan vinden door in het kader van het algemeen belang dat
stukje van de CAO's niet meer algemeen verbindend te verklaren.De heer Van Zijl (PvdA):De heer Wilders past er in het algemeen vreselijk goed voor op dat hij
geen valse verwachtingen wekt. Daar hebben wij in de vorige ronde ook over
gesproken.De heer Wilders (VVD):Ik zal hier geen SER-advies over vragen.De heer Van Zijl (PvdA):Om iedere verwachting in de kiem te smoren, geef ik maar vast aan dat
van ons geen steun verwacht kan worden voor selectief AVV'en.De heer Wilders (VVD):Ik vrees dat dit ook geldt voor het niet langer niet-selectief AVV'en,
maar dat zullen wij een andere keer wel zien.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Mijn standpunt over het AVV'en is klip en klaar, dus daar zal ik niet
op ingaan. Ik wil graag van de heer Wilders weten of hij ook wil ingrijpen
in bestaande VUT-afspraken.De heer Wilders (VVD):Wat wij zouden kunnen doen, is de nieuwe VUT-regelingen niet meer algemeen
verbindend verklaren. Ook de fiscale faciliëring zouden wij dan voor
de nieuwe VUT-regelingen meteen niet meer laten gelden. Het ligt dan de hand
dat wij voor de bestaande VUT-regelingen een overgangsregeling maken.De heer De Wit (SP):De heer Wilders doet het voorkomen alsof er alleen met betrekking tot
de VUT een dreigement bestaat dat die bepalingen niet algemeen verbindend
verklaard zouden mogen worden. Is het juist dat hij dit dreigement in het
kader van het debat over de reorganisatie van de sociale zekerheid ook heeft
geuit met betrekking tot bepalingen in CAO's waarmee wordt geprobeerd om de
reïntegratie te regelen? Wordt het middel van algemeen verbindend verklaren
door de VVD veel ruimer gezien en zijn de bezwaren daartegen veel groter dan
de heer Wilders nu voorstelt?De heer Wilders (VVD):De VVD-fractie heeft geen enkel dreigement geuit op geen enkel dossier.
Terzake van de SUWI-discussie, die wij vandaag overigens niet voeren, hebben
wij alleen kennisgenomen van het conceptstandpunt van het kabinet. De minister
heeft inderdaad een aantal voorstellen gedaan over het algemeen verbindend
verklaren. Dat is hooguit verheugend, in die zin dat het niet de eerste keer
zal zijn als hij het vanmiddag ook doet, maar die discussie hoeven wij nu
niet te voeren.Minister De Vries:Omdat de heer Wilders ergens blij over is terwijl wij niet kunnen overzien
wat daar de ondergrond van is, lijkt het mij goed om even iets te zeggen over
het algemeen verbinden verklaren en het SUWI-voorstel, want ook in de publieke
discussie blijkt dit wat onduidelijk te zijn. CAO-partners kunnen op het gebied
van raamafspraken volgens ons voorlopige voorstel afspraken maken die ook
algemeen verbindend verklaard kunnen worden. Het is niet mogelijk dat CAO-partners
reïntegratiebedrijven aanwijzen en dat dit ook voor anderen verplicht
wordt. Er kan dus geen sprake zijn van verplichte winkelnering voor de niet
bij de onderhandelende partijen aangesloten organisaties. De raamafspraken
kunnen natuurlijk wel algemeen verbindend verklaard worden. Als de heer Wilders
daar gelukkig mee is, is daar in ieder geval geen misverstand over.De voorzitter:Het onderwerp waar de heer Wilders het mee in verband bracht, betrof iets
anders, maar het is goed dat wij deze opheldering hebben gekregen.De heer Wilders (VVD):Een tweede mogelijkheid om de participatie van ouderen te bevorderen,
is gelegen in het aantrekkelijker maken voor werkgevers om ouderen langer
in dienst te houden, dan wel in dienst te nemen. De VVD-fractie kan zich voorstellen
dat wij een gedeelte van de middelen die wij thans aan de onderkant van de
arbeidsmarkt inzetten met de specifieke afdrachtskorting, de SPAK, waarover
de heer Van Dijke bij de financiële beschouwingen heeft gesproken, verschuiven
ten behoeve van de arbeidsparticipatie van ouderen, bijvoorbeeld van mensen
ouder dan 57,5 jaar. In navolging van het debat tijdens de financiële
beschouwingen, vraag ik of ook de minister van Sociale Zaken bereid is om
hier constructief over mee te denken.Voorzitter! Eerder dit jaar is al geregeld dat werklozen ouder dan 57,5
jaar zich dienen in te schrijven bij de arbeidsvoorziening en tevens een aangeboden
baan dienen te accepteren. Dat is een prima besluit. De vraag is nu of het
niet in de rede ligt om ook de vrijstelling van de sollicitatieplicht te beëindigen.
Aan de vraagzijde van de arbeidsmarkt wordt het zo aantrekkelijk mogelijk
gemaakt om ouderen in dienst te nemen, dan wel in dienst te houden door te
pleiten voor een ouderen-SPAK en ook voor premiedifferentiatie in de WW. Dan
mag ook aan de aanbodzijde het nodige worden verwacht van de werkloze oudere
werknemers. Ik pleit er daarbij niet voor om voor alle mensen boven de 57,5
jaar ineens de vrijstelling van de sollicitatieplicht op te heffen. Mijn fractie
kan zich echter wel voorstellen dat, gelet op het flankerende beleid en op
de gewijzigde situatie op de arbeidsmarkt, de vrijstelling voor ouderen geleidelijk
wordt afgeschaft. Waarom zouden wij niet de vrijstelling van de sollicitatieplicht,
bijvoorbeeld vanaf 2001, voor alle personen die dan jonger
zijn dan 59 jaar laten vervallen, die leeftijd vervolgens gedurende zes jaar
jaarlijks met één jaar verhogen, zodat deze in 2007 geheel is
beëindigd? Ik praat dus over een termijn van acht jaar. Dit lijkt mij
een goed voorstel en ik hoor hierop graag een reactie van het kabinet.De voorzitter:Die reacties krijgt u niet. U krijgt hoogstens verhelderende vragen. Het
zijn interrupties.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik heb een vraag, want ik vind het eigenlijk een waardeloos voorstel.
Heeft de heer Wilders eerst onderzocht wat het effect is van het feit dat
mensen zich inschrijven? Ik krijg namelijk het bericht dat die mensen gelijk
in fase vier worden ingedeeld. Zij staan dus volstrekt op afstand van de arbeidsmarkt.
Wat heeft het dan voor zin om hun een sollicitatieplicht op te leggen?De heer Wilders (VVD):Dat heeft heel veel zin. Laten wij eerst vaststellen dat wij spreken over
een vrijstelling van een regeling. Het is geen recht om niet te solliciteren.
De basisregel is dat iedereen dient te solliciteren. Een bepaalde groep hebben
wij daarvan vrijgesteld. Dat is de goede volgorde. Vervolgens zien we dat
de ouderenparticipatie veel te laag is. Ik zie ook dat de arbeidsmarkt dat
met de grote krapte die wij nu kennen, echt niet van vandaag op morgen kan
oplossen voor die oudere mensen. Er moet nog heel wat gebeuren. Men sprak
hier eerder over een cultuuromslag bij werkgevers. Er moet ook aan scholing
worden gewerkt. Dat moet allemaal gebeuren. Daarom stel ik vast dat wij zowel
in de aanbodzijde als de vraagzijde een prikkel moeten inbouwen, dus zowel
bij de werkgevers als bij de werkloze werknemers. Dat kunnen wij keurig, geleidelijk
aan, in een termijn van acht jaar, heel genuanceerd invoeren.De heer Harrewijn (GroenLinks):De vraag was of de heer Wilders niet van mening is dat eerst het effect
van het verplicht inschrijven geëvalueerd moet worden. Moeten wij niet
eerst bekijken of dit überhaupt effect heeft gehad, of mensen banen aangeboden
hebben gekregen en hoe ze in fasen ingedeeld zijn? Is deze discussie niet
pas dan zinvol?De heer Wilders (VVD):Dat ik het nu agendeer, betekent dat de VVD-fractie die discussie al zinvol
vindt.De heer Van Zijl (PvdA):Ik heb drie vragen. 1. Vindt de heer Wilders dat er een verband moet zijn
tussen het activeren van de sollicitatieplicht en de kansen op een baan door
solliciteren? 2. Vindt hij dat een 57,5-plusser nu al evenveel kans heeft
op werk dan mensen die veel jonger zijn? 3. Als die kansen niet gelijk zijn,
moet er dan toch al sprake zijn van het geleidelijk aan ophogen van de sollicitatieplicht?
Met andere woorden: moeten mensen in dat geval voor jandoedel solliciteren?De heer Wilders (VVD):Dat zijn een hele hoop vragen. Laat ik met vraag 2 beginnen. Ik hoop dat
de heer Van Zijl zich die vraag nog kan herinneren. Het antwoord daarop is
nee. De arbeidsmarktsituatie is nu nog niet zo. Daarom wil ik het in een termijn
van acht jaar doen. Daar groeien wij langzaam naartoe.Dan de vragen 1 en 3. Ik ben ervan overtuigd dat voor een hoop mensen
nu al zal gelden dat zij kans maken op de arbeidsmarkt. Ik ben het met de
heer Van Zijl eens over zijn tweede vraag, namelijk dat dit nog niet voor
iedereen zal gelden. Daarom stel ik voor, het in acht jaar te doen.De heer Van Zijl (PvdA):Vindt de heer Wilders het verantwoord, om niet te vlug te zeggen sociaal...De heer Wilders (VVD):Ja, ik vind het verantwoord.De heer Van Zijl (PvdA):...om grote groepen mensen te vragen, brieven te sturen en actief naar
een baan te zoeken, terwijl de kans op resultaat nog steeds als gevolg van
talloze omstandigheden tot nul is beperkt? Wat vraagt hij dan aan de mensen?De heer Wilders (VVD):Dat geldt ook voor een aantal mensen onder de 57,5 jaar. Ik heb de heer
Van Zijl daar ook niet eerder over horen spreken. Wat dat betreft willen wij
die gelijkstelling. Nogmaals, de basisregel is dat iedereen dient te solliciteren.
Laten wij hopen dat iedereen na een aantal brieven succes heeft en een baan
krijgt. Helaas zal dat niet altijd lukken. Dat heeft ook te maken met de armoedeval;
daar kom ik dadelijk over te spreken. Dan zie ik de heer Van Zijl ongetwijfeld
weer achter de interruptiemicrofoon staan. Dat is nu nog niet het geval. Laten
wij daarom met het opheffen van de vrijstelling geleidelijk aan, in zeven
of acht jaar tijd, realiseren. Wij hopen dat die mensen steeds meer succes
krijgen met hun brieven. Wij willen niets liever dan dat die mensen aan het
werk komen. Laten wij daar nu voorzichtig mee beginnen.Mevrouw Verburg (CDA):De heer Wilders zegt in feite tegen de oudere werknemers: koop maar veel
postzegels, want voorlopig zul je wel moeten blijven solliciteren, ook al
heb je geen kans.Ik heb twee vragen. Mijn eerste vraag is: hoe wil de heer Wilders de aanbodzijde
vergroten? Ik heb hem wel een aantal dingen horen noemen, maar niks specifieks.
In welke volgorde wil hij dat doen? Mijn tweede vraag is nog crucialer: wat
vindt hij van de voorstellen van de minister van Economische Zaken? Zij praat
helemaal niet over een termijn. Zij zegt gewoon dat de VUT moet worden afgeschaft
en dat een sollicitatieplicht voor 57,5-jarigen en flexibele pensionering
moet worden ingevoerd.De heer Wilders (VVD):Over de VUT heb ik al gesproken, voorzitter. Dat ga ik allemaal niet herhalen
voor mevrouw Verburg.Zij zegt dat die mensen postzegels moeten gaan kopen. Zij moet daar niet
zo denigrerend over doen.Mevrouw Verburg (CDA):De heer Wilders doet daar denigrerend over. Hij zegt: laat hen maar schrijven
en laten wij hopen dat ze op een gegeven moment meer succes hebben. Dat is
denigrerend. Je weet immers nu al dat ze op dit moment geen kans hebben.De heer Wilders (VVD):Als wij voor de ouderenparticipatie al termen als denigrerend gebruiken,
dan zijn wij op de verkeerde weg. Ik zou een beroep op de CDA-fractie willen
doen, dit probleem serieus te nemen. Wij komen met een heel genuanceerd voorstel
om in zeven, acht jaar tijd, gezien de andere situatie op de arbeidsmarkt,
ervoor te zorgen dat meer mensen de kans krijgen om aan de slag te komen.Mevrouw Verburg vraagt mij naar de aanbod- en vraagzijde. Ik heb al aangekondigd dat ik kom te spreken over de premiedifferentiatie
in de WW. Dat geeft de werkgever ook een prikkel. In het vervolg op de financiële
beschouwingen heb ik gesproken over een ouderen-SPAK. Ik heb dus al verschillende
maatregelen genoemd. Mevrouw Verburg moet wel goed luisteren voordat zij naar
de microfoon rent.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag wat hij van de voorstellen
van de minister van EZ vindt.De heer Wilders (VVD):Ik kom straks op de voorstellen die de minister van EZ onder andere heeft
gedaan. Ik heb al gesproken over de sollicitatieplicht en de VUT. Ik herhaal
dat niet iedere keer.Mevrouw Schimmel (D66):Ik wil nog iets vragen over punt 4 van het lijstje van mijnheer Van Zijl.
Is het niet beter, de discussie te starten als er een wet is die leeftijdsdiscriminatie
bij arbeid verbiedt?De heer Wilders (VVD):Ik ben heel blij dat mevrouw Schimmel dit punt noemt. Het is een heel
belangrijke wet. Het is goed dat de staatssecretaris belast met Emancipatiezaken
dat wetsvoorstel eindelijk heeft ingediend. Laten wij dat voorstel zo snel
mogelijk behandelen. De VVD-fractie vindt het heel belangrijk dat leeftijdsdiscriminatie
van ouderen op de arbeidsmarkt wordt verboden. Dat is een van de uitstekende
maatregelen om ervoor te zorgen dat ouderen niet worden gediscrimineerd. Je
kunt je altijd afvragen hoeveel effect het zal hebben, maar wij zijn er wel
voorstander van. Het is een van de flankerende maatregelen die aanleiding
kunnen geven om bij ouderen geleidelijk te denken aan een sollicitatieplicht.
Ik bedoel daarmee de opheffing van de vrijstelling van de sollicitatieplicht.Mevrouw Schimmel (D66):Vindt de heer Wilders het niet beter de discussie over de verhoging van
de sollicitatieleeftijd pas te starten als er een wet is op een verbod op
leeftijdsdiscriminatie bij arbeid?De heer Wilders (VVD):Als dat zo was, dan was ik er vandaag niet over begonnen.Voorzitter! In het regeerakkoord staat de mogelijke introductie van de
premiedifferentiatie in de WW opgenomen. Ik sprak hier zojuist al even over.
De VVD-fractie zou enige vorm van premiedifferentiatie specifiek gericht op
ouderen – daarin vinden de heer Van Zijl en ik elkaar – wenselijk
vinden. Natuurlijk moeten wij niet doorslaan, want anders wordt een averechts
effect bereikt doordat werkgevers zich dan eerst drie keer bedenken, voordat
zij een oudere aannemen. Maar enige prikkel kan zoden aan de dijk zetten,
zeker nu de groep 55- tot 64-jarigen de enige groep is waarin het aantal WW-uitkeringen
fors stijgt – ik geloof zelfs met 25% – terwijl alle andere leeftijdsgroepen
in de WW een aanzienlijke daling laten zien. Ik vraag het kabinet snel met
voorstellen te komen.In het economische weekblad FEM/De Week geeft een CNV-bestuurder aan dat
80% van de bedrijven de WW zou misbruiken bij reorganisaties, ook als afvloeiingsregeling
voor oudere werknemers. Dat komt uit de mond van een CNV-bestuurder! Dat is
een zaak die wij erg serieus nemen en waarnaar onderzoek gedaan moet worden.
Is de minister of de staatssecretaris daartoe bereid?Voorzitter! Ik kom toe aan de WAO. De VVD-fractie maakt zich, zoals bekend,
grote zorgen over het stijgende WAO-volume in absolute, maar ook in relatieve
zin. Verschillende malen hebben wij hiervoor het afgelopen jaar aandacht gevraagd
en zijn wij met concrete alternatieven gekomen die overigens nog steeds op
tafel liggen. In de laatste MEV heeft ook het Centraal planbureau in verschillende
scenario's nog eens glashelder aangegeven dat ter beheersing van het WAO-volume
er naast de Pemba, de REA en het plan van aanpak van de staatssecretaris echt
aanvullende maatregelen nodig zijn. Wij delen die mening, zeker als het gaat
om psychisch arbeidsongeschikten. Een op de drie arbeidsongeschikten is om
psychische redenen arbeidsongeschikt. Nederland is op dat punt echt de dorpsgek
van de wereld.Mevrouw Schimmel (D66):Is het de heer Wilders opgevallen dat het CPB in de MEV 2000 nog zegt
dat er geen relatie is in onze arbeidsongeschiktheidsverzekering tussen het
aantal jaren dat men premie betaalt en de uitkering? Dat verbaasde mij ten
zeerste. Alsof het CPB vergeten is dat wij in 1993 van een loongerelateerde
uitkering naar een opbouwstelsel zijn gegaan? Het verbaasde mij zo, dat ik
mij afvroeg of dat hetgeen is waarvan zij uitgaan in hun macro-economische
verkenningen.De heer Wilders (VVD):Dat is mij ook opgevallen. Mevrouw Schimmel zou die vraag eerder aan het
CPB moeten stellen dan aan mij. Ik was niet aanwezig bij die besprekingen.
Zij hebben mij ook niet uitgenodigd. Feit is wel dat de conclusie was dat
er aanvullende maatregelen nodig zijn. Dat staat er toch echt!Mevrouw Schimmel (D66):Als het CPB dit punt als aanname gebruikt, dan kan men fout uitkomen.
Ik wil niet degene zijn die het CPB durft te bestrijden, maar een dergelijke
assumptie dat er nog steeds een loongerelateerde uitkering is, ongeacht het
aantal gewerkte jaren, is een foutieve veronderstelling.De heer Wilders (VVD):Los van het CPB vinden wij nog steeds dat er meer moet gebeuren. Het CPB
komt tot die conclusie. Als blijkt dat er een fout is gemaakt in de berekeningen,
dan horen wij dat graag.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De heer Wilders noemde Nederland de dorpsgek van Europa.De heer Wilders (VVD):Nee, van de wereld.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Nederland is dus de dorpsgek van de wereld. Dat maakt het nog erger. Ik
vraag hem of hij het wel met mij eens is dat Nederland nog altijd een heel
beschaafd en goed sociaalzekerheidsstelsel heeft.De heer Wilders (VVD):Absoluut; dat stelsel is ontzettend beschaafd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Waar kwam uw opmerking dan vandaan?De heer Wilders (VVD):Nergens in de wereld bestaan zoveel psychisch arbeidsongeschikten als
in Nederland, namelijk één op de drie. Nergens anders is er
zo'n hoge inactiviteit bij die groep. Ik kom daar nog nader over te spreken;
misschien mag ik dit stukje tekst dus eerst afmaken, maar ik
zie dat ook de heer Van Zijl een vraag wil stellen.De heer Van Zijl (PvdA):Mijn collega Bussemaker bedoelt te zeggen dat het voor heel veel mensen
denigrerend is om met een dorpsgek vergeleken te worden. Mensen die met psychische
klachten in de WAO zitten, zitten daar niet voor niets. Als u anderen vraagt
om hun taalgebruik een beetje te matigen, geldt dat ook voor u.De heer Wilders (VVD):Ik begrijp uw emotie. Mijn opmerking over de dorpsgek van de wereld gaat
over het volume en de aantallen en natuurlijk niet over de mensen; laat dat
helder zijn.De heer Van Zijl (PvdA):Pas dan voortaan beter op!Mevrouw Schimmel (D66):De heer Wilders citeerde uit FEM/De Week. Ik kan een citaat geven dat
afkomstig is van VNO-NCW. VNO-NCW heeft immers eens onderzocht waarom in Nederland
meer mensen in arbeidsongeschiktheidsregelingen zitten dan in Nederland. Er
blijkt sprake te zijn van communicerende vaten tussen verschillende regelingen
op het gebied van de sociale zekerheid. Ik breng ook dat onder de aandacht,
mede in relatie tot uw opmerking over de dorpsgek van de wereld. Misschien
valt het allemaal wel mee.De heer Wilders (VVD):Ik denk niet dat het meevalt, mevrouw Schimmel. Natuurlijk moet je verdisconteren
dat in andere landen een deel van deze groep in de pensioenen en in de werkloosheidsuitkeringen
zit. Je kunt het niet helemaal met elkaar vergelijken, maar zelfs als je op
basis daarvan een correctie aanbrengt, zijn er in Nederland veel meer psychisch
arbeidsongeschikten dan in andere landen.Voorzitter! In de Sociale nota lezen wij dat het aantal psychische en
lichamelijke aandoeningen tot 2015 zal stijgen met 25% tot maar liefst 60%;
dat kan ons socialezekerheidsstelsel eenvoudigweg niet aan. Is de regering
dat met ons eens? Er is dus zeker aanvullend beleid nodig. Het codificeren
van richtlijnen en standaarden lijkt prachtig, maar het is de vraag of het
aantal WAO'ers daardoor substantieel zal dalen. Het is mooi dat de regering
een Commissie psychische arbeidsongeschiktheid in het leven heeft geroepen,
maar wie verwacht dat we het probleem van de onevenredig hoge aantallen psychisch
arbeidsongeschikten kunnen oplossen door een commissie in te stellen, heeft
het mis. Er is meer nodig en de VVD-fractie is blij dat precies negen maanden
na de presentatie van de VVD-voorstellen ook het CDA bevallen is van de bereidheid
om concreet over oplossingen ten aanzien van psychisch arbeidsongeschikten
met ons mee te denken. Ik aanvaard die uitnodiging van collega Bijleveld dan
ook. Ik hoop dat wij tot overeenstemming kunnen komen over concrete oplossingen
voor de problematiek van psychisch arbeidsongeschikten, zodat wij er hier
in de Kamer in alle openbaarheid – en dus niet in afgelegen hoekjes,
bij McDonald's of waar dan ook – over kunnen discussiëren en ook
andere fracties kunnen overtuigen van de kwaliteit van onze voorstellen; ik
hoop dat dat ook zal lukken bij de fractie van de heer De Wit.De heer De Wit (SP):De heer Wilders heeft gisteren gezegd dat, als de plannen om dit met het
CDA te bespreken, tot niets leiden, de hoogte en de duur van de WAO-uitkering
voor hem ongetwijfeld weer aan de orde zullen komen. Hoe serieus is dat punt
voor hem?De heer Wilders (VVD):Waar heb ik dat gezegd?De heer De Wit (SP):Ik heb u gisteren bij Den Haag Vandaag horen zeggen...De heer Wilders (VVD):Ik heb de woorden "hoogte" en "duur" niet in de mond genomen.De heer De Wit (SP):Ja zeker. Laat ik het dan anders vragen: waar leidt dit toe? Als het probleem
van de psychisch arbeidsongeschikten samen met het CDA niet wordt opgelost,
komt dan de hele WAO voor u weer ter discussie te staan?De heer Wilders (VVD):Laat ik uw vraag serieus nemen. Het is juist onze bedoeling om te voorkomen
dat wij in de hoogte en de duur moeten ingrijpen: wij willen helemaal niet
in de hoogte en duur ingrijpen; dat is het laatste wat de VVD wil. Dat staat
niet in onze agenda of in ons verkiezingsprogramma en dat willen wij dus niet.
Wij willen twee dingen: wij willen dat meer mensen aan het werk komen vanuit
de psychische arbeidsongeschiktheid en wij willen dat het aantal psychisch
arbeidsongeschikten gaat dalen. Dat zijn onze enige twee eisen aan de uitkomst
van het overleg. Wij hebben daarvoor begin dit jaar, in maart, concrete voorstellen
gedaan ten aanzien van de WAO en het terugdringen van de volumes. Die voorstellen
zouden extra economische groei, 100.000 banen en extra geld voor sociaal beleid
opleveren. Voor die voorstellen hebben wij toen geen meerderheid kunnen vinden.
In dit huis roep je niet alleen wat, maar zoek je ook naar meerderheden. Daarom
heb ik de handschoen van het CDA opgenomen. Als u, de heer Harrewijn of de
heer Van der Staaij wil meedoen, is dat prima. Dat is onze enige inzet: proberen
om meerderheden te vinden om ervoor te zorgen dat het WAO-volume daalt en
dat meer mensen aan het werk komen. Wat kan daar nou tegen zijn?De heer De Wit (SP):Wij zijn in ieder geval niet voor het plan dat de heer Wilders in maart
ten aanzien van de psychisch arbeidsongeschikten heeft gelanceerd. Daar valt
wat mij betreft niet over te spreken. De heer Wilders moet nu echter eens
duidelijkheid bieden op het volgende punt: niemand in de Kamer – ik
heb zojuist gehoord dat dat ook voor hem geldt – vindt dat de hoogte
en de duur van de uitkeringen ter discussie staan. Waarom haalt de heer Wilders
dit punt er dan toch steeds bij? Is dit toch een dreigement in de richting
van de andere coalitiepartners om maar met zijn voorstellen in te stemmen?De heer Wilders (VVD):Wij willen voorkomen dat er in de hoogte en duur moet worden ingegrepen,
zoals aan het begin van de jaren negentig. Toen was er te lang niets gedaan.
Onze inzet is erop gericht om de heer De Wit tevreden te stellen. Als wij
nu wat doen, hoeven wij later niet aan de hoogte en duur te komen. Ik begrijp
niet dat hij hiervoor niet enthousiast is.De heer De Wit (SP):Als de heer Wilders dit voorstel ook later niet doet, is er geen enkel
probleem. Maar hij brengt dit punt steeds naar voren, terwijl
niemand erover wil praten.De heer Wilders (VVD):Nogmaals, wij hebben begin dit jaar voorstellen gedaan om te voorkomen
dat er moet worden ingegrepen in de duur en de hoogte van de uitkeringen.
Daarvoor was geen meerderheid te vinden. Wij willen nu praten met de mensen
die dit als een groot probleem zien. Als je met elkaar wilt praten, zul je
allebei moeten bewegen. Dat hoort bij het spel. Als de heer De Wit daaraan
wil meedoen, gaan wij met hem en met iedereen die daartoe bereid is om de
tafel zitten om in openbaarheid te praten over een oplossing van het probleem
van de hoge aantallen in het algemeen en de psychisch arbeidsongeschikten
in het bijzonder. Zij vormen de grootste groep, dat is een feit. Ons doel
is om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen. Als de heer De Wit daaraan
mee wil werken, dan zien wij dat graag.De heer Harrewijn (GroenLinks):In het voorjaar stelde de heer Wilders voor om een vrij grote groep mensen
met psychische klachten uit te sluiten van de arbeidsongeschikt- heidsregeling.
Voor die mensen betekent dit wel degelijk een aan- tasting van de hoogte van
hun uitkering. Mevrouw Bijleveld wil dat niet. Waarover gaat de heer Wilders
dan met het CDA praten? Wij willen praten over snelle reïntegratie in
het eerste ziektejaar, over de keuringspraktijk, over de reïntegratie
uit de WAO, enz. Daarover kunnen wij toch gewoon in de commissie praten? Wat
blijft er nu nog over van het voorstel van de heer Wilders?De heer Wilders (VVD):Als de heer Harrewijn ook aanschuift, kan hij dat precies horen. Wij praten
over het voorstel dat wij begin dit jaar hebben gedaan en het voorstel van
het CDA. Misschien zijn er nog andere voorstellen van fracties in de Kamer.
Ik heb die toen niet in die vorm gezien, maar zij zullen er ongetwijfeld zijn.
Laten wij proberen daarin een compromis te vinden. Laten wij proberen het
doel als uitgangspunt te nemen, los van alle partijpolitiek. De VVD is ook
geen voorstander van onderhandelingen op parkeerplaatsen, waarover mevrouw
Schimmel sprak. Wij willen in alle openbaarheid, hier in de Kamer ervoor zorgen
dat wij een oplossing vinden voor de groep van 900.000 arbeidsongeschikten
die langzaam groeit naar het miljoen en waarvan één op de drie
mensen om psychische redenen arbeidsongeschikt is. Hoe meer draagvlak daarvoor,
hoe beter. Als dan een andere fractie vraagt om daarover het gesprek aan te
gaan, nemen wij die uitnodiging aan. Er is niets mis met het CDA en als GroenLinks
daarom vraagt, doen wij hetzelfde.Voorzitter: WeisglasDe heer Harrewijn (GroenLinks):Gaat de heer Wilders dan nog steeds uit van het plan dat dit voorjaar
is gepresenteerd? Wil hij nog steeds praten over het uitsluiten van die groep
mensen van een uitkering of ziet hij een andere oplossing?De heer Wilders (VVD):De heer Harrewijn geeft geen goede samenvatting van het plan als hij spreekt
over het uitsluiten van mensen. Ik ga nu niet in op de inhoud van dat plan.
Ik heb gezegd dat wij een plan hebben en het feit dat een andere partij met
ons wil praten, betekent dat wij moeten streven naar een compromis dat iedere
partij kan delen. Het doel is niet welke partij de meeste inbreng heeft geleverd,
het doel is uiteindelijk een oplossing te vinden voor de arbeidsongeschikten
met psychische klachten en arbeidsongeschikten in het algemeen en meer mensen
aan het werk te krijgen.De heer Van der Staaij (SGP):Waarom heeft de heer Wilders geen vertrouwen in het werk van de commissie
die nu wordt ingesteld? Acht hij het mogelijk dat die commissie wel een belangrijke
bijdrage levert?De heer Wilders (VVD):Wij vinden de instelling van die commissie een verstandig besluit. Ik
heb er op willen wijzen dat wij de problematiek niet helemaal kunnen oplossen
door een commissie in het leven te roepen. Wij zullen de commissie-Donner
met veel interesse volgen. De heer Donner is een zeer kundig man. Wij hopen
dat de commissie zinvolle suggesties zal doen, maar daarmee is het probleem
niet op korte termijn opgelost. Wij nemen de commissie echter zeer serieus.De heer Van der Staaij (SGP):Wat verwacht de heer Wilders in dezen op korte termijn van het kabinet?
Wij kunnen hier lang praten over de vraag wie er met elkaar over deze problematiek
van gedachten kunnen wisselen, maar uiteindelijk verwacht ik van hem dat hij
de staatssecretaris en de regering zal aansporen om op korte termijn verder
actie te ondernemen. Wat verlangt hij van de regering?De heer Wilders (VVD):Ik verwacht van de regering dat zij het regeerakkoord uitvoert. Ik meen
dat staatssecretaris Hoogervorst daarmee ook intensief bezig is. Wij vinden
alleen dat het nog een graadje verder mag gaan en dat kunnen wij natuurlijk
heel goed zelf proberen te regelen met de collega's in de Kamer. De kabinetsinzet
ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid als medewetgever om ook zelf
oplossingen te zoeken en meer te doen. Dat is onze inzet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U hebt het de hele tijd over mensen met wie u wilt gaan praten en die
aan mogen schuiven. Het lijkt een beetje een wedstrijdje te worden wie het
vaakst roept "kom er maar bij". Ik wil graag weten wat de agenda van die bespreking
is. U hebt eerder een plan gepresenteerd inzake beperking van de instroom
in de AOW van mensen met psychische problemen. Dit betekent, zoals de heer
Harrewijn al zei, ingreep in duur en hoogte en is bovendien niet overeenkomstig
hetgeen mevrouw Bijleveld heeft gezegd. Ik wil graag weten waar u concreet
over wil praten en wat uw concrete voorstellen zijn. Ook wil ik weten waar
die bespreking plaatsvindt.De heer Wilders (VVD):Die bespreking vindt plaats in deze Kamer. Iedereen kan er dus bij komen.
Het doel is, zeg ik voor de zoveelste keer, ervoor te zorgen dat wij de problematiek
van de psychisch arbeidsongeschikten in het bijzonder en van de arbeidsongeschikten
in het algemeen fors terugdringen. De VVD had een plan, het CDA had een plan,
u hebt geloof ik ook een paar ideetjes en mevrouw Schimmel heeft een 12-puntenplan.
Als wij proberen die bij elkaar te voegen, kunnen wij er misschien uitkomen
en kunnen wij echt wat aan de problematiek doen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U zegt nog steeds niet waarom ik vraag. U formuleert het doel, maar ik
wil weten wat er op de agenda staat. Wat wilt u? Denkt u aan beperking voor
bepaalde groepen, denkt u aan een SER-advies, of bent u van plan een initiatiefwetsvoorstel
te maken? Als het laatste het geval is, wat komt daar dan in te staan? Als
u dat niet zegt, komen wij niet verder.De heer Wilders (VVD):Ik wil drie dingen, namelijk terugdringing van het WAO-volume, terugdringing
van het aantal psychisch arbeidsongeschikten en meer mensen aan het werk.
Wat u eigenlijk vraagt – want u draait er een beetje omheen –
is wat de uitkomst van het verhaal wordt. Die uitkomst kan ik tevoren niet
vaststellen. Als u die wilt beïnvloeden, mevrouw Bussemaker, zou ik zeggen:
schuif aan.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik hoor steeds maar "schuif aan", maar over de doelen die u formuleert,
bestaat naar mijn idee in de Kamer helemaal geen enorme discussie. Wat denkt
u concreet te doen?De heer Wilders (VVD):De PvdA deelt de visie dat er te veel arbeidsongeschikten zijn, al twijfel
ik daar wel eens aan als ik mevrouw Smits bepaalde dingen hoor roepen. Maar
goed, daar kan overeenstemming over bestaan. Het gaat er ons niet zozeer om
alleen het probleem te definiëren, maar vooral om het oplossen van het
probleem. Wat de VVD nastreeft, evenals het CDA en hopelijk ook andere partijen,
is om met concrete oplossingen te komen. Wij zitten hier om oplossingen te
zoeken. Daarvoor zet de VVD-fractie zich in.Mevrouw Schimmel (D66):Wordt bij het zoeken van een oplossing door de VVD ook gekeken naar de
ervaringen van mensen die in psychische problemen geraken en die misschien
in het vooruitzicht hebben dat zij geen WAO-uitkering krijgen? Wilt u dat
erbij betrekken?De heer Wilders (VVD):Ik wil er alles bij betrekken als dat ertoe leidt dat wij minder arbeidsongeschikten
krijgen en meer mensen aan het werk. Daarom is het ons te doen. Laten wij
er geen partijpolitiek steekspel van maken, maar laten wij met z'n allen deze
kans proberen aan te grijpen. Misschien kunnen wij dan begin volgend jaar
er een debat over hebben.Voorzitter! De VVD-fractie wil aandacht vragen voor het relatief grote
aandeel jongeren in de WAO. Bijna 10% van de WAO'ers is jonger dan 34 jaar.
En dat is nog exclusief de jonggehandicapten. Het betreft overigens vaak vrouwen.
Wie de cijfers van het LISV goed bestudeert, ziet dat in de eerste helft van
dit jaar de instroom van mensen jonger dan 34 jaar twee keer zo groot is geweest
als hun uitstroom in de WAO. Het gaat om 28% tegen 14%. Zij vormen zelfs de
op een na grootste leeftijdsgroep bij de instroom en kennen nota bene de laagste
uitstroom van de hele populatie. Dat is opvallend en zorglijk. Een dergelijk
groot aantal jongere WAO'ers is niet acceptabel voor mijn fractie. Welk perspectief
biedt dit die mensen? Hoe verklaart de regering überhaupt dit fenomeen?
Is zij bereid daar een specifiek beleid voor deze groep op te richten? Het
betreft, zoals ik al zei, vaak jongeren die om psychische redenen arbeidsongeschikt
zijn en dat is helemaal opvallend en zorglijk op zo'n leeftijd. De vraag kan
worden gesteld of wij voor de in vergelijking met de ouderen minder kwetsbare
groep jongeren onder de 34 jaar met een betere arbeidsmarktpositie niet een
beleid moeten hanteren dat meer gericht is op begeleiding en reïntegratie.
De VVD-fractie zou het wenselijk vinden indien wij naast die inzet op begeleiding
en reïntegratie – die vinden wij ook heel belangrijk ten aanzien
van deze mensen – bij de geplande frequentere herkeuring voorrang geven
aan jongere arbeidsongeschikten. Wij hebben in maart al bij de staatssecretaris
bepleit om zich bij herkeuring te richten op degenen die het kortst geleden
zijn ingestroomd, omdat die de grootste kans hebben om uit te stromen. Ik
voeg er nu de oproep aan toe, binnen die groep de aandacht te verplaatsen
van de ouderen naar de jongeren die arbeidsongeschikt zijn geraakt.Voorzitter! De VVD-fractie kan het zich goed voorstellen dat wij in dit
land mogelijk op termijn voor een ander WAO-stelsel zouden kiezen, een stelsel
waarin het verband tussen beroepsziekten- en ongevallen enerzijds en uitkeringen
anderzijds duidelijker tot uiting komt en waarin deze categorie ook onderscheiden
wordt van niet-beroepsziekten, een systeem waarmee vanuit het collectief uitkeringen
worden verstrekt aan mensen die door hun werk arbeidsongeschikt zijn geworden
en lagere uitkeringen met een hogere toetredingsdrempel bij niet-beroepsziekten.
Kan de regering in dat verband eens onderzoeken, wat de risico's zouden zijn
van de introductie in ons land van enige vorm van scheiding tussen risque
social en risque professionel, zoals het met een duur woord heet? Ik vraag
dit niet, zo zeg ik vooral tegen de heer Harrewijn, om morgen meteen zo'n
stelsel te willen invoeren, maar wel om alle voor- en nadelen van introductie
van een dergelijk stelsel in Nederland goed in beeld te hebben om vervolgens
misschien wel binnen niet al te lange termijn een goede afweging te kunnen
maken.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voor mij hoeft zo'n onderzoek niet, want het resultaat kennen wij uit
de praktijk; u kent het ook.De heer Wilders (VVD):Wij hebben er geen ervaring mee in Nederland, alleen in het buitenland.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar u kent toch de voorbeelden van de claimcultuur waaronder bedrijven
in het buitenland te lijden hebben? Er worden zware juridische procedures
gevoerd, omdat altijd onduidelijk is of iemand bijvoorbeeld gek geworden is
van z'n baas of van z'n vrouw. Denk ook maar aan de combinatie van spitten
in de tuin en graven op het werk. Die feiten zijn toch bekend? Waar vraagt
u dan naar?De heer Wilders (VVD):Ik ben het met u eens dat die voorbeelden er zijn. Een groot nadeel van
toepassing van zo'n systeem is de juridisering, zoals u terecht aangeeft.
Daar staan echter grote voordelen tegenover. Er is verschil tussen ziek worden
op het werk, tijdens een skivakantie of bij het sporten. Het systeem heeft
voordelen, maar ook nadelen. Ik vraag de staatssecretaris alleen, deze nu
eens in beeld te brengen. Wij kennen allen voorbeelden uit het buitenland,
want ieder land in Europa werkt met zo'n systeem, behalve Nederland. U wijst
terecht op een nadeel, ik wijs op de voordelen. Als die nu in kaart worden
gebracht, kunnen wij er eens over praten.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar als je tijdens een skivakantie ziek wordt, kun je op dat moment toch
ook niet meer werken, zodat je inkomsten derft? Daar is de regeling op dit
terrein toch voor bedoeld?De heer Wilders (VVD):In landen met een dergelijk systeem krijg je nog steeds een uitkering,
zij het een wat lagere en met een wat hogere drempel. Men kan zich daarvoor
echter op andere wijze verzekeren, wat ook gebeurt. Nogmaals, ik pleit er
nu niet voor zo'n stelsel integraal in te voeren, ik pleit ervoor om de voor-
en nadelen in kaart te brengen, opdat onze fractie en onze gewaardeerde collega's
zich er een oordeel over kunnen vormen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter! Ik snap dit verzoek van de heer Wilders niet zo goed, want
dit is sinds de jaren zestig steeds opnieuw onderzocht. De conclusie was steeds
hetzelfde: zo'n verandering van stelsel is niet wenselijk.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Dit is gewoon feitelijk onjuist. De boekenkast staat vol met
rapporten over onderzoek in andere landen, maar wij weten niets over de mogelijkheden
van het eventueel gedeeltelijk incorporeren van zo'n systeem in Nederland.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik begrijp heel goed dat er positieve opmerkingen te maken
zijn over dit systeem, over deze gedachte. Ik heb er zelf ook al verschillende
keren over gefilosofeerd dat het toch heel logisch zou zijn om arbeidsongeschikt
raken op het voetbalveld als iets heel anders te zien dan wanneer dit achter
de schaafmachine gebeurt. Maar de voor- en nadelen waarover wij nu praten,
kun je zelf allemaal verzinnen. Kunnen wij onze aandacht niet veel beter richten
op wat werkelijk belangrijk is, namelijk integratie van mensen die arbeidsongeschikt
zijn? Leidt dit niet tot versnippering van onze aandacht?De heer Wilders (VVD):Nee, want ik pleit er niet voor om zo'n systeem in te voeren. Het enige
wat ik vraag is een inventarisatie van de voor- en nadelen. Dat kost ons helemaal
geen tijd, want het kabinet bereidt de zaak voor en wij kunnen er dan op termijn
over praten.Mevrouw Schimmel (D66):Meestal wijst de VVD allerlei plannen af die tot juridisering van de samenleving
leiden en het is heel verbazingwekkend dat dit in dit geval niet geldt. Voorts
constateer ik dat een jaar na de inwerkingtreding van Pemba, waarbij de AAW
is opgeheven en de totale WAO-premie ten laste van de werkgever is gebracht,
de heer Wilders al pleit voor weer een splitsing van het systeem.De heer Wilders (VVD):Nee, mevrouw Schimmel zit er echt faliekant naast. Ik heb niet gesproken
over de invoering van welk ander systeem ook. Ik heb alleen gevraagd om een
onderzoek en een inventarisatie inzake de voor- en nadelen in Nederland. Juridisering
is een nadeel dat ook voor ons zwaar weegt; niet voor niets zijn wij in dit
huis met dit thema begonnen. Laten wij dus ondanks dit nadeel kijken of de
nadelen groter of kleiner zijn dan de voordelen. Niemand kan toch bang zijn
voor een discussie naar aanleiding van een notitie over een onderzoek? Laten
wij elkaar wat dat betreft toch niet voor de gek houden!Voorzitter! Complementair aan deze voorstellen zou mijn fractie er, als
het gaat om de WAO, overigens in het algemeen voor willen pleiten om halverwege
de rit van dit kabinet, dus bij de behandeling van de begroting voor 2001,
een soort kwalitatieve en kwantitatieve tussenstand op te maken van het totaal
van de WAO. Dat geldt ook voor de ontwikkelingen in de in- en uitstroomkans
en het absolute en relatieve volumeverloop. Wij kunnen daarbinnen ook nagaan
hoe het gaat met de verschillende categorieën arbeidsongeschikten.In het vorige regeerakkoord was daarover al een dergelijke passage opgenomen,
maar die is nooit tot uitvoering gekomen. Aan de hand van de feiten en het
beschikbare materiaal kunnen wij, kabinet en Kamer, als wetgever kijken welke
conclusies wij daaraan moeten en kunnen verbinden.De heer Van Zijl (PvdA):Op zichzelf heb ik niet zoveel bezwaar tegen dit deel van het verhaal,
maar zou het niet logischer zijn om op grond van een andere verantwoordelijkheid
aan het kabinet te vragen om in jaarverslagen prestatiegegevens op te nemen?
Ik denk aan de desbetreffende vaste commissie. Daar leent dit onderwerp zich
voor.De heer Wilders (VVD):Dat lijkt mij uitstekend, want dat is zelfs nog wat eerder dan de begrotingsbehandeling
volgend jaar. Collega Van Zijl en ik hebben nog een debat gevoerd over de
financiële verantwoording vóór het zomerreces. Ik neem
aan dat hij daarop doelt. Het gaat mij erom dat wij een moment vinden waarop
wij die feiten en cijfers onder ogen zien. Dat kan wat mij betreft prima gebeuren
in een hoofdstuk in de Sociale nota 2001. Als de heer Van Zijl een ander instrument
weet, zijn wij de laatsten om ons daartegen te verzetten. Nogmaals, het doel
is dat de gang van zaken in kaart wordt gebracht. Dan kunnen wij kijken wat
wij ermee doen.De heer Van Zijl (PvdA):Even voor de zorgvuldigheid: voor volgend jaar zijn er door Sociale Zaken
voor de prestatieverantwoording onderwerpen aangemeld. Uw suggestie kunnen
wij in het achterhoofd houden en dan kunnen wij zeggen dat dit onderwerp het
daaropvolgende jaar in het jaarverslag komt.De heer Wilders (VVD):Dat zouden wij zeker kunnen doen en misschien kunnen wij in de tussentijd
vragen of er in een Sociale nota hierover een extra hoofdstuk kan worden opgenomen.
Het jaar daarna volgen wij de suggestie van de heer Van Zijl. Dan zijn wij
beiden tevreden.Voorzitter! Naast de noodzakelijke inzet van ouderen en arbeidsongeschikten,
als het gaat om het arbeidspotentieel, kunnen wij ons voorstellen dat werknemers
vaker langer en op meer gevarieerde tijden werken dan thans het geval is.
In aantal gewerkte uren lopen wij aanzienlijk achter bij landen zoals Duitsland,
Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. In vergelijking met Japan en de Verenigde
Staten kunnen Nederlandse werknemers zelfs jaarlijks een winterslaap houden:
zij werken 600 uur per jaar minder. In het verleden is door sociale partners
arbeidsduurverkorting afgesproken om in een tijd van hoge werkloosheid de
inactieven meer kans op een baan te geven via de vrijvallende arbeidsuren.
Dit effect was er in de praktijk echter zelden. Wij kennen thans een spiegelbeeldige arbeidsmarktsituatie: krapte op de
arbeidsmarkt en lage werkloosheid. Natuurlijk geldt ook hierbij dat het in
eerste instantie aan de sociale partners is om de arbeidsvoorwaarden in te
vullen, maar gezien het algemeen belang zou het wenselijk en logisch zijn
als mensen in dit mooie land eens wat langer zouden werken. Waarom zouden
werkweken van 38, 40 of meer uur niet meer gemeengoed kunnen worden en waarom
zou de zaterdag als normale werkdag in een flexibel arbeidspatroon, niet de
normaalste zaak van de wereld kunnen worden?Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik heb niets tegen uitbreiding van de werkweek door middel van meer flexibele
werktijden. Ik wil nog wel even iets zeggen over de combinatie van arbeid
en zorg, waarover zojuist is gesproken. Uw kabinet neemt daarbij het combinatiescenario
als uitgangspunt: arbeidstijd en zorgtaken moeten beter gecombineerd worden.
Neemt u daar nu afstand van?De heer Wilders (VVD):Dit is een beetje een flauwe vraag. Natuurlijk wil ik daar geen afstand
van nemen. Het gaat erom dat men in alle vrijwilligheid ervoor kiest om via
zaterdagen of andere dagen in de week meer uren te maken. Dat kan vorm krijgen
in een individuele arbeidsovereenkomst of sociale partners kunnen daarover
afspraken maken in CAO's. Daar kan toch niets op tegen zijn? Dat kan juist
complementair zijn aan de combinatie van arbeid en zorg. Het hoeft er ook
helemaal niet mee in strijd te zijn, zo lang het maar gebeurt op basis van
wederzijds goedkeuring, dus op basis van vrijwilligheid.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Het gaat mij erom dat het kabinet echt stimuleert. Dat is het uitgangspunt
in het kabinetsbeleid en in ieder geval het uitgangspunt van staatssecretaris
Verstand. Zij stimuleert dat er gecombineerd wordt. Daar moet de heer Wilders
dan niet aan voorbijgaan.De heer Wilders (VVD):Dat is uitstekend. Het kabinet moet zeker doorgaan met dat stimuleren.
Daar heeft het onze volledige steun bij. Als mensen onderling afspreken, in
een individuele arbeidsovereenkomst of in CAO-verband, dat het vaker wat meer
uren mogen zijn en dat er ook wel eens op andere dagen mag worden gewerkt
dan op maandag tot en met vrijdag, dan lijkt mij dat daar heel weinig tegen
kan zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik stel de heer Wilders twee vragen. Wanneer gaat volgens de VVD de zorgtaak
in? Geldt die taak 's nachts tussen twaalf en drie?Verder vraag ik hem in hoeverre de vrijwilligheid opgaat. Hij gaat uit
van de zelfbewuste werknemer, die prima voor zijn zaakjes kan opkomen, en
van een prettige werkgever die het allemaal aanhoort en die bereid is, daaraan
tegemoet te komen. Maar stel nu eens dat dit niet het geval is. Waar begint
dan de vrijwilligheid en waar eindigt zij? De heer Wilders spiegelt het nu
allemaal wel erg rooskleurig voor.De heer Wilders (VVD):Wij hebben een iets andere perceptie van de verhouding tussen werkgever
en werknemer dan de perceptie die wellicht leeft in de fractie van mevrouw
Van Gent. Wij gaan ervan uit dat het allemaal prima in vrijwilligheid kan
en dat de werknemer echt niet tot onmogelijke dingen wordt gedwongen. Ik zeg
nogmaals dat de zorgtaken voor ons ontzettend belangrijk zijn. Wij zijn er
voorstander van dat daaraan zoveel mogelijk wordt gedaan. Dat laat echter
onverlet dat, als mensen vrijwillig vaker en langer willen werken, dit alleen
maar goed en gezond is. Daar is nog nooit iemand ziek van geworden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dan moet de heer Wilders mij toch eens uitleggen waarom zijn fractie in
het debat over de deeltijdwet in ieder geval in eerste instantie steeds heeft
gezegd dat zij geen voorstander was van het recht op verlenging van de arbeidsduur.
Mensen gaan dan op vrijwillige basis meer werken en dat is precies wat de
heer Wilders wil.De voorzitter:Dit debat moeten wij niet over doen.De heer Wilders (VVD):Het antwoord kan heel kort zijn: daar had ik het niet over.De heer De Wit (SP):De heer Wilders weet ongetwijfeld dat arbeid in Nederland op dit moment
topsport is. Ten aanzien van de WAO stelde de heer Wilders zelf vast dat eenderde
van de mensen in de WAO te maken heeft met te hoge werkdruk, met tijdsdruk
op het werk, met andere woorden met stress. Welke gevolgen zal deze krankzinnige
verruiming van de werkweek hebben voor de mensen? Nog meer stress en nog meer
mensen in de WAO?De heer Wilders (VVD):Om te beginnen is niet alle uitstroom naar de WAO arbeidsgerelateerd.
Er zijn net zoveel onderzoeken die laten zien dat het meer in de privé
sfeer zit. Daarover kunnen wij van mening verschillen. Ik zeg nogmaals dat
er niks mis is met mensen die er vrijwillig, dus niet gedwongen, voor kiezen
om binnen een bedrijf als groep of als individu meer te werken. Stel dat iemand
graag meer wil werken. Hij werkt 36 uur. Hij heeft plezier in zijn werk en
hij wil graag op zaterdag werken of 4 uur langer werken. Als dat mogelijk
is, motiveert dat de mensen. Dat maakt de kans op ziekte of uitval kleiner
en de motivatie groter. Je moet de mensen de ruimte bieden om dat te doen.
Je moet ze niet in het keurslijf van de 36 uur persen. Het hoeft niet, maar
het is wenselijk. Voor gemotiveerde mensen, die er gelukkig nog heel veel
zijn in dit land, kan het ervoor zorgen dat hun arbeidsvreugde wordt vergroot,
zodat zij minder snel ziek thuis zitten.De heer De Wit (SP):Voorzitter!...De voorzitter:Volgens mij ligt het in uw lijn om de werktijd van de heer Wilders te
verkorten. Ik sta geen interruptie meer toe.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Dan het belangrijke thema van de armoedeval. In de Sociale
nota staat terecht vermeld dat, om het arbeidsaanbod te stimuleren, het nodig
is om werk financieel aantrekkelijker te maken om de overstap van een uitkering
naar een betaalde baan te vergemakkelijken. Het kabinet geeft in de Sociale
nota ook een glasheldere analyse – mijn complimenten, mijnheer De Vries –
van de financiële onaantrekkelijkheid om een bijstandsuitkering voor
een baan te verruilen, door het oerwoud van inkomensafhankelijke regelingen,
inclusief de gemeentelijke regelin gen, die ons land kent.
Uit een bijlage bij de Sociale nota blijkt dat zo'n 80.000 werkzoekenden met
een bijstandsuitkering er minder dan 5% op vooruitgaan als men een baan op
het niveau van het minimumloon accepteert. Uit dezelfde bijlage blijkt dat
165.000 mensen er niet meer dan 5 tot 20% op vooruitgaan als zij een baan
accepteren. Dat alles is nog exclusief het totale aantal inkomensafhankelijke
regelingen en verwervingskosten, zodat veel mensen er feitelijk in inkomen
op achteruit kunnen gaan als zij aan het werk gaan. Dat is natuurlijk van
den zotte, want het is eigenlijk een premie op inactiviteit. Het is ook een
typisch voorbeeld van de manier waarop in het verleden geïntroduceerde
sociaal ogende inkomensondersteunende maatregelen voor de minima diezelfde
minima thans min of meer in de inactiviteit gevangen houden en dus niet altijd
even sociaal uitwerken.Wij betreuren het dat de minister ondanks deze heldere analyse niet in
staat is gebleken om met concrete en substantiële oplossingen te komen.
Nadat de regering – daar zat hij toen nog niet in – in mei 1996
een interdepartementale commissie in het leven riep die in 1997 met een rapport
kwam en dit jaar zelfs nog met een vervolgrapport, lezen wij nu in de Sociale
nota dat het kabinet als volgende stap – u raadt het al – weer
een nieuwe werkgroep heeft ingesteld om voor de derde keer naar oplossingen
te zoeken. Dat getuigt niet van daadkrachtig bestuur van de minister, maar
riekt naar het vooruitschuiven van een hete aardappel, van een lastig probleem.
Wij achten deze minister zeker tot meer activiteit in staat.Ik zou om te beginnen aan de minister willen vragen om klip en klaar aan
te geven, in nominale bedragen, hoe groot het verschil tussen loon en uitkering
naar zijn mening nu moet zijn om het voor inactieven aantrekkelijk te maken
een baan op minimumloonniveau te accepteren. Ten gevolge van het belastingplan
2001 zal het verschil tussen loon en uitkering, mede door de introductie van
een arbeidskorting, voor bijvoorbeeld een echtpaar in de bijstand met ƒ
96 per maand vergroot worden, zo blijkt uit een tabel in de Miljoenennota.
Dat is mooi, maar dat verschil is eigenlijk onvoldoende, als we de effecten
van de inkomensafhankelijke regelingen en de verwervingskosten mee in beschouwing
nemen, want die zijn nog niet in die tabel verdisconteerd.Voorzitter! De positie van inactieven ligt ons als VVD-fractie zeer na
aan het hart. Het zij niemand gegund in een uitkeringssituatie te vertoeven.
Zeker langdurige inactiviteit is slecht voor de mensen zelf en leidt niet
zelden tot apathie en het gevoel er niet volwaardig bij te horen. Het hebben
van een betaalde baan geeft zelfvertrouwen, ontplooiingskansen en het gevoel
van betrokkenheid en waardering. Bovendien is het hebben van werk en het voorzien
in het eigen inkomen de beste vorm van sociale zekerheid. Dat alles mag, naar
onze mening, niemand worden ontzegd; maar werk moet natuurlijk ook lonen.Het fiscaal aantrekkelijker maken van werken is een stap in de goede richting,
maar inkomensafhankelijke regelingen zoals de huursubsidie, de studiefinanciering,
de WTS en de gesubsidieerde rechtsbijstand en niet in de laatste plaats alle
gemeentelijke regelingen, bevatten toch grote disincentives om te gaan werken.
Men zal de benefits oftewel de voordelen op grond van deze regelingen immers
geheel of gedeeltelijk kwijtraken als men gaat werken, waardoor men niet méér,
maar vaak – zo blijkt ook uit de notitie van de minister – minder
geld overhoudt. Vooral het gemeentelijk minimabeleid – om dat als voorbeeld
te nemen – lijkt geen grenzen meer te kennen. In een tijd waarin de
armoede in ons land afneemt – zo lezen wij althans in het laatste rapport
van het Sociaal en cultureel planbureau – en de krapte op de arbeidsmarkt
vrij groot is, introduceren gemeenten in ons land regelingen als kortingen
op de huur van volkstuintjes (Groningen), gratis abonnementen op tijdschriften
(Almere), gratis pc's met internetaansluiting (Helmond), ƒ 1000 voor
een babyuitzet (Nijmegen), lidmaatschappen van de visclub (Tilburg), fitnesstrainingen
voor langdurig inactieven (Den Haag) en millen- niumbonussen voor mensen die
al een aantal jaren op het sociaal minimum vertoeven (Amsterdam). Tegelijkertijd
lazen we kortgeleden in een ochtendkrant dat Amsterdam uit 64.000 werklozen
nog geen 250 man kon vinden om als conducteur aan het werk te gaan. Dat is
dus precies wat ik bedoel.De voorzitter:Aan het gezicht van de heer Harrewijn te zien wordt het een heel leuke
interruptie. Hij gaat dus voor.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik vind het inderdaad een beschamende opsomming. Weet de heer Wilders
wel dat deze maatregelen met name bedoeld zijn voor die mensen in de bijstand,
die geen kans hebben op werk? Hij weet toch dat een groot deel van de bijstandsgerechtigden
in de zogenoemde fase 4 zijn ingedeeld, omdat zij geen kans hebben op werk
op afzienbare termijn? Dan is het toch fantastisch dat de gemeenten dit soort
regelingen invoeren? Ik begrijp niet waarom hij staat te schamperen over dat
soort dingen.De heer Wilders (VVD):Ik sta helemaal niet te schamperen, collega. U staat ook niet te schamperen.
Laten we elkaar volwassen aanspreken.Kijk, ik kom dadelijk nog even terug op de gemeenten. Voor wat betreft
de gemeentelijke regelingen – ik verwijs naar de hele waslijst van regelingen –
heb ik, denk ik, wel een oplossing. Als de gemeenten nu meer financieel verantwoordelijk
worden voor de bijstandsuitgaven – het kabinet heeft daar gedachten
over en er wordt binnenkort zelfs een debat over gevoerd in deze Kamer, als
ik het goed heb – waarbij we de verdeling 90-10 groter maken en dat
dit ook sneller wordt gedaan, dan gebeurt het volgende. De gemeente krijgt
er belang bij dat de armoedeval wordt verkleind en dat er meer uitstroom komt
uit de bijstand, want die kost hun immers geld. Wat kunnen zij dan doen met
het geld dat zij nog wel kunnen gebruiken? Dat kunnen zij dan niet genereus
voor iedereen gebruiken, want dit soort regelingen worden ook voor andere
mensen gebruikt. Maar dan kunnen zij zich juist precies voor de groepen die
de heer Harrewijn bedoelt, inzetten en zich focussen op de groepen die inderdaad
weinig kans meer hebben. Dus mijn voorstel sluit haarfijn aan bij wat hij
nu noemt.De heer Harrewijn (GroenLinks):Wat voor probleem heeft u dan? Want de gemeenten doen dit al; die richten
dat op deze groepen. Het is echt niet zo dat een schoolverlater die een maand
in de bijstand zit, een babyuitzet krijgt of zoiets.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Net als bij de bijzondere bijstand komen er meer mensen voor
veel van deze regelingen in aanmerking. Inderdaad komen bepaalde groepen er
meer voor in aanmerking, maar niet uitsluitend. Ik woon zelf in een stad waar
men een soort kortingspas kent. Ik heb die regeling goed bestudeerd. Het blijkt
dat iedereen tot een bepaald inkomensniveau, onafhankelijk van de duur van
de uitkeringssituatie, gebruik kan maken van dergelijke regelingen. Ze kunnen
dan ook breder worden gebruikt dan alleen door de mensen voor wie ze zijn
bedoeld. Het is nu juist mijn bedoeling om de heer Harrewijn tegemoet te komen.
Laten wij de gemeenten een grotere financiële verantwoordelijkheid geven.
Als zij voor iedere gulden die zij uitgeven meer dan een dubbeltje moeten
betalen, zullen zij zich meer richten op de mensen die het echt nodig hebben
en die het wat de VVD-fractie betreft verdienen en blijven verdienen.De heer Van Zijl (PvdA):Hier komt na zes jaar een oude VVD-aap uit de mouw, na zes jaar coalitie
die wij samen hebben gevoerd en waarin wij hebben afgesproken: uitkeringen
pas op de plaats anders dan de koppeling; voorzichtig met verhogingen, want
dat is slecht voor de werkgelegenheid; inkomensproblemen proberen wij op te
lossen via inkomensafhankelijke regelingen, omdat mensen het nodig hebben,
omdat de welvaart verdeeld moet worden en omdat wij noden hebben gesignaleerd.
Het is geen luxe, noch van de gemeenten, noch van de Kamer. U was het met
al die regelingen eens. Wij hebben ook geconstateerd dat er een armoedevalproblematiek
is. Wij waren het met elkaar eens over de arbeidstoeslag, een doorbraak in
deze coalitie. Wij zouden ƒ 100 per maand kunnen verdienen. Is het
probleem opgelost, dan gaan wij verder. Ik bestrijd echter de suggestie dat
wij het uit een oogpunt van armoedebestrijding nodig hebben gevonden om mensen
naar een baan te jagen, terwijl er ook andere mogelijkheden zijn om het verschil
kleiner te maken. Waarom beperken wij het arbeidskostenforfait niet verder
en stoppen de gehele winst daarvan in de arbeidstoeslag? Dat vergroot het
verschil tussen loon en uitkering en er worden nog meer mensen aan een baan
geholpen.De heer Wilders (VVD):Wij hebben er sinds het eerste kabinet-Kok samen met u aan gewerkt dat
de inkomens voor de minima in koopkracht cumulatief met meer dan 16% zijn
gestegen. Dat hebben wij gedaan. Wij hebben daar verantwoordelijkheid voor
gedragen en wij zijn er trots op. De beste inkomensverbetering is echter nog
altijd het aanvaarden van een baan. Wij zijn eigenlijk de partij van de arbeid.
Mensen moeten aan het werk komen. Dat bereik je niet als je doorgaat met inkomensafhankelijke
regelingen. Wij kunnen drie dingen doen, als wij nu de armoedeval willen aanpakken.
Ten eerste kunnen wij de uitkeringen verlagen, maar dat willen wij niet. Dat
wilt u niet, dat wil ik niet en dat wil de heer De Wit al helemaal niet. Ten
tweede kunnen wij werk fiscaal aantrekkelijker maken. Dat gebeurt al met de
arbeidskorting. Wil je het gehele probleem fiscaal oplossen, dan heb je miljarden
extra nodig. Dat geld hebben wij niet. Ten derde kunnen wij die inkomensafhankelijke
regelingen ter discussie stellen, juist om de effecten van het belastingplan
te versterken. In het belastingplan zit al een vergroting van het verschil
tussen loon en uitkering. Dat kunnen wij versterken door de armoedeval aan
te pakken en een aantal inkomensafhankelijke regelingen nader te beschouwen.
Het blijkt dat die regelingen nu vaak mensen tegenhouden – wat dat betreft
staat er geen woord Russisch in de analyse van de minister in de Sociale nota –
omdat zij er eenvoudigweg niet in inkomen op vooruitgaan. Werk moet lonen.De heer Van Zijl (PvdA):U was met ons partij van de arbeid tot nu toe. U kunt dat blijven via
bijvoorbeeld het arbeidskostenforfait. Dat levert 2,5 mld. op. Daarmee kunt
u de arbeidstoeslag aanzienlijk verhogen. Dan blijft u partij van de arbeid
met ons. U wordt partij van de armoe als u de inkomensafhankelijke regelingen
bevriest of kort.De heer Wilders (VVD):Het tegendeel is het geval. Het arbeidskostenforfait wordt in 2001 afgetopt
en de arbeidskorting heeft inkomenseffecten. Dat gevecht ga ik op dit moment
niet met u aan. Wat is armoede? Mensen gebruik laten maken van inkomensafhankelijke
regelingen waardoor zij in een uitkeringssituatie blijven betekent volgens
mij eerder armoede dan wanneer je hen stimuleert en prikkelt om aan het werk
te gaan. Werk, het ruilen van een uitkering voor een baan, is de beste manier
om uit die armoede te komen waarover u zich zo druk maakt. Dat kunnen wij
op drie manieren doen. De eerste wil niemand, de derde is te duur en over
de tweede heb ik het nu.De heer De Wit (SP):Voeren de gemeenten niet juist noodgedwongen een minimabeleid met inkomensafhankelijke
regelingen, omdat het sociaal minimum te laag is? Moeten zij dit niet juist
doen om te bevorderen dat mensen nog een fatsoenlijk leven kunnen leiden?De heer Wilders (VVD):Ook de VVD-fractie gunt het niemand om in een uitkeringssituatie te vertoeven.
Je zult maar langdurig in zo'n situatie zitten. Niettemin hebben wij relatief
de hoogste uitkeringen van Europa. Dat komt doordat wij, onder anderen met
de heer Van Zijl en mevrouw Schimmel, in de afgelopen zes jaar de koppeling
tussen lonen en uitkeringen hebben toegepast. Daardoor zijn de uitkeringen
meegegroeid met de welvaart. Wij mogen echter vervolgens niet onze ogen sluiten
voor de armoedeval. Enerzijds kun je mensen blijven voeden met inkomensafhankelijke
subsidies, waardoor hun inkomens een bepaald niveau bereiken, maar zij niet
geprikkeld worden om te gaan werken. Anderzijds kun je ervoor zorgen dat mensen
een goed inkomensniveau houden, maar er tegelijkertijd iets gematigder mee
omgaan. Dat kan omdat wij al een goed inkomensbeleid hebben gevoerd in de
afgelopen jaren. Zo kunnen mensen geprikkeld worden om aan het werk te gaan.
Dat is de beste manier van armoedebestrijding. Als wij dit kunnen bereiken,
denk ik niet dat de SP-fractie zich daartegen zal verzetten.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Ik heb ook gezegd dat de armoedeval een probleem is in relatie
tot de werkgelegenheid. De heer Wilders zal toch niet willen dat mensen onder
het bestaansminimum raken? Ik vind dat hij aan dat punt voorbijgaat.
Als hij het SCP-rapport had gelezen, had hij gezien dat er groepen mensen
in deze samenleving zijn, die zonder de inkomensafhankelijke regelingen onder
het bestaansminimum komen. Wij hebben dat samen vastgesteld.De heer Wilders (VVD):Ik heb al eerder gezegd naar aanleiding van een interruptie dat, als gemeenten
meer financiële verantwoordelijkheid krijgen, zij zich meer zullen gaan
richten op de mensen die u bedoelt. Natuurlijk moet niemand onder het sociaal
minimum komen. U moet het echter ook niet omdraaien. Ik heb het er niet over
dat mensen onder het sociaal minimum terecht moeten komen, maar juist dat
mensen die boven dit sociaal minimum zitten, gebruikmaken van regelingen die
een disincentive zijn om te gaan werken. Dat moeten wij aanpakken. Wij kunnen
dit bevorderen door een andere verdeling van bijstandsuitgaven tussen gemeenten
en Rijk, want dan zullen gemeenten dat geld gaan besteden aan de mensen waar
u het over heeft.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Het Rijk blijft natuurlijk altijd het sociaal minimum garanderen. Dat
kunt u niet verleggen naar de gemeente.De heer Wilders (VVD):Heb ik dat gesuggereerd? U stelt een vraag over iets wat ik niet heb gezegd.Voorzitter! Ik zal mijn tekst wat beperken, want de helft is al behandeld
in reactie op interrupties. In het eerste rapport van de commissie-Derksen
wordt haarzuiver gesteld dat de nadelen van inkomensafhankelijke regelingen
als instrument voor de bestrijding van armoede zwaarder wegen dan hun voordelen.
Mijn fractie is het daarmee eens. Wat is er sindsdien gebeurd met de inkomens
van de minima? De koppeling tussen lonen en uitkeringen is de laatste zes
jaar volledig toegepast, waardoor de uitkeringen zijn meegegroeid met de lonen.
In de laatste Sociale nota van de heer Melkert als minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid uit 1998 stond nog een tabelletje, waarin hij trots liet
zien dat het netto bijstandniveau in 1998 ruim 10% hoger was dan in 1994.
Aan het SER-advies om de minima met 1% te verhogen is tijdens de algemene
politieke beschouwingen ruim gehoor gegeven door de minima voor 2000 een koopkrachtverbetering
van 2% in het vooruitzicht te stellen. Dit nog los van allerlei andere maatregelen,
zoals de ouderenaftrek, het aantal banen dat is gecreëerd en de effecten
van het belastingplan. Wij willen daartussen een verband aanleggen. Wij vragen
de regering de inkomensafhankelijke regelingen zoals wij die thans kennen
te bezien, om zo te bekijken of enige bevriezing niet op haar plaats zou kunnen
zijn. Ik doel op een normhuurverhoging in de IHS. Verder denk ik aan een meer
tijdelijke verstrekking van inkomensafhankelijke regelingen, in plaats van
ongelimiteerd. Ten slotte zou gemeenten meer financiële verantwoordelijkheid
moeten worden gegeven voor de bijstandsuitgaven. Voor alle helderheid: deze
voorstellen doen wij met name voor diegenen, waarvoor de armoedeval geldt.
Het gaat dus niet om de mensen boven de 65, want die kennen de problematiek
van een hoge marginale wig en de armoedeval niet.Voorzitter! Wij willen de armoedeval verkleinen en het daarmee bespaarde
geld besteden aan een eenmalige activeringsbonus voor uitkeringsgerechtigden
die een baan accepteren. Dit is ook een logische maatregel, want op 1 januari
2000 wordt een doorstroompremie geïntroduceerd voor de ID-banen Als degenen
die al werken een premie krijgen, is het ook niet zo gek om degenen die hun
uitkering verruilen voor een betaalde baan iets extra's te geven. Wat vindt
de minister daarvan?De VVD-fractie is op hoofdlijnen tevreden over de inzet van de minister
en staatssecretaris Hoogervorst. Mevrouw Örgü zal straks een oordeel
vellen over staatssecretaris Verstand. De heren De Vries en Hoogervorst werken
gebroederlijk samen. Als je ze naast elkaar ziet staan en je denkt er twee
hoeden en twee zonnebrillen bij, dan zijn het net de Blues Brothers van het
kabinet. Als zij ten aanzien van de problemen van de ouderen, de WAO en armoedeval
net zo swingend en actief opereren als de Blues Brothers, is de VVD-fractie
helemaal tevreden over dit fantastische stel bewindslieden.Mevrouw Verburg (CDA):Wat vindt u van de voorstellen van mevrouw Jorritsma inzake de VUT, sollicitatieplicht
en flexibele pensionering?De heer Wilders (VVD):Over die onderwerpen heb ik gesproken.Mevrouw Verburg (CDA):Ik vraag u wat u van de voorstellen van de minister van Economische Zaken
vindt.De heer Wilders (VVD):Ik spreek namens de fractie van de VVD. De voorstellen van mevrouw Jorritsma
zijn sympathiek. Ik denk niet dat er veel licht zit tussen haar voorstellen
en de onze. Wij zijn tenslotte allebei liberalen. De fractie heeft echter
een andere verantwoordelijkheid dan een minister. Ik denk overigens dat wij
er heel goed uit zullen komen, ook als u daar niet bij helpt.Mevrouw Örgü (VVD):Mijnheer de voorzitter! Het gaat goed met Nederland: economische groei
en veel meer werkgelegenheid. De groei is zo sterk dat zelfs in sommige sectoren
een krapte op de arbeidsmarkt ontstaat. Hoog tijd dus om een aantal zaken
op het terrein van de emancipatie van de vrouw te regelen. De afgelopen eeuw
hebben vrouwen moeten strijden voor hun democratische rechten. De komende
eeuw zal de nadruk komen te liggen op hun economische rechten. Dit betekent
dat zowel de vrouwen zelf als de overheid alert moeten zijn om nu de kansen
te grijpen. De VVD ziet in de huidige situatie de gelegenheid om de emancipatie
te versnellen. Ik ga in eerste instantie op de volgende drie punten in: meer
vrouwen in hogere functies, beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen
en armoede en vrouwen.Waarom moeten meer vrouwen in hogere functies komen? Allereerst, vanwege
de noodzaak van een evenwichtige afspiegeling van de bevolking op de arbeidsmarkt.
Daarnaast is het voor vrouwen op alle niveaus van de arbeidsmarkt van belang
dat er rolmodellen zijn. Dit beïnvloedt de emancipatie op een positieve
manier. De VVD vindt dat het kabinet de komende jaren het percentage vrouwen
in hogere posities moet opkrikken. Kan de staatssecretaris aangeven waarom
er nog steeds zo weinig vrouwen in hogere posities zijn? Zijn vrouwen niet
alert genoeg? Ook vraag ik de staatssecretaris wat het aandeel
allochtone vrouwen in hogere posities is. Maar eigenlijk ben ik ook benieuwd
naar het percentage allochtone mannen in hogere functies. Ik wil ook graag
weten welke organisaties zich met deze laatste groep bezighouden.Je zou het niet verwachten in een beschaafd land, maar anno 1999 zijn
de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen nog steeds erg groot. Van
de werkzame beroepsbevolking is 38,3% vrouw en 61,7% man. Hoewel in de CAO's
geen onderscheid wordt gemaakt op basis van sekse, gebeurt dat in de praktijk
wel.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw Örgü heeft het over meer vrouwen in hogere posities
en dat lijkt mij niet verkeerd. Is zij dan ook bereid om de voorstellen te
ondersteunen die vrouwen die niet meer in aanmerking komen voor studiefinanciering,
de mogelijkheid bieden om een HBO-opleiding of wetenschappelijk onderwijs
te volgen, bijvoorbeeld met behoud van bijstand zodat zij in de hogere posities
kunnen instromen?Mevrouw Örgü (VVD):Ik kom straks te spreken over alleenstaande ouders in de bijstand. Er
is sprake van een heel andere gang van zaken als iemand in de bijstand zit
en een HBO-opleiding wil volgen. De gemeente moet daarin eerder de verantwoordelijkheid
krijgen, zoals in de huidige situatie al gebeurt. De gemeenten kunnen dus
op individuele basis diverse regels hanteren waardoor mensen in de bijstand
allerlei mogelijkheden hebben. Ik vind alleen dat wij op dit terrein niet
categoraal iemand die in de bijstand zit vier jaar de mogelijkheid moeten
geven om een studie te volgen, want daar bestaan allerlei andere mogelijkheden
voor.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik begrijp dat mevrouw Örgü het op incidentele basis wel wil
toestaan en misschien wat wil verruimen, zodat vrouwen de gelegenheid krijgen
om opleidingen te volgen opdat zij in hogere posities kunnen doorstromen.Mevrouw Örgü (VVD):Dat gebeurt al.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gebeurt wel, maar het gebeurt ook vaak niet omdat er heel veel niet
mag. Ik begrijp dat mevrouw Örgü de regels soepel wil toepassen
en dat vind ik prettig om te horen.Mevrouw Örgü (VVD):Daarover ben ik zojuist al duidelijk geweest. De VVD is er voorstander
van dat door een gemeente op individueel terrein maatwerk wordt verricht voor
mensen die in de bijstand zitten. Maar de discussie over een generieke oplossing
die ervoor zorgt dat degenen die in de bijstand zitten, ook een HBO-opleiding
kunnen volgen, hoort volgens mij thuis bij Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en niet bij Sociale Zaken.Vrouwen verdienen gemiddeld zo'n ƒ 8 minder dan mannen in dezelfde
functie. De verschillen in uurloon nemen toe naarmate het functieniveau hoger
is. Onlangs stuurde de staatssecretaris een rapport over het zogenaamde glazen
plafond naar de Kamer. Niet alleen hoger opgeleide vrouwen hebben te maken
met beloningsverschillen, maar ook vrouwen aan de onderkant van het loongebouw
kennen die probleem. De staatssecretaris is volgens de VVD niet erg ambitieus
in haar plannen om het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen in gelijke
functies te verkleinen. Zij kiest ervoor zich te oriënteren op dit onderwerp
door middel van het organiseren van themabijeenkomsten, maar het is belangrijker
om doelgerichte initiatieven te nemen. De VVD is van mening dat de sociale
partners hierbij in eerste instantie de verantwoordelijkheid hebben, maar
verwacht van de staatssecretaris dat zij ook de sociale partners op dit vlak
aanspoort en stimuleert.De staatssecretaris komt in eerste instantie in januari of februari 2000
met een meerjarennota emancipatie. Deze nota zou echter alleen een discussiestuk
worden. De VVD-fractie vindt dat de staatssecretaris meteen met een kabinetsstandpunt
moet komen, omdat dit het emancipatieproces zal versnellen. Ik overweeg, hierover
een motie in te dienen en ik neem aan dat mijn collega van de PvdA mij hierin
ondersteunt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Zeker, want ik heb ook gezegd dat wij graag willen dat de meerjarennota
sneller komt.Ik heb twee vragen over ongelijke beloning. Ik heb daarover gezegd dat
de regering ook het initiatief moet nemen door een integraal plan te presenteren.Mevrouw Örgü (VVD):Daar zal ik straks op ingaan.Voor de VVD zijn op dit terrein de volgende punten van belang. In de eerste
plaats een analyse van de oorzaken van de beloningsverschillen bij diverse
groepen vrouwen. Het is ook van belang om, naast zaken als leeftijd en opleiding
van vrouwen, informatie te krijgen over etniciteit. Daarnaar heb ik al verwezen
toen ik sprak over vrouwen in hoge posities, maar hierbij geldt dit ook. In
de tweede plaats dienen gerichte loopbaantrajecten voor vrouwen te worden
uitgezet. In de derde plaats het coachen van vrouwen in het kader van zelfstandig
ondernemerschap. In de vierde plaats de advisering van vrouwen. In de vijfde
plaats dient het beloningsverschil structureel op de agenda te komen van het
voor- en najaarsoverleg.Het gaat steeds beter met de armoedebestrijding in Nederland.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben het helemaal met mevrouw Örgü eens dat het belangrijk
is voor het voor- en najaarsoverleg. Ik heb zelf ook een voorstel gedaan dat
vraagt om een aanpassing van de Wet gelijke behandeling en om een verkenning
van de Wet op de ondernemingsraden. Voelt mevrouw Örgü daar ook
voor? Dan kunnen wij misschien samen iets doen.Ongelijke beloning blijkt steeds toe te nemen als er sprake is van individuele
prestatienormen, gratificaties, tantièmes en dergelijke. Is zij op
grond daarvan dan ook tegen dit soort individuele prestatienormen?Mevrouw Örgü (VVD):Heeft mevrouw Bussemaker het nu over de functiewaardering?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Nee. De verschillen tussen mannen en vrouwen blijken toe te nemen naarmate
het loon dat wordt betaald, individueler wordt uitbetaald en er dus meer sprake
is van extra toeslagen, gratificaties, opties en dergelijke.Mevrouw Örgü (VVD):Dat laatste zou ik dan onderzocht willen hebben. Juist als je het individueel
bekijkt, gaat het volgens mij om de kwaliteiten van een persoon.
Dat geldt ook voor de functiewaardering waar mevrouw Bussemaker hiervoor aan
refereerde. Daar ben ik ook niet direct een voorstander van, want dan vergelijk
je in principe mensen die in de bouw werken met mensen die in de verpleging
werken. Ik wil dat je in de bouw zelf bekijkt wat de beloningsverschillen
zijn tussen mannen en vrouwen en in de verpleging het verschil bekijkt. Dat
moet je niet kris kras door alle beroepen heen doen. Met dat onderdeel ben
ik het dus niet eens.Voorzitter! Het gaat steeds beter met de armoedebestrijding in Nederland.
Volgens de armoedemonitor 1999 van het Sociaal en cultureel planbureau is
dat met name te danken aan het gevoerde inkomensbeleid. De ouderenkorting
heeft hier een belangrijke bijdrage aan geleverd.De nadruk moet de komende jaren liggen op het behoud van werk. Wij moeten
ons richten op "beklijvende activering", dat wil zeggen niet alleen uitkeringsgerechtigden
aan het werk helpen, maar ook voorkomen dat zij na enige tijd weer zonder
werk zitten.De heer Van Zijl (PvdA):Hoor ik hier een vertegenwoordiger van de VVD zeggen dat het zo goed gaat
met de armoedebestrijding en het inkomensbeleid, dankzij het beleid van het
kabinet? Hoorde ik zojuist een andere woordvoerder van de VVD zeggen dat dit
beleid wel een beetje minder kan of bevroren kan worden omdat het tot ongelooflijk
veel bezwaren leidt? Welke van de twee verhalen is het meest liberale verhaal
van vandaag?Mevrouw Örgü (VVD):Ik begrijp niet wat de vraag is.De heer Van Zijl (PvdA):Ik heb mevrouw Örgü horen zeggen dat dankzij het geweldige beleid
van het kabinet...Mevrouw Örgü (VVD):Dat heeft mijn collega net ook gezegd. En verder?De heer Van Zijl (PvdA):Uw collega vond dat het een tandje minder kon. Hij sprak over het bevriezen
van de regelingen die een bijdrage zouden hebben geleverd aan dat geweldige
armoedebestrijdingsbeleid. Ik heb hem overigens niet horen praten over afschaffen,
dat is oneerlijk, maar het kon wel een beetje minder. Heeft mevrouw Örgü
daarover een andere opvatting?Mevrouw Örgü (VVD):Ik vind het een grappige vraag. Mijn collega heeft zo net niet gezegd
wat hij daarmee precies gaat doen. Hij heeft alleen gezegd dat werk moet lonen.
Hij heeft een onderdeel daarvan op tafel gelegd en gezegd dat wij daarover
moeten discussiëren. Ik zeg niets anders dan wat hij zo net heeft gezegd.
Ik vind ook dat werk moet lonen.De heer Van Zijl (PvdA):Uw waardering van het beleid en de resultaten die daarmee worden geboekt,
staan op gespannen voet met de voorstellen om daar een tandje af te doen.Mevrouw Örgü (VVD):Helemaal niet. Daar is mijn college net ook mee begonnen. Ik heb in eerste
instantie hetzelfde gezegd. Misschien kan ik mijn tekst onder dit kopje aflezen.
Dan kan de heer Van Zijl er zo meteen op terugkomen. Dan weet ik misschien
beter wat hij bedoelt.De voorzitter:Dat aflezen is een goed idee, dat erop terugkomen zien wij dan wel weer.Mevrouw Örgü (VVD):Voorzitter! Het probleem van armoedebestrijding ligt in langdurige armoede.
Daarbij is het met name een vrouwenprobleem. Ten eerste kan dit opgelost worden
via werk. Dat heeft mijn collega net ook al aangegeven. Momenteel zijn er
immers veel banen. Ten tweede ligt de oplossing bij het belastingstelsel 21ste
eeuw. Daar spreken wij nu niet over. Extra aandacht moet volgens de fractie
van de VVD gaan naar de alleenstaande ouders in de bijstand. Dat zijn ook
veelal vrouwen. De arbeidsdeelname van alleenstaande ouders ligt van oudsher
lager dan gemiddeld, omdat voor deze mensen geen arbeidsplicht geldt.Toch blijkt uit cijfers van het CBS dat hun arbeidsdeelname sterker is
gestegen dan gemiddeld. In 1985 had slechts een kwart van de alleenstaande
ouders een betaalde baan, terwijl dit in 1998 is toegenomen tot bijna de helft.
Dit betekent dat veel alleenstaande ouders in de bijstand tot de conclusie
zijn gekomen dat werk meer toekomst biedt. De arbeidsmarkt geeft de ruimte
hiervoor en veel mensen zijn zo verstandig om hier uit zichzelf gebruik van
te maken. Toch worden we geconfronteerd met een aanzienlijk aantal alleenstaande
ouders in de bijstand. Ik kan mij niet voorstellen dat alleenstaande ouders,
ook allochtone alleenstaande ouders, niet willen werken. Zij kunnen immers
daarmee hun positie in de samenleving versterken. Uit een recent onderzoek
is gebleken dat vrouwen met een baan en jonge kinderen de gelukkigste vrouwen
zijn. Als deze groep ouders langdurig in de bijstand komt, belanden zij in
langdurige armoede. Ik wil van de minister weten welke plannen hij heeft voor
deze groep.Net als vorig jaar wil de VVD-fractie het onderwerp fraude op de agenda
zetten, want het bestrijden van fraude is nooit af. Op dit terrein zijn de
inspanningen van het kabinet zwak te noemen. Wij moeten het handhavingsbeleid
op tal van terreinen verbeteren. De VVD wil weten hoeveel er in Nederland
op het terrein van sociale zekerheid gefraudeerd wordt. Wij hechten daarom
groot belang aan de toezegging van de staatssecretaris dat het grootschalig
onderzoek naar de omvang van de fraude bij de ABW, de WW en de WAO er daadwerkelijk
komt. Wij hopen dat de staatssecretaris zich aan zijn woord houdt en dat de
resultaten van het onderzoek medio 2000 gereed zijn.Waarom is het zo moeilijk, deze gegevens boven water te krijgen? Om iets
te kunnen bestrijden, moet je weten wat je bestrijdt. Toch komt uit beschikbare
gegevens naar voren dat bij 20% tot 30% van de uitkeringen op de een of andere
manier in de brede zin des woords fraude wordt gepleegd. De VVD vindt dat
bij de fraudebestrijding voor de uitvoerders van de sociale zekerheid een
prestatienorm ingesteld moet worden die gerelateerd wordt aan het gemiddelde
percentage fraude. Deze norm kan gehanteerd worden als prikkel om de pakkans
te vergroten. Is de staatssecretaris het daarmee eens? Zo ja, aan welk percentage
denkt hij dan?Cruciaal in het fraudevraagstuk is de alertheid van de rijksoverheid,
gemeenten en uitvoeringsinstanties. De VVD heeft de indruk dat het aan die
alertheid de laatste tijd nogal schort. Fraudebeleid moet een prioriteit zijn
voor de gemeenten en de uitvoeringsinstanties. Daarom stelt
mijn fractie voor dat de gemeenten in een jaarlijks fraudebeleidsplan en in
een fraudebestrijdingsjaarverslag aangeven hoe zij met deze problematiek omgaan.
Medewerkers moeten alerter worden op de fraude. Je hebt medewerkers die niet
alert zijn, omdat zij niet genoeg weten en je hebt medewerkers die niet alert
zijn, omdat zij het gewoon niet willen. Voor degenen die het niet weten, kun
je scholingstrajecten opzetten en voor degenen die het niet willen, is een
cultuuromslag nodig.De VVD stelt het volgende voor. Er moet een positie gecreëerd worden
tussen de uitvoering en de opsporing, tussen de balie en de rechercheur, de
zogenaamde fraudepreventiemedewerkers. Op het moment dat iemand aan de balie
fraude vermoedt, moet hij of zij de mogelijkheid hebben, deze klant door te
verwijzen naar de fraudepreventiemedewerker. De cultuuromslag moet ertoe leiden
dat de medewerker zich moraal verplicht voelt, de fraudesignalen door te spelen
naar het fraudepreventieteam. In dit kader wil ik het belang benadrukken van
het ontwikkelen van een nieuw profiel van de toekomstige sociaal rechercheur.
Hoever is men met dit profiel?De augustusrapportage van het CTSV geeft aan dat de uitvoeringsinstanties
de witte fraude nog niet onder de knie hebben. Dat is merkwaardig, want door
het koppelen van bestanden zou dit vanzelf boven moeten komen drijven. Komt
dit doordat de uitvoeringsinstanties dit niet als prioriteit beschouwen en
daardoor weinig personeel inzetten? Of is er echt personeelstekort? Heeft
het te maken met de jaren hiervoor, het zogenaamde naijleffect? Witte fraude
wordt immers pas na enkele jaren afgewerkt.Wie niet bereid is te werken en een uitkering ziet als een basisinkomen
en er vervolgens bijwerkt, maakt misbruik van het socialezekerheidsstelsel.
Ik heb begrepen dat in de grote steden een aanzienlijk deel van de mensen
die witte fraude pleegden, bestond uit mensen zonder arbeidsplicht. Hierbij
moet gedacht worden aan ongeveer 25% à 30% van het totaal aantal mensen
bij wie witte fraude aan het licht is gekomen. Dit zijn de cijfers die ik
in het veld heb vernomen. Heeft de staatssecretaris dit soort signalen ook
gekregen? Zo ja, wanneer en welke cijfers zijn bij hem bekend? Wanneer de
staatssecretaris niet over deze cijfers beschikt, verzoek ik hem onderzoek
te doen naar de fraude onder bijstandsouders zonder arbeidsplicht.Verder zie ik een verschuiving naar zwarte fraude en fraude met samenlevingsvormen.
Recentelijk ontving de Kamer een evaluatie over de poortwachtersfunctie en
een nieuw partnerbegrip. Deze evaluatie leert ons dat een aantal problemen
in de ABW zoals gegevensuitwisseling, fraudealerthouding van de medewerkers
en leefvormfraude nog steeds niet zijn opgelost. Ik vraag de minister om te
komen met extra maatregelen om het oneigenlijk gebruik in de ABW tegen te
gaan. Leefvormfraude blijft moeilijk te bestrijden. De evaluatie geeft aan
dat de aanpassing van het partnerschapsbegrip slechts een graduele verbetering
in de aanpak van leefvormfraude betekent. De ene sociale dienst blijkt veel
meer effect uit de wetswijziging te halen dan de andere. Ik vraag de staatssecretaris
om de succesvolste methoden op een rijtje te zetten en gemeenten te steunen
met kennisuitwisseling op dit terrein. Ook hier speelt alertheid een grote
rol. De evaluatie meldt dat de houding en de fraudealertheid van de medewerkers
van de sociale dienst de belangrijkste factoren zijn in de strijd tegen leefvormfraude.De uitvoeringsinstellingen controleren de werkgevers niet meer op de aanwezigheid
van illegale werknemers. Dit is het gevolg van de koppelingswet. De controle
wordt uitsluitend gedaan door controleurs van de Arbeidsinspectie. De pakkans
voor de werkgevers is minimaal. Er zal dus een intensieve samenwerking moeten
komen tussen de uitvoeringsinstellingen en de arbeidsinspectie. Wat denkt
de staatssecretaris hieraan te gaan doen?Fraude moet niet lonen. Toch blijkt dit in de praktijk wel het geval te
zijn. Afgelopen zomer kreeg de Kamer informatie over het beleid van de gemeente
Amsterdam met betrekking tot het terugvorderen van onterecht uitbetaalde bijstandsuitkeringen.
Daar blijkt het volgende te kunnen gebeuren: je fraudeert ƒ 150.000,
je wordt gepakt, je betaalt vijf jaar lang maandelijks een bedrag netjes terug,
tot ongeveer ƒ 10.000 tot ƒ 15.000 en je hoeft de rest niet
meer terug te betalen. Dit is toch eigenlijk niet wat we bedoeld hebben met
de huidige wetgeving. Verder bleek dat bijna 27.000 uitkeringstrekkers zich
in Amsterdam in de loop van de jaren niet aan de regels hebben gehouden.In de Wet terugvordering en verhaal in verband met herziening van het
debiteurenbeleid is de verplichte terugvordering het uitgangspunt. Onder bepaalde
voorwaarden hebben de gemeente, de SVB en het LISV bij deze wet echter de
bevoegdheid gekregen om na vijf jaar van verdere terugvordering af te zien.
De situatie in Amsterdam lijkt op een generaal pardon, terwijl de wet slechts
de mogelijkheid biedt om in individuele gevallen over te gaan tot het staken
van de terugvordering. In de ogen van de VVD-fractie moedigt dit beleid frauderen
aan. De VVD-fractie vindt dat de wet niet naar behoren wordt uitgevoerd.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik geloof dat mevrouw Örgü nu aan het eind van dit tekstblokje
is. Ik heb een vraag over het fraudebewustzijn van de medewerkers. Eerst vraag
ik echter of zij het woord "uitkeringstrekker" niet meer wil gebruiken en
dat wil vervangen door "uitkeringsgerechtigde"; dat vind ik in dit verband
van belang. Ik ben bang dat zij die medewerker op twee stoelen wil zetten.
In het toekomstige CWI zouden wij juist met de klanten gaan meedenken en proberen
hen aan het werk te helpen, maar mevrouw Örgü vraagt van die medewerker
een zeer grote fraudegevoeligheid; met andere woorden: die medewerker moet
bijna elke klant als verdachte zien. Is dat geen tegenstrijdige opdracht?Mevrouw Örgü (VVD):Ik heb gemerkt dat bijvoorbeeld medewerkers van een sociale dienst in
de praktijk niet alert kunnen zijn, omdat zij daarvoor de kennis missen. Ik
vind dat die mensen moeten worden geschoold, zodat zij alerter kunnen worden.
Er zijn echter ook mensen die het wel allemaal zien, maar het niet doorgeven.
Daarom moet een fraudepreventiemedewerker worden aangesteld; er moet, bijvoorbeeld
in zo'n sociale dienst, dus een plek gecreëerd worden waar medewerkers
naartoe kunnen gaan. Zij hoeven dit werk dus niet zelf vanaf de balie te doen,
maar kunnen dit doorschuiven naar een fraudepreventiemedewerker,
die het werk pragmatisch en praktisch kan afhandelen. Het is dus niet de bedoeling
dat de baliemedewerker met dat werk opgescheept wordt en daardoor zijn werk
niet kan afronden. Het is juist de bedoeling om een plek te creëren waardoor
de alertheid van de medewerkers op scherp wordt gezet.De heer Harrewijn (GroenLinks):Tegen dat op scherp zetten heb ik nou juist bezwaar. Ik was juist zo tevreden
over het feit dat de fraudebestrijding meer en integraal – bijvoorbeeld
met de belastingdienst – gericht wordt op risicosectoren, waarbij zowel
werkgevers- als werknemersfraude wordt aangepakt. De baliemedewerker moet
juist niet te scherp op dit punt gaan letten.Mevrouw Örgü (VVD):Ik heb zojuist al gezegd en het staat ook in alle rapporten dat de fraudealertheid
tekortschiet. Daarom heeft de VVD-fractie voorgesteld fraudepreventiemedewerkers
aan te stellen als een schakel tussen de uitvoering en de opsporing. Daarmee
ontstaat voor diegenen die de morele plicht wel voelen, een mogelijkheid om
fraude te melden. De drempel wordt hierdoor lager.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Als mevrouw Örgü spreekt over morele plicht, versta ik dat als
een ernstige aantijging aan het adres van het baliepersoneel. Trekt zij hun
integriteit in twijfel? Dat zou ik heel ernstig vinden.Mevrouw Örgü (VVD):In de rapporten staat dat de alertheid van de medewerkers een probleem
is. Zo is 31% van de medewerkers van het GAK niet alert op fraude. Daaraan
moet dan toch iets worden gedaan? Ik vind dat die medewerkers hun morele plicht
moeten nemen. Daarom moet er een plek worden gecreëerd waar zij fraude
kunnen melden, want ik kan mij voorstellen dat een baliemedewerker niet de
sociaal rechercheur zal spelen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mevrouw Örgü spreekt steeds over fraude door uitkeringsgerechtigden.
Is zij echter ook bereid fraude door werkgevers aan te pakken? Ik denk dan
in het bijzonder aan de problemen in het Westland waar steeds meer illegale
uitzendbureaus opduiken.Mevrouw Örgü (VVD):Ik weet niet of mevrouw Bussemaker goed naar mij heeft geluisterd. Ik
heb hiervoor toch al een voorstel gedaan. Ik heb aangegeven dat de controle
sinds de invoering van de koppelingswet uitsluitend wordt uitgevoerd door
de Arbeidsinspectie. Ik heb gepleit voor meer samenwerking. Ik hoor graag
de reactie van de staatssecretaris, want ik zie ook wel dat de pakkans nu
klein is. Die moet echt groter worden.De heer Van Dijke (RPF):Mevrouw Örgü suggereert dat de bijstandsmaatschappelijk werker
in feite voor een deel medeverantwoordelijk is voor het frauduleuze gedrag
van de bijstandscliënt, doordat hij er wel van weet, maar niet optreedt.
Wil zij die bijstandsmaatschappelijk werker medeverantwoordelijk stellen voor
de sanctie die de bijstandcliënt kan treffen?Mevrouw Örgü (VVD):Het is moeilijk te bewijzen. Ik wil er in ieder geval voor zorgen dat
de medewerkers de mogelijkheid hebben hun vermoeden te melden. Zolang de gemeenten
of uitvoeringsinstellingen zo'n plek ontberen, zijn verwijten aan het adres
van de medewerkers niet terecht.Door middel van het Amsterdamse voorbeeld kan enigszins worden vastgesteld
hoe er met fraudeurs wordt omgegaan en ontstaat er een beeld van de terugvorderingpraktijk
Dit geldt niet voor de UVI's. Het is niet bekend in welke gevallen en in welke
mate zij tot terugvordering overgaan. De vraag is of de vordering altijd en
volledig wordt geïnd. Daarom zouden wij graag zien dat hiernaar onderzoek
wordt gedaan.Het aantal recidivegevallen is verviervoudigd in 1998. Met het beleid
van de gemeente Amsterdam in het achterhoofd, verbaast mij dit niets. De fraudeur
heeft immers niets te vrezen. De VVD-fractie is van mening dat de gemeente
bij herhaalde fraude moet kunnen volstaan met een afwijzing van nieuwe aanvragen.
Wij vragen daarom om een onderzoek naar de mogelijkheid om dit wettelijk te
regelen.Voorzitter! Hoeveel van de fraudeurs die gepakt worden, krijgen een gevangenisstraf?
Ik krijg de indruk dat de straffen niet verder gaan dan terugvordering. In
hoeverre is er sprake van echt straffen, bijvoorbeeld extra beboeting en gevangenisstraffen?Het kabinet heeft volgens de kranten het plan om alle fraudebestrijders
in de sociale zekerheid samen te voegen in een nationale sociale opsporingsdienst.
Het moet niet alleen bij krantenartikelen blijven. Graag verneem ik van het
kabinet wat het van plan is.De heer De Wit (SP):Mijnheer de voorzitter! Het motto van Paars I was: werk, werk, en nog
eens werk. Van Paars II lijkt het motto te worden: werken, werken, werken
en nog eens werken en wel werken om uit de armoede te komen, werken om de
aansluiting op de arbeidsmarkt niet te verliezen, dus ook als je kleine kinderen
hebt, werken als je nog niet weet of je in Nederland mag blijven en werken
tot je pensioen, of misschien ook nog daarna. Ondertussen dreigen verworven
rechten die strijdig zijn met dat motto onder het paarse geweld te sneuvelen.
Alleenstaande ouders in de bijstand dreigt het recht te worden ontzegd de
eerste vijf jaar voor hun kleine kinderen te zorgen. Dit heeft de Kamer proberen
te voorkomen door een motie aan te nemen. Ook ik wil de staatssecretaris vragen
wat met deze motie gaat gebeuren.Als het aan de minister ligt, wordt de VUT ter discussie gesteld en moeten
wij er zelfs rekening mee houden dat het gewoon wordt om tot ons 65ste jaar
door te werken, en misschien straks nog wel daarna. De werkgevers pleiten
al voor invoering op dit moment van de sollicitatieplicht voor werknemers
boven 57,5 jaar. Minister Jorritsma heeft daar recent heel duidelijke woorden
over gesproken. Mijn vraag aan de minister en de staatssecretaris van Sociale
Zaken is wat zij van dit voorstel vinden. Je kunt niet zeggen dat werkgevers
op dit moment volop bereid zijn oudere werknemers in dienst te nemen. Integendeel
zou ik haast zeggen. Uit een enquête van FNV Bondgenoten onder 55-plussers
blijkt dat 89% van de mensen die geantwoord hebben zeer ongelukkig is met
de verplichting die is ingevoerd tot inschrijving bij het arbeidsbureau, met
name omdat het arbeidsbureau nauwelijks bereid is ouderen actief
te helpen aan een baan, terwijl ook bij werkgevers 55-plussers nog steeds
niet in tel en vrijwel kansloos zijn. Een dergelijke inschrijvingsverplichting
brengt niets anders dan onrust en frustratie. Volgens de SP-fractie zou die
passieve arbeidsplicht van tafel moeten. Graag verneem ik de mening van de
bewindslieden daarover.Voorzitter! Laten wij het eens hebben over de mensen in ons land die werk
hebben, bijvoorbeeld de werknemers van Philips in Terneuzen. Zij zijn al een
week in staking en hebben gisteren nog in Eindhoven gedemonstreerd om hun
baan te behouden. Die baan dreigt te verdwijnen en dreigt overgeplaatst te
worden naar Polen vanwege de lage lonen daar. Het is toch te gek voor woorden
dat een winstmakend bedrijf puur uit nog groter winstbejag de productie langzaam
maar zeker naar lagelonenlanden gaat verplaatsen? Alsof de top van Philips
nog niet genoeg heeft aan de miljoenen opties die verzilverd zijn, ook het
bijna afgelopen jaar weer.Voorzitter! Het gaat niet alleen om Philips in Terneuzen. Als wij de kranten
opslaan, zien wij ook berichten over Vredestein in Doetinchem, over Hoogovens
in IJmuiden en over Flexa in Sneek. Dit zijn allemaal bedrijven waar op dit
moment geprobeerd wordt een nog grotere winst te realiseren, maar wel ten
koste van de werkgelegenheid in ons land. Mijn vraag aan de minister van werkgelegenheid
is: wat wil hij doen voor deze mensen wier baan op de tocht staat? Wat wil
hij doen om deze werkgelegenheid te behouden? Ik wijs in het bijzonder op
Philips. Dit bedrijf krijgt jaarlijks 65 mln. van de overheid in verband met
een technologiesubsidie. Ziet de minister mogelijkheden, aan die subsidie
nadere voorwaarden te verbinden, in die zin dat wordt gestreefd naar het behoud
van banen in ons land? Indien dit niet mogelijk is, subsidieert Nederland
op deze manier verplaatsing naar lagelonenlanden. Nogmaals, dat kan en mag
niet de bedoeling zijn. Graag de mening van de bewindslieden hierover.Er dreigt een tweedeling op de arbeidsmarkt. Werkgevers gaan steeds hogere
eisen stellen voor banen. Hoogopgeleiden nemen steeds vaker banen voor laagopgeleiden
in. De groei van de werkgelegenheid gaat daardoor vrijwel geheel voorbij aan
de langdurige werklozen in de bijstand. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de recente
armoedemonitor, maar ook uit het onderzoek van het al meer genoemde researchcentrum
uit Maastricht. Ook de banenplannen bieden meestal geen uitzicht op regulier
werk of op een structurele oplossing voor de armoede. Uit diezelfde armoedemonitor
blijkt namelijk dat de banengroei vooral bij de tweeverdieners terecht is
gekomen. En als uitkeringsgerechtigden erin slagen om werk te vinden, dan
duurt het drie of soms wel acht jaar om boven het sociale minimum uit te komen,
uit de armoede. Daarmee staat naar mijn idee het recept van paars dat werk
het beste middel tegen armoede is, ter discussie.Het is onbegrijpelijk dat de VVD volgens berichten in de krant van gisteren
durft te beweren dat er in de inkomenssituatie van de mensen die op het minimum
zitten, in de afgelopen jaren een verbetering is opgetreden, en zelfs een
flinke verbetering. Ik vraag me af waar de VVD dit vandaan haalt. Zij kan
dit in ieder geval niet uit de armoedemonitor afgeleid hebben, want daarin
is juist iets anders te lezen. Wij hebben nog steeds te maken met bijna een
miljoen huishoudens met een laag inkomen. En uit de koopkrachtcijfers over
1997 blijkt dat er nauwelijks een spectaculaire verbetering voor de mensen
op het minimum is opgetreden. Alleen wordt er op grond van maatregelen in
1998 en 1999 de verwachting uitgesproken dat mensen in de bijstand of werklozen
en arbeidsongeschikten er gemiddeld 1% op vooruit gaan. Alleen de ouderen
met AOW gaan er meer op vooruit, maar nog lang niet met 8%, waarmee de topmanagers
zichzelf in 1998 hebben verrijkt. De extra vooruitgang van 1% als gevolg van
de discussie in de Kamer over de Miljoenennota is natuurlijk mooi meegenomen,
maar die valt toch volkomen in het niet bij de achterstand die in de afgelopen
twintig jaar is ontstaan, de koopkrachtdaling van 23% waarover wij al vaker
in deze Kamer hebben gesproken.Armoede is in het rijke Nederland naar de mening van de fractie van de
SP onverminderd een probleem. Stigmatiserende initiatieven als een minimawinkel
en goed bedoelde en op basis van liefdadigheid georganiseerde initiatieven
vanuit de kerk zijn in wezen symptomatisch voor het tekortschieten van het
sociaal minimum, wat onaanvaardbaar is. Het is in wezen een schande dat deze
in een land als Nederland nog voorkomen. Naar onze mening kunnen wij nog steeds
een werkelijke verbetering van de positie van de mensen op het minimumniveau
verwachten van verhoging van het minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen.
Als second best, zo hebben wij ook bij de behandeling van de Miljoenennota
voorgesteld, zou een einde-eeuwsuitkering kunnen worden ingevoerd, een eenmalige
uitkering voor de mensen die nu in armoede leven. En dan bedoel ik een uitkering
van ƒ 1000 netto aan de gezinnen met een laag inkomen; volgens het
SCP en het CBS zijn dat er zo'n 400.000. Vele gemeenten willen op dit moment
juist vanwege de overgang naar het nieuwe millennium een extra bedrag aan
uitkeringsgerechtigden toekennen, alleen verschilt dit bedrag al naar gelang
de dikte van de portemonnee van de gemeenten van ƒ 50 tot ƒ
100. De wethouder van sociale zaken in Rotterdam heeft de rijksoverheid opgeroepen
het initiatief te nemen voor een landelijke regeling op dit punt. Graag verneem
ik de mening van de bewindslieden hierover.De WAO blijft aandacht vragen, zo is ook vandaag weer duidelijk gebleken.
En opnieuw is er een discussie ontbrand over de aantallen arbeidsongeschikten.
Financiële prikkels, zoals ingrepen in de hoogte en de duur van de uitkering,
veranderen daar bijna niets aan, zo blijkt uit een rapportage van het CTSV.
Psychisch arbeidsongeschikten uit de WAO halen en onder een ander regime brengen
helpt dus ook niet, want dat levert slechts een ander etiket op. Als VVD en
CDA zich echt bezorgd maakten om de mensen in de WAO, dan zouden zij moeten
letten op de oorzaken van arbeidsongeschiktheid. Psychische klachten ontstaan
niet zomaar, die hebben vooral te maken met de arbeidsomstandigheden, met
stress op het werk, met werkdruk. Bijna 2 miljoen mensen hebben er op dit
moment mee te maken. TNO bevestigt nog eens dat 43% van de WAO'ers door arbeidsomstandigheden
in de WAO zitten. Laten wij dan ook vooral werk maken van een verbetering
van de arbeidsomstandigheden en niet nu de WAO'ers dit jaar voor de derde
keer de stuipen op het lijf jagen, met name degenen met psychische klachten!Zojuist is er bij interrupties al uitvoerig over gesproken dat het kwalijke
is dat op dit moment opnieuw door toedoen van de VVD de dreiging boven deze
discussie hangt van de hoogte en de duur van de WAO-uitkering. Daarom herhaal
ik de vertrouwde leus van de SP: handen af van de WAO!Waarom overwegen wij niet om de reïntegratie beter aan te pakken?
Onlangs zei de fractievoorzitter van D66 dat wij moeten nadenken over het
opleggen van een ontslagverbod of over de verplichting voor werkgevers om
een aantal arbeidsongeschikten in dienst te nemen. Minister-president Kok
sprak bij de algemene beschouwingen in september jongstleden over een nationale
aanpak van de arbeidsongeschiktheid. Waar is die aanpak gebleven? Welke maatregelen
staan de bewindslieden op het ogenblik voor ogen om daar iets aan te doen?
Alle maatregelen hebben tot nu toe in ieder geval onvoldoende resultaat gehad.
Uit een enquête van de Berkenrodegroep Schiedam onder 13.000 profit-
en non-profitinstel- lingen blijkt dat tweederde van die bedrijven, ondanks
bekendheid met subsidieregelingen terzake, geen WAO'ers of gehandicapten in
dienst wil nemen.Dit jaar hebben wij met de minister van Sociale Zaken al gesproken over
de WVG. De signalen uit de gemeenten worden steeds duidelijker dat zij financieel
tekortkomen met betrekking tot de WVG. Het onderzoek van het CNV, waarover
dit jaar ook al is gesproken, wijst dat nog eens uit. Naar de mening van de
SP-fractie is dan ook de vraag aan de orde of het kabinet, vooruitlopend op
de evaluatie volgend jaar, bereid is om opnieuw die situatie bij de gemeenten
te bekijken en een bedrag ter beschikking te stellen om de voorzieningen op
peil te houden. Daar praten wij nu namelijk over: gemeenten gaan over tot
minimale pakketten, juist vanwege de optredende tekorten. Is het kabinet dus
bereid om daar iets aan te doen? Volgens onze berekeningen moet het gaan om
een bedrag van ten minste 300 mln. willen de gemeenten eruit komen.In het kader van de WVG heb ik nog een vraag over het bedrag van 175 mln.
dat indertijd bestemd was voor de chronisch zieken en de gehandicapten. Dit
bedrag is dus overgeheveld naar de WVG. Wat gebeurt daarmee? Komt dat bedrag
terug ten gunste van de chronisch zieken of wordt het gehandhaafd, zoals eerder
is gesuggereerd? Ik wil graag dat hierover opheldering wordt verschaft.De SP-fractie heeft in september een voorstel gedaan over de invoering
van een inkomensafhankelijke kinderbijslag. Dit kwam erop neer om de kinderbijslag
weg te halen bij de inkomens boven 2 ton; daar wordt het in wezen niet eens
opgemerkt, als men de kinderbijslag ontvangt. Voorts hebben wij voorgesteld
om van de inkomens tussen 1 ton en 2 ton de kinderbijslag via een glijdende
schaal af te toppen. Volgens onze berekening houden wij daaraan ongeveer 200
mln. over en dat bedrag kan ten gunste komen van de lage inkomens tot ƒ
36.000 netto. Omgerekend levert dat voor die categorie op jaarbasis ƒ
600 op. Toch vraag ik nogmaals aan de minister om op dit voorstel te reageren.
Ik roep de discussie eerder deze dag in herinnering met de heer Van Zijl over
het criterium van de kinderbijslag. Is de minister dus bereid om onderzoek
te laten verrichten naar de invoering van een inkomensafhankelijke kinderbijslag?Aan staatssecretaris Hoogervorst vraag ik hoe het staat met het Asbestinstituut.
Wanneer gaat dat zijn werk doen? Hoe staat het met de onderzoeken naar asbestose
en longkanker? Kan de staatssecretaris ook inzicht geven in de stand van zaken
en de vorderingen op deze twee punten in de afgelopen periode?Ik sluit mij graag aan bij de opmerkingen van de fractie van GroenLinks
over de jeugdminimumlonen voor 13- en 14-jarigen.Ik heb nog een vraag aan de minister van Sociale Zaken over de landmacht.
De SP-fractie heeft vragen gesteld over de sollicitatieplicht van jongeren
in een uitkeringssituatie of met een WIW-baan, die geconfronteerd worden met
een baan bij de landmacht. Wij hebben ook gevraagd of er druk mag worden uitgeoefend
op jongeren om een baan te accepteren bij de landmacht, op straffe van het
korten van de uitkering. De antwoorden die de minister hierop recentelijk
heeft gegeven – het was eind september, dacht ik – zijn niet duidelijk.
De enige vraag die beantwoord moet worden en die nog resteert, is de vraag
of een jongere die verwezen wordt naar een baan bij de landmacht, mag zeggen
dat hij daar helemaal geen trek in heeft. Mag hij zeggen dat hij helemaal
niks te maken heeft met het leger en dat hij dat gewoon weigert? Kan de minister
garanderen dat er dan geen sancties worden getroffen met betrekking tot de
uitkering?Mevrouw Schimmel (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik heb zo'n 26 minuten spreektijd, namelijk 20
in eerste termijn en 5 in tweede termijn, met 1 reserveminuut. Ik zal niet
veel uitweiden over algemene thema's, maar ik zal wel enkele zaken onder de
aandacht brengen waarvan mijn fractie vindt dat ze belangrijk zijn.Allereerst de gezinnen met kinderen en een laag inkomen. Vorig jaar hebben
de heer Van Zijl en ik een motie ingediend om aandacht te vragen voor verbetering
van de inkomenspositie van gezinnen met kinderen met een laag inkomen. Deze
minister heeft gekozen voor een algemene verhoging van de kinderbijslag met ƒ
50 per jaar per kind; een beetje voor iedereen, ongeacht of men dat nu wel
of niet nodig heeft. Met als gevolg dat het voor lage inkomens echt maar een
druppel op de gloeiende plaat is. Mijn fractie heeft in september gezegd in
plaats van een verhoging van de kinderbijslag een voorstander te zijn van
de introductie van een fiscale kinderaftrek in de eerste schijf van de loon-
en inkomstenbelasting, gericht op een fiscaal voordeel voor gezinnen met kinderen
van zo'n ƒ 400 voor een gemiddeld gezin per jaar. Nu komt de PvdA met
een soortgelijk voorstel, met iets andere bedragen. Overigens hebben wij vorig
jaar bij de begrotingsbehandeling ook nog naar voren gebracht dat dat ook
in de vorm van een zorgkostenforfait of een combinatiekorting zou kunnen.
De afweging willen we graag maken bij de voorstellen omtrent de belastingherziening
2000 – daar was de motie van vorig jaar overigens ook op gericht –
indien dit onderzoek er aanleiding toe geeft, bij de aanwending
van de gereserveerde ruimte voor lastenverlichting in het kader van het belastingplan
voor de 21ste eeuw de inkomenspositie van deze groep te verbeteren. Graag
laat ik dan ook de discussie over aan degenen die de belastingvoorstellen
behandelen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):U zei: de belastingplannen 2000. Die plannen zijn vorige week echter al
behandeld.Mevrouw Schimmel (D66):Nee, ik doelde op de plannen voor 2001.In het regeerakkoord is afgesproken dat een bedrag van 225 mln. wordt
gereserveerd voor de verbetering van de positie van chronisch zieken en mensen
met een handicap. We weten allemaal al jaren dat deze mensen bij een bepaald
inkomen structureel minder draagkracht hebben dan mensen zonder die chronische
ziekte of handicap, maar met hetzelfde inkomen. Reden daarvan zijn de extra
kosten die verband houden met de ziekte. De minister heeft besloten om het
gehele bedrag in te zetten voor de WVG. Nou begrijp ik best dat de WVG ook
een probleem is, maar het bedrag was bedoeld voor inkomensondersteuning van
chronisch zieken. Bij de algemene politieke beschouwingen dit jaar is inmiddels
een motie-De Graaf aangenomen om de fiscale faciliteit voor mensen met een
chronische ziekte of een handicap met 50% te verhogen. De kosten daarvan bedragen
30 mln. Wij zien graag dat voor 2001 en 2002 de resterende 145 mln. wordt
ingezet voor specifiek inkomensondersteunende faciliteiten en niet voor de
WVG.De vorige sprekers hebben het ook al over de armoedeval gehad. De commissie-Derksen,
die twee jaar geleden met een rapport kwam over de armoedeval, was niet zo
blij met inkomensafhankelijke regelingen. De commissie concludeert zelfs op
grond van haar analyse dat de nadelen van inkomensafhankelijke regelingen
als instrument ter bestrijding van armoede de komende jaren in het algemeen
zwaarder wegen dan hun voordelen. Je kunt zeggen dat de commissie een vooruitziende
blik had. Om die reden zou de inkomensafhankelijkheid van het geheel van regelingen
moeten worden beperkt, zei de commissie. De commissie zei dat ook lokale inkomensafhankelijke
regelingen dezelfde problemen kennen, die dan nog eens voor extra cumulatie-effecten
zorgen. De commissie doet ook nog een voorspelling, namelijk dat integratie
van inkomensafhankelijke regelingen in de belastingheffing aan de orde zal
komen. De commissie raadt een nadere studie aan. Naar mijn weten wordt die
discussie niet gevoerd, noch die studie verricht. Ik zou graag een reactie
van de minister hierop horen, want het lijkt me van belang, ook bij de grote
belastingherziening die eraan komt.Ook mijn fractie vindt het van groot belang dat er iets gedaan wordt aan
de armoedeval. Uit het Rotterdamse onderzoek naar de armoedeval blijkt dat
bijna alle huishoudens uit het onderzoek hun inkomensstijging na werkaanvaarding
teniet zien gedaan worden door het verlies van één of meer inkomensafhankelijke
regelingen. Vorig jaar is een motie ingediend om vóór 1 mei
de verschillende inkomensafhankelijke regelingen en hun grondslagen in kaart
te brengen, het inkomensbegrip te inventariseren en nog eens goed na te denken
over het belastbaar inkomen als uitgangspunt. Deze motie is voor de helft
uitgevoerd. Ik heb de inventarisatie niet gezien en ook niet de grondslagen,
maar wel de brief van de minister als antwoord op de vraag of het belastbaar
inkomen zou moeten worden gehandhaafd, omdat het verschillend uitpakt voor
eigenwoningbezitters en huurders. De minister wil eigenlijk niet af van het
belastbaar inkomen, ondanks het feit dat eigenwoningbezitters door dit inkomensbegrip
in aanmerking komen voor inkomensafhankelijke regelingen ten bedrage van ƒ
950 per jaar. Mijn fractie heeft daar, evenals de PvdA-fractie, wel moeite
mee. Er zijn nog andere inkomensbegrippen die in aanmerking zouden komen als
uitgangspunt voor die regelingen en die ook zo van het belastingformulier
te plukken zijn, want daar was het om te doen: dan heeft iedereen dezelfde
opgave.Evenals de PvdA zou ik de minister willen vragen toch nog eens een vergelijking
te maken tussen het belastbaar inkomen en het onzuiver inkomen als uitgangspunt
van inkomensafhankelijke regelingen en daarbij ook mee te nemen het belastbaar
inkomen zoals het er uit gaat zien na de belastinghervorming 2001. Op grond
daarvan is het immers ook weer aan wijziging onderhevig. Ik verzoek de minister
om dan toch eens na te gaan hoe het uitpakt. Eigenlijk vraag ik drie zaken:
een studie naar fiscalisering van die inkomensafhankelijke regelingen; voorts
ook eens andere uitgangspunten te kiezen en een keuze te maken wat betreft
de achtergrond van een nieuwe belastinghervorming.De anderen hebben ook gesproken over de knelpunten op de arbeidsmarkt.
We hebben inmiddels 170.000 banen in de gesubsidieerde arbeid, waar overigens
ook vacatures bestaan voor wat betreft de bezetting daarvan. Ook zijn er vacatures
op de arbeidsmarkt. Die arbeidsmarkt verlangt nu blijkbaar een andere aanpak
dan we hadden, toen we de reïntegratie-instrumenten bedachten. Belangrijk
is, denk ik, dat we er nu voor zorgen dat mensen in een reguliere baan komen.
Ik denk dat het belangrijk is dat het ministerie actiever wordt. Alleen een
informele conferentie in het voorjaar lijkt ons niet voldoende. Er zouden
meer mogelijkheden zijn, zoals die kunnen blijken bij het doorlichten van
de eigen reïntegratie-instrumenten.We hebben een onderzoek ontvangen van de minister over doorstroom van
gesubsidieerde arbeid naar reguliere arbeid. Daar staan een aantal zaken in:
a. licht die subsidieregelingen door op doorstroommogelijkheden, en b. let
op het bestaan van een negatief verband tussen subsidieduur en doorstroompercentages,
want anders ontstaat er een soort hospitalisering in de subsidieregeling.
Deelnemers moeten voorts zoveel mogelijk in de marktsector geplaatst worden
en een dienstverband aangaan met een reguliere werkgever in plaats van met
een uitvoerende instantie. Hierdoor wennen ook personen die vooralsnog werkervaring
moeten opdoen, meteen aan de omstandigheden van regulier werk en is hun positie
in verband met de interne vacatureprocedures gunstiger. Onze fractie is er
dan ook voorstander van om zoveel mogelijk ID-banen onder te brengen bij de
instellingen zelf en er gewone banen van te maken. Daarom verbaast het ons
dat per 1 januari de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de banen
in de zorgsector – hetzelfde geldt voor de banen binnen de sector BZK –
wordt overgenomen door de gemeente. Graag verkrijg ik hierop
een reactie van de minister.Een tweede aspect dat doorstroom in de weg kan staan, is het gebrek aan
flexibiliteit in de regelingen. Zo kan fase 4 er niet mee bereikt worden.
Voorts hebben – een aspect dat mevrouw Verburg noemde – WIW, WSW
en REA alle betrekking op deels overlappende doelgroepen met los van elkaar
opererende organisaties. Dit kan resulteren in het ontbreken van een totaaloverzicht
bij uitvoerders en inadequate en ineffectieve inzet van instrumenten en middelen.
Daarbij gaat het vooral om selectie van personen en bereik van doelgroepen,
verbetering van samenwerking en bedrijfsvoering.Vorig jaar heb ik mede namens de heer Kamp en de heer Van Zijl een motie
ingediend om de reïntegratie-instrumenten te stroomlijnen, waardoor snelle
en effectieve reïntegratie en doorstroom mogelijk wordt. Ik heb, eerlijk
gezegd, niet gezien in het rijtje van toegezegde moties en wat ermee gedaan
wordt, of deze motie uitgevoerd wordt. In het kader van de veranderende arbeidsmarkt
lijkt deze motie alleen nog maar aan actualiteitswaarde te hebben gewonnen.
Graag verkrijg ik een reactie, aangevende hoe het met de uitvoering van de
motie staat.Subsidie-instrumenten zullen wat ons betreft ook meer gericht moeten zijn
op de vraagzijde. Mevrouw Bussemaker heeft hiertoe een voorstel gedaan. Uit
onderzoek onder werkgevers in het MKB blijkt dat er vooral behoefte bestaat
aan ondersteuning bij de begeleiding van ongeschoold personeel, zeker als
de bedrijven te klein zijn om deze mensen goed te begeleiden. Als werkgevers
er al behoefte aan hebben om moeilijke doelgroepen aan te nemen, vinden zij
het vaak ingewikkeld om zelf deze mensen in het bedrijf te begeleiden omdat
er te weinig tijd voor is. Is het mogelijk om meer subsidiegelden te laten
stromen naar de begeleiding na plaatsing? ROZIJ heeft die aanpak altijd gevolgd:
probeer mensen uit ingewikkelde groepen te plaatsen en neem zoveel mogelijk
werk uit handen van de werkgever.Mevrouw Verburg (CDA):Mevrouw Schimmel noemt ROZIJ, een organisatie voor begeleid werken. Is
het haar bedoeling om de mogelijkheden van begeleid werken ook in de sfeer
van de bemiddeling uit te breiden of te bevorderen?Mevrouw Schimmel (D66):De intermediaire organisaties die zich bezighouden met plaatsing zouden
zich ook moeten bezighouden met de begeleiding na plaatsing. Dat hoeft niet
altijd heel ingewikkeld te zijn. ROZIJ heeft een heel specifieke doelgroep,
maar ook de minder ingewikkelde doelgroepen blijken pas bij de werkgever in
het potje te vallen als die er niet te veel werk aan heeft.De tweede mogelijkheid die ik onder de aandacht van de minister wil brengen,
is een tijdelijke stimuleringsregeling om bedrijfsscholen uit te breiden.
In de metaal en de installatietechniek is behoefte aan scholen die niet zozeer
aan de sector, maar meer aan ondernemingen zijn gebonden. Zo kunnen mensen
met een gebrekkige opleiding of verouderde vaardigheden snel met een praktijkgerichte
opleiding aan de slag. Ik dacht dat de heer Van den Akker dat bij de begroting
van Economische Zaken naar voren had gebracht. Graag verneem ik een reactie
van de minister.Ik breng nogmaals onder de aandacht dat de mogelijkheden voor uitkeringsgerechtigden
om een hogere opleiding te volgen zijn afgesneden. Gezien de tekorten op de
arbeidsmarkt aan hogeropgeleiden vinden wij dat betreurenswaardig. Ik noem
de motie van mevrouw Groenman uit 1989 over de mogelijkheid om ook in de bijstand
een hogere beroepsopleiding of een wetenschappelijke opleiding te volgen.
Er ligt nu een motie van GroenLinks en D66 om dit te bewerkstelligen. De minister
zal overleg voeren met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Wij hebben inmiddels nog niets ontvangen. Ik heb begrepen dat er een aantal
jaren geleden zelfs een bijstandsvrouw in de gevangenis heeft gezeten. Zij
had tegen de regels van de bijstandswet een hogere beroepsopleiding gevolgd,
kreeg daardoor een terugvordering van ontvangen bijstandsgeld die zij niet
kon betalen en moest voor haar inzet boeten met een gevangenisstraf.De arbeidsparticipatie van 55-plussers en vrouwen ouder dan 35 jaar in
Nederland is laag. Het Centraal planbureau stelt zichzelf de vraag of de participatieachterstand
van deze groepen het gevolg is van sociaal-culturele factoren dan wel of er
sprake is van institutionele belemmeringen. Het CPB stelt in de MEV 2000 dat
de ontwikkeling van het arbeidsaanbod van vrouwen een grotendeels exogeen
sociaal-cultureel bepaald karakter heeft en dat voor oudere mannen beleid
meer kan bijdragen tot een hogere participatie. Dat vind ik zulke ontzettende
onzin. Ook beleid kan de participatie van vrouwen verhogen. Zo'n idiote stelling
dat het een exogeen sociaal-cultureel bepaald karakter heeft, mag je toch
niet verwachten van het CPB? Ik zou graag een emancipatie-effectrapportage
over die MEV zien. Hoe kun je toch zoiets beweren? Het beleid is almaar gericht
geweest op aanbodvermindering van vrouwen: ontslag bij huwelijk, geen kinderopvang,
overhevelingstoeslag en kostwinnersfaciliteiten. En dan beweert men dat het
een sociaal-cultureel fenomeen is? Ik kan er echt met mijn verstand niet bij.
Ik word er weer woest over. Wij proberen almaar vrouwen met kleine kinderen
aan het werk te krijgen. Natuurlijk is dat belangrijk, maar hebben wij wel
strategieën ontwikkeld om vrouwen ouder dan 45 weer terug te krijgen
op de arbeidsmarkt? Het Centraal planbureau gaat ervan uit dat dit niet hoeft:
het is sociaal-cultureel bepaald, dus het is niet nodig. Maar dat zou een
heel stille reserve zijn waarvan je ontzettend veel plezier kunt hebben. Ik
zie nergens terug hoe wij dat beleid kunnen ontwikkelen. In het onderwijs
heeft men oud-onderwijzeressen aangeschreven om de personeelstekorten op te
vangen. Bij de politie zijn gepensioneerde politieambtenaren opgeroepen om
bij het EK hun diensten te bewijzen. Van de staatssecretaris voor emancipatiezaken
zou ik graag strategieën willen horen voor het aanspreken van de reserve
van oudere vrouwen. Het belastingstelsel moet daar een aanzet toe geven. Daarom
moet de grens voor de arbeidstoeslag niet op 50% WML liggen, en ook pensioenvoorzieningen
moeten voor vrouwen interessanter en toegankelijker worden.De arbeidsparticipatie van oudere mannen kan aangemoedigd worden door
VUT-regelingen te laten omzetten in prepensioenregelingen, waarvoor de wet-Witteveen
het kader heeft geschapen. Wij wilden bij deze wetgeving ook
de fiscale faciliteiten voor VUT afbouwen, gelijklopend met de omzetting in
prepensioenregelingen. Daar is een overgangstermijn voor geschapen tot 2009.
Wat ons betreft kunnen de VUT-belastingfaciliteiten ook in 2009 eindigen.
Ons lijkt het ook een goede zaak om ontslag in het wetsvoorstel verbod leeftijdsdiscriminatie
bij de arbeid op te nemen. In tal van wettelijke en andere regelingen, zoals
CAO's, worden leeftijdscriteria in relatie tot ontslag gebruikt, die een beschermende
werking voor ouderen hebben. In sommige gevallen kan dat terecht zijn, maar
in andere gevallen kan dat volstrekt verouderd en seksebepaald zijn. Wat ons
betreft moeten er veel ruimere mogelijkheden komen voor een deeltijdpensioen.
Het is nu vaak alles of niets. Bij de prepensioenregelingen gaat het er ook
om of je voldoende hebt opgebouwd om te stoppen als je 55, 60 of 65 bent.
In de wet-Witteveen zijn onvoldoende stimulansen ingebouwd om deeltijdpensioen
op te nemen. Volgens mij spreekt zo'n deeltijdpensioen mensen aan. Men gaat
niet plotseling terug van 40 uur werken naar niets, maar bijvoorbeeld naar
20 uur werken en 20 uur pensioen.Voor de speciale afdrachtskortingen voor ouderen voelen wij niets. Ouderen
met een bepaald inkomen vallen al onder de SPAK-regelingen. Als je er meer
ouderen onder brengt, door bijvoorbeeld de maximumsalarissen te verhogen,
is het de vraag of het de participatie van oudere mensen werkelijk bevordert
en je niet alleen de werkgevers subsidieert. Bovendien vind ik dat je oudere
werknemers wel erg problematiseert als je hen onder de afdrachtskorting laat
vallen.Voorzitter! De premiedifferentiatie WW voor oudere werknemers hebben we
destijds bij het veranderen van de ontslagrichtlijn voor ouderen naar voren
gebracht. Overigens hebben wij daarbij onze twijfels, omdat de risicoselectie
bij werving en selectie groter kan worden. Het gaat er nu juist om dat mensen
aangenomen worden, met name als je de sollicitatieverplichting opschuift naar
boven. De leeftijd van 57,5 jaar is niet heilig, maar een discussie daarover
kan pas gevoerd worden als de Wet verbod leeftijdsdiscriminatie bij arbeid
in werking is getreden. Dan neem je leeftijdsdiscriminatie bij werving, selectie,
opleiding en promotie weg.Het WAO-volume vormt al tien jaar lang een probleem in de Nederlandse
politiek. Eind jaren tachtig en in de jaren negentig zijn diverse wijzigingen
in de WAO aangebracht om aan de groei van het volume een halt toe te roepen.
Al deze wijzigingen lijken maar tijdelijk te hebben gewerkt, wie er ook in
het kabinet zat. De effecten van premiedifferentiatie en marktwerking moeten
nog blijken. Toch is er reden om meer te doen dan het kabinet nu doet. Vorig
jaar heeft D66 bij de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
gevraagd om een sluitende aanpak van de WAO. Hetzelfde verzoek heeft D66 herhaald
bij de algemene politieke beschouwingen van dit jaar middels een Kamerbreed
aanvaarde motie. Een sluitende aanpak in de WAO betekent dat je alles in het
werk stelt om mensen via de curatieve sector en reïntegratietrajecten
weer aan het arbeidsproces te laten deelnemen. Daarvoor zijn afspraken nodig
met werkgevers, werknemers, sociale partners en Arbo-diensten, waarbij de
overheid de regiefunctie op zich neemt. Zo'n sluitende aanpak vergt een grote
inzet van alle betrokken. Om een begin met een sluitende aanpak te maken,
stelt D66 voor te starten met een sluitende aanpak voor de instroom van jonge
WAO'ers. Wij verstaan onder jonge WAO'ers de WAO-gerechtigden tot de leeftijd
van 35 jaar. Dat betekent dat wat ons betreft iedere jonge WAO'er door de
Arbo-dienst geholpen moet worden. Dat moet een afspraak zijn tussen overheid
en Arbo-diensten via, bijvoorbeeld, een convenant. De Arbo-dienst die een
jonge WAO'er terugkrijgt op zijn of haar aangepaste arbeidsplek, al dan niet
met REA-gelden, krijgt daarvoor een bonus. Als het niet mogelijk is de jongere
op de eigen werkplek te herplaatsen, al dan niet met de nodige werkaanpassingen,
dan moeten de gebundelde Arbo-diensten via een gemeenschappelijke arbeidsdeskundigenpool
jongeren elders aan het werk hebben dan wel in een curatief traject geplaatst
worden. Beiden kan ook: halfcuratief en half aan het werk.De sociale partners zouden afspraken moeten maken over het aantal plaatsen
dat beschikbaar is voor jonge arbeidsgehandicapten. Aan het einde van het
eerste Ziektewet- of WAO-jaar moet een voorlopige schatting plaatsvinden van
de mate van arbeidsongeschiktheid. Mocht aan het eind van het traject van
maximaal twee jaar blijken dat het niet lukt om een jongere weer aan het werk
te helpen, dan vindt er een officiële schatting plaats. De jongere wordt
echter nog steeds door de pool van Arbo-diensten begeleidt tot het einde van
de termijn van zes jaar. Is het dan nog niet gelukt, dan geeft de pool van
Arbo-diensten samen met de betreffende uitkeringsgerechtigde, daarvan gemotiveerd
bericht aan de uitkeringsorganisatie.Dit behelst onze sluitende aanpak van de jeugd-WAO'ers. Wat mij betreft
moet dat het begin vormen van een bredere, sluitende aanpak. Daarbij baseer
ik mij op de sluitende aanpak van jeugdwerkloosheid die tien jaar geleden
werd geïntroduceerd. Die werd overigens geïntroduceerd op een moment
dat de jeugdwerkloosheid al behoorlijk begon af te nemen. Ik hoop op deze
manier mensen zo lang mogelijk binnen een bepaald circuit te houden. Ik zou
graag van met name de coalitiepartners een reactie horen op deze aanpak. Ik
zou ook heel graag van de andere in deze zaal horen wat zij van een dergelijke
aanpak vinden.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Mevrouw Schimmel zegt dat er na het Ziektewetjaar een voorlopige keuring
zal plaatsvinden. Het element van het uitstellen van de keuring voor mensen
die nog kunnen herstellen lijkt op iets wat ik al eens heb voorgesteld. Kan
mevrouw Schimmel zeggen hoe zij een en ander voor zich ziet. Stromen deze
mensen in de WAO?Mevrouw Schimmel (D66):Het wordt geen uitbreiding van de Ziektewetperiode of de loondoorbetaling
van 70%, aangevuld tot 100%. Op een bepaald moment moet de beslissing worden
genomen over de financiering en in welke mate die ten laste komt van de werkgever.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik snap dat mevrouw Schimmel de werkgever niet verder wil belasten met
de financiering. Sommige mensen ontvangen een gedeeltelijke WAO-uitkering
en een gedeeltelijke WW-uitkering na de keuring na een termijn
van een jaar. Doelt mevrouw Schimmel op de mogelijkheid dat mensen in de WW
blijven en dat zij dus uit de WAO blijven?Mevrouw Schimmel (D66):Bij mensen die een WAO-WW-uitkering ontvangen, beginnen twee trajecten
te lopen: de sluitende aanpak WAO en de sluitende aanpak inzake de bestrijding
van de langdurig werkloosheid. In die zin nemen de kansen toe op reïntegratie.De heer Harrewijn (GroenLinks):Het idee is dat mensen na een jaar Ziektewet niet instromen in de WAO,
ook niet gedeeltelijk, maar dat zij geheel in de WW blijven. Financieel maakt
dat voor de betrokkene niets uit.Mevrouw Schimmel (D66):Dat klopt. Het verschil is echter dat de betrokkene voortdurend wordt
geholpen. Ik krijg informatie van mensen die mij bellen over hoe het gaat.
Ik hoor daarvan dat mensen vaak niet eens meer iets van de Arbo-dienst horen
en dat er niets wordt gedaan om de mensen te helpen terug te keren naar de
werkgever. Laat staan als zij een jaar Ziektewet achter de rug hebben! Het
instellen van een gemeenschappelijke pool en een verplichting bij de Arbo-diensten
om de jongere WAO'ers te helpen, met een bonussysteem, is mijn poging om de
aanpak sluitend te krijgen. Er zijn echter allerlei variaties op mogelijk.
Ik probeer mij voor te stellen hoe wij het probleem kunnen opvangen.De heer Van Zijl heeft reeds iets gezegd over de pensioenen. De witte
vlekken op dit gebied blijken een hardnekkig probleem te zijn. Een wettelijke
pensioenplicht lijkt daarom op zijn plaats. Wij hebben overigens een voorontwerp
gepubliceerd over een wettelijke minimumindexatieplicht. De heer Van Zijl
heeft een voorstel gedaan om de besteding van overschotten te indexeren. Op
dat punt zullen wij waarschijnlijk de handen ineenslaan.Voor vrouwen is de toegankelijkheid tot pensioenregelingen nog steeds
slecht. Ik hoef dat de staatssecretaris niet te vertellen. De hoge toetredingsdrempel
maakt het voor vrouwen vaak onmogelijk om te participeren. Ik noem ook de
uitsluitingen die zij in het verleden hebben ondervonden. Wij zullen bij een
van de komende wetsvoorstellen komen met een maximering van de franchise,
wellicht met een horizonbepaling. Wij waren erg boos toen Sociale Zaken bij
de emancipatiebrief geen emancipatie-effectrapportage over vrouwen en pensioenen
had gevoegd. Die had een jaar geleden al klaar moeten zijn en het lijkt mij
een slecht voorbeeld als Sociale Zaken zelf de eigen emancipatie-effectrapportages
niet verricht. Kunnen wij nog iets verwachten?Ik steun de SER-adviesaanvraag die door de heer Van Zijl is opgesteld
over de onvolledige AOW-opbouw, met dien verstande dat het ook voor heel veel
Nederlanders die een aantal jaren in het buitenland werken, een probleem kan
zijn om de volledige ingezetenschap te bereiken. Sommige mensen hebben zich
vrijwillig verzekerd voor de AOW, maar hoe moeten wij daarmee omgaan? Misschien
is dit een element dat moet worden toegevoegd aan de adviesaanvraag.Ik wil nog één ding zeggen over de inkomensopbouw en de
statistieken in de nota en de begroting: de inkomens van mannen en vrouwen
zijn niet uitgesplitst. Wij krijgen almaar samengestelde inkomens te zien,
maar er worden geen inkomensontwikkelingen getoond van mannen gerelateerd
aan die van vrouwen. Ik zou graag willen dat deze cijfers werden uitgesplitst.
Dit geldt overigens ook voor de reïntegratiemaatregelen: hoe zit het
in de WIW, bij de ID-banen, hoe ziet het er overal uit en welke participatie
weten wij te bereiken voor vrouwen?Ten slotte sluit ik mij aan bij de vraag of er nog iets te doen valt voor
de vrouwenvakscholen.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik spreek mede namens de fractie van het GPV.Ons land heeft al vele jaren de reputatie een zeer stabiel sociaal klimaat
te hebben. De hete WAO-zomer van 1992 vormde een uitzondering, maar deze ligt
alweer ver achter ons. En de privatisering van de Ziektewet in 1996 veroorzaakte
niet veel meer dan een rimpeling in de sociale vijver. De steen die vorige
week in die vijver werd gegooid, leek echter een maatje groter. En daar sta
je dan met je poldermodel. Het siert de minister dat hij niet wegloopt voor
zijn verantwoordelijkheid en een keer gekozen heeft, al is het de vraag hoeveel
ruimte hij nog had voor alternatieven. Ik denk dat de huidige situatie hem
meer is overkomen dan dat hij er bewust, gedreven door ideologische motieven,
voor heeft gekozen. Deze gedachte wordt nog gevoed doordat ook bij andere
dossiers keuzes, die wellicht tot conflicten zouden kunnen leiden, worden
ontweken. Hoe kan anders worden verklaard dat ik nog niet eerder een najaar
heb gezien met zo weinig wetgeving op het gebied van sociale zaken?Dit brengt mij op het thema werkgelegenheid. Het is duidelijk dat de slogan
"'werk, werk en nog eens werk" gedateerd is. Werk is er wel, maar het probleem
is nu dat de goede mensen op de juiste plek ontbreken. Of werkgevers zien
ze niet, omdat ze gehandicapt, allochtoon of ouder dan 40 zijn. Het Researchcentrum
voor onderwijs en arbeidsmarkt verwacht dat er de komende jaren een groeiend
tekort zal zijn aan hogergeschoolden en dat de perspectieven voor lager geschoolden
sterk zullen verslechteren. Met welke beleidsmaatregelen wil de minister hierop
inspelen, in samenspraak met zijn collega van OCW?In deze tijd van economische hoogconjunctuur is er meer reden dan ooit
om ons af te vragen of er wel voldoende wordt geïnvesteerd in de arbeidsmarktintegratie
van ouderen, gehandicapten, allochtonen en andere moeilijk bemiddelbaren.
Van verschillende zijden wordt erop gewezen dat de arbeidsmarkt niet over
de gehele linie zo overspannen is als men doet voorkomen, omdat juist uit
deze groepen velen tevergeefs solliciteren. Als werkgevers echt massaal omhoog
zouden zitten, zouden zij meer zaken doen met deze categorie. Zolang velen
tegen hun zin aan de kant staan, is wat ons betreft de overheid als schild
voor de zwakken nadrukkelijk in beeld.Wat mogen wij, ook in termen van kwantificeerbare doelen, van dit kabinet
verwachten? Al eerder heb ik ook aangedrongen op kwantificeerbare doelen bij
de sluitende aanpak. Die ontbreken in belangrijke mate, wat ons betreft ten
onrechte. Zo schrijft de minister onomwonden dat voor fase 4-cliënten
geen taakstelling te geven is, maar dat vinden wij te makkelijk. Daarom dringen
wij aan op concrete streefcijfers. Ik veronderstel overigens
dat de regering arbeidscontracten van minder dan 26 weken niet meetelt als
een duurzame plaatsing in het kader van de sluitende aanpak. Klopt dat?Voorzitter! Oudere werknemers moeten worden geholpen door een wettelijk
verbod op leeftijdsdiscriminatie. Ik hoop dat de nieuwe wet een beter lot
zal zijn beschoren dan de oude. Maar er zal meer nodig zijn om de werkloze
oudere werknemers aan betaald werk te helpen. De pensioenopbouw lijkt in veel
gevallen nog een reële belemmering te zijn. Voor werknemers van 57,5
jaar en ouder lijkt dit probleem te zijn opgelost, maar dat geldt zeker niet
voor hen die net onder die leeftijd zitten en werkloos raken. Als ze bij werkhervatting
minder verdienen, worden zij geconfronteerd met een gat in hun pensioenopbouw.
Voelt de minister zich medeverantwoordelijk voor een oplossing op dit punt
en is hij bereid om voor deze groep aan een oplossing te werken?Voorzitter! De reïntegratie van arbeidsgehandicapten verloopt moeizamer
dan we zouden willen. Het aantal gerealiseerde plaatsingen dit jaar valt ronduit
tegen. Het zijn er 15.000 in plaats van 30.000. Halen wij overigens de 15.000
plaatsingen dit jaar nog wel? Eerlijk gezegd, maakt de aankondiging dat in
2000 75.000 trajecten moeten worden gestart in dit licht een weinig geloofwaardige
indruk. Kan de minister garanderen dat wij niet te maken zullen krijgen met
een situatie waarin het op papier allemaal wel klopt, maar de betrokkenen
er helemaal niks van merken?De fracties van RPF en GPV zijn ervan overtuigd dat in het eerste ziektejaar
veel winst is te boeken. Werkgevers kunnen bijna niet vroeg genoeg beginnen
met de reïntegratieactiviteiten. Wij betreuren het dat in dit licht de
beoogde verbetering van het poortwachtersmodel niet per 1 januari a.s. kan
worden doorgevoerd of dat het kabinet dat niet wil. Wij dringen erop aan toch
te streven naar die verbetering, los van het SUWI-voorstel. Volgens mij vergt
dat een relatief eenvoudige ingreep in de OSV. Als wij onze aandacht alleen
richten op het nieuwe SUWI-model, laten wij in elk geval in 2000 kansen liggen
om zo vroeg mogelijk in het eerste ziektejaar te reïntegreren. Ik overweeg
sterk om op dit punt een motie in te dienen indien het kabinet zich daartoe
niet wil laten bewegen, maar daar ga ik niet van uit.Ook wij maken ons zorgen over de tegenvallende instroom in de WAO. Ik
ben ervan overtuigd dat die instroom voor een belangrijk deel is toe te schrijven
aan miscommunicatie en nonchalance in het eerste ziektejaar. Laten wij ons
daar nu maar eens op richten voordat wij bepaalde groepen de stuipen op het
lijf jagen met ferme taal over het keuringsregime en inkomensterugval in het
Ziektewetjaar.Ik vraag ook nog aandacht voor "begeleid werken". De brief die staatssecretaris
Hoogervorst op 4 november naar aanleiding van de motie-Biesheuvel/Van Dijke
bij de Wet REA naar de Kamer stuurde, maakt duidelijk dat voorlopig nog geen
sprake zal zijn van gelijke beloning van gehandicapten – ik doel nu
op het zogenaamde functieloon in de WSW – op de reguliere arbeidsmarkt.
Het is onbegrijpelijk dat dit dossier al zoveel jaren zoveel problemen met
zich moet brengen. Ik wijs op het eindeloze getouwtrek rond het Bremanproject.
Ik dring er bij de staatssecretaris op aan de noodzakelijke aanpassing van
de Regeling samenloop met voortvarendheid af te ronden. Wat kan de staatssecretaris
ons op dit punt toezeggen?Een apart knelpunt vormt de reikwijdte van de Wet REA. Wat vindt de regering
ervan, hulpmiddelen in het vrijwilligerswerk en voor mensen met een WSW-indicatie
onder de werkingssfeer van de Wet REA te brengen?Dan kom ik op het inkomensbeleid. Dat is een rijksverantwoor- delijkheid,
maar steeds vaker ontwikkelen lokale overheden een eigen inkomenspolitiek.
De enorme bedragen die worden uitgezet in het kader van de bijzondere bijstand,
en dan ook nog vaak categoraal, getuigen daarvan. Dat geeft toch te denken?
Wat vindt de minister van deze ontwikkeling?Het is veelzeggend dat de VNG in reactie op de begroting stelt dat gemeentelijk
inkomensondersteuning in principe astructureel moet zijn. Langdurige ondersteuning
van minima zien gemeenten dan ook niet als hun taak. Ik deel die opvatting.
Wat vindt de minister in dat licht van het SER-voorstel om over te gaan tot
een extra koopkrachtondersteuning van 1% voor huishoudens met kinderen die
zijn aangewezen op een minimumuitkering en voor huishoudens die langdurig
op zo'n uitkering zijn aangewezen? Overigens, waarom zou die extra ondersteuning
zich moeten beperken tot uitkeringsgerechtigden?De regering heeft intussen nog altijd geen antwoord kunnen geven op de
problematiek van de zogenaamde armoedeval. Er was een commissie-Derksen. Daarna
kwam er weer een commissie. Ik neem aan dat deze commissie in elk geval zal
streven naar de introductie van een inkomensbegrip en naar op elkaar afgestemde
inkomensafhankelijke regelingen.In de schriftelijke voorbereiding heb ik gevraagd of dit dossier nog in
deze kabinetsperiode zal worden afgehandeld. Hierop werd geen duidelijk antwoord
gegeven. Wat is de ambitie van de regering op dit punt? In de tien voorstellen
die de FNV onlangs in dit kader heeft gelanceerd, wordt ook gepleit voor serieus
onderzoek naar een inkomensafhankelijke top op de kinderbijslag. Nu heeft
collega Van Zijl in het verlengde hiervan een lans gebroken voor de invoering
van een speciale kinderaftrekpost in de belastingen. Het zal de minister niet
verbazen dat ik daar zeer welwillend naar wil kijken. Ik hoop alleen niet
dat de heer Van Zijl hiermee een sluiproute opent voor het introduceren van
een mogelijke bezuiniging op de kinderbijslag, waarvan dan juist de middeninkomens
de dupe worden. Intussen lijkt ook de VVD met zijn kindgebonden budget in
onze richting op te schuiven. Nu de minister nog!De inkomensverbetering van bestuurders en commissarissen staat vaak in
schril contrast met de door hen bepleite loonmatiging. Het draagvlak voor
loonmatiging zal zeker niet toenemen als beloningen van topmanagers in een
wolk van geheimzinnigheid gehuld blijven. Is de regering nog van plan om wettelijk
vast te leggen dat er op bedrijfsniveau meer inzicht moet bestaan in de beloningsstructuur
van bestuurders en commissarissen? Ik meen dat dit reeds was toegezegd door
het kabinet, maar er komt niks van. Ik hoop niet dat ik het met een motie
moet afdwingen.Volgens het SCP is de inkomensontwikkeling van chronisch zieken en gehandicapten
sterk achtergebleven bij de gemiddelde inkomensontwikkeling.
Veel ziekte- of arbeidsgerelateerde uitgaven komen voor eigen rekening. Het
wrange is nu juist dat die uitgaven het laatste decennium aanzienlijk zijn
gestegen. Wajong-gerechtigden krijgen in het laatste belastingplan een belastingfaciliteit.
Gehandicapten die niet onder de Wajong-regeling vallen, blijven echter met
lege handen staan. Nu hebben wij een goed functionerende belastingfaciliteit
voor ouderen die ervoor heeft gezorgd dat met name onder alleenstaande AOW'ers
de armoede is afgenomen. Wat vindt de regering van de suggestie, een dergelijke
faciliteit te introduceren voor langdurig, volledig arbeidsongeschikten en
chronisch zieken zonder baan?Voorzitter! Nog altijd worden zeer veel huishoudens geconfronteerd met
problematische schulden. De kredietbanken en de sociale diensten geven onomwonden
toe dat zij lang niet alle schuldenaars kunnen helpen, ook niet onder de werking
van de nieuwe Wet schuldsanering natuurlijke personen. Vier jaar geleden heeft
de Kamer de regering al verzocht, ook bonafide private organisaties de mogelijkheid
te bieden, actief te zijn op dit terrein. Wij zijn nu vier jaar verder en
de regering presteert het, nog altijd geen adequate regelgeving tot stand
te brengen. De moeizaam tot stand gekomen algemene maatregel van bestuur die
in het kader van de Wet consumentenkrediet nodig was, heeft voor betrokkenen
praktisch geen betekenis. Waarom komt het kabinet niet gewoon met een algemene
maatregel van bestuur waarmee ook private organisaties uit de voeten kunnen?
Het duurt al zo lang dat het zachtjesaan tijd wordt dat de regering op dit
punt stappen zet die de door de Kamer beoogde consequenties heeft!Voorzitter! Het debat over de uitvoering van de sociale zekerheid zal
binnenkort worden vervolgd als wij een nader kabinetsstandpunt hebben ontvangen.
Opvallend is dat de discussie over privaat of publiek bij dit onderwerp zoveel
heeft losgemaakt, terwijl de private uitvoering van de bijstand intussen op
kousenvoeten binnensluipt. De minister ziet vooralsnog geen aanleiding tegen
uitbesteding op te treden. Wij zouden hierover eens een fundamenteel debat
willen voeren, bijvoorbeeld bij de evaluatie van de Algemene bijstandswet.
Zou de minister de gemeenten willen oproepen, tot die tijd zeer terughoudend
te zijn bij het uit handen geven van deze publieke taak?De vorming van CWI's verloopt moeizaam. Ik heb begrepen dat in een aantal
gevallen de UVI's en de RBA's nauwelijks participeren. Collega Harrewijn heeft
hier ook al over gesproken. In een artikel in NRC Handelsblad van 20 november
wordt een onthutsend beeld geschetst. Ondanks een investering van honderden
miljoenen hebben de UVI's geen verbinding met het CVCS. Kan de minister dit
toelichten?Bijlage 12 bij de begroting schetst een beeld van het toezicht. De Kamer
kan niet of nauwelijks beoordelen of en, zo ja, in welke mate het toezicht
momenteel functioneert. De informatievoorziening bij de begroting betreffende
misbruik en oneigenlijk gebruik is zwaar verouderd en achterhaald. Het gaat
over 1996. Het ontwikkelen van een integrale visie op het toezicht lijkt geen
prioriteit te hebben. Ik wil de minister dan ook vragen dit dossier in de
resterende kabinetsperiode wat serieuzer ter hand te nemen. Wil de minister
ons een nota toezeggen, waarin hij ingaat op het toezicht, op de vraag hoe
hij aan het toezicht gestalte wil geven en wat de recente ontwikkelingen op
dit punt zijn?Het plan-Van Elswijk is door het kabinet besproken. Een rapportage van
een universiteit geeft een totaal ander beeld. Wil de regering de Kamer snel
informeren hoe zij over een en ander denkt zodat wij daar verder mee kunnen
komen?De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! De taak van de bewindspersonen van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid zou zich qua omvang omgekeerd evenredig moeten ontwikkelen
ten opzichte van de situatie op de arbeidsmarkt. De werkelijkheid leert ons
echter dat deze duiding ideaaltypisch is. De gunstige economische situatie
waarin ons land zich nog steeds mag bevinden, laat intussen namelijk onverlet
dat er groepen zijn die niet in die welvaart delen. Juist voor hen ziet de
SGP-fractie een taak voor de overheid weggelegd.Het is een Bijbelse opdracht om de zwakkeren in de samenleving bijzondere
aandacht te schenken. Het Bijbelse begrip gerechtigheid raakt ook sociale
verhoudingen, beteugeling van hebzucht en zelfzucht, maar ook bescherming
van zwakken, van armen. In het oude Israël mochten niet alle aren en
druiven door de eigenaar worden binnengehaald, maar moest ook een deel worden
overgelaten voor de armen. Niet wegstoten en afschrijven, maar beschermen
was het devies. Het zijn rijke lessen, ook voor het sociale beleid van vandaag
en morgen.Voorzitter! Op het armoedebeleid wil ik niet uitgebreid ingaan, ook met
het oog op mijn beperkte spreektijd. Ik sluit mij wel aan bij pleidooien om
serieus aandacht te besteden aan de positie van gezinnen met kinderen die
van een laag inkomen moeten rondkomen.Voorzitter! De krapte op de arbeidsmarkt blijkt een onvoldoende voorwaarde
om de vele inactieven – om dat vervelende woord maar te gebruiken –
aan het werk te helpen. In de Sociale nota is deze situatie kernachtig aangeduid
als "de twee gezichten van de arbeidsmarkt". Wellicht is het beter te spreken
van "de polderparadox". Hoe dan ook, het is de taak van de regering om de
neuzen van die gezichten dezelfde kant op te laten wijzen. Het huidige beleid
schiet daarin kennelijk nog tekort. Dat baart zorgen. Die zorgen houden verband
met een tweetal constateringen.De eerste constatering is dat de doorstroom van gesubsidieerde naar reguliere
arbeid nog te wensen overlaat. Als we de cijfers van de minister bekijken,
blijkt dat in 1998 net 20% van de WIW'ers is doorgestroomd naar een reguliere
arbeidsplaats. Dat is geen bemoedigend percentage. Bovendien is de regering
niets bekend over de duurzaamheid van deze banen. Met andere woorden: het
is goed mogelijk dat een deel van die 20% voor een kortere periode op een
reguliere arbeidsplaats terechtkomt. Dat verergert het beeld alleen maar.
De SGP-fractie dringt er dan ook bij de regering op aan om de oorzaken van
deze relatief lage doorstroom in kaart te brengen. Bovendien moeten gegevens
beschikbaar komen over de arbeidsplaatsen waarop WIW'ers terechtkomen. Dat
zijn toch kerngegevens waarover de regeling minimaal zou moeten beschikken
om het beleid op dit punt op een geloofwaardige manier te kunnen voeren?
Waarom zijn dergelijke gegevens niet vanaf het begin reeds bijgehouden? Kan
worden toegezegd dat in de toekomst een nauwgezette registratie van een en
ander zal plaatsvinden?De tweede constatering is dat nog steeds een grote groep reeds langer
langs de kant staat. Als met een historisch laag werkloosheidspercentage deze
harde kern van inactieven kennelijk niet bemiddeld kan worden, geeft dat zorgen
voor de toekomst. Zijn deze mensen veroordeeld om levenslang langs de zijlijn
te blijven staan? De SGP-fractie roept de regering op om juist met het oog
op de harde kern van inactieven een krachtig beleid te voeren. Ziet de regering
op dit punt nog perspectieven of wordt ervan uitgegaan dat voor een deel van
deze groep de arbeidsmarktkansen zo goed als uitgesloten zijn? Kan zij aangeven
hoe zij de populatie inactieven van dit moment ziet? Hoe groot is de echt
harde kern waarvoor de reële mogelijkheden voor arbeidsparticipatie zo
goed als uitgesloten worden?Voorzitter! Ik heb zojuist al aangegeven dat de gunstige situatie op de
arbeidsmarkt nog geen aanleiding geeft om in juichstemming te geraken. Ook
op andere fronten is het polderpeil gestegen. Ik denk aan de discussie die
we vorige week in dit huis hebben gevoerd over de voortgang van het SUWI-proces.
Over dat proces heb ik nog een vraag. Van de kant van de adviesbureaus voor
opleiding en beroep is dit najaar gewezen op het wegvallen van de subsidie
van 7 mln. met ingang van volgend jaar. Op veel plaatsen wordt gewerkt aan
de integratie van de AOB's in de CWI's, maar pas over een jaar kan de AOB-functie
binnen de CWI's operationeel zijn. Er dreigt dus een gat van een jaar te vallen
voor deze vorm van dienstverlening. Is de regering bereid voor dat jaar in
een oplossing te voorzien? Hoe wordt bovendien rekening gehouden met de AOB-functie
in het SUWI-proces? Wordt zorggedragen voor een structurele inbedding in de
CWI's of wordt dit overgelaten aan de vrijheid van eik CWI afzonderlijk?Een groot punt van zorg ligt er voor de SGP-fractie op het terrein van
de flexibilisering van de arbeidsrelaties. In de eerste plaats dient blijvend
aandacht te bestaan voor de positie van de kostwinner. Bij meerdere gelegenheden
heeft mijn fractie dit probleem onder de aandacht van de regering gebracht;
dat doe ik ook nu. In de Sociale nota lees ik dat, wanneer vrouwen van kostwinners
betaald werk aanvaarden, een besparing zou kunnen optreden op publiek gefinancierde
activiteiten voor bepaalde groepen kostwinners. Dat is een gevaarlijke gedachtegang.
Bij herhaling heeft de regering aangegeven dat het combinatiescenario geen
blauwdruk betekent voor alle werknemers. Gezinnen die een principieel andere
keuze maken en het uitgangspunt van het kostwinnerschap hanteren, mogen hiervan
geen nadelen ondervinden. Als de bedoelde overwegingen wel een serieuze rol
van betekenis gaan spelen, zet dat de keuzevrijheid voor het kostwinnersmodel
onder druk. Dat is strijdig met alle toezeggingen die op dat punt gedaan zijn.
Bovendien worden ook faciliteiten die met het combinatiescenario samenhangen,
uit de publieke middelen gefinancierd; denk alleen maar aan de kinderopvangfaciliteiten.
Feitelijk stoelt de bewering van de regering dan ook op een drogreden. Om
het beeld uit de Sociale nota nog even vast te houden: ook hier is sprake
van twee gezichten. Graag zou de SGP-fractie nog eens uitdrukkelijk bevestigd
willen horen dat de keuze voor het kostwinnerschap in alle vrijheid moet kunnen
worden blijven gemaakt.Op het terrein van arbeid en zorg plaats ik nog één kanttekening.
We hebben een tijd geleden gedebatteerd over het zorgverlof. De uitkomsten
van dat debat zijn, wat het toepassingsbereik betreft, voor de SGP-fractie
onbevredigend, met name omdat binnen het zorgverlof niet de mogelijkheid wordt
geboden om de verzorging van de ouders ter hand te nemen.Wij vragen de staatssecretaris te overwegen het toepassingsbereik juist
ook op dit punt te vergroten.Voorzitter! Belangrijke knelpunten zijn er ook op het terrein van de Arbeidstijdenwet
(ATW) met name in relatie tot de zondagsarbeid. De ATW maakt het mogelijk
op zondag arbeid te laten verrichten als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden
dat vergen. Een recent onderzoek van de Reformatorisch maatschappelijke unie
(RMU) laat zeer verontrustende cijfers zien. Eenderde deel van de werkgevers
geeft aan werknemers met religieuze bezwaren geen vrijstelling te verlenen
van zondagsarbeid. Bovendien laat een kwart van de bedrijven weten zondagsarbeid
bij de sollicitatie als eis te stellen en eenvijfde geeft aan niet uit te
sluiten deze eis in de toekomst aan te leggen. De gevaren die de SGP-fractie
reeds heeft aangegeven bij de behandeling van de ATW, worden door dit onderzoek
bevestigd. Vorige week heeft de minister van EZ in het algemeen overleg over
de Winkeltijdenwet – waarmee de resultaten van dit rapport zeker ook
in betrekking staan – toegezegd om over de gesignaleerde problematiek
met onder andere de RMU in contact te willen treden. Vanwege de primaire verantwoordelijkheid
van de bewindslieden van SZW voor deze materie wil ik hun dringend vragen
zich bij dit overleg te voegen. Kent de minister het onderzoeksrapport? Wat
is zijn oordeel over de signalen die hieruit spreken? Is hij bereid het voorbeeld
van zijn collega van EZ te volgen en hierover in gesprek te treden met de
RMU?Voorzitter! Voor wat betreft de ATW wijs ik ook nog op diverse knelpunten
die in het kader van deze wet almaar blijven bestaan. In het verleden is uitgebreid
van gedachten gewisseld over de positie van bijvoorbeeld politie en brandweer.
Wat betreft de eerste groep is in het notaoverleg van afgelopen maandag over
het onderdeel politie uit de begroting van BZK en Justitie nog eens gesteld
dat er grote knelpunten blijven bestaan. Zo zijn er politieregio's die met
boetes worden geconfronteerd wegens overtreding van de bepalingen van de ATW.
Ik wil de bewindslieden dit nog eens klemmend onder de aandacht te brengen.
Welke actie wordt er op dit punt eigenlijk nog ondernomen? Is de regering
bereid om nu eens echt met oplossingen voor deze eerder gesignaleerde problematiek
te komen?Voorzitter! Tot slot nog een opmerking over de armoedeval en de fraudebestrijding.
De problematiek van de armoedeval houdt de gemoederen al veel te lang bezig.
Veel woordvoerder hebben hiervoor vandaag aandacht gevraagd. Het is aan de
ene kant een zeer weerbarstige problematiek. Daarom mag niet worden verwacht
dat nu opeens ijzer met handen kan worden gebroken. Aan de andere kant bestaat
overeenstemming over het feit dat de problematiek urgent is,
zodat het nodig is bij herhaling op voortvarendheid aan te dringen. Op dit
moment bereidt de vervolgcom- missie-Derksen een rapport over deze problematiek
voor. De SGP- fractie hoopt dat feitelijke knelpunten nu snel uit de weg kunnen
worden geruimd. Wat is de betrokkenheid van andere ministeries bij de totstandkoming
van het rapport? Op welke termijn kunnen wij het rapport verwachten?De fraudebestrijding is ook voor mijn fractie een aangelegen onderwerp.
Ik wil mij nu beperken tot de vraag naar de voornemens voor een nationale
sociale opsporingsdienst. Hoe verhoudt zich dit tot de kabinetsplannen voor
de positionering van de bijzonder opsporingsdiensten?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De bewindslieden zullen morgenochtend om 10.15 uur beginnen met hun antwoord.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Voorzitter: Rehwinkel 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-2162-2188.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl