ECLI:NL:RBHAA:2007:BI0504, Rechtbank Haarlem, 03-07-2007, 07/345
Rechtbank Haarlem — Uitspraak 
Datum: 2007-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: Inkomstenbelasting. Eiser heeft de premies voor de kapitaalverzekering met lijfrenteclausule ten onrechte in aftrek gebracht. Gelet op een brief van de verzekeringsmaatschappij, inhoudende dat eiser op dat moment geen actie behoefde te ondernemen, is geen sprake van grove schuld en acht de rechtbank de boete derhalve onterecht. De beschikking heffingsrente blijft wel in stand.

RECHTBANK HAARLEM
      Sector bestuursrecht, enkelvoudige belastingkamer
      Registratienummer: AWB 07/345
    
    
    Proces-verbaal van de mondelinge uitspraak in het geding tussen:
    
    
      X te Z, belanghebbende,
      en
      de Belastingdienst P, de Inspecteur,
    
    
    inzake het beroep van belanghebbende tegen de uitspraak op het bezwaar tegen de aan hem opgelegde navorderingsaanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 2001, de daarbij bij beschikking in rekening gebrachte heffingsrente en de daarbij bij beschikking opgelegde boete.
    
    
    Zitting 
    
    Bij het onderzoek ter zitting van 22 juni 2007 te Haarlem zijn verschenen belanghebbende en namens de Inspecteur mevrouw A.
    
    
    Beslissing
    
    
      De rechtbank:
      - verklaart het beroep gegrond,
      - vernietigt de bestreden uitspraak,
      - handhaaft de navorderingsaanslag,
      - handhaaft de beschikking met betrekking tot de heffingsrente,
      - vernietigt de boetebeschikking,
      - veroordeelt de Inspecteur in de proceskosten van belanghebbende tot een beloop van € 18 en wijst de Staat aan dit bedrag aan belanghebbende te voldoen, en
      - gelast de Staat het door belanghebbende betaalde griffierecht ad € 38 aan belanghebben¬de te vergoeden.
    
    
    
    Gronden
    
    1. Belanghebbende heeft in 1988 bij B een kapitaalverzekering met lijf¬renteclausule afgesloten. De betaalde premies zijn telkens in aftrek gebracht op het inkomen.
    
    2. Belanghebbende heeft over het jaar 2001 aangifte voor de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen gedaan naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 56.094. Hierbij is een bedrag van € 884 aan betaalde premies voor een lijfrenteverzekering in aftrek gebracht. Met dagtekening 26 april 2003 is aan belanghebbende een aanslag in de inkom¬sten¬belasting/premie volksverzekeringen over 2001 opgelegd die is berekend naar een be¬lastbaar inkomen uit werk en woning van € 56.369.
    
    3. Naar aanleiding van de aangifte over 2003 heeft de belastingdienst de aanvaardbaarheid van de aftrek van de lijfrentepremies onderzocht. Gebleken is dat de in aftrek gebrachte pre¬mies geen betrekking hadden op een lijfrenteverzekering, maar op een kapitaalverzekering met lijfrenteclausule. Sinds 1 januari 2001 zijn deze premies niet langer aftrekbaar. Dit heeft geleid tot een navorderingsaanslag over 2001 naar een belastbaar inkomen uit werk en wo¬ning van € 57.253. Tevens is een bedrag van € 73 aan heffingsrente in rekening gebracht als¬mede een boete opgelegd van € 114 (25% van de nagevorderde belasting).
    
    4. De rechtbank neemt als vaststaand tussen partijen aan dat de polis van belanghebbende bij B niet voldoet aan de voorwaarden die de Wet inkomstenbelasting 2001 stelt om de daarvoor betaalde premies als uitgave voor inkomensvoorziening in aftrek te bren¬gen. Partijen zijn het er kennelijk over eens dat belanghebbende de premies in de jaren 2001, 2002 en 2003 ten onrechte in aftrek heeft gebracht en dat de navordering, die erin be¬staat dat deze aftrek wordt gecorrigeerd, terecht is.
    
    5. Partijen houdt het antwoord op de vraag verdeeld of de Inspecteur bij het opleggen van de navorderingsaanslag terecht een boete heeft opgelegd. Voorts is de heffingsrente in geschil.
    
    6. Artikel 67e van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: de AWR) bepaalt dat, indien het aan opzet of grove schuld van een belastingplichtige is te wijten dat de aanslag tot een te laag bedrag is vastgesteld, dit een vergrijp vormt ter zake waarvan de inspecteur, ge¬lijktijdig met het vaststellen van de navorderingsaanslag, een boete kan opleggen van ten hoog¬ste 100% van het nagevorderde bedrag. Ingevolge artikel 25 van het Besluit Be¬stuur¬lijke Boeten Belastingdienst 1998 legt de inspecteur ingeval van grove schuld een vergrijp¬boete op van 25%. Onder grove schuld wordt verstaan een in laakbaarheid aan opzet gren¬zen¬de mate van verwijtbaarheid.
    
    7. De Inspecteur baseert het opleggen van de vergrijpboete met name op het feit dat be¬lang¬hebbende in december 2000 een brief van B heeft ontvangen waarin hem erop is gewezen dat hij een verzekering heeft waarop de wetswijziging van in¬vloed is. Voorts beroept de Inspecteur zich op berichten in de media.
    
    
      8. Bedoelde brief van B bevat – onder meer – de volgende passages:
      “ (…)
      Al met al is er thans sprake van een ingewikkeld stukje wetgeving. Helaas is de berichtgeving hier¬over in de landelijke media niet altijd juist. Zo is – geheel ten onrechte – geconcludeerd dat men maar beter de lijfrente premievrij kan maken óf de premie kan verlagen tot het  niveau van de zogeheten ba¬sis¬ruim¬te (f 2.283, ).
      Wij zijn van mening dat een dergelijke handelwijze absoluut voorbarig is. Evenals het premievrij ma¬ken van de lijfrenteverzekering om vervolgens later een nieuwe te sluiten. Daar komt nog bij dat dit on¬nodig veel kosten met zich meebrengt. Normaal gesproken, hoeft u dus op dit moment geen actie te ondernemen.
      (…)
      Uw lijfrenteverzekering is gesloten vóór 16 oktober 1990. 
      De aanspraken die u tot 1 januari 2001 heeft opgebouwd, blijven onder de oude regelgeving (van vóór 1992) vallen. Wilt u de aftrek voortzetten? Dan zal de lijfrenteverzekering voor de toekomst moeten worden aangepast aan de nieuwe regelgeving. Het contract moet uiterlijk bij de aangifte over het jaar 2001 (dus begin 2002) zijn aangepast. Wij verzorgen dit kosteloos voor u. U ontvangt van ons tijdig een polisaanhangsel.
      (…)”
    
    
    9. Naar het oordeel van de rechtbank kon belanghebbende na de ontvangst van de brief in redelijkheid denken dat hij op dat moment niets hoefde te doen. Er staat immers expliciet dat hij op dit moment geen actie hoeft te ondernemen en ook dat hij tijdig een polisaanhangsel zal ontvangen. Tijdig is blijkens de brief begin 2002. Dat belanghebbende er toen - ruim een jaar later - niet meer aan heeft gedacht, acht de rechtbank enigszins begrijpelijk. Daarbij komt dat belanghebbende bij het afsluiten van zijn verzekering heeft gekozen om dit te doen via een tussenpersoon. De omstandigheid dat hij van die tussenpersoon geen informatie be¬treffende polis¬aan¬passing ontving, kon min of meer zijn veronderstelling bevestigen dat geen actie van zijn kant werd ver¬wacht. Gegeven de omstandigheden overweegt de rechtbank dat belanghebben¬de, hoewel hem enig licht¬vaar¬dig handelen zou kunnen worden aangerekend   hij had bij¬voor¬beeld zijn tussenpersoon kunnen benaderen om te vra¬gen of de polis al was aangepast -, niet dermate lichtvaardig heeft gehandeld dat hem grove schuld kan worden ver¬weten. Daar¬bij neemt de rechtbank nog in aanmerking dat, zoals door belanghebbende ter zit¬ting aange¬voerd en door de Inspecteur niet weersproken, B de schuld van het feit dat de tussenpersoon na ontvangst van de brief niet de juiste stappen richting be¬langheb¬ben¬de heeft ondernomen, op zich neemt en zich ook bereid heeft verklaard om een eventuele boe¬te aan belanghebbende te vergoeden. De enkele omstan¬digheid dat in de media veel aan¬dacht is besteed aan de wetswijziging, acht de rechtbank on¬vol¬doende voor het in dit speci¬fieke geval aannemen van grove schuld, nog daargelaten dat in de brief van B is vermeld dat de berichtgeving hierover in de lan¬delijke media niet altijd juist is.
    
    10. Uit het overwogene in punt 9 volgt dat, nu geen sprake is van grove schuld aan de zijde van belanghebbende, de boete ten onrechte is opgelegd.
    
    11. Ingevolge artikel 30h van de AWR wordt heffingsrente in rekening gebracht over het po¬sitieve bedrag van de belastingaanslag. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de berekening van heffingsrente, zowel het in rekening brengen als het vergoeden, is bedoeld ter compensatie van niet genoten rente door belastingplichtige dan wel de schatkist. Het in rekening brengen is uitdrukkelijk niet be¬doeld als een sanctie. Wanneer heffingsrente in rekening wordt ge¬bracht, heeft een belasting¬plichtige gedurende de periode waarover de heffingsrente wordt berekend immers de moge¬lijkheid gehad om over dat geld rente te ontvangen bij een bank. Ge¬durende die periode be¬hoorde het belastingbedrag eigenlijk toe aan de schatkist en heeft de schatkist daarom gedu¬rende die periode geen rente over dat bedrag kunnen ontvangen. Ter compensatie wordt hef¬fingsrente in rekening gebracht aan belastingplichtige.
    
    12. Hetgeen de Inspecteur heeft uiteengezet en geconcludeerd omtrent de heffingsrente is naar het oordeel van de rechtbank, gelet ook op de in punt 11 weergegeven wetsgeschie¬de¬nis, volledig con¬form de ter zake daarvan gel¬dende regelgeving in Hoofdstuk VA van de AWR. Hetgeen belanghebbende daartegen heeft ingebracht - namelijk dat het hem niet kan worden aangerekend dat de belastingdienst pas in mei 2006 de aangifte over 2003 beoordeelt en daarbij vervolgens ook de onjuistheid van de aanslagen over 2001 en 2002 constateert -, wat er overigens ook van zij, betekent niet dat daarover anders moet worden geoordeeld. Nu de hoogte van de heffingsrente niet is be¬streden en ook overigens niet is gebleken dat de be¬cijfering ervan onjuist is, moet worden ge¬concludeerd dat het bij beschikking vastgestelde be¬drag van de heffings¬rente juist is.
    
    
    
    Proceskosten
    
    Nu het beroep gegrond is, acht de rechtbank termen aanwezig voor een veroordeling van de Inspecteur in de proceskosten als bedoeld in artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.  Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht komen daarvoor in aanmerking de reis¬kosten per tweede klasse van het openbaar vervoer die belanghebbende heeft moeten maken om de zitting te kunnen bijwonen, te stellen op € 18. Voor een hogere vergoeding acht de rechtbank geen termen aanwezig.
    
    
    Deze uitspraak is gedaan op 29 juni 2007 en op diezelfde datum in het openbaar uitgespro¬ken door mr. U.E. Tromp, rechter, in tegenwoordigheid van mr. M.C. Anema, griffier.
    
    
    
    
    
    
    Afschrift verzonden aan partijen op:
    
    
    
    Rechtsmiddel
    
    Tegen deze uitspraak kunnen partijen binnen zes weken na de verzenddatum hoger beroep instellen bij het Gerechtshof te Amsterdam (belastingkamer), Postbus 1312, 1000 BH Amsterdam.
    
    
      Bij het instellen van hoger beroep dient het volgende in acht te worden genomen:
      1.  bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd.
      2.  het beroepschrift moet ondertekend zijn en ten minste het volgende vermelden:
      a. de naam en het adres van de indiener;
      b. een dagtekening;
      c. een omschrijving van de uitspraak waartegen het hoger beroep is ingesteld;
      d. de gronden van het hoger beroep.