Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2006 (30300)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 96-158

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-10-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 3, pagina 96-158

22-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over moties, ingediend bij de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2006 (30300), te weten: - de motie-Bos c.s. over een evenwichtiger koopkrachtbeeld (30300, nr. 8); - de motie-Verhagen c.s. over jeugdbeleid, onderwijs en sport (30300, nr. 9); - de motie-Verhagen c.s. over verhoging van de kinderkorting (30300, nr. 10) en 21 andere moties (de nrs. 11 t/m 31)Pagina 158-161
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2006 (30300)Pagina 96-158
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 22 september 2005)Pagina 161-161
Presentie en opening (donderdag 22 september 2005)Pagina 71-71
Behandeling van: - de brief van het Presidium over een parlementair onderzoek naar het tbs-stelsel (30250); - de brief van het Presidium over een onderzoek naar de strafrechtelijke afwikkeling van de vuurwerkramp in Enschede (30251)Pagina 71-71
Regeling van werkzaamheden (donderdag 22 september 2005)Pagina 95-96
Noot 1: BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister-president, minister van Algemene Zaken, op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene politieke beschouwingenPagina 162-176
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2006 (30300)Pagina 71-95

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 728 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van:de algemene politieke
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2006 (30300).De beraadslaging wordt hervat.Minister Balkenende:Mijnheer de voorzitter. Ik wil u graag dankzeggen voor uw medeleven op
het punt van het tien minuten hier staan, maar het is goed geweest dat u nog
even heeft gewacht.Wij gaan door met de eerste termijn van de kant van het kabinet. Gisteren
bij de eerste termijn van de Kamer hebben velen van u aandacht gevraagd voor
de gevolgen van de nieuwe Zorgverzekeringswet. Tot nu toe kent Nederland een
verbrokkeld stelsel van ziektekostenverzekeringen voor gewone geneeskundige
zorg. Het stelsel zoals wij tot nu toe hebben, zou niemand vandaag de dag
nog zo ontwerpen op de tekentafel. Vanaf 1 januari 2006 is er één
wettelijke zorgverzekering voor iedereen. Het onderscheid tussen ziekenfonds
en particuliere verzekering verdwijnt. Met de inwerkingtreding van de Zorgverzekeringswet
bereiken wij een bijzonder moment in de ontwikkeling van het stelsel van ziektekostenverzekeringen,
waardoor ons stelsel ook op lange termijn solidair en betaalbaar blijft. Het
nieuwe stelsel is er namelijk niet van vandaag op morgen gekomen. Al onder
het kabinet-Den Uyl is het plan opgevat, voor de hele Nederlandse bevolking één
systeem van ziektekostenverzekering tot stand te brengen. Nu is het dan eindelijk
zover.De Zorgverzekeringswet gaat niet simpelweg over een nieuwe vorm van verzekeren.
De nieuwe manier van verzekeren is in wezen slechts een middel om te komen
tot waar het in de kern om gaat, een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige
gezondheidszorg, waarin een centrale positie is weggelegd voor de patiënt.
Er geldt een acceptatieplicht. Verzekeraars mogen dus geen risicoselectie
toepassen. Zij mogen geen onderscheid meer maken tussen ziek en gezond, jong
en oud. Hierdoor krijgen burgers meer keuzemogelijkheden. Verder is er in
het nieuwe stelsel sprake van een meer evenwichtige lastenverdeling en zijn
kinderen gratis verzekerd. De draagkracht van het huishouden wordt het uitgangspunt.Het is begrijpelijk dat het nieuwe stelsel ook leidt tot bezorgdheid bij
de burgers. Het kabinet heeft daar begrip voor en spant zich er maximaal voor
in, de overgang naar het nieuwe stelsel zo soepel mogelijk te doen verlopen.
Ik zal ingaan op de verschillende onzekerheden die door de heer Marijnissen,
mevrouw Halsema, de heer Bos en de heer Van As naar voren zijn gebracht.Allereerst de onzekerheid over het pakket. Het wettelijk pakket per 1 januari
is hetzelfde als het ziekenfondspakket. Dat is dus niet een mager of uitgekleed
pakket, zoals soms wel wordt gesuggereerd. In het wettelijk pakket zit alle
noodzakelijke zorg, waarvan de regering meent dat deze niet voor eigen rekening
en risico kan komen.Voor de aanvullende verzekering geldt, in reactie op de heer Van As, geen
acceptatieplicht, maar verzekeraars hebben toegezegd dat in de overgang naar
2006 iedereen zijn aanvullende verzekering gewoon kan behouden. Bovendien
is wettelijk geregeld dat de aanvullende verzekering niet kan worden opgezegd,
als men voor de basisverzekering naar een andere verzekeraar gaat. Tot slot
lijken in de praktijk steeds meer verzekeraars iedereen non-select te accepteren.Mevrouw Halsema heeft aandacht gevraagd voor de onzekerheid rond de onverzekerden.
Om te beginnen is in goed overleg tussen het ministerie van VWS en de zorgverzekeraars
een overgangstraject afgesproken. Dat traject moet het voor iedereen zo gemakkelijk
mogelijk maken, een goede keuze te maken uit het aanbod van verzekeraars.
In eerste instantie krijgen alle burgers van hun eigen verzekeraar half december
een aanbod dat zoveel mogelijk overeenkomt met de bestaande verzekering. Als
de verzekerde daar niet op ingaat, moet hij dat voor 1 maart laten weten.
Hij moet zich dan wel snel bij een andere verzekeraar aansluiten, want op
1 mei 2006 moet iedereen verzekerd zijn.Voor deze lange overgangstermijn is gekozen, omdat iedereen de mogelijkheid
moet hebben, de voorwaarden en premies van de verschillende verzekeringen
goed met elkaar te vergelijken. Het is zo geregeld dat wie geen keuze wil
of kan maken, automatisch verzekerd blijft, volgens het aanbod van zijn huidige
verzekeraar. Betalingsachterstanden kunnen leiden tot royement door de verzekeraar,
maar door de acceptatieplicht hoeft dit niet te betekenen dat betrokkenen
onverzekerd raken.In de voorlichtingscampagne zal de komende tijd extra aandacht worden
besteed aan moeilijk bereikbare doelgroepen, zoals oudere allochtonen, dak-
en thuislozen en verslaafden. Het kabinet verwacht niet dat het vraagstuk
van de onverzekerden bij de overgang naar het nieuwe stelsel groter wordt
dan nu. Overigens neem ik aan dat hierover nog wordt gesproken bij de behandeling
van de invoerings- en aanpassingswet. Ten slotte wijs ik erop dat mensen die
medisch noodzakelijke zorg nodig hebben, deze altijd zullen krijgen, ook al
zijn zij onverzekerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een van de verzekeringsmaatschappijen heeft ervoor gepleit om de termijn
voor wanbetaling te verruimen. Deze is nu op drie tot zes maanden gesteld.
Het verzoek is om deze te verruimen, zodat het risico minder groot is dat
mensen van verzekeringsmaatschappij naar verzekeringsmaatschappij moeten gaan
dwalen.Minister Balkenende:Ik zal geen aantallen noemen. Mevrouw Halsema heeft een punt als zij zegt
dat het grote consequenties kan hebben als mensen niet betalen en dus niet
verzekerd zijn. Dat is overigens niets nieuws, want dat is ook in de huidige
situatie het geval. Om die reden verstrekken wij voortdurend informatie. Wij
proberen aan iedereen duidelijk te maken dat mensen zich tijdig tot de Belastingdienst
moeten wenden als de noodzaak tot zorgtoeslag bestaat. Meer dan dat kunnen
wij niet doen. Betrokkenen moeten zich ervan bewust zijn dat het niet voldoen
aan de financiële verplichtingen tot royement kan leiden.
Zojuist heb ik gezegd dat dit vooral van belang is voor ouderen, allochtonen,
dak- en thuislozen en verslaafden. Aan deze groepen zal daarom extra informatie
worden gegeven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben het met de premier eens dat dit punt niet geheel verbonden is aan
de nieuwe Zorgverzekeringswet. Hij moet echter onder ogen zien dat het aantal
onverzekerden in de afgelopen jaren al fors is gestegen, namelijk van 175.000
naar 225.000. Daarom mag ik op dit punt van de premier ambitie verwachten.
Minister Hoogervorst heeft al gezegd dat het aantal onverzekerden onder de
nieuwe Zorgverzekeringswet niet mag stijgen. De fractie van het CDA heeft
aangegeven dat zij daar ook van uitgaat. Mag ik aannemen dat de premier dezelfde
ambitie heeft en dat hij dus niet zal toestaan dat het aantal onverzekerden
verder stijgt?Minister Balkenende:Ik refereer aan datgene wat minister Hoogervorst daarover heeft gezegd.
Zojuist heb ik overigens niet voor niets aangegeven dat dit onderwerp weer
aan de orde zal komen als wordt gesproken over de invoerings- en aanpassingswet.De heer Dittrich (D66):Ik kom terug op het probleem van de mensen die zorgtoeslag krijgen en
die daarmee misschien hun schulden gaan aflossen. Dat zal tot gevolg hebben
dat zij geen geld meer hebben om de ziektekostenpremie te betalen. Agnes Jongerius
van de FNV heeft inmiddels verschillende malen het voorstel gedaan om de mogelijkheid
te bieden tot het geven van een volmacht, zodat rechtstreeks aan de verzekeraar
wordt betaald. Ik heb begrepen dat de minister van VWS daarover niet positief
heeft geadviseerd, maar mij lijkt het een redelijk voorstel. Hoe staat de
premier daar tegenover?Minister Balkenende:Dit raakt feitelijk het vraagstuk van het verlenen van machtiging om het
zojuist geschetste doel te bereiken. Die mogelijkheid is er natuurlijk.De heer Dittrich (D66):Die mogelijkheid is er dus wel? Dat houdt in dat het zojuist geschetste
probleem zich dan niet zal voordoen.Minister Balkenende:Er wordt in december uitgekeerd. Het risico bestaat dus dat het geld dat
moet worden gereserveerd voor het betalen van de premie, een andere bestemming
krijgt. Als dat gebeurt, houdt dat in dat dit geld voor een oneigenlijk doel
wordt gebruikt. Wij weten wat daarvan de risico's zijn. Dat is de reden waarom
de mogelijkheid van machtiging bestaat. Iedereen kan daarvan gebruikmaken.Er is gevraagd naar de hoogte van de premie en naar de compensatie van
de overheid daarvoor. Op basis van de berekeningen heeft het ministerie van
VWS eerder dit jaar de conclusie getrokken dat de premie op ongeveer € 1100
per persoon per jaar zal uitkomen. Verschillende afgevaardigden hebben opmerkingen
gemaakt over de hoogte van deze nominale premie, wat begrijpelijk is. In het
nieuwe zorgstelsel zal die premie voor ziekenfondsverzekerden inderdaad stijgen.
Ons doel is een noodzakelijke verhoging te realiseren om het kostenbewustzijn
van de burger te vergroten. Om de zorg voor iedereen betaalbaar te houden,
zal er een zorgtoeslag komen. Op het meer principiële verschil van inzicht
met de heer Bos over de voordelen van de zorg in vergelijking met inkomensafhankelijke
premies zal ik straks nader ingaan; daar heb ik vanochtend trouwens al iets
over gezegd.Bij de voorbereidingen heeft de voorlichting terecht veel aandacht. Goede
voorlichting is de manier om onzekerheid weg te halen. Sinds de start van
de campagne is één loket geopend voor vragen van burgers, postbus
51. Daarvoor is een speciaal zorgteam opgeleid. Verreweg de meeste vragen
gaan over de financiële gevolgen. Daar kan postbus 51 vanzelfsprekend
pas sinds gisteren informatie over geven, omdat toen pas de uitwerking van
de plannen aan de Kamer bekend werd gemaakt. Ook via internet, op de website "denieuwezorgverzekering.nl",
wordt nu aan de hand van huishoud- en inkomensgegevens meer informatie gegeven
over de financiële gevolgen van de nieuwe zorgverzekering. Veel mensen
stellen hun vragen over de nieuwe Zorgverzekeringswet overigens niet aan de
overheid, maar aan hun zorgverzekeraar, werkgever of een andere instantie.
Daarom wordt met deze instanties intensief samengewerkt. Zo willen wij via
verschillende kanalen zo goed mogelijk inspelen op vragen die leven. Tegen
die achtergrond wil ik graag bekijken of er, zoals de heer Verhagen heeft
gesuggereerd, additionele organisatorische maatregelen, zoals een vliegende
brigade, genomen moeten worden. De regering zal de Kamer hierover nader berichten.De heer Verhagen (CDA):Het probleem is nu vaak dat postbus 51 niet de informatie geeft waar mensen
om vragen. Bovendien is de informatie niet altijd eenduidig, omdat verschillende
instanties informatie geven. Juist omdat bij zo'n majeure operatie veel vragen
leven – wat betekent dit voor mij persoonlijk? – is het goed om één
centraal aanspreek- en meldpunt te hebben. Ik hoop dus dat de nadere reactie
die de regering nog aan ons zal doen toekomen, daarop inspeelt. Je moet immers
niet zes verschillende soorten informatie geven over hetzelfde onderwerp.Minister Balkenende:Daar hebt u gelijk in. Het lijkt mij goed om ook deze opmerking te betrekken
bij de nadere informatie die de Kamer nog zal krijgen en die ik zojuist heb
toegezegd.Kritiek van meer principiële aard op de zorgverzekeringswet, die
ook vanuit de Kamer klinkt, is dat het systeem van hoge premies met compenserende
maatregelen de zaak nodeloos ingewikkeld zou maken. Een deel van de Kamer
is van mening dat inkomensafhankelijke premies veel eenvoudiger zouden zijn.
De regering heeft met volle overtuiging en met steun van de Kamer gekozen
voor een stelsel dat de ware kosten van zorg meer zichtbaar maakt. De regering
werd daarbij in zijn keuze gesteund door de SER. De nominale premie kan zo
een middel zijn om de burgers aan te zetten tot een zuinig omgaan met de zorg.
Dat geldt niet voor een inkomensafhankelijke premie. Via de zorgtoeslag wordt
vervolgens een vangnet gecreëerd. Met het kabinetsvoorstel voor de zorgtoeslag
vindt in het voorjaar automatisch een opwaartse correctie van de zorgtoeslag
plaats als de premie meer dan € 25 afwijkt van de raming bij het
Centraal Economisch Plan. De zorgtoeslag biedt zo een garantie aan de lagere
inkomensgroepen. Met het overboord zetten van de zorgtoeslag wordt ook die
garantie overboord gezet. De heer Bos heeft het gehad over de 5%, die hij "een Haagse
werkelijkheid" noemt. De zorgtoeslag maximeert alleen de premies die
horen bij de Zorgverzekeringswet. Daarbij wordt rekening gehouden met een
gemiddelde no-claimteruggave. Er is nooit iets anders beweerd. Ik weet dat
de heer Bos regelmatig over dit onderwerp heeft gesproken. In de memorie van
toelichting komt hij tegen waarvoor de compensatie is bedoeld.De heer Bos (PvdA):Ik ben een trouw lezer van de website van het CDA. Daarop staat al maanden
dat het voorstel van het CDA altijd is geweest dat mensen nooit meer dan 5%
van hun inkomen aan zorg kwijt zijn. De minister-president kan natuurlijk
zeggen dat hij hier niet namens het CDA spreekt, maar namens de regering.
Ik zal dus ook uit zijn stukken citeren. In de Miljoenennota staat letterlijk: "De
meeste huishoudens zullen ten hoogste 5% van hun inkomen aan zorg kwijt
zijn." Er staat dus niet "zorgpremies", maar "zorg".
Als je opschrijft dat de meeste huishoudens ten hoogste 5% kwijt zullen
zijn, ben ik nog wel geneigd om te zeggen: oké, het zal niet bij iedereen
lukken en er zullen dus best wel een paar hogere inkomens zijn die wat meer
betalen. Dat is echter niet de werkelijkheid. De huishoudens waar dit niet
voor opgaat, zijn immers precies de huishoudens waarbij de mensen meer dan
gemiddeld afhankelijk zijn van medicijnen: zij zijn wat ouder en zijn wat
vaker ziek en moeten dus meer medicijnen gebruiken. Zij maken hogere zorgkosten
en gaan door dat plafond heen. Bij hen breekt u dus echt een belofte.Minister Balkenende:U maakt hier bij heel veel debatten, ook altijd bij de algemene politieke
beschouwingen, een punt van. Dat hebt u ook vorig jaar gedaan. Mijn antwoord
is niet anders. De zorgtoeslag gaat en zal gaan over de nominale premie. In
de memorie van toelichting staat dat de gemiddelde nominale premie voor een
zorgverzekering, verminderd met het geraamde gemiddelde bedrag dat een verzekerde
naar verwachting in het daaropvolgende jaar aan no-claimvergoeding terug ontvangt,
in deze wet wordt aangeduid als de standaardpremie. Uit de context blijkt
waarover het gaat. Volgens de memorie zullen naar verwachting ruim 6 miljoen
huishoudens een inkomensafhankelijke zorgtoeslag ter compensatie van de hogere
nominale premies voor de zorgverzekering ontvangen. Hier kan geen misverstand
over bestaan. De heer Bos haalt de volgende zin aan. Hij weet echter goed
waarover het gaat in de Miljoenennota en de memorie van toelichting. Het is
nooit een compensatie voor de kosten van zorg in het algemeen geweest is.De heer Bos (PvdA):Ik citeer teksten van de CDA-website en de Miljoenennota over zorgkosten.
De minister-president wil het over de premie hebben. De realiteit is dat een
jonge, gezonde bankier een no-claimkorting krijgt van € 250. Een
werkgever die voor hem onderhandelt, en zijn spierballen kan laten rollen,
scheelt nog eens € 100 aan premie. Hij kiest bovendien voor een
hoog eigen risico, want hij is toch nauwelijks ziek, wat nog eens een paar
honderd euro scheelt. Een oudere, afhankelijk van medicijnen, krijgt geen
no-claimkorting, heeft geen werkgever die voor hem onderhandelt en neemt geen
hoog eigen risico omdat hij dat misschien niet kan betalen als hij ziek wordt.
In het systeem van het kabinet ontstaat dus wat premies betreft een verschil
van honderden euro's per jaar tussen jonge en gezonde mensen met een werkgever
en mensen die deze mazzel niet hebben. Waarom is dat sociaal?De voorzitter:Ik vraag de minister-president deze vraag even vast te houden. Ik geef
het woord aan de heer Verhagen om iets op te helderen over de website van
zijn partij.De heer Verhagen (CDA):De heer Bos wekt de suggestie dat wij een oneerlijke voorstelling van
zaken geven. Als de heer Bos alle nota's en rapporten over het nieuwe gezondheidsstelsel
van het CDA en het wetenschappelijk instituut van het CDA heeft bekeken, weet
hij dat wij altijd hebben gesproken over de nominale premie voor de basisverzekering.
Hij moet ook niet doen alsof hij verbaasd is. Tijdens de formatiebesprekingen
is hier uitvoerig over gesproken. Hij was het daarmee toen eens. Bij behandeling
van de zorgtoeslag, waarmee de PvdA-fractie twee maanden geleden heeft ingestemd,
bestond er eveneens geen enkele onduidelijkheid over de hoogte van de zorgtoeslag.
De heer Bos keert zich hier blijkbaar van af.De heer Bos (PvdA):Ik zal de formatie van januari 2003 niet overdoen. Die is niet voor niets
mislukt.Minister Balkenende:Daar hebben wij allemaal onze gevoelens bij!Ik heb overigens voor mij een document liggen dat het gelijk van de heer
Verhagen onderstreept. Ik ga daar niet op in, gegeven mijn rol.De heer Bos weet de ratio van de nominale premie. Daarmee wordt gewerkt
aan inzichtelijkheid van de kosten. Er is gekozen voor een zorgtoeslag en
een no claim. De ratio daarachter hang samen met het kostenbewustzijn. De
zorgtoeslag heeft betrekking op de premie en niet op andere kosten. Wat dat
betreft zijn wij altijd eerlijk geweest.De heer Bos (PvdA):Ik begrijp dus dat de minister-president ronduit verdedigt dat in het
nieuwe zorgstelsel jonge, gezonde mensen met een werkgever die voor ze onderhandelt
honderden euro's minder premie per jaar betalen dan mensen die deze mazzel
niet hebben.Minister Balkenende:Dat kan niet in algemene zin worden gesteld. Ook jongeren kunnen te maken
hebben met ziektekosten. Ik was nog nooit in een ziekenhuis geweest. Toch
heeft het onheil mij plotseling getroffen. De redenering is niet dat er een
selectie wordt toegepast. Wij willen dat mensen zich bewust worden van het
gebruik dat zij maken van zorg en de no claim is een instrument om daar verantwoord
mee om te gaan. Dat is niets nieuws. Dat is uit en te na met de Kamer besproken
in het kader van de nieuwe wet.De heer Bos (PvdA):Laat ik daar dan nog twee dingen over zeggen. Ik vind het buitengewoon
denigrerend ten opzichte van mensen die niet beter weten dan dat zij vaak
ziek zijn en daar zelf niets aan kunnen doen. Denk aan chronisch zieken. Waarom
moeten zij bewust gemaakt worden van wat het betekent om ziek te zijn en wat
het betekent om medicijnen te kopen? Zij maken vaak al zoveel kosten dat zij
zich daar meer dan bewust van zijn. Laat ik ter verdediging van wat ik zeg
eens iemand anders aanhalen. Minister Hoogervorst heeft vandaag
of gisteren in een interview gezegd dat mensen nu al van verzekeraar verkassen
als zij vinden dat de premie te hoog wordt. Elke keer als de premie stijgt,
verhuizen mensen van de ene verzekeraar naar de andere. Waarom moet de premie
dan verdriedubbeld worden, met alle onzekerheden die daarbij horen?Minister Balkenende:U praat nu feitelijk over de essentiële elementen van het nieuwe
verzekeringsstelsel. Wij hebben marktwerking, waardoor cliënten een keuze
kunnen maken. Dat er wordt geconcurreerd, hoort er gewoon bij. Daarom gaan
wij uit van een premie die een gemiddelde representeert. De concurrentie tussen
de verzekeraars is inherent aan het nieuwe systeem. Het leidt ertoe dat mensen
een keuzevrijheid hebben. Als u dat niet wilt, maakt u een andere systeemkeuze.
Wat u vindt is legitiem, maar ik denk dat dit element van keuzevrijheid kan
bijdragen aan een meer efficiënte zorg.De heer Bos (PvdA):Mijn punt is dat mensen die keuzevrijheid nu al hebben. De minister van
Volksgezondheid heeft vandaag gezegd dat hij met genoegen ziet dat 5%
van de verzekerden per jaar al de ene verzekeraar voor de andere inruilt en
hij zei erbij dat dit "best veel" is. Het gedrag dat u zo graag
wilt, is er al. Waarom zou je de premie dan drie keer zo hoog maken?Minister Balkenende:Dan krijgen wij ons principiële verschil. Wij kiezen voor de nominale
premie van om en nabij € 1100. U kiest voor een premie van € 400.
Het verschil is het volgende. Het kabinet biedt een toeslag en u komt naast
die premie van € 400 nog met een inkomensafhankelijke premie. Die
begint al vrij snel. Ik vraag mij af of dat in de praktijk zal leiden tot
grote verschillen. Het klinkt natuurlijk aardig, maar de vraag is uiteindelijk
wat het de burger kost. Ik heb helemaal niet de zekerheid dat uw systeem voor
de burger, zeker voor de burger met een lager inkomen, beter zal uitpakken
dan ons systeem.De heer Bos (PvdA):Ik zou eens gaan praten met die werkgever die 140 vrouwen met een parttimebaan
in dienst heeft. Zij krijgen nu veel hogere ziektekosten dan onder het oude
systeem en denken erover om die baan op te geven. Daar is niemand beter mee
af.De heer Verhagen (CDA):Volgens mij kwam dat omdat die man een heel hoog inkomen had. Kan de minister-president
aangeven hoeveel winst de chronisch zieken maken die nu vanwege de risicoselectie
een hoge premie betalen? Volgens mijn berekeningen zullen juist de chronisch
zieken die nu vanwege die risicoselectie een extreem hoge premie moeten betalen
honderden euro's minder premie gaan betalen.Minister Balkenende:De precieze cijfers kan ik waarschijnlijk pas in tweede termijn geven,
maar laat ik in algemene zin dit zeggen. Er is een verschil tussen chronisch
zieken in het ziekenfonds en chronisch zieken die particulier zijn verzekerd.
Dat verschil vervalt in de toekomst. Dat betekent dat degenen die nu oplopen
tegen extra kosten vanwege het hogere risico in de toekomst voordeliger uit
zijn. Ik zal even nagaan om welke cijfers het gaat. Als ik die informatie
kan geven, zal ik dat graag doen. Voor een bepaalde groep heeft dit systeem
dus een voordeel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er kan misschien wel een voordeel zijn voor de chronisch zieken die voorheen
particulier verzekerd waren, maar de grote groep chronisch zieken was dat
niet. Zij hebben wel degelijk te maken met een stijging van de kosten en die
mensen hebben uiteindelijk ook de hoogste kosten. Hoe je het ook wendt of
keert, er staat een straf op chronisch ziek zijn.Minister Balkenende:Zo zou ik het niet willen noemen. Ik maak mij ook zorgen over degenen
die te maken hebben met een chronische ziekte. Wij doen het maximale om ervoor
te zorgen dat men op de hoogte is van de regeling. Door middel van de zorgtoeslag
en andere flankerende instrumenten zorgen wij ervoor dat het financiële
plaatje aanvaardbaar is. De heer Van der Vlies heeft gesproken over de brief
van enkele leden van het kabinet over de fiscale mogelijkheden. Ik heb tegen
hem gezegd dat wij graag met de Kamer discussiëren over een zekere toespitsing
van de regeling opdat de groep om wie het gaat, nog beter kan worden bereikt.
Dit mag van ons worden verwacht en ik heb hier niet veel aan toe te voegen.
Natuurlijk zie ik het punt van de no claim en daar loop ik niet voor weg;
die keuze hebben wij gemaakt in dit stelsel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In dit verband wil ik de minister-president nog een andere vraag stellen.
Gisteren ontvingen wij een brief van minister De Geus en staatssecretaris
Wijn over de fiscale regeling voor chronisch zieken en gehandicapten. In vervolg
op een amendement van de heer Vendrik is een specifieke aftrekpost in het
leven geroepen voor chronisch zieken en gehandicapten. Staatssecretaris Wijn
heeft destijds in het debat gezegd dat die specifieke aftrekpost geen geld
mag kosten, maar ook geen geld mag opbrengen. Nu blijkt dat die regeling 95
mln. opbrengt. Ik verzoek de minister-president om die 95 mln. terug te sluizen
naar de chronisch zieken en gehandicapten.Minister Balkenende:Over dit onderwerp is vaker met de Kamer gediscussieerd en ook over de
vraag of de faciliteiten wel de mensen bereiken om wie het gaat. Wij zien
nu dat de aanspraken op deze aftrekregeling enorm toenemen. Het is een grote
groep en ook het budgettair beslag is in korte tijd fors toegenomen van 700
mln. tot ruim 1 mld. Het probleem is dat een deel van de groep voor wie de
regeling is bestemd, niet wordt bereikt. Wij willen graag het debat met de
Kamer aangaan om ervoor te zorgen dat die groep beter wordt bereikt en daarvoor
hebben wij voorstellen in onze brief aan de Kamer gedaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik doe een voorstel en geef er een financiële dekking bij. Het grote
probleem is dat het precies gaat om die grote groep die nu slecht wordt bereikt.
Er is nu sprake van een onderschrijding. De regeling mocht immers geen geld
opleveren en nu blijft er 95 mln. over.Minister Balkenende:Het is maar net hoe je dit definieert. Wij zien dat de aanspraken op deze
regeling geweldig zijn toegenomen. Wij schrijven in onze brief dat wij
met de Kamer in debat willen over de vraag hoe wij de regeling zodanig kunnen
vormgeven dat wij de groep om wie het gaat beter bereiken. Dit lijkt mij logisch
op basis van de ervaringsgegevens tot nu toe. Mevrouw Halsema wijst erop dat
er een bedrag over is, maar wij zien ook dat de totale aanspraken enorm zijn
toegenomen. Wij kunnen de zaken niet ongedaan maken en wij zien dat de aanspraken
zijn toegenomen. De regeling vertoont hiaten, want de groep om wie het gaat,
wordt onvoldoende bereikt. Wij willen daarom de regeling veranderen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben het ermee eens dat de aanspraken in het algemeen zijn toegenomen,
maar niet voor de chronisch zieken en gehandicapten. Dit is het grote probleem.
Daarom vraag ik u om dat bedrag van 95 mln. te reserveren voor de groep voor
wie het bedoeld is, namelijk de chronisch zieken en gehandicapten. Als ik
die toezegging niet krijg, overweeg ik een motie in te dienen.Minister Balkenende:Ik geef u die toezegging niet. Ik heb al gezegd dat de aanspraken enorm
zijn toegenomen terwijl degenen om wie het gaat onvoldoende gebruik maken
van de regeling. De kern van de discussie is de vraag hoe wij ervoor kunnen
zorgen dat de regeling wordt gericht op de groep voor wie zij bedoeld was.
Dit is de essentie van deze discussie. Voor het overige wacht ik de motie
af.De heer Marijnissen (SP):Ik wil het graag hebben over de essentie van het zorgstelsel. Als nu een
ding in een notendop aangeeft waarin dit kabinet verschilt met de opvattingen
van mijn fractie, dan is het wel het zorgstelsel. Laten wij een aantal korte
karakteristieken langs lopen. Er is een inkomensonafhankelijke premie-stelling
en een no claim waardoor zieke mensen betalen voor gezonde mensen. Marktwerking
en werken met winstoogmerk worden geïntroduceerd in de gezondheidszorg.
Mede als gevolg daarvan krijgen wij een enorme toename van de bureaucratie,
zie de hele discussies over de DBC's of de 6 miljoen brieven over de zorgtoeslag
die nu moeten worden rondgestuurd. Ten slotte leidt dit systeem ook nog eens
tot een enorme toename van de macht van de zorgverzekeraars. Uit voorbeelden
blijkt nu al dat hun macht zo ver reikt dat ze de macht in de spreekkamer
kunnen overnemen en op de stoel van de arts kunnen gaan zitten.Het is echt een heel slecht plan dat wordt verdedigd met het argument
dat mensen keuzevrijheid zouden willen hebben. Ik heb het in eerste termijn
keuzedwang genoemd. Wij hebben allebei onlangs in het ziekenhuis gelegen.
U weet dus waar ik het over heb. Toen ik getroffen werd door een hernia, wilde
ik alleen maar geopereerd worden. Maakte het mij iets uit in welk ziekenhuis
ik werd geopereerd? Ik wilde alleen maar dat het een goed ziekenhuis in de
buurt was. Ik mag er toch wel van uitgaan dat wij alleen maar goede ziekenhuizen
hebben? Vanwaar die hang naar concurrentie en keuzevrijheid? Mensen hebben
helemaal geen behoefte aan keuzes. Mensen willen zorg van een goede kwaliteit
op het moment dat zij die nodig hebben. Verder willen mensen dat iedereen
naar draagkracht betaalt voor de zorg die hij nodig heeft.Het alternatieve systeem van de SP is van een eenvoud en een rechtvaardigheid
om je vingers bij af te likken. Het staat echter wel haaks op dat het van
kabinet. Omdat de minister-president zojuist zijn website mocht noemen, noem
ik nu maar de website sp.nl waar mensen informatie kunnen vinden over onze
actie Noodrem. Het is onze hoop dat het kabinet zich door deze actie realiseert
dat het beter is om ten halve te keren dan ten hele te dwalen.Minister Balkenende:De heer Marijnissen en ik willen allebei dat mensen zich in de toekomst
zeker voelen over het zorgstelsel. Wij kunnen het huidige systeem alleen maar
instandhouden als de economie jaarlijks 3% groeit. Verder zijn er in
het huidige systeem elementen geslopen waarmee niemand blij kan zijn. Ik noemde
al het onderscheid tussen ziek en gezond, jong en oud. Het nieuwe systeem
kent echter maar één premie en een acceptatieplicht, waardoor
het systeem beter toegankelijk wordt.De heer Marijnissen heeft een andere visie op systeemkeuze. Die andere
visie komt erop neer dat hij wil dat er een heel nieuw systeem wordt ontwikkeld.
Ik wijs hem er dan wel op dat de keuze van het kabinet wordt gesteund door
de SER. De SER stelt namelijk dat de kosten van het systeem inzichtelijker
moeten worden. Het kabinet isoleert zich met zijn keuze dus zeker niet, nu
werkgevers en werknemers ook voor ons systeem hebben gekozen.Ik heb zojuist een discussie gevoerd met de heer Bos over inkomensafhankelijke
premies. Ik denk niet dat het zinvol is om dat debat over te doen. Het is
de overtuiging van het kabinet dat wij met dit stelsel op de goede weg zijn
en dat wij een toekomstbestendig systeem realiseren omdat het keuzevrijheid
en marktwerking mogelijk maakt en er aan de verzekeraars voorwaarden kunnen
worden gesteld. Wij doen er verder alles aan om de invoering van dit nieuwe
systeem zo goed mogelijk te laten verlopen. Het zou natuurlijk bijzonder slecht
zijn uit het oogpunt van consistentie van beleid als wij het nu opeens over
een andere boeg zouden gooien. U zult dan ook niet echt van mij verwachten
dat ik dat ga doen.De heer Marijnissen (SP):U noemt telkens weer twee voordelen: de acceptatieplicht en het opheffen
van het verschil tussen particulier en ziekenfonds. Ik ben altijd al een voorstander
geweest van een acceptatieplicht, maar een acceptatieplicht kunnen wij nu
ook al invoeren. Ik ben verder ook een voorstander van het opheffen van het
verschil tussen particulier en ziekenfonds. In het plan van de SP wordt dan
ook voorgesteld te komen tot één, grote volksverzekering.U verdedigt uw voorstel door naar de SER te verwijzen. Ik herinner u er
dan wel aan dat het hele Nederlandse establishment, inclusief de SER, een
voorstander was van de Europese grondwet. Het volk was echter in zijn geheel
tegen. Dat is nu weer het geval. Het hele establishment is voor en het volk
is tegen.Mensen begrijpen heel goed dat zorg en onderwijs kwetsbare zaken zijn,
want gerelateerd aan de mens en zijn beschaving. Je moet in dat soort systemen
geen commerciële prikkels inbouwen. De afspraken in de publieke sector
over het leveren van productie – zie de politie en het Openbaar Ministerie –
hebben geleid tot allerlei negatieve effecten.Minister Balkenende:Ik moet glimlachen, want gisteren zei u nog tegen de heer
Verhagen dat u niet zoveel ophad met demagogie. Dit is ook een stukje demagogie.De heer Marijnissen (SP):Een heel klein stukje!Minister Balkenende:Ik ben vriendelijk vandaag en houd het maar op een stukje demagogie. Ik
heb geen grote woorden nodig. Wij gaan natuurlijk geen vergelijking maken
met het debat over Europa en het establishment. Wij hebben het erover hoe
je ervoor kunt zorgen dat de zorg toekomstbestendig is. Daarbij kunnen wij
van mening verschillen over de instrumentenkeuze. Het is onze oprechte overtuiging
dat wij met het systeem waarvoor wij hebben gekozen en dat nu ook zijn beslag
gaat krijgen, een waarborg hebben geboden voor een toekomstbestendig stelsel
voor zorg. Dat is ook nodig. Er is jaren over gesproken. Wij zijn af van het
onderscheid dat bestond tussen ziekenfonds en particuliere verzekering. Het
is ook niet gek dat er bepaalde marktprikkels in zitten, want dat is ook in
het huidige systeem het geval. Ik kan alleen maar constateren dat de heer
Marijnissen en ik echt een andere visie hebben op de organisatie van de zorg.Over de opmerkingen betreffende de bureaucratie kan ik kort zijn, want
er wordt vaak een beetje overdreven. De Belastingdienst Toeslagen is een kleine
dienst die zich ook nog eens zal bezighouden met de huursubsidie. Wij moeten
ook vaststellen dat er net zo goed administratieve lasten zijn verbonden aan
een inkomensafhankelijke premie. Ik meen dat ook de heer Verhagen daarover
gisteren opmerkingen maakte.De heren Bos en Marijnissen hebben de vrees geuit dat de professionele
autonomie van de zorgverleners wordt aangetast door concurrerende commerciële
verzekeraars. Allereerst is het zo dat de minister verantwoordelijk blijft
voor de samenstelling van het pakket. Het vaststellen van de noodzakelijke
zorg die patiënten nodig hebben, is en blijft in de eerste plaats een
zaak van de artsen. Zij zijn degenen die op grond van medisch-inhoudelijke
criteria een diagnose stellen en bepalen welke behandeling, therapie of geneesmiddel
het meest adequaat is. Dat is een blijft een zaak van de arts. Het is echter
ook een systeem van checks and balances. Aan de ene kant zijn er de professionele
artsen die vanuit hun deskundigheid bepalen welke handeling of welk geneesmiddel
adequaat is. Aan de andere kant mag er en moet er zelfs ook gekeken worden
naar de prestatie, de kwaliteit en de prijs daarvan. De verzekeraars spelen
daarbij een cruciale rol, ook in het belang van de verzekerden. Zo kunnen
verzekeraars een belangrijke rol spelen bij het tot stand brengen van goede
integrale zorg voor chronisch zieken, zoals diabetici. Dat gebeurt nu al in
de praktijk.De heer Marijnissen (SP):Ik zou op dit punt graag een garantie hebben van de minister-president.
Ik zal niet in detail treden en alle voorbeelden noemen, maar ons bereiken
echt berichten dat zorgverzekeraars wel degelijk interveniëren als het
gaat om de behandeling, de diagnose, medicijnen, protheses, enzovoort. Zegt
de minister-president nu dat hij te allen tijde zal voorkomen respectievelijk
bestrijden dat dit zich verder voortzet en invreet in ons systeem van gezondheidszorg?Minister Balkenende:Nee, u moet goed naar mij luisteren. U krijgt van mij geen garanties.
Ik heb gezegd dat het om checks and balances gaat. Het is precies zoals ik
het heb aangegeven. Je hebt de professionaliteit van de arts of de specialist
en hij moet ook zijn eigen verantwoordelijkheid kunnen beleven krachtens de
eed die hij heeft afgelegd. Tegelijkertijd mag ook worden gelet op prijs en
kwaliteit. Daarin kunnen verzekeraars een rol spelen. Precies om die reden
gebruik ik de term "checks and balances".De heer Marijnissen (SP):Maar daar heb ik geen enkel probleem mee. Het is prima als een verzekeraar
zegt: wij hebben hier exact hetzelfde medicijn, enzovoort. Die discussie mag.
Maar wie heeft het laatste woord? Dat is de vraag.Minister Balkenende:Als er sprake is van medische noodzaak, dan ligt het laatste woord natuurlijk
bij de arts. Het blijft echter een kwestie van checks and balances. Als het
noodzakelijk is om een handeling te verrichten, dan weten wij wat de arts
te doen staat.De heer Marijnissen (SP):Ik noteer dat de minister-president zegt dat het laatste woord te allen
tijde aan de controlerend geneesheer is.Minister Balkenende:Indien de situatie en de ziekte daartoe aanleiding geven.De heren Van As, Rouvoet, Bos en Van der Vlies hebben aandacht gevraagd
voor de kwaliteit in de verpleeghuizen. Voor ouderen en ernstig zieken die
niet langer thuis kunnen wonen, moet goede zorg beschikbaar zijn. Daarover
bestaat geen verschil van mening. Dit kabinet zet dan ook sterk in op de verbetering
van de kwaliteit van verpleeg- en verzorgingshuizen. Het kabinet wijst daarnaast
met nadruk op het feit dat er tal van instellingen zijn die prima zorg leveren.
Sinds het negatieve rapport van de inspectie van september 2004 is een Deltaplan
voor de verpleeghuiszorg in gang gezet. Uiteindelijk zal ook in deze sector
transparantie van prestaties samenhangen met transparantie in de bekostiging.
Die moet ertoe leiden dat verpleeghuizen met veel cliënten die zware
en zeer intensieve zorg nodig hebben, meer geld krijgen dan verpleeghuizen
met minder zware patiënten. Vooruitlopend op deze nieuwe bekostigingssystematiek
zal het kabinet echter nu al extra geld beschikbaar stellen voor instellingen
waarvan duidelijk is dat zij tot deze zorgintensieve categorie behoren. Daarnaast
is extra geld vrijgemaakt voor opleidings- en stageplaatsen. In totaal gaat
het hierbij om 80 mln.De heer Van As (LPF):In HP/De Tijd van 1 juli 2005 stond een artikel waarin een vergelijking
werd gemaakt tussen een gevangenis in Nederland en een verpleeghuis. Daaruit
bleek overduidelijk dat de mensen in een verpleeghuis veel slechter af zijn
dan mensen in de gevangenis in Rotterdam. Dat is schrijnend. Daar zou u toch
eens nota van moeten nemen. Hoe kijkt u hier nu tegenaan?Minister Balkenende:Wij hebben in het verleden vaak gezegd dat het eigenlijk niet acceptabel
is dat in verpleeghuizen soms zes mensen op één kamer liggen
en mensen in een gevangenis alleen in een cel zitten. Dit kabinet heeft het
mogelijk gemaakt dat er meer mensen op één cel worden geplaatst.
Ik kom regelmatig in verpleeghuizen, bijvoorbeeld tijdens werkbezoeken.
Er wordt op dit moment een geweldige inhaalslag gemaakt om ervoor te zorgen
dat er betere kamers komen en dat er meer privacy is. Die zaken spelen op
dit moment. Het beleid dat wordt gevoerd en de veranderingen die worden doorgevoerd,
gaan volgens mij in de richting die u aangeeft.De heer Van As (LPF):Ik concludeer dat u geen kennis hebt genomen van het artikel. Dat neem
ik u niet kwalijk. Het zou echter een goede zaak zijn dat u er toch eens kennis
van neemt en dat u de vergelijking ziet, ook wat betreft het voorzieningenniveau
en eigen bijdragen. Ik denk dat u ook heel raar zal opkijken. Ik ben erg benieuwd
naar uw commentaar hierop. Misschien dat u de Kamer daar nog eens over kunt
berichten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil even aanhaken op de opmerkingen van de minister-president over
het extra geld voor verpleeghuizen. Wat is er nu precies extra? Mijnheer Balkenende,
u zegt dat het om 80 mln. extra gaat. Eerder kwamen er andere berichten van
lekkende ministers. Daar wilde u terecht een dempende persconferentie over
geven. Althans, terecht, u weet hoe ik daar over dacht. U wilde het terecht
dempen. Volgens de kranten ging het om 200 mln. Ik wil precies weten wat wij
extra gaan doen voor de verpleeghuizen. Ik ga er even van uit dat het bedrag
van 200 mln. juist is. Daar zit in elk geval een herschikking in van 120 mln.
binnen verpleeghuizen en aanpalende zorgvormen. Daarnaast komt een bedrag
van 40 mln. uit de groeiruimte AWBZ. Klopt het dat het bedrag voor de verpleeghuizen
uit de extra beschikbare ruimte die er nu is vanwege de aantrekkende economie
40 mln. bedraagt?Minister Balkenende:Ik sprak net over extra geld. Ik heb gezegd dat er in bepaalde instellingen
patiënten verblijven die extra zorg nodig hebben, de zogenaamde zorgintensieve
categorie. Ik heb ook gezegd dat er extra geld wordt vrijgemaakt voor opleiding
en stageplaatsen. Het totaalbedrag is 80 mln. Ik kan later eventueel een nadere
precisering geven van dit bedrag. Dat komt niet vanzelf tot stand. Er zijn
binnen de verpleeghuiszorg instellingen die het geweldig goed doen, soms met
eenzelfde budget als andere instellingen. Er zijn dus organisatorische verbeteringen
nodig. Wij sluiten onze ogen niet als er extra middelen nodig zijn. Dat heb
ik net al gezegd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijn vraag was heel simpel: hebben wij het nu over 40 mln. extra, dus
nieuw geld uit de nieuw beschikbare ruimte, voor de verpleeghuizen? Dat is
volgens mij namelijk niet meer dan € 1,60 per bed per dag. Wij hebben
in onze tegenbegroting dat bedrag niet voor niets verdubbeld. Staat dat bedrag
van € 1,60 nu in verhouding tot de ernst van de problematiek waar
wij het afgelopen jaar over hebben gesproken met de staatssecretaris?Minister Balkenende:Een kabinet neemt extra maatregelen en stelt extra middelen beschikbaar
omdat het van mening is dat er dingen moeten worden verbeterd. Wij kunnen
verschillen van mening over de mate waarin dat nodig is. Ik kan u ook vragen
of een verdubbeling van het budget wel in verhouding staat tot het probleem.
Die discussie lijkt mij eerlijk gezegd niet erg vruchtbaar. Wij hebben dat
geld op basis van de verantwoordelijkheid van de betrokken bewindspersoon
vrijgemaakt. Dat is goed voorbereid. Het bedrag komt tegemoet aan delen van
de kritiek en delen van de behoeften.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De conclusie is dus dat het niet om 80 mln. gaat, maar om 40 mln. nieuw
geld. U weerspreekt dat niet inhoudelijk, dus dat is de conclusie.Minister Balkenende:Ik heb net gezegd waarvoor 80 mln. ter beschikking is gesteld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil niet dat u hierbij wegloopt. U zegt waar het naartoe gaat. Dat
weet ik ook. Eerder is er op mijn initiatief door de Kamer ook extra geld
voor de zorgzwaartefinanciering uitgetrokken, juist voor de verpleeghuizen
vanwege die moeilijke categorie patiënten. Ik heb met een amendement
dat door de hele Kamer is gesteund extra geld kunnen vrijmaken voor palliatieve
zorg. Daarvan ging de helft naar de zorgzwaartefinanciering in verpleeghuizen.
Ik vraag u niet waar het geld naartoe gaat. Ik vraag u om eerlijk de keuzen
uit te leggen die u maakt als kabinet; daar spreek ik u op aan. Welnu, heb
ik het goed dat het gaat om 40 mln. nieuw geld voor de verpleeghuizen? Daar
wil ik een eenvoudig ja of nee op hebben. Als het "nee" is, dan
wil ik graag dat u uitlegt hoe het dan wel zit.Minister Balkenende:Het is extra geld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het gaat om 40 mln. en het is dus een "ja".De heer Marijnissen (SP):Ik geloof dat de heer Rouvoet gelijk heeft in dezen.Ik heb in de jaren dat ik nu in de Kamer zit, al vaak aan de interruptiemicrofoon
gestaan, sprekende over dit onderwerp. Het onderwerp gaat mij, maar ongetwijfeld
iedereen in de Kamer, buitengewoon aan het hart. Ik lees de volgende zin voor
uit het rapport van de Gezondheidsraad met als titel "Vergrijzen met
ambitie": "Als tekortkomingen van de zorg die nu door velen gesignaleerd
worden, blijven bestaan of toenemen, dan zou ook de behoefte kunnen toenemen
om zelf te bepalen wanneer men afscheid van het leven wil nemen." Hier
staat in één zin het verband tussen het geluk van mensen, hun
levenswil, en de leefomstandigheden in verpleeghuizen. Zover zijn wij dus
al in Nederland dat de Gezondheidsraad dit zo opschrijft. Het is een probleem
dat ons allemaal aan het hart gaat en waar iedereen altijd mee bezig is. Ik
zou van deze minister-president er nu eens een uitspraak over willen vernemen,
wanneer wij dit probleem echt en naar alle tevredenheid zullen hebben opgelost.
De minister-president heeft terecht gewezen op de vergrijzing en het feit
dat wij 2 miljoen ouderen erbij krijgen. Wij hebben hier te maken met een
heel groot probleem, nu al maar ook voor de toekomst.Minister Balkenende:Eigenlijk praat u in termen van garanties. Kan de premier zeggen wanneer
wij de problemen uit de wereld hebben geholpen en het anders is? Dat kan ik
u niet toezeggen. Ik zeg wel dat wij onze ogen niet gesloten hebben voor situaties
waarin mensen terecht zijn gekomen, situaties die ongelooflijk
pijn doen, ook bij familieleden. Dat is ook de reden waarom er zoveel wordt
gedaan om ervoor te zorgen dat de situatie wordt verbeterd. Ik heb zojuist
al aangegeven: minder mensen op een kamer, meer individuele zorg en zorgen
dat de organisatie van de zorg wordt versterkt. Al die elementen spelen mee.
Wij doen vanuit onze mogelijkheden het maximale om te zorgen dat er aan verbetering
wordt gewerkt, want het beeld dat u schetst – dat beleven mensen voor
een deel ook zo – is heel pijnlijk en daar sluiten wij de ogen niet
voor.De heer Marijnissen (SP):Ik ben ervan overtuigd dat de premier daar zijn ogen niet voor sluit,
maar hij handelt er niet naar. Ik neem het hem niet kwalijk dat hij even niet
adequaat kon antwoorden op de vraag van de heer Rouvoet, maar de heer Rouvoet
heeft inhoudelijk gelijk. Ik raad de minister-president aan om, als het gaat
om 40 mln. erbij en om het echt 80 mln. aan extra investeringen te maken,
genereus de daad bij het woord te voegen en te zeggen: wij gaan daar nu fors
meer in investeren.Minister Balkenende:Er wordt meer geïnvesteerd en er wordt gewerkt aan verbetering van
de organisatie van de zorg. Datgene wat zich afspeelt, gaat ons zeer ter harte
en daar zijn wij ook druk mee bezig. U weet dat.Voorzitter. De heer Van der Vlies heeft gesproken over de mantelzorg.
De mantelzorg is een onmisbaar iets in de Nederlandse samenleving en ook het
kabinet is zich ervan bewust dat mantelzorg zeer langdurig en intensief kan
zijn en dat daarom ondersteunende instrumenten gewenst zijn. In de notitie "De
mantelzorger in beeld" wordt hierop nader ingegaan. In de notitie wordt
er waardering uitgesproken voor de zorg die mantelzorgers bieden. Zij zijn
het goede voorbeeld in de samenleving van de wijze waarop belangrijke normen
en waarden met betrekking tot solidariteit en onderlinge dienstbaarheid gestalte
kunnen krijgen. Er worden diverse maatregelen genoemd, die erop zijn gericht
de mantelzorger te faciliteren. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan
het versterken van de regionale en landelijke infrastructuur van mantelzorgondersteuning,
het versterken van de mogelijkheden van mensen hun eigen zorg te organiseren,
het verspreiden van best practices om arbeid en zorg beter te kunnen combineren
en dergelijke. Het treffen van maatregelen in de fiscale sfeer – de
motie-Van der Vlies – wordt, zoals uit de voornoemde notitie blijkt,
niet goed mogelijk geacht.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is dan jammer. Ik heb natuurlijk de betreffende stukken ook gelezen
en wij komen daar nog over te spreken. Ik zou toch de optie van enigerlei
vorm van fiscale ondersteuning willen openhouden. Zo goed als wij dat voor
de vrijwilligers hebben gezocht, zou het ook hier gezocht moeten worden, want
wij moeten er niet aan denken dat dit stukje cement van de samenleving zou
wegvallen. Het is duidelijk – dat erkent ook de nota – dat mantelzorgers
zich inspanningen moeten getroosten om inderdaad die mentale kwaliteit te
blijven leveren; daar zouden wij met elkaar ons iets aan gelegen moeten laten
liggen. Vandaar dat ik even blijf bij mijn dringende verzoek om die motie,
die vorig jaar werd aangenomen en die als niet gemakkelijk uitvoerbaar wordt
beschouwd, nog eens ter hand te nemen, om te zien of wij daarmee nog een stap
verder kunnen komen. Ik heb geen concrete voorstellen, want de nota gaan wij
nog bespreken, maar laten wij het nadenken daarover niet op nul zetten. Daaruit
zou een diskwalificatie kunnen ontstaan voor iets wat wij in onze samenleving
moeten koesteren.Minister Balkenende:Het debat kunnen we zonder meer voortzetten. Het kabinet heeft zoals bekend
gekeken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden. De fiscale tegemoetkoming
van vrijwilligers is natuurlijk wel een manier om de waarde zichtbaar te maken
die wordt toegekend aan vrijwilligerswerk. Het ligt breder, maar deels komt
het natuurlijk wel tegemoet aan wat u terecht naar voren brengt.De heer Van der Vlies (SGP):Ik begrijp die link, maar als je doelgroepen benoemt, zijn het geen synoniemen.Minister Balkenende:Daar heeft u gelijk in.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil nog een laatste vraag stellen over het zorgstelsel. Dat wij een
groot inhoudelijk verschil van mening hebben over het zorgstelsel, dat wij
als niet-solidair beschouwen, moge duidelijk zijn. Een ander punt is de goede
invoering van het zorgstelsel. Allemaal voorzien wij problemen: miljoenen
mensen begrijpen niet waar het over gaat, zij begrijpen de zorgtoeslag niet
goed, er is allerlei bureaucratische rompslomp, de 540 ambtenaren, u kent
de verhalen. Nu heeft de heer Hoogervorst gezegd dat hij zijn lot verbindt
aan een goede uitvoering van het zorgstelsel. Ik neem aan dat dat in dezelfde
mate voor u zal gelden.Minister Balkenende:Minister Hoogervorst heeft gezegd dat, als het mis gaat, niet alleen hij
een probleem heeft, maar ook het kabinet, en zo is het ook.Ik kom toe aan onderwijs en innovatie, waarover gisteren veel is gezegd.
Kennis en innovatie staan hoog op de agenda van dit kabinet. Onze ambitie
is dat Nederland in 2010 tot de voorhoede behoort op het terrein van hoger
onderwijs, onderzoek en innovatie. Dat draagt bij aan duurzame economische
groei, meer en betere banen, en een hechtere sociale samenhang. Met de invulling
van de FES-meevaller heeft het kabinet een substantiële impuls gegeven
aan het domein kennis en innovatie, en wel ter grootte van 1 mld. Van de toekomstige
meevallers wordt voortaan 50% hierin geïnvesteerd, wat een belangrijke
institutionele verandering en hervorming is.Tegen de heer Verhagen zeg ik het volgende. Over de concrete inzet van
mogelijke toekomstige meevallers kan ik nu nog geen uitspraken doen. Er is
een procedure afgesproken die ruimte biedt voor kansrijke voorstellen binnen
dit domein. Daarbij gelden in principe de reguliere FES-criteria en een onafhankelijke
toets door het CPB. Waar mogelijk zal het bedrijfsleven zeker gestimuleerd
worden navolging te geven aan de investeringen van de overheid, en zal er
zeker oog zijn voor regionale belangen. Daarbij denk ik aan Pieken in de delta.
De door de heer Verhagen genoemde punten bekijken we in het kader van het
reguliere besluitvormingstraject.Nederland spiegelt zich op het gebied van innovatie aan Finland. Agendabepalend
zijn, een lange adem hebben, ruimte laten aan betrokken partijen en waar mogelijk
extra investeren. Die vergelijking gaat ook op voor het onderwijs.
Beide landen paren relatief lage uitgaven per leerling aan een hoog prestatieniveau.
Zijn daarmee alle problemen uit de wereld? Zeker niet. Ik denk aan delen van
het vmbo, aan voortijdige schoolverlaters en het dreigende lerarentekort.
Ik erken het bestaan van deze problemen. Er wordt veel geld en energie gestoken
in verbetering. Ook het beleid gericht op het terugdringen van het voortijdig
schoolverlaten, met name in de grote steden onder allochtone jongeren, zal
daarom met kracht worden voortgezet door middel van het sluitend maken van
de registratie van voortijdig schoolverlaters. Er moet worden geïnvesteerd
in de brede school, omdat het huidige scholenbestand voor een groot deel ongeschikt
is om functies als kinderopvang, onderwijs en zorgtaken te combineren. Juist
een dergelijke combinatie is van belang voor het stimuleren van arbeidsmarktparticipatie.
Ik denk verder aan investeringen in leerlingbegeleiding en zorgadviesteams,
en het vergroten van het aanbod van maatwerktrajecten, waarin jongeren praktijkgericht
onderwijs volgen in een doorlopende lijn van voortgezet onderwijs naar beroeps-
en volwasseneneducatie. De ministers van SZW en OCW hebben daarnaast in het
plan van aanpak voor de jeugdwerkloosheid een reeks maatregelen voorgesteld
om werkloze jongeren zonder startkwalificatie binnen een half jaar aan het
werk en/of naar school te krijgen. Al deze maatregelen zijn inmiddels in gang
gezet. Binnenkort zal de Kamer worden geïnformeerd over de actuele ontwikkeling
ten aanzien van het aantal voortijdig schoolverlaters op basis van regionaal-meldpuntgegevens
over het studiejaar 2003/2004. Tevens zal dan worden aangegeven hoe wij de
aanpak van voortijdig schoolverlaten– door de heer Dittrich aangeduid
als nationaal aanvalsplan – willen gaan versnellen.De heer Dittrich (D66):Van de cijfers op dit punt zoals ze in de begroting zijn vermeld, schrik
ik nogal. Er is de doelstelling dat in 2010 de schooluitval voor 50%
moet zijn teruggedrongen en in 2006 voor 30%. Maar dat halen wij bij
lange na niet. Het betekent dus dat honderden jongeren hun school niet afmaken
en op straat komen te staan met alle gevolgen van dien. Ik hoor u zeggen dat
er nog allerlei nadere voorstellen komen, maar ik meen dat dit prioriteit
nummer één zou moeten zijn. Dus is mijn vraag of u toch niet
een tipje van de sluier kunt oplichten wat betreft de wijze waarop minister
Van der Hoeven probeert schooluitval tegen te gaan.Minister Balkenende:Ik wil niet vooruitlopen op datgene wat binnenkort zal worden gemeld.
Ik heb gezegd dat de Kamer binnenkort zal worden geïnformeerd over de
actuele stand van zaken, waarbij ook zal worden ingegaan op de strategie en
op de verschillende maatregelen. Ook zal daarbij worden ingegaan op hetgeen
u hierover naar voren heeft gebracht. U heeft gesproken over een nationaal
aanvalsplan. Het lijkt mij het beste om dat punt te betrekken bij de informatie
die de Kamer zo snel mogelijk zal bereiken.De heer Verhagen (CDA):In het kader van het voorkomen van schooluitval en van drop out hebben
wij in het verleden al gesproken over de leerwerkplicht. In de schriftelijke
antwoorden heeft u aangegeven dat voor de behandeling van de begroting van
Onderwijs de Kamer hieromtrent nader zal worden geïnformeerd. Zowel in
eerste termijn als in het debat over normen en waarden heeft mijn fractie
gevraagd om een verlengde leerwerkplicht tot 23 jaar inclusief wijziging van
de Leerplichtwet. Ter voorkoming van uitval voordat men een startkwalificatie
heeft, is het belangrijk dat je ook 16- en 17-jarigen bij de lurven kunt pakken.
In dat kader heb ik bepleit om eventueel de Leerplichtwet naar de leeftijd
van 18 jaar uit te breiden. Daarop wordt in de schriftelijke reactie echter
niet ingegaan. Ik zou dan ook de toezegging willen krijgen dat bij de informatie
die wij krijgen vóór de behandeling van de begroting van Onderwijs,
daarop alsnog wordt ingegaan.Minister Balkenende:Ik kan u toezeggen dat u wat betreft de situatie tot 18 jaar die informatie
zal krijgen. Dat hoor ik nu van de minister van Onderwijs. Voor het overige
hebben wij nadrukkelijk kennisgenomen van uw opmerkingen. Uw verhaal is bekend.
In de schriftelijke beantwoording zijn wij er ook al op ingegaan, maar deze
discussie zal ongetwijfeld nog worden voortgezet.De heer Van Aartsen heeft het toekomstperspectief geschetst van de brede
school in 2015, waarbij het uitvallen van lessen zoveel mogelijk wordt voorkomen,
de leraar zich richt op de lestaken en werkende ouders ervan verzekerd zijn
dat hun kinderen tussen half acht 's ochtends en half zeven 's avonds een
goed onderdak hebben. Het kabinet deelt de zorg van diverse partijen voor
goede voorzieningen op het gebied van voor-, tussen- en naschoolse opvang.
De brede school kan veel betekenen voor leerlingen, voor ouders en voor de
buurt. Diverse goede voorbeelden laten zien dat de brede school de sociale
samenhang in een wijk kan helpen versterken. Gemeenten hebben een belangrijke
taak om dit mogelijk te maken. Wij weten dat de beroepsbevolking in de komende
decennia steeds meer vrouwen, ouderen, hoger opgeleiden en allochtonen zal
tellen. Wij zijn aan hen verplicht die maatregelen te nemen die het hun daadwerkelijk
mogelijk maken de noodzakelijke bijdrage aan de Nederlandse economie te leveren.
Vandaar dat het kabinet de ontwikkeling van brede scholen stimuleert. Daar
trekken wij ook extra middelen voor uit. Voor aanpassing van schoolgebouwen
wordt, mede ter stimulering van brede scholen, een deel van de FES-middelen
ingezet. Doel is te komen tot sluitende dagarrangementen, zoals de heer Van
Aartsen wil. De ervaringen die met de operatie JONG worden opgedaan, zullen
in deze plannen worden meegenomen. Verder trekt het kabinet 200 mln. extra
uit voor kinderopvang. De Kamer wordt binnenkort geïnformeerd over de
inzet van deze extra middelen voor kinderopvang, die deels voor tussenschoolse
opvang kunnen worden ingezet. Centraal staat goed onderwijs, een goede opvang
voor kinderen en meer armslag voor de ouders die dat willen, om actief te
zijn op de arbeidsmarkt. Er moet ruimte zijn voor ouders om weloverwogen reële
keuzes te maken als de combinatie van arbeid en zorg wordt gewenst. Het komend
jaar zal het kabinet een perspectief voor de langere termijn ontwikkelen met
een uitgewerkte visie op brede school en kinderopvang en, voor zover daar
aanleiding toe mocht zijn, aanpassing van regelgeving.De heer Van Aartsen (VVD):Dat laatste is inderdaad vrij belangrijk, want tot op heden heb ik in
het antwoord van de minister-president niets gehoord over het voornemen om
artikel 45 van de Wet op het primair onderwijs te wijzigen. Dat is naar ons
oordeel noodzakelijk om dit mogelijk te maken. Verder willen
wij dit graag ingevoerd hebben per 1 januari 2007. Lukt dat?Minister Balkenende:Dan vraagt u wel wat! Er wordt verschillend over gedacht of het echt nodig
is om artikel 45 te wijzigen. Het lijkt mij beter om dit punt mee te nemen
in de visie die u zal bereiken. Wat betreft de invoering per 1 januari
2007 kan ik u geen garanties geven, want ik weet niet precies wat de consequenties
daarvan zijn. Het lijkt mij ook wat gratuit om te zeggen "dat doen wij
even", want daarvoor is het te gecompliceerd. Ik heb een aantal indicaties
gegeven van de elementen die daarbij een rol spelen. Wij hebben goed naar
u geluisterd en zullen later terugkomen op de vraag of wijziging van de wet
nodig is.De heer Van Aartsen (VVD):Ik zal erop terugkomen in mijn tweede termijn.De heer Van der Vlies (SGP):Ik verbaasde mij gisteren al over het voorstel van collega Van Aartsen
om de Wet op het primair onderwijs daarvoor te gaan wijzigen. Dat betekent
een wettelijke verplichting aan alle scholen, openbare en bijzondere, om voor
dergelijke voorzieningen te staan, met alle consequenties van dien, zoals
de aansprakelijkheid voor wat er gebeuren kan in de niet-schoolse tijd, maar
wel op de locatie. Dat zijn zwaarwichtige onderwerpen. Een dergelijke verplichting
lijkt mij toch wel heel ver te gaan. Voorliggende voorzieningen zouden aangesproken
kunnen worden op het regelen van dagarrangementen. Ik neem aan dat dit kabinet
toch wel de nodige reserves heeft als het gaat om een wettelijke verplichting,
zeker gezien de implicaties die het voor de onderwijswetgeving heeft. Als
dit zou doorgaan, is het wel een nieuwe bevoegdheid die ingesluisd wordt in
de onderwijswetgeving.Minister Balkenende:Dat is ook de reden waarom de heer Van Aartsen gisteren de opmerking maakte
die hij maakte. U geeft nu uw visie. Dit geeft al aan dat wij nu niet meteen
kunnen zeggen hoe wij het gaan doen. Verder wil ik kijken wat wel en niet
nodig is. Daar zullen wij op een goed moment, als de zaken goed zijn voorbereid,
nader op terugkomen. Het is interessant om zowel u als de heer Van Aartsen
te horen, want daarmee zijn de thematiek en de gevoeligheden wel ongeveer
geschetst.De heer Dittrich (D66):Dat is nog niet helemaal volledig. Daarom ik wil ik u ook graag interrumperen.
Wij pleiten hier al langer voor. Ursi Lambrechts heeft daar in 2004 ook al
een motie over ingediend. Wij hebben daar wel altijd een aantal voorwaarden
bij gesteld. Het lijkt aantrekkelijk om te zeggen dat het in 2007 allemaal
geregeld moet zijn, maar dan moeten de voorzieningen er ook zijn – daar
heb ik u wat over horen zeggen – en bovendien kun je niet zomaar zeggen
dat mensen die een uitkering hebben dit moeten gaan doen. Er moet kwalitatief
goed personeel zijn dat op de kinderen let en de kinderen begeleid. Dat moet
wel onderdeel zijn van de plannen van het kabinet. Ik wil u daarom aansporen
door te gaan op de lijn van de heer Van Aartsen. Die klonk interessant, maar
wij moeten niet de fouten gaan maken die het kabinet heeft gemaakt bij de
kinderopvang, namelijk te weinig financiën en te weinig kwaliteit. Daar
moeten wij echt voor oppassen.Minister Balkenende:Ook deze opmerking geeft aan dat het goed is om hier heel goed naar te
kijken en de zaken in kaart te brengen. U heeft nu namelijk het kwaliteitsaspect
naar voren gebracht. Dat veronderstelt dat van het kabinet mag worden verwacht
dat wij dit weloverwogen en goed voorbereid aan u zullen presenteren. Daar
zullen wij het komend jaar aan werken.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Ik bespeur een ambivalente houding bij de premier. Hij is
afhoudend als het gaat om de tegenbegrotingen van de oppositie, ook ten opzichte
van de voorstellen van de LPF. Dan kan er helemaal niets. Ik zou bijna zeggen:
wat de boer niet kent dat eet hij niet. Vervolgens doet mijnheer Van Aartsen
een op zichzelf aardig voorstel. Ik wil niet zeggen dat wij ertegen zijn,
maar er hangt wel een enorm prijskaartje aan. Ik hoop dat hij in tweede termijn
de dekking wil aangeven. De minister-president neemt dit vervolgens over of
het niets is.Minister Balkenende:Ik heb niet gezegd dat ik het overneem. Ik heb goed geluisterd naar hetgeen
de heer Van Aartsen naar voren heeft gebracht, naar de opmerkingen van de
heer Van der Vlies over de juridische aspecten en naar de opmerkingen van
de heer Dittrich over de kwaliteitsaspecten. Het is duidelijk dat wij deze
zaak zorgvuldig moeten bezien. Gegeven de opvatting van de Kamer hierover,
heb ik gezegd dat alle elementen in samenhang bezien zullen worden. Wij moeten
alle consequenties onder ogen zien, dus ook de financiële kant van de
zaak. Als alles in kaart is gebracht, weten wij wat mogelijk is.De heer Van As (LPF):Ik zie dat minister Zalm vertrokken is. Kennelijk wil hij hier niet bij
zitten.De voorzitter:Ik vraag de leden om geen politiek te bedrijven met het feit dat een bewindspersoon
eventjes afwezig is. Voor de Handelingen merk ik op dat minister Zalm wel
aanwezig is.Minister Balkenende:De heer Dittrich heeft een plan gepresenteerd voor de aanpak van het lerarentekort.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter...De voorzitter:Het spijt mij dat u er de dupe van bent, mevrouw Halsema, maar ik wil
nu een beetje vaart maken met het debat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil alleen weten of de minister-president nog apart terugkomt op de
kinderopvang.Minister Balkenende:Dat ben ik niet van plan. Ik begrijp van de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid dat de Kamer in eerste helft van oktober een brief over
dit onderwerp zal ontvangen, maar ik zie dat mevrouw Halsema dat niet wilde
weten.De voorzitter:Ik aarzel om hier een aparte discussie over te laten beginnen. Mevrouw
Halsema kan hier in tweede termijn op terugkomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik maak hier bezwaar tegen. Dit onderwerp is uitgebreid behandeld in eerste termijn. Het is een belangrijk onderdeel van de algemene beschouwingen.
U kunt niet zeggen dat wij hier niet over kunnen praten omdat de minister-president
het er niet over wil hebben.De voorzitter:Dat zei ik niet. Ik verwees naar de tweede termijn. Ik verzoek de minister-president
dan ook om er in tweede termijn wel op in te gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb hier niet voor niets in eerste termijn vragen over gesteld. Ik
wil weten of ik een motie op dit punt moet indienen. Daarvoor heb ik betere
antwoorden van de minister-president nodig.De voorzitter:Goed, dan is het woord aan de minister-president over dit onderwerp.Minister Balkenende:Maar voorzitter, nu wordt het een beetje slalommen.De voorzitter:Ik vraag u om niet indirect dingen in mijn richting te zeggen. Een lid
van deze Kamer heeft behoefte aan een antwoord met het oog op een eventuele
motie in tweede termijn. Dat brengt mij ertoe, u te vragen op het onderwerp
in te gaan.Minister Balkenende:In dat geval is het goed dat mevrouw Halsema haar vraag preciseert.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In het kader van de Voorjaarsnota heeft minister Zalm gezegd dat de sociale
partners tot augustus de tijd zouden krijgen om tot een vergelijk te komen
over de werkgeversbijdrage. Als dat niet lukt, zou de regering een wettelijke
regeling introduceren. Ik beschik over de letterlijke citaten van minister
Zalm. Ik wil weten welke stappen de regering nu zet. Wellicht moet ik een
motie hierover indienen.Minister Balkenende:Het ligt niet in het voornemen van het kabinet om op dit punt een wettelijke
maatregel te nemen. Gisteren is overigens de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers aan de orde geweest. Er is in dat verband gevraagd naar de consequenties
voor het arbeidsvoorwaardenoverleg. De Kamer is schriftelijk gemeld dat het
kabinet in 2006 een tussenevaluatie zal maken van de werkgeversbijdrage. Daarbij
zijn alle opties nog open, dus ook de verplichte werkgeversbijdrage. Het is
nog te vroeg om op dit punt conclusies te trekken, want de wet is pas negen
maanden in werking. Uit recent onderzoek blijkt dat de werkgeversbijdrage
licht is gestegen tot 73,5% van de werknemers die daar aanspraak op
kunnen maken. Ik ben niet van plan, op de ontwikkelingen vooruit te lopen.De heer Dittrich heeft een plan gepresenteerd voor de aanpak van het lerarentekort,
een belangrijk onderwerp. Er kan geen misverstand over bestaan dat wij allen
de zorgen delen over mogelijke lerarentekorten in de toekomst. Het kabinet
heeft bij zijn aantreden maatregelen genomen met het oog op het toen dreigende
lerarentekort in 2007 en volgende jaren. Deze maatregelen zijn versterkt door
demografische en conjuncturele ontwikkelingen en maken dat er nu sprake is
van evenwicht op de arbeidsmarkt. Het plan van D66 lijkt te zijn gebaseerd
op inzichten die zijn ontleend aan de onderwijsarbeidsmarktraming van 2002.
De nieuwe raming uit de Nota Werken in het onderwijs 2006 geeft voor het primair
onderwijs in ieder geval een veel positiever beeld. Mede dankzij het gevoerde
beleid worden er geen tekorten meer verwacht in het primair onderwijs.Dat laat onverlet dat onderwijs een sterk vergrijsde sector is. De nieuwe
ramingen voor de komende jaren laten een oplopend tekort zien voor het voortgezet
onderwijs. Het kabinet heeft met het oog daarop maatregelen voorbereid. Er
is geen reden om aan te nemen dat deze niet effectief zullen zijn. Met goedvinden
van de heer Dittrich vraag ik de minister van Onderwijs uitvoeriger stil te
staan bij dit plan, tijdens het gepland overleg over leraren op 13 oktober
aanstaande. Ik zal nu een korte reactie geven op de hoofdpunten uit het plan
van D66.Het eerste punt is om de kwaliteit van de lerarenopleiding te verbeteren.
Er ligt een gezamenlijke beleidsagenda lerarenopleidingen bij de Kamer; van
de minister van OCW, de hbo-raad en de VSNU. Deze is gericht op verbetering
van kwaliteit door voorstellen voor bewaking van het onderwijsniveau van de
opleiding, onder andere door bekwaamheidseisen wat betreft taal- en rekenvaardigheid
van pabo-studenten en verbetering van de toetsen en de examinering.Het tweede punt is om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. De onderhandelingen
over de cao voor het onderwijs zijn op 30 augustus gestart. Ik heb vertrouwen
in het verloop van deze gesprekken. Het is niet juist om deze gesprekken nu
te belasten met wensen uit de Kamer. Overigens ben ik het eens met de heer
Dittrich dat de wervingspositie op de onderwijsarbeidsmarkt gezond moet blijven
om kwantiteit en kwaliteit op peil te houden.Een ander punt is om tijdelijk leraren boventallig in dienst te nemen.
Het is zo dat scholen ruimte hebben, ook financieel, voor een eigen personeelsbeleid,
voor werving van jonge leerkrachten en voor het inzetten van oudere leraren
voor het opleiden en begeleiden van jonge collega's. Het overleg in de regio's
tussen scholen en lerarenopleidingen kan worden benut voor afspraken over
boventallig aanstellen. Een centrale, landelijke regeling ligt niet voor de
hand. Er is geen overschot aan pabo-afgestudeerden en er ontstaat op korte
termijn geen tekort aan leraren.Het is een goed voorstel om leerkrachten uit het primair onderwijs door
te laten stromen naar het voortgezet onderwijs. Dit biedt een oplossing voor
het tekort in het vo en stimuleert de doorstroming in het primair onderwijs,
doordat leerkrachten in het primair onderwijs dan extra loopbaanmogelijkheden
hebben. Een voorwaarde is dat po-leerkrachten in maatwerktrajecten worden
opgeleid tot volledig bekwame leraren voor het vo.Een erg belangrijk punt is vertrouwen op de professionaliteit van de leraar.
De professional moet een centralere rol kunnen vervullen bij de ontwikkeling
van het onderwijs en het beroep. De minister van OCW is van plan om het gesprek
met de vertegenwoordigers van de brancheorganisaties, zoals de bonden, interactief
aan te gaan.Dit zijn enkele reacties op de punten die naar voren zijn gebracht, maar
zoals gezegd kan hierover nader worden gesproken in het overleg met de minister
van OCW in oktober.De heer Dittrich (D66):Ik begrijp dat wij hier uitgebreid op door kunnen gaan met
de minister van Onderwijs, dus dat zal ik doen. Een van de hoofdpunten is
dat wij allemaal voorzien dat de economie gaat aantrekken. 2,5% groei
in 2006 betekent ook weer zuigkracht van de commerciële sector en van
de markt op al die mensen die onderwijsopleidingen volgen of hebben afgemaakt.
Je kunt op de vingers van een hand natellen dat het lerarentekort, dat ontstaat
door de vergrijzing, nog eens wordt versterkt door de aantrekkende economie.
Daarom is het van groot belang dat wij maatregelen nemen om het dreigende
lerarentekort te voorkomen. Regeren is vooruitzien. Ik vind dat het kabinet
hiervoor te weinig geld uittrekt. Als ik de minister-president hoor zeggen
dat de cijfers uitwijzen dat er nauwelijks een lerarentekort zal komen, verschil
ik echt met hem van mening. Dat betekent dat ik in tweede termijn een motie
zal indienen, waarin ik het kabinet vraag, uiteraard onderbouwd met een goede
dekking, absoluut stappen te nemen op het punt van het lerarentekort.Minister Balkenende:Het is goed om te onderstrepen dat ik het eens ben met de waarneming dat
er aanzui-gende werkingen plaatsvinden, ook op leerkrachten, wanneer de economische
ontwikkeling fors begint toe te nemen. Dat kan op een gegeven moment gevolgen
hebben voor de beschikbaarheid van mensen voor het onderwijs. Dat geldt met
name voor het voortgezet onderwijs. Het lijkt mij goed om het debat daarover
in oktober 2005 voort te zetten, maar als de heer Dittrich hierop in tweede
termijn terug wil komen, wacht ik zijn betoog daarover af. Ik sluit de ogen
niet voor de argumentatie die de heer Dittrich heeft gegeven.Ik kom op het punt waaraan diverse sprekers hebben gerefereerd, namelijk
dat van minder regels, minder vergunningen en minder administratieve lasten.
De heren Verhagen, Van Aartsen, Dittrich en Van As hebben stilgestaan bij
vier grote ergernissen van de Nederlandse ondernemer: administratieve lasten,
strijdige regels, vergunningen en toezicht. Niet voor niets is het bestrijden
van de administratieve lasten een belangrijk speerpunt van dit kabinet. Het
streeft naar minder regels en naar meer kwaliteit. Om dat doel te bereiken,
is de afgelopen twee jaar al veel gedaan. Inmiddels zijn ruim achthonderd
meldingen van ondernemers weggewerkt. Het voorbeeld van gladde of stroeve
vloeren is dus niet meer aan de orde. De administratieve lasten zijn in kaart
gebracht en er zijn 190 maatregelen genomen om de lastendruk met 25%
te verminderen. De uitvoering is in volle gang en alle departementen liggen
op schema. Eind dit jaar zal er sprake zijn van een vermindering van 10%
en in 2007 zal dat 25% zijn. Het huiswerk van de CDA-fractie, dat door
de heer Verhagen is overhandigd, kunnen wij daarbij goed gebruiken. De genoemde
voorstellen zullen deels terugkomen in de septemberbrief van de minister van
Financiën die de Kamer binnenkort zal ontvangen. Bij de behandeling van
de begrotingen zullen de bewindspersonen aangeven in hoeverre de genoemde
regels al onderhanden worden genomen en wat daarmee verder zal gebeuren.Er wordt ook volop gewerkt aan het schrappen van vergunningen of aan de
omzetting naar algemene regels. Als voorbeeld noem ik het onder algemene regels
brengen van 20.000 veehouderijen. Die hoeven dus geen vergunning meer aan
te vragen. Het rapport van de commissie-Kraaijeveld, waarnaar de heer Van
Aartsen heeft verwezen, krijgt een ambitieus vervolg. Alle vergunningenstelsels
zullen op nut en noodzaak worden getoetst. De eerste resultaten van het actieprogramma
Kraaijeveld zullen in het voorjaar van 2006 bekend zijn en die zullen worden
voorgelegd aan de Tweede Kamer. Zij is namelijk niet alleen nodig voor het
vaststellen van regels, maar ook voor het afschaffen of aanpassen daarvan.
Vorige week is met de Kamer gediscussieerd over de octrooiregelgeving. Daaruit
is gebleken dat een zorgvuldige afweging van belangen noodzakelijk is. De
VVD-fractie heeft in dat debat verrassend genoeg tegen vereenvoudiging van
de regels gestemd. Ik kan dus niet genoeg benadrukken dat op al deze dossiers
de medewerking van de Kamer nodig is.De heren Verhagen en Van Aartsen hebben aansprekende voorbeelden genoemd
van knelpunten op het terrein van inspectie en toezicht. Het bedrijfsleven
geeft zelf aan dat het een haat-liefdeverhouding heeft met het toezicht. Regels
zijn er om te worden nageleefd en het is voor gezonde concurrentieverhoudingen
heel belangrijk dat iedereen dat doet. Toezicht is noodzakelijk om freeriders
te voorkomen. Het kabinet verwacht dat er veel winst is te behalen met het
integreren van inspecties. Het is niet van plan om energie te steken in een
reorganisatie, maar het streven is wel om samen op pad te gaan op een moment
en op een manier die zo min mogelijk storend is voor de ondernemers. In het
afgelopen jaar zijn daarmee veel goede ervaringen opgedaan en een en ander
krijgt een gevolg bij onder andere de ziekenhuizen, de chemische industrie,
het wegtransport, de horeca en bij Schiphol.De heer Van Aartsen wil één loket voor vergunningaanvragen.
Dat zal er komen met de omgevingsvergunning van het ministerie van VROM. De
talrijke vergunningen op de terreinen van wonen, ruimte en milieu zullen zo
veel mogelijk worden samengevoegd. De kantine en de sporthal waarover de heer
Verhagen heeft gesproken, kunnen dan gelijktijdig worden geopend. In een groot
aantal proefprojecten wordt volop ervaring opgedaan met deze geïntegreerde
manier van vergunningverlening. Het betreft een loket, een front office, met
een goede afstemming van vergunnings-, handhavings- en toezichtprocessen daarachter.
De verwachting is dat de administratieve lasten vanaf 2007 door de invoering
van de omgevingsvergunning jaarlijks met 93 mln. zullen dalen. De aanpak van
de leges is ook een speerpunt van het vergunningenproject. Het kabinet is
voorstander van het geven van duidelijkheid over de kosten van vergunningen.
Het is belangrijk om te voorkomen dat de opbrengsten van het afgeven van vergunningen
worden gebruikt voor de financiering van andere overheidsdiensten, de zogenaamde
kruissubsidiëring. De resterende leges moeten vooralsnog niet worden
afgeschaft. Zij zijn niet een boete voor het ondernemen, maar moeten een redelijke
vergoeding zijn voor verleende diensten door de overheid. In dat kader is
het profijtbeginsel genoemd. De vergunningverlener moet dan echter wel dienstverlenend
zijn. Het motto is dan ook: "van hindermacht naar ontwikkelkracht".De heer Verhagen (CDA):Dit is een goede reactie van de minister-president. Hij heeft ten aanzien
van de omgevingsvergunning het jaar 2007 genoemd. Wanneer komt het wetsvoorstel
tot samenvoeging van de omgevingsvergunning naar de Kamer? Als u ziet wat
er allemaal aan voorstellen is gedaan – wij hebben zelf het 90-puntenplan,
er is de commissie-Kraaijeveld en er is de commissie-Stevens –
dan moet een aanmerkelijke vergroting van de eerdere inspanningsverplichting
van de regering om tot 25% minder regels te komen, toch mogelijk zijn?
Ik zou dus zeggen: stel uw ambitie op dat punt bij. Ten opzichte van de eerdere
ambitie moet er minimaal de helft bij kunnen.Minister Balkenende:Het is altijd goed om ambitie te hebben. Daar waar het een tandje hoger
kan, moeten wij dat ook gewoon doen. Wij moeten alleen wel bezien wat haalbaar
is. U weet dat de commissie-Kraaijeveld uitstekend werk doet. Het vergunningsstelsel
moeten wij onder ogen zien, maar dat leidt wel tot principiële vragen:
is het een kwestie van versnellen van de procedure of moet je het vergunningsstelsel
als zodanig niet handhaven? Wij willen tempo maken. Deze regering heeft gezegd:
wij willen dat men, wanneer het 2007 is, zal zeggen dat het heeft uitgemaakt,
niet alleen in getallen en percentages, maar ook in de leef- en denkwereld.
Zo zit u erin en zo zit ook ik erin. Laten wij elkaar dus gewoon op die manier
aanspreken: als het ook maar even meer kan zijn, moeten wij dat gewoon doen.
De vergunningsstelsels gaan wij niet op afstand zetten of door anderen laten
doen. Nee, ik speel daar zelf ook een rol in. Dat geldt ook voor de staatssecretaris
en de rest van de regering, want wij erkennen het belang van het aanpakken
van dit soort zaken. Zo zitten wij erin en ik hoop dat ik daarmee heb aangegeven
hoe onze ambitie is; dat is ook nodig.De heer Verhagen (CDA):Goed. Ik ga er ook van uit dat wij bij de diverse begrotingsbehandelingen
voorstellen krijgen van de diverse ministers over hoe die ambitie op hun eigen
beleidsterrein verder gerealiseerd kan worden.Minister Balkenende:Het lijkt mij mooi als dit thema bij de behandeling van de afzonderlijke
begrotingshoofdstukken wordt besproken. Dan zult u zien wat mogelijk en misschien
niet mogelijk is, want u begrijpt ook wel dat ik geen loze beloften kan doen.De heer Van Aartsen (VVD):De ambitie is prima. De minister-president spreekt die ambitie ook uit,
maar ik denk toch dat wij hier vandaag een streek verder zouden moeten kunnen
komen. Volgens mij heeft de commissie-Kraaijeveld gekeken naar 891 vergunningen.
Gisteren heb ik in mijn inbreng gevraagd of het echt onmogelijk is om de helft
daarvan medio volgend jaar weggehaald te hebben. Ik wil de minister-president
nog wel iets meer tijd gunnen, laten wij zeggen: per 1 januari 2007.
Ik hoor nu weer dat dit bij de begrotingsbehandelingen aan de orde komt en
dat er een projectgroep komt met de minister-president als voorzitter. Ik
heb daar natuurlijk veel fiducie in, maar ik heb steeds maar het idee dat
dit ook weer zo'n zaak is die blijft hangen. Daar hebben wij eerlijk gezegd
niet zo veel zin in. Daar komt het vraagstuk van de leges nog achteraan. Daar
hebt u een schitterend betoog over gehouden, maar ik hoor niet datgene wat
wij het liefste willen: daar zult u een tijdpad voor moeten hebben. Ik zie
wel in dat daar ook belangen van gemeenten achter liggen. Ik heb zelfs een
termijn van drie jaar genoemd om de leges voor de dan misschien nog resterende
vergunningen af te schaffen. Dat type paal hoor ik nu niet geslagen worden.Minister Balkenende:U hebt goed naar mij geluisterd. Ik heb ook aangegeven dat het in sommige
gevallen niet nodig zal zijn. Als de vergunning op een gegeven moment niet
meer nodig is, is het helder. De leges die dan nog nodig zijn voor vergunningen,
moeten gekoppeld worden aan het profijtbeginsel. Ook daarover mag geen misverstand
bestaan. Ik heb ook een opmerking gemaakt over de bekende kruissubsidiëring.
Wij gaan niet oneigenlijk gebruikmaken van leges. Wat de vergunningsstelsels
betreft: ik heb al tegen de heer Verhagen gezegd dat ik niet met loze beloften
ga komen. Wijziging of afschaffing van complete vergunningstelsels is immers
niet niets. Daar zijn heel principiële vragen aan verbonden. Ik heb ook
aangegeven dat wij daarvoor de medewerking van de Kamer nodig zullen hebben,
maar u kunt er verzekerd van zijn dat wij die ambitie hebben. Zo zitten wij
daarin, want wij weten dat het van belang is om in dit land meer ruimte te
krijgen voor creativiteit en inventiviteit. Ik heb vandaag al eerder gezegd
dat dit ook te maken heeft met het geven van vertrouwen aan anderen. De burgers
en de bedrijven moeten vertrouwen kunnen hebben in de overheid, maar dat geldt
ook omgekeerd. Als je de zaken in de samenleving te veel "dichtregelt",
is dat geen teken van vertrouwen, maar van wantrouwen. Zo zitten wij hierin.
Ik geloof dat ik u goed heb verstaan: daar waar het nog sneller kan, zullen
wij dat zeker doen. Dat is eerlijk gezegd ook onze eigen ambitie, maar pin
mij even niet vast op een datum. Weet wel dat ik uw inhoudelijke betoog goed
heb verstaan en ook deel.De heer Van As (LPF):Gisterochtend mocht ik deel uitmaken van een panel in het Westland. Daarbij
was ook de voorzitter van MKB Nederland aanwezig en de burgemeester van Westland.
Geen enkele ondernemer zegt er iets van te merken. Ik waardeer de ambitie
van het kabinet. Wanneer kunnen de ondernemers echter concrete resultaten
tegemoet zien?Minister Balkenende:Wij zijn bezig met de opdracht van 25% minder administratieve lasten.
Die opdracht gaat lukken. Wij weten dat het soms enige tijd vergt voordat
de implementatie is geregeld. Om die reden houden wij rekening met de bestaande
ergernissen. Het kabinet pakt op wat er feitelijk aan de hand is. Er bestaan
meldpunten om overbodige regelgeving kenbaar te kunnen maken. Ik ben er zeker
van dat wij aan het einde van de periode meer hebben behaald dan het doel
van 25% minder administratieve lasten. Ook in het handelen van het
mkb zal duidelijk worden dat er verschil optreedt. Dan gaat het om minder
administratieve verplichtingen en om financiële voordelen. Die combinatie
is noodzakelijk om het ondernemingsklimaat in Nederland te versterken. Ik
begrijp de vraag wanneer men iets gaat merken goed. Men zal iets gaan merken.
Er is echter een implementatietijd nodig om zaken door te voeren.De heer Van As (LPF):Kan de premier een datum noemen?Minister Balkenende:De doelstelling van 25% geldt voor deze kabinetsperiode. Ik heb
de financiële gevolgen daarvan al genoemd. Die zaken laten wij elk jaar
terugkomen in de voortgang van ons beleidsprogramma.De heer Van As (LPF):Het gekke is, wie ik ook spreek, iedereen zegt niets te
merken van administratievelastenverlichting. Hoe zit dat?Minister Balkenende:Er zijn reeds veranderingen te melden, onder meer bij de fiscus. Wij zijn
bezig om de zaken op orde te brengen. Soms gaat het daarbij om het omvormen
van systemen. Als dat eenmaal gebeurd is, maakt dat verschil. Eerst moet echter
die brug overgestoken worden. Wij zien dit punt echter. Wij begrijpen ook
dat de mensen het verschil moeten kunnen voelen.De heer Dittrich (D66):Ik heb gisteren met de heer Bos een interruptiedebatje gevoerd over de
relatie tussen hbo en wetenschappelijk onderwijs. D66 vindt het heel belangrijk
dat het hbo in de beroepskolom blijft. Het moet niet bij het universitair
systeem worden opgeteld, zoals de heer Bos voorstelt. Wil de minister-president
daar namens het kabinet afstand van nemen? Het mkb heeft er belang bij dat
er goede mensen in de beroepskolom van mbo naar hbo gaan. Het moet niet één
pot nat worden met het universitair onderwijs. Het gaat hier om twee verschillende
grootheden met ieder een eigen deskundigheid. Dat moeten wij zo houden in
Nederland.Minister Balkenende:In algemene zin heeft de heer Dittrich een punt. Bij mijn werkbezoeken
proef ik ook de behoefte aan het benutten van kennis voor mensen in een opleiding.
Dat leidt tot mooie resultaten in de praktijk. Voor mkb-ondernemingen heeft
het hbo een eigen positie. Over samenwerking tussen hbo en universiteiten
kan altijd gesproken worden. De bestaande band moet echter niet kapot worden
gemaakt.Over de noodzaak van een prijsbeleid is eerder gesproken. Een kilometerprijs
is nodig voor de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid en het milieu. Het
Nationaal Platform Anders Betalen voor Mobiliteit heeft onder leiding van
de heer Nouwen gezorgd voor een doorbraak in de discussie rond het prijsbeleid.
Er is een breed draagvlak ontstaan. Dat is een belangrijke breuk met het verleden.
Het kabinet is het platform dan ook erkentelijk voor zijn advies.Ik wil voor eens en voor altijd zo veel mogelijk misverstanden uit de
weg ruimen. Het kabinet onderschrijft het advies van het platform, zowel de
eerste stap, de versnellingsprijs, als het eindbeeld, de kilometerprijs. Dat
staat ook in de Nota Mobiliteit. Ik zeg dit in het bijzonder tegen de heer
Dittrich, de heer Rouvoet en mevrouw Halsema.Het kabinet verbindt geen concrete datum aan het voorstel van een kilometerprijs.
De heer Verhagen heeft het in zijn eerste termijn zeer standvastig verwoord.
Eerst uitzicht op lagere kosten voordat er een besluit over de invoeringsdatum
wordt genomen. Het platform noemt zelf overigens ook geen datum. Het platform
schrijft daar het volgende over. "Alhoewel het hanteren van een gedifferentieerde
kilometerprijs veel voordelen heeft, is er nog een flink aantal punten te
overbruggen voordat de introductie een feit is. Landelijke introductie voor
zowel personenauto's als vrachtwagens (ongeveer 7,5 miljoen voertuigen in
totaal) is immers een ingrijpende verandering die nog niet eerder in de wereld
op deze schaal is vertoond. Schattingen voor de invoertermijn lopen uiteen
van 7,5 tot 11,5 jaar." De kosten van invoering bedragen momenteel tussen
2 en 4 mld. en het systeem kost ongeveer 800 mln. per jaar aan onderhoud.
Daarvan zegt het platform al dat het niet verantwoord is: die kosten moeten
eerst dalen. Dat vindt het kabinet ook. Dat heeft niets met ambitie te maken,
maar meer met een inschatting van wat realistisch en verantwoord is. Het is
tenslotte heel moeilijk precies te voorspellen hoe en vooral hoe snel de technologie
en de kosten zich ontwikkelen. Het kabinet hecht net als de heer Dittrich
veel waarde aan kennis en innovatie en verwacht dat de kosten daardoor de
komende jaren flink zullen dalen. Om die ontwikkeling te volgen wordt tweejaarlijks
een monitor uitgevoerd, te beginnen in 2006.Over mobiliteit zeg ik in het bijzonder tegen mevrouw Halsema en de heer
Van Aartsen het volgende. Doordat het openbaar vervoer in staat is grote vervoersstromen
in korte tijd te verwerken, vindt het kabinet het openbaar vervoer onmisbaar.
Het heeft daarnaast een belangrijke sociale functie voor mensen die louter
op het openbaar vervoer zijn aangewezen. Anders dus dan mevrouw Halsema suggereert,
vindt het kabinet het openbaar vervoer van groot belang. Over de periode van
2006 tot 2020, alle MIT-periodes samen, wordt circa 130 mld. in infrastructuur
en openbaar vervoer geïnvesteerd. Dat is inclusief de vaarwegen en de
kosten van waterbeheer. Van die 130 mld. gaat circa 35% naar de weg,
24% naar het spoor en 20% via de brede doeluitkering naar de
regio. Van het regionale geld gaat weer het grootste gedeelte naar de exploitatie
van het regionale openbaar vervoer. Per saldo wordt een groter bedrag besteed
aan het spoor en het regionale openbaar vervoer dan aan de weg.Tegen mevrouw Halsema zeg ik dat zij slechts naar een deel van de cijfers
kijkt. Natuurlijk trekt het kabinet extra geld uit voor wegen. Dat hadden
wij de kiezer ook beloofd. In de Nota Mobiliteit is sprake van 19 mld. aan
nieuw asfalt. Aan de brede doeluitkering wordt 2,5 mld. toegevoegd en dit
geld wordt door de decentrale overheden grotendeels aangewend voor het openbaar
vervoer. De meeste mensen reizen het liefst en het vaakst met de auto. Er
worden ook veel meer reizigerskilometers gemaakt over de weg dan met het openbaar
vervoer. In 2000 was dat ruim vier keer zo veel en in 2020 is dat naar verwachting
bijna vijf keer zoveel. Met een bedrag van rond de 50 mld. ten opzichte van
45 mld. aan de weginfrastructuur wordt het openbaar vervoer bepaald niet onderbedeeld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is ook verleidelijk om iets over het openbaar vervoer te zeggen, maar
ik zal eerst een vraag stellen over de kilometerheffing. Ik kan mij toch niet
aan de indruk onttrekken dat er een verschil van mening is tussen de commissie-Nouwen
en het kabinet. De commissie-Nouwen wil wel degelijk dat het kabinet een principebesluit
neemt over invoering, terwijl het kabinet dat doorschuift naar een volgende
kabinetsperiode. Hebt u dat onder druk van de VVD gedaan?Minister Balkenende:Ik heb net gezegd dat de commissie-Nouwen vindt dat de invoering financieel
ook verantwoord moet zijn. Dan is het toch logisch dat wij nu niet plotseling
zeggen dat wij dat even gaan doen. Hoe kunnen wij nu een principebesluit nemen?
Nu zijn de introductiekosten 3 mld. en het kost jaarlijks ook nog eens 800
mln. Dat vinden wij te duur. Wij gaan het geld niet alleen maar uitgeven aan
zo'n infrastructuur. Wij willen de technologie benutten om dat goedkoper te
maken. Exact om die reden is gekozen voor het monitoren. De lijn van denken
van de commissie-Nouwen, met een eerste en een tweede fase,
vindt u terug in de Nota Mobiliteit. Aan de eerste fase, het opheffen van
de knelpunten, zit ook een prijsinstrument. Dan krijgen wij de tweede fase
van de kilometerheffing. De benadering staat, ook wat betreft het kabinet,
maar wij koppelen het precieze tijdstip van invoering aan de monitoring. Wij
willen eerst weten of het verantwoord is. Wij vinden, met de commissie-Nouwen,
dat dit op het ogenblik nog niet verantwoord is. Dat is de reden dat ik de
commissie heb geciteerd. Ook het platform heeft aangegeven hoe het dit ziet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Precies op dit cruciale punt denkt de commissie-Nouwen er anders over.
Hier gaat geen jaar van discussie aan vooraf – daar kan de heer Hofstra
van getuigen – hier gaan decennia van debatten aan vooraf. Steeds weer
hebben kabinetten geen beslissing durven nemen. Het gaat er niet om dat u
het invoert, het gaat er om dat u de beslissing neemt om de kilometerheffing
te willen gaan invoeren. U schuift dit nu ook weer op de lange baan. Daarbij
geeft u geen antwoord op de precieze vraag die ik stelde: heeft u het rapport-Nouwen
in de wind geslagen onder druk van de VVD.Minister Balkenende:Het gaat hier niet over druk van de VVD of de opvatting van de coalitiepartners,
maar over een afweging die het kabinet maakt. Wat het kabinet doet, bespreken
wij intern en u zult mij daar niets over horen zeggen. Als mevrouw Halsema
vraagt of wij de richting van de heer Nouwen overnemen, antwoord ik: ja, die
nemen wij over. Voor het kabinet staat de kilometerheffing, maar wij hebben
wel gezegd dat wij nu niet kunnen zeggen: dan gaan wij het doen. De omstandigheden
laten dit nu nog niet toe, omdat het gewoon te duur is. Dit zegt de commissie-Nouwen
ook. Zo liggen de feiten. Ik vraag mevrouw Halsema ook om haar zegeningen
te tellen, want er is nog nooit zo'n draagvlak geweest om op een gegeven moment
verder te komen. Dit is neergelegd in het rapport van de commissie-Nouwen
en verder in de Nota Mobiliteit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er is inderdaad nog nooit zoveel draagvlak geweest om stappen te zetten
en het kabinet begrijpt dit draagvlak niet en zet geen stappen. Dit is natuurlijk
uitermate teleurstellend. Laat ik mijn vraag dan herformuleren. Mocht er nu
in de Kamer opnieuw een meerderheid ontstaan doordat de VVD van mening verandert –
dit moet je nu niet uitsluiten – is het kabinet dan alsnog bereid om
het verzoek van de commissie-Nouwen uit te voeren en wel degelijk een principebesluit
te nemen over de invoering?Minister Balkenende:Ik heb zojuist gezegd hoe het kabinet hierin staat. Wat in de Nota Mobiliteit
staat, is bekend. Ik heb onze hoofdoriëntatie aangegeven en de afwegingen
die moeten worden gemaakt om op een gegeven moment tot een go of no go te
komen. Meer kan ik nu niet zeggen. Dit is de visie van het kabinet die wij
aan de Kamer voorleggen. Daar zal nader over worden gesproken. Ik wacht de
verdere debatten af. Wij gaan met de eerste fase aan de slag, de tweede fase
is afhankelijk van de monitoring. Zo liggen de feiten en meer kan ik er niet
van maken, want zo zullen wij het aanpakken.De heer Dittrich (D66):De minister-president weet hoe D66 hierover denkt. Wij willen de kilometerheffing,
het liefst zo snel mogelijk. Nu is er discussie over de kosten en daar wil
ik mij toe beperken. De minister-president spreekt over een monitor en zegt
dat het kabinet zal bezien hoe het innovatief allemaal beter kan. Hij is ook
voorzitter van het Innovatieplatform. Zou het niet een heel constructief idee
zijn om binnen zes maanden via het Innovatieplatform allerlei bedrijven langs
te gaan en die te laten intekenen en projectvoorstellen te laten doen op basis
van de vraag hoe op een innovatieve manier de technische aspecten van de invoering
van een kilometerheffing kunnen worden ingevoerd? Ik durf te voorspellen dat
er dan concurrentie ontstaat en door die concurrentie zal de prijs lager worden
en kunnen wij al die mensen ter wille zijn die vragen om een kilometerheffing,
de ondernemers, de mensen die in de auto naar hun werk gaan, de mensen die
last hebben van die smerige lucht. Mijn vraag is dus of de minister-president
daartoe bereid is.Minister Balkenende:Ik stel het zeer op prijs dat de heer Dittrich wijst op de rol van het
Innovatieplatform, maar ik geloof niet dat het platform gebruikt moet worden
voor de vragen die nu in dit parlement spelen. Wij praten nu over het inzicht
in de technische mogelijkheden om een doorbraak te kunnen bereiken. De commissie-Nouwen
zegt dat dit nog nooit eerder op deze schaal is vertoond; dit is dus nieuw.
Er is dus een tijdsaspect en ik heb net een periode genoemd van zeveneneenhalf
tot elfeneenhalf jaar. Daarnaast is er een kostenaspect. Natuurlijk is er
gekeken naar de mogelijkheden. Ik ben graag bereid om te kijken wat er wel
en niet denkbaar is, maar ik denk dat wij niet de ambitie of de verwachting
moeten hebben dat er binnen een paar maanden helderheid ontstaat terwijl de
situatie zo gecompliceerd is. Dit lijkt mij iets te ambitieus. Ik zal niettemin
in het kabinet spreken over de vraag wat er al of niet mogelijk.De heer Van As (LPF):Het zal duidelijk zijn hoe de LPF-fractie over de kilometerheffing denkt.
Wij zien er helemaal niets in. Wij spreken dan ook over de commissie-Nouwen
als de commissie "nou en". Wat vindt de minister-president van de
omzwaai van de VVD?Minister Balkenende:Die respecteer ik. Ik weet hoe de LPF hierover denkt. De commissie-Nouwen
heeft aangegeven dat er om Nederland in beweging te houden, een combinatie
van bewegen en beprijzen nodig is. Op een gegeven moment zullen wij moeten
bezien hoe hoog de kosten van het gebruik en hoe hoog de andere kosten zijn.
Elk jaar komen er 0,5 miljoen personenauto's bij en daardoor wordt de druk
op het wegennet alleen maar groter. Die ontwikkeling leidt ertoe dat wij vroeg
of laat het prijsinstrument zullen moeten inzetten. Je kunt natuurlijk altijd
besluiten om het niet te doen, maar daar zul je later dan wel de wrange vruchten
van plukken. Ik begrijp de weerzin en weerstand van de heer Van As, maar hij
zal toch ook moeten begrijpen dat wij ons de principiële vraag moeten
stellen of wij alles bij het oude kunnen laten als wij Nederland mobiel willen
houden. Ik sluit mijn ogen niet voor de technische moeilijkheden en de kosten,
maar ik denk dat die niet opwegen tegen het gevaar dat Nederland over tien
of vijftien jaar volledig stil komt te staan.De heer Van As (LPF):Waarom lost minister Peijs de knelpunten niet gewoon op? Laat staatssecretaris
Van Geel verder gewoon zijn werk doen. Ik heb namelijk van hem begrepen dat
het probleem met de CO2-uitstoot over een paar jaar opgelost kan
zijn.De heer Van Aartsen (VVD):Ik respecteer van mijn kant natuurlijk het antwoord van de minister-president.
Hij gaf een goede schets van de problematiek rond de invoering. Er zijn inderdaad
gigantische bedragen mee gemoeid, denk alleen maar eens aan de 800 mln. die
nodig is voor het onderhoud.In de beroemde motie waarover ik gisteren sprak, wordt het platform niet
alleen verzocht om onderzoek te doen naar de techniek en de financiën,
maar ook naar de mogelijkheid van oormerking van een deel van de autobelastingen
voor de infrastructuur. Wat is het oordeel van het kabinet over deze oormerking?Minister Balkenende:Oormerking heeft alles te maken met de begrotingsregels. Die regels hebben
wij te respecteren.U noemt de motie-Hofstra. Deze motie was relevant voor het streven van
het kabinet om voortgang te boeken met dit dossier. Uw mededeling gisteren
was dan ook wel bijzonder. Maar op die opmerking zal in dit debat nog wel
vaker teruggekomen worden.De heer Van Aartsen (VVD):Jazeker. In tweede termijn zal ik hierover zeker nog iets zeggen.Oormerking, zoals in de motie genoemd, is dus volgens de begrotingsregels
niet mogelijk?Minister Balkenende:Alles is mogelijk als je de begrotingsregels verandert. Die begrotingsregels
zijn er natuurlijk niet voor niets.Voorzitter. Daarmee ben ik aan het einde gekomen van het punt mobiliteit
en kom ik toe aan het onderdeel veiligheid en integratie.Een aantal leden heeft gesproken over de vraag waarom er verdergaande
maatregelen moeten worden genomen op het terrein van veiligheid. Zo sprak
de heer Bos zijn tevredenheid uit over de huidige ontwikkelingen en vroeg
hij zich af waarom machogedrag nodig zou zijn. De bestrijding van de criminaliteit
hebben wij versterkt door meer zaken op te sporen en te laten vervolgen. Geweld
op straat en thuis, straatroof, vernieling en belediging zijn voorbeelden
van delicten die wij willen tegengaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Het spijt mij zeer dat ik steeds maar weer vragen moet stellen
over de agenda van de minister-president. Maar is het nu werkelijk zo dat
de minister-president geen enkele opmerking zal maken over luchtkwaliteit
en milieu?Minister Balkenende:Ik heb de nodige opmerkingen over luchtkwaliteit voorbereid. Ik had die
opmerkingen kunnen maken toen ik de tegenbegroting van GroenLinks besprak.
Ik heb dat niet gedaan, maar ik hoop dat mevrouw Halsema het goed vindt als
ik hierop in tweede termijn terugkom.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind het eerlijk gezegd een beetje gek, want er ligt nogal een opgave.
Nederland kan op slot gaan voor de woningbouw. Wij hebben een geweldig probleem
met verontreinigde lucht. Als u dat alleen in tweede termijn wilt behandelen
...De voorzitter:Het gaat mij uiteraard om de procedure. Bij een ander onderwerp hebt u
gezegd dat u graag iets in eerste termijn wilde behandelen vanwege de mogelijkheid
om een motie in te dienen. Ik begrijp nu dat u er als vragenstelster mee akkoord
gaat dat het onderwerp in tweede termijn terugkomt. Is dat correct?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zei dat ik dat nogal gek zou vinden. Wij hebben inderdaad twee tegenbegrotingen
ingeleverd. Daar zat ook een heel pakket met betrekking tot luchtkwaliteit
bij. Ik overweeg inderdaad een motie in te dienen, omdat ik het probleem met
de verontreinigde lucht nogal groot vind.Minister Balkenende:Laat ik ter bespoediging van het debat reageren op het pakket uit de tegenbegroting
van mevrouw Halsema. De invoering van het pakket van GroenLinks kost 3 mld. à
3,5 mld. Als dat wordt afgezet tegen het kabinetspakket, namelijk generieke
maatregelen van 400 mln., dan is het GroenLinks-pakket acht maal duurder,
maar niet acht maal effectiever. Ook de luchtkwaliteitseisen worden niet overal
gehaald. In de doorrekening van het NMP is geen rekening gehouden met de maatschappelijke
en economische effecten die dergelijke grotere lastenverzwaringen hebben.
Het bedrijfsleven krijgt met een forse lastenverhoging te maken, zoals de
dieselaccijns en de lastenverzwaring via de kilometerheffing. De vraag is
of en zo ja, hoe dit opgevangen of gecompenseerd gaat worden. Hiermee is in
deze doorrekening geen rekening gehouden. Het kabinet heeft er daarom voor
gekozen om met een samenhangende, bredere aanpak te komen die zich concentreert
op het meest gevaarlijke deel van de concentraties fijnstof en op maatregelen
die op een breed draagvlak kunnen rekenen. Tevens wordt ingezet op een stevige
aanscherping van de emissie-eisen van de EU voor verkeer en aanpassing van
de wet- en regelgeving. Dat is in deze vergelijking niet meegenomen. Dit wilde
ik nog opmerken naar aanleiding van de tegenbegroting en de opmerkingen op
dit punt van de GroenLinks-fractie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal de discussie niet rekken als er verder geen behoefte aan die discussie
is. Er zit echter één grote fout in uw betoog. Ik weet ook niet
wie dat heeft geschreven. Ons pakket kost geen 3 mld., maar het levert 3 mld.
op. Misschien zou u het in dat licht nog eens kunnen bestuderen.Minister Balkenende:Dat is dan een boeiend thema voor de tweede termijn.Ik was gebleven bij het thema veiligheid en integratie. Ik heb zo-even
gezegd dat het kabinet meer mensen en middelen beschikbaar stelt, namelijk
1,3 mld. Politie en justitie krijgen meer bevoegdheden en ruimte: opsporingsbevoegdheden,
de bestuurlijke boete, meer afdoeningen door het Openbaar Ministerie en preventief
fouilleren, zoals de heer Van Aartsen dat noemde. Er komen meer mogelijkheden
voor burgers, zoals de elektronische aangifte. Voorts worden structuren gemoderniseerd
door ze aan te passen aan de eisen van nu: de nationale recherche en de nationaal
coördinator terrorismebestrijding. Deze aanpak heeft inderdaad een goed effect. Wij zien een daling van bijvoorbeeld
het aantal gewelds- en vermogensdelicten van 10%. Vier op de tien burgers
voelde zich in 2000 wel eens onveilig en nu is dit iets meer dan twee op de
tien. Ophelderingspercentages van geweldsmisdrijven gaan van 48,3 verder omlaag.
Wij zijn evenwel nog niet tevreden en staan verdere verbeteringen voor, zoals
bijvoorbeeld de verbetering van efficiency bij politie en justitie en inderdaad
ook met betrekking tot de organisatie van de politie zelf."En waarom?", zo vraagt de heer Bos. Wij hebben laten onderzoeken
of de politie voldoende efficiënt is in het optreden. Wij kunnen steeds
geld toevoegen aan de politiebegroting, maar werkt de organisatie wel voldoende
efficiënt, bijvoorbeeld met betrekking tot automatisering, organisatieopbouw
en dergelijke? De commissie-Leemhuis merkte onder meer op dat er geen cijfers
of overzichten beschikbaar zijn. Er viel hierover dus niets te zeggen, maar
wel dat er in de huidige organisatie van de politie te veel energie en werkkracht
wordt verspild en dat de burgers te veel op afstand staan.Dat is een reden voor dit kabinet om dat te willen veranderen. Juist omdat
de lokale inbedding van de politie zo belangrijk is, zal, conform het advies-Leemhuis,
het beheer moeten worden gecentraliseerd, zodat minder agenten vergaderen
en meer agenten op straat en in de opsporing kunnen zijn. Een uitgangspunt
daarbij is dat de politie gewoon het werk kan blijven doen. De organisatie
in de regio's blijft ook dezelfde. Het gezag over de politie blijft in stand
en wordt niet veranderd. De wijkagent blijft gewoon aan het werk. Door er één
organisatie van te maken en het beheer centraal te brengen, zoals de heer
Dittrich het noemde, kan in de toekomst bijvoorbeeld efficiënter worden
gewerkt aan een landelijke standaardisatie van werkprocessen en informatiebeheer.
Het kabinetsstandpunt zal binnenkort in het kabinet worden besproken. Ik stel
de Kamer voor, dit af te wachten.De heer Van Aartsen (VVD):Komt er nu nog een standpunt van het kabinet? Ik wil het even precies
weten, want ik kreeg even de indruk dat het kabinet in wezen had gekozen voor
de aanpak van de commissie-Leemhuis. Dat is dus kennelijk nog niet of niet
het geval. Of is het debat of de discussie in de boezem van het kabinet nog
open en komt er nog een standpunt?Minister Balkenende:Ik heb al gezegd dat wij hier in verschillende ronden over spreken. Dat
is logisch, want het is een heel belangrijk onderwerp met tal van technische
aspecten. Wij zullen de lijn van Leemhuis volgen, zoals ik ook al in een persconferentie
heb gezegd. Er komt een nationale politie. Er zijn verschillende modaliteiten
waarover wij verder spreken. Het kabinet zal daar mogelijk vrijdag en anders
volgende week op terugkomen. U kunt dus een kabinetsstandpunt tegemoet zien.
Ik verwacht overigens niet dat wij ervoor zullen kiezen om heel iets anders
te gaan doen.De heer Van Aartsen (VVD):Er is enig verschil tussen de begroting van BZK en de troonrede, als die
onder de loep worden gelegd. Nou ben ik geen type dat zaken met een loep bekijkt,
maar er is wel sprake van een zekere spanning. Kennelijk heeft het kabinet
iets in zijn hoofd ten aanzien van een vorm van nationale politie. Het is
nogal belangrijk om te weten hoe die nationale politie wordt ingevuld, hoe
de ophanging nationaal is. Daar hebt u dus blijkbaar nog geen keuze in gemaakt.
Leemhuis kiest voor een concernmodel, maar er zijn ook heel andere ideeën.Minister Balkenende:Het lijkt mij het beste als wij het debat over de organisatorische vormgeving
voeren nadat het kabinetsstandpunt naar buiten is gebracht, want anders gaan
deze discussie en de discussie in het kabinet door elkaar lopen. Dat is niet
nodig. Ik heb al gezegd dat de waarnemingen van de commissie-Leemhuis van
groot belang zijn en dat er het nodige moet gebeuren. Wij zullen kiezen voor
een nationale politie, maar de exacte vormgeving is een kwestie die nog nader
zal worden besproken in het kabinet. De Kamer zal daar zo snel mogelijk over
worden geïnformeerd.De heer Dittrich (D66):Ik wil alleen nog reageren op een hoofdpunt. Verder wachten wij de besluitvorming
van het kabinet af. Het streven is om het beheer van de politie centraal te
organiseren. Hoe kan een burgemeester dan lokaal zijn gezag uitoefenen? Daar
zit immers de pijn. De fractie van D66 vindt dat de politie en dus ook de
burgemeester altijd een lokale inbedding moeten hebben. Zij moeten altijd
hun gezicht naar de samenleving hebben en niet opdrachten van bovenaf moeten
volgen. Ik denk dat u hier best op hoofdlijnen op kunt reageren.Minister Balkenende:Het is heel belangrijk dat de politie lokaal is ingebed. Er moet rekening
kunnen worden gehouden met de omstandigheden per regio. De veiligheidsregio's
blijven van groot belang, ook in het rapport-Leemhuis. Ik heb al gezegd wat
onze visie is op het gezag. Er is winst te boeken als wij overgaan tot centralisatie
op het terrein van beheer. Dat is ook de boodschap van Leemhuis. Langs deze
lijnen zullen wij over zaken spreken. Als er wordt gekozen voor een centraal
beheer, gaat de lokale inbedding niet automatisch kapot. Het kabinet is zich
ervan bewust dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen gezag en beheer.
Op het terrein van beheer is er echt iets nodig. Dat blijkt ook uit het rapport-Leemhuis.
De precieze vormgeving komt aan de orde in het kabinetsstandpunt.De heer Dittrich (D66):The devil is in the detail, zegt men wel eens. Ik wacht de voorstellen
dus af. Ik wil nog wel benadrukken dat er volgens mij een enorme spanning
bestaat tussen het lokale gezag van de burgemeester en een centralistisch
beheer.Minister Balkenende:Ik zie dat anders, maar wij zullen daar nader over spreken.De heer Verhagen (CDA):Er is een enorme winst te behalen door centralisatie van het beheer, al
is het alleen al omdat alle korpsen afzonderlijk allerlei zaken aanschaffen.
Er is ook op een aantal andere punten winst te behalen, met name met betrekking
tot de samenwerking tussen de verschillende korpsen. Korpsen wisselen bijvoorbeeld
niet automatisch informatie uit over veelplegers, die wij nu harder proberen
aan te pakken. Als iemand een winkeldiefstal pleegt in Amsterdam, zijn die
gegevens wel bekend in Amsterdam, maar niet in Utrecht. Als die veelpleger
vervolgens wordt gepakt in Utrecht, staat hij niet als veelpleger
te boek omdat hij nog geen strafblad heeft. Op het terrein van informatie-uitwisseling
en een centrale databank is ook nog een hele slag te slaan. De zaak moet dus
niet worden beperkt tot een discussie over de centrale aanschaf van politieauto's.Minister Balkenende:Ik heb goede nota genomen van deze opmerking. Informatie-uitwisseling
is van groot belang. Als die niet goed is, zijn er problemen.De heer Bos (PvdA):De minister-president heeft aan het begin van de dag wijze woorden gesproken
over het voornemen van het kabinet om in de tijd die het nog heeft, niet hervorming
op hervorming en nieuw plan op nieuw plan te stapelen maar de nadruk te leggen
op het uitvoeren van wat al kan en wat in de pijplijn zit. Als wij dit wijze
uitgangspunt nu eens toepassen op deze problematiek, dan moeten wij constateren
dat op dit moment de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
al een aanwijzingsbevoegdheid heeft binnen de politieorganisatie om op allerlei
zaken een centrale lijn te eisen. Als er aldus geen nationale politie voor
nodig is om zaken op één lijn te krijgen, waarom dan toch de
hele zaak overhoop gehaald?Minister Balkenende:Het antwoord ligt al besloten in de bevindingen van de commissie-Leemhuis.
Ik heb daar een paar indicaties van gegeven. Wij kunnen zaken beter organiseren;
het beheer kan op een hoger plan worden gebracht en wij kunnen er niet omheen
dat wij veranderingen moeten doorvoeren. U heeft een punt als u zegt dat niet
de ene hervorming op de andere moet volgen, maar dit is iets anders dan alle
discussie die wij hebben gehad in bijvoorbeeld de sfeer van de sociale zekerheid.
Wij hebben het hier over de veiligheid in ons land. U heeft gemerkt dat wij
de afgelopen tijd druk doende zijn geweest ten aanzien van financiën,
een veiligheidsplan, bevoegdheden en de strijd tegen het terrorisme. Op al
die fronten zullen wij vooruitgang moeten boeken. Daar zijn wij druk mee bezig
en dat doen wij om Nederland veiliger te krijgen. Als er dan sprake is van
een onvolkomen organisatie wat betreft het beheer, dan denk ik – indachtig
ook de aanbeveling van de commissie-Leemhuis – dat wij daar spijkers
met koppen zouden moeten willen slaan.De heer Bos (PvdA):Wij zijn het met elkaar eens dat er allerlei onvolkomenheden zijn op het
gebied van het beheer en dat daar op een aantal gebieden meer eenvormigheid
mogelijk is dan waarvan thans sprake is. De vraag is of je om dat te bereiken
een hele organisatie overhoop moet halen, juist in een tijd waarin u zichzelf,
niet helemaal ten onrechte, op de borst klopt voor het feit dat het beter
gaat met de veiligheid in Nederland. Haal je dan alles overhoop of gebruik
je de mogelijkheden die je al hebt? U heeft binnen het huidige systeem een
mogelijkheid om de eenvormigheid op het gebied van het beheer tot stand te
brengen, zonder dat het nodig is om allerlei complexe relaties overhoop te
halen en een organisatie die net gewend is aan een nieuwe manier van werken,
weer te laten wennen aan iets nieuws.Minister Balkenende:Dat begrijp ik. Er zijn bepaalde mogelijkheden; daar hebt u gelijk in.
Maar de vraag is of het naar de taxatie van het kabinet beter kan en dat is
wel onze overtuiging. Dit debat zal worden voortgezet, als het kabinetsstandpunt
naar buiten is gekomen.De heer Van As (LPF):De LPF-fractie is bijzonder verheugd hiermee van de premier te vernemen
dat in ieder geval ten aanzien van veiligheid en op het gebied van terrorismebestrijding
de centrale regie goed wordt gestroomlijnd en dat ook de organisaties eigentijds
worden gevormd, zodat je snel en adequaat kunt handelen. Ik neem aan –
dat hoor ik graag van de premier – dat de onderlinge communicatie op
ICT-gebied wordt uitgebreid, want nu blijkt dat onderlinge regio's niet eens
met elkaar kunnen communiceren. Als dit in de lijn van zijn gedachtegang ligt,
dan kunnen wij dat van harte ondersteunen. Wij vinden dat er zeker een duidelijke
band kan blijven met de lokale bestuurders, als het gaat om de eenheden die
gestationeerd blijven in de stedelijke agglomeraties. Ik neem aan dat dit
ook de bedoeling is van de premier.Minister Balkenende:Ik geloof dat de heer Van As goed begrijpt waar wij als kabinet mee bezig
zijn. Ik heb de reden aangegeven om te komen tot verandering ten aanzien van
de organisatie en het beheer van de politie. Ik heb al iets gezegd over zijn
belangrijke punt van de communicatie en de uitwisseling van gegevens, waar
ook de heer Verhagen over sprak. Zo zitten wij als kabinet erin en dat doen
wij om Nederland veiliger te krijgen. Dat houdt de heer Van As bezig en dat
houdt ons bezig. Wat dat betreft hoop ik dat wij bondgenoten kunnen zijn.De heer Van As (LPF):Wij zien met belangstelling de kabinetsvoorstellen tegemoet.Minister Balkenende:Voorzitter. Op het terrein van de preventie van overlast is zeker veel
te doen. De heer Van Aartsen en de heer Dittrich spraken hierover. Wij hebben
al eerder een verbreding aangekondigd van het veiligheidsprogramma met een
preventieve aanpak. In antwoord op het verzoek van de heer Van Aartsen kan
ik zeggen dat er al veel is gedaan in het kader van het grotestedenbeleid
en dat op dit moment een inventarisatie van knelpunten en verbeteringen op
het terrein van overlast en verloedering in stedelijk gebied wordt verricht
door BZK, Justitie en VWS. Het resultaat hiervan wordt de Tweede Kamer toegezonden
samen met de kabinetsreactie op het WRR-rapport "Vertrouwen in de buurt".
De Kamer kan dit in november verwachten. Ik ben schriftelijk nader ingegaan
op het voorstel dat op dit punt is gedaan.Het tweede aandachtspunt op het terrein van veiligheid dat door een aantal
woordvoerders is genoemd, is terrorisme. Immers, wat in Madrid en Londen is
gebeurd, kan ook in Nederland plaatsvinden. Wij werken er hard aan om dat
te voorkomen. Onze diensten zijn er dagelijks mee bezig. Het kabinet ziet
ook een direct verband met radicaliseringstendensen in onze samenleving. Daarnaast
zijn er dreigingen in internationaal perspectief.Het kabinet volgt dan ook twee paden. Het eerste pad is preventief, zeg
ik tegen mevrouw Halsema. Dit pad richt zich op een versterking van de binding
tussen mens en samenleving, op integratie van degenen die nu nog aan de zijlijn
van onze samenleving staan – dat is hard nodig –
op verbetering van de situatie in achterstandswijken, op verhoging van de
betrokkenheid van iedere burger bij de straat, wijk en stad, op het tegengaan
van schooluitval, op vergemakkelijking van toegang tot de arbeidsmarkt voor
allochtone jongeren en op het tegengaan van discriminatie. Tegen de heer Bos
zeg ik dat ik mij vanaf november vorig jaar, toen de afschuwelijke moord op
de heer Van Gogh plaatsvond, in woord en daad nog meer inzet om de toenemende
spanningen in de samenleving tussen allochtonen en autochtonen te doen verminderen.
Dat geldt ook voor de andere leden van het kabinet. Tegen de heer Dittrich
zeg ik: wij sluiten onze medeburgers in, wij sluiten terroristen uit.Het andere pad is repressief van aard. Het strafrecht is daarbij een belangrijk
instrument om zo daders van mogelijke aanslagen te kunnen opsporen, arresteren
en voor de rechter te brengen. Het werk van inlichtingendiensten is even belangrijk
om in een zo vroeg mogelijke fase de meest in aanmerking komende diensten
te alerteren. Het werk van diensten met betrekking tot rampenbestrijding en
opvang van de slachtoffers is minstens zo belangrijk. Wij hebben extra middelen
beschikbaar gesteld, zodat extra mensen het vele werk kunnen doen. Daarnaast
hebben wij de bevoegdheden uitgebreid, opdat de diensten optimaal kunnen werken
binnen de grenzen van onze rechtsstaat. Internationale vergelijking toont
ons dat Nederland een sterke positie heeft ingenomen in de strijd tegen het
terrorisme.De nationale verkenning naar verdergaande maatregelen inzake de veiligheid,
die wij in september vorig jaar hebben aangekondigd, wordt uitgevoerd door
de commissie-Brinkman. Haar tussenadvies is dat de organisatie van de veiligheidsketen
moet worden gemoderniseerd, willen wij in de toekomst in staat blijven optimaal
te reageren op de dreiging van zware criminaliteit en terrorisme. Ik wijs
er daarbij op dat het kabinet reeds een veelheid van concrete initiatieven
heeft genomen. In het licht van onder andere de bestuurlijke evaluatie van
de AIVD, het rapport van de commissie-Leemhuis, het advies van de commissie-Hermans
en de PAO-analyse van de vraag of de inrichting op rijksniveau op het terrein
van nationale veiligheid slagvaardiger, effectiever en efficiënter kan,
meent het kabinet dat het voor de hand ligt, te komen tot een verdere concentratie
van bevoegdheden en verantwoordelijkheden binnen de veiligheidsketen. Gelet
op de mogelijk ingrijpende herstructurering binnen de departementale organisatie
die dit kan inhouden, zal besluitvorming over de wijze waarop deze concentratie
zal worden geïmplementeerd eerst kunnen plaatsvinden bij de vorming van
een nieuw kabinet. Verdere voorbereidingen daartoe zullen worden getroffen.Ik wil apart over integratie spreken, alhoewel het ook verband houdt met
de veiligheid. Het gaat echter om wezenlijk andere zaken. Het belang ligt
in een versterking van onze samenleving, in een verhoging van de betrokkenheid
van iedere burger. Enkele sprekers noemden de noodzaak om nu tot realisatie
van dit beleid te komen; zij hebben gelijk. Het wetsvoorstel over inburgering
ligt nu ter behandeling bij de Kamer. Dit wetsvoorstel had een lastig voorbereidingstraject,
met veel juridische vragen. Dit betekent niet dat er niets gebeurt, zoals
sommigen hebben opgemerkt. Zo zijn er in 2003 en 2004 ongeveer 40.000 mensen
gestart met de inburgeringscursus. Er zijn maatregelen genomen over de huwelijksmigratie,
het tegengaan van cultuurgerelateerde uitwassen in de behandeling van vrouwen,
zoals eerwraak, besnijdenis, en het wegnemen van belemmeringen met betrekking
tot arbeidsparticipatie. De uitvoering van een toelatingsexamen in het buitenland
is ter hand genomen. Ik kan overigens nog veel meer onderwerpen noemen.Evenmin kan worden gezegd dat bij oude structuren wordt aangeklopt, zoals
de heer Dittrich gisteren zei. In de aanpak van minister Verdonk wordt juist
gezocht naar nieuwe initiatieven en nieuwe antwoorden op de vragen waarvoor
wij zijn gesteld. Ik noem een voorbeeld van samenwerking van ministers op
dit terrein. Maatregelen zijn ontwikkeld om de effectiviteit van het onderwijsachterstandenbeleid
voor de integratie verder te vergroten. In dat kader hadden op dinsdag 13 september
jl. minister Verdonk en minister Van der Hoeven een lunchbijeenkomst met jongeren
uit de achterbannen van de lom-samenwerkingsverbanden. Op verzoek van de jongeren
zelf is toen gesproken over schooluitval. Als uitvloeisel van deze bijeenkomst
op 13 september heeft minister Van der Hoeven toegezegd, ook een avondvullende
bijeenkomst te hebben met jongeren uit de achterbannen van de lom-samenwerkingsverbanden,
om zo ideeën op te doen voor de nieuwe aanpak. Dit zijn maatregelen die
er uiteindelijk op gericht zijn om eenieder gelijkwaardige kansen te bieden
in onze samenleving, en dus op het tegengaan van discriminatie. In de schriftelijke
beantwoording ben ik nader ingegaan op de verschillende resultaten van het
Breed initiatief maatschappelijke binding.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zou toch nog met u over een paar concrete cijfers willen praten. In
2001 was de werkloosheid onder allochtonen 11%. Inmiddels is dat opgelopen
tot 16%. De werkloosheid onder Marokkaanse jongeren is 24%.
Van de allochtone huishoudens leeft 29% in armoede tegenover 8%
van de autochtone huishoudens. Het gaat dus heel slecht met de integratie.
Er dreigt een tweedeling te ontstaan. Ik zou dan ook graag zien dat u een
aantal concrete maatregelen nam op het gebied van arbeidsmarkt en koopkracht,
teneinde die dreigende tweedeling tegen te gaan.Minister Balkenende:De zorg die mevrouw Halsema uitspreekt deel ik natuurlijk ook. Als mensen
in een achterstandssituatie verkeren, geen kansen op de arbeidsmarkt hebben
en in armoede leven, dan doet dat pijn, ook mij. Ik wijs er overigens wel
op dat de afgelopen jaren meerdere mensen te maken hebben gekregen met economische
terugval en het slachtoffer zijn geworden van een economie die minder goed
draait. Hopelijk zal de economie nu aantrekken. Het kabinet probeert ten aanzien
van de werking van de arbeidsmarkt wel het nodige te doen. Ik noem de inspanningen
op het gebied van de taalbeheersing. Verder gaan wij als bewindslieden het
land in om te spreken met ondernemers over de vraag hoe ervoor gezorgd kan
worden dat bijvoorbeeld iemand die een bepaalde naam heeft die erop wijst
dat hij of zij niet van Nederlandse afkomst is, toch een stageplek krijgt.
Ik heb ook gesproken met studenten en hun gevraagd wie van hen problemen heeft
met het krijgen van een stageplek. Nou, dan merk je de verschillen wel. Daarnaast
hebben wij ook iemand als Hans de Boer die zich bezighoudt met het integratievraagstuk.
Het is wat ons betreft dan ook een combinatie van factoren, zoals kijken wat
er op scholen gebeurt, zorgen dat de taalbeheersing beter wordt,
zorgen dat werkgevers worden aangesproken op het in dienst nemen van mensen,
het bespreekbaar maken van zaken met werkgevers én werknemers etc.
Bij wijze van voorbeeld noem ik de Dag van de binding die dit jaar is gehouden,
waarbij is gesproken over nadere aandacht voor de arbeidspositie van allochtone
jongeren.Al deze zaken dragen bij aan verbetering van de positie van allochtonen.
Heb je daarmee dan zomaar de zaak opgelost? Natuurlijk niet. En je moet ook
niet doen alsof er een enkel wondermiddel voor bestaat. Het heeft onder meer
te maken met cultuur. Ben je bereid om mensen van allochtone komaf of mensen
wier familie uit andere landen afkomstig zijn, uit te nodigen voor een sollicitatiegesprek
of een stageplaats aan te bieden? Wij zijn ook gebaat bij een actieve vakbeweging
die op de werkvloer dergelijke zaken aan de orde stelt. Ik denk dat het dus
gaat om een samenstel van maatregelen. De zorg van mevrouw Halsema deel ik.
Het Breed initiatief maatschappelijke binding, het aanspreken van iedereen
op de mogelijkheden om participatie te vergroten etc., het zijn allemaal zaken
die nodig zijn. Als kabinet proberen wij daaraan ook het nodige te doen. Daarnaast
meen ik dat een beter draaiende economie meer mogelijkheden zal bieden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Natuurlijk is de werkloosheid in het algemeen toegenomen, maar de werkloosheid
onder allochtonen is buitenproportioneel toegenomen. De Dag van de binding
heeft inmiddels overigens een jaar geleden plaatsgevonden, als ik goed ben
geïnformeerd.Minister Balkenende:Dat was in januari en daarna nog een keer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Goed, driekwart jaar geleden. Punt is dat het allemaal veel te weinig
ambitieus is. De discriminatiebestrijding stelt op dit moment helemaal niets
voor. Laat ik u een concreet voorstel doen. Waarom zorgt u er niet voor dat
de bedrijven die overheidsaanbestedingen krijgen, alleen nog maar bedrijven
zijn die een representatief aanbod in personeel hebben?Minister Balkenende:Dat zijn de bekende regelingen met quota. Dat is in het verleden ook wel
eens geprobeerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee, het is geen quotumregeling die ik voorstel. Ik zeg dat u voorwaarden
moet stellen ten aanzien van overheidsaanbestedingen.Minister Balkenende:Ik weet niet of je het via deze weg zou moeten doen. Ik heb nogal wat
werkbezoeken afgelegd bij ondernemers die mij zelf zeiden: ik wil graag ook
mensen uit de allochtone groep hebben vanwege de kwaliteit en de samenstelling;
dat is een bepaalde houding. Door te werken aan cultuurverandering, door de
vakbeweging aan te spreken, door acties te ondernemen en door het hanteren
van best practices bereik je meer dan met een regeling zoals mevrouw Halsema
die nu voorstelt. Ik vind ook dat je moet kijken naar de kwalificaties van
mensen zelf. Kunnen zij meedoen? Hebben zij de goede kwalificaties? Kun je
de scholing bevorderen? Dat geldt voor jongens en voor meisjes. Langs die
lijnen moet het mogelijk zijn tot verbeteringen te komen. Gelukkig zien wij
ook dat er verbeteringen zijn. Dat neemt niet weg dat de cijfers die u nu
noemt mij ook zorgen baren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil die verbeteringen dan ook wel eens zien, want ik zie ze niet. Ik
zie alleen maar dat de werkloosheid blijft stijgen, dat jongeren zich geïsoleerd
voelen, dat er een tweedeling dreigt te ontstaan en dat het onbegrip in de
samenleving daardoor groeit. Mensen ergeren zich. Dat is natuurlijk uitermate
kwalijk en het enige dat u biedt is praten, praten, praten. Het is een actieve
opstelling van werkgevers en werknemers om te zorgen dat mensen mee kunnen
doen en dat er stageplekken komen. Het is een bepaalde houding. Er zijn ook
voorbeelden waaruit blijkt dat het wel kan. Laten wij die oppakken en ook
een beetje positief denken.De heer Dittrich (D66):Bij dat laatste wil ik graag aansluiten, want waar mensen zich ook aan
ergeren – dat zeg ik met name tegen mevrouw Halsema – is dat steeds
zo'n somber beeld wordt geschetst als het gaat om de integratie. Als je echter
naar de universiteiten en het hbo gaat, zie je dat daar heel veel talentvolle
nieuwe Nederlanders bezig zijn. Ook dat moeten wij erkennen en dat andere
deel van de werkelijkheid moeten wij hier ook naar voren brengen. Het is heel
belangrijk dat wij in de gesprekken en in de beeldvorming juist die talentvolle
voorhoede die nu bezig is dat onderwijs te genieten – dat zijn de toekomstige
advocaten, artsen, wetenschappers enzovoort – weten te bereiken. Wij
moeten afzien van steeds weer naar imams gaan of naar de oude minderheidsorganisaties.
Wij moeten dit soort mensen rechtstreeks weten te benaderen. Hoe doet u dat?Minister Balkenende:Ik verzet mij een beetje tegen het beeld van of/of. U weet dat als wij
het hebben over motivatie van mensen en de strijd tegen terrorisme, imams
daarin een rol spelen. Daar moet je ook niet aan voorbij gaan. Je mag ook
niet voorbij gaan aan de organisaties die bestaan. Ik heb goede herinneringen
overgehouden, toen die moeilijke vragen rondom Irak speelden, aan wat organisaties
kunnen betekenen. Ook bij de dagen van maatschappelijke binding hebben wij
goede gesprekken gevoerd. Het is echter maar een deel van het verhaal. Als
u zegt dat wij moeten proberen ook anderen erbij te betrekken, ben ik het
daar volstrekt mee eens. Dat geldt met name voor voorbeeldrollen en mogelijkheden,
maar op een gegeven moment moet ook duidelijk zijn wanneer het niet werkt.
Als men geen goede kwalificaties heeft, heeft men ook niet snel een baan.
Je moet investeren in jezelf. Ik heb hier in Den Haag op een hogeschool met
jongeren gesproken. Ik heb gevraagd wat hun perspectieven en hun mogelijkheden
zijn. Dan zie je dat de meisjes die aanwezig waren met een goede opleiding
en goede netwerken denken een goede kans te hebben. Dat mag ook wel eens worden
gezegd. Dat is precies wat u bedoelt: kies ook eens een keer voor de positieve
kant.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil alleen in de richting van de heer Dittrich zeggen dat wij de problemen
niet moeten wegpoetsen.De heer Wilders (Groep Wilders):Het zal de minister-president helder zijn dat ik niet alleen
het immigratie- en het integratiebeleid, maar ook de aanpak van het kabinet
van het terrorisme ver onder de maat vind. Wij hebben binnenkort een debat
met de heren Donner en Remkes en ik verheug mij daar nu al op. De minister-president
sprak zojuist over de moord op Theo van Gogh, bijna een jaar geleden. Degene
die Theo van Gogh heeft vermoord, is tot levenslang veroordeeld. Dat vonnis
is nu definitief en daar mogen wij dus over praten. Zou u met de kennis van
vandaag kunnen aangeven of u mijn mening deelt dat achteraf kan worden gesteld
dat de AIVD als het ging om Mohammed B. echt heeft gefaald? Het openbaar ministerie
heeft in het proces ook aangegeven dat hij niet, zoals de AIVD dacht, tot
de periferie, maar tot het centrum van de Hofstadgroep hoorde. Dit is niet
alleen een debat over 2006; het gaat ook om de lessen die wij kunnen leren
uit het verleden. U sprak zelf over die afschuwelijke moord. Het zou de overheid
sieren als u nu zou zeggen: de AIVD zat hier gewoon naast.Minister Balkenende:De heer Wilders en ik delen de afschuw over wat er is gebeurd. Dat kan
niet meer worden teruggedraaid. Dat is een feit en dat doet tot op de dag
van vandaag pijn, in eerste instantie bij de ouders, de zoon en verdere familie
en vrienden, maar ik denk dat wij dat allemaal zo beleven. Het is verschrikkelijk,
zeker in een land waarin je alleen maar kunt samenleven wanneer er respect
over en weer is en wanneer wij afzien van haat, bedreiging en geweld. Met
de kennis van nu zouden wij kunnen terugkijken. Er is echter al veel over
dit onderwerp gezegd. De conclusie van de heer Wilders past niet in hetgeen
door de Kamer met de betrokken bewindslieden is besproken. Achteraf weet je
natuurlijk altijd meer. Ik volsta met te refereren aan wat in eerdere debatten
hier is gewisseld. Verder kan ik niet gaan. De afschuw deel ik met de heer
Wilders.De heer Wilders (Groep Wilders):De afschuw delen wij inderdaad. Daar is geen verschil van mening over.
De Kamer heeft hier nog nooit over kunnen spreken omdat de rechtszaak nog
liep. Het vonnis heeft echter inmiddels kracht van gewijsde. Ik herhaal mijn
vraag. Vindt de minister-president niet dat nu met recht gezegd kan worden
dat de AIVD een grove fout heeft gemaakt door Mohammed B. niet in het centrum
maar aan de periferie van de Hofstadgroep te plaatsen? Ik wil absoluut niet
suggereren dat de moord op de heer Van Gogh dan niet had plaatsgevonden, want
dat zullen wij nooit weten. Ik wil dat de minister-president ruiterlijk toegeeft
dat de overheid fouten kan maken en dat hier zo'n fout is gemaakt.Minister Balkenende:Die conclusie kan ik niet trekken op grond van hetgeen ik zo-even heb
gezegd.De heer Bos (PvdA):Ook ik ben er nog niet aan toe om de conclusie van de heer Wilders te
trekken dat er grove fouten zijn gemaakt door de inlichtingendiensten. Hij
heeft echter gelijk dat de Kamer nog niet heeft teruggekeken nadat de rechtszaak
was afgerond. Ook wij hebben grote terughoudendheid betracht met commentaar
op nieuwe informatie.De voorzitter:Excuses aan de heer Bos, maar ik begin genoeg te krijgen van het geklets
tussen de Kamerleden onderling. Zij moeten naar de algemene politieke beschouwingen
luisteren. Er komen heel veel reacties binnen van mensen die zich ergeren
aan het gedrag van de leden. Dat is nu afgelopen. De leden komen binnen, nemen
plaats in hun stoel en volgen het debat. Kortom, zij gedragen zich zoals volksvertegenwoordigers
zich behoren te gedragen.De heer Bos (PvdA):Om twee redenen is het nodig dat de Kamer hierover spreekt. Tijdens de
rechtszaak zijn talloze feiten naar boven gekomen over de rol van Mohammed
B. in het netwerk dat de AIVD in de gaten hield. Die feiten waren niet bekend
toen wij met de ministers Donner en Remkes debatteerden over de vraag of Mohammed
B. terecht niet als een spil van het netwerk werd beschouwd. Wij weten inmiddels
dat dit wel degelijk het geval was. Daarnaast heeft de vice-directeur van
de AIVD gezegd dat er sprake was van een inschattingsfout van de inlichtingendiensten
inzake de rol van Mohammed B. in dat netwerk.Wij hebben deze discussie niet in openbaarheid willen voeren zolang de
rechtszaak liep, maar die is nu achter de rug. Het is goed dat wij leren van
hetgeen gebeurd is, dat wij met de kennis van nu terugkijken. Dan kunnen wij
nagaan hoe de inlichtingendiensten en de daarvoor verantwoordelijke ministers
hebben gefunctioneerd. Ik kan mij heel goed voorstellen dat de minister-president
vindt dat dit onderwerp te gecompliceerd is om nu te behandelen. Ik stel het
echter zeer op prijs als hij ons een brief stuurt over het functioneren van
de inlichtingendiensten in de periode voorafgaand aan de moord op Theo van
Gogh, zodat wij daar een volwassen debat over kunnen voeren.Minister Balkenende:U kunt zich voorstellen dat ik dit eerst wil bespreken met de meest betrokken
bewindslieden. Ik ben ook benieuwd hoe de Kamer met dit onderwerp wil omgaan.
De vraag is wat er al dan niet vertrouwelijk behandeld moet worden. Ik zeg
toe dat ik deze zaak zal bespreken met de meest betrokken bewindslieden en
dat ik er in tweede termijn op terug zal komen.De heer Wilders (Groep Wilders):Ik ben blij met uw toezegging naar aanleiding van de opmerkingen die de
heer Bos en ik hebben gemaakt. Ik verzoek u wel om deze keer zoveel mogelijk
in de openbaarheid te opereren. Dus geen brieven naar commissies, maar een
publieke verantwoording.Minister Balkenende:Zoals ik heb gezegd, zal ik de opmerkingen bespreken met de betrokken
bewindslieden.De heer Van As (LPF):Als minister-president bent u verantwoordelijk voor de centrale regie,
zeker als het gaat om de troonrede. U hebt het Koninklijk Huis in uw portefeuille.
Het is mij opgevallen dat de moord op Fortuyn niet genoemd is in de troonrede
die werd uitgesproken na zijn moord. Dat geldt ook voor de moord op Van Gogh.
Waarom is dat niet gebeurd?De Kamer is over de situatie rondom de AIVD en de Hofstadgroep tijdig
geïnformeerd. Daarbij zijn talloze feiten geconstateerd. Er werd bijvoorbeeld
een handgranaat gegooid en er werden wapens gevonden. Dan verbaast het mij
zeer dat er van dit alles maar een flinterdun verhaal overblijft,
namelijk dat men lid is van een criminele organisatie. Er is bijna geen spaan
overgebleven van de aanhouding van de Hofstadgroep. Hoe kan dat? Waar zitten
de lacunes in onze wetgeving waardoor dit bijna als sneeuw voor de zon aan
het verdwijnen is?Minister Balkenende:Ik vind dat wij ons op een hellend vlak begeven als wij in deze Kamer
bespreken wat er al dan niet in een troonrede moet staan. De regering spreekt
bij monde van de Koningin over een onderwerp. Soms hoeven er geen namen genoemd
te worden om toch duidelijk te maken wat er gebeurt. Er wordt in de troonrede
gesproken over een klimaat van onzekerheid, over dreigingen. Natuurlijk is
gerefereerd aan het maatschappelijk klimaat. Veel bewindslieden, en ook de
Koningin, hebben in het verleden opmerkingen gemaakt over wat er in Nederland
is gebeurd in het jaar 2002 en vorig jaar. Dat is alles wat ik in dit stadium
tegen de heer Van As kan zeggen. Wij gaan hier niet bespreken wat wel en niet
in de troonrede moet staan. Dat zou ongewenst zijn. Natuurlijk houdt het maatschappelijk
klimaat in Nederland en de moorden op Fortuyn en Van Gogh ons allen bezig.
Er is een klimaat van haat over en weer. Daar wordt over gesproken. De typering
van wat er in de Nederlandse samenleving heeft geleid tot onzekerheid, heeft
men kunnen aantreffen in de troonrede. Ook vandaag heb ik er het nodige over
gezegd.Naar aanleiding van de andere vraag van de heer Van As merk ik op dat
de leden van de Hofstadgroep voor het overgrote deel nog vastzitten. Daarnaast
kan hij ervan verzekerd zijn dat wij er alles aan doen als verantwoordelijke
bewindspersonen om Nederland veiliger te krijgen. Niet voor niets hebben wij
ons de afgelopen tijd beziggehouden met het delen van informatie, hebben wij
gekeken naar bevoegdheden. Wij zitten erbovenop omdat wij weten dat er geen
klimaat moet zijn waar de mensen zich voortdurend onzeker voelen. De elementen
die de samenleving kapot willen maken, worden in de gaten gehouden. Dat weet
u ook. De elementen die angst aanjagen moeten worden aangepakt. Op dat punt
verschillen de heer Van As en ik niet van mening. Dat veronderstelt dat er
bevoegdheden zijn. Wij hebben de afgelopen tijd extra middelen vrijgemaakt
om Nederland veiliger te maken. Daar houden wij ons dag in dag uit mee bezig.
Ook het feit dat wij vandaag spreken over de politieorganisatie, over de strijd
tegen terrorisme, de strijd tegen een klimaat van haat en geweld in dit land,
onderstreept de inzet van dit kabinet en vele anderen om Nederland veiliger
te maken. De elementen in de Nederlandse samenleving die een weg willen zoeken
in de richting van terreur en geweld kunnen nooit duidelijk genoeg te horen
krijgen dat dit niet kan, niet mag en niet zal worden getolereerd. Dat is
onze positie.De heer Van As (LPF):Mag ik ervan uitgaan dat de minister-president erop zal toezien dat het
ten enenmale onmogelijk wordt om in ons land op kosten van de belastingbetaler
onze Staat te ondermijnen? Ik neem aan dat het kabinet adequate maatregelen
neemt. Ik vraag de minister-president er rekening mee te houden dat politie
en justitie daartoe de instrumenten dienen te krijgen. Wellicht verdient de
wet BOB een heroverweging. Het moet mogelijk zijn dat ons apparaat zulke mensen
op een goede manier oppakt, veroordeelt en achter slot en grendel zet. Daar
is de minister-president ook verantwoordelijk voor.Minister Balkenende:Naar ik meen heb ik zo-even een opmerking met deze intentie gemaakt en
aangegeven wat onze inzet is. Juist om die reden bekijken wij steeds welke
instrumenten nodig zijn om Nederland veiliger te maken. Dat veronderstelt
dat ook wordt gekeken naar juridische mogelijkheden, capaciteiten, bevoegdheden
en financiële middelen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister-president spreekt over de onrust bij de bevolking door terreurdreiging.
Ik vind het gepast om de minister-president te vragen wat hij vond van de
kritiek van Clingendael op de recente berichten waarin de bevolking tot verhoogde
waakzaamheid werd opgeroepen zonder dat daarvoor een duidelijke reden werd
aangegeven. Clingendael vindt dat dit type maatregelen het gevoel van onveiligheid
eerder vergroot, zeker als deze berichten vlak voor 11 september verschijnen,
zoals nu het geval was.Minister Balkenende:Er komt ineens een waarschuwing omdat er indicaties zijn, maar je kunt
niet aangeven welke dat zijn. Dat zal de heer Rouvoet ook begrijpen. Ik kan
mij voorstellen dat men zich dan achteraf afvraagt of die waarschuwing wel
nodig was geweest of wat dan ook. Dat is een beetje het probleem, dat de heer
Rouvoet heel terecht schetst. Soms zijn er geen concrete aanwijzingen dat
er iets gaat gebeuren, maar zijn er door een samenstel van indicaties en waarnemingen
toch aanknopingspunten voor het geven van een signaal. Dan kun je kiezen:
of je doet het niet vanwege het argument dat de heer Rouvoet zo-even heeft
genoemd, of je doet het wel. Het is de taak van de nationaal coördinator
en de verantwoordelijkheid van de bevoegde minister om een keer een signaal
te geven als daartoe aanleiding is. Zijn er aanknopingspunten om een appèl
op extra alertheid te doen, dan zie ik liever dat dit appèl wordt gedaan
dan dat men die informatie voor zich houdt omdat dit kan leiden tot extra
gevoelens van onveiligheid. Als er aanleiding is om waakzaam te zijn, dan
moet je dat ook zeggen. Dan moet het in het belang van terrorismebestrijding
zelfs mogelijk zijn om niet altijd volledige openheid van zaken te geven.De heer Marijnissen (SP):Ik aarzel over deze interruptie, want ik vraag mij af hoe de premier het
vol kan houden om al die uren op zijn benen te staan.De publieke sector heeft de afgelopen jaren veel te lijden gehad, niet
alleen onder het beleid van deze minister-president, maar ook onder het beleid
in de paarse periode. De "teloorgang" van het OM en de rechterlijke
macht in ons land, de kern van onze rechtsstaat, is daar voor een belangrijk
deel op terug te voeren. Er zijn allerlei berichten verschenen over de structurele
fouten bij het OM. Ik wijs onder andere op de recente uitlatingen van iemand
van het NFI. Ook bij de rechterlijke macht worden structurele fouten gemaakt.
Daar spreekt de Raad voor de Rechtspraak zelf over. Dit neemt hand over hand
toe, en dat in combinatie met de enorme achterstand die dreigt. De minister-president
ontkent deze achterstand in zijn schriftelijke beantwoording. Dat baart mij
zorgen. De Raad voor de Rechtspraak zegt op korte termijn 80 mln. nodig te
hebben om te voorkomen dat de achterstanden groter worden, maar minister
Donner trekt hiervoor maar 16 mln. uit. Vorige week vroeg iedereen verontwaardigd
hoe dit nu kon gebeuren. Zo'n debat is dan weer een hype, maar ik wil hierop
toch de aandacht van de minister-president vestigen en daarover met hem een
aantal woorden wisselen.Minister Balkenende:De heer Marijnissen zegt dat de publieke sector te lijden zou hebben onder
dit kabinet. In 2002 en 2003 hebben wij alle moeilijkheden en noodzakelijke
ombuigingen bekeken. Toen hebben wij voor een aantal prioriteiten gekozen.
Veiligheid was een van de prioriteiten waarvoor meer geld beschikbaar werd
gesteld. Dat is heel bewust gedaan. Er werden extra middelen vrijgemaakt voor
politie en justitie en er is een Nationaal coördinator gekomen. Dat is
ook een deel van de werkelijkheid. Ook bevoegdheden en extra inzet voor een
betere informatievoorziening zijn bekeken. De pogingen die wij doen om Nederland
veiliger te krijgen, blijven niet zonder resultaat. Tegenover uw argumenten
stel ik wel dat er verbeteringen worden geboekt als het gaat om het oplossingspercentage
en dat er positieve resultaten zijn op het punt van de beleving van veiligheid
van de burger. Ook dat moet worden gezegd. Dat gebeurt in een tijd waarin
je de nodige lastige maatregelen hebt te nemen. Dan is de veiligheid bediend
binnen de mogelijkheden die wij hadden en is er ook resultaat te zien. Ik
ben blij dat wij ondanks de beperkingen die wij hadden, toch juist die verbeteringen
kunnen laten zien. Dat is de andere kant van het verhaal. Het kan altijd beter,
maar ik deel niet de opmerking dat er sprake is van een soort vermindering
van de publieke sector. De feiten liggen gewoon anders.De heer Marijnissen (SP):Ik had u een vraag gesteld.De voorzitter:U zet uw mededogen met de minister-president niet erg in daden om.De heer Marijnissen (SP):Dat was ik ook niet van plan! Ik heb mijn respect geuit en daar blijft
het bij.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik vind het buitengewoon plezierig dat de heer Marijnissen
hier weer kan staan nadat hij een tijdje was geveld en dat wij beiden na onze
fysieke beperkingen gewoon in staat zijn om dit debat te voeren. En daar kunnen
wij nog uren mee doorgaan!De heer Marijnissen (SP):Exact. Heel goed!De voorzitter:Ik ga toch niet toestaan dat u gaat uittesten hoelang u het met elkaar
kunt volhouden. Nog één vraag.De heer Marijnissen (SP):Ik wil graag dat de minister-president ingaat op mijn punt. De opmerking
dat de publieke sector onder Paars en onder dit kabinet stiefmoederlijk is
behandeld, laat ik nu verder rusten. Hij heeft er al het zijne over gezegd.
Ik heb het over de kern van onze rechtsstaat, te weten het Openbaar Ministerie
en de rechterlijke macht, die tekorten kent, die achterstanden oploopt als
gevolg waarvan een maatschappelijke druk ontstaat, als gevolg waarvan het
aantal fouten bij het OM en de rechterlijke macht toeneemt. Minister Donner
schudt nu zijn hoofd, maar de mensen die er ook verstand van hebben –
of die er echt verstand van hebben – zeggen dat dit zo is. Vervolgens
zegt de Raad voor de Rechtspraak dat er 60 mln. nodig is om te voorkomen dat
er 250.000 dossiers op achterstand worden gezet, worden weggelegd, waardoor
mensen soms twee jaar moeten wachten op de behandeling van hun zaak. Dan heb
ik het nog niet eens over de fouten van het OM. Dan zeg ik: men zal voor deze
sector, die zo cruciaal is voor onze rechtsstaat, meer geld opzij moeten zetten.Minister Balkenende:Ik begrijp het signaal, maar wil daar wel iets tegenover zetten. Wij hebben
de afgelopen tijd, met alle beperkingen, extra geïnvesteerd in de veiligheid.
Dat komt ook bij apparaten terecht. U hebt gewezen op een aantal actuele punten.
Minister Donner heeft vorige week gesproken over zijn verbetertrajecten. Hij
zal kijken hoe zaken zijn gelopen. Daar lopen wij niet voor weg. Wij weten
dat de Kamer zeer kritisch is op al deze punten. Wij doen er als kabinet alles
aan om Nederland veilig te krijgen, uiteraard binnen de grenzen van de rechtsstaat.
U weet ook dat er de nodige middelen ter beschikking zijn gesteld. Wij kunnen
met elkaar altijd bespreken of het meer moet zijn, maar u trekt enkele conclusies
die ik niet kan delen, omdat u dan ook geen recht doet aan het werk dat het
Openbaar Ministerie en de zittende magistratuur doen.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Juist van die kant komen die klachten. Maar goed, ik zal het
nu verder niet uitwerken. Wij komen er bij de behandeling van de begroting
van Justitie wel op terug.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik kom toe aan mijn laatste punt: Europa. De uitslag van het
referendum laat voor de regering geen twijfel bestaan. Er is in Nederland
geen draagvlak voor het grondwettelijke verdrag; de regering heeft het wetsvoorstel
ingetrokken en zal dat niet opnieuw indienen. Het was geen stem tegen de EU –
dat concludeerde ook de Kamer – maar het betekent wel dat het anders
moet. Wij moeten werken aan een Europa dat beter aan de wensen van de burgers
voldoet. Dat vergt actie, maar ook een goed beeld van de zorgen, wensen en
verwachtingen ten aanzien van Europa. Om dat goede beeld te krijgen, kan de
nationale Europadiscussie waar een grote Kamermeerderheid op 2 juni om
vroeg, een goed instrument zijn.Uit de verschillende onderzoeken, maar ook uit de interpretaties die hier
in de Kamer worden gegeven, komt een diffuus beeld. Wij gaan samen organiseren.
Er komt een nationale Europadiscussie, de regering trekt conclusies en de
Kamer ook, er zullen debatten volgen, er komt een kabinetsstandpunt en dan
hebben wij de Europese Raad volgend jaar in juni. Dat zal het einde van die
bezinningsperiode zijn. Dat Europadebat zal niet een spelletje voor politici
worden. Het gaat erom dat de burger aan het woord komt. Uiteraard heeft de
regering wel een visie, namelijk dat een goed functionerende Europese Unie
van levensbelang is voor ons land. Ik noem een voorbeeld. In de Macro-economische
Verkenningen wordt gezegd dat Nederland zonder de Europese Unie zeker 10%
minder welvarend zou zijn. Daarom moet er worden geïnvesteerd. Er moet
worden geïnvesteerd in het vertrouwen van de Nederlandse burger, in een
betere Europese Unie, in een Unie met meer focus, waarbij gezamenlijk wordt
gedaan wat gezamenlijk moet worden gedaan en op de overige terreinen
ruimte wordt gelaten aan lidstaten en burgers. De rol van de Europese Unie
moet beter worden afgebakend: nationaal meer werk maken van een vroegtijdige
beoordeling van Europese initiatieven op toegevoegde waarde en maatvoering.
Want als de Europese Unie haar werkterrein uitbreidt – en daar kunnen
redenen voor zijn – dan zijn wij er zelf bij. Ook dat vloeit voort uit
de subsidiariteitsnotitie waarover ik eerder heb gesproken met leden van de
LPF-fractie.De heer Van Aartsen vroeg naar het advies van de Raad van State over de
invloed van Europa op de Nederlandse staatsinstellingen. Dat advies is enkele
dagen geleden ontvangen. Het zal zeer binnenkort samen met het nadere rapport
van de regering dat nu in voorbereiding is, aan uw Kamer worden gezonden.
Ook bij de Europese instellingen is een andere attitude nodig. Hoopgevend
is dat Commissievoorzitter Barroso zich gevoelig toont voor de signalen van
burgers en bedrijven. Hij wil snoeien in overbodige wetgeving, en omslachtige
regels vervangen door regels die helder zijn, met geringere lasten voor lidstaten,
bedrijven en burgers. Een goed voorbeeld is het nieuwe voorstel over de luchtkwaliteit
dat de Commissie op 21 september heeft gepubliceerd.Eind oktober organiseert premier Blair een informele bijeenkomst van staatshoofden
en regeringsleiders over hoe Europa in de toekomst zijn economische en sociale
doelstellingen kan realiseren. Dat is een goed moment, aangezien nu steeds
nadrukkelijker de vraag wordt gesteld waar de juiste balans ligt tussen gemeenschappelijke
actie enerzijds en nationale verscheidenheid anderzijds. Dit is ook een teken
dat Europa na de referenda niet gewoon doordendert, maar bereid is tot kritische
reflectie over uitbreiding en behoefte aan consolidatie. De absorptiecapaciteit
van de Unie is niet onbegrensd, maar wel geldt: afspraken zijn afspraken,
zowel voor de Unie als voor de kandidaat-lidstaten. Dat is ook mijn reactie
op de opmerkingen, gemaakt door de heren Van As, Nawijn en Van der Vlies over
de opening van de onderhandelingen met Turkije. De referendumuitslag sterkt
de regering in het kritisch hanteren van deze criteria. Ik wijs erop dat de
Europese Unie nog nooit zulke stringente voorwaarden voor toetreding heeft
gesteld als aan Turkije. Die betreffen met nadruk ook de kwestie Cyprus.De heer Wilders heeft een initiatiefwetsvoorstel ingediend, strekkende
tot het houden van een raadplegend referendum over de toetreding van Turkije
tot de Europese Unie. Het kabinet bereidt, zoals bekend, een notitie voor
over de verschillende vormen van het referendum, met de voor- en nadelen daarvan.
Hierover komen wij nog nader met elkaar te spreken. Wat het door de heer Wilders
voorgestane referendum betreft, wijs ik erop dat de onderhandelingen met Turkije
in beginsel volgens afspraak 3 oktober van start gaan. Turkije heeft
voldaan aan de voorwaarden voor het begin van de onderhandelingen die de Europese
Raad in december vorig jaar stelde en waarmee uw Kamer instemde. Wij zijn
steeds bij die onderhandelingen. Het gaat absoluut niet buiten ons om, en
de Kamer wordt natuurlijk op de hoogte gehouden. Uiteraard is het nu aan de
Raad van State en vervolgens aan de Tweede Kamer om een standpunt te bepalen
over dit initiatiefvoorstel.De heer Wilders (Groep Wilders):Uiteraard, minister-president, is het dadelijk aan de Kamer om erover
te oordelen. Ik hoop dat het op net zo'n brede steun kan rekenen als het initiatiefvoorstel
voor het eerdere referendum. Zou u er respect voor hebben als de Nederlandse
kiezer, net als bij de Europese grondwet, de mogelijkheid zou hebben om over
dit onderwerp iets te zeggen en om, wat de kiezer dolgraag wil, deel te nemen
aan alle besluitvorming over Europa? Ik realiseer mij dat uw kabinet niet
voor het eerdere referendum was, maar vindt u niet ook dat een van de lessen
daaruit is dat het een goede stap zou zijn om de mensen in het land erbij
te betrekken en te laten zeggen of Turkije lid moet worden van de Europese
Unie?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat het kabinet terugkomt op het referendum als zodanig.
Daarbij gaat het, zoals u zult begrijpen, om de algemene discussie. Wat Turkije
betreft, heb ik aangegeven dat er spelregels zijn afgesproken en dat een kwestie
van fair play is. Het gaat erom of Turkije voldoet aan de vorig jaar gestelde
voorwaarden. Men moet beoordelen of Turkije de noodzakelijke veranderingen
en regelgeving heeft doorgevoerd, of dat er nog problemen zijn. Ik denk dat
uw Kamer wat het referendum betreft, eerst zal moeten bepalen op welk moment
eventueel een referendum moet worden gehouden over het mogelijke lidmaatschap
van Turkije van de Europese Unie: op het moment dat er sprake is van het mogelijk
verkrijgen van dat lidmaatschap óf vóór die tijd en wel
op een zodanig moment dat de burger zich kan uitspreken voor het niet starten
dan wel staken van de onderhandelingen. Ik denk dat u meer in de laatste richting
gaat. Op basis van de visie van het kabinet zeg ik: wat er te zijner tijd
gebeurt, zullen wij moeten afwachten. U weet wat er vorig jaar is gezegd.
Het is een open proces waarvan de uitkomst niet op voorhand kan worden gegarandeerd.
Er zijn landen die een referendum over deze zaak hebben aangekondigd. Vorig
jaar zijn er besluiten genomen, die zijn in de Kamer besproken. De vraag is
aan de orde: voldoet Turkije aan de gestelde eisen? Consistentie mag ook van
de regering worden verwacht. Wij bevinden ons nu in de laatste fase naar 3 oktober,
we moeten nog zien hoe alles gaat. Overigens moeten we ook de gedachteontwikkeling
hier en in de Raad van State afwachten over het voorstel van de heer Wilders.
Ik ga mij nu dus niet committeren door te antwoorden op de vraag of ik zaken
al dan niet zie zitten of te zeggen wat ik ga doen met de uitslag; dat vind
ik allemaal veel te prematuur.De heer Wilders (Groep Wilders):Dat mag zo zijn, maar mijn enige vraag was: mogen de mensen in het land
volgend jaar van u iets te zeggen hebben over de toetreding van Turkije? Dat
is toch een heel eenvoudige vraag. Dat van de Kamer en de Raad van State snap
ik allemaal wel, maar misschien kunt u helder antwoorden op die vraag. Gunt
u het de mensen in het land om hierop "ja" of "nee" te
zeggen?Minister Balkenende:Wat u nu doet, is niet fair. Ik heb net gezegd dat in het kabinet nog
een gedachtewisseling gaande is over het referendum. U weet precies wat de
procedure is. Voor het overige moet u mij aanspreken op de consistentie van
het regeringsbeleid ten aanzien hiervan. Ik ga mij nu geen inhoudelijk oordeel
aanmeten over de wenselijkheid en noodzaak, laat staan de uitkomsten
van een mogelijk referendum over dit onderwerp. Dat zou niet verstandig zijn.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik heb twee korte vragen. Op pagina 26 van de Staat van de
Unie, een stuk van het kabinet aan de Kamer over de Europese politiek voor
de komende tijd, staat dat de regering naar aanleiding van het verwerpen van
de grondwet heeft besloten om de ratificatie daarvan "op te schorten".
Nou ben ik een kritisch Kamerlid, dus ik zoek in Van Dale naar de betekenis
van "opschorten". Dat betekent "uitstellen". Mijn eerste
korte vraag: hoe verhoudt dit zich met de uitspraken van de minister-president
van vandaag en eerder?Minister Balkenende:Ik geloof dat de positie van de regering altijd duidelijk is geweest:
er wordt niet geratificeerd. Wat er in de toekomst in Nederland gebeurt, zal
gebeuren. In Brussel heb ik gezegd dat ze er niet op moeten rekenen dat het
grondwettelijk verdrag in een tweede referendum aan de bevolking zal worden
voorgelegd. Het kabinet heeft zelfs het wetsvoorstel ingetrokken, om daarmee
volstrekt duidelijk te maken dat wij exact weten wat er is gebeurd met het
referendum – geen misverstand daarover. Onze positie is niet veranderd.
Niet voor niets heeft commissievoorzitter Barroso het gisteravond als een
realiteit aanvaard dat de grondwet feitelijk weg is, maar dat we wél
door moeten. Die boodschap van Nederland is helder.De heer Marijnissen (SP):Hieraan moet wel worden toegevoegd dat de heer Barroso zei over drie jaar
nog eens verder te willen kijken. Het zou kunnen dat deze minister-president
ervan uitgaat dat hij dan geen premier meer is. Toch de vraag: kan ik op enig
moment verwachten dat hij toch nog, hetzij op slinkse wijze, hetzij anderszins,
zal proberen die Grondwet aan de Nederlanders op te dringen? De verwarring
is ontstaan naar aanleiding van de Staat van de Unie, zijn eigen stuk.Minister Balkenende:Volgens mij had die opmerking te maken met woorden die zijn gebezigd over
terugkomen op het grondwettelijke verdrag of iets van die strekking. Natuurlijk
zal volgend jaar na de periode van reflectie en na de Europese Raad in juni
de balans van de discussie in Nederland en elders worden opgemaakt: wat is
de visie in verschillende landen? organiseert Groot-Brittannië een referendum?
wat doen de andere landen die de zaak hebben opgeschort? Uiteraard zal dan
worden gekeken naar het verdrag. De positie van Nederland is helder. U moet
mij niet in de schoenen schuiven dat ik op slinkse wijze dingen doe. Zo ben
ik niet, ik houd van eerlijke politiek. Ik weet heel goed wat de uitslag van
het referendum was, ik heb die internationaal aan de orde gesteld. Iedereen
weet dat het grondwettelijk verdrag voor Nederland van tafel is. Het wetsvoorstel
is van de baan, we starten nu de nationale discussie om te leren wat in Nederland
de gevoelens en opvattingen over Europa zijn. Ik hoop echter dat daarbij ook
de betekenis van Europa voor ons land duidelijk wordt. Hoe wij ook tegen Europa
aankijken, onze toekomst is in Europa. Dat weet u ook.De heer Marijnissen (SP):Natuurlijk, dat weten we allemaal al. Nog één andere korte
vraag: uit de begroting blijkt dat de Nederlandse bijdrage aan Europa per
hoofd van de bevolking fors omhooggaat, van € 125 of € 130
naar € 250, misschien wel € 300 per persoon per jaar.
Wat gaat u daaraan doen?Minister Balkenende:Hierbij spelen twee zaken. U doelt op de herberekening van het nationaal
inkomen. Voor Nederland en voor andere landen wordt de systematiek eens in
de zoveel jaar opnieuw bekeken. Een en ander leidde tot een hoger nationaal
inkomen, met twee consequenties: de afdracht aan de Europese Unie wordt hoger,
maar we doen ook meer aan ontwikkelingssamenwerking. Zo werkt het mechaniek.
Dat was de situatie van het verleden. Dit geldt niet alleen voor Nederland,
maar ook voor andere landen. We zullen de gevolgen nog bezien. De tweede discussie
gaat over de vraag hoe wij aankijken tegen de afdrachten van Nederland aan
de Europese Unie. U kent onze inzet op dat punt. Die is heel strikt: wij zijn
er steeds heel duidelijk over geweest dat wij vinden dat, nu wij de grootste
nettobetalingspositie hebben, daarin verandering moet komen. U moet wel onderscheid
maken tussen het verleden – ik heb u uitgelegd hoe de situatie is ontstaan –
en de toekomst.De heer Marijnissen (SP):Het resultaat dat nu zichtbaar wordt, geeft heel duidelijk de urgentie
aan om de onderhandelingen heel hard te voeren.Minister Balkenende:Wij moeten dan niet alleen over de Nederlandse positie praten, want het
herdefiniëren van nationale inkomens is een internationale aangelegenheid.
Andere landen kunnen hiermee ook te maken krijgen.De heer Marijnissen (SP):Dat spreekt vanzelf, maar het neemt niet weg dat ik nog steeds van mening
ben dat er iets moet worden gedaan aan de nettobetalingspositie van Nederland.Minister Balkenende:Wij zijn vrienden op dit punt!De heer Van As (LPF):De minister-president geeft aan, in antwoord op vragen van de heer Wilders
en van de heer Rouvoet, dat de toetreding van tien nieuwe lidstaten heeft
geleid tot budgetverhoging van 5 tot 15%. Waarom is dit niet eerder
bekend gemaakt? Dat verbaast mij.Minister Balkenende:Wij weten allemaal wat de gevolgen zijn van de uitbreiding van de Europese
Unie. In het verleden zijn de financiële perspectieven bekend gemaakt.
Wij weten precies hoe het zit met de uitgavenplafonds. Die worden niet altijd
benut; soms zitten wij iets lager. Wij houden rekening met de financiële
kaders. Dit is niets nieuws, want daarover hebben wij met elkaar gesproken.
Wij moeten dit nu niet ineens als een verrassing gaan ervaren. Wij weten wat
de consequenties van de uitbreiding zijn, en daarover is meerdere malen met
uw Kamer gesproken.De heer Van As (LPF):Dit wijkt wel af van de informatie die tijdens de discussie rond de EU-grondwet
naar voren is gekomen.Minister Balkenende:Ik zal het nog even laten nagaan, maar wij weten heel goed in Europa wat
er gebeurt. Er worden meerjarenafspraken gemaakt, maar ook voor elk jaar worden
er afspraken gemaakt. Wij weten wat de financiële verplichtingen van
Nederland zijn. Wij weten ook wat de consequenties zijn, maar soms zijn dingen
nog onduidelijk. Wat betreft het landbouwbeleid hebben wij gezegd: de extra
kosten die te maken zouden kunnen hebben met Roemenië en Bulgarije moeten
onder de plafonds worden gebracht. De discussie daarover hebben wij meerdere
malen gevoerd, maar ik zal uw opmerking nog nader bezien.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil even terug naar de kwestie-Turkije. De minister-president zet sterk
in op deze lijn: in december zijn er afspraken gemaakt met Turkije. Deze afspraken
zijn gesanctioneerd door het parlement. Los van de positie van mijn fractie
daarin, heeft de minister-president daarin gelijk. Als aan die afspraken is
voldaan, gaan wij op 3 oktober met elkaar onderhandelen. Dat is de positie
die de minister-president zojuist aangaf. Onlangs hebben wij met de minister-president
en met de minister van Buitenlandse Zaken gesproken over het punt dat er door
Turkije een nieuw feit is gecreëerd ten aanzien van Cyprus. Turkije heeft
expliciet gezegd dat het Cyprus niet erkent. Dat is iets anders dan niet voldoen
aan de eisen die wij hebben gesteld. Minister Bot zei in dat debat tegen de
Kamer: Turkije zal in ieder geval de havens en luchthavens voor Cyprus moeten
openstellen, voordat wij op 3 oktober met elkaar gaan praten. Is dat
nog steeds de positie van de Nederlandse regering? Want over twee weken is
het zover.Minister Balkenende:Het is zeer terecht dat u dit punt noemt. Destijds is gezegd dat het ondertekenen
van het Ankaraprotocol een noodzakelijke voorwaarde is. Als dat niet gebeurt,
wordt niet begonnen met de onderhandelingen. Dat heeft bepaalde consequenties.
Wij zullen de komende dagen zien hoe het verder loopt. Verder heb ik vorig
jaar zelf ook aangegeven dat het ondertekenen van het protocol niet de erkenning
als zodanig inhoudt. Het is een stap in de richting van erkenning. Als Turkije
bij de Europese Unie komt, moet er sprake zijn van erkenning. Er is echter
wel iets heel geks gebeurd. Je kunt niet aan de ene kant zeggen dat ondertekening
het begin van erkenning is en het vervolgens helemaal anders doen. Inmiddels
zijn wij verder gekomen. Op het niveau van diplomaten wordt gesproken over
de stand van zaken en wij bevinden ons nu in de eindfase. Ik laat er echter
geen misverstand over bestaan dat ondertekening van het protocol een voorwaarde
is. Dit heeft ook te maken met de uitleg van een en ander. U hebt gesproken
over de feitelijke consequenties, maar daarbij zullen ook nog de toekomstige
uitlatingen worden betrokken. Ik was ook verbaasd over de gang van zaken.
Aan de ene kant wordt gezegd: wij gaan onderteken, maar aan de andere kant
neemt men scherp afstand, door te zeggen: het is geen erkenning. Dat kan natuurlijk
niet. Je kunt niet bij de Europese Unie willen behoren, maar tegelijkertijd
zeggen: met één land hebben wij niets te maken. Dat kan niet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik denk dat wij het met elkaar eens zijn, maar voor de zekerheid: mag
de conclusie zijn dat Turkije, als het staande houdt dat het openen van luchthavens
en havens voor Cyprus geen eis was in december 2004, daar wat de Nederlandse
regering betreft niet mee wegkomt? Wordt er dan op 3 oktober niet gesproken?Minister Balkenende:Minister Bot is nu niet aanwezig, maar u kunt er verzekerd van zijn dat
er rekening wordt gehouden met wat er vorig jaar is afgesproken over de ondertekening
van het Ankaraprotocol en de daarbij behorende consequenties. Dat zal dan
bepalend moeten zijn voor de vraag of er wel of niet kan worden gestart.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Een van de consequenties die daarbij horen, is in ieder geval: open de
luchthavens en de havens. Dat vind ik essentieel, hoor.Minister Balkenende:Ja, dat is ook zo. Daarom is ook vorig jaar gezegd dat zij het protocol
moeten ondertekenen. Maar je ondertekent een protocol niet opdat er vervolgens
niets gebeurt.Voorzitter. Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn blok Europa en
daarmee tegelijkertijd aan het eind van mijn beantwoording van de vele vragen
in eerste termijn. U hebt gezien dat ook de nodige schriftelijke antwoorden
zijn gegeven. Ik heb geprobeerd antwoord te geven op de opmerkingen van de
kant van uw Kamer in eerste termijn.De voorzitter:Dat is mooie timing want het is precies vijf uur. Het ligt voor de hand
dat ik de dinerpauze combineer met de mogelijkheid voor de fracties om zich
te beraden.De vergadering wordt van 17.00 uur tot 19.30 uur geschorst.De voorzitter:Ik vraag de leden en de bewindslieden vriendelijk om hun plaatsen weer
te willen innemen en om niet te communiceren met de publieke tribune. Ik verzoek
degenen die niet meer in de zaal kunnen zijn, die te verlaten.Wij gaan door met de algemene politieke beschouwingen en zijn toe aan
de tweede termijn van de kant van de Kamer. De spreektijden in de tweede termijn
bedragen, zoals gebruikelijk, een derde van de spreektijd in de eerste termijn.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor al zijn antwoorden op al
onze vragen. Ik ben blij met zijn voorzichtige bereidheid om eventuele verder
stijgende energieprijzen te compenseren. Ik steun dus ook de motie die de
heer Verhagen zo meteen zal indienen teneinde dat voorzichtige voornemen van
wat meer vlees op de botten te voorzien. Als iedereen het hier twee dagen
lang heeft over hoe wij onzekerheid bij mensen weg kunnen nemen, moeten wij
boven de vraag of de regering al dan niet gaat compenseren, natuurlijk geen
wolk van onzekerheid laten hangen. Ik heb alleen nog de vraag bij de minister-president
uitstaan naar de evaluatie van de werkwijze van de inlichtingendiensten in
de periode die voorafging aan de moord op Theo van Gogh. Ik ga ervan uit dat
hij op die vraag in zijn tweede termijn een antwoord geeft.Ik plaats voorts een enkele opmerking over de bijdragen die enkele collega's
vandaag en gisteren hebben geleverd. De heer Van Aartsen schetste in een zeer
Paars betoog de contouren van Nederland in 2015 en knoopte daar een voorstel
aan vast om reeds binnen enkele jaren mogelijk te maken dat ouders hun kind
voor-, tussen- en naschools kunnen laten opvangen op school. Laat ik er grootmoedig
overheen stappen dat wij op dit gebied de afgelopen jaren talrijke voorstellen
hebben gedaan waar de VVD-fractie meestal tegen was en die zij bij het minste
of geringste afdeed als staatsopvoeding of onbetaalbaar. Laat ik Van Aartsen
gewoon complimenteren met het feit dat hij dit durft en gedaan heeft. Er zijn
interessante combinaties van dit idee denkbaar met ons pleidooi voor een basisvoorziening
op het gebied van de kinderopvang. Dat is voor ons een van de redenen, maar
lang niet de enige, om zijn motie met dit voorstel te steunen. Daarnaast zal
de bijdrage van de heer Van Aartsen ons natuurlijk vooral bijblijven door
zijn flip-flop op het gebied van de kilometerbeprijzing. Van Aartsen heeft
de stekker uit Hofstra getrokken en ik weet niet of hij hem er ook zelf weer
in steekt. Wat dat betreft, wacht ik met smart op zijn bijdrage. Dan weten
wij of het een enkele of een dubbele flip-flop wordt.De bijdrage van de heer Verhagen was buitengewoon interessant. Vorig jaar
mocht hij 1 mld. vertimmeren aan de begroting en bleek hij grijze kentekens
oneindig veel belangrijker te vinden dan ondersteuning van minima, ouderen
of chronisch zieken. Dit jaar is er zelfs extra geld beschikbaar, en weer
ziet hij ze niet staan. Dat zegt heel veel over de koers van het CDA. Vorig
jaar bleef van het sociale gezicht van het CDA al niet veel meer over dan
een wassen neus. Nu smelt zelfs die weg.Waarom hebben wij nu eigenlijk een debat als dit? Die vraag werd ook door
heel veel journalisten de afgelopen dagen aan mij en aan anderen gesteld.
Waarom doe je dit? Wat valt er te halen? Is niet alles al door VVD, CDA en
D66 in de kamer van Maxime Verhagen dichtgeregeld? Toen mij dit werd gevraagd,
moest ik terugdenken aan een advies van een oude, wijze collega, die mij voor
mijn eerste algemene beschouwingen als fractievoorzitter vertelde dat ik er
rekening mee moest houden dat je nooit iets binnenhaalt en dat de kranten
na afloop altijd koppen: de premier bleef overeind. Dat is ook zo. De premier
blijft inderdaad altijd overeind. Als hij voorstellen overneemt, blijft hij
overeind omdat hij ze overneemt, en als hij ze niet overneemt, blijft hij
overeind omdat hij ze niet overneemt. Daar is geen speld tussen te krijgen.Daar ligt dus, helaas, niet de waarde van dit debat. Wij mogen hopen dat
dit debat niet de geschiedenis ingaat met als hoogtepunten Hoogervorst en
Hofstra.Dit debat heeft wat de PvdA betreft drie punten heel duidelijk gemaakt.
Het kan dus wel anders. Je kunt de economie beter laten draaien zonder dat
het financieringstekort oploopt. Je kunt eerlijk delen zonder het bedrijfsleven
op kosten te jagen. Je kunt hervormen met draagvlak. Dat het kabinet stijfkoppig
vasthoudt aan de eigen koers, is dus niet omdat het niet anders kan. Het is
omdat het kabinet gewoon niet wil.Een tweede conclusie moet zijn dat ik graag ongelijk had gehad, maar dat
het niet zo heeft mogen zijn. Ik had heel graag ongelijk gehad met mijn stelling
dat heel veel minima er volgend jaar op achteruitgaan, dat er voor heel veel
middeninkomens niets of slechts kruimels te vergeven zijn, en dat allemaal
terwijl de hoogste inkomens er duizenden euro's bij krijgen. Maar noch de
minister-president, noch de heer Verhagen heeft die rauwe werkelijkheid kunnen
ontkennen.Dat betekent wat ons betreft niet dat je je daarbij moet neerleggen, dat
betekent niet dat er helemaal niets aan te doen valt. Natuurlijk kunnen wij
er iets aan doen. Daartoe dien ik een motie in, die mede is ondertekend door
mevrouw Halsema, de heer Marijnissen en de heer Rouvoet.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat hogere inkomensgroepen er in 2006 in aanzienlijke mate
in koopkracht op vooruitgaan en groepen met lage inkomens en middeninkomens
nauwelijks, terwijl sommigen er zelfs op achteruitgaan;verzoekt de regering, het koopkrachtbeeld evenwichtiger te maken door
verschuiving van hoge naar lage en middeninkomen en voorstellen hiertoe aan
de Kamer voor te leggen voor 3 oktober 2005,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bos, Halsema, Marijnissen en Rouvoet.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8(30300).De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ook onze stelling dat het vaak de oudere en zieke mensen zijn
die volgend jaar relatief het meest gaan betalen voor hun nieuwe zorgkostenverzekering,
is noch door de heer Verhagen, noch door de heer Balkenende ontkend. Ik kreeg
heel ingewikkelde verhalen terug, over normkosten, over standaardpremies en
over gemiddelde premies, maar het echte verhaal waarmee mensen te maken krijgen
blijft dat het straks honderden euro's kan uitmaken voor je zorgkosten of
je jong en gezond bent, met een sterke werkgever, of die mazzel niet hebt.Dat lijken debatjes over cijfers, maar het gaat natuurlijk om mensen.
Wat mij daarbij vooral trof, was het totale gebrek aan compassie,
bij zowel de heer Verhagen als bij de minister-president. Zij waren fel in
de verdediging. Zij ontkenden de feiten of zij gingen in de tegenaanval, maar
wat ik zo node miste was die compassie. Waar was de bewogenheid? Waarom was
het zo kil?Waarom ontkennen dat de sociale ongelijkheid in Nederland toeneemt, in
plaats van vurig en liefst samen met ons toegeven dat het een enorm probleem
is, waaraan wij samen wat kunnen en moeten doen?Waarom zo kil over de minima of over chronisch zieken; ze zo goed als
negeren, in plaats van het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid oppakken
dat ook zij volgend jaar aan hun trekken komen?Wat is er, mijnheer Verhagen, gebeurd met het CDA dat de betrokkenheid
en de bewogenheid zo zijn verdwenen?Voorzitter. Dit raakt aan mijn derde conclusie van vanavond. Op deze manier
wint het kabinet het vertrouwen nooit terug. Meer nog dan vanwege de manier
waarop het geld wordt verdeeld, zeg ik dat vanwege de houding die het kabinet
aanneemt tegenover de samenleving. Het is niet betrokken. Het is niet bewogen.
Het luistert niet. Het weigert alternatieven over te nemen. Het creëert
vijanden in plaats van dat het bondgenoten zoekt.De minister-president overtuigt niet. Hij herhaalt zijn argumenten. De
minister-president inspireert niet, maar hij legt het ons voor de zoveelste
keer nog eens uit. Als dat ergens uit blijkt, is het wel uit het steeds weer
terugkerende voorbeeld van het huis dat wordt verbouwd. Ik heb het de heer
Van Aartsen horen gebruiken. Ik heb het de minister-president een aantal maanden
geleden horen gebruiken. Ik meen dat ook de heer Dittrich het gebruikt heeft.
De reden dat mensen geen vertrouwen in dit kabinet hebben, zou zijn gelegen
in het feit dat wij midden in de verbouwing zitten. De nieuwe badkamer is
net af, maar de rest is nog chaos, dus is er verder vooral verwarring en somberheid.
Dat is een buitengewoon arrogante vergelijking, die in essentie inhoudt dat
mensen het nog steeds niet goed begrijpen.De mensen begrijpen het prima. Dit is een verbouwing zonder vergunning.
Er worden steunmuren gesloopt, terwijl iedereen weet dat je dat niet moet
doen. Dit is een verbouwing zonder plan, zonder dat duidelijk is of het beter
wordt. En ja, in die nieuwe badkamer zijn de mensen ook al lang geweest. Het
leverde een koude douche op. De mensen in het land begrijpen prima wat er
aan de hand is. Alleen het kabinet begrijpt het nog steeds niet.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor de beantwoording van de
vragen in eerste termijn. Ik ben van mening dat de minister-president op een
overtuigende en zeer heldere wijze heeft aangegeven dat de hervormingen Nederland
sterker maken. Niet omdat de minister-president altijd overeind blijft, maar
omdat hij een sterk verhaal had en heeft. Hij heeft duidelijk gemaakt dat
deze hervormingen ons land voorbereiden op de toekomst en op de veranderingen
waarmee wij te maken hebben.Evenals het kabinet zijn wij blij dat de resultaten van deze maatregelen
zichtbaar worden. Er is weer perspectief. Wij liggen op koers. Dat sterkt
ons in het besef dat wij op de goede weg zijn, maar ook in onze overtuiging
dat wij door moeten gaan en dat wij het beleid waar dat nodig is moeten versterken
en bijsturen. Wij hebben daartoe zelf een aantal voorstellen gedaan. Wij hebben
ook een aantal toezeggingen gekregen, waarvoor dank. Op een aantal punten
wil ik nog terugkomen.Het eerste daarvan is het versterken van het ondernemersklimaat en het
geven van vertrouwen aan de bedrijven en instellingen in relatie tot minder
regels, vergunningen en inspecties. De minister-president verklaart terecht
dat dit ook voor het kabinet een prioriteit is. Wij wensen dat bij de verschillende
begrotingsbehandelingen concreet wordt aangegeven hoe tot actie op het gebied
van vergunningen wordt overgegaan. Met betrekking tot de inspecties heeft
de minister-president erop gewezen dat het niet zo hoeft te zijn dat er één
inspectiedienst komt, maar dat er een betere samenwerking tussen de bestaande
inspecties moet komen. Naar onze mening zou een ondernemer dan maximaal éénmaal
per half jaar zijn deuren hoeven te openen voor reguliere overheidsinspecties.
Het vraagt om een strakke aansturing dat de inspecteurs gezamenlijk op stap
gaan. Meer los laten, meer vertrouwen schenken geldt ook ten aanzien van instellingen,
zodat verplegers in een verpleeghuis zich kunnen richten op de zorg voor mensen
in plaats van op de bureaucratie.Niet alleen het ondernemingsklimaat, maar ook innovatie is belangrijk
voor economische groei. Ik heb in eerste termijn aandacht gevraagd voor een
drietal concrete innovatieprojecten in Eindhoven, Twente en Maastricht. Deze
zijn belangrijk voor innovatie, voor regionale innovatie en voor de samenwerking
van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. De minister-president verwees
ernaar dat alle projecten aan de FES-criteria moeten voldoen. Daar heb ik
alle begrip voor, uiteraard moeten ze eraan voldoen; ik heb er zelf ook op
gewezen. Maar aangezien ik ervan overtuigd ben dat dit zo is, vraag ik het
kabinet om een positieve grondhouding tegenover financiering van deze projecten
uit de ruimte die er nog in het FES is.Verder heb ik gesproken over de noodzaak om het integratiebeleid nu ook
concreet vorm te laten krijgen en ik heb erop gewezen dat de Wet educatie
en beroepsonderwijs aangepast zou moeten worden om het ook niet-inburgeringsplichtigen,
zoals allochtone vrouwen, mogelijk te maken, gebruik te maken van educatiemiddelen
om een taalcursus te volgen. Wij dringen erop aan dat er ruim voor de behandeling
van de Nota Integratiebeleid duidelijkheid zal worden verschaft over de uitwerking
hiervan. Ik heb hierop nog geen reactie gehoord.Er zijn al een aantal inleidende debatjes geweest over de rapporten van
de commissie-Leemhuis en de commissie-Brinkman. Ik moet zeggen dat ik inmiddels
al zo veel over het rapport van de commissie-Brinkman gehoord heb dat ik het
wel eens zou willen zien. De Kamer heeft dit rapport nog niet, dus ik verzoek
de regering, het ons nog voor de behandeling van de begroting van Justitie
toe te sturen, opdat wij er zo nodig bij die gelegenheid op kunnen ingaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit biedt mij een goede gelegenheid om te vragen of ik het nu verkeerd
begrepen heb uit een van de kranten – ik meen dat het De Telegraaf was –
dat de commissie-Brinkman niet alleen het kabinet, maar ook de coalitiefracties
heeft bijgepraat over de inhoud van haar rapport. Heb ik het
verkeerd begrepen of is dit bericht in de krant onjuist?De heer Verhagen (CDA):Het zal u niet verbazen dat ik de heer Brinkman zo nu en dan spreek, het
gaat dan over allerlei zaken. Ik heb met hem ook wel eens over veiligheid
gesproken, maar niet over het rapport dat zijn commissie heeft uitgebracht,
dus dat bericht klopt niet. Ik sluit overigens niet uit dat anderen in mijn
fractie er wel met hem over gesproken hebben, ik weet het niet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter, er zijn ook krantenberichten waarin gesteld wordt dat de heer
Verhagen zijn fractie zo geweldig in de hand heeft, dus nu wordt het moeilijk
om het allemaal bij elkaar te houden ...De heer Verhagen (CDA):Soms weet je toch niet helemaal voor elk uur van de dag wat je fractiegenoten
doen ...De heer Rouvoet (ChristenUnie):Maar misschien kunt u mij toch geruststellen. Ik stel deze vraag omdat
ik er al eerder de vinger bij gelegd heb dat wij in dit land soms de neiging
hebben, met een kernparlement te werken. Daar ben ik tegen, want ik vind het
essentieel dat wij er niet van uitgaan dat een commissie die een rapport aan
de regering uitbrengt, ook een deel van het parlement informeert over belangrijke
voorstellen. Ik was blij met uw vraag en ik neem maar even aan dat die andere
krantenberichten juist zijn en dat uw fractie niet door de heer Brinkman over
dit belangrijke rapport is bijgepraat.De heer Verhagen (CDA):Juist omdat ik het van belang vind dat wij weten waarover wij spreken,
als er zo veel over gesproken wordt, ook in het parlement, heb ik aan de minister-president
gevraagd om dit rapport, dit tussenrapport, nog voor de behandeling van de
begroting van Justitie aan de Kamer toe te sturen.Onze fractie is overtuigd van de noodzaak van dit kabinetsbeleid, maar
wij zijn absoluut niet overtuigd door de tegenvoorstellen van de oppositie.
In de begroting van de PvdA worden hervormingen ontlopen. Een prachtig verhaal,
maar de mensen zijn de klos, net als bij de socialistische evenknie van de
heer Bos, de heer Schröder, die een perspectief van 5 miljoen werklozen
biedt. Hoewel de samenleving meer is dan economie en portemonnee, gaat het
in de discussies steeds om de koopkrachtplaatjes. Dat is ook te begrijpen
als je zelf met voorstellen komt waarvan mensen beter worden. De voorstellen
van de fractie van de PvdA wens ik niemand toe, in elk geval niet de middeninkomens
en de minima. De heer Bos heeft wel steeds de mond vol van middeninkomens
en minima, maar als wij zijn begroting zouden volgen, gaan juist deze mensen
erop achteruit. Zo wil Bos mensen met een inkomen boven € 30.000
per jaar méér laten betalen voor de AWBZ. Dat raakt middeninkomens.
Zo wil Bos bij inkomens vanaf € 45.000 het pensioen niet meer volledig
aftrekbaar maken. Dat raakt middeninkomens. Zo wil Bos mensen die netjes hun
huis afbetalen, straffen door hen extra belasting te laten betalen. Dat raakt
middeninkomens. Bos kan dan nog zo begaan zijn met de lagere inkomensgroepen,
maar als je naar zijn voorstellen kijkt, blijken zijn pleidooien niet meer
dan loze kreten! Zijn voorstellen geven een ontluisterend beeld als het gaat
om de kwetsbaren in de samenleving. In de tegenbegroting van de PvdA worden
uitkeringen van arbeidsongeschikten met meer dan 10% verlaagd ten opzichte
van de voorstellen van het kabinet. Hij wil geen nieuw zorgstelsel. Maar het
nationaal ziekenfonds dat hij voorstelt, is met name ongunstig voor de minima.
Minima betalen in zijn voorstellen € 200 meer als je deze vergelijkt
met de kabinetsvoorstellen. Bedoelt hij dat met sociaal? Bedoelt hij dat met
zijn uitspraak dat de minima er niet op achteruitgaan?Het kan inderdaad anders, mijnheer Bos, en ik ben blij dat het kabinet
uw keuzes niet volgt.De heer Bos (PvdA):De heer Verhagen roept dit nu al drie dagen. Al drie dagen geeft hij slechts
de helft van onze voorstellen weer.De heer Verhagen (CDA):Ja, u geeft de hele tijd de andere helft!De voorzitter:Nee, nu is het woord aan de heer Bos.De heer Bos (PvdA):Al drie dagen geeft de heer Verhagen terecht de moeilijke ingrepen weer
die pijn zullen doen als wij die zouden doorvoeren, maar hij noemt niet de
voordelen die mensen krijgen bij onze voorstellen. Hij zegt niet dat de premies
omlaag gaan, dat de belastingen omlaag gaan. Dat wordt allemaal niet genoemd.
Het mooie is echter dat wij in dit land een instituut hebben dat al die plussen
en minnen aan het eind van de dag tegenover elkaar zet. Het rekent netjes
door wat per saldo het resultaat is als uw helft of als mijn helft wordt ingevoerd,
mijnheer Verhagen. Het CPB heeft dit gedaan met onze voorstellen. Het laat
zien dat het mogelijk is om eerlijker te delen waardoor zowel de minima als
de middeninkomens er gewoon op vooruitgaan in vergelijking met alle voorstellen
die u vandaag verdedigd heeft.De heer Verhagen (CDA):Uit de berekeningen die vandaag naar alle leden zijn rondgegaan, blijkt
dat de minima in de plannetjes van Bos in vergelijking met de plannen van
het kabinet méér dan € 200 meer gaan betalen aan de
kosten voor de zorg. De heer Bos kan met allerlei mooie berekeningen komen,
maar ieder lid heeft vandaag de berekeningen van het CPB op zijn tafeltje
gekregen. Het is volledig doorgerekend. De heer Bos gaat altijd uit van de
nominale premie. Dat klinkt heel fraai, daarom heeft hij heel bewust een lagere
nominale premie gekozen. Die is overigens nog steeds hoger dan het bedrag
dat hij vroeger onverantwoord vond, maar goed.Er zijn ook andere zaken. Juist de buitengewone uitgaven, de aftrekmogelijkheden
en de tegemoetkomingen rekent de heer Bos niet mee. Een en ander is echter
wel doorgerekend in de cijfers die wij allemaal gekregen hebben. Daaruit blijkt
dat men in zijn voorstellen € 1400 gaat betalen en in onze voorstellen € 1200.
Dat soort bedragen staat er gewoon. U kunt dat wel ontkennen, mijnheer Bos,
maar zij staan er wel. U hoeft niet te kiezen voor dat nieuwe zorgstelsel.
U mag best weglopen voor die keuze. Dan hebben wij over twee jaar weer wachtlijsten.
U moet echter niet suggereren dat de minima in uw voorstellen beter af zijn.
Integendeel, zij zijn juist slechter af.De heer Bos (PvdA):Ik suggereer niets, ik citeer de conclusies van het Centraal
Planbureau. Dat zijn harde conclusies, gebaseerd op een doorrekening van onze
volledige voorstellen. Die conclusies betreffen zowel de dingen die pijn doen
als de dingen die het leven van mensen die toch al in de hoek zitten waar
de klappen vallen, een beetje draaglijker maken.Het is mooi dat u mij de gelegenheid geeft om het zorgstelsel uit te leggen.
Het zorgstelsel is namelijk een typisch voorbeeld van de manier waarop zowel
het kabinet als de heer Verhagen redeneert. Weet u wat er staat in de papieren
die nu rondgaan en waarin het PvdA-voorstel vergeleken wordt met het kabinetsvoorstel?
Er wordt verondersteld dat iedere Nederlander gemiddeld € 80 terugkrijgt
via de no-claimregeling. Ons hele verhaal vandaag ging erover dat die gemiddelde
Nederlander die € 80 terug zou krijgen, niet bestaat. Er zijn zieke
Nederlanders die niets terugkrijgen en er zijn gezonde Nederlanders die € 250
terugkrijgen. Als je op de echte feiten, op de echte werkelijkheid let en
ziet wie er met ons voorstel het meest zou betalen en wie een beetje geholpen
zou worden, moet je concluderen dat de solidariteit bij ons in heel goede
handen is.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik constateer dat de heer Bos met zijn voorstellen accepteert
dat de minima erop achteruitgaan. Daarnaast heeft mij nog iets beziggehouden,
want de heer Bos kan alles ontkennen, maar ...De heer Bos (PvdA):Zegt u dan eens wat u vindt van de conclusies van het Centraal Planbureau?
Wij sturen zo'n voorstel toch naar het Centraal Planbureau om een objectieve
conclusie te krijgen.De heer Verhagen (CDA):Maar alle vervelende maatregelen laat u pas in 2007 ingaan, zodat ze niet
worden betrokken bij de berekeningen voor 2006.De heer Bos (PvdA):Welke vervelende maatregelen zijn dat? Maak uw bewering eens hard. Voorzitter.
De heer Verhagen zegt dat wij vervelende maatregelen voorstellen en dat die
niet in het huidige plaatje voorkomen, omdat ze pas in 2007 zouden ingaan.
Zeg maar welke dat zijn, mijnheer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Ik noem de rode diesel. De maatregelen daarvoor laat u ingaan in 2007.
Schudt u nu "neen". Geef mij dan even de tegenbegroting aan. Dan
kan ik de maatregelen die in 2007 ingaan opnoemen. Wij discussiëren hier
wel, maar dit is een schijnvertoning van u.De heer Bos (PvdA):Ik stel vast dat als wij hier over voorstellen willen discussiëren
en niet verzeild willen raken in wat de minister-president zo treffend manipulatie
noemde, wij een objectief bureau uitnodigen om als scheidsrechter op te treden
en om door te rekenen wat bepaalde voorstellen impliceren. Dat objectieve
bureau heeft dat gedaan en het laat zien dat met onze voorstellen de minima
en de middeninkomens er beter vanaf zijn, dat er 30.000 banen bijkomen en
dat de bezuinigingen kunnen worden teruggedraaid. Nu u weer!De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. En dan constateer ik wederom dat vorig jaar de heer Bos zei:
helaas kan men de voorstellen niet voor meerdere jaren doorrekenen. Echter,
hij bevindt zich aan mijn zijde als hij voorstelt om het CPB de effecten van
de voorstellen voor meerdere jaren te laten doorrekenen. Hij kijkt iedere
keer naar de korte termijn en vergeet de lange. Trouwens, het CPB heeft wel
berekend wat er gebeurt op het punt van de WAO. Mijnheer Bos, ontkent u dat
u de uitkering voor volledig arbeidsongeschikten op 70% wilt houden?De heer Bos (PvdA):Nee.De heer Verhagen (CDA):Goed, dus u vindt dat iemand die werkelijk arbeidsongeschikt is, die niet
meer in staat is om te werken en die niet meer in staat is om bij te verdienen
minder kan krijgen dan het kabinet voorstelt. Vindt u dat sociaal? Vindt u
het sociaal dat u die mensen er vergeleken met onze voorstellen 10%
in inkomen op achteruit laat gaan?De heer Bos (PvdA):Wij hebben inderdaad een keus gemaakt, mijnheer de voorzitter.De heer Verhagen (CDA):En die keus is?De heer Bos (PvdA):Gelet op de beperkte middelen die wij hebben, laten wij hetgeen waarover
u nu spreekt minder zwaar wegen dan het belang van die grote groep gedeeltelijk
arbeidsongeschikten die u laat herkeuren en die u rechtstreeks de bijstand
inzendt. Dat laten wij liever niet gebeuren. Die keus hebben wij gemaakt.De heer Verhagen (CDA):Dat is die grote groep die er ook met uw voorstellen niet op vooruit zal
gaan. Integendeel, zij zullen in de bijstand komen. Dat is wat u voorstelt,
want als uw plan wordt uitgevoerd, komen deze mensen in de bijstand. Dat mag
een keus zijn, maar ik vind het ontluisterend dat u zegt: wij geven geen prioriteit
aan de groep volledig arbeidsongeschikten. Iemand die gehandicapt is, die
niet meer kan werken, krijgt met uw voorstellen namelijk geen prioriteit.
Ik ben blij dat u die helderheid verschaft, maar ga mij dan niet zeggen dat
wij socialer moeten zijn. Dan zeg ik: kijk eens in de spiegel. Ik weet nu
wat u onder sociaal verstaat.De heer Bos (PvdA):Het verschil tussen u en mij is dat ik niet wegloop voor de pijnlijke
effecten van onze voorstellen. Politiek bedrijven betekent dat je soms pijnlijke
keuzen moet maken. Wij moesten inderdaad kiezen tussen twee mogelijkheden.
De ene was de uitkering voor de ene, veel kleinere groep WAO'ers verhogen
en de andere iets doen voor de veel grotere groep, de groep die het risico
loopt in de bijstand terecht te komen en waarvoor je nog een heleboel kunt
doen, zodat zij niet in de bijstand komen, maar kunnen blijven werken. In
die laatste groep kun je ook je geld steken. Inderdaad hebben wij die keus
gemaakt en die zullen wij blijven verdedigen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik constateer dat de heer Bos ervoor kiest, mensen die volledig
arbeidsongeschikt zijn een lagere uitkering te geven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag aan de heer Verhagen omdat ik het gevoel heb dat hij
enigszins is misleid. Mijnheer Verhagen, bent u in de veronderstelling dat
de uitkering voor duurzaam en volledig arbeidsongeschikten het
komende jaar omhoog gaat?De heer Verhagen (CDA):Ik constateer dat wij voorstellen hebben gedaan om de uitkering te verhogen
naar 75% van het inkomen. Dat is dus een verhoging.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het kan zijn dat u inderdaad het voorstel hebt gedaan, maar in 2006 gebeurt
er helemaal niets, blijft de uitkering op hetzelfde niveau. In de wet is opgenomen
dat mogelijk in augustus 2007 de uitkering naar 75% gaat. Dus voordat
u anderen iets verwijt, moet u uw eigen cijfers kennen of u moet nu een voorstel
doen om de uitkeringen te verhogen. Daar zou ik voor zijn.De heer Verhagen (CDA):Ten aanzien van de invoering van de WIA, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen,
hebben wij het voorstel gedaan om de uitkering te verhogen tot 75%.
Ja, ja, ja, mevrouw Halsema! Ik constateer dat daarvan afstand wordt genomen
in de voorstellen van de PvdA. Men wijst dat af en men wil de uitkering gewoon
op 70% houden. Dat zijn de feiten. Wij hebben het uiteindelijk over
zaken waar de mensen mee te maken krijgen. Als de instroom van het aantal
arbeidsongeschikten gaat zoals verwacht, betekent dit dat de uitkering voor
de volledig arbeidsongeschikten verhoogd wordt naar 75%. Dat is beleid,
dat is de deal. Dat is afgesproken op basis van onze voorstellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik dacht even dat u stond te stampvoeten toen u "ja, ja, ja"
zei.De heer Verhagen (CDA):Nee, dat doet alleen de heer Bos.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zou toch zeggen dat u meer reden heeft. Kijk, ik hoef de plannen van
de PvdA niet te verdedigen.De heer Verhagen (CDA):Gelukkig!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ze zijn mij iets te gematigd. U kunt hier wel heel stoer doen over harde
deals en afspraken, maar laten wij de feiten eens op een rij zetten. In 2006
verhoogt u niet de uitkering voor duurzame en volledig arbeidsongeschikten,
dus dan moet u anderen daar de maat niet in nemen.De heer Verhagen (CDA):Dit is ook weer zo'n mooi debattrucje. Ik gun dat mevrouw Halsema, maar
er zijn bij de invoering van de WIA afspraken gemaakt. De afspraak dat de
uitkeringen omhoog gaan naar 75% is hard.Voorzitter. De heer Bos gaf gisteren aan dat hij mensen in wezen geen
keuzevrijheid toevertrouwt. Hij wil wel voor die mensen kiezen. De heer Bos
zegt wel dat hij naast mensen gaat staan, maar in feite wil hij dat zij achter
hem aanlopen en dat zij doen wat hij vindt dat goed voor hen is. Laat eens
wat meer los. Geef eens wat meer vertrouwen in die mensen. Herstel van vertrouwen
moet namelijk van twee kanten komen: vertrouwen van mensen in de overheid,
maar ook vertrouwen van de overheid in mensen. De overheid moet niet alles
dicht willen regelen en de touwtjes in handen willen houden. Geef die mensen
de mogelijkheid en het vertrouwen om zelf keuzes te maken. De meeste mensen
zijn daartoe heel goed in staat.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik denk dat er in het debat een misverstand is ontstaan over
de 75% in het kader van de IVA en de WIA. Afgesproken is dat die 75%
met terugwerkende kracht zal gelden voor heel 2006. Dat wordt medio 2007 bepaald.
Mevrouw Halsema heeft dat niet naar voren gebracht. Het lijkt mij goed om
dat nog even te markeren.De heer Verhagen (CDA):Dat is heel helder! Zo zie je maar weer dat je je coalitiepartners altijd
nodig kunt hebben.Net als voor het kabinet is het voor ons van belang dat mensen meedoen
in de samenleving. Dat vraagt op een aantal punten om een extra investering
in die verbondenheid met elkaar.Toen de minister-president vooruitliep op de beantwoording over de klassenverkleining
van zeer moeilijk lerende kinderen en een leerlinggebonden financiering voor
gehandicapte leerlingen, heb ik bij interruptie aangegeven hierop in tweede
termijn terug te komen. Wij vinden het van belang dat de klassen van zeer
moeilijk lerende kinderen worden verkleind, aangezien dat ten faveure zou
zijn van de leerling én van de leraar. De Kamer heeft hierover bij
motie-Slob al eerder een uitspraak gedaan. Ook over de leerlinggebonden financiering
voor gehandicapten leerlingen is door deze Kamer een uitspraak gedaan, namelijk
bij motie-Aasted Madsen. Ons bereiken signalen dat de financiering van beide
zaken nog niet goed zou zijn geregeld of ten koste zou gaan van bijvoorbeeld
de budgetten voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen of van het leerlinggebonden
financieringsbeleid in het algemeen. Wij willen hieraan een extra financiële
dekking geven, opdat zeker gesteld is dat de eerder aangenomen moties ook
worden uitgevoerd. Ook op andere punten wil ik een extra financiering voor
een investering in een verbondenheid met elkaar. Daarom dien ik mede namens
collegae Van Aartsen en Dittrich de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat meedoen in de samenleving een investering in de verbondenheid
met elkaar vraagt;overwegende dat jeugdbeleid, onderwijs en sport bijdragen aan sociale
cohesie, integratie en het besef van waarden en normen;Verhagenverzoekt de regering, de volgende wijzigingen in de begroting voor 2006
aan te brengen: - het uitbetalen van € 50 per geboren
kind aan gemeenten, dat besteed kan worden aan preventief jeugdbeleid voor
een bedrag van totaal 10 mln.;- het structureel verhogen van de lumpsum
met 5 mln. voor de uitbreiding van de maatschappelijke stage in het voortgezet
onderwijs;- het verkleinen van de klassen voor zeer moeilijk lerende
kinderen door het besteden van 15 mln.;- het versterken
van de leerlinggebonden financiering gehandicapten (mbo) met 6,5 mln.;- het geven van een incidentele kwaliteitsimpuls van 10 mln. in sportaccommodaties
rond scholen en buurten;verzoekt de regering, dit alles te dekken uit de versobering van de huisvesting
voor zbo's en agentschappen (voor 15 mln.), het Provinciefonds (voor 10 mln.),
dividenden staatsdeelnemingen (voor 9 mln.), het zogeheten FES-bruggetje (voor
3 mln.) en de onverplichte ruimte OCW (voor 9,5 mln.),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Van Aartsen en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(30300).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is plezierig als een motie van mijn collega Slob opnieuw wordt ingediend.
Het gekke is wel dat die motie is aangenomen en door de minister zou worden
uitgevoerd. De heer Verhagen en ik moeten nu vaststellen dat die motie niet
is uitgevoerd. Mij blijkt dat althans niet uit de begroting. Ik denk dat wij
daarom samen via de minister-president aan de minister van OCW moeten vragen
waarom de aangenomen motie niet is uitgevoerd. Het doet mij goed dat de heer
Verhagen deze motie heeft ingediend. Ik neem aan dat het daarbij gaat om een
volledige uitvoering van de motie-Slob, dus om een volledige klassenverkleining
zoals gevraagd in de motie-Slob, om de zmlk-leerlingen en de verplaatsing
naar cluster drie. Mijn fractie had deze motie overigens graag medeondertekend.De heer Verhagen (CDA):De bedoeling is om terug te gaan naar zeven zeer moeilijk lerende leerlingen
per klas. Uit de berekening blijkt dat 15 mln. extra nodig is om dat te kunnen
realiseren. Wij vinden dat noodzakelijk. Wij steunen elkaar dus op dat gebied.
Wij zorgen in ieder geval voor een financiële waarborg.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Daarmee ben ik het eens. Samen willen wij graag weten waarom de minister
de aangenomen motie, waarover zij tot nu toe heeft gezegd die te zullen uitvoeren,
niet heeft uitgevoerd.De heer Verhagen (CDA):Uiteraard. Wij gaan ervan uit dat moties worden uitgevoerd.De tweede motie die ik wil indienen gaat over het verhogen van de kinderkorting,
juist omdat gezinnen met een laag inkomen daarvan profiteren. Daarbij gaat
het niet om 25.000 huishoudens, maar om 1,2 miljoen huishoudens. Via de bijstand
kun je de kinderkorting immers ook uitgekeerd krijgen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat, om een vergelijkbaar welvaartsniveau te bereiken, voor
gezinnen blijft gelden dat zij meer inkomen nodig hebben dan iemand zonder
kinderen; overwegende dat door de verhoging van de kinderkorting de gezinnen met
een laag inkomen vooral profiteren;verzoekt de regering, de kinderkorting met € 90 te verhogen
en dit te dekken uit de uitgavenreserve (voor 94 mln.) en een efficiencytaakstelling
op de IB-Groep (voor 4 mln.),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Van Aartsen en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij weten dat de kinderkorting gerelateerd zal zijn aan de belastinginkomsten.
De vraag is wat het zal betekenen voor alleenstaande ouders in de bijstand
die onvoldoende inkomsten hebben om vervolgens die korting te kunnen krijgen.
Dat is natuurlijk wel de vraag. Volgens mij heeft u met uw motie de bedoeling
om te repareren. Maar repareert u ook voor die allerkwetsbaarsten?De heer Verhagen (CDA):Ik heb uiteraard nagevraagd wat het zou betekenen. Voor de lage inkomens
tot aan anderhalf modaal zou het 0,4% tot 0,6% schelen in koopkracht.
Dat is gerelateerd aan het feit dat ook gezinnen die niet de belasting betalen,
wel in aanmerking zullen komen voor de kinderkorting. Dat is gekoppeld via
de bijstand. Daarom zeg ik ook dat het om 1,2 miljoen gezinnen gaat en niet
om 25.000 huishoudens.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat niet om mensen in de bijstand – daar maakte ik misschien
zelf ook een fout – het gaat om werkenden op het minimumniveau. Wat
doet u daarvoor?De heer Verhagen (CDA):Voor mensen op het minimumniveau betekent het plus 0,5% of plus
0,6%.Voorzitter. Ik wil ten slotte een motie indienen over een grote zorg van
mensen: de hogere energierekening en de gevolgen daarvan voor de koopkracht.
Het kabinet heeft daarover bij monde van de minister-president een aantal
heldere uitspraken en toezeggingen gedaan, maar het is goed als de Kamer hier
ook een uitspraak over doet. Het is immers ook een groot onderdeel van het
debat geweest. Ondanks sommige meningsverschillen die ik in dit debat met
collega Bos heb, zijn wij het hierover eens. Ik dien derhalve de volgende
motie in mede namens de collegae Bos, Van Aartsen, Dittrich, Rouvoet, Van
der Vlies, Van As, Marijnissen, Halsema en Wilders. Collega Nawijn was er
niet meer.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Verhagenoverwegende dat de vooruitzichten voor 2006 gunstig zijn, maar dat er
door de extreme situatie op de oliemarkt tegelijkertijd een verstoring van
het algemene koopkrachtbeeld dreigt door een eventuele verdere stijging
van de olieprijzen;overwegende dat herstel van het consumentenvertrouwen en de koopkracht
van belang is om de opgaande lijn van de economie vast te houden;constaterende dat voor 2006 in de ramingen uitgegaan wordt van een gemiddelde
olieprijs van $50 per vat;constaterende dat in november zal blijken of dit uitgangspunt reëel
is;verzoekt de regering, in het geval dat de gemiddelde geraamde olieprijs
hoger is dan $50 per vat en dit leidt tot een hogere energierekening en een
verstoring van het koopkrachtbeeld, hiervoor eenmalig, in 2006, een compensatie
te verlenen via belastingvermindering in de energiebelasting,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Van Aartsen, Van As,
Bos, Dittrich, Halsema, Marijnissen, Rouvoet, Van der Vlies en Wilders.Zij krijgt nr. 11(30300).De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Het kabinet is pas op de helft van de rit maar ik durf nu
al te constateren dat door een politiek gewaagde combinatie van structurele
hervormingen en solide overheidsfinanciën in moeilijke tijden Nederland
beter door de recessie heen is gekomen dan veel andere Europese landen en
dat wij er ook structureel beter voorstaan. Nederland wordt met dit kabinet
klaargestoomd voor de uitdagingen van de toekomst, met als belangrijk uitgangspunt
dat de zorg, de sociale zekerheid, maar ook het onderwijs toegankelijk en
betaalbaar blijven. Er is dus weer perspectief en wij liggen op koers.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Laat ik voor de politieke helderheid nog eens kort samenvatten,
in vier punten, wat het fundamentele bezwaar is van de SP-fractie tegen dit
kabinet. Voor het eerste punt citeer ik nogmaals het Sociaal en Cultureel
Planbureau dat letterlijk schrijft dat de ongelijkheid toeneemt, tussen arm
en rijk, tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen werkenden en niet-werkenden.
Het tweede punt is de verslechtering van de sociale wetgeving, privatiseringen,
liberaliseringen en allemaal samenkomend in de nieuwe zorgwet. Ten derde,
allerlei economen, zelfs die van de Tweede Kamer zelf, hebben uitgesproken
dat het kabinet niet heeft bijgedragen aan een spoedig herstel van de recessie.
Ten vierde, al met al geen hoop, maar verbittering, geen perspectief, maar
vrees voor de toekomst. Ik vertolk hier het gevoelen van zeer veel burgers,
ook van diegenen die de troonrede hebben gehoord en de debatten van gisteren
en vandaag hebben gevolgd.Ik zal een bekentenis doen. Toen de koopkrachtcijfers uitlekten, dacht
ik: ach, een ambtenaar heeft een schetsje gemaakt en dat is uitgelekt, daarvoor
nemen ze toch geen politieke verantwoordelijkheid. Maar ze deden het wel!
5% voor dubbelmodaal erbij, 0% voor modaal. En mensen met een
minimuminkomen moeten maar afwachten hoe het voor hen volgend jaar precies
uitpakt. Ik vind het verbijsterend dat het kabinet dit tot aan het eind, tot
aan de tweede termijn toe, heeft kunnen verdedigen. Als je de vergelijking
niet maakt in procenten, wat wij hier veel te vaak doen, maar in centen, dan
zie je dat dubbelmodaal er in centen twintig keer zoveel bij krijgt als mensen
in de bijstand of iemand die op een minimumuitkering is aangewezen. Dat is
echt niet uit te leggen! Ik kan natuurlijk wel weer een poging wagen en de
minister-president verzoeken om dit alsnog te veranderen, maar ik zie dat
niet echt gebeuren. Daarom heb ik met graagte de motie-Bos ondertekend. Dat
geldt ook voor de motie-Verhagen. Ik ben blij dat wij in ieder geval op één
punt nog kunnen samenwerken, namelijk waar het gaat om het wegwerken van de
bezorgdheid van de mensen over de energieprijzen door compensatie te geven.
Zoals bekend, hadden wij afzonderlijk van de heer Verhagen eigen voorstellen
daarover ingediend.De heer Rouvoet gaat zo dadelijk een motie indienen die betrekking heeft
op de situatie in de verpleeghuizen. Ook daaraan verbindt mijn fractie zich
heel graag. Het gaat erom dat het kabinet zegt dat het 80 mln. voor de verpleeghuizen
wil reserveren, terwijl het feitelijk om slechts 40 mln. nieuw geld gaat.
De heer Rouvoet en ik zijn van mening dat dit snel moet veranderen, want iemand
heeft verpleeghuizen wel eens getypeerd als een vorm van intensieve menshouderij.
Ik wil die terminologie hier nu niet direct overnemen, maar het idee erachter
omarm ik. Het was en is, en zal altijd zijn, onze dure plicht om de solidariteit
tussen de drie generaties overeind te houden. Ik zeg nog maar eens dat ik
het het kabinet kwalijk heb genomen, dat het nogal eens heeft gespeculeerd,
wat overigens gisteren en vandaag gelukkig niet is gebeurd, op het gebrek
aan solidariteit van de jonge generatie met de generatie die zo meteen 65
wordt en dan aanspraak moet maken op de AOW.Zelf leg ik nog graag twee uitspraken aan de Kamer voor. De eerste heeft
betrekking op de rechtelijke macht. Ik zal er niet over uitweiden, maar dat
er structurele fouten bestaan bij het Openbaar Ministerie en de rechtelijke
macht, lijkt mij door niemand meer te kunnen worden ontkend. Het Openbaar
Ministerie is in discussie. Vorige week heeft de Kamer samen met de minister
besloten dat er een inventarisatie komt van hoe het nu verder moet met het
openbaar ministerie. Mijn fractie wil dolgraag dat dit ook gebeurt voor de
rechtelijke macht. Ter ondersteuning van mijn pleidooi citeer ik mr. Jurg,
advocaat-generaal van de Hoge Raad, die onlangs zei: De kwaliteit van de Nederlandse
rechtspraak bij de rechtbanken en de gerechtshoven schiet in toenemende mate
tekort door de werkdruk en het grote aantal zaken dat afgehandeld moet worden.
De Hoge Raad moet daardoor steeds vaker gewezen arresten corrigeren en gebreken
en fouten daarin herstellen.Voorzitter. Ik vind het onaanvaardbaar in een rechtsstaat dat wij het
zover hebben laten komen. Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Marijnissenoverwegende dat er bij de rechterlijke macht een achterstand
in de behandeling van circa een kwart miljoen zaken dreigt;van mening dat een dergelijke grote achterstand niet alleen de rechtzoekenden
raakt, maar ook de kwaliteit van de rechtspraak zelf ernstig onder druk zet;verzoekt de regering, vóór de behandeling van de begroting
van het ministerie van Justitie te komen met een plan van aanpak voor het
wegwerken van deze achterstand,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(30300).De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Mijn tweede motie heeft betrekking op het zorgstelsel. Na
het debat van gisteren en vandaag mag duidelijk zijn dat mijn fractie zich
zeer, zeer ernstige zorgen maakt over wat het nieuwe zorgstelsel teweeg zal
brengen voor ons land, en dan bedoel ik: voor iedereen. Aangezien de overwegingen
vanzelfsprekend in de motie zijn vervat, laat ik het hierbij en lees ik de
motie gewoon voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat met de invoering van de zorgverzekeringswet de solidariteit
wordt aangetast door invoering van hoge inkomensonafhankelijke premies en
no claim;van mening dat met deze wet meer ongewenste marktwerking wordt geïntroduceerd
in een sector waar dat ongewenst is;van mening dat te veel macht naar de zorgverzekeraars gaat waarmee belangrijke
invloed op kwaliteit en inhoud van het zorgaanbod bij de zorgverzekeraars
komt te liggen;van mening dat een en ander leidt tot een enorme vergroting van de bureaucratie;verzoekt de regering, de zorgverzekeringswet niet in te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13(30300).De heer Marijnissen (SP):Samen met de minister-president heb ik oppositie gevoerd tegen Paars.
We waren beiden ook actief in de verkiezingsstrijd van 2002 en 2003. Sprak
de premier van nu en de lijsttrekker van toen niet over de "wederopbouw
na Paars"? In dat verband wil ik graag een citaat voorlezen uit het laatste
Sociaal en Cultureel Rapport: "De kabinetten-Kok beperkten de aanspraken
van burgers om de collectieve lasten omlaag te brengen en introduceerden in
verschillende sectoren marktwerking in het kader van de liberalisering. Het
kabinet-Balkenende II gaat in versterkte mate op deze weg verder, nu op terreinen
die van cruciale betekenis zijn voor de bestaanszekerheid van de burgers zoals
het prepensioen, de voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid en de zorg."
Je kunt natuurlijk discussiëren over de interpretatie hiervan, maar zelfs
het SCP, dat wij allemaal toch als politiek onafhankelijk beschouwen, zegt
hier dat het kabinet van deze premier, die in 2002 en 2003 nog sprak van de "wederopbouw
na Paars" – waar ik het hartgrondig mee eens was, wij stonden aan
dezelfde kant – in versterkte mate doorgaat op de weg die door de paarse
politieke partijen is ingeslagen. Ik heb het hier moeilijk mee. Mijn voorstel
om een referendum mogelijk te maken om vervroegde verkiezingen af te dwingen –
ik kwam daar in eerste termijn door tijdgebrek helaas niet aan toe –
moet in het perspectief van dit voorbeeld van woordbreuk worden gezien.Tot slot een advies aan de minister-president. Ik spreek de hoop uit dat
hij zich snel voegt in het rijtje illusteren De Vries-Lubbers-Van Agt-Albeda.
Allemaal mensen die tegenwoordig heel verstandige dingen zeggen, maar bovenal
ook voormalige CDA-bewindslieden.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn beantwoording. Die
was goed: degelijk en zeer ontspannen. Al wil ik er op dit uur geen punt van
maken, ik vind het een beetje jammer dat de minister-president weinig aandacht
heeft besteed aan het meer algemene gedeelte van mijn verhaal, waarin ik iets
zei over perspectief, beeld, motivatie. Maar goed, daar hebben we nog tien
jaar voor.Laat ik beginnen met hetgeen in ons toekomstbeeld dat wij het snelste
willen verwezenlijken: de voor- en naschoolse kinderopvang op de scholen zelf.
De minister-president deed slechts de toezegging dat hij met een brede visie
en een plan van aanpak met betrekking tot deze arrangementen zou komen. Nu
zijn wij een beetje bevreesd dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
misschien weer enige tijd zou kunnen nemen om een mooi document op te leveren,
en dan zijn wij op dit punt gewoon niet veel verder gekomen. Waar staat de
VVD-fractie nu eigenlijk ten opzichte van het kabinet? Het kabinet is het
met de VVD-fractie eens dat de brede school de school van de toekomst is en
dat deze vorm tal van voordelen biedt voor kinderen, ouders, buurt en samenleving.
Als dat zo is, vraag ik mij af waarom het kabinet dan niet een krachtiger
toezegging doet.Echt nieuw is dit niet; dat geef ik mijn collega Dittrich toe. Er is al
ervaring mee opgedaan en er is ook al uitgebreid over nagedacht. Een verschil
is, dat mijn fractie nu ook zou willen vragen om wijziging van de Wet op het
primair onderwijs. De VVD-fractie zou willen dat de Wet op het primair onderwijs
per 1 januari 2007 zodanig werd gewijzigd, dat het voor ouders mogelijk
wordt om de voor- en naschoolse opvang af te dwingen. Dat betreft niet, zoals
de heer Van der Vlies het interpre teerde, een algemene verplichting
om na- of voorschoolse opvang te bieden, maar wel om dat te doen wanneer de
ouders het willen.Ik zou twee modellen kunnen schetsen, maar dat zijn ook maar gedachten
die ik vanavond aan het kabinet meegeef. Een minimaal scenario is dat een
school in de omgeving hoe dan ook voor georganiseerde opvang zorgt. Een maximaal
scenario is dat de school een compleet arrangement voor voor- en naschoolse
opvang organiseert. Om dit te bewerkstelligen zal ik een motie indienen.De heer Van der Vlies (SGP):U stelt voor, in de Wet op het primair onderwijs een model op te nemen
in de trant van: ouders vragen, en scholen draaien. Bent u er echt van overtuigd
dat dit in alle opzichten in het belang is van het kind, of dient u hiermee
alleen de arbeidsparticipatie van de ouders, en daarmee mogelijkerwijs het
volume en de capaciteit van de arbeidsmarkt? Mag ik uw oordeel vernemen over
het belang van de kinderen?De heer Van Aartsen (VVD):Wij zijn ervan overtuigd, en heel veel ouders van kinderen zouden u dat
kunnen bevestigen, dat ook het systeem van opvang tussen de middag, dat de
wet nu al mogelijk maakt, een heilzaam systeem is. Overigens is het zo dat
heel veel ouders op een of andere manier de voorschoolse of naschoolse opvang
regelen. Ik heb gisteren gezegd dat wij graag een einde willen maken aan het "gesjouw"
met kinderen. Ik heb dat toen wat beeldend verwoord. Ik denk dat dit in het
belang is van de kinderen, van de jongens en de meisjes, en van de ouders
evenzeer. Dat is de drijfveer.De heer Van der Vlies (SGP):Ik meet het plezier dat kinderen erin stellen 's middags na schooltijd
naar huis te kunnen gaan, daar lekker te worden opgevangen door een van de
ouders, iets te drinken en dan eens lekker te gaan spelen. Moeten zij nu werkelijk
in een lokaliteit worden opgeborgen tot half zeven 's avonds? Kom nou!De heer Van Aartsen (VVD):U moet uitgaan van de situatie dat beide ouders werken en dat het voor
het inkomen, en daarmee ook voor het geluk van de kinderen, van belang is
dat de ouders blijven werken. Deze ouders moeten dan het rustige idee hebben
dat de kinderen voor en na school worden opgevangen en dat zij daar te eten
en te drinken krijgen en kunnen spelen of wat voor andere dingen dan ook kunnen
doen. Dat is in het belang van de kinderen en uiteindelijk ook van de ouders.
Eigenlijk is het in het belang van het geluk van het gezin of van het gezin
en de partners.De heer Van der Vlies (SGP):Ik kan mij heel goed voorstellen dat kinderen er een hekel aan hebben,
gestresste ouders bij hen te zien. Maar de ouders kunnen ook een heel andere
keuze maken. Zij kunnen ervoor kiezen, in onderlinge samenspraak, ervoor te
zorgen dat zij thuis zijn als de kinderen thuis zijn. Dat is pas mooi!De heer Van Aartsen (VVD):Mijnheer Van der Vlies, niemand verplicht ouders dit te doen. Het is niet
verplicht. Maar het mogelijk maken van wat nu niet mogelijk is volgens de
Wet op het primair onderwijs, dat zouden wij wensen. Dat is kennelijk in strijd
met een opvatting die u hebt, maar het is echt in het belang van deze samenleving,
van ouders én kinderen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik denk daar gelukkig heel anders over. En ik ben er dankbaar voor dat
ik daar anders over denk.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik ben blij dat de heer Van Aartsen het ietwat nuanceerde
ten opzichte van de ideeën die hij gisteren heeft geuit. Gisteren leek
het er een beetje op alsof hij het vanuit de oude Sovjetfilosofie allemaal
door de staat wilde laten opleggen aan mensen. Ik ben blij dat hij nu in ieder
geval de keuzevrijheid van de ouders onderstreept. Dan herken ik ten minste
de oude liberaal weer, nadat ik even bang was dat hij naar links zou afzwaaien.Toch verbaast mij iets in zijn voorstellen enigszins. Ik denk dat wij
elkaar kunnen vinden waar het gaat om het faciliteren, om het creëren
van een mogelijkheid. Het kabinet geeft in de gelden die het voor de kinderopvang
vrijmaakt, terecht ruimte aan tussen- en naschoolse opvang. Mij intrigeert
echter dat de heer Van Aartsen voorstelt om dat te doen via een wijziging
op de Wet op het primair onderwijs. Daarmee gaat hij in wezen onderwijstaken
en opvangtaken vermengen, of te wel hij maakt de school verantwoordelijk voor
de opvang. Ik kan mij voorstellen dat er veel betere instrumenten zijn, die
beter aansluiten bij de brede school en die niet het nadeel hebben dat je
eigenlijk de school die voor onderwijs bedoeld is, dwingt tot opvang.De heer Van Aartsen (VVD):Ik heb hier twee of eigenlijk drie opmerkingen over. Ten eerste zei u
net: "je collega's heb je nodig" of woorden van die strekking. Nu
ga ik niet zeggen dat ik u hier nodig heb in dit kader, want misschien is
dat wel helemaal niet zo, maar u kent mij toch? Hoe kunt u dan, terwijl wij
toch al enige tijd samenwerken, het idee hebben dat wij naar een soort Sovjetsysteem
zouden afdriften? Dan vraag ik mij af wat er met u aan de hand is, mijnheer
Verhagen.Het tweede punt is – het was een leuk grapje over dat naar links
gaan – dat het ons werkelijk om het belang van ouders en kinderen gaat.
Mijn derde opmerking is dat dit in de Wet op het primair onderwijs dus al
mogelijk wordt gemaakt. Opvang in de middag, zo staat het in de wet. Voor
een deel is hier al aan tegemoetgekomen. Wat wij nu willen, is een toevoeging
van voor- en naschoolse opvang, van 7.30 tot 18.30 uur.De heer Verhagen (CDA):Wij constateren dat wij onderwijzers, leraren, minder lastig willen vallen
met allerlei circulaires uit vroeger Zoetermeer en tegenwoordig Den Haag.
Wij willen dat zij weer gewoon kunnen lesgeven. Dan moet er toch met u te
praten zijn over een situatie waarin dat mogelijk is, waarin u die school
niet én voor het onderwijs én voor de opvang verantwoordelijk
maakt? Dan moet toch ook met u te praten zijn over andere wegen die hetzelfde
doel bereiken, namelijk het bieden van de mogelijkheid aan ouders die dat
wensen, zonder dat je dat via de onderwijsverplichting gaat regelen?De heer Van Aartsen (VVD):Het moet, mede om de financiering mogelijk te maken, in de Wet op het
primair onderwijs worden geregeld. Dan kan het diverse vormen aannemen. Je
kunt een maximaal scenario bedenken, waarbij de school het geheel zelf regelt.
Dat wil echter nog helemaal niet zeggen dat de leerkrachten het hoeven te
doen. Er is ook een vorm denkbaar, waarbij een bedrijf of een
instelling in de buurt van een school wordt ingeschakeld. Wat dat betreft,
is dus een aantal vormen en mogelijkheden denkbaar. Wat nodig is, is een regeling.
Wij willen dat geregeld hebben per 1 januari 2007. De aanbetaling heeft
dit kabinet in wezen al gedaan met de 70 mln. voor de kinderopvang. Verder
krijgt het kabinet de mogelijkheid om additionele middelen, mochten die nodig
zijn, in de rijksbegroting 2007 te regelen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Gelukkig begon de heer Van Aartsen met het wegnemen van het misverstand
dat hij op een algehele verplichting mikt. Dat riep hij gisteren door zijn
formulering op. Dit misverstand veronderstelde hij bij collega Van der Vlies,
maar het was ook bij mij ontstaan. Ik denk dat het komt door de manier waarop
hij het gisteren presenteerde. Ik blijf met één vraag zitten.
De heer Van Aartsen zegt dat het niet automatisch gebeurt, maar alleen als
de ouders het willen. Nu confronteert het kabinet met steun van de coalitiefracties
ons voortdurend met een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van mensen.
Als mensen echter twee inkomens willen hebben waardoor de kinderen tot een
uur of half zeven niet thuis kunnen worden opgevangen, telt voor de heer Van
Aartsen de eigen verantwoordelijkheid niet; hij vindt dan dat de school het
maar moet oplossen. Ik vind dat niet liberaal, om het zo maar eens te zeggen.De heer Van Aartsen (VVD):Wat is erop tegen als ouders tegen een school zeggen dat zij het voor
hun kinderen geregeld willen zien? Het strookt met de systematiek van de wet
inzake tussenschoolse opvang. Wat is er nu liberaler dan dat? Hierachter zit
natuurlijk ook nog eens de systematiek van de financiering. Daarom is het
noodzakelijk om de Wet op het primair onderwijs te wijzigen. Een verzoek daartoe
doet mijn fractie aan het kabinet. Ik dien zo meteen een motie in, als het
kan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Van Aartsen vraagt wat daar nu op tegen is. Mijn bezwaar is dat
in dit geval om voor mij onduidelijke redenen het begrip eigen verantwoordelijkheid
buiten beeld verdwijnt. Als ouders namelijk met het oog op twee lange werkdagen
willen dat de school de kinderen opvangt, moet de school dat doen. Dat zegt
de heer Van Aartsen. Dat is erop tegen: dat de verantwoordelijkheid verschuift
van de ouders naar de school voor iets waar de school in eerste instantie
niet was bedoeld. Dat is erop tegen.De heer Van Aartsen (VVD):Ik heb gepoogd het uit te leggen. Volgens mij ziet de heer Rouvoet een
veel sterkere verplichting in mijn verhaal dan ik erin wil zien. Mijn fractie
wil gewoon dat het mogelijk wordt en dat er inderdaad een einde wordt gemaakt
aan het enorme probleem waarmee ouders zitten, namelijk dat zij hun kinderen
's ochtends moeten brengen of soms zelfs een tijdelijke opvang voor hen moeten
regelen voordat ze naar school kunnen. Tussen de middag is het meestal wel
geregeld, maar na schooltijd is er weer een probleem. De wet moet mogelijk
maken dat ouders het kunnen regelen, als zij dat willen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dan komen wij misschien een klein stapje verder. De heer Van Aartsen zegt
nu dat ik er te veel een verplichting in zie. Dat kan hij alleen maar volhouden
als hij aan mij toe wil geven dat scholen het recht hebben om de wens van
ouders niet in te willigen. Anders is het verplichtend.De heer Van Aartsen (VVD):Nee. Ik begrijp wel dat de heer Rouvoet daar een probleem mee heeft, maar
de clou is dat dit wordt voorgeschreven in de Wet op het primair onderwijs.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Van Aartsen zegt eerst dat ik het te veel als een verplichting
zie en dat hij alleen wil dat het mogelijk wordt gemaakt in de wet, maar nu
zegt hij dat die plicht bij wet moet worden geregeld.De heer Van Aartsen (VVD):Ja. Dat heeft ook te maken met de financiering van het geheel. Als ouders
op een school zeggen dat zij het zo geregeld willen zien, moet dat geregeld
kunnen worden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dan is het toch verplichtend? De heer Van Aartsen moet niet zeggen dat
de heer Rouvoet er te veel een plicht in ziet. Hij wil de scholen verplichten.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Ik heb alle begrip voor het idee van de heer Van Aartsen.
Het komt zeer sympathiek op ons over. Mijn fractie heeft er alle begrip voor
dat je een bloktijd van half acht tot half zeven hanteert. Als een ouder de
variabele invoert dat de buurvrouw de kinderen bijvoorbeeld meteen na schooltijd
ophaalt, is dat geen punt. De heer Van Aartsen maakt het in principe mogelijk.
Invoering van iets dergelijks in de wet legt alleen wel een zwaar beslag op
de leerkrachten. Zij moeten er dan namelijk om half acht zijn. Wie gaat dat
betalen? De heer Van Aartsen verwacht natuurlijk dat degenen die van half
acht tot half zeven op de kinderen passen, gekwalificeerde krachten zijn.
Dat trekt dus een behoorlijke wissel, ook in financiële zin, op de mensen
die het moeten gaan doen. Hoe ziet de heer Van Aartsen dat?De heer Van Aartsen (VVD):Het hoeft geen zaak te zijn van werkzaamheid van leerkrachten, onderwijzers
en onderwijzeressen. Dat hoeft helemaal niet; het kán. Dat model hebben
wij al. Er zijn andere mogelijkheden. Ouders of een faciliteit in de buurt
van de school kunnen het bijvoorbeeld regelen. De financiering sluit aan bij
de bestaande financiering: de ouders betalen een derde, de werkgevers betalen
een derde en de overheid betaalt een derde.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Van Aartsenconstaterende dat er een groot spanningsveld bestaat tussen de arbeidstijden
van werkende ouders en de schooltijden van hun kinderen in het primair onderwijs;constaterende dat het bevoegd gezag al verplicht is om leerlingen in het
primair onderwijs in de gelegenheid te stellen om onder toezicht
de middagpauze in het schoolgebouw en op het terrein van de school door te
brengen (de tussenschoolse opvang);constaterende dat deze verplichting niet geldt voor het gebruiken van
het schoolgebouw en het terrein van de school voor het begin en na het einde
van de schooldag;constaterende dat veel werkende ouders daardoor voor de opvang van hun
kinderen aangewezen zijn op de voor- en naschoolse opvang;overwegende dat dit een aanzienlijke belasting is voor zowel ouders als
hun schoolgaande kinderen;overwegende dat het van groot belang is dat alle schoolgebouwen en het
terrein van de school ook na de schooldag, in het belang van de ouders en
kinderen, ter beschikking gesteld worden voor naschoolse opvang van de kinderen
die leerling zijn van de betreffende school;verzoekt de regering, de wet- en regelgeving met ingang van 1 januari
2007 zodanig aan te passen dat scholen worden verplicht hetzij voor- en naschoolse
opvang te bieden tussen 7.30 en 18.30 uur, hetzij faciliteiten te bieden waarbinnen
andere partijen dat doen en de randvoorwaarden hierbij aan te geven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen en Bos. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14(30300).De heer Dittrich (D66):Ik heb in mijn termijn gezegd dat ik dit idee op zichzelf zeer sympathiek
vind. Wij zijn hiermee al langer bezig. Het einddoel zou ook goed zijn, maar
ik hoor u in het laatste dictum van de motie uitspreken dat u nadere voorwaarden
stelt. Dat roept bij mij een vraag op over de financiering. Op een vraag van
de heer Van As hebt u daarnet gezegd dat de financiering eigenlijk het systeem
zou moeten zijn van de Wet kinderopvang, te weten een derde, een derde, een
derde. Nu weten wij dat er problemen zijn bij de financiering van de kinderopvang,
bijvoorbeeld bij de werkgevers. Niet alle werkgevers doen mee. Daarom is het
in discussie om dat deel verplicht te stellen. Bent u bereid om dat deel verplicht
te stellen? Een tweede punt bij de kinderopvang is de kwaliteit, waarover
wij allerlei rapporten hebben gezien, waaruit blijkt dat die kwaliteit soms
bedroevend is. Verstaat u ook onder die nader te stellen voorwaarden dat wij
daarnaar op een goede manier kunnen kijken, zodat ouders met een gerust hart
hun kinderen op een school kunnen laten en zodat zij weten dat er voldoende
deskundigheid is om op een kwalitatieve manier voor die opvang te zorgen?De heer Van Aartsen (VVD):Het antwoord op uw laatste vraag is positief. Dat is ook de bedoeling
van de laatste zinsnede in de motie. Wat de financiering betreft, meen ik
dat het kabinet daarnaar zou moeten kijken. Dat vragen wij ook van het kabinet.
De financieringsbronnen voor het jaar 2007 moeten in de volgende rijksbegroting
worden geregeld. In eerste instantie willen wij aansluiten bij de systematiek
die wij nu kennen. Mijn fractie weet ook dat er de nodige problemen zijn in de sfeer van
de kinderopvang. Wij staan er ook voor open om daarover in de loop van het
komend jaar van gedachten te wisselen met het kabinet, met u en met alle fracties
in deze Kamer. Vraagt u mij nu alstublieft niet om de zaak in detail uit te
werken. Laten wij dit ook wat dat betreft een beetje algemeen politiek houden.De heer Dittrich (D66):Daarom heb ik u juist ook deze vragen gesteld. Als je je kind naar de
voor-, tussen- of naschoolse opvang brengt, wil je als ouder toch wel weten
dat de kwaliteit goed is. Dat is niet een detail.De heer Van Aartsen (VVD):Die opmerking sloeg op de financieringskwestie, niet op de kwaliteitsvraag.De heer Dittrich (D66):Ook de financieringskwestie lijkt mij niet een detail. Wat D66 betreft,
is het heel belangrijk dat dergelijke voorzieningen aanwezig zijn in elke
buurt waar primair onderwijs wordt gegeven. Als een aantal scholen, schoolbesturen
of ouders nu zegt dat in een bepaalde buurt niet alle scholen hoeven mee te
doen, maar zij de opvang willen concentreren op een beperkt aantal scholen
omdat de kwaliteit beter kan worden gewaarborgd als wordt samengewerkt. Kan
dat volgens de formulering van de motie, of moet de voorziening echt op elke
school worden geboden?De heer Van Aartsen (VVD):Volgens mij is dat ook een denkbaar model.De heer Dittrich (D66):Het spijt mij, maar ik kan de heer Van Aartsen niet verstaan.De heer Van Aartsen (VVD):Volgens ons is het model dat de heer Dittrich schetst ook mogelijk.De heer Dittrich (D66):Dus de uitwerking die ik heb geschetst past ook binnen de formulering
van de motie?De heer Van Aartsen (VVD):Wat is de heer Dittrich ineens dichtregelig.De heer Dittrich (D66):Dat komt doordat ik aan de kinderen denk die naar die scholen gaan.De heer Van Aartsen (VVD):Laten wij hier ook een beetje "duizend bloemen laten bloeien".
Zou dat niet verstandig zijn?De heer Dittrich (D66):Nou neen, want ik kan mij de debatten over de Wet kinderopvang nog goed
herinneren. Toen werd ook gezegd dat het zichzelf allemaal wel zou wijzen.
Maar ik moet toegeven dat ik geschrokken ben van de rapporten over de kwaliteit
van de kinderopvang. Ik zou daarvan bij dit model geen herhaling wensen. Vandaar
dat ik dit nu aan de orde stel. Ik vind het een serieus punt.De heer Van Aartsen (VVD):Het is ook een serieus punt. Daarin heeft de heer Dittrich volledig gelijk.
Ik ben begonnen met dat te zeggen.De heer Dittrich (D66):Als de heer Van Aartsen zegt dat ik volledig gelijk heb, kan ik nu mijn
mond houden.De voorzitter:De heer Rouvoet wil ook een vraag stellen naar aanleiding van de motie.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb een feitelijke vraag naar aanleiding van het antwoord
van de heer Van Aartsen op de vraag van de heer Dittrich over de kwaliteit.
De heer Van Aartsen zei daarop, dat het antwoord positief was. Het valt onder
de voorwaarde die is verwoord in de laatste regel van de motie. Betekent dit
dat de heer Van Aartsen van mening is dat aan de voor- en naschoolse opvang
dezelfde kwaliteitseisen moeten worden gesteld als aan de instellingen voor
kinderopvang?De heer Van Aartsen (VVD):Nu overvraagt de heer Rouvoet mij. Ik meen dat dit wel het geval zou moeten
zijn. Dit is het punt van de heer Dittrich. In ieder geval moet de kwaliteit
zijn verzekerd, net zoals nu de kwaliteit in de opvang in de middagpauze is
verzekerd, al zijn er natuurlijk altijd meer wensen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik neem aan dat wij het erover eens zijn dat er nog wel een verschil is
tussen het overbruggen van de lunchpauze enerzijds en voor- en naschoolse
opvang anderzijds, maar de heer Van Aartsen en ik zijn het er dus over eens
dat aan de voor- en naschoolse opvang ten minste de eisen dienen te worden
gesteld die nu aan instellingen voor kinderopvang worden gesteld.De heer Van Aartsen (VVD):Absoluut.De voorzitter:Ook de heer Marijnissen heeft nog een vraag naar aanleiding van de motie.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik vraag mij af of een tweede termijn van de algemene politieke
beschouwingen de geëigende plaats is om hierover een uur lang te praten.
Hoewel ik mij tot nu toe op dit onderwerp op de vlakte heb gehouden, wil ook
ik een kleine duit in het zakje doen nu dat toch het geval is. Ik sluit mij
aan bij de problemen ten aanzien van de kwaliteit die de heer Dittrich heeft
bij het voorstel. De problematiek rond de kinderopvang geeft alle aanleiding
om daarop terug te komen. In eerste termijn heeft een van de woordvoerders –
ik weet helaas niet meer welke – gevraagd hoe het te rijmen valt dat
de heer Van Aartsen enerzijds zegt dat het de taak van onderwijzers en leraren
is om te onderwijzen en niet om op te voeden, maar vervolgens zegt dat hij
opvang wil bieden van half acht tot half zeven. Het antwoord van de heer Van
Aartsen luidde, dat de tussenuren konden worden ingevuld door iemand met een
bijstandsuitkering. Dat zei hij letterlijk. Bij mijn fractie zijn de haren
daarvan overeind gaan staan. Vervolgens komt de heer Dittrich in beeld met
vragen over de kwaliteit. Anderen, zoals de heren Van der Vlies en Rouvoet,
vragen of het belang van het kind nog wel is gewaarborgd. Ik heb daarom over
dit alles een ongemakkelijk gevoel. De fractievoorzitter van de VVD zegt ook
er op een ander moment nader op in te willen gaan. Met mij kan altijd overal
over gesproken worden. Het moge duidelijk zijn waar de ambivalentie in mijn
fractie door wordt veroorzaakt.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. Ik zeg nogmaals dat het moet vaststaan dat de geboden kwaliteit
goed is, zoals dat op dit moment ook het geval moet zijn. Het hoeft niet per
se door leerkrachten, onderwijzers en onderwijzeressen te worden gedaan. Daarop
ben ik al eerder ingegaan. Waarom sluit de heer Marijnissen uit dat het ook
een mogelijkheid zou zijn dat mensen die nu een bijstandsuitkering hebben,
dit werk zouden kunnen doen? Ik heb die gedachte gisteren ook bij het kabinet
neergelegd, maar de minister-president is er niet op ingegaan. Het is geen
voorschrift of een vereiste, maar wij zouden deze mogelijkheid onder ogen
kunnen zien. Ik heb gisteren de experimenten in de stad Groningen en in Helmond
genoemd, waar op deze manier wordt gewerkt. Mensen die daar een uitkering
van de samenleving ontvangen, hebben de plicht daarvoor ook iets te doen.
Als er mensen zijn die het willen doen, die het goed kunnen doen en waarbij
de kwaliteit is verzekerd, wat is daar dan op tegen?De voorzitter:Over dit onderwerp alleen nog een keer de heer Marijnissen en ten slotte
de heer Van der Vlies. Vervolgens moeten wij echt overgaan op het volgende
onderwerp.De heer Marijnissen (SP):Die experimenten kan ik nu niet verifiëren, maar met zo'n opmerking
als "dat kan iemand met een bijstanduitkering wel doen" wekt u op
z'n minst de indruk dat u voor een dubbeltje op de eerste rang wilt zitten.
Als u had gezegd dat het gekwalificeerde mensen moeten zijn, mensen die dat
gegarandeerd goed kunnen doen, pedagogisch en didactisch verantwoord, zou
u een heel ander antwoord hebben gegeven en in ieder geval bij mijn fractie
een andere indruk hebben gewekt.De heer Van Aartsen (VVD):Waarom sluit nu uitgerekend u de mogelijkheid uit dat iemand met een bijstandsuitkering
zoiets doet? Ik heb al een aantal malen gezegd dat de kwaliteit uitstekend
moet zijn, waarom zou je dan uitsluiten dat iemand met een bijstandsuitkering
die dit werk goed kan doen, het ook gaat doen?De heer Van der Vlies (SGP):Heeft u ook nagedacht over de consequenties van uw voorstel voor het schoolvervoer,
waarop heel veel kinderen zijn aangewezen? Met uw voorstel ontstaat er een
enorme spreiding in tijden waarop leerlingen naar school en naar huis gaan.
Dit is voor velen geweldig belangrijk.De heer Van Aartsen (VVD):Wij hebben een motie hierover ingediend en ik ben zeer gelukkig met de
steun van de fractie van de PvdA voor deze motie. Wij leggen dit voorstel
voor aan het kabinet en dit zal ongetwijfeld behoren bij de voorwaarden die
daarbij moeten worden uitgewerkt.In onze visie is veiligheid in de buurten fundamenteel voor het welzijn.
Ik heb gisteren gezegd dat kinderen fluitend op straat moeten kunnen spelen
en fluitend naar school moeten kunnen gaan, zonder geconfronteerd te worden
met glas en vuil op de stoep. Ik dank de minister-president voor zijn mondelinge
en schriftelijke reactie hierop. Wij zijn blij dat de regering dit voortvarend
aanpakt. Zij noemt een verruiming van de mogelijkheden voor dwangbehandeling
van psychiatrische patiënten in de BOPZ, een belangrijk punt in dit kader,
en een verruiming van de mogelijkheden om malafide huisjesmelkers aan te pakken.
Dit is goed en wij zien uit naar het kabinetsstandpunt inzake
de "Krachtige Buurt" dat ons dit najaar zal bereiken. Graag zetten
wij het debat hierover voort, ook met burgemeesters en wethouders etc. en
met burgers.Ik heb in een interruptie al laten doorschemeren dat wij het antwoord
van de minister-president over de regels toch wat teleurstellend vinden. Ik
meen dat hij tegen de heer Van As zei dat die naar de bekende weg vroeg. De
minister-president verwees, overigens niet ten onrechte, naar de ambities,
de inspanningen en de belofte van het kabinet om de administratieve lasten
met een kwart te verminderen. Maar verschillende woordvoerders hebben gezegd
dat dit niet genoeg is, dat er een tandje bij moet. Hiertoe dien ik een motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Taskforce Vereenvoudiging Vergunningen voorstellen
heeft gedaan ter verbetering van de vergunningverlening aan burgers en bedrijfsleven;constaterende dat Nederland ca. negenhonderd vergunningenstelsels kent;overwegende dat het jaarlijks aanvragen van deze vergunningen het bedrijfsleven
400 mln. per jaar kost;overwegende dat het bedrijfsleven aangeeft, een sterkte behoefte te hebben
aan vermindering van het aantal regels;overwegende dat investeringen en ondernemerschap moeten worden gestimuleerd;overwegende dat de huidige vergunningenstelsels het ondernemerschap onnodig
remmen en dat leges als een boete op investeringen worden ervaren;verzoekt de regering, versneld uitvoering te geven aan de aanbevelingen
van de commissie-Kraaijeveld;verzoekt de regering, direct te beginnen met het verminderen van het aantal
vergunningen en de Kamer daarover te rapporteren;verzoekt de regering, het aantal vergunningenstelsels en de bijbehorende
administratieve lasten voor het bedrijfsleven uiterlijk 31 december 2006
te halveren;verzoekt de regering tevens, een voorstel te doen om de leges voor de
overgebleven vergunningen af te schaffen, inclusief een voorstel om het kostennadeel
voor gemeenten tot het minimum te beperken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen en Van As. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15(30300).De heer Verhagen (CDA):Het is eigenlijk een heel mooie motie. Al die voorstellen die ik gisteren
ook gedaan heb, komen erin terug. U kunt mij zo aan uw zijde vinden, collega
Van Aartsen, op het laatste verzoek na. Ik heb daarover nog een vraagje.Wij geven geld uit en wij bestemmen geld. De regering wordt gevraagd,
een voorstel te doen om de leges voor de overgebleven vergunningen af te schaffen,
inclusief een voorstel om het kostennadeel voor gemeenten tot een minimum
te beperken. Dat is uiteraard heel sympathiek. Ik heb laatst met de voorzitter
van het MKB en met de voorzitter van de VNO hierover gesproken. Die hebben
het over bedragen van rond 400 mln. Omdat ik de motie heel sympathiek vind,
heb ik naarstig gezocht naar geld maar niet gevonden. Hoe kan hierin voorzien
worden zonder dat de heer Zalm helemaal de haren te berge rijzen?De heer Van Aartsen (VVD):Dat gebeurt zelden of nooit, kunnen wij wel zeggen!Onderdeel van de motie is om het kabinet daarnaar te laten kijken. Wij
vragen het kabinet om het kostennadeel voor de gemeenten tot een minimum te
beperken. Wij vragen het kabinet, daarover na te denken en met een voorstel
te komen. Laten wij alsjeblieft opschieten op dit punt. Er moet gekeken naar
de nadelige effecten hiervan voor de gemeenten. De minister van Financiën
heeft in de ozb-operatie laten zien hoe hij dat voor elkaar krijgt. Ik vertrouw
in dezen volstrekt op de creativiteit en de inventiviteit van de vice-premier.De heer Verhagen (CDA):Als u daarin zoveel vertrouwen heeft, sluit ik mij daarbij graag aan.De heer Van Aartsen (VVD):Daar ging het nou maar om.De heer Verhagen (CDA):Het gaat erom dat er concrete stappen gezet worden om vergunningen af
te schaffen en de voorstellen van Kraaijeveld alsmede de voorstellen van Stevens
op dat punt na te volgen. Ik heb daartoe gisteren zelf ook voorstellen gedaan.
Als ik de motie zo mag interpreteren, kunt u mijn naam ook bij de ondertekenaars
zetten. Als dat niet meer mogelijk is, heeft u in ieder geval mijn steun.De heer Van Aartsen (VVD):Ik ben erg blij dat u de ambitieuze aanpak die in deze motie ligt, kunt
steunen. Ik zou de minister van Financiën willen aanraden om hierover
ook eens met minister Pechtold te praten. Er zijn namelijk allerlei mogelijkheden
om via digitale oplossingen tot kostenbesparingen en efficiency te komen.
Het bedrag van 400 mln. is naar ons oordeel geen hard gegeven in dit kader.
Laten wij de ICT concreet doen werken voor een onderwerp waarvan wij allen
het idee hebben dat wij ermee moeten opschieten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is een interessante gedachte van de VVD-fractie. In feite wil de heer
Van Aartsen het oude principe van profijtbeginsel bij leges loslaten voor
het bedrijfsleven, want die kosten zijn hinderlijk en wij moeten een beetje
opschieten. Wat betekent het loslaten van het profijtbeginsel bij legesverlening –
wie baat heeft bij een vergunning, betaalt ervoor – in ruimere zin voor
het verlenen van vergunningen en het betalen van leges? Laat ik een voorbeeld noemen: de verblijfsvergunning in het vreemdelingenrecht. Zou het
daarvoor ook niet moeten gelden?De heer Van Aartsen (VVD):Dat moeten wij bezien, mijnheer Rouvoet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U bent bereid om met ons mee te denken als wij op dit punt voorstellen
doen? Dezelfde redenering kan namelijk ook in andere gevallen gelden. Nu is
het idee: laten wij opschieten met iets te doen voor het bedrijfsleven. Ik
wijs erop dat bij de behandeling van vreemdelingenzaken de kosten uit anderen
hoofde een obstakel zijn. Bent u daarom bereid om de lijn die u aangeeft voor
het bedrijfsleven door te trekken en om iets te doen aan de kosten voor verblijfsvergunningen?De heer Van Aartsen (VVD):Wij moeten ergens beginnen. Laten wij eerst proberen voor elkaar te krijgen
wat ik voorstel. U komt weer met een nieuw element en stapelt daarmee het
een op het ander. Ons gaat het nu om de lasten voor het bedrijfsleven. Daarvoor
willen wij een oplossing vinden. De heer Kraaijeveld heeft daartoe een aanzet
gegeven. Wij vrezen dat het kabinet te lang met de kwestie bezig zal zijn
en daarom doe ik deze enorme aansporing in de richting van het kabinet. Ik
zeg waaraan wij prioriteit geven. Misschien zijn er precedenten. Misschien
spelen allerlei elementen bij deze discussie een rol, maar wij zeggen: first
things first.Voorzitter. Ik ben de heer Wilders een antwoord schuldig over de kwestie
Turkije en over hetgeen hij heeft voorgesteld. Ik heb hem beloofd daarop nog
in te gaan. Uiteraard hebben wij zijn notitie met veel belangstelling gelezen.
Op het juiste tijdstip zullen wij over het initiatiefwetsvoorstel met de Groep
Wilders discussiëren. Ons valt op dat de heer Wilders in de memorie van
toelichting zegt dat de vraag die wij aan de Nederlandse samenleving willen
stellen is: bent u voor of tegen de toetreding van Turkije tot de Europese
Unie? Hierover gaat artikel 2 van het wetsvoorstel. Deze vraag is op dit moment
natuurlijk niet aan de orde, maar pas in een veel later stadium. Dat weet
de heer Wilders ook en daarvan maakt hij gewag in de memorie van toelichting.
Daarin zegt hij, vrij vertaald, dat het nog een aantal jaren zal duren voordat
deze vraag gesteld kan worden. Hopelijk, staat er in de memorie van toelichting,
zal de regering dan nog steeds de uitslag van het referendum serieus willen
meenemen in haar overwegingen of Turkije wel of niet zou moeten toetreden
tot de Europese Unie. Daarmee geeft de heer Wilders min of meer zelf aan dat
hij met het probleem en de vraagstelling heeft geworsteld. De heer Wilders
weet wat onze gedachten op dit punt zijn. Ik heb die vorig jaar in een stuk
in de NRC weergegeven. Indertijd heb ik gezegd dat als de kloof die wij kunnen
constateren blijft bestaan en indien na tien of vijftien jaar onderhandelen
dat probleem er nog is, bekeken zou moeten worden of je aan de Nederlandse
samenleving moet vragen: wat vindt u ervan? Echter, thans zeggen wij: niet
nu.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Het probleem van referenda en het betrekken van mensen bij
de besluitvorming over Europa is dat men niet kan zeggen dat er over vijftien
jaar iets moet gebeuren. Men brengt geen prettige boodschap als men zegt dat
er een belangrijk thema aan de orde is, maar dat wij er over vijftien jaar
op terugkomen. Terecht heeft de heer Van Aartsen gerefereerd aan de precieze
vraagstelling. Los daarvan vraag ik hem om de daad bij het woord te voegen.
Mijnheer Van Aartsen, u heeft gisteren gezegd dat de mensen meer bij de besluitvorming
over Europa betrokken moeten worden. Welnu, hier doet zich een kans voor.
Waar bent u bang voor? Laat de mensen toch dit of volgend jaar beslissen en
zeggen of Turkije al dan niet bij de Europese Unie hoort. Dat kan gevolgen
hebben voor de onderhandelingen en de Nederlandse inzet. Moeten de onderhandelingen
al dan niet worden stopgezet? Misschien moet dat later als het niet meteen
lukt. Echter, wij moeten niet bang zijn. Ik krijg kraag de steun van de heer
Van Aartsen voor mijn voorstel om de vraag aan de Nederlandse bevolking voor
te leggen en om dat niet over vijftien jaar te doen, maar zo snel mogelijk.
Laten wij ze de vraag stellen: moet Turkije al dan niet lid worden van de
Europese Unie?De heer Van Aartsen (VVD):Dit is helemaal niet een kwestie van bang zijn. Het is overigens pikant
dat u deze opmerking in de richting van onze fractie maakt, want juist wij
waren niet benauwd bij het mogelijk maken van een referendum over die beroemde
Europese grondwet. Vanmiddag heb ik van de minister-president begrepen dat
aan de voorwaarden is voldaan, zodat het inderdaad mogelijk is dat op 3 oktober
wordt begonnen met de onderhandelingen. Als de Kamer daarmee instemt, lijkt
mij dat geen kwestie om aan de Nederlandse samenleving voor te leggen. Het
is veel interessanter om aan de Nederlandse samenleving voor te leggen wat
er uit die onderhandelingen komt. Heel belangrijk is in dit verband het besluit
dat de Europese Raad in december van het vorige jaar heeft genomen, waarbij
de route niet per se de toetreding van Turkije tot de Europese Unie is.De heer Wilders (Groep Wilders):Ik hoop dat de heer Van Aartsen daar nog eens heel goed over wil nadenken.
Zeggen dat je de burger graag en meer wilt betrekken bij de besluitvorming
over Europa en vervolgens zeggen "wij komen over vijftien jaar wel bij
u terug", is erg gemakkelijk. Dus ik hoop dat hij daar nog eens goed
over na wil denken en dat wij daar bij de wetbehandeling op zijn minst een
open discussie met elkaar over kunnen hebben.De heer Van Aartsen (VVD):Wij zijn altijd voor een open discussie, maar dan wel met het decor dat
ik vanavond heb geschetst.Mijnheer de voorzitter. Dan kom ik bij een tweetal losse onderwerpen die
mijn fractie na aan het hart liggen en die te maken hebben met, zoals ik gisteren
zei, het thema excelleren en presteren. Ik heb daarbij sport en de kunst genoemd.
Ik heb daar een tweetal vragen over gesteld aan het kabinet. Op een punt heeft
mijn fractie geen antwoord gekregen. Ten aanzien van de Amstelhof en de Hermitage
is afwijzend geantwoord. Op die twee punten dien ik de volgende moties in,
mede namens mijn collega's Verhagen en Dittrich.De Kamer,Van Aartsengehoord de beraadslaging, overwegende dat de Nederlandse sporters ook bij de laatste Olympische
spelen weer hebben laten zien dat Nederland over groot topsporttalent beschikt;overwegende dat de topsport een positieve uitstraling heeft naar de gehele
Nederlandse samenleving, bijvoorbeeld door het stimuleren van sporten onder
brede lagen van de Nederlandse bevolking;overwegende dat het Nederlandse bedrijfsleven promotiemogelijkheden ontleent
aan topsportevenementen;spreekt als haar mening uit dat een eenmalige impuls van 10 mln. beschikbaar
dient te komen van topsportfaciliteiten;verzoekt de regering, de hiervoor benodigde dekking te vinden in het toepassen
van het zogenoemde FES-bruggetje,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen, Verhagen en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(30300).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de komst van een Amsterdamse vestiging van de Hermitage
een belangrijke verrijking van het Nederlandse cultuurgoed betekent en tevens
een toeristische impuls zal geven;overwegende dat de financiering van de Amsterdamse vestiging van de Hermitage
nog niet geheel rond is;spreekt als haar mening uit dat 9 mln. beschikbaar dient te komen voor
de financiering van de Amsterdamse vestiging van de Hermitage;verzoekt de regering, de daarvoor benodigde dekking te vinden: - voor 5,5 mln. in extra dividend uit staatsdeelnemingen;- voor
3,5 mln. in de toepassing van het zogenoemde FES-bruggetje,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen, Verhagen en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):De laatste motie verbaast mij enigszins. Wij hebben hier regelmatig discussies
gehad over het Stedelijk Museum en in welke mate dat een nationale aangelegenheid
of een stedelijke aangelegenheid was. Wij hebben de gelden voor de Cultuurnota
lang en breed verdeeld. Dat was niet zo veel geld. Daar is ontzettend veel
pijn op geleden. Nu tovert de heer Van Aartsen plotseling 9 mln. uit zijn
hoed voor een Amsterdamse vestiging. Waarom doet hij dat?De heer Van Aartsen (VVD):Omdat wij die vestiging heel belangrijk vinden. Ik heb gisteren aangegeven
hoe belangrijk cultuur voor dit land is, hoe belangrijk ook de relatie is
met de Hermitage in St. Petersburg. Ik wijs op de lange relatie tussen Nederland
en Rusland. Het project is belangrijk voor de economie van Amsterdam. Het
versterkt het culturele erfgoed in het Amsterdamse en brengt, zonder enige
twijfel, extra geld in het laatje. Daar zijn wij voor.Voorzitter. Dan ben ik toegekomen aan het vraagstuk van de kilometerheffing.De voorzitter:Ik moet u erop wijzen dat u bijna door uw spreektijd heen bent.De heer Van Aartsen (VVD):U begrijpt dat dit een onderwerp is waar nog iets over gezegd moet worden.De voorzitter:Ja, dat begrijp ik, maar u moet dat, net zoals alle andere woordvoerders,
binnen uw spreektijd doen, anders komt het onderwerp niet meer aan de orde.De heer Van Aartsen (VVD):Ik doe mijn best voorzitter.De heer Van der Vlies is zijn bijdrage gisteren begonnen met quo vadis.
Hij schreef dit citaat toe aan Cicero, meer in het bijzonder aan de opening
van diens eerste rede gericht tot Catilina. Volgens de legende is de zinsnede "quo
vadis" van Petrus en sprak hij die uit bij zijn vlucht uit Rome. Maar
hier bevind ook ik mij een beetje op glad ijs. Cicero's eerste rede gericht
tot Catilina daarentegen begint met de woorden – om tijd te besparen
zal ik niet het Latijnse citaat geven – hoe lang nog, Catilina, zult
u ons geduld op de proef stellen? Dat lijkt mij een goede vraag van Cicero
en daarom wil ik nu ingaan op de kilometerheffing.De voorzitter:Ik zie dat de heer Van der Vlies naar de interruptiemicrofoon loopt. De
spreektijd van de heer Van Aartsen is eigenlijk op. Hij schijnt nog een punt
te hebben, maar dat moet echt snel. Ik ben serieus. De eerdere woordvoerders
hebben allemaal binnen hun tijd gesproken. Gisteren zei de heer Nawijn tegen
mij dat er iets aan de hand was. Ik wil iedereen gelijk behandelen. Mijnheer
van Aartsen, u bent eigenlijk door uw spreektijd heen. Ik sta u nog een minuut
toe, en dan moet het afgelopen zijn.De heer Van Aartsen (VVD):Dan zal ik daarvoor mijn best doen.Velen in deze Kamer maken zich grote zorgen over de energieprijzen, waaronder
ook de benzineprijzen vallen. In de afgelopen maanden is de prijs van een
vat olie naar $65 gestegen en de prijs voor een liter euro 95 naar meer dan € 1,50.
Deze prijsstijging van benzine heeft geen enkel effect op files. Files zijn
geen centimeter korter geworden. Om met de heer Bos te spreken: niks, nul,
nada, nakkes. Laten wij dat in dit geval dan ook vaststellen. Dat betekent
dat anders betalen voor mobiliteit niet de oplossing is voor het fileprobleem.
Dat heeft de VVD naar ik meen ook altijd gesteld. Als de invoering van een
systeem voor anders betalen voor mobiliteit eenmalig, zoals de minister-president vanmiddag zei, 3 à 4 mld. kost en de exploitatie ervan 800
mln., dan is mijn fractie tegen een dergelijk systeem, nu en in de toekomst.
Immers, wij zouden de toch al hoge autobelastingen moeten verhogen om deze
kosten te kunnen dekken en dat gaan wij, om het maar heel helder te zeggen,
nooit doen. Een fractievoorzitter van de CHU-fractie in deze Kamer, of althans
een lid van die fractie, zei het al: dat is gekkenwerk.Wel ben ik een antwoord schuldig op de opmerking van de heer Verhagen
over variabilisatie. Al die jaren hebben wij gezegd dat die denkbaar is, maar
alleen onder de voorwaarde van oormerken. Dat is een onderdeel van de beroemde
motie. Die vraag heb ik vanmiddag ook aan de minister-president voorgelegd.
Het geld moet dus weer naar de infrastructuur gaan en uitgerekend op dit punt
heeft de minister-president ons vanmiddag geen toezegging kunnen doen. Integendeel
zelfs. Als oormerken niet mogelijk is, is voor ons duidelijk dat zo'n systeem
vele kabinetten in de toekomst kan vergen. Besluitvorming daarover is nu dan
ook volstrekt zinloos.We moeten de komende jaren doen wat kan. Indien er in de loop van 2006
meer middelen in het FES stromen, laten wij dan kijken of wij meer middelen
aan de weginfrastructuur kunnen besteden. Dat geldt net zo goed voor de andere
discussie over de energieprijzen, ofschoon de voeding daarvan niet het FES
is. Dat is volgens ons ook eigenlijk de lijn van – wat dan is gaan heten –
de fase I uit de nota om de knelpunten in de Randstad versneld aan te pakken.
Wij willen deze hele kwestie nader bespreken met het kabinet. Dat zal gebeuren
in het kader van de Nota Mobiliteit die in oktober of november in de Kamer
zal worden behandeld. Uiteraard zal onze woordvoerder Hofstra dat debat op
zijn bekende wijze voeren.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik wil voor alle helderheid nog iets zeggen. Gisteren heb
ik namens de CDA-fractie gezegd dat ik het kabinet steun waar het kabinet
terecht gesteld heeft dat er geen sprake kan zijn van invoering van het systeem
zolang de uitvoering daarvan 800 mln. per jaar kost en de invoering 3 mld.
Het kabinet was heel helder in zijn besluitvorming: er wordt geen kilometerheffing
ingevoerd tenzij er goedkopere systemen zijn. Dat was in lijn met Nouwen,
die ook zei dat er eerst goedkopere systemen moeten worden ingevoerd. Ik wil
dus iedere suggestie alsof de CDA-fractie voorstander zou zijn van het invoeren
van een kilometerheffing terwijl dat zoveel geld kost, toch verre van mij
werpen. Dat heb ik gisteren ook heel helder gemaakt. Wij zijn voorstander
van het systeem van beprijzen van gebruik in plaats van bezit. Dat moet tegelijkertijd
kunnen leiden tot afschaffing van de wegenbelasting en afschaffing van de
bpm. Ik wil hier dus niet de suggestie laten staan alsof wij voor dit soort
elementen waren.Ik reageer hiermee op de opmerking van de heer Van Aartsen. Ik heb daar
verder geen vragen over. Ik wil alleen een beeld rechtzetten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb wél een vraag aan de heer Van Aartsen. Als ik
het goed begrijp, stelt de VVD-fractie twee voorwaarden aan de invoering:
een voorwaarde van oormerken en een voorwaarde van betaalbaarheid.De heer Van Aartsen (VVD):Wat zegt u?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Oormerken en betaalbaarheid.De heer Van Aartsen (VVD):Aha.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat zijn toch de twee voorwaarden die u stelt?De heer Van Aartsen (VVD):Er zijn hier twee aspecten in het geding. Dat is ten eerste het hele thema
zoals dat in de Nota Mobiliteit naar voren komen. Dat is de zogeheten fase
II, 3 à 4 mld., 800 mln. à 1 mld. wat betreft de onkosten. Daarvan
zeggen wij: dat kan kennelijk alleen ingevoerd worden als wij vervolgens weer
de belasting op de auto verhogen. Daar beginnen wij dus gewoon niet aan. Nu
niet, nooit niet! Dat heb ik gisteren ook ongeveer in deze geest gezegd. Dat
wat ik gisteren zei, zeg ik dus vandaag ook. Maar de heer Verhagen heeft het
hele thema van de wat meer algemene discussie over de zogeheten variabilisatie
aangeroerd. Dat kan natuurlijk alleen wanneer je iets zou doen aan de wegenbelasting
en aan de BPM. Dat heeft de heer Verhagen gisteren ook gezegd. Dat zien wij
het kabinet voorlopig helemaal niet doen. En dan is er nog het beroemde thema
van de oormerking. Dat is een belangrijk onderdeel uit de motie die vorig
jaar is aangenomen. Ik heb natuurlijk niet voor niets vanmiddag aan de minister-president
gevraagd hoe het met de oormerking zit. De minister-president heeft daar vrij
helder op geantwoord. Hij ziet dat namelijk helemaal niet zitten. Daarmee
kun je niet anders zeggen dan dat een dergelijk systeem nog enige kabinetten
zal vergen. Nu weet u dat ik al een eind naar 2015 op weg was. Dus wie weet,
zijn wij een eindje verder. Besluitvorming hierover is nu dus ook volstrekt
zinloos.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het kostte wat tekst, maar dan heb je ook wat, zegt de heer Rouvoet. Dat
is nog maar de vraag. Volgens mij kun je concluderen dat de VVD akkoord gaat
met invoering van de kilometerheffing onder de voorwaarde van oormerken en
betaalbaarheid.De heer Van Aartsen (VVD):Nee.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is het standpunt van de heer Hofstra voordat u gisteren aan uw eerste
termijn begon. Dus wij zijn terug bij af. Nou, wij zijn een beetje opgeschoten.De heer Van Aartsen (VVD):U legt het maar uit zoals u wilt, maar ik heb vrij helder aangegeven dat
wij niet beginnen aan het systeem van betalen voor mobiliteit. Dat is in wezen
de kilometerheffing. Daar beginnen wij niet aan. Dat zullen wij nooit doen.
Dat is, zoals ik zei, gekkenwerk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kunt u daar niet even een klein beetje groots in zijn? Er is hier een
woordvoerder die er jaren voor heeft gestreden en die er allemaal heel fatsoenlijke
VVD-achtige voorwaarden aan heeft gesteld. Dit is volgens mij gewoon weer
het VVD-standpunt. Daarover moet u toch niet zo moeilijk of zo Haags doen!De heer Van Aartsen (VVD):Nu gebruikt u die terminologie. Ik heb naar ik meen in alle helderheid
aangegeven waar wij staan. Wij hebben de zogeheten fase I en fase II van Nouwen.
Ik constateer dat het het kabinet is geweest dat afstand heeft genomen van
het rapport-Nouwen. Daar waren wij zeer gelukkig mee, kan ik u zeggen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Toen ik gisteren de heer Van Aartsen op het punt van de kilometerheffing
een paar vragen stelde, zei hij dat ik te grote woorden gebruikte. Dat hield
verband met de woorden "geloofwaardigheid van de VVD" die ik had
ingebracht. De vraag is, of hij niet degene is die gisteren te grote woorden
heeft gebruikt, want hij zegt nu: wat ik nu zeg, heb ik gisteren ook gezegd.
Dat is niet waar. Zijn argumentatie was gisteren een andere. Hij is namelijk
begonnen met de stelling: Nederland is te klein voor beprijzing. Dat was zijn
argument, niet primair de kosten. Die heeft hij erbij genoemd, maar zijn argument
was: Nederland is te klein, wij van de VVD zien er niets in.Mijnheer Van Aartsen, hebt u gisteren niet te grote woorden gebruikt?De heer Van Aartsen (VVD):Ik heb het stenogram bij mij. Ik heb gezegd: "Ik hoop dat wij morgen
een vruchtbaar debat met de minister-president hebben over de vraag of Nederland
in wezen niet te klein is voor tolheffing en rekeningrijden." Die vraag
heb ik neergelegd. De minister-president heeft in zijn beantwoording ons niet
die invulling gegeven van condities, waaraan wij ook al een aantal jaren werken,
die ons het gevoelen geven dat wij nu die richting op moeten. De vraag is
bovendien, zoals ook blijkt uit de besluitvorming van het kabinet over fase
I, of het nodig is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De rest van Nederland heeft toch echt begrepen dat de inzet van de VVD
gisteren was: Nederland is te klein. Vandaar de verbijstering in de Kamer,
in de media en bij het publiek. Natuurlijk wilde u er een debat over met de
regering, maar uw inzet was: Nederland is te klein voor beprijzing. Vervolgens
was Nederland te klein voor het standpunt van de VVD-fractie, maar dat daargelaten.
Toen ik u aansprak op de geloofwaardigheid van de VVD-fractie verdedigde u
die nieuwe positie met de door u gebruikte grote woorden: wij zien er nu eenmaal
niets in. Nu spreekt u over oormerking en de kosten van 3 à 4 mld.
Dat is een ander standpunt dan gisteren, mijnheer Van Aartsen.De heer Van Aartsen (VVD):Ik vind dat de heer Rouvoet echt spijkers op laag water aan het zoeken
is, mijnheer de voorzitter. Ik vraag hem tot zich te willen nemen wat ik hier
heb gezegd, zowel gisteren als vandaag, én dat duidelijk is, zoals
het kabinet heeft aangegeven, dat het systeem te duur is en veel tijd kost.
Wij praten over iets waarvoor de noodzakelijke techniek er nog niet is. De
heer Dittrich heeft er grote verwachtingen van, maar de techniek is er nog
niet eens. Zelfs de commissie-Nouwen zegt dat het gaat om een lange periode,
om een moment na 2013, 2014. Wij zeggen dat wij er om deze redenen niet aan
moeten beginnen om het in te voeren. Wij wisten dat natuurlijk al. Dat vloeide
ook voor een belangrijk deel voort uit de besluitvorming van het kabinet.
Wij gaan dat dus ook nooit doen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Gisteren te grote woorden, vandaag spijkers op te laag water. Laten wij
het er maar op houden dat het, zoals de heer Bos zei, gisteren een flip-flop
was en nu een flop-flip.De heer Van As (LPF):Mijn vraag ligt eigenlijk in het verlengde van de vraag van de heer Rouvoet.
Mijnheer Van Aartsen, als het werkelijk is, zoals u het hier zegt, als u het
dat ook oprecht meent en als het, zoals ik aanneem, het standpunt van uw fractie
is, waarom bespaart u de heer Hofstra dan niet de gang naar Canossa? Immers,
u schuift de zaak weer door naar oktober. Dan mag de heer Hofstra de zaak
weer oppakken.De heer Van Aartsen (VVD):De heer Hofstra zal – en dat kan hij op een fantastische manier –
tijdens dat debat alle elementen verwoorden die te maken hebben met onze twijfels
over dit systeem en die ik ook gisteren heb genoemd. Wij hebben legio condities
gesteld aan de ideeën van het kabinet ten aanzien van de fasen I en II
van het rapport-Nouwen en de Nota Mobiliteit. Daarover moeten wij hier gewoon
een open debat hebben. Net zo goed als ik tegen de heer Wilders zei "het
decor is dit" geldt hiervoor het decor zoals ik dat vanavond heb gegeven.De heer Van As (LPF):De heer Hofstra heeft een ander standpunt ingenomen namens de VVD-fractie.
U mag de heer Hofstra dan wel opnieuw programmeren.De heer Van Aartsen (VVD):Dat hoef niet, zo ik dat al zou kunnen, mijnheer Van As. Dat is moeilijk
hoor, met de heer Hofstra.De heer Dittrich (D66):Ik wil terug naar het probleem dat een beetje dreigt te verdwijnen in
deze bezweringsformule, namelijk dat we in Nederland in de file staan en dat
er veel luchtverontreiniging is. U las een stukje voor uit het stenografisch
verslag van het debat van gisteren, waarin u het woord "tolheffing"
heeft gebruikt. De heer Duyvendak gaat met steun van D66 een initiatief indienen
over kordons met tolheffing rond de steden. De VVD-wethouder van Amsterdam,
de heer Van der Horst, heeft ooit gepleit voor zo'n kordon rond Amsterdam
om de verkeersproblemen aldaar op te lossen. Vindt de VVD dit een mogelijkheid
voor nu of voor de toekomst? Mogen lokale overheden die daar heil in zien
van u dat soort plannen ontwikkelen en dit misschien ook wel invoeren?De heer Van Aartsen (VVD):Een helder antwoord: nee. Volgens mij wordt ook in het rapport-Nouwen
het idee van een tolheffingskordon afgewezen. Klassiek is in dit kader altijd
een verwijzing naar de situatie in Londen, maar Londen heeft een werkelijk
uitstekend openbaarvervoerssysteem. De burger beschikt daar over voldoende
keuzemogelijkheden, die de mensen in ons land niet hebben. Nouwen wijst de
kordonheffing dus af. Mijn simpel antwoord op uw vraag is derhalve: nee, daar
voelen wij niet voor. Ik weet dat de VVD-wethouder van Amsterdam er zo over
denkt, misschien denken andere VVD-wethouders er ook zo over, evenals PvdA-
en D66-wethouders.De heer Dittrich (D66):Zeker, die willen namelijk problemen oplossen.Maar hoor ik u nu gewoon zeggen: tolheffing nee, nooit?De heer Van Aartsen (VVD):Als ik het goed begrijp ziet het kabinet dit in fase één
als een mogelijkheid voor een zestal knelpunten. Wij stellen hier echter reeksen
voorwaarden aan, die wij bij de behandeling van de Nota Mobiliteit ook naar
voren zullen brengen, zoals de oormerking. Wij hebben liever dat het kabinet
gewoon investeert in infrastructuur en dat de extra FES-middelen die mogelijk
in de loop van volgend jaar ter beschikking komen, worden benut om de oplossing
van knelpunten naar voren te halen en dit probleem eerder aan te pakken dan
in 2011.De heer Dittrich (D66):Gisteren sprak u nog mooie woorden over het openbaar vervoer in de Randstad.
Zou het niet veel logischer zijn om te investeren in een hoogwaardig openbaarvervoersysteem
in de Randstad in plaats van dat geld naar de wegen te sluizen? Zo wordt openbaar
vervoer een volwaardig alternatief. Steun D66 in zijn steun aan het openbaar
vervoer!De heer Van Aartsen (VVD):Het is én-én. Maar ik ga u niet steunen in uw pleidooi voor
kordonheffingen.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ik weet nog steeds niet of er nu sprake is van een enkele
of een dubbele flip-flop, maar de moeilijkheidsgraad is in ieder geval hoog
en de uitvoering laat tot nu toe te wensen over. Of was het flikflak? Nou
ja, de heer Van Aartsen kan mij heel gemakkelijk uit mijn lijden verlossen
met een antwoord op de volgende vraag. Op de website van de VVD staat het
volgende te lezen: "De VVD is van mening dat kilometerheffing een eerlijk
systeem is, omdat er naar gebruik wordt betaald en niet naar aanschaf of bezit
van een auto." Dat staat op de eigen website van de VVD, het is dus een
onverdachte bron. Is dat wel of niet het standpunt van de VVD?De heer Van Aartsen (VVD):Ik heb u het standpunt van de VVD-fractie gegeven, ik zal het niet herhalen.Maar u kijkt zeker dag in dag uit naar websites, want u had de heer Verhagen
er eerder ook al mee te pakken!De heer Verhagen (CDA):Zeker niet! Mijn website is volstrekt op orde.De heer Van Aartsen (VVD):Mijn antwoord hierop is: ik zal nog eens naar de website kijken. Overigens
vraag ik: die flip-flops, zijn dat geen plastic schoenen?De heer Bos (PvdA):Ik constateer in ieder geval dat u erkent dat ik u te pakken heb. Waar
het om gaat, is dat het uit uw bijdrage tot nu toe volstrekt onduidelijk blijft
of de VVD-fractie ten principale tegen de kilometerheffing is, of dat het
slechts gaat om praktische randvoorwaarden. Of het nu flikflaks zijn of flip-flops,
ik denk dat wij nog heel wat tegemoet kunnen zien.De heer Van Aartsen (VVD):Ten slotte heb ik nog één motie in te dienen, die handelt
over de kwestie van de onbelaste vergoeding voor woon-werkverkeer. Ook daarover
heb ik de minister-president in zijn antwoord niet gehoord.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de stijging van de energieprijzen een behoorlijke aanslag
heeft gedaan op de koopkracht van de burgers;overwegende dat de fiscaal onbelaste vergoeding van zakelijke kilometers
per 1 januari 2004 is vastgesteld op 18 cent per kilometer en dat sindsdien
geen indexatie heeft plaatsgevonden;overwegende dat de indexatie van de brandstofaccijns per 1 januari
2006 voor onbepaalde tijd wordt bevroren;spreekt als haar mening uit dat de onbelaste vergoeding van zakelijke
kilometers verhoogd dient te worden naar 19 cent per kilometer en dat indexatie
van deze vergoeding dient te worden bevorderd;verzoekt de regering, de daarvoor benodigde dekking ad 106 mln. te vinden: - voor 80 mln. in de uitgavenreserve;- voor 15 mln. in de extra
inkomsten uit de extra vermogensrendementsheffing die ontvangen wordt door
deblokkering van het spaarloon;- voor 9,5 mln. uit de onverplichte
ruimte op de begroting van OCW;- voor 1,5 mln. uit verhoging van
het dividend uit staatsdeelnemingen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen, Dittrich en Verhagen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp dat de heer Van Aartsen wel eens weg wil. Er komt een cent
bij voor zakelijk verkeer. De kosten daarvan zijn 106 mln. Dat gaat onder
andere af van de begroting van OCW! Betekent dat minder leraren, meer zakelijk
verkeer? Is dat uw boodschap?De heer Van Aartsen (VVD):Zoals in de toelichting op de motie wordt aangegeven, komt het geld uit
de zogeheten onbelaste reserve.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In een begroting is niet voor niets een reserve opgenomen; dat kan minister
Zalm u direct leren. U gebruikt die nu waarvoor deze niet is bedoeld, en dan
voor zoiets compleet onzinnigs!De heer Van Aartsen (VVD):Dat vindt u, maar dat moet u maar eens uitleggen aan al die autorijders
en aan degenen die met de fiets of het openbaar vervoer naar hun werk gaan.
Dat wil ik u morgen wel eens zien doen. Overigens is dit een systematiek in
de begroting die zeker te benutten is; daar weet ik zelf dan
ook nog wel iets van.De voorzitter:Met excuus aan de sprekers vóór de heer Van Aartsen geef
ik alle woordvoerders na de heer Van Aartsen er één à
twee minuten bij. Dat vind ik redelijk.Het woord is aan mevrouw Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dank u wel, voorzitter.Voorzitter. Je kunt een oordeel geven over de inbreng van de regering
aan de hand van wat zij heeft besproken. Je kunt ook een oordeel geven over
de inbreng van de regering aan de hand van wat zij niet heeft besproken. Opvallend
is datgene waarover de premier niet heeft gesproken. Geen woord over de internationale
verhoudingen of over de internationale armoedebestrijding. Ik heb er veel
woorden aan gewijd. De premier heeft niets gezegd over kwetsbare geopolitieke
verhoudingen of de situatie in het Midden-Oosten. Ik vind het erg dat er niet
over gepraat is. Er is wel een enkel woord gezegd over Europa, maar alleen
over de Nederlandse positie in Europa, terwijl ik de premier ook had gevraagd
om een visie op de plaats van Europa in de wereld. Eerlijk gezegd vind ik
het een demonstratie van provincialisme.De minister-president heeft niet gesproken over de arbeidsmarkt en over
de aanhoudende werkloosheid. Hij heeft geen antwoord op de cijfers die ik
hem heb voorgehouden betreffende de werkloosheid onder allochtonen, die dramatisch
hoog is. Voor natuur en milieu geldt hetzelfde. Alleen op mijn aandringen
heeft de minister-president een enkel woord gewijd aan onze plannen rond de
luchtkwaliteit. Dat was een beschamende vertoning, kan ik u zeggen, want u
kende de cijfers niet, u kende het plan niet en u deed alles verkeerd wat
u goed had moeten doen. U hoeft van ons plan niet alles over te nemen, maar
het was toch aardig geweest als u iets meer daadkracht had vertoond op de
kilometerheffing en misschien zou u in tweede termijn nog in kunnen gaan op
een versnelde invoering van roetfilters op alle diesels. Ik zei in mijn eerste
termijn dat het een staatssecretaris zonder macht was. Ik heb bij de inbreng
van de premier moeten constateren dat het vooral een staatssecretaris zonder
premier is.U hebt ook niet gesproken over trots, terwijl ik u daar toch een aantal
vrij indringende vragen over had gesteld. Waarop bent u trots? Waarop zijn
wij trots? Wat is nationale trots voor u? Moet ik nu achteraf concluderen
dat u inderdaad niets hebt om trots op te zijn? Of kunt u zich verenigen met
het beeld dat ik schetste, namelijk dat u de premier bent van een land dat
zich terugtrekt achter de dijken, waar cijfers voor mensen gaan en waar de
boel verder goed geassorteerd wordt?Voorzitter. Ik heb geschetst wat voor mijn fractie trots is en waar wij
trots op willen zijn. Luisterend naar het debat van de afgelopen twee dagen
zou ik er twee elementen aan toe willen voegen. Ik wil ook trots kunnen zijn
op dit debat. Ik zeg dat, omdat ik gisteren naar het journaal van acht uur
keek. Ik moet zeggen dat het me choqueerde. Daar zag ik als eerste de heer
Verhagen, die er ruiterlijk erkende dat dit debat eigenlijk niet meer is dan
een ritueel, omdat je daarbuiten alle afspraken maakt. Vervolgens kwam de
heer Bos in beeld en zei: laat ik wel wezen, ik doe het ook een beetje met
het oog op mijn eigen kiezers, dat ik hen via de media bereik. Voorzitter. Voor mijn fractie is dit het belangrijkste debat in het jaar
en ik vind ook dat het dat moet zijn. Ik zou tegen de heer Dittrich willen
zeggen: de politieke crisis, de politieke kaste, dat zijn wij zelf, zeker
op het moment dat cynisme ons geloof in open democratische verhoudingen en
in een open parlementair debat in de weg gaat staan. Daar helpt u geen bestuurlijke
vernieuwing aan. Ik hoop dan ook dat in het tweede deel en bij de stemmingen
die nog komen, zal blijken dat dit een open democratisch debat is geweest.
Overigens heb ik goede hoop dat de heer Verhagen nog in mijn termijn zal demonstreren
dat het een open democratisch debat is.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik vind de suggestie als zou dit geen open democratisch debat
zijn, een suggestie die mevrouw Halsema niet kan waarmaken. Ik heb ook nooit
gezegd dat het hier allemaal van tevoren geregeld is, integendeel. Je probeert
iedere keer om hier meerderheden te krijgen. Als ik dat niet geprobeerd had,
dan had ik ook geen motie samen met Bos, Halsema en anderen ingediend over
de energie. Als alles al van tevoren geregeld was, dan hadden wij hier überhaupt
geen moties ingediend, want dan deed het kabinet het gewoon. Als alles hier
al geregeld was, dan had ik de motie van mevrouw Halsema evenmin hoeven te
ondertekenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben blij dat u het zegt. Laat ik dan wel zeggen dat u zeer selectief
geciteerd bent gisteravond in het journaal van acht uur, omdat daaruit inderdaad
een ander beeld ontstond.De heer Verhagen (CDA):Ik heb dat journaal gezien. Ik heb juist ontkend dat er sprake is van
handjeklap. Ik weet niet welk journaal u gezien hebt, maar niet dat van de
NOS. Terwijl wij toch steeds zeggen dat u ook naar de publieke omroep moet
kijken!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Dit is lastig. Wij kunnen van mening gaan verschillen over
wat wij in het journaal hebben gezien. Ik heb daar aan de hand...De heer Verhagen (CDA):Ik weet wat ik gezegd heb, ik ben daar sprekend opgevoerd. Ik heb gezegd:
er is hier geen sprake van handjeklap. De heer Eerdmans bevestigt dat, terwijl
hij er toch helemaal geen belang bij heeft, als oppositiepartij die suggestie
te wekken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Laat ik zeggen dat ik blij ben met wat de heer Verhagen hier
zegt. Als de heer Eerdmans het met hem goed gezien heeft, zal ik nog eens
kijken. Dat doe ik graag, want door de heer Eerdmans laat ik mij altijd overtuigen.
Maar de heer Verhagen begrijpt volgens mij heel goed waar mijn zorg in zit.
Dat begrijpt hij heel goed, zonder dat meteen als een verwijt aan hem af te
doen.De heer Verhagen (CDA):U begrijpt heel goed dat uw zorg niet terecht is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat mij betreft, geldt het tweede element van trots de kwaliteit en de
zuiverheid van het politieke bestuur en de regering. De premier zei in de
eerste termijn dat hij beoordeeld wilde worden op eerlijkheid, op zijn resultaten
en op het serieus nemen van mensen. Laten wij met de eerlijkheid beginnen.
Naar mijn idee begint elk parlementair en democratisch debat met de gemeenschappelijke
erkenning van een probleem. Die heeft eigenlijk niet plaatsgevonden op het
vlak van de inkomensverhoudingen. Daar was steeds sprake van twee langs elkaar
heen schuivende werelden. Ik kijk erop terug en vind dat de premier het probleem
ontkent. Wij hebben inmiddels de cijfers gekregen van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, die de premier ook heeft verspreid. Er is inderdaad
geen verschil tussen mijn cijfers en de cijfers van de premier. De premier
telt alleen de paarse jaren erbij. Hij telt vanaf 2001. Daardoor ontstaat
inderdaad een veel flatteuzer beeld. Als hij eerlijk was, telde hij alleen
de periode waarin hij aan de macht was. Dan zou ik ook zijn oordeel willen
hebben over de inkomensverhoudingen in dit land. Niet voor niets oordelen
wij daar anders over en hebben wij de motie van de heer Bos mede ondertekend.De premier zegt dat hij op resultaten afgerekend wil worden. Als de koopkracht
nog enigszins goed is, is dat het resultaat van Paars. Kun je dan zeggen dat
je de mensen serieus neemt? Nee. Dat kan niet. Als de premier zei dat hij
opkwam voor mensen die twee keer modaal en hoger verdienen, omdat zij het
zo moeilijk hebben gehad, was dat eerlijk. Uit zijn cijfers blijkt dat zij
het niet moeilijk hebben gehad. Bovendien blijkt dat hij opkomt voor mensen
die misschien niet een tweede keer op wintersport kunnen, terwijl hij zou
moeten opkomen voor de mensen die deze maand en de volgende maand de huur
niet kunnen betalen. Dat vind ik verontrustend.Er komt vanuit de Kamer een aantal correcties op de koopkrachtverhoudingen
in Nederland. Er komt een compensatie voor de stijgende energieprijzen en
er wordt gecorrigeerd via de kinderkorting. Maar er is nog een groep waarover
mijn fractie zich grote zorgen maakt: de chronisch zieken en gehandicapten.
Ik heb met de minister-president een discussie gevoerd over de speciale aftrekpost
voor chronisch zieken en gehandicapten. Nu blijkt dat 95 mln. niet is besteed,
maar mogelijk wordt bespaard. Dat was niet de afspraak die eerder met de heer
Wijn is gemaakt. Ik dien hierover een motie in die de heer Verhagen mede heeft
ondertekend.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in het najaar van 2003 in het debat over de nieuwe regeling
voor fiscale compensatie van specifieke kosten van chronisch zieken en gehandicapten
door het kabinet is toegezegd dat deze wijziging budgettair neutraal dient
te zijn;constaterende dat het kabinet per brief van 20 september 2005 onderkent
dat de nieuwe regeling voor specifieke kosten tot een besparing van 96 mln.
leidt;constaterende dat deze besparing wordt ingezet om de sterke toename van
het gebruik van de huidige buitengewone-uitgavenregeling te financieren;constaterende dat aldus chronisch zieken en gehandicapten het extra gebruik
van de aftrek van de buitengewone-uitgavenregeling door niet-chronisch zieken
en gehandicapten financieren;van mening dat de toezegging van het kabinet aan deze kwetsbare groep
gestand moet worden gedaan;verzoekt de regering, de fiscale compensatie van chronisch zieken en gehandicapten
te verruimen voor een bedrag van 96 mln. en dat bij voorrang te financieren
via beperking van de huidige buitengewone-uitgavenregeling voorzover het niet
specifieke kosten van chronisch zieken en gehandicapten betreft,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema en Verhagen. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):De stijgende kosten van kinderopvang drukken de koopkracht, en dat niet
alleen. Wij zien dat de arbeidsparticipatie van vrouwen achterblijft. Dat
is uitermate zorgwekkend. Slechte toegang tot de kinderopvang en stijgende
kosten remmen de arbeidsparticipatie van vrouwen. Om die reden vinden wij
de motie van de heer Van Aartsen en de heer Bos belangwekkend. Die kan namelijk
wel degelijk een bijdrage leveren aan de toenemende arbeidsparticipatie van
vrouwen. Het is alleen niet genoeg. Wij vinden dat er ook een stap moet worden
gezet in de kinderopvang. De heer Zalm stelde terecht de limiet dat men tot
augustus de tijd had om te onderhandelen en daarna niet meer. Hierover dien
ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet de sociale partners een laatste kans heeft
gegeven ter bevordering van kinderopvang;constaterende dat de sociale partners deze kans niet hebben gegrepen,
zoals blijkt uit de CAO-rapportage van augustus jongstleden, waarin duidelijk
is dat de totale werkgeversbijdrage is afgenomen;van mening dat een voldoende bijdrage van werkgevers van cruciaal belang
is voor het bevorderen van de toename van vrouwen aan het arbeidsproces;verzoekt de regering, de werkgeversbijdrage voor kinderopvang zo snel
mogelijk verplicht te stellen en niet te wachten op een evaluatie in 2006,
waarvan de uitkomsten nu al bekend zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema en Marijnissen. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Er is een uitgebreide discussie geweest over het zorgstelsel.
Ik hoef niet te herhalen dat wij het nieuwe zorgstelsel slecht vinden, omdat
het niet solidair is. Tegelijkertijd voorziet iedereen bij de uitvoering geweldige
problemen, bureaucratie en onbegrip, naast de angst dat het aantal onverzekerden
zal toenemen. Ik herhaal wel het goede nieuws van het debat, te weten de twee
garanties die de premier heeft gegeven. Ten aanzien van de onverzekerden heeft
de premier zich geschaard achter de toezegging van minister Hoogervorst dat
het aantal onverzekerden niet boven de 225.000 zal stijgen. Als tweede garantie
heeft de premier gesteld dat hij het lot van het kabinet verbindt aan een
goede uitvoering van het zorgstelsel. De premier kan ervan op aan dat wij
hem daaraan zullen houden.Concluderend voor de binnenlandse verhoudingen – aangezien de inbreng
van het kabinet vooral daarover gaat – gebiedt de eerlijkheid mij te
zeggen dat de premier manipuleert met de cijfers. De resultaten zijn er nog
niet, of zij zijn van Paars. Neemt de premier mensen dan serieus? Nee, uit
de twee voorgaande uitspraken blijkt al dat hij dat niet doet. Herstelt hij
daarmee het vertrouwen? Drievoudig nee. Ik typeerde de premier in een interruptie
als Hans Brinker. Dat zal ik niet herhalen. In de loop van het debat is mij
een andere vergelijking te binnen geschoten, namelijk die met lemmingen, van
die schattige knaagdieren. Zij hebben alleen de neiging om in een soort blinde
groepsneurose te raken. Dan storten zij zich per ongeluk in zee.Toch dien ik een motie in over een buitenlands onderwerp voordat ik mijn
politieke conclusies trek.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Nederland zich inzet voor het realiseren van millenniumdoelstellingen,
zoals het halveren van armoede en het bevorderen van eerlijke handel;overwegende dat bij de productie van cacao honderdduizenden kinderen onder
erbarmelijke omstandigheden, en deels in slavernij werken;verzoekt de regering, zich in Europees verband hard te maken voor de bevordering
van eerlijke handel in cacao, door zich in te zetten voor een Europees importverbod
van cacao die is geproduceerd door kindslaven en door zich in te zetten voor
een verhoging van het verplichte cacaopercentage in chocola,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Bos, Rouvoet en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(30300).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik kom tot mijn politieke conclusies. Onmiskenbaar hangt rond
dit debat al de geur van verkiezingen. De heer Van Aartsen heeft zich lelijk
in zijn voet geschoten met intern gedoe. Van de heer Dittrich heeft niemand
gemerkt dat hij heeft geschoten. Van de heer Verhagen kunnen wij zeggen dat
hij raak heeft geschoten, want hij heeft zijn electorale tweekamp met de PvdA
terug. Het is een traditioneel gevecht tussen PvdA en CDA: wie is de grootste?
Kijkend naar beide heren, moet ik wel bekennen dat ik vandaag af en toe heb
gedacht aan een variatie op die zin.De heer Dittrich (D66):Ik moest opeens aan de foto in de krant denken waarop u met een opgeheven
vingertje staat. Waarom moet u toch altijd iedereen de maat nemen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij neemt u mij de maat met deze vraag. Ik meen dat dat een antwoord
is.Vorig jaar had ik de coalitie nodig om Wouter Bos in mijn armen te drijven.
De heer Verhagen herinnert het zich nog. De opstelling van de PvdA in dit
debat kan ik niet anders zien dan als een rechtstreeks huwelijksaanzoek. Nu
weet ik nog niet wat de heer Marijnissen zal zeggen, want het gaat om een
polygaam huwelijk, maar ik zal de spanning hier niet verder opbouwen. Mijn
antwoord is ja.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik wil eerst nog even aansluiten aan de laatste woorden van
mevrouw Halsema. Ik hoorde haar iets zeggen over een huwelijksaanzoek, maar
dat vond ik nogal triest overkomen. Want toen ik de zaal inkeek, zag ik dat
noch de heer Bos, noch de heer Marijnissen er was. Het was dus nogal een soloavontuur
van mevrouw Halsema. Ik moest weer even denken aan de zure regenbui in de
linkse lente, waarover ik gisteren sprak.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Weet u, mijnheer Dittrich, soms wordt een bruidegom een beetje zenuwachtig.
Daarvoor moet u begrip hebben. Zij zitten op het toilet.De heer Dittrich (D66):Zij zitten op het toilet ... Mevrouw Halsema moet wel over bijzondere
gaven beschikken om dat van haar aanstaande huwelijkspartners te weten.Ik bedank de minister-president allereerst voor zijn uitgebreide en adequate
beantwoording. Hij heeft hier urenlang gestaan en alle vragen en opmerkingen
behandeld. Hoewel, niet alle, maar daar kom ik zo dadelijk nog op terug. Het
beeld dat mij is bijgebleven, is dat vanaf de linkerkant veel sombere verhalen
zijn gehouden en breed is uitgemeten dat niet iedereen er qua koopkracht evenveel
op vooruitgaat. Dat is inderdaad het geval, maar wij moeten niet vergeten
waar wij vandaan komen. Wij hebben jaren van bezuinigingen en van een sombere
economie achter de rug. Als je dit debat bijwoont, zou je haast vergeten dat
er licht is aan het einde van de tunnel, dat de seinen op groen komen te staan,
dat de economie wordt versterkt, dat wij weer stevige overheidsfinanciën
hebben en dat het dus in de toekomst weer beter gaat met Nederland. Hoe beter
onze economie draait, hoe beter dat is voor mensen in de samenleving die het
niet breed hebben. Voorzitter. De minister-president heeft uitgebreid geantwoord. Maar op
een aantal punten was dat niet het geval. Er is door dit kabinet veel geld
uitgetrokken voor de bevordering van de luchtkwaliteit. Ik meen rond de 300
mln. Mevrouw Halsema had wel een punt ten aanzien van het milieu. Misschien
is zij nu ook op het toilet, dat weet ik niet, maar zij is in ieder geval
niet in de zaal. Ik ben van mening dat de beantwoording door de minister-president
over dat onderwerp nogal kort was. Ik wil niet mijn hele eerste termijn op
dit onderdeel overdoen. Daarom probeer ik het samen te vatten in een concreet
voorstel en een vraag. Ik hoop dat de minister-president daarop in zijn tweede
termijn wil ingaan.Den Haag is de juridische hoofdstad van de wereld. Dat wordt vanuit de
landelijke politiek gesteund. Er zijn veel milieumaatregelen en milieuverdragen
die niet helemaal worden nageleefd of soms zelfs niet eens tot stand komen.
Ik wil het kabinet het idee voorleggen om hier in Den Haag een milieurechtconferentie
met internationale uitstraling te organiseren, waarop wordt gekeken naar alle
zaken die mensen overal in de wereld bezig houden. Daarbij kan onder andere
gedacht worden aan een onderwerp zoals de slechte luchtkwaliteit. Ik zou daarop
graag de reactie van de minister-president horen.Ik heb gisteren een voorstel gedaan ten aanzien van de natuur. Ik heb
dat nu vervat in een motie, die ik kortheidshalve meteen zal voorlezen. Deze
motie betreft het Groene Hart.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de groene ruimte in Nederland onder druk staat door
bebouwing, met name in de Randstad;overwegende dat het Groene Hart, gelegen in de Randstad, enorme kansen
biedt voor recreatie en dat ook nieuw aan te leggen groen in de directe omgeving
van steden de Randstad aantrekkelijker zal maken;overwegende dat uit onderzoek van het Natuur en Milieuplanbureau is gebleken
dat vooral in verstedelijkte gebieden bij de inwoners een grote behoefte is
aan nieuwe bossen en parken;verzoekt de regering, 15 mln. per jaar vrij te maken om het Groene Hart
versneld in te richten als Nationaal Landschap en zich tevens in te zetten
voor het aanleggen van "nieuw groen" in de directe omgeving van
steden, te dekken uit verbetering van efficiency en vermindering van regeldruk
bij de Voedsel- en Warenautoriteit (voor 11 mln.) en uit te verwachten hogere
dividenden uit staatsdeelnemingen (4 mln.);verzoekt de regering, voor de besteding van deze middelen in overleg met
provincies en gemeenten een plan van aanpak aan de Tweede Kamer voor te leggen,
dat kan worden betrokken bij de begroting voor het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit voor het jaar 2006,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Verhagen en Van Aartsen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(30300).De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Er is heel veel geld uitgetrokken voor onderwijs, kennis en
innovatie en ik heb het kabinet hiervoor geprezen. Een van deze onderwerpen
wil ik toch nog in een motie vastleggen, want de minister-president heeft
weliswaar warme woorden gesproken over het onderwijsplan van D66 op het punt
van het lerarentekort, maar hij gaf uiteindelijk toch niet helemaal thuis.
Ik dien deze motie in omdat onderwijs echt de bakermat is van de beschaving
in onze samenleving.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat er vanaf 2007 opnieuw een tekort aan leraren dreigt omdat
veel leraren tegen die tijd de (pre)pensioengerechtigde leeftijd zullen hebben
bereikt en het onderwijs zullen verlaten;overwegende dat er op dit moment geen tekort is en dat jonge afgestudeerde
leerkrachten daardoor niet aan de slag kunnen in het onderwijs en een andere
werkkring moeten zoeken;overwegende dat derhalve de kans dat deze leerkrachten in 2007 en later
nog voor het onderwijs beschikbaar zullen zijn, gering is;verzoekt de regering, alles in het werk te stellen om deze jonge afgestudeerde
leerkrachten voor het onderwijs te behouden en scholen in staat te stellen,
deze leerkrachten bovenformatief aan te stellen tot het moment waarop de uitstroom
van het huidige lerarenbestand op gang is gekomen, te bekostigen uit de uitgavenreserve
voor 2006 (29 mln.);verzoekt de regering tevens, de doorstroming van leerkrachten van het
primaire onderwijs naar het voortgezette onderwijs te bevorderen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Verhagen en Van Aartsen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23(30300).De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Wij hebben lang met de VVD-fractie van gedachten gewisseld
over haar voorstel voor een brede school, een vensterschool of hoe je die
ook zou willen noemen. Ik heb duidelijk gemarkeerd, ook in vragen, dat het
ons echt gaat om de kwaliteit, om een school waar ouders hun kinderen naar
toe kunnen brengen, liefst in hun eigen buurt. Het moet allemaal goed geregeld
zijn, de voorzieningen moeten goed zijn, de kwaliteit moet goed zijn. De heer
Van Aartsen heeft duidelijk aangegeven dat het in de laatste zin
van zijn motie ook echt gaat om nader te stellen voorwaarden en dat wij daar
nog met het kabinet over komen te spreken. In die zin komt zijn motie alweer
aardig in de buurt bij wat mijn fractiegenoten Fatma Koser Kaya en Ursi Lambrechts
al in diverse debatten naar voren hebben gebracht. Wij gaan het debat hierover
dan ook graag aan.De zorgtoeslag. Kortheidshalve volsta ik met de opmerking dat de uitvoering
daarvan goed moet zijn. Minister Hoogervorst heeft zijn lot hieraan verbonden
en wij zullen de ontwikkelingen op de voet volgen. De ongerustheid die op
dit punt ontstaan is, moet daadwerkelijk weggenomen worden. Een van de mogelijkheden
is uitvoering van het plan van Agnes Jongerius van de FNV. Ik wil hierover
een motie indienen, want ik had het gevoelen dat het antwoord van de minister-president
op dit punt niet helemaal sloeg op de vraag die ik stelde. Het komt erop neer
dat wij willen dat de Belastingdienst/Toeslagen de zorgtoeslag rechtstreeks
aan een verzekeraar kan overmaken als de verzekerde tegen zichzelf in bescherming
genomen wil worden omdat hij bang is, met het geld andere schulden te gaan
aflossen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat vanaf december 2005 maandelijks een zorgtoeslag zal worden
uitbetaald aan degenen die daarvoor in aanmerking komen;overwegende dat zorgen bestaan over de mogelijkheid van mensen met een
slechte financiële situatie om deze zorgtoeslag inderdaad te benutten
voor betaling aan de zorgverzekeraar, bijvoorbeeld indien men structureel
rood staat bij de bank;verzoekt de regering, het mogelijk te maken dat mensen de belastingdienst
kunnen verzoeken de zorgtoeslag rechtstreeks over te maken aan de zorgverzekeraar,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Van Aartsen, Bos en
Verhagen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24(30300).De heer Dittrich (D66):Het gaat dus niet alleen over mensen die in de bijstand zitten en op basis
van de Wet werk en bijstand eventueel gedwongen of gestimuleerd zouden kunnen
worden om een machtiging te ondertekenen, het gaat ook over andere groepen
mensen met schulden.Bij het onderwerp zorgtoeslag heb ik in mijn eerste termijn gesproken
over een grote groep studenten die in de problemen komt omdat zij door de
verandering van het systeem op achterstand raakt. Ik vind dat aan die studenten
een bonus moet worden verleend om hen te compenseren voor die kosten. Daarom
dien ik graag de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet veel studenten
op achterstand zet in een toch al bescheiden inkomenssituatie;overwegende dat het kabinet de compensatie hiervoor heeft beperkt tot
studenten met een aanvullende beurs, maar dat ook andere studenten een fors
nadeel kunnen ondervinden;overwegende dat verhoging van de basisbeurs met € 150 per jaar
een structurele uitgave betekent van 47 mln., maar dat dit door de systematiek
van de prestatiebeurs in het eerste jaar het uitgavenkader slechts voor 10
mln. belast;verzoekt de regering, de basisbeurs vanaf 2006 met € 150 per
jaar te verhogen, te dekken uit de uitgavenreserve (10 mln.),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Verhagen, Van Aartsen
en Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25(30300).U moet gaan afronden, want ook uw extra minuten zijn op.De heer Dittrich (D66):U hebt groot gelijk, voorzitter. Ik sla een aantal onderwerpen over. Ik
wil tot slot nog iets tegen de premier zeggen over democratische vernieuwing.
Wij hebben daarover gesproken. Ik heb de premier geïnterrumpeerd. Hij
heeft zijn antwoorden gegeven. Als mensen nog eens terugkijken op dit debat,
zou ik zo graag willen dat zij tot de conclusie komen dat dit debat ook heeft
gewerkt aan een herstel van vertrouwen van de mensen in de politiek. Ik heb
de minister-president voorgehouden dat dit vertrouwen versneld hersteld kan
worden als er een directe legitimatie is van de minister-president bij de
mensen in Nederland. Wij hebben daarover van gedachten gewisseld. De premier
denkt daar anders over. Ik zou toch willen zeggen dat een directe band met
de kiezer de positie van een minister-president enorm verstevigt. In allerlei
landen zijn er verschillende variaties op de relatie tussen kiezer en gekozenen.
Ik zou mij kunnen voorstellen dat deze mogelijkheid absoluut serieus onder
ogen wordt gezien. Ik hoop dat de minister-president dat ook doet, zeker gelet
op de toekomst en het vertrouwen van de burgers van Nederland in het politieke
bestuur. Ik zeg dit als een oproep en wacht de nadere berichten van het kabinet
af.De heer Van As (LPF):Mijnheer de voorzitter. Mede namens mijn fractie wil ik de minister-president
bijzonder bedanken voor de uitvoerige beantwoording van de vele vragen die
hem zijn gesteld. Wij hebben als fractie absoluut geen goede sier willen maken
met een gemakkelijke tegenbegroting. Wij zouden zelfs accepteren
dat op korte termijn zeker 13.000 banen bij de collectieve sector verdwijnen.
Ons gaat het namelijk om de visie op de middellange en lange termijn. Het
CPB bevestigt dat onze plannen leiden tot structurele verbetering van de economie
en tot afname van de marginale druk. Een verschuiving van het beschikbare
arbeidspotentieel van de collectieve sector naar de marktsector is niet alleen
budgettair belangrijk, maar ook nodig met het oog op de toenemende vergrijzing.
Ik neem aan dat de premier het op dit punt met mij eens is.Voorts leiden onze plannen tot meer veiligheid en tot een duidelijke verbetering
van de koopkracht met een vol procent bovenop het effect van de kabinetsplannen.
Daarom hadden wij wat meer enthousiasme verwacht. Wij betreuren het in hoge
mate dat onze plannen gewoon terzijde zijn gelegd.Voorzitter. Ik wil één opmerking maken over de dekking.
Inderdaad wilden wij een bescheiden bezuiniging van 0,1% op de ontwikkelingssamenwerking
doorvoeren. Met de resterende 0,7% zou Nederland nog steeds met kop
en schouders boven het internationaal gemiddelde van 0,3% uitsteken.
Deze ingreep levert 500 mln. op. Het kabinet kan dit bedrag moeiteloos binnen
de begroting verwerken als het bereid is om de kwijtschelding van schulden
aan landen als Nigeria ongedaan te maken. Nigeria is geen arm Afrikaans land,
maar rijk aan olie. Eigenlijk is het ook een corrupt land. Het is ongehoord
dat Nederland aan Afrikaanse dictators 600 mln. wil schenken en de eigen bevolking
naar de voedselbanken stuurt.Wij betreuren het ook dat het kabinet niet van plan is om het kwartje
van Kok terug te geven aan de pomp. Het teruggeven van dit kwartje is de enige
manier om iets aan de brandstofprijzen te doen zonder in conflict te komen
met de Europese afspraken. Verder zouden hiermee oude beloften worden ingelost.
Met het Strategisch Akkoord van 2002 is afgesproken dat het kwartje teruggeven
zou worden aan de pomp, mede als onderdeel van de nodige lastenverlichting
in het kader van de invoering van het nieuwe zorgstelsel. Ook dat argument
zou nog steeds van toepassing kunnen zijn. Echter, het kabinet heeft met D66
afgesproken dat de opbrengst van de extra heffing gedeeltelijk zal worden
aangewend voor wegonderhoud. Dat stelt ons niet tevreden. Het kabinet houdt
aan de automobilist jaarlijks al 12 mld. netto over en daarvan kan het de
aanleg en het onderhoud van wegen ruimschoots betalen.Voorzitter. Ik maak deze opmerking ter afronding van de discussie waarbij
over en weer een welles-nietesspelletje dreigt. Dit is dus onze weerlegging
en hiermee geef ik aan hoe wij erover denken.De premier zegt in zijn beantwoording dat het aan de marktpartijen is
om te bepalen of een nieuwe kerncentrale moet worden gebouwd. Mag ik hieruit
opmaken dat het kabinet geen blokkade zal opwerpen als een marktpartij het
initiatief wil nemen voor de bouw van een kerncentrale? Ik ben erg benieuwd
naar het antwoord op deze vraag.Dan wil ik nog een aantal losse opmerkingen maken. Voor het reduceren
van de vergunningverlening en de regelgeving hebben wij een voorstel gedaan.
Met dat voorstel zou het imago van de overheid worden verbeterd. Bovendien
zou je wat wij voorstellen ook kunnen laten gelden voor provincies en gemeenten.
Wij denken aan de mogelijkheid om uit te gaan van een ander principe: niet
van het nee-tenzijprincipe, maar van het ja-mitsprinicpe. Het nee-tenzijprincipe
heeft een negatieve invalshoek, omdat negen van de tien keer wat men vraagt
niet kan. "Ja-mits" zou eigenlijk de slogan moeten zijn. Wellicht
kan de premier zijn standpunt geven. Ik wijs erop dat met deze slogan de overheid
een nieuw elan kan tonen.Voorzitter. Recent werden wij geconfronteerd met het volgende. Een oude
vrouw van in de tachtig moest naar een verzorgingstehuis. Haar woning kwam
leeg te staan en voor de familie was niet duidelijk wat ermee moest gebeuren.
Prompt werd de woning gekraakt. Ik kan mij herinneren dat door mij een motie
is ingediend waarmee werd gevraagd om het kraken tegen te gaan. Later is een
dergelijke motie door mevrouw Sterk van het CDA ingediend. Mijn concrete vraag
aan het kabinet is: waarom is deze motie nog steeds niet uitgevoerd? Als die
motie wel is uitgevoerd, wil ik graag weten hoe dit in deze tijd mogelijk
is. Ik veronderstel dus dat de motie nog steeds niet met wetgeving is geïmplementeerd.Voorzitter. Ik wil vervolgens een tweetal moties indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat van mensen die een bijstandsuitkering genieten, op dit
moment doorgaans geen andere prestatie wordt gevraagd dan regelmatig te solliciteren;van mening dat er tal van werkzaamheden in de maatschappij blijven liggen
wegens gebrek aan inzetbare menskracht;van mening dat het zowel voor deze mensen als voor de samenleving als
geheel goed zou zijn indien er een tegenprestatie van hen zou worden gevraagd;verzoekt de regering, zo nodig de wetgeving zodanig aan te passen dat
mensen die een uitkering genieten, als tegenprestatie voor deze genoten uitkering
worden verplicht om gedurende een substantieel deel van een volledige werkweek
werkzaamheden te verrichten waaraan naar het oordeel van de gemeente behoefte
is, zonder dat sprake is van verdringing op de arbeidsmarkt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van As, Verhagen en Van Aartsen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26(30300).De Kamer,gehoord de beraadslaging,Van Asvan mening dat regelgeving en bureaucratie zowel burgers als bedrijfsleven
belemmeren in hun functione ren en nadelig zijn voor de economische
groei;verzoekt de regering om voor 1 juli 2006 een plan van aanpak te ontwikkelen
dat ertoe leidt dat al in 2007 een begin kan worden gemaakt met een substantiële
reductie van het aantal beleidsambtenaren bij de overheid, zelfstandige bestuursorganen
en rechtspersonen met een wettelijke taak,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van As. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(30300).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ook ik wil beginnen met de minister-president te bedanken
voor zijn beantwoording. Ook ik heb bewondering voor het uithoudingsvermogen
dat hij vandaag heeft betoond in vak-K.Een belangrijk deel van mijn eerste termijn heb ik besteed aan het vraagstuk
van de vertrouwensbreuk in de richting van de politiek, met een toespitsing
op het gebrek aan vertrouwen dat de kiezers, de burgers in het land, hebben
in het kabinet en in het beleid. Daarbij heb ik gezegd dat het probleem breder
is, dat het ons allen raakt. De minister-president heeft daarbij aangehaakt.
Hij heeft daar terecht het eerste deel van zijn betoog aan gewijd. De eerste
vraag waar wij ons mee bezig moeten houden in deze tijd, bij deze algemene
beschouwingen, is de vraag naar het ontbrekende vertrouwen in de politiek
en ook in de economie. Ik moet zeggen, ongeacht het feit dat de minister-president
goede woorden heeft gewijd aan het vraagstuk van het vertrouwen en het vraagstuk
wat dat van leiderschap vergt, dat mijn vrees wel enigszins bewaarheid is
geworden. De minister-president zocht namelijk het herstel van het vertrouwen
vooral in de hervormingen, in de structuren. Als het op dat punt van de economie
beter zal gaan, hoopt het kabinet dat het vertrouwen ook weer terug zal komen.
Ik heb er in mijn eerste termijn uitvoerig bij stilgestaan dat die analyse
niet diep genoeg steekt. Ik heb erop gewezen dat er andere dingen nodig zijn,
niet alleen het aanjagen van de economie of het geven van wat koopkracht,
met alle onzekerheden van dien, maar dat er in de eerste plaats een inspirerend
verhaal, een visioen nodig is waardoor mensen zich meegenomen weten: een vertrouwenwekkend
en als rechtvaardig ervaren beleid. Dan heb ik het nog niet eens over wat
de Raad van State in zijn advies bij de Miljoenennota heeft genoemd "het
grote belang van een vertrouwenwekkende uitvoering van die voorgenomen hervormingen".
Het ontbrak in de Miljoenennota aan woorden over die uitvoering. Ik heb de
minister-president daarnaar gevraagd.Voorzitter. Met deze benadering neemt het kabinet wel een groot risico.
Het gaat namelijk in de Miljoenennota uit van een economische groei van 2,5%.
Ik wijs erop dat dit de meest optimistische raming is die men kan bedenken.
De banken in ons land gaan uit van 2%. De OESO gaat uit van 1,7%.
Het kabinet gaat uit van 2,5%. Als het vertrouwen van de burger ervan
afhangt of dat gerealiseerd gaat worden, speelt het kabinet met vuur. Na de
doembeelden van vorig jaar van de vergrijzing en de werkloosheid, waardoor
al die hervormingen noodzakelijk waren, is het kabinet nu onvoorzichtig optimistisch.
De rekening daarvoor zal vroeg in het nieuwe jaar gepresenteerd worden.De fractie van de ChristenUnie heeft een andere invalshoek gekozen. Zij
heeft een tegenbegroting gepresenteerd onder de titel Groeien in vertrouwen.
Eerst het vertrouwen bij de burger terugbrengen. Dat kan ook door koopkrachtmaatregelen –
dat is nodig; wij hebben daar voorstellen voor gedaan – maar het mag
daar niet in blijven steken. Onze tegenbegroting dient verschillende doelen.
Wij komen erop terug bij de financiële beschouwingen en bij de begrotingsbehandelingen.
Met onze tegenbegroting hebben wij verschillende dingen willen bereiken. Ik
noem er een aantal. Het stimuleren van mensen om verantwoordelijkheden in
de samenleving op te pakken en de mensen daartoe ook in staat stellen. Werkgelegenheid
bevorderen onder de moeilijke groepen. Ik doel daarbij op de jeugd, maar ook
op het blijven participeren van ouderen. Ik noem vergroening, verduurzaming,
internationale gerechtigheid, gerichte lastenverlichting voor gezinnen, voor
de lage en de middeninkomens en een eerlijker lastenverdeling. Dat zijn de
doelen van de tegenbegroting van de ChristenUnie Groeien in vertrouwen. Wij
hebben de overtuiging dat dit een veel vruchtbaarder weg is om het vertrouwen
in de samenleving te herstellen dan gokken op de economische groei met het
oog op de verkiezingen die eraan komen.Omdat wij de koopkrachteffecten nodig vinden, heb ik de motie van collega
Bos graag medeondertekend, voor een eerlijker verdeling van de last en een
rechtvaardiger koopkrachtplaatje. Ik hoef niet opnieuw de doorrekening van
het Centraal Planbureau van onze tegenbegroting te noemen. Daaruit ressorteren
aanmerkelijk betere koopkrachtcijfers voor de mensen met de lage inkomens
en de middeninkomens dan uit de plannen van het kabinet. Ook de groep die
zich op het minimumniveau bevindt, die nu door de nullijn heen zakt en een
kwart in de min zit, komt er bij ons beter uit dan bij het kabinet.Ik heb de minister-president de vrijheid gegeven om de krenten uit de
tegenbegroting van de ChristenUnie te pikken. Er zitten er genoeg in. Hij
heeft dat niet gedaan. Ik noem er nog een paar. Enkele ervan heb ik in moties
vastgelegd.Bij de ouderenparticipatie en de jeugdwerkloosheid heb ik gesproken over
de loonkostensubsidies, de SPOK en de SPAK. De minister-president heeft gezegd
dat het verleden heeft bewezen dat deze instrumenten niet werken. Mag ik hem
erop wijzen dat er een verschil is tussen de periode die wij gekend hebben
en de huidige periode? Dat verschil zit in de arbeidsmarkt. De minister-president
heeft gelijk: in de tijd van de loonkostensubsidies, waarin sprake was van
een krappe arbeidsmarkt, werkte het geven van prikkels aan de vraagzijde niet
of nauwelijks, maar de situatie op de arbeidsmarkt van nu is anders. Daarom
vraag ik de minister-president zich niet van dit vraagstuk af te maken door
een verwijzing naar het verleden, waarin het instrument niet heeft gewerkt,
maar om te bekijken of prikkels aan de vraagzijde, bij de werkgever om jongeren
in dienst te nemen en om ouderen in dienst te houden, nu wel werken. Omdat
het ook een lastenverlichting voor het bedrijfsleven betekent, snijdt het
mes aan twee kanten. Ik vraag de minister-president dringend daar alsnog op
in te gaan. Vorig jaar heb ik over de specifieke ouderenkorting (SPOK) gesproken.
De staatssecretaris van Financiën heeft toen toegezegd daarover een notitie
naar de Kamer te sturen, zodat wij die bij de behandeling van het Belastingplan
2006 konden betrekken. Ik heb begrepen dat de notitie niet eerder dan in november
kan verschijnen, maar het Belastingplan gaan wij straks wel behandelen. Ik
wil die notitie, althans het gedeelte daarvan over de specifieke ouderenkorting,
bij de financiële beschouwingen en de behandeling van het Belastingplan
kunnen betrekken, zoals vorig jaar is afgesproken. Ik vraag de regering daarom
toe te zeggen voor de financiële beschouwingen op dit punt te reageren,
zodat wij dat bij de discussie kunnen betrekken. Anders loopt het een jaar
uit en dat wil ik niet.Dan kom ik op de verzekeringsplicht bij kleine baantjes voor met name
jeugdigen, de bijbaantjes van studenten en scholieren. In mijn eerste termijn
ben ik er al op ingegaan. Het staat ook in onze tegenbegroting, in ons christelijk
sociale alternatief voor het komende jaar. Ik heb de eer om op dit punt een
motie voor te leggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de verplichte sociale verzekeringen voor studenten en
scholieren met kleine bijbaantjes leiden tot onevenredige uitvoeringslasten
en administratieve lasten in relatie tot het praktische nut ervan voor deze
groep;overwegende dat met name het midden- en kleinbedrijf gebaat is bij het
schrappen van overbodige regels;verzoekt de regering, mede op basis van de recente bevindingen van MKB
Nederland, de voor- en nadelen van het laten vervallen van de verzekeringsplicht
voor deze groep te onderzoeken en op basis daarvan gerichte voorstellen te
doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rouvoet, Verhagen en Van Aartsen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 28(30300).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil ingaan op het milieu.De voorzitter:Mijnheer Rouvoet, u moet ook met uw extra minuten op de tijd gaan letten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dan zal ik kort zijn en mij beperken tot de opmerking dat ik het treffend
vond dat de minister-president in zijn eerste termijn niet over het milieu
had willen spreken, maar dat pas deed nadat mevrouw Halsema hem daaraan herinnerd
had, terwijl juist op dat punt het nodige te doen is. Ik wijs maar op het
pakket van beleidsmaatregelen dat de fractie van de ChristenUnie heeft voorgesteld
in de tegenbegroting. Ik vind het jammer dat dit bij het kabinet geen prioriteit
blijkt te hebben, maar echt verrassend was dat niet.Over de zorgpremie is al veel gesproken. Een vliegende brigade mag er
van mij komen, maar of die het vertrouwen kan herstellen, is zeer de vraag.Verpleeghuiszorg is een belangrijk punt voor mijn fractie. Ik heb de minister-president
voorgehouden dat er sprake is van een impuls van nieuw geld, van 40 mln. De
minister-president heeft dat erkend. Mijn fractie vindt dat met een aantal
andere fracties echt te weinig. Er moet meer gebeuren. Ik heb de eer de volgende
motie voor te leggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat kwaliteitsverbetering in de verpleeghuiszorg extra investeringen
rechtvaardigt bovenop het in de begroting 2006 uitgetrokken bedrag;verzoekt de regering, 40 mln. aan het budget toe te voegen, waarbij de
dekking kan worden gevonden in de uitgavenreserve,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rouvoet, Bos, Halsema, Marijnissen
en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 29(30300).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil een klemmend beroep doen op in ieder geval de fracties van het
CDA en D66. Zij zijn bereid om een handtekening te zetten onder – wat
ik maar noem – de Erica Terpstra-motie van collega Van Aartsen waarin
10 mln. voor de topsport wordt gevraagd. Ik doe een klemmend beroep op deze
fracties om ook dat bedrag van 40 mln. voor de verpleeghuizen dat dringend
noodzakelijk is, mee mogelijk te maken. Zij kunnen daar toch niet voor weglopen!Voorzitter. Ik heb ten slotte nog een motie over de collegegelden. Ik
volsta met het voorlezen van deze motie, omdat ik geen tijd meer heb voor
een nadere toelichting.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet wil investeren in vrijwilligerswerk en in
het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheden;Rouvoetoverwegende dat hbo- en wo-studenten in dit verband een belangrijke doelgroep
vormen;verzoekt de regering, onderzoek te doen naar de mogelijkheden om studenten
te stimuleren vrijwilligerswerk te verrichten in sectoren van algemeen maatschappelijk
nut, door bijvoorbeeld een korting op het collegegeld te verstrekken
en de Kamer uiterlijk bij de behandeling van de Wet hoger onderwijs en onderzoek
in te lichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rouvoet. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 30(30300).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Mijn slotopmerking gaat over Turkije en Cyprus. Ik wil in
tweede termijn graag onderstrepen wat de minister-president in mijn richting
heeft aangegeven, omdat het de komende anderhalve week een wezenlijk punt
wordt in de relatie tussen de Europese Unie en Turkije. Ik heb de minister-president
mij horen toegeven dat als Turkije de luchthavens en havens niet openstelt
voor Cyprus, er 3 oktober niet gestart wordt met de onderhandelingen.
Ik krijg graag een klip en klare bevestiging in tweede termijn.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil graag de minister-president dankzeggen voor zijn beantwoording.
Op allerlei onderdelen ontstond er een geëngageerd en soms emotioneel
debat. En zo hoort het!Een centraal punt vanmorgen was het herwinnen van vertrouwen. Ik heb dat
in mijn termijn meer een kwestie van mentaliteit en houding genoemd dan van
verbeteringen in de bestuurlijke organisatie. De minister-president heeft
een trits aangegeven: eerlijk zijn, zeggen wat je doet en doen wat je zegt,
resultaten tonen en mensen serieus nemen. Ik voeg daar nog enkele trefwoorden
aan toe, omdat ik denk dat die daarbij horen: integriteit en toegankelijkheid.
Dat is dan toch echt ook een kwestie van waarden en normen, van leiderschap,
inspiratie en begeestering. Daar zal de minister-president het op zichzelf
wel mee eens zijn.Mijn tweede punt betreft de koopkrachtplaatjes. Ook daarover is elke keer
weer veel te doen. Mijn punt was: hoe kunnen wij nu naar een systeem waarin
wij beter kunnen presteren, meer maatwerk kunnen leveren en de mensen die
het echt nodig hebben kunnen bereiken met onze correcties, maatregelen en
de effecten ervan? Daarbij is belangrijk dat er een discussie is opgestart
over een mogelijke koppeling van de buitengewone-uitgavenaftrek en de zorgtoeslag
die eraan zit te komen. In de schriftelijke antwoorden is in het vooruitzicht
gesteld dat medio volgend jaar daarover uitsluitsel komt. De minister-president
heeft mij toegezegd intern te beraden over de vraag of dat niet wat sneller
kan. Ik vraag hem nu klip en klaar: zou dat nu niet uiterlijk in het eerste
kwartaal van 2006 tot een beleidsconclusie kunnen leiden, zodat wij die mee
kunnen nemen naar de voorbereidingen van alle relevante plannen voor het jaar
2007? Ik denk dat er dan een goed traject is afgesproken. Het moet niet wegglijden
in de tijd, want dan hebben wij ook volgend jaar om deze tijd mogelijk en
onverhoopt weer het nakijken.De minister-president heeft gereageerd op de SGP-plannen om andere accenten
in de begroting te leggen. Wij danken daarvoor. Hij zei dat er sympathieke
onderdelen in zitten. Wij vonden dat natuurlijk niet onplezierig om te vernemen,
om het zomaar te zeggen. Wij zullen op enkele onderdelen daarvan amendementen
voorbereiden. De discussie komt dus nog als wij de diverse begrotingshoofdstukken
behandelen in de komende tijd.In dat licht had ik ook nog het een en ander willen zeggen over alles
wat te maken heeft met kinderopvang en wat dies meer zij. De uitspraak van
een van de bewindslieden dat er mogelijk maar eens moet worden gestaakt om
het werkgeversdeel van de kosten van kinderopvang af te dwingen, vond ik een
beetje vreemd. Dat gold ook voor de suggestie van collega Van Aartsen over
de brede school, zoals ik het maar samenvat. Daarover is bij interruptie gesproken.
Ik laat het nu verder zitten.Uit het plan van de SGP-fractie haal ik nog het volgende. Het kabinet
zet 2,3 mld. uit de extra aardgasopbrengsten in voor structuurversterkende
maatregelen. De thema's daarin worden uit het FES benoemd. Ik had beoogd een
accent te realiseren voor wat ik maar samenvat als de verduurzaming van de
land- en tuinbouw en de visserij. Die sectoren staan – wie zal het ontkennen? –
voor ingrijpende transities en kunnen die alleen uitvoeren als er ook een
goede begeleiding wordt gerealiseerd. Van collega's vernam ik als reactie:
die sectoren staan toch al stijf van de subsidies, productsubsidies en inkomenssteun?
Dat is allemaal waar, zij het dat die in internationaal perspectief gereduceerd
gaan worden, zelfs sneller dan soms gehoopt, maar het gaat óók
om innovatie. Het gaat ook om research and development. In dat licht meen
ik dat de volgende motie kan dienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering extra geld investeert in het verder versterken
van de Nederlandse economie en daarvoor middelen gebruikt uit het Fonds Economische
Structuurversterking (FES);overwegende dat het FES mede gericht is op versterking van het milieu
en de duurzaamheid;overwegende dat binnen de land- en tuinbouw en in de visserijsector door
innovatiebevordering een grote bijdrage kan worden geleverd aan de duurzaamheid
en dat in deze sectoren kansrijke initiatieven en andere mogelijkheden voorhanden
zijn, zoals de pulskor in de visserij;verzoekt de regering, bij de eerstkomende verdeling van de gelden binnen
het FES in het aanstaande voorjaar belangrijke prioriteit toe te kennen aan
de bevordering van duurzaamheid binnen de land- en tuinbouw en de visserij,Van
der Vliesen gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Van As, Rouvoet
en Verhagen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 31(30300).De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Laat mij nu niet tegengeworpen worden, voorzitter, dat het
FES toch geen grabbelton is of zoiets, want dat is natuurlijk niet beoogd.
Het gaat om een totaal pakket van best mogelijke impulsen ter innovatie. Daarbij
kunnen de land- en tuinbouw en de visserijsector ook in beeld zijn.Over verpleeghuizen en brandstofprijzen medeondertekende ik moties. Daar
laat ik het bij. Op de mantelzorg kom ik bij de betreffende begroting terug,
zoals ik vanmiddag al heb gezegd.Ten slotte het quo vadis. Toen ik een leidraad zocht voor mijn bijdrage
aan deze algemene beschouwingen schoot mij die gevleugelde term te binnen
die mij diverse uitwerkingskanten bood. Je vraagt je dan af, waar die term
ook alweer vandaan komt. Ik heb de term maar eens opgeslagen in een gerenommeerde
zoekmachine op internet. Ik vond 222 quo-vadiscitaten. Ik moet zeggen dat
ik die niet allemaal heb doorgeakkerd. Het eerste van die citaten was het
citaat dat ik heb gebezigd, en daarbij ben ik naïef geweest. Is mijn
stijl om elk citaat dat ik wens te gaan gebruiken eerst zelf in de context
te lezen, daarvoor gunde ik mij in dit geval geen tijd. Ik zeg dat hier maar
gewoon. Collega Van Aartsen kan even nog meer glunderen dan hij natuurgewijze
al doet: hij heeft gelijk. Ik verontschuldig mij ervoor. Je moet maar niet
vertrouwen op een zoekmachine. Ik moet eerlijk zeggen dat er toen ik dit citaat
had gehanteerd, in dit huis enige onrust ontstond, niet het minst bij degenen
die de klassieken kennen. Dat vind ik een compliment waard. Maar sommigen
vroegen zich af of de secularisatie ook al bij de SGP zo ver was doorgeschoten
dat ze daar nota bene bij een – even zo samengevat, in het licht van
die tijd kan dat wel – heidense schrijver te biecht zouden gaan. Welnu,
dat had ik dan maar niet moeten doen. De werkelijke vindplaats is inderdaad
wat collega Van Aartsen zei: de apostel Petrus die op zijn vlucht uit Rome
vanwege de vervolging door keizer Nero, zijn meester Jezus Christus tegenkomt
en die vraag stelt. Dat is de overlevering. Laat ik sportief zijn –
je weet immers niet wat voor leven zoiets gaat leiden – en het hier
nog eens precies uitleggen. Een en ander heeft deze telg uit een schoenmakersgeslacht
maar weer gebracht bij de oude wijsheid: schoenmaker, blijf bij je leest.
Gisteren dacht ik al: als ingenieurs zich met de klassieken gaan bemoeien,
loop je risico's. Welnu, bij dezen.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Helaas heb ik te weinig tijd om op alles in te gaan, maar
niettemin wil ik een woord van dank uitspreken aan het adres van de minister-president
voor zijn antwoorden.Mijn inbreng van gisteren was kort en duidelijk. De minister-president
heeft echter op mijn hoofdpunt niet gereageerd. Ik vraag hem dat alsnog te
doen. Mijn rode draad was: versterk de economie door de belastingen en premies
veel forser dan nu te verlagen, door vooral overheidsuitgaven te korten zoals
die aan de onstuitbare bureaucratie, die krankzinnig hoge Nederlandse bijdrage
aan Europa, de miljarden aan ontwikkelingshulp en ga zo maar door. Geef de
burger vertrouwen, en niet alleen voor de economie: als je namelijk geen vertrouwen
geeft, zul je het ook nooit terugkrijgen en wordt het vertrouwen nooit beter
dan die 15% die het vandaag de dag is.Gisteren verweet ik het kabinet dat de Miljoenennota de geest ademt van
de boekhouder en de bureaucraat. Vandaag is het er niet veel beter op geworden.
De premier kwam niet veel verder dan een vooral cijfertechnische aanpak; geen
begin van een toekomstvisie voor een beter Nederland. Dat is triest, want
dat is wat ons land nu zo hard nodig heeft.Ik zal vandaag zelf geen moties indienen; er zijn naar mijn mening al
veel te veel moties ingediend. Bij de behandeling van de begrotingen zal ik
terugkomen op een aantal deelonderwerpen; nu ontbreekt mij daarvoor eenvoudigweg
de tijd. Ik hoop wel dat we op twee punten een stap verder zijn gekomen. Het
eerste is een publiek verantwoordingsdebat over de rol van de AIVD bij de
moord op Theo van Gogh, nu bijna een jaar geleden. Ik hecht daar zeer aan.
Mohammed B. behoorde tot de kern van de Hofstadgroep en niet tot de periferie,
zoals de AIVD en minister Remkes vonden. Ik ben blij met de toezegging van
de minister-president, maar ik wil dat hij nog een keer klip en klaar zegt
dat hierover een gedegen brief naar de Kamer zal worden gestuurd, zodat wij
hierover in alle openbaarheid een debat kunnen voeren. Dat vinden wij heel
erg belangrijk.Ik hoop dat wij een referendum kunnen houden over de toetreding van Turkije.
Dat moet niet over vijftien jaar gebeuren, zeg ik nogmaals tegen de heer Van
Aartsen, maar zo snel mogelijk. Er zit enorm veel werk in het maken van zo'n
wetsvoorstel, maar ik weet dat veel mensen gewoon meer invloed willen hebben
op het beleid inzake Europa, maar invloed willen hebben op de mogelijke uitbreidingen
en gewoon iets te zeggen willen hebben over het voornemen om Turkije wellicht
lid te laten worden van de Europese Unie. Nederlanders verdienen het om gehoord
te worden. Ook op dit punt moeten wij meer vertrouwen hebben in de burger.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de tweede termijn van de kant
van de Kamer. Ik schors de vergadering tot vijf voor half twaalf. Ik realiseer
mij dat het stemgedrag uiteraard ook afhankelijk is van het antwoord in tweede
termijn, maar ik doe toch een beroep op de fracties om in fractieverband zoveel
mogelijk "voorwerk" te doen in de schorsing van drie kwartier, zodat
wij na de tweede termijn van de kant van de regering niet wederom lang hoeven
te schorsen.De vergadering wordt van 22.35 uur tot 23.25 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik zou de leden van uw Kamer die in tweede termijn het woord
hebben gevoerd, van harte dank willen zeggen voor hun inbreng. Voor een deel
zijn de thema's die eerder vandaag zijn besproken, uiteraard teruggekomen.
Er zijn wegingen gemaakt van het debat, er zijn wegingen gemaakt van de inhoudelijke
kwesties en er zijn commentaren gegeven op wat het kabinet naar voren heeft
gebracht.Het is laat en ik wou mijn bijdrage als volgt inrichten. Ik wil eerst
ingaan op een aantal afzonderlijke onderwerpen op het gebied van sociaal-economische
kwesties, de zorg, het onderwijs, veiligheid, enkele punten op het gebied
van milieu, luchtkwaliteit, Europa. Vervolgens wil ik ingaan
op de ingediende moties en daarna zal ik in meer algemene zin een afronding
geven, waarbij ik het algemene verhaal nog eens herneem dat hier vanavond
al heeft geklonken.Zonder nu iedereen in volgorde te willen behandelen, wil ik beginnen met
een opmerking over de tegenbegroting van de ChristenUnie. Ik had eerder toegezegd
om in te gaan op de koopkrachteffecten van de tegenbegroting van de ChristenUnie.
In mijn eerste termijn heb ik uitvoerig stilgestaan bij het koopkrachtbeeld
van de kabinetsvoorstellen en ik heb dat inkomensbeeld met overtuiging verdedigd.
Ik wil echter graag op hoofdlijnen, na wat er al is gezegd, ingaan op de wijze
waarop de ChristenUnie in doorsnee een koopkrachtverbetering van 0,75%
realiseert. De tegenbegroting bevat een waaier van voorstellen die moeilijk
allemaal in het bestek van dit debat van commentaar kunnen worden voorzien.
In de eerste plaats bezuinigt de ChristenUnie 2,3 mld. op posten die niet
direct een financieel effect op de huishoudportemonnee hebben. Er wordt bezuinigd
op infrastructuur, subsidies, waaronder subsidies voor kunst en cultuur, sport
en export. Voorts wordt er een heffing op landende en opstijgende vliegtuigen
geïntroduceerd.Een deel van dit geld wordt besteed aan maatregelen waarvan huishoudens
wel direct financieel effect ondervinden. Zo wordt de huurtoeslag en de kinderbijslag
verhoogd, evenals diverse kortingen. Er vindt een relatieve verschuiving plaats
van werkende tweeverdieners en alleenstaande ouders met kinderen naar huishoudens
met één werkende partner en kinderen. De aftopping van de hypotheekrente
boven de € 250.000 voor nieuwe gevallen werkt niet door in de koopkrachtcijfers,
maar gaat mensen wel raken. Macro-economisch loopt de inflatie op en stijgt
in de raming de contractloonontwikkeling. De vooruitzichten op een betere
structurele groei zijn om die redenen toch wat twijfelachtig. Voor een meer
gedetailleerde bespreking verwijs ik naar de financiële beschouwingen
en de minister van Financiën heeft laten weten, daarnaar uit te zien.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Vooruit, laat ik daar op dit moment direct mee akkoord gaan,
waarbij ik wel hoop dat de minister van Financiën bij de financiële
beschouwingen ook de andere kant van het plaatje zou willen laten zien. Wij
halen namelijk niet alleen maar subsidies weg, maar stellen de mensen ook
via een mecenasregeling in staat om het particuliere initiatief te bevorderen.
Dat is iets wat het kabinet zegt te willen. Wij doen dat. Wij toppen niet
alleen de hypotheekrenteaftrek af, maar kijken ook naar de starter op de woningmarkt
en willen het eigenwoningforfait op dat punt aanpakken. Wij zien dus graag
het hele beeld behandeld door de minister van Financiën.Minister Balkenende:Akkoord. Voorzitter. Dan wil ik een opmerking maken over het verzoek van
de heer Van der Vlies om de mogelijkheden na te gaan van een eerdere afronding
van het onderzoek voor wat betreft de inkomensondersteuning van chronisch
zieken en gehandicapten. Ik heb toegezegd, na te gaan of het nadenken over
betere instrumenten voor maatwerk in de inkomensondersteuning voor chronisch
zieken en gehandicapten eerder kan zijn afgerond dan tegen de zomer van 2006.
Dat is ook de vraag die de heer Van der Vlies had gesteld. Voor dat verzoek
zijn van belang het onderzoek van het SCP naar gebruik en niet gebruik van
overheidsvoorzieningen en het onderzoek naar de mogelijkheden van integratie
zorgtoeslag en de buitengewone uitgavenregeling dat eerder door minister Hoogervorst
is toegezegd. Het onderzoek van het SCP zal naar verwachting eind dit jaar
verschijnen. Over het onderzoek naar de integratie van de zorgtoeslag en de
buitengewone uitgavenregeling is aan de Eerste Kamer toegezegd dat dit onderzoek
voor de behandeling van het belastingplan 2007 aan beide Kamers wordt gezonden.
In reactie op de vraag van de heer Van der Vlies kan ik zeggen dat ik bereid
ben om het onderzoek naar de mogelijkheid tot integratie van de zorgtoeslag
en de buitengewone-uitgavenregeling te verbreden en te versnellen. Met verbreden
bedoel ik dat wij niet alleen de buitengewone-uitgavenregeling en de zorgtoeslag
bestuderen, maar ook de andere mogelijkheden om effectief, efficiënt
en gericht inkomensondersteuning te bieden aan chronisch zieken en gehandicapten.
Wij zullen het versnellen zodat u zó tijdig over dit onderzoek kunt
beschikken dat u nog voor de zomer van 2006 de uitkomsten kunt bespreken en
conclusies kunt trekken. Versnelling met het oog op het najaar van 2005 is
niet goed te doen, zo heb ik vernomen. U hebt in ieder geval gemerkt dat het
onze intentie is om dit te versnellen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik dank de premier voor deze toezegging. De bedoeling was –
en die wordt goed opgepikt – dat wij nog in de stukken die wij in 2006
voor 2007 bespreken, gebruik kunnen maken van de conclusies die mogelijkerwijs
aan deze exercitie te verbinden zijn.Minister Balkenende:Daar kan ik bevestigend op antwoorden.De heer Marijnissen heeft een vergelijking gemaakt wat de manipulatie
van de cijfers van de inkomensongelijkheid betreft. Ik heb in het betoog in
mijn eerste termijn een onderscheid gemaakt tussen het statische en het dynamische
inkomensbeeld. Dat is voor een goed begrip van belang. Allereerst heb ik beklemtoond
dat het kabinet, evenals vorige kabinetten overigens, aanvullend beleid heeft
gevoerd, gericht op de laagste inkomens, de kwetsbare groepen en de bestrijding
van armoede. Ik heb het dan over zaken als een hogere uitkering voor mensen
die langdurig op de bijstand zijn aangewezen, de AOW-toeslag, de verruiming
van de buitengewone-uitgavenregeling, de verzilveringsregeling, de extra middelen
die aan gemeenten voor bijzondere bijstand zijn verstrekt en de experimenten
met participatiebanen. Verder heb ik gewezen op het welzijnsbeleid en de schuldhulpverlening.
Uiteengezet is ook dat, hoe vervelend ook, de economische stagnatie in de
regel inhoudt dat de inkomenssituatie van veel huishoudens verslechtert. De
toetreding tot de arbeidsmarkt hapert. Mensen raken, soms gelukkig maar heel
tijdelijk, hun baan kwijt. Dat hebben wij de afgelopen jaren ook zien gebeuren.
Het aantal huishoudens met een laag inkomen is toegenomen, maar het aantal
huishoudens met een hoog inkomen is afgenomen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau
wijst er op pagina 111 op dat per saldo de inkomensverschillen iets kleiner
zijn geworden. Dat valt op. Dat mensen het pijnlijker en moeilijker kunnen
ervaren, erken ik. Dit beperkt ook het zicht tot niet de allerlaagste inkomens,
vandaar dat het een dringende noodzaak is om te werken aan economisch herstel.
Het kabinet draagt niet bij aan ongelijkheid. Dat houd ik staande.
Ik heb hier eerder het nodige over gezegd. Het kabinetsbeleid richt zich juist
op het krijgen van betere vooruitzichten. Die zorgen voor afname van werkloosheid,
herstel van werkgelegenheid en stijgende arbeidsparticipatie. Dat is de beste
duurzame manier om maatschappelijke ongelijkheid terug te dringen.Mevrouw Halsema heeft gezegd dat minister Zalm had beloofd om al in augustus
te besluiten over de verplichte werkgeversbijdrage aan de kinderopvang. Tijdens
het debat in de Tweede Kamer over de Voorjaarsnota heeft minister Zalm echter
alleen maar gezegd dat er een moment kon ontstaan om andere manieren te overwegen,
namelijk indien bleek dat de werkgeversbijdrage aan de kinderopvang niet kon
worden geregeld. Zo heeft hij het geformuleerd. Dat lijkt mij helder, eerlijk
gezegd. Verdere toezeggingen zijn er op dit gebied niet gedaan. Mevrouw Halsema
heeft verder gevraagd om een toelichting op de hoge werkloosheid onder allochtonen.
Diverse factoren kunnen worden genoemd en zijn ook een aantal malen aan de
Tweede Kamer gemeld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Dat heeft de heer Zalm inderdaad gezegd. Hij heeft echter
meer gezegd. Ik citeer: "Sociale partners hebben naar mijn mening het
recht op een laatste kans. Als die kans niet wordt gegrepen, is het naar mijn
mening tijd om de werkgevers op een andere manier op hun verantwoordelijkheid
aan te spreken. Het komt inderdaad neer op een wettelijke verplichting. In
augustus zullen wij hier meer zicht op hebben."Minister Balkenende:Het gaat om de opmerking dat er een moment kan ontstaan om andere manieren
te overwegen. Dat is eigenlijk de essentie. Vanmiddag heb ik tijdens het debat
gezegd dat het te vroeg was om definitieve conclusies te trekken. Ik heb mevrouw
Halsema gewezen op de mogelijkheid van evaluatie. Daar zal ik de volgende
keer op terugkomen. Deze opmerking van minister Zalm laat wat ik vanmiddag
heb gezegd, onverlet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal hier niet lang over debatteren, maar minister Zalm heeft er gewoon
een datum bij genoemd. Die datum doet het kabinet dus niet gestand.Minister Balkenende:Ik heb vanmiddag gezegd hoe het zat, dat wij hier volgend jaar op zullen
terugkomen en dat het te vroeg is om nu definitieve conclusies te trekken.Verder is gevraagd om een toelichting op de hoge werkloosheid onder allochtonen.
Diverse factoren kunnen worden genoemd, die ook aan de Kamer zijn gemeld.
De commissie-Blok heeft hieraan bijvoorbeeld veel aandacht besteed. De staatssecretaris
van Sociale Zaken heeft de Kamer geïnformeerd over de extra maatregelen.
In de jaarnota Integratiebeleid zijn die maatregelen nog eens beschreven.
Ik volsta op dit moment met een verwijzing daarnaar.De heer Rouvoet heeft gevraagd waarom er niet een positieve prikkel voor
werkgevers komt in de vorm van een specifieke ouderenkorting, en wat in dit
verband de stand van zaken is van de door de staatssecretaris van Financiën
toegezegde notitie. Vorig jaar heeft de staatssecretaris van Financiën
aan de Kamer toegezegd om de fiscale mogelijkheden ter bevordering van arbeidsparticipatie
voor ouderen te onderzoeken. Vervolgens is besloten om daarbij ook de uitkomsten
te betrekken van de adviesaanvragen van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
aan de Stichting van de Arbeid, de SER en aan relevante belangenorganisaties,
zoals de ouderenbonden, ten aanzien van het wegnemen van belemmeringen bij
het doorwerken na vijfenzestig jaar. Dat is schriftelijk aan de Kamer gemeld.
Gelet op het voorziene tijdpad van de adviesaanvragen zou de notitie van de
staatssecretaris van Financiën in november gereed kunnen zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat had ik inderdaad begrepen. Mijn punt was dat de toezegging van de
staatssecretaris bij de financiële beschouwingen en het belastingplan
van het afgelopen jaar ook inhield dat wij een notitie zouden krijgen opdat
wij die bij de behandeling van het Belastingplan 2006 zouden kunnen betrekken.
Dat nu is niet mogelijk wanneer wij die notitie in november aanstaande krijgen,
terwijl het voor mijn fractie wel essentieel is. Daarom heb ik gezegd dat
ik het punt van de korting voor ouderen bij de financiële beschouwingen
wil kunnen betrekken.Minister Balkenende:De staatssecretaris is op de hoogte van wat er hier wordt gewisseld. Zullen
wij het zo doen dat hij dit betrekt bij de financiële beschouwingen?
Dan kan dit punt daar nader worden besproken.Over de onverzekerden heeft minister Hoogervorst niet gezegd dat er een
garantie zou worden gegeven dat het aantal niet hoger zal zijn dan 225.000.
Wij hebben gesproken van een verwachting maar niet meer dan dat. Van het woord "garantie"
neem ik dus afstand. Dat lijkt mij niet juist.De heer Rouvoet heeft vragen gesteld over extra geld voor verpleeghuizen.
Ik breng graag de volgende verduidelijking aan. Zoals ook blijkt uit de begroting
voor VWS, op pagina 202, wordt er 80 mln. extra gereserveerd voor zorgzwaarte
en kwaliteitsverbetering in de verpleeghuizen. De heer Rouvoet meende op grond
van de Miljoenennota echter dat de intensivering beperkt bleef tot 40 mln.
Ik begrijp de verwachting, maar wij spreken hier echt over begrotingstechniek.
Een bedrag van 40 mln. is extra beschikbaar gesteld uit wat wel wordt genoemd
het generale beeld. Het andere bedrag van 40 mln. komt eveneens extra ter
beschikking van verpleeghuizen. Die middelen zijn afkomstig uit de groeiruimte
voor de AWBZ. Binnen de bredere AWBZ worden, in afwijking van de reguliere
systematiek, middelen geoormerkt voor verpleeghuizen. Dit betekent dus een
duidelijke keuze voor zorgzwaarte en kwaliteit. Gegeven het financiële
beeld is deze prioritering verantwoord.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat bevestigt mijn conclusie uit de eerste termijn. Er is bij deze Miljoenennota
extra lucht gekomen om zaken aan te pakken. Van die extra lucht is 40 mln.
nu door het kabinet beschikbaar gesteld van de verpleeghuizen. Daarnaast is
uit de groeiruimte voor de AWBZ ook 40 mln. geoormerkt voor verpleeghuizen.
Dus van het nieuwe geld dat door deze Miljoenennota beschikbaar is gekomen
trekt het kabinet 40 mln. extra uit. Dat staat letterlijk zo op de genoemde
pagina van de begroting voor VWS. Daar staat dat er 40 mln. extra aan is toegevoegd;
het andere bedrag was er al voor de verpleeghuizen. Dat vinden
wij te weinig. Daarom vinden wij dat er nog minstens 40 mln. bij moet.Minister Balkenende:Gaat u er nu van uit dat er 80 mln. extra ter beschikking komt voor de
verpleeghuizen, voor zorgzwaarte en kwaliteitsverbetering? Ik heb aangegeven
dat 40 mln. uit het generale beeld komt en dat het andere bedrag van 40 mln.
uit de groeiruimte AWBZ komt. Dan kunnen wij spreken over de financiële
systematiek, maar uw punt is dat u 40 mln. te weinig vindt, terwijl mijn boodschap
is dat wij 80 mln. extra hebben voor verpleeghuizen ten behoeve van zorgzwaarte
en kwaliteitsverbetering.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De laatste conclusie is juist. Er komt 80 mln. extra voor verpleeghuizen,
waarvan 40 mln. al was weggezet voor de verpleeghuizen. Van het nieuw beschikbare
geld uit de Miljoenennota komt er 40 mln. bij. Dat is mooi, maar het aanvankelijke
beeld in de media dat er maar liefst 200 mln. extra zou komen voor verpleeghuizen
is teruggebracht tot de extra lucht die de Miljoenennota biedt, waarbij 40
mln. is uitgetrokken om toe te voegen aan de 40 mln. die er al lag. Dus van
de extra ruimte is maar een klein stukje voor verpleeghuizen. Dat komt neer
op € 1,60 per dag per bed, zoals ik u heb voorgerekend. Dat vinden
wij echt te weinig en niet in verhouding tot wat er nodig is.Minister Balkenende:Wij zullen daarop nog terugkomen bij de motie die betrekking heeft op
dit onderwerp. Ik houd staande dat 80 mln. extra ter beschikking komt voor
verpleeghuizen.Mevrouw Halsema heeft gevraagd of het mogelijk is om de termijn voor opzegging
van de zorgverzekering bij wanbetaling te verlengen tot zes of zeven maanden.
Ik heb toegezegd hierop terug te komen. Er is sprake van een misverstand.
In de Zorgverzekeringswet wordt geen termijn gesteld van drie maanden. De
verzekeraar is vrij om binnen de grenzen van het Burgerlijk Wetboek zelf zijn
beleid op dit terrein te bepalen. Een termijn van zes of negen maanden behoort
dus nu al tot de mogelijkheden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Het lijkt mij goed wanneer het kabinet de verzekeraars daarover
nog eens nadrukkelijk over informeert omdat zij in de veronderstelling verkeren
dat dit het geval is. De klacht kwam immers van hen.Minister Balkenende:Voorzitter. De heer Verhagen heeft gesproken over de gevolgen van de nieuwe
Zorgverzekeringswet voor chronisch zieken. Ten opzichte van de standaardkoopkrachteffecten,
zoals onder andere gepresenteerd op de website denieuwezorgverzekering.nl,
zal de particulier verzekerde chronische zieke van 65 jaar of jonger er ruim € 500
per jaar op vooruit gaan. Dat komt doordat zij nu een dure standaardpakketpolis
hebben en straks dezelfde polis krijgen als iedereen.Op het terrein van Onderwijs heeft de heer Verhagen voorgesteld om de
talencursussen ook open te stellen voor niet-inburgeringsplichtigen. Hij heeft
daarop gisteren al een reactie gevraagd, maar niet gekregen. De CDA-fractie
vraagt om ruim voor de begrotingsbehandeling een reactie op deze vraag te
ontvangen. In antwoord daarop kan ik melden dat het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap de Kamer ruim voor de begrotingsbehandeling zal berichten
op welke wijze deelname aan de taaltrajecten voor niet-inburgeringsplichtigen
in het kader van de Wet op de educatiemiddelen mogelijk kan worden gemaakt.
Er is in deze zin overigens ook al schriftelijk antwoord gegeven op de door
de heer Verhagen gestelde vraag.De heer Verhagen (CDA):Ik heb het schriftelijk antwoord inderdaad gelezen. Ik had echter niet
over dit onderwerp gevraagd ruim voor de begrotingsbehandeling een antwoord
te ontvangen. Dat betrof de leerwerkplicht. Daarover wil ik voor de begrotingsbehandeling
van Onderwijs graag nog het een en ander weten. Ik wilde graag nu een antwoord
hebben op het verzoek dat de taalcursussen beschikbaar komen voor niet-inburgeringsplichtige
allochtonen in Nederland. Mede gelet op het tijdstip kan ik mij voorstellen
dat wij even afwachten en de reactie voor de begrotingsbehandeling van Onderwijs
krijgen. Ik had de vraag in tweede termijn nogmaals gesteld omdat ik het schriftelijk
antwoord ontoereikend vond.Minister Balkenende:Ik constateer in ieder geval dat de heer Verhagen tevreden is als deze
informatie hem tijdig voor de begrotingsbehandeling zal bereiken. Op dit punt
zijn wij het dan gelukkig wel eens.De heer Verhagen heeft ten aanzien van de veiligheid de vraag gesteld
of de regering bereid is het rapport-Brinkman aan de Tweede Kamer te zenden
voor de begrotingsbehandeling van het ministerie van Justitie. Het kabinet
zal het tussenrapport van de heer Brinkman voorafgaand aan deze begrotingsbehandeling
aan de Kamer toezenden.De heer Bos heeft gevraagd om een brief van Justitie en BZK met betrekking
tot de gang van zaken rond de moord op Theo van Gogh. Hierover is de Kamer
door middel van een brief op 10 november 2004 uitgebreid geïnformeerd.
Over deze brief is in het parlement een openbare discussie gevoerd. De suggestie
van de heren Bos en Wilders dat over de gang van zaken rond deze moord in
dit huis nog nooit is gesproken, moet ik dan ook bestrijden. Het kabinet heeft
echter begrip voor de wens van sommige leden van de Kamer om in retrospectief
nog eens terug te blikken op de gebeurtenissen en op de strafrechtelijke procesgang
die erop is gevolgd. Daarbij moet worden opgemerkt dat de veroordeelde in
de strafzaak naar aanleiding van de moord op de heer Van Gogh, ook verdachte
is in de zogenaamde Hofstadzaak. De door de heer Bos verlangde brief zal dan
ook pas aan de Tweede Kamer kunnen worden gezonden nadat ook deze rechtszaak
definitief is afgerond. Dit geldt zeker wanneer er gekeken moet worden naar
de Hofstadgroep als geheel, zoals de heer Wilders vroeg. Ik hoop dat de Kamer
er begrip voor heeft dat er samenhang bestaat tussen de ene en de andere zaak.
Het is daarbij verder van belang, te onderkennen dat er ook na afronding van
de rechtsgang sprake kan blijven van vertrouwelijke informatie van de betrokken
diensten. Hoewel het kabinet zal streven naar zo veel mogelijk openbaarheid
in dezen, zullen geheime onderzoeksgegevens slechts ter kennis kunnen worden
gebracht van de leden van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.De heer Bos (PvdA):Voorzitter, ik ben geneigd om dit antwoord van de minister-president,
dat in zekere zin een aanbod is, adequaat te vinden, maar ik
ga er dan wel van uit dat hij in die brief zal ingaan op het functioneren
van de inlichtingendiensten en op de inschattingen die deze diensten gemaakt
hebben van wie er in het netwerk een sleutelfunctie had in de periode, voorafgaand
aan de moord op de heer Van Gogh.Minister Balkenende:Wij hebben goed geluisterd naar wat hierover is gezegd; de betrokken bewindslieden
zullen hierop ingaan. Ik ben blij dat u begrip toont voor de samenhang tussen
allerlei zaken die van belang is voor het tempo waarin de brief kan worden
vervaardigd.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter, ook dank van mij voor de toezegging. Het zal wel een volwaardig
debat worden, dus het zal niet alleen gaan om wat de minister-president zojuist
toelichtte, maar om de totale gang van zaken rondom de AIVD en om de politieke
rol van de minister van Binnenlandse Zaken. Klopt het dat wij, als er geen
beroep zal worden ingesteld, nog voor het eind van dit jaar informatie krijgen
over de totale zaak? In december vindt immers het proces plaats. Wij moeten
wel ongeveer weten waar wij aan toe zijn.Minister Balkenende:Het is natuurlijk afhankelijk van de rechtsgang. Ik heb het kader aangegeven
en wij hebben goed naar u geluisterd. Wij zullen de Kamer afhankelijk van
de procesgang zo spoedig mogelijk informeren. Pint u mij nu niet vast op een
precies tijdstip, ik heb aangegeven dat wij de suggestie uit de Kamer zullen
overnemen en ik neem aan dat wij de Kamer ook nader zullen kunnen informeren
over de precieze fasering.De heer Wilders (Groep Wilders):Ik ben in ieder geval blij dat wij hierover een debat zullen kunnen voeren.
Ik zou nog wel graag iets explicieter van u willen horen dat u een uiterste
inspanning zult doen om zo veel mogelijk informatie in het openbaar te verstrekken,
niet in de commissie Stiekem.Minister Balkenende:Als het om de inlichtingen- en veiligheidsdiensten gaat, zult u van mij
geen garantie krijgen dat alles in de openbaarheid zal kunnen worden gebracht.
Wij komen duidelijk tegemoet aan het verlangen van de Kamer om hierover te
spreken en sommige zaken lenen zich voor bespreking in het openbaar, maar
andere zaken zullen in vertrouwelijkheid moeten worden besproken. Dat zult
u toch ook begrijpen.De heer Wilders (Groep Wilders):Dat begrijp ik volkomen, ik vroeg ook niet om alles in de openbaarheid
te brengen, maar ik hoop dat u de Kamer zo veel mogelijk openbaar ter kennis
zult brengen.Minister Balkenende:Dat is helder.Dat ik in dit debat niet heb stilgestaan bij milieu- en luchtkwaliteit –
ik heb er vanmiddag wel een enkele opmerking over gemaakt – betekent
niet dat dit onderwerp van mij en van het kabinet geen aandacht zou krijgen.
Sterker nog, in de afgelopen maanden hebben wij in de ministerraad wekelijks
gesproken over de wijze waarop wij de verbetering van de luchtkwaliteit en
de extra investeringen in duurzame energie zouden moeten vormgeven en financieren.
Enkele weken geleden hebben wij geruime tijd met elkaar gesproken over milieu,
duurzaamheid en rentmeesterschap. Ik heb het zeer op prijs gesteld dat wij
dankzij een initiatief van de fractie van mevrouw Halsema ruim de gelegenheid
hebben gehad om te discussiëren over de samenhang tussen de vraagstukken
van energie, milieu en armoedebestrijding. Ik heb samen met minister Van Ardenne
en staatssecretaris Van Geel van die gelegenheid gebruik gemaakt, maar ik
wil toch nog even stilstaan bij mijn reactie op de voorstellen van de fractie
van GroenLinks op het vlak van de luchtkwaliteit.Er zijn problemen met de luchtkwaliteit, daar is geen discussie over.
Deze problemen moeten worden opgelost, waarvoor het kabinet een viersporenbeleid
heeft ontwikkeld, opdat de gezondheid van de burgers verbetert zonder dat
Nederland op slot gaat. Op de eerste plaats betekent dit scherpere normen
voor de emissies van auto's in Europees verband. Op de tweede plaats noem
ik grotere investeringen in roetfilters en in zuinigere en schonere auto's:
900 mln. in de periode 2005-2015. Mevrouw Halsema vroeg mij, te reageren op
de vraag om een forsere inzet op investeren in roetfilters. Bovenop het subsidieprogramma
voor het achteraf inbouwen van roetfilters onderzoeken wij of het technisch
mogelijk is om voor oudere voertuigen effectief en efficiënt het inbouwen
van roetfilters te stimuleren. De Kamer zal hierover voor de behandeling van
de begroting van VROM nader worden geïnformeerd. Op de derde plaats wil
het kabinet een nieuwe luchtkwaliteitswet waarmee een flexibele koppeling
wordt aangebracht tussen milieu en ruimtelijk beleid. En op de vierde plaats
denken wij aan een zodanige verduidelijking en aanpassing van de normen voor
luchtkwaliteit in Brussel dat ze betrekking hebben op de stoffen die er voor
de volksgezondheid toe doen. Wij zijn ervan overtuigd dat wij met deze aanpak
de problemen met de luchtkwaliteit beheersbaar zullen kunnen maken en dat
wij meer ruimte kunnen verkrijgen voor ruimtelijke ontwikkeling. Zo worden
op Europees niveau de normen voor auto's aangescherpt en is de Europese Commissie
gevoelig voor ons argument dat zeezout niet in de normen thuishoort. Het doel
moet niet zijn meer geld uittrekken en lasten verzwaren, maar reële problemen
oplossen. Het kabinet doet dit met een evenwichtig pakket. De voorstellen
van GroenLinks, zoals invoering van een kilometerheffing in 2008, 8 cent accijnsverhoging
en een toeslag op de motorrijtuigenbelasting en de bpm, leveren inderdaad
geld op voor de schatkist, maar dat geld moet wel worden opgebracht door burgers
en bedrijven. Ik noem dit lastenverzwaring, het kost anderen geld. Er staat
dat bij de beoordeling van het pakket geen rekening is gehouden met de macro-economische
effecten van niet-budgettaire maatregelen zoals de kilometerheffing. Ook staat
er dat bij de beoordeling is aangenomen dat alle voorgestelde maatregelen
ook daadwerkelijk worden uitgevoerd zonder een inschatting te maken van de
haalbaarheid of het draagvlak. Mevrouw Halsema, de commissie-Nouwen is toch
heel duidelijk over de onmogelijkheid om deze maatregel op korte termijn in
te voeren. Ik heb u aangegeven dat ook Nouwen denkt aan een periode van tussen
de zeven en zeveneneenhalf jaar. GroenLinks stelt alleen al voor het verkeer
een lastenverzwaring voor die de samenleving 3 mld. per jaar kost. Daarbovenop
moet de industrie nog een substantieel bedrag betalen. Het totaal is toch
de 3 à 3,5 mld. per jaar die ik in eerste termijn noemde. Dit is vele
malen meer dan het pakket van het kabinet. Het samenhangende pakket van het kabinet vormt een goede balans tussen ambitie, haalbaarheid en draagvlak.De heer Dittrich heeft gesproken over de wenselijkheid van een internationale
milieurechtconferentie in Den Haag. Een milieurechtconferentie zoals de heer
Dittrich voorstelt, acht ik niet wenselijk. Er zijn uitstekende gremia voor
dit type vraagstukken in de Europese Unie en in VN-verband. Ik vraag mij af
of zo'n conferentie veel meerwaarde zou hebben. Een alternatief idee waarin
ik meer zie, is dat wij bezien wat er op het gebied van milieu bij de bestaande
instituties in Den Haag nog nuttig verbeterd kan worden. Zo kan Den Haag op
een andere manier een impuls krijgen als juridische hoofdstad op het gebied
van milieurechten.De heer Van As heeft gesproken over de budgetverhoging van de Europese
Unie na de uitbreiding naar tien lidstaten. Ik heb er vanmiddag al iets over
gezegd. Er is geen sprake van onverwachte verhogingen van afdrachten als gevolg
van de laatste uitbreidingsronde. Als onderdeel van de onderhandeling van
Kopenhagen in december 2002 over de toetreding van de tien nieuwe lidstaten,
is de huidige meerjarenbegroting 2000-2006 aangepast aan de situatie met 25
lidstaten. Over de gevolgen is de Kamer toen geïnformeerd. Bovendien
is in de Staat van de Unie 2004 en in de Staat van de Unie 2005 ingegaan op
de stijgende Nederlandse bijdrage als gevolg van de uitbreiding. Ik heb dat
vanmiddag aangegeven. Deze stijging is gerelateerd aan de per 1 mei 2004
toegetreden lidstaten en heeft betrekking op de afspraken in de huidige meerjarenbegroting
die loopt tot 2006. Nederland zal zich bij de onderhandelingen over de meerjarenbegroting
voor de periode vanaf 2007 heel hard blijven inzetten voor een substantiële
verbetering van de Nederlandse nettopositie.De heer Rouvoet heeft nogmaals het punt van de onderhandelingen met Turkije
aan de orde gesteld en ook de datum van 3 oktober is genoemd. Turkije
heeft voldaan aan de voorwaarde die wij eind vorig jaar hebben gesteld om
de onderhandelingen op 3 oktober te openen. Nieuwe wetten zijn in werking
getreden en het protocol is ondertekend. Turkije heeft echter eind juli bij
de ondertekening een eenzijdige verklaring afgelegd. Die verklaring komt erop
neer dat ondertekening van het protocol geen erkenning van Cyprus inhoudt.
De Turkse verklaring noodzaakte de Europese Unie tot het opstellen van een
tegenverklaring die gisteren is uitgebracht. Daarin wordt bevestigd dat Turkije
het protocol bij de overeenkomst van Ankara volledig moet implementeren, inclusief
vrij verkeer van goederen in het kader van de douane-unie tussen de EU en
Turkije. Dat betekent in concreto dat Turkije geen Cypriotische schepen meer
in zijn havens zal kunnen weigeren. De Unie gaat de implementatie van het
protocol strak monitoren. Er komt al in 2006 een evaluatie en als Turkije
niet volledig implementeert, heeft dat negatieve consequenties voor de voortgang
van de onderhandelingen. Het is dus niet zo dat die schepen al vóór
3 oktober toegang moeten krijgen en dat er anders niet met de onderhandelingen
wordt begonnen. Dat zou namelijk betekenen dat de EU alsnog een nieuwe voorwaarde
voor 3 oktober introduceert en dat zou niet fair zijn. Het is wel zo
dat de samenhang tussen de ondertekening en de implementatie van het protocol
scherp zal worden gemonitord. In het toetredingsproces is meer nodig dan alleen
de implementatie van het protocol, namelijk normalisatie van de betrekkingen
tussen Turkije en Cyprus en erkenning van Cyprus door Turkije, liever eerder
dan later. De EU hecht in dat verband groot belang aan hernieuwde pogingen
om in het kader van de Verenigde Naties tot een oplossing van de kwestie Cyprus
te komen. Dit wordt allemaal opgesomd in de tegenverklaring waarover wij het
nu eens zijn geworden. Ik denk dat die niets aan helderheid te wensen overlaat.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is waar, maar de beantwoording van de minister-president in tweede
termijn laat wel iets te wensen over. Hij zegt namelijk iets anders dan hij
in eerste termijn heeft gezegd en het is ook iets anders dan wat minister
Bot in het overleg op 31 augustus aan de Kamer heeft gezegd. Turkije
heeft een nieuw feit gesteld door expliciet te zeggen dat het Cyprus niet
erkent. Er is nooit gevraagd aan Turkije om voor 3 oktober Cyprus expliciet
te erkennen, maar Turkije deed het tegenovergestelde. Het heeft in een eenzijdige
verklaring gezegd: dit is geen erkenning van Cyprus. Daarvan heeft de Kamer
gezegd: dat kan niet, wij gaan niet onderhandelen dan nadat dit is rechtgezet
en in ieder geval de toegang tot de zee- en luchthavens is geregeld. De heer
Bot heeft daarmee ingestemd en dit heeft u in uw eerste termijn bevestigd.
Nu tilt u echter het door Turkije voldoen aan de verplichtingen over de datum
van 3 oktober heen. Dat moet u niet doen.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat wanneer een land zijn handtekening zet, dat gevolgen
behoort te hebben. Turkije heeft het verdrag ondertekend en dat moet consequenties
hebben. Het gedrag van Turkije zal worden gemonitord. Reeds in 2006 zal worden
nagegaan of Turkije de havens voor Cypriotische schepen opent. Als dat niet
gebeurt, heeft dat consequenties voor het proces van onderhandelingen. Zoals
u weet zijn er voorzieningen getroffen om de onderhandelingen te kunnen staken
en het staken van de onderhandelingen hoort bij het niet nakomen van de verplichtingen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U zegt dat reeds in 2006 zal worden nagegaan of Turkije de havens opent,
maar reeds voor 3 oktober van dit jaar moet duidelijk zijn of dit gebeurt.
Ik stel met teleurstelling vast dat u terugkomt op wat u mij vanmiddag klip
en klaar heeft toegezegd. U wijkt nu ook af van de toezegging van minister
Bot aan de Kamer. Die toezegging kwam na een nadrukkelijke wens van de Tweede
Kamer. Met teleurstelling stel ik vast dat het opnieuw Turkije is dat de regels
van het spel bepaalt.Minister Balkenende:Voorzitter. Mevrouw Halsema heeft gevraagd wat de visie van de minister-president
is op de rol van de Europese Unie in de wereld en in het Midden-Oosten. Ik
had graag mondeling gereageerd op alle thema's die door de leden van de Tweede
Kamer in het debat naar voren zijn gebracht, maar helaas heb ik keuzen moeten
maken en moeten bepalen welke vragen ik mondeling en welke ik schriftelijk
zou beantwoorden. Met de schriftelijke antwoorden ben ik uitgebreid ingegaan
op alle vragen die mevrouw Halsema heeft gesteld en op de thema's die zij
heeft besproken. Het feit dat ik de vragen over de rol van de Europese Unie
schriftelijk heb beantwoord, betekent geenszins dat ik die van minder belang
acht.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik wijs er nog op dat met betrekking tot Turkije
door de Kamer vrij duidelijke uitspraken zijn gedaan. Ik hoop dat de inzet
van het kabinet op het punt van de toegang van Cypriotische schepen tot de
havens van Turkije recht doet aan de gemaakte afspraken.Minister Balkenende:Zowel tegen de heer Rouvoet als tegen de heer Verhagen zeg ik dat ik heel
goed naar de Kamer heb geluisterd. Zij kunnen er verzekerd van zijn dat zodra
de heer Bot terug is in Nederland ik met hem contact zal opnemen.De heer Van As (LPF):Voorzitter. De premier heeft een vraag van mij uit de tweede termijn niet
beantwoord. Wat vindt hij van het feit dat een corrupt en olierijk land als
Nigeria 600 mln. wordt kwijtgescholden?Minister Balkenende:Wij onderhouden intensief contacten met Nigeria. U weet dat de kwijtschelding
van schulden van Nigeria aan voorwaarden is gekoppeld. Ik verzeker u dat wij
dit voortdurend aan de orde hebben gesteld en dat aan de orde zullen stellen.
Toen de president van Nigeria hier was, hebben wij hem erop gewezen dat kwijtschelding
gekoppeld is aan voorwaarden. Die betroffen good governance, het tegengaan
van corruptie enzovoorts. Binnenkort bezoek ik Nigeria en ik beschouw de opmerking
van de heer Van As als onderstreping van het belang om te wijzen op de tekortkomingen
van het land. Voor het overige verwijs ik naar de afspraken die zijn gemaakt
in het kader van de kwijtschelding.De heer Van As (LPF):Ik mag er dan van uitgaan dat u voorshands wacht met kwijtschelding tot
is voldaan aan de voorwaarden.Minister Balkenende:Ik houd mij aan wat is afgesproken. U weet wat onze inzet is, ook ten
aanzien van Nigeria. Ik ga nu niet iets anders beweren. Er leven ook bij het
Nederlandse parlement duidelijk zorgen over de ontwikkelingen in Nigeria.
Wat dat betreft zitten minister Van Ardenne en u op dezelfde lijn. Daarover
kan geen misverstand bestaan. Uw opmerking versta ik zo dat als wij in Nigeria
zijn, wij dit punt opnieuw duidelijk aan de orde zullen moeten stellen.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Wij zijn toch een beetje ongerust geworden vanwege de opmerking
van de minister-president over de toegang van schepen uit Cyprus tot de havens
van Turkije. Wat minister Bot heeft gezegd is duidelijk. Wat de Kamer heeft
gezegd is duidelijk. Ik twijfel verder niet aan de goede wil van de minister-president,
maar hij laat de deur op een kier staan, waardoor niet zou kunnen gebeuren
wat de Kamer verlangt. Hij zegt dat hij zo snel mogelijk met minister Bot
overleg zal plegen. Zouden wij kunnen afspreken dat hij over de resultaten
van dat gesprek deze Kamer voor 3 oktober bericht?Minister Balkenende:Ik zal u zo snel mogelijk berichten over de stand van zaken. Ik zal daarbij
ingaan op de discussie in Europees verband. Daarover heb ik al iets gezegd.
Verder lijkt het mij het handigst dat minister Bot u zo volledig mogelijk
informeert.De voorzitter:Maar de heer Bos vraagt u de Kamer voor 3 oktober te informeren.Minister Balkenende:Ik had al gezegd dat ik dat zou doen.De voorzitter:Nee, nee, anders zou ik het niet gevraagd hebben.Minister Balkenende:Ik knikte en ik weet dat in deze tijd van beelden ook body language telt.Voorzitter. Er is een flink aantal moties ingediend. De aard en strekking
van de voorstellen lopen uiteen. Ik zal bij elke motie trachten een oordeel
van het kabinet te geven. Veel moties hebben financiële gevolgen. Het
kabinet constateert dat op het eerste gezicht in de meeste moties een dekking
is gegeven. Echter, van een aantal moties zal het niet eenvoudig zijn om stante
pede vanavond een oordeel over de deugdelijkheid te geven. Daarnaast vermoed
ik dat een aantal moties een beroep doet op dezelfde dekkingsbronnen. Daarom
wil ik in algemene zin aangeven dat het kabinet, nadat de Kamer heeft gestemd
over alle moties, een overzicht zal opstellen van de financiële gevolgen
die daaruit voortvloeien. Het kabinet zal daarin zowel een oordeel geven over
de afzonderlijke dekkingsvoorstellen als een oordeel geven over de deugdelijkheid
van het totaalbeeld dat dan voorligt. Het kabinet zal de Kamer dit overzicht
uiteraard voor de algemene en financiële beschouwingen doen toekomen.In de motie op stuk nr. 8 van de heer Bos wordt de regering in algemene
zin verzocht om het koopkrachtbeeld evenwichtiger te maken door verschuiving
van hoge naar lage inkomens en middeninkomens en de Kamer daarover voorstellen
voor te leggen voor 3 oktober 2006. Het kabinet is van oordeel dat het
koopkrachtbeeld op hoofdlijnen in evenwicht is. Ik kom op de verschillende
koopkrachtaspecten nog terug bij de motie-Verhagen op dit punt. Men zal zich
kunnen voorstellen dat ik op basis van wat ik vandaag met de Kamer heb besproken
tot geen andere conclusie kan komen dan dat het kabinet aanvaarding van deze
motie moet ontraden.De motie op stuk nr. 9 van de heer Verhagen c.s. betreft zaken op het
gebied van jeugdbeleid, onderwijs en sport. Ik wil de Kamer graag meegeven
dat de kwaliteitsimpuls sport betrokken kan worden bij de sportnota. Wij hebben
wat twijfels bij de dekking van het Provinciefonds. Wij willen het oordeel
over deze motie aan de Kamer overlaten. Wat de financiële dekking betreft
verwijs ik naar de formule die ik in algemene zin zo-even heb gegeven.De motie op stuk nr. 10 van de heer Verhagen c.s. gaat over de verhoging
van de kinderkorting met € 90. Deze motie past in het streven van
het kabinet om gezinnen met kinderen te ondersteunen. Wij beschouwen de motie
in die zin als een ondersteuning. Uiteraard laten wij het oordeel over deze
motie over aan de Kamer. Wat de financiële aspecten betreft verwijs ik
naar de algemene formule.Vervolgens kom ik bij de breed onderschreven motie van de heer Verhagen
c.s. op stuk nr. 11 over de olieprijzen. Ik merk op dat bij de constatering
in de vierde alinea wordt gesproken over november. Ik heb aangegeven dat dit
begin december moet zijn. In algemene zin kan over deze motie worden opgemerkt
dat zij past bij de inzet van het kabinet. Het kabinet zal binnen
het geschetste kader dat ik in eerste termijn heb gegeven, uitvoering geven
aan de motie. Wij beschouwen de motie als een ondersteuning van het beleid.
Wij kunnen ons voorstellen dat de Kamer deze motie aanvaardt.De heer Marijnissen heeft een motie ingediend op stuk nr. 12. In deze
motie wordt de regering verzocht, voor de behandeling van de begroting van
het ministerie van Justitie te komen met een plan van aanpak voor het wegwerken
van deze achterstand. Het kabinet zal de dreiging van achterstanden nader
uiteenzetten. Wij zullen de gegevens voorzien van een financieel plaatje en
een plan van aanpak. Dat kan meelopen in de uitgavenreserve en in de algemene
formule. Wij laten het oordeel over deze motie over aan de Kamer.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Nu gaat de minister-president een deel van de uitgavenreserves
beleggen. Dat is zijn goed recht, maar het vreemde is dat er ten aanzien van
de andere moties een algeheel oordeel komt. Dan is het van tweeën een:
of deze motie loopt op dezelfde wijze mee of niet. Het kan natuurlijk niet
zo zijn dat de minister-president op deze wijze gaten in een deugdelijke dekking
gaat schieten. Dat is het laatste wat wij willen.Minister Balkenende:Ik heb mijn oordeel over de motie gegeven. Eerst zullen wij bekijken of
deze motie voldoende steun weet te verwerven. Daarna zullen wij daar nader
bij stilstaan.De heer Marijnissen heeft de regering in een motie verzocht de Zorgverzekeringswet
niet in te voeren. Het kabinet wijst erop dat de Kamer reeds heeft ingestemd
met de Zorgverzekeringswet. Uiteraard raadt het kabinet het aannemen van deze
motie om deze reden af.Over de motie op stuk nr. 14 over de voor- en naschoolse opvang tussen
7.30 uur en 18.30 uur is veel gezegd. De richting, de intentie en de ambitie
van deze motie spreken het kabinet aan; zij leidt immers tot mogelijkheden
die mensen bezighouden. Door het instrument, de datum en de financiering –
daar wordt niks over gezegd – heeft deze motie echter enorme consequenties.
Om die reden zal het kabinet het aannemen van deze motie moeten ontraden.
In het debat heb ik gezegd dat wij op verschillende aspecten zullen terugkomen.Het aannemen van de motie op stuk nr. 15 van de heer Van Aartsen en anderen
over vergunningen en leges willen wij om verschillende redenen ontraden. Wij
zijn het met de indieners eens dat het vergunningenstelsel goed moet worden
bekeken. Dat is ook de ambitie van het kabinet, maar de term "halvering"
vinden wij een slag in de lucht. Het loslaten van de leges betekent dat ook
het profijtbeginsel wordt losgelaten. Ik heb al eerder gezegd dat wij uiterste
spoed zullen betrachten en dat wij de urgentie van Kraaijeveld wel degelijk
zien. Het is van belang dat wij realisme aan de dag leggen. Wat in de motie
is geformuleerd, gaat ons te ver.In de motie op stuk nr. 16 wordt 10 mln. voor de sport gevraagd. Het kabinet
wijst erop dat recentelijk een uiterst genereuze sportnota, met daarin aandacht
voor de topsport, naar de Tweede Kamer is gezonden, maar het laat het oordeel
over de motie aan de Kamer over. Voor de financiële aspecten verwijs
ik maar weer naar de algemene formule.De motie op stuk nr. 17 van de heer Van Aartsen en anderen gaat over de
Amsterdamse vestiging van de Hermitage. Dit is een sympathiek initiatief.
Het kabinet hecht belang aan cultureel ondernemerschap. De beoordeling van
dit verzoek zal meewegen in het totaal van de voorstellen van de Kamer en
de daarvoor aan te wenden dekking. Het kabinet laat het ook oordeel over deze
motie aan de Kamer over.De motie op stuk nr. 18 van de heer Van Aartsen en anderen heeft te maken
met de stijging van de energieprijzen en de koopkracht van de burgers. Zij
mondt uit in het verhogen van de onbelaste vergoeding van de zakelijke kilometers
naar 19 cent per kilometer. Het verhogen van deze onbelaste vergoeding is
niet de eerste gedachte van het kabinet. Derhalve is er geen warme sympathie
voor deze motie. Ook de dekking is wat rommelig. Wij zullen het oordeel aan
de Kamer overlaten. Wij wachten dat af. Wel zullen wij de financiële
aspecten hiervan bekijken en wel krachtens de algemene formule die ik heb
aangereikt.Mevrouw Halsema en de heer Verhagen hebben de motie op stuk nr. 19 ingediend
over de fiscale compensatie voor chronisch zieken en gehandicapten. Wij verstaan
de indieners zo dat de verruiming budgettair neutraal tot stand komt. Wij
zullen de dekking bekijken. Het kabinet is graag bereid de discussie daarover
met de Kamer aan te gaan, mede in het licht van de brief van de minister van
Sociale Zaken en de staatssecretaris van Financiën van 19 september.
Wij laten het oordeel over de motie aan de Kamer over. Het element van de
budgettaire neutraliteit sluit aan bij de brief van de bewindspersonen omdat
zij daarin hebben aangegeven dat wij moeten overgaan tot een nieuwe toespitsing
van de faciliteit.BalkenendeDe motie op stuk nr. 20 van de leden Halsema en Marijnissen is een verzoek
van de regering om de werkgeversbijdrage voor kinderopvang zo snel mogelijk
verplicht te stellen en niet te wachten op een evaluatie in 2006. Ik heb daar
zowel in mijn schriftelijk antwoord als in het debat van vandaag over gesproken.
De Kamer zal zich kunnen voorstellen dat wij het aannemen van deze motie ontraden.In de motie op stuk nr. 21 wordt de regering verzocht om een eerlijke
handel in cacao te bevorderen door zich in te zetten voor een Europees importverbod
op cacao die is geproduceerd door (kind)slaven en door zich
in te zetten voor een verhoging van het verplichte cacaopercentage in chocola.
Er is op deze thematiek al een schriftelijk antwoord gegeven. De grondgedachte
is ons sympathiek, maar bij de uitvoering bestaan toch grote problemen. Het
is niet eenvoudig om allerlei verboden per product in te stellen. Het is beter
om de slavernij bij de bron aan te pakken, onder meer in het kader van de
ILO. Het percentage ligt vast in Europese richtlijnen. Dat is behoorlijk hoog.
Het percentage cacao verhogen is niet de oplossing. Om deze redenen moeten
wij de aanvaarding van deze motie ontraden.De motie op stuk nr. 22 gaat over de besteding van middelen. De regering
wordt verzocht om in overleg met provincies en gemeenten een plan van aanpak
met betrekking tot het Groene Hart aan de Tweede Kamer voor te leggen. Het
kabinet zal op korte termijn met voorstellen komen. Wij zullen het oordeel
over deze motie overlaten aan de Kamer. Uiteraard gaan wij ervan uit dat de
minister van Landbouw dit inhoudelijk moet kunnen steunen.In de motie op stuk nr. 23 van de heer Dittrich en anderen wordt de regering
verzocht om de doorstroom van leerkrachten van het primair onderwijs naar
het voortgezet onderwijs te bevorderen. Dat is vandaag in het debat ook aan
de orde geweest. Het is een sympathiek verzoek en wij laten het oordeel over
deze motie aan de Kamer over.In de motie op stuk nr. 24 van de heer Dittrich wordt de regering verzocht
om het mogelijk te maken dat mensen de Belastingdienst kunnen verzoeken, de
zorgtoeslag rechtstreeks over te maken aan de zorgverzekeraar. Dit is reeds
mogelijk. Deze motie lijkt ons derhalve overbodig.In de motie op stuk nr. 25 van de heer Dittrich en anderen wordt een pleidooi
gevoerd om de basisbeurs vanaf 2006 met € 150 per jaar te verhogen.
Dat moet worden gedekt uit de uitgavenreserve. Die compensatie is sympathiek
maar niet noodzakelijk. Het kabinet laat het oordeel over deze motie aan de
Kamer over, maar maakt wel de opmerking dat de dekking eigenlijk niet deugdelijk
is, omdat hier ook een structureel beslag aan de orde is. Dat kun je niet
dekken met een reserve van 10 mln. Naar dat punt zal dus nog nader gekeken
moeten worden.In de motie op stuk nr. 26 van de heer Van As wordt ingegaan op het verlangen
van een tegenprestatie van mensen die een bijstandsuitkering genieten. Zij
zouden bepaalde activiteiten moeten verrichten. Wat het kabinet betreft, is
de aanpassing van wetgeving niet aan de orde. De Wet werk en bijstand kent
immers reeds een aantal mogelijkheden. De vraag is of verdergaande juridische
stappen haalbaar zijn. Dat wordt uitgezocht. Het lijkt ons juist op grond
van de juridische aspecten het beste dat deze motie wordt aangehouden tot
de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Wij
weten wat in de motie wordt gevraagd, maar wij zullen de zaak nog verder uitzoeken.
Wij zullen de Kamer te zijner tijd informeren. Misschien is dat de beste methode
om met deze motie om te gaan.In de motie op stuk nr. 27 van de heer Van As wordt de regering verzocht
om een plan van aanpak te ontwikkelen dat ertoe leidt dat al in 2007 een begin
kan worden gemaakt met een substantiële reductie van het aantal beleidsambtenaren
bij de overheid. Er is natuurlijk al veel gerealiseerd. Het kabinet deelt
de notie dat overbodige bureaucratie moet worden bestreden. Wij doen veel
in het kader van de aanpak van de administratieve lasten. In het kader van
het Project Andere Overheid komt een en ander aan de orde. De Kamer spreekt
hierover binnenkort met minister Pechtold. Gegeven alle activiteiten die het
kabinet verricht en de inzet die reeds bestaat, denken wij dat het niet nodig
is om deze motie te aanvaarden. Wij ontraden derhalve de aanvaarding van deze
motie.In de motie op stuk nr. 28 van de heer Rouvoet gaat het om het laten vervallen
van de verzekeringsplicht voor de in de motie genoemde groep. De regering
wordt verzocht, op basis daarvan gerichte voorstellen te doen. Het kabinet
is met dit onderwerp bezig. Wij beschouwen deze motie als overbodig.De motie op stuk nr. 29 gaat over het bedrag van 40 mln. dat zou moeten
worden toegevoegd aan de verpleeghuiszorg. Ik heb aangegeven dat het gaat
om een bedrag van 80 mln. Dat is ook vanavond in tweede termijn aan de orde
gekomen. Over dat bedrag spreken wij. Zou de Kamer hier niettemin 40 mln.
aan willen toevoegen, bovenop de 80 mln. die wij reeds hebben genoemd, dan
zal dat wel moeten worden meegenomen in de uitgavenreserve. Iedereen moet
zich daar goed van bewust zijn.In de motie op stuk nr. 30 van de heer Rouvoet wordt de regering verzocht
onderzoek te doen naar de mogelijkheden om studenten te stimuleren vrijwilligerswerk
te doen in sectoren van algemeen maatschappelijk nut en hen dan een korting
te geven op het collegegeld. Die korting zou veel administratieve lasten opleveren.
Tegen die achtergrond ontraden wij aanvaarding van de motie.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik benadruk dat in de motie wordt gevraagd om een onderzoek.Minister Balkenende:Wij hebben er geen behoefte aan. Wij wachten af hoe de stemming over de
motie verloopt.De heer Van der Vlies heeft een motie op stuk nr. 31 ingediend over de
visserijsector. De minister van LNV is in overleg met de visserijsector over
de instelling van een task force die ondersteuning zal bieden bij de ontwikkeling
van ideeën voor een in de toekomst duurzame visserijsector. De pulskor
is daarvoor een sympathiek instrument. Op dit moment worden besprekingen gevoerd
over het faciliteren van de introductie van de pulskor via het FES. Aangezien
ook voor andere projecten aanspraak wordt gemaakt op de FES-middelen is het
voorbarig om op dit moment financiering voor de pulskor vanuit het FES toe
te zeggen. Uiteraard laten wij het oordeel over deze motie aan uw Kamer over.
Wij wachten de stemming erover af.Voorzitter. Nu ik de moties heb besproken, kom ik tot een afsluiting van
mijn bijdrage in tweede termijn en daarmee waarschijnlijk ook tot een afsluiting
van dit debat van de zijde van het kabinet.Achter ons liggen twee dagen van intensief inhoudelijk en vaak ook stevig
debat. Ik heb dat debat gewaardeerd. Politici zijn geloofwaardig en dragen
daarmee bij aan vertrouwen, wanneer zij oprecht voor hun mening staan en die
mening verdedigen. Wij hebben een voorbeeldfunctie naar de samenleving. Was
het oprecht? Was het inhoudelijk? Was het respectvol? Ook het oordeel dat
mensen daarover vellen, heeft alles te maken met het veelbesproken vertrouwen;
een term die heel vaak is gevallen, gisteren en vandaag. Kiezers hebben in
onze democratie daarmee altijd het, terechte, laatste woord.
Dat is een verworvenheid. Het is een voorrecht, het leven in een veelkleurige
en pluriforme democratie, een samenleving waarin plaats is voor een veelheid
van meningen en waarin mensen zich mogen organiseren, verenigen en hun standpunten
mogen vertolken. Nederland als een tolerant, een verdraagzaam land. Tolerantie
waarover wij moeten waken. Tolerantie die niet mag verworden tot vrijblijvendheid.
Geen samenleving waarin mensen langs elkaar heen leven en geen boodschap meer
hebben aan elkaar of elkaar zelfs veroordelen.Mijnheer de voorzitter. Vorig jaar bekeek ik de algemene beschouwingen
vanuit een ziekenhuisbed en zag tegelijkertijd de beelden van demonstraties,
een verdeeld Nederland. Een beeld dat nog vele malen scherper werd na de verschrikkelijke
moord op Theo van Gogh. Dat heeft iedereen in deze Kamer en in het kabinet
grote zorg gegeven over de verhoudingen in ons land. Met alle verschillen
die er zijn en die ook deze dagen zijn gebleken, zijn dat de momenten waarop
wij allen schouder aan schouder staan op de figuurlijke dijken van de verdraagzaamheid
in ons land. Ook dat besef heeft in dit debat doorgeklonken, oprechte betrokkenheid
van iedere politicus bij de toekomst van onze samenleving. Het zijn die betrokkenheid
en dat idealisme die maken dat wij, hoe verschillend wij ook zijn en hoe verschillend
wij ook denken, er veel tijd en energie in steken. Een gezamenlijk beleefde
verantwoordelijkheid voor wat zo mooi de publieke zaak wordt genoemd, dat
is de zaak die politici moeten dienen, opdat Nederland ook in de toekomst
een land mag zijn om trots op te zijn.De voorzitter:De motie-Van Aartsen/Van As (30300, nr. 15) is thans medeondertekend door
de heer Verhagen.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-96-158.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl