Vragen van het lid Teeven aan de minister van Justitie over de verjaring van strafvonnissen in de jaren 2004 tot en met 2008 (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 25
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Teeven aan de minister van Justitie over de verjaring
van strafvonnissen in de jaren 2004 tot en met 2008.
 
 
 De heer
 Teeven
 VVD
 
 Voorzitter. De VVD-fractie blijft zich zorgen maken over de geloofwaardigheid
van Justitie en het justitieapparaat. Het staat echt in het jaarbericht van
het Centraal Justitieel Incasso Bureau: 11.045 strafvonnissen waarin celstraffen
zijn opgelegd gedurende de jaren 2004 tot en met 2008 zijn – ik citeer;
zo staat het er letterlijk – "afgedaan als gevolg van expiratie of opleggen
ter verjaring door het parket". In goed Nederlands staat er eigenlijk dat
die strafvonnissen waarbij celstraffen zijn uitgesproken, in de prullenbak
zijn gegooid. Zo houd je de cellen wel leeg! Zo kun je de gevangenissen ook
wel sluiten, want als je de celstraffen niet uitvoert, dan krijg je dit soort
problemen. Van die 11.045 strafvonnissen zijn er bijna 6000 onherroepelijke
vonnissen ter expiratie en verjaring aangeboden in 2007 en 2008. Dat baart
ons grote zorgen, want wij denken dat de geloofwaardigheid van de rechtstaat
is gebaat met het uitvoeren van celstraffen die door de onafhankelijke rechter
worden opgelegd. Dit geldt ook – zeg ik tegen de minister van Justitie –
als zij korter zijn dan drie maanden. Graag hoor ik op dat punt als eerste
een bevestiging.
 Toen kwam er dit weekend een verklaring van Justitie. Men zei dat er een
foutje in de administratie was gemaakt, want 3500 zaken waren toch wel uitgezeten.
Justitie had een foutje gemaakt; die straffen zijn niet verjaard, dus wat
het CJIB schrijft, klopt niet. De straffen zijn wel uitgezeten, maar om technische
redenen administratief afgehandeld. Dat is volstrekt onbegrijpelijk. Misschien
kan de minister dat ook verduidelijken.
 Vervolgens is het de vraag hoeveel vonnissen daadwerkelijk in de papiervernietiger
zijn gegaan en hoeveel mensen daadwerkelijk hun celstraffen hebben ontlopen
in de jaren 2004 tot en met 2008. Kan de minister daarover vandaag duidelijkheid
geven? En nog veel belangrijker: wat gaat deze minister van Justitie er nou
eindelijk eens aan doen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mevrouw de voorzitter. Dank voor de manier waarop de heer Teeven zijn
vragen heeft gesteld, namelijk vooral als vragen ter opheldering. Hij is begonnen
met te zeggen wat hij ook vrijdagavond zei in de uitzending van NOVA, namelijk
dat uit het jaarverslag van het CJIB viel af te leiden dat 11.000 vonnissen
in de prullenbak gingen. Nee, niet in de prullenbak! Hij verwees ook naar
de verklaring van het Openbaar Ministerie van dit weekend, of ietsje eerder:
het was voorafgaand aan de NOVA-uitzending. Terecht werd het aan het eind
van de uitzending vermeld.
 Om te beginnen is het belangrijk om de feiten hier goed op een rij te
zetten. Ik vind het natuurlijk ook belangrijk omdat dit bericht en de uitspraken
over 11.000 vonnissen die in de prullenbak gaan, onrust geven. Gerechtvaardigde
onrust. Ik wil daarmee niet zeggen dat alles ten uitvoer wordt gelegd. Ik
zal dat ook duidelijk aangeven. Inderdaad zijn er vonnissen die men tot nu
toe niet ten uitvoer heeft kunnen leggen. Wij werken daaraan hard; ik heb
de Kamer daarover eerder, in maart en november nog, geschreven. Maar er zijn
inderdaad ook vonnissen die verjaren. Zoals de heer Teeven uiteraard weet,
wordt in artikel 76 van het Wetboek van Strafrecht bepaald dat als het gedurende
een te lange periode niet mogelijk blijkt om een strafvonnis ten uitvoer te
leggen, het recht om ten uitvoer te leggen ophoudt. Het recht verjaart dan.
Die verjaringstermijn is langer dan de termijn voor de mogelijkheid om straf
te vorderen. Hij is ook nooit korter dan de duur van de opgelegde straf. Zoals
gezegd, heeft men er al sinds lang, sinds de eervorige eeuw, voor gekozen
om in het Wetboek van Strafrecht op te nemen dat op een gegeven moment gestopt
wordt met de tenuitvoerlegging. Er treedt dan verjaring op.
 Hoe zit het precies in elkaar? Ik teken daarbij aan wat het Openbaar Ministerie
ook al heeft gezegd, namelijk dat het jaarverslag van het CJIB mensen niet
het goede beeld heeft gegeven. Uiteraard hebben wij het CJIB gevraagd ervoor
te zorgen dat dit voortaan in de jaarverslagen wel gebeurt. In feite gaat
het om een verdeling van die 11.000 in een aantal categorieën. Ruim 4500
vonnissen zijn verjaard, ondanks de inspanningen van politie en Openbaar Ministerie
om een veroordeelde zijn straf te laten uitzitten. Vrijheidsstraffen kunnen
verjaren doordat veroordeelden spoorloos zijn, doordat zij te lang in het
opsporingsregister staan zonder dat zij worden gevonden. Uiteraard willen
wij dat zo veel mogelijk verminderen. Ik heb dat de heer Teeven en andere
leden van de Kamer eerder ook gezegd; ik heb daarover geschreven. Via het
Team Executie Strafvonnissen wordt daaraan ook hard gewerkt.
 Een ander deel dat helaas ook onder die 11.000 was geboekt, betreft de
3500 vonnissen die wel zijn uitgezeten. Ze zijn wel administratief afgehandeld,
niet omdat er niks mee is gedaan maar omdat ze zijn uitgezeten. Verder is
een deel van de zaken gestopt op verzoek van het Openbaar Ministerie. Dat
gebeurde met ruim 2200 zaken, bijvoorbeeld omdat een veroordeelde detentieongeschikt
is verklaard of er later hoger beroep is ingesteld. Om dat soort situaties
gaat het dan. Daarnaast zijn er nog wat kleinere categorieën. Het gaat
dus in feite om meer categorieën. Ik ga er absoluut niet aan voorbij
dat overeenkomstig de regel van artikel 76 van het Wetboek van Strafrecht,
helaas, niet ten uitvoer gelegde strafvonnissen verjaren. De inspanningen
zijn erop gericht om dat te voorkomen. Ik geef graag een bevestigend antwoord
op de vraag van de heer Teeven: ik vind het zeker belangrijk dat ook celstraffen
korter dan drie maanden ten uitvoer worden gelegd. Ook als het een vervangende
hechtenis is, moet die dreiging zo nodig worden geëffectueerd, tenzij
alsnog wordt betaald. Dat is tegelijkertijd het antwoord op de vraag wat wij
hieraan doen.
 
 
 
 De heer
 Teeven
 VVD
 
 Ik constateer dat dit blijkbaar niet goed wordt vermeld in het jaarbericht
dat het CJIB naar buiten heeft gebracht. Dat is tragisch, want mensen hebben
ook te maken met het CJIB voor kleine boetes. In hoeverre werkt het CJIB dan
accuraat? Laten wij dat vandaag maar niet ophelderen.
 In de jaren 2007 en 2008 is een aanzienlijke stijging te zien van het
aantal gevallen dat verjaart. Heeft de minister daar een verklaring voor?
Het gaat namelijk om de jaren waarin hij op de ministersstoel zit en niet
om eerdere jaren. In 2007 en 2008 zijn 1000 gevallen per jaar meer
verjaard dan in de periode 2004 tot en met 2006, terwijl er tegelijkertijd
minder vonnissen werden uitgesproken met een celstraf. Betekent dit dat onder
deze minister gewoon minder inspanningen worden verricht om mensen achter
de celdeur te krijgen, of is daar een goede verklaring voor? Dat is mijn vraag
aan de minister.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb net al gezegd dat wij het CJIB hebben gevraagd om daar in de volgende
jaarverslagen helder en precies in te zijn, op de manier die ik net in hoofdlijnen
heb aangegeven. Uiteraard is de vraag van de heer Teeven ook mijn vraag, maar
het zou te speculatief zijn om nu te proberen een verklaring te geven voor
de stijging in 2007 en 2008. Ik wijs er wel op dat straffen die in 2007 en
2008 verjaren, jaren eerder zijn opgelegd. Dus als er een relatie is met stijgingen,
zou je moeten kijken naar de stijging in het aantal straffen dat verscheidene
jaren eerder dan 2007 en 2008 is opgelegd. Van de jaartallen 2007 en 2008
moet je dus de verjaringstermijn aftrekken. Vaak is dat een geruime periode
in jaren.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 De minister staat letterlijk voor te lezen uit het nietszeggende persbericht
van het Openbaar Ministerie. Er lopen 11.000 mensen op straat over wie een
vonnis is geveld. 4500 vonnissen zijn verjaard omdat mensen spoorloos zijn.
Over welke categorie criminelen praten wij dan?
 Verder zijn 3500 gevallen onjuist geboekt. Kan de minister mij daarvoor
een verklaring geven? Wat is die onjuiste boeking?
 Hoe kan de minister zeggen dat hij ervoor gaat zorgen dat deze vonnissen
toch ten uitvoer gelegd worden, als hij akkoord is met de plannen van het
kabinet om wederom te bezuinigen op de politiecapaciteit?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mevrouw Verdonk heeft drie vragen gesteld. Een onderverdeling naar delicten
is bij de verjaarde gevallen die ik net heb genoemd op dit moment niet te
geven. Uiteraard proberen wij ook om bij onze opsporingsinspanningen prioriteiten
te stellen. Dat is onze lijn, dat heb ik mevrouw Verdonk ook eerder geschreven.
Die prioriteitsstelling houdt in dat uiteraard meer opsporingsinspanningen
worden geleverd naarmate de delicten ernstiger zijn. Ik verwijs hierbij naar
mijn brieven van maart en november jongstleden. Ik hoop dat mevrouw Verdonk
zich daardoor iets geruster voelt dan zij net was.
 Ik heb net niet de woorden "onjuist geboekt" gebruikt. Ik heb gezegd dat
3500 vonnissen straffen betreffen die wél zijn uitgezeten. Dat is dus
goed nieuws. Ik heb ook gezegd dat het CJIB dit anders had moeten weergeven.
Mevrouw Verdonk citeert nu uit een persbericht van het Openbaar Ministerie,
maar ik geef het nu even in mijn eigen bewoordingen weer. Mevrouw Verdonk
dacht dat ik alleen maar citeerde, maar ik heb daar mijn eigen uitleg bij
gegeven.
 De politiesterkte heeft mevrouw Verdonk al eerder aan de orde gesteld.
Deze is ook aan de orde is geweest bij de behandeling van het onderdeel politie
van de begroting van Binnenlandse Zaken. Mijn collega, mevrouw Ter Horst,
heeft op deze vraag antwoord gegeven. Daar wil ik graag naar verwijzen.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Mensen die door de rechter tot gevangenisstraf veroordeeld zijn, horen
in de gevangenis. Ik heb helemaal geen zin in al die getallen, daarom vraag
ik of de minister bereid is om het volgende te laten onderzoeken. In het opsporingsonderzoek
wordt er nog wel eens gebruik gemaakt van de publicatie van foto's zodat burgers
kunnen helpen. Wat vindt de minister van mijn voorstel om foto's te publiceren
van veroordeelden die niet in de gevangenis terechtkomen, terwijl zij daar
wel thuishoren? Op die manier wordt de samenleving er actief bij betrokken
dat die gasten alsnog in de cel komen.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb in de genoemde brief van 18 maart, Kamerstuk 31706-VI, nr.
111, een aantal maatregelen aangegeven om te komen tot een betere executie
van strafvonnissen. Om te beginnen gebeurt dat vooral door een uitbreiding
van het Team Executie Strafvonnissen. Dat team is nu ook aan het werk. Ik
heb toen ook al aangegeven dat het kabinet positief is over het inroepen van
de hulp van burgers. Het antwoord op de vraag van de heer Heerts is dus: ja.
Ik verwijs naar blz. 3 van de brief. Op de website van de politie Amsterdam-Amstelland
is daarin al voorzien. In een nieuwe aanwijzing, die het College van procureurs-generaal
heeft gemaakt, is die mogelijkheid ook opgenomen. Dat is geen automatisme,
want het zou veel te ver gaan om als het ware elk vonnis met een foto op het
web te zetten. Dat zal de heer Heerts ook niet willen. Maar als het nodig
is, sta ik positief tegenover het inzetten van verdergaande middelen, zoals
hij net heeft omschreven.
 
 
 
 Mevrouw
 Gerkens
 SP
 
 Ik heb de brief van de minister goed gelezen. Er is sprake van een uitbreiding
van het Team Executie Strafvonnissen. Dat team is inmiddels een halfjaar bezig.
De laatste resultaten over opsporing zijn beschikbaar voor 2004 tot 2008.
Kan de minister aangeven of dat team nu al resultaten boekt? Is al een daling
zichtbaar?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik vind het nog te vroeg om cijfers te geven. Ik heb de Kamer op 18 maart
jongstleden een brief gestuurd over de inzet van dat team. Mij lijkt een jaar
een mooie periode om te beoordelen welke effecten dat heeft opgeleverd. Ik
zal de Kamer rond dat moment een brief sturen met een weergave van de resultaten,
waaronder die waar mevrouw Gerkens net naar vroeg.
 
 
 
 De heer
 Van Haersma Buma
 CDA
 
 We moeten proberen om die oude mensen alsnog hun celstraf te laten uitzitten,
maar ook in de toekomst zo veel mogelijk voorkomen dat dit opnieuw zal gebeuren.
Er is nu meer ruimte in de celcapaciteit dan een tijdje geleden. Is het niet
mogelijk om veel directer over te gaan tot het ten uitvoer leggen van de straf?
Uitspraak, straf, uitvoering en niet langere tijd wachten en dan pas oproepen.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Het antwoord op de vraag van de heer Van Haersma Buma is: ja. Dat is iets
wat ik inderdaad ook zo veel mogelijk wil laten aansluiten. Een van de aantrekkelijke
kanten van het systeem van snelrecht waarover we eerder hebben gesproken –
ik weet dat de heer Van Haersma Buma daar ook een warm voorstander van is,
net als ik – is dat je niet opnieuw degenen hoeft te zoeken die na het
gepleegde feit zijn aangehouden. Dan kan de tenuitvoerlegging
onmiddellijk aansluiten op de uitspraak van de strafrechter. Ik ben bezig
te bekijken hoe ook buiten de snelrechtsituaties zo veel mogelijk kan worden
tegengegaan dat we opnieuw moeten zoeken naar degenen die we eigenlijk al
hadden. Ik zal de Kamer daarover begin volgend jaar berichten. Dat is volgens
mij helemaal in het verlengde van de gedachtegang van de heer Van Haersma
Buma. Het is inderdaad een van zaken die het kabinet graag wil doen met de
nu beschikbare detentiecapaciteit.
 
 
 Volgens mij was de heer Brinkman eerder, maar hij is heel charmant. Ik
geef het woord aan mevrouw Azough.
 
 
 
 Mevrouw
 Azough
 GroenLinks
 
 Dank u wel, mijnheer Brinkman en voorzitter. Voor de verandering is er
deze keer geen enkele partij die met de beschuldigende vinger richting rechters
kan wijzen. Integendeel. Het zijn rechterlijke vonnissen die niet worden uitgevoerd.
Dat is wel gek bij sommige categorieën vonnissen, die verjaren. Mijn
vraag aan de minister is dan ook of het niet mogelijk is om er bij een aantal
van die categorieën vonnissen waar wij het vandaag over hebben, voor
te zorgen dat er opnieuw sprake is van enige rechterlijke betrokkenheid.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mevrouw Azough zegt terecht dat het niet een kwestie is van de uitspraak
van de rechter. Er zijn situaties waarin doordat er hoger beroep is ingesteld,
nog niet kan worden begonnen met de tenuitvoerlegging. Als er meer tijd gepasseerd
is dan redelijkerwijs voorlopige hechtenis kan worden toegepast, kan dat er
ook toe leiden dat wij de veroordeelde opnieuw moeten zoeken. Rechterlijke
betrokkenheid is hier niet het knelpunt. Wat er wel moet worden gedaan, heb
ik in de eerdergenoemde brief en in de nadere brief van november genoemd,
maar geen klachten van mijn kant over de rechtspraak.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 4500 onherroepelijk veroordeelden ontlopen door verjaring hun terechte
gevangenisstraf. Wij hebben gisteren de minister van Binnenlandse Zaken, mevrouw
Ter Horst, horen roepen dat de politie het respect terug kan winnen door meer
bonnen uit te schrijven. Vindt u eigenlijk ook niet dat de politie het respect
terug zou kunnen krijgen door die 4500 onherroepelijk veroordeelden op te
sporen en in de gevangenis te zetten? Zou u daar met de minister van Binnenlandse
Zaken eens over willen praten?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Het gaat voor een deel om mensen die niet meer in Nederland te vinden
zijn. Dit heeft onder omstandigheden ook een goede kant, namelijk als het
om illegalen gaat die uit Nederland zijn vertrokken. Uiteraard willen wij
ook dat zij de straf uitzitten, maar als ze er niet meer zijn, kunnen wij
ook niet verwachten dat ze terugkomen.
 De activiteiten van de politie moeten er naar mijn overtuiging en die
van mijn collega op gericht zijn om zichtbaar en tastbaar het recht te handhaven.
Daartoe behoort ook het reageren op kleinere strafbare feiten. Dat noemt men
huiselijk "bonnen", maar ook dan gaat het om feiten die niet hadden mogen
worden gepleegd. Het gaat ook om ernstige feiten. Het gaat zeker ook om ernstige
feiten waarbij een vrijheidsstraf ten uitvoer moet worden gelegd. Daarom hebben
wij ook de politie in het Team Executie Strafvonnissen versterkt met middelen
die mijn collega en ik daarvoor beschikbaar hebben gesteld, zodat de politie
daar meer werk van kan maken. Het gaat erom het een te doen en het ander niet
te laten.
 
 
 Ik dank de minister van Justitie voor de gegeven antwoorden. Hiermee zijn
wij gekomen aan het eind van het mondelinge vragenuur.
 Ik deel aan de Kamer mee dat de volgende leden zich hebben afgemeld:
 
 De Roon, alleen voor de middagvergadering;
 
 Eijsink, Gill'ard, Van Heugten, De Mos, Ormel, Uitslag en Van der Veen.
 
 
 Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.
 
 
 Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.