Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting 2001 in verband met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid om aanvullende inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig een inkomen hebben ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen uitzicht hebben op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 2673-2690

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-01-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 35, pagina 2673-2690

18-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28508Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2003 (28600 IV), en over: - de motie-Van Oven over de gezondheidszorg op de Antillen (28600 IV, nr. 6); - de motie-Rosenmöller/Vendrik over 8 mln voor samenwerkingsmiddelen (28600 IV, nr. 7) en over - 3 andere moties (28600 IV, nrs. 8, 10 en 11)Pagina 2650-2651
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over ICT op school, te weten de motie-Lambrechts c.s. over het realiteitsgehalte van plannen en aannames (25733, nr. 88)Pagina 2669-2669
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de Najaarsnota 2002, te weten de motie-Vendrik/Halsema over het platform Nigeriaanse vrouwen in Amsterdam (28695, nr. 3)Pagina 2669-2669
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting 2001 in verband met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid om aanvullende inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig een inkomen hebben ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen uitzicht hebben op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508)Pagina 2673-2690
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Dittrich en Schonewille tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 2706-2720
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers met betrekking tot de uitkering bij aftreden en het nabestaandenpensioen (28227)Pagina 2690-2695
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat houdende een verzoek aan de Algemene Rekenkamer om een onderzoek te starten naar de risicoreservering voor de Betuweroute en de HSL-Zuid (28724)Pagina 2670-2670
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de Europese top, te weten de motie-Palm over een raadplegend referendum (21501-20, nr. 207, herdruk)Pagina 2668-2668
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met versnelde invoering toets nieuwe opleiding (28681)Pagina 2663-2663
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2003 (28600 V), en over: - de motie-Koenders/Th.C. de Graaf over verzoeken om bij te dragen aan militaire acties tegen Irak (28600 V, nr. 22); - de motie-Koenders c.s. over de nieuwe internationale veiligheidssituatie (28600 V, nr. 23) en over - 17 andere moties (26800 V, nrs. 24-30, 32-33, 35-41 en 48)Pagina 2660-2663
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over de IJsselmeerziekenhuizen, te weten de motie-Van Geen/Jukema over de kwaliteit van zorg in IJsselmeerziekenhuizen (27295, nr. 47); - de motie-Kant c.s. over het Referentiekader spreiding curatieve zorg (27295, nr. 41); - de motie-Arib over wettelijke arbitrage (27295, nr. 42) en over - vier andere moties (27295, nrs. 43-46).Pagina 2669-2670
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over het wetsvoorstel milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie (28665), te weten: - de motie-Duyvendak/Vendrik over de onrendabele top van zon-pv (28665, nr. 21); - de gewijzigde motie-Duyvendak/Vendrik over de vergoeding voor biomassa (28665, nr. 29) en over - 5 andere moties (28665, nrs. 30 t/m 34)Pagina 2663-2663
Stemmingen over moties, ingediend bij het notaoverleg over het MIT, te weten: - de motie-Duyvendak over een overzicht van gereserveerde bedragen en vrije ruimte in het MIT in achtereenvolgende jaren (28600 A, nr. 25); - de motie-Duyvendak over het inzetten van het voor wegverbreding gereserveerde bedrag voor verbetering van het openbaar vervoer (28600 A, nr. 26) en - 12 andere moties (28600 A, nrs. 27 t/m 40)Pagina 2659-2660
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2003 (28600 A)Pagina 2658-2659
Stemming de motie, ingediend tijdens het debat over wapenexport, te weten de motie-Karimi c.s. over een ad hoc vergunningsplicht (22054, nr. 68)Pagina 2663-2663
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties inzake de voordracht en vervulling van de vacature van de voorzitter van de commissie van toezicht betreffende de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (28731)Pagina 2671-2671
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over prijsstijgingen door de euro, te weten: de motie-Giskes c.s. over het tegengaan van prijsverhogingen (25107, nr. 72, herdruk)Pagina 2669-2669
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels ter bespoediging en vereenvoudiging van procedures met het oog op het zo spoedig mogelijk vergroten van de capaciteit van een aantal hoofdwegen door middel van een betere benutting en verbreding van die wegen (Spoedwet wegverbreding) (28679), en over: - de motie-Oplaat c.s. over een tweede spoedwet (28679, nr. 33) en - over nog drie moties (28679, nrs. 34 t/m 36)Pagina 2666-2668
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over tariefrestrictie bij de HSL-Zuid, te weten de motie-Duyvendak over een tariefrestrictie van circa 125% (22026, nr. 176)Pagina 2670-2670
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie (28665)Pagina 2647-2648
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2003 (28600 XII)Pagina 2655-2656
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2003 (28600 E)Pagina 2653-2653
Behandeling van de brief van het Presidium betreffende een nader voorstel tijdelijke commissie Onderzoek integratiebeleid (28689, nr. 2)Pagina 2671-2671
Regeling van werkzaamheden (woensdag 18 december 2002)Pagina 2646-2647
Behandeling van de brief van de minister-president over waarden en normen (28600, nr. 42)Pagina 2609-2646
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat (28600 XII), te weten: - de motie-Dijksma c.s. over handhaving van de oude NVVP-streefcijfers inzake verkeersongevallen (28600 XII, nr. 26); - de motie-Dijksma over doelgroepstroken (28600 XII, nr. 28) en over - 22 andere moties.Pagina 2656-2658
Debat naar aanleiding van de ontwikkelingen rond de commissie-BerkhoutPagina 2695-2706
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over de omgangs- en scheidingsbemiddeling, te weten: - de motie-De Pater-van der Meer c.s. over een wettelijk kader voor zorgplicht (28600 VI, nr. 112, herdruk); - de gewijzigde motie-Dittrich c.s. over een standaard omgangsregeling (28600 VI, nr. 115); - de motie-Schonewille c.s. over echtscheiding zonder rechterlijke tussenkomst (28600 VI, nr. 114)Pagina 2669-2669
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels met betrekking tot ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht (Wet internationale misdrijven) (28837)Pagina 2664-2666
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties houdende een verzoek aan de Algemene Rekenkamer om een onderzoek in te stellen naar het C2000-project, de invoering van het project Geïntegreerd meldkamersysteem (GMS) en ICT bij de politie (28725)Pagina 2670-2671
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Overgangswet elektriciteitsproductiesector in verband met de financiering van de tegemoetkoming aan de elektriciteitsproductiesector uit de algemene middelen en van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet omwille van de correctie van enkele tariefbepalingen alsmede in verband met een tijdelijk verbod van privatisering van netwerkbedrijven (OEPS) (28174)Pagina 2648-2650
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 2002 over de WAOPagina 2671-2673
Presentie en opening (woensdag 18 december 2002)Pagina 2609-2609
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2003 (28600 XV)Pagina 2652-2653
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de asbestproblematiek, te weten: de motie-De Wit over een asbestinventarisatieplicht in niet-sloopsituaties (28600 XI, nr. 80)Pagina 2669-2669
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (28600 XV), te weten: - de motie-Bussemaker/Van Gent over omzetting van ID-banen in reguliere banen (28600 XV, nr. 48); de motie-Bussemaker over een integraal preventieplan voor ziekteverzuim (28600 XV, nr. 49) en over - 26 ander moties (28600 XV, nrs. 50 t/m 75)Pagina 2653-2655
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers (28627)Pagina 2651-2652
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over rekrutering Jihad in Nederland, te weten: - de motie-Wilders c.s. over een verbod op internationale geldstromen uit militant-fundamentalistische hoek (27925, nr. 76); - de motie-Wilders/Dittrich over een meldingsplicht voor gebedshuizen en scholen (27925, nr. 77); - de motie-Eurlings c.s. over een verbod op rekruteringsactiviteiten (27925, nr. 78)Pagina 2670-2670

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 115 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene
bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting
2001 in verband met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid
om aanvullende inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig
een inkomen hebben ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen
uitzicht hebben op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508).(Zie vergadering van 12 december 2002.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Het wetsvoorstel lang-laag is niet zomaar een idee van de
PvdA-fractie. Hiermee moet een oplossing worden geboden voor een aantal financiële
en sociale problemen die door velen worden onderkend. Het is een bescheiden
oplossing, maar de problemen worden door de mensen die het betreft scherp
gevoeld. Men ervaart de problemen als onrechtvaardig of als een gebrek aan
solidariteit en compassie of men ervaart het zo, dat het anderen niet kan
schelen hoe het met hen gaat. Het probleem is dat er een tekort ontstaat,
als mensen te lang op het sociaal minimum leven. Die constatering is al langer
geleden gedaan. In de tekst wordt hiernaar verwezen. Verder is er onvoldoende
rechtsgelijkheid in de inkomensaanvulling via de gemeente. Die verschillen
lopen op tot 800 à 900 euro per jaar. In veel onderzoeken kan men dit
terugvinden, bijvoorbeeld in dat van de FNV, "Gemeente wees minimaal sociaal"
en in "Rond over rood". Naar mijn oordeel is de verantwoordelijkheid voor
het inkomensbeleid te veel bij de gemeenten gelegd. Voor een deel moet deze
verantwoordelijkheid terug naar het Rijk. Dat is een van de redenen waarom
ik in 2000 een motie heb ingediend. Deze was mede gebaseerd op een brief van
de VNG, die de politiek erop wees dat er te veel verantwoordelijkheid bij
de gemeenten was gelegd ten opzichte van wat het Rijk doet. De huidige aanpak
van gemeenten op het terrein van categoriaal beleid bevat deels een te ongerichte
inkomensondersteuning, omdat bij werkaanvaarding een armoedeval kan ontstaan.
Dit zijn ernstige en structurele problemen.Deze visie wordt overigens breed gedeeld. De kritiek op de huidige situatie
beluister ik ook bij de CDA-fractie en bij de oppositie. In de vorige kabinetsperiode
heb ik deze ook beluisterd bij de VVD-fractie. De LPF-fractie heeft zich buiten
de discussie geplaatst.Ik wil met dit wetsvoorstel een oplossing bieden voor de vier problemen
die ik geschetst heb. In de eerste plaats bepaalt het Rijk de hoogte van de
inkomensondersteuning via vaste bedragen voor alle gemeenten. Betrokkenen
kunnen hier ook rechten aan ontlenen. In tegenstelling tot de huidige situatie
geldt dan in iedere gemeente eenzelfde regeling.In de tweede plaats biedt het categoriaal beleid inkomensondersteuning
aan erkende groepen. Het gaat daarbij om kostensoorten waarvan het niet redelijk
is dat deze mensen ze zelf helemaal dragen. Ik noem in dit verband chronisch
zieken, ouderen met een minimuminkomen en gezinnen met kinderen, zeker gezinnen
met meerdere kinderen. Met de huidige categoriale bijzondere bijstand bestaat
geen rechtsgelijkheid tussen gemeenten. Uit de onderzoeken blijkt dat hier
heel verschillend mee omgegaan wordt.Dan kom ik bij een derde punt, namelijk de armoedeval, die ons ook een
doorn in het oog is. Die wordt ten opzichte van de huidige regeling bestreden
met het voorstel lang-laag.Het vierde punt is dat door het sluiten van convenanten tussen VNG, Divosa,
Rijk en Sociale alliantie er meer rechtsgelijkheid bestaat tussen gemeenten
als het gaat om het bieden van inkomensondersteuning aan de verschillende
doelgroepen. Dat vinden wij van groot belang.Het vijfde punt betreft het budget bijzondere bijstand van de gemeenten,
dat rond de 500 mln euro bedraagt. Dat wordt gedeeltelijk op rijkssturing
en gedeeltelijk via convenanten gelabeld. Dat is nu niet het geval. Daarom
zijn er zulke grote verschillen tussen de gemeenten. Daarom is er een tekort
aan rechtsgelijkheid. Daarom is er een onbalans tussen wat het Rijk bepaalt
en wat de gemeenten bepalen. Met dit voorstel wordt dat opnieuw in evenwicht
gebracht. Dit overigens in tegenstelling tot de voorstellen van de regering.
Ik kom daar straks op terug.Voorzitter. Ik dank de woordvoerders van de verschillende partijen voor
hun waardering van het wetsvoorstel en voor de complimenten. De heer Vendrik
zag het liefst een structurele verhoging. Hij verwees naar Ab Harrewijn, die
daar een vurig voorvechter van was. Dat is waar, maar een structurele welvaartsverbetering
voor minima was in zijn ogen nog veel beter. De prijs om aan de onderkant
van het inkomensgebouw te nivelleren is hoog. Als de fractie van GroenLinks
er graag voor wil zorgen – zoals velen in deze Kamer – dat werken
meer loont, kost dat nog meer. Met dit voorstel doen wij iets
anders. Hiermee wordt een kleine maar betekenisvolle stap voorwaarts gezet
om die inkomensondersteuning te bieden op basis van rechtsgelijkheid, die
transparant te maken en de onbalans in de verhouding tussen Rijk en gemeenten
weer in evenwicht te brengen.De heer Mosterd noemt dat doel sympathiek en de weg waarlangs het moet
gaan problematisch. Ik hoop dat wij daarop straks wat dieper in kunnen gaan.
Door die kwalificatie heb ik nog steeds de hoop dat de CDA-fractie te overtuigen
valt van de waarde van dit voorstel en de aantrekkelijke kanten ervan.De VVD-fractie heeft complimenten gegeven, maar heeft erbij gezegd dat
het voorstel spiekwerk is en dat het overbodig is. De kwalificatie "overbodig"
mag van mij, maar het gaat te ver als gesproken wordt van "spiekwerk". Het
voorstel is gebaseerd op een motie die ik in december 2000 heb ingediend en
op veel eerdere voorstellen. Bij de toelichting op de motie heb ik aangegeven
langs welke lijnen het voorstel uitgewerkt zou moeten worden. Dat is ook vervat
in het wetsvoorstel. Derhalve vind ik het ongepast om die terminologie te
gebruiken.De fractie van de PvdA heeft gezegd dat het wetsvoorstel breed wordt gesteund,
ook in de gemeenten, ook door CDA-wethouders. Die kwalificatie herken ik.De ChristenUnie was vol lof en zei dat dit voorstel ook in haar verkiezingsprogramma
staat. Dat lijkt mij een goede zaak. Ook de SGP-fractie had lof. De heer Van
der Vlies verwees naar een motie over de preventie van stille armoede die
op 1 april 1996 door hem is ingediend, waarin de termijn van drie jaar werd
genoemd waar de PvdA toentertijd tegen stemde. De fractie van de PvdA heeft
toen inderdaad tegengestemd, maar dat lag meer aan het feit dat de heer Van
der Vlies in de motie voorstelde om de bijstand voor mensen die langdurig
een laag inkomen hadden gefaseerd te verhogen. Daar kwam bij dat de PvdA-fractie
in die tijd de prioriteit voor de armoedebestrijding het eerst bij de ouderen
legde. Ik heb zelf een aantal moties en amendementen ingediend om de inkomenspositie
van ouderen te versterken. Een tweede overweging toen was dat ik eerder, in
maart 1995, had voorgesteld om mensen in de bijstand of mensen die langdurig
een laag inkomen hadden de mogelijkheid van extra inkomensondersteuning te
bieden. Dat heeft geresulteerd in de introductie van het instrument van de
categoriale bijstand. De gedachte achter de motie van de heer Van der Vlies
deelden wij, maar het door hem gekozen instrument niet. Wat mij betreft, is
de tijd aangebroken om wat kritischer de huidige vorm van categoriale bijstand
onder ogen te zien. Mede naar aanleiding van de brieven van de VNG is er volop
aanleiding om meer helderheid te bieden en een cesuur aan te brengen waarin
het Rijk iets meer sturend optreedt ten aanzien van inkomensondersteuning.De heer Van der Vlies (SGP):Het is absoluut niet mijn bedoeling om te hakketakken over de precieze
gang van zaken, maar ik vond het wel een moment om te markeren in deze discussie.
Laten wij ons echter richten op dit initiatiefwetsvoorstel. U zult ongetwijfeld
de Handelingen er nog op hebben nageslagen. Er is indertijd gediscussieerd
over de wijze waarop het dictum van de motie instrumenteel moest worden ingericht.
De richting die is ingeslagen in het wetsvoorstel dat u nu verdedigt, werd
toen uitdrukkelijk voor mogelijk gehouden. U kunt hier verder aan voorbijgaan,
want ik zal er niet meer op terugkomen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het was natuurlijk mooi om dit te vermelden. Ik waardeer dat ook. Ik geef
alleen aan dat ik zo'n voorstel ook een jaar eerder heb gedaan, maar toen
voor een ander instrument koos, namelijk de categoriale bijstand. Men ziet
dus dat goede ideeën een lang leven hebben.Alle fracties hebben met nadruk kenbaar gemaakt dat zij staan op de rijksverantwoordelijkheid
voor het inkomensbeleid. Ook de indiener van het initiatief is ontegenzeggelijk
van mening dat de verantwoordelijkheid voor het inkomensbeleid primair bij
het Rijk ligt en dat de gemeenten in wezen alleen een aanvulling geven. De
verdeling moet daarbij in balans zijn.Ten aanzien van het bereik en de financiering van het wetsvoorstel is
met name door de fractie van GroenLinks, maar ook door andere fracties, gevraagd
naar de onderbouwing van het aantal huishoudens dat genoemd wordt in het voorstel.
De gemeenten zijn in overleg met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een jaar geleden al overeengekomen dat het ongeveer gaat om een groep van
180.000 huishoudens. Niemand weet dat precies, want er heeft nooit echt een
telling plaatsgevonden. Een van de bijkomende voordelen van de invoering van
zo'n voorstel is ook dat wij meer dan in het verleden kennisnemen van de huishoudens
waarvoor inkomensondersteuning van belang is. Het niet gebruiken van bestaande
voorzieningen blijft altijd substantieel. Een en ander is terug te leiden
tot het aantal van 229.000 huishoudens dat langer dan vier jaar een inkomen
op het minimum heeft, waarbij meegewogen kan worden dat een deel ervan een
inkomen heeft uit arbeid of anderszins, waardoor dat deel niet direct tot
de doelgroep uit het wetsvoorstel wordt gerekend.In de financiering wordt ervan uitgegaan dat het aantal van 180.000 huishoudens
in de toekomst onder invloed van het convenant van het Rijk met de gemeenten
in het kader van de agenda van de toekomst en de daarbijbehorende reïntegratie
zal dalen. Ik sluit niet uit dat op grond van economische recessie het aantal
minder snel zal afnemen, maar dat is dan een autonoom gegeven. Dit behoort
opgevangen te worden op basis van de rijksverantwoordelijkheid voor het vangnet
van sociale zekerheid, waartoe dit wettelijk behoort. De financiering van
dit wetsvoorstel zal niet met die bril op bekeken worden, want deze is door
het vorige kabinet als passend bestempeld met de daarbijbehorende ambitie.
Ik ga ervan uit dat deze ook nu passend is.De VVD heeft gezegd het van belang te vinden dat de gemeenten niet te
maken krijgen met een financiering van 25% door de gemeenten en 75% door de
rijksoverheid. Kijkend naar het Fonds werk en inkomen zou er sprake moeten
zijn van een dekking van 100% vanuit de gemeenten. De bijzondere bijstand
wordt door de gemeenten betaald uit een gebudgetteerd bedrag. Dat bedrag zit
vast in het Gemeentefonds. Als zodanig is het reeds gebudgetteerd. Dat is
wat de VVD vraagt. Op het moment dat men de gemeenten het eigen belastinggebied
ontneemt en men vervolgens op geen enkele wijze voor de burger
tot middeling van kosten kan overgaan, wordt het steeds moeilijker om tegen
gemeenten te zeggen dat zij de rekening van de recessie moeten betalen. Dat
is niet gepast. Ik verwacht ook niet dat de regering hiermee op deze wijze
omgaat.Een aantal fracties, bijvoorbeeld de VVD, heeft opmerkingen gemaakt over
de budgettaire risico's. De fractie van GroenLinks en andere fracties hebben
gevraagd hoe het zit met de 20 mln euro die in het kader van het najaarsoverleg
is gereserveerd voor uitvoering van een lang-laagregeling. Het kabinet heeft
daarbij overigens niet de regeling voor ogen die hier wordt voorgesteld. Daar
moeten wij niet mistig over doen.De staatssecretaris heeft bij een eerder overleg aangegeven ervan uit
te gaan dat de gemeenten niet voor 25% maar voor 50% cofinancieren bij de
lang-laagregeling in het jaar 2003. Vervolgens heeft de staatssecretaris aangegeven
dat de regeling voor gemeenten dusdanig vrijblijvend is dat gemeenten de vrije
keuze hebben of zij wel of niet de regeling uitvoeren, met bedragen die overeenkomen
met de bedragen die in het wetsvoorstel voor de lang-laagregeling zijn opgenomen.
Het begroten van de kosten die nodig zijn voor de lang-laagregeling van het
kabinet is in wezen niet goed mogelijk omdat volstrekt onduidelijk is welke
gemeenten wel en welke gemeenten niet deze regeling willen volgen. Inzake
het wetsvoorstel ga ik ervan uit dat, mocht in het overleg met de gemeenten
blijken dat de financiering onvoldoende is, de regering in het voorjaar een
aanvullende financiering mogelijk maakt. Het is iedereen bekend dat de gemeenten
in beginsel over 500 mln euro beschikken om de bijzondere bijstand uit te
voeren.Het ontbreken van arbeidsmarktperspectief en de toets die nodig is om
te bepalen of er recht bestaat op lang-laag is enkele keren aan de orde geweest.
De gemeenten komen in het kader van de sluitende aanpak met cliënten
inspanningsverplichtingen overeen en maken afspraken over het perspectief
op werk en sociale activering. Op het moment dat iemand in een activeringstraject
of een reïntegratietraject zit en het bovendien helder is dat reïntegratie
niet binnen een jaar kan plaatsvinden, bestaat recht op een lang-laaguitkering.
Op het moment dat voor iemand in een traject wel de verwachting bestaat dat
binnen een jaar reïntegratie zal plaatsvinden, is er geen plaats voor
een lang-laaguitkering omdat het instrumentarium van de WIW, met bijbehorende
premies, aan de orde is. De gemeente kan daarvan gebruik maken. De gemeenten
moeten daarover overigens betere afspraken maken, zodat de verschillen tussen
gemeenten wat minder groot worden. Gemeenten moeten mensen stimuleren door
hen te prijzen of een premie te geven bij werkervaring.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mevrouw Noorman zegt dat mensen voor de uitkering in aanmerking komen
als zij, bijvoorbeeld, niet binnen een jaar een reïntegratietraject kunnen
volgen. De redenen waarom zij zo'n traject niet kunnen volgen, zouden nog
wel eens kunnen verschillen. Die zouden in het individu kunnen liggen, maar
ook in het systeem, bijvoorbeeld doordat er wachtlijsten zijn. Hoe gaat mevrouw
Noorman daar mee om?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij gaan ervan uit dat lang-laag niet aan de orde is als de gemeente beoordeelt
dat iemand binnen een jaar aan de slag kan en daarover afspraken maakt en
aanbestedingen doet. Als na een jaar blijkt dat betrokkene niet aan de slag
heeft kunnen komen en dat dit niet verwijtbaar is, dan is het alsnog mogelijk
de lang-laaguitkering toe te kennen. Tijdens dat jaar heeft de gemeente wel
de mogelijkheid om iemand te premiëren die scholing of werkervaring afrondt.
Het is niet de bedoeling dat mensen de dupe worden van lange wachtlijsten
bij reïntegratiebedrijven of van niet-effectieve uitvoeringsorganen.
Het is evenmin de bedoeling dat mensen die zelf niet goed meewerken aan afgesproken
trajecten alsnog zo'n lang-laaguitkering krijgen.Ik geloof dat het de fractie van de heer Van Dijke was die vroeg wat er
gebeurt als iemand een lang-laaguitkering heeft gekregen, maar er in het loop
van het jaar blijkt dat betrokkene niet meewerkt. In het wetsvoorstel is terugbetaling
niet voorzien, maar wel is voorzien dat in de Wet boeten en maatregelen staat
dat je gesanctioneerd wordt in je uitkering op het moment dat je in gebreke
blijft bij het in voldoende mate meewerken aan reïntegratie. Het gaat
daarbij om een percentage van je uitkering. Dat kan oplopen tot 20. Dat is
meer dan de lang-laaguitkering, zeker als die twee, drie maanden betreft.
Het is dus niet zo dat de gemeente met de handen op de rug hoeft te zitten
of mag zitten.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat is een situatieschets van één geval. Moet in het geval
dat iemand die de lang-laaguitkering toegekend heeft gekregen, in de loop
van dat jaar werk vindt, het uitgekeerde bedrag worden teruggegeven? Of mag
betrokkene dat houden. Mij lijkt het laatste voor de hand te liggen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij zijn van mening dat wie toch aan het werk gaat, hoewel de gemeente
dat niet verwachtte, dat bedrag gewoon mag houden. De gemeente moet een betrouwbare
overheid zijn. Er zijn mensen die allang op dat houtje bijten, want dat moeten
zij langer dan drie jaar doen en dat is werkelijk niet niks. Het gaat overigens
om een bedrag dat maar de helft is van de arbeidskorting die men via de belasting
krijgt op het moment dat men weer aan het werk gaat. Het spijt mij reuze dat
het huidige kabinet de fiscale tegemoetkoming heeft ingetrokken bij werkaanvaarding
door mensen die vanuit het minimum aan de slag gaan. Die tegemoetkoming was
niet alleen een stimulans, maar ook een steuntje in de rug voor mensen in
situaties waarin de armoedeval optreedt, omdat zij ineens minder huursubsidie
krijgen als zij meer gaan verdienen en dergelijke. Maar goed, de gemeenten
houden naar ik hoop voorlopig nog het instrument WIW. Er is dus nog 75 mln
euro om premies te geven in al die door mij omschreven situaties.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Is het die redenering doortrekkend dan niet voor de hand liggen om iemand
van wie de gemeente inschat dat die in de loop van het jaar toe komt aan werkhervatting
de ruimte te bieden voor zo'n lang-laagregeling totdat feitelijk blijkt dat
betrokkene werk heeft gevonden? Is dat niet logischer dan betrokkene afhankelijk
te maken van een "misschien komt u wel aan het werk"-situatie?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij moeten niet van alles door elkaar heen laten lopen.
Bij de toets of iemand binnen het jaar aan de slag kan, moet het dossier geldig
zijn dat van iemand is opgebouwd, inclusief de afspraken die met betrokkene
zijn gemaakt. Anders wordt het gemeenten wel erg moeilijk gemaakt om de regeling
uit te voeren. Als een reïntegratietraject wordt afgesproken voor een
jaar, dan heeft betrokkene recht op de lang-laagregeling. Als een korter traject
wordt afgesproken, bijvoorbeeld een sollicitatiecursus van twaalf weken, dan
wordt verwacht dat dit wordt uitgevoerd. Mensen vergeten wel eens dat in de
bijstandswet staat dat gemeenten daarover met de cliënt afspraken op
papier moet maken. Bij dat kortere traject geldt de lang-laagregeling niet;
wel is er de premie uit de WIW.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik deel met mevrouw Noorman de teleurstelling over het verdwijnen van
de toetrederskorting. Mijn vraag richt zich nu op de situatie waarin je tegen
iemand zegt: wij gaan ervan uit dat je binnen het jaar geen werk kunt vinden,
maar betrokkene kan het dan toch. Ik kan mij erin vinden dat je dan zegt dat
hij een extraatje krijgt voor de wil die hij heeft getoond om te bereiken
wat niet voor mogelijk werd gehouden. Als je tegen iemand zegt: u heeft recht
op een lang-laaguitkering, zeg je eigenlijk toch ook: u kunt het het komende
jaar wel vergeten, want of het nu om werk gaat of om een sollicitatiecursus,
wij denken dat dit allemaal niet mogelijk is voor u. Het probleem is dat je
door het toekennen van een uitkering mensen niet meer stimuleert om nog iets
te ondernemen om wel weer op de arbeidsmarkt te komen. Heeft u daarop een
antwoord?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, want ik ben dit niet met u eens. Het feit dat je die uitkering niet
terug hoeft te betalen in het jaar dat je aan het werk gaat, omdat de inschatting
anders was, is geen disincentive. Sterker nog, je wordt er in een klap een
stuk beter van, want je krijgt de arbeidskorting van de belasting terug en
je krijgt misschien ook nog een werkervaringpremie. Lang-laag levert geen
drempel op voor de toetreding tot de arbeidsmarkt in het kader van deze regeling.
Ik hecht daaraan ook zeer, want anders zouden wij met elkaar een nieuwe armoedeval
openzetten en daarvoor voel ik natuurlijk niets.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dit deel van het antwoord is mij duidelijk. Je zou zelfs kunnen zeggen
dat het wetsvoorstel een alternatief biedt voor de toetrederskorting die door
het kabinet met instemming van de coalitiefracties is afgeschaft. Daarnaast
is het echter de vraag hoe u aankijkt tegen mensen die te horen krijgen: u
krijgt een uitkering omdat wij verwachten dat u het komende jaar eigenlijk
toch niets kunt doen op de arbeidsmarkt. Kan dit niet een disincentive zijn
voor betrokkenen om nog initiatief te nemen om wel de arbeidsmarkt op te gaan?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In het kader van de Agenda voor de toekomst is overeengekomen dat met
iedere cliënt afspraken worden gemaakt. Die afspraken hebben betrekking
op werkervaring als dat mogelijk is, op toeleidings- en reïntegratietrajecten,
op sociale activering als je weet dat het werk ver weg ligt, maar misschien
binnen twee of drie jaar toch weer mogelijk wordt, of op schuldhulpverlening
of maatschappelijk werk. Voor sommige mensen is immers niets weggelegd; dat
moeten wij ook onder ogen zien. Die mensen en de mensen van de sociale activering
behoren tot de doelgroep en niet alleen de uitkeringsgerechtigden. Verder
behoren ook de mensen met 100% WAO en de mensen in de ANW voor wie arbeid
niet is weggelegd vanwege hun leeftijd of hun gezondheid tot de doelgroep.
Ik denk dat het een goede zaak is dat dit onderscheid wordt gemaakt. Ik weet
dat er een tussengebied is van nu nog niet, maar misschien wel over twee of
drie jaar. Daarvoor is het instrumentarium bedoeld dat is afgesproken in het
kader van de Agenda voor de toekomst en de sluitende aanpak. Je ziet dus ook
dat gemeenten zo langzamerhand die sluitende aanpak verzilveren. Ik denk dat
er voldoende waarborgen zijn.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als er met iemand die al in aanmerking zou kunnen komen voor de lang-laagregeling,
een traject wordt afgesproken, krijgt betrokkene een sollicitatiecursus. Hij
komt dan niet meer in aanmerking voor de lang-laaguitkering, want hij is inmiddels
in het traject naar werk gezet, maar dit is geen baangarantie. Met andere
woorden: als de cursus is afgelopen, heeft betrokkene weliswaar een cursus
doorlopen, maar het is lang niet zeker dat hij dan een baan heeft. Om die
reden zou hij niet in aanmerking komen voor lang-laag. Dit lijkt me curieus
gelet op het feit dat betrokkene in de feitelijke omstandigheden geen wijzigingen
ziet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ga ervan uit dat gemeenten in de afspraken die zij maken met de mensen
in het kader van de Agenda voor de toekomst, aangeven welke mogelijkheden
zij en de cliënt zien om aan de slag te komen. Sommigen kunnen dit met
een korte aanloop. Als die afspraak is gemaakt, is er geen lang-laag. Anderen
hebben een langere aanloop nodig en dan is er het eerste jaar wel lang-laag.
Ik vind dit duidelijk. Dit biedt ook helderheid, want je documenteert dit
en de gemeenten hebben dit ook nodig. Wij roepen steeds tegen het UWV: ken
uw cliënten, weet wie u waar naartoe stuurt om te zorgen voor een succesvolle
reïntegratie. Dit geldt ook voor gemeenten.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als dan de afspraak is gemaakt en het staat allemaal zwart op wit wat
het beoogde traject is waarover overeenstemming is bereikt, maar dit leidt
niet tot de gewenste uitkomst, dan kun je betrokkene toch niet straffen door
te zeggen: u komt dus niet in aanmerking voor lang-laag?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee. Als er een afspraak is die beoogt dat betrokkene binnen het jaar
aan de slag gaat, past lang-laag niet. Blijkt na dat jaar dat iemand buiten
zijn schuld daar niet in is geslaagd, dan kan het alsnog. Ik heb dat aangegeven.
Overigens werkt de gemeente Tilburg eigenlijk al zo. Dat gaat heel goed. Ik
heb zeer onlangs met de directeur van de sociale dienst in Tilburg –
wij staan bij elkaar op de lijst – een aardig gesprek gehad over de
wijze waarop lang-laag naadloos past in de methode die in Tilburg wordt gehanteerd.
Daar worden met de cliënt goede, haalbare en reële afspraken gemaakt.
Er is een evenwicht in inspanningen, rechten en plichten. Zo hoort het ook.De heer Van der Vlies (SGP):De toekenning van lang-laag is toch nooit bedoeld om een dempende werking
te hebben op de activiteiten van alle betrokkenen om een baan te vinden?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is juist. Er is alles op alles gezet om dat te voorkomen en de regeling
zo vorm te geven, dat het een stimulans blijft voor iedereen om, als het even
kan, weer onafhankelijk te worden van een uitkering. Ook met lang-laag is
het nog steeds geen pretje om in onze samenleving met heel weinig geld rond
te komen.De heer Van der Vlies (SGP):Daarom vind ik dat wij een beetje weg moeten blijven van het uitbenen
van alle mogelijkheden en gemoedstoestanden die onder de erkenning van lang-laag
zich kunnen voordoen. Die krijgen gemakkelijk een zichzelf versterkende betekenis.
Dat moeten wij niet hebben. Ik ben blij dat u klip en klaar erkent dat wat
ik zojuist formuleerde ook uw inzet is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik waardeer uw inzet, maar ik realiseer mij ook dat het uitbenen bij de
wetsgeschiedenis hoort.De ChristenUnie, de SP en GroenLinks stelden vragen over de deeltijdwerkers.
De ene poot van de lang-laagregeling, de inkomensondersteuning sec, is gericht
op mensen die het eerste jaar geen arbeidsperspectief hebben. Dat betekent
dat dit voor deeltijdwerkers niet het aangewezen instrument is. Voor hen is
er de WIW. Het zou mij een lief ding waard zijn als de gemeenten in een convenant
afspraken maakten over een meer uniforme toepassing van de premiëring
van de WIW. Die is vaak heel verschillend, waardoor mensen het soms als onduidelijk
en zelfs onrechtvaardig ervaren dat de gemeenten zo verschillend reageren.
Dat instrument hoort bij deeltijd, zo goed als een vrijlatingsfaciliteit voor
mensen die aangewezen zijn op een combinatie van arbeid en zorg erbij hoort,
of zoals mensen die sociale en maatschappelijke plichten hebben die door de
gemeente worden erkend niet voltijds kunnen werken. Overigens is het mij nog
altijd een doorn in het oog dat het in de fiscaliteit nog steeds niet is gelukt
om bijvoorbeeld alleenstaande ouders die arbeid en zorg combineren in voldoende
mate te compenseren, zodat ook voor hen arbeid loont, maar dat is misschien
een zijlijn. Ik kan dat met deze regeling niet oplossen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Stelt mevrouw Noorman grenzen aan deeltijdarbeid of gaat zij zonder meer
uit van deeltijdarbeid, ongeacht het aantal uren of andere omstandigheden?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik stel geen enkele grens. Zodra er inkomen uit arbeid wordt gegenereerd,
is dit wetsvoorstel niet van toepassing. Bij een kleine deeltijdbaan is er
gelukkig wel een vrijlatingsfaciliteit in de bijstand. De rechtvaardiging
kan zijn dat men bijvoorbeeld kinderen opvoedt of andere zorgende taken heeft,
waardoor men niet voltijds kan werken. Het beetje extra inkomen dat men genereert
blijft dan behouden. Dat onderdeel is echter nog niet goed genoeg geregeld.
De door mij voorgestelde regeling wordt te diffuus als zij wordt gebruikt
om dat te compenseren. Dat behoort te gebeuren in de fiscaliteit of in de
WIW.Het wetsvoorstel richt zich op de beperking van de categoriale bijstand,
die nu bestaat uit inkomensondersteuning die gemeenten naar believen kunnen
geven. Soms doen zij dat heel royaal, soms heel schraal, voor mensen waarvan
zij vinden dat zij een laag inkomen hebben. Dat wordt wel degelijk getoetst.
Er kan ook aanleiding voor ondersteuning zijn omdat die mensen al lang een
laag inkomen hebben. Er is sprake van zeer verschillende toepassingen tussen
gemeenten. Het is een te ongerichte inkomensondersteuning. Naar het idee van
mensen is af en toe sprake van willekeur tussen gemeenten. Mensen kunnen er
geen rechten aan ontlenen. Veel gemeenten besteden toch een flink deel van
de beschikbare gelden aan andere zaken dan de inkomensondersteuning waarvoor
de bijzondere bijstand is bedoeld. Al deze feiten zijn voor mij reden om een
ander voorstel te doen en dit categoriale beleid aan te pakken en te beperken
tot de maatschappelijk erkende doelgroepen met kostensoorten waarvoor ondersteuning
nodig is. Dat zijn chronisch zieken, kinderen en ouderen. Het gaat om twee
kostensoorten. De ene kostensoort is de woonlasten, waarvan wij hebben afgesproken
dat de gemeenten die kunnen compenseren waar de huursubsidie als instrumentarium
tekortschiet. De andere kostensoort is de ziektekosten, omdat het voor de
gemeenten te bewerkelijk is om voor iedereen iedere individuele vergoeding
voor ziektekosten te compenseren, terwijl een gezamenlijk afgesloten verzekering
het veel eenvoudiger, goedkoper en adequater maakt.Lang-laag biedt oplossingen voor de door mij gesignaleerde problemen.
De beperking van het categoriale beleid is mogelijk, doordat een deel van
de inkomensondersteuning via lang-laag loopt en de witgoedregeling wordt afgeschaft.
De heer Blok van de VVD-fractie dacht dat de beperking in de huidige categoriale
regeling om een onderdeel ging. De witgoedregeling maakt echter het grootste
deel van de categoriale regeling uit. Het schrappen ervan maakt toch een substantieel
verschil. Dat moet ook. Op het moment dat je categoriaal beleid beperkt en
lang-laag introduceert, moet dit naadloos op elkaar aansluiten. Als je het
categoriale beleid handhaaft, heb je een reëel probleem doordat sprake
is van dubbelloop. Het afschaffen van het categoriale beleid wordt rampzalig
voor de gemeenten bij de uitvoering. Het zal leiden tot een hoogfrequent bezoek
van mensen die ieder individueel en van tevoren en achteraf langs de sociale
dienst moeten om ondersteuning te krijgen voor de noodzakelijke kosten van
bestaan die zij zelf niet meer kunnen opbrengen. Wij hebben in het verleden
ervaren dat het niet-gebruik dan erg oploopt, vooral onder ouderen. Er was
sprake van 50% niet-gebruik. Dat is een weg die ik niet meer op wil. Het past
ook niet in deze tijd om een regeling toe te passen waarmee je de bureaucratisering
terugbrengt.Wat er ook niet goed aan is, is dat de regering heeft aangegeven dat zij
voor het jaar 2004 het categoriale beleid geheel wil afschaffen, maar wel
die 500 mln euro bij de gemeenten wil laten. Dat is het omgekeerde van wat
ik met het wetsvoorstel beoog. Ik wil een stuk terug naar rijksbeleid, naar
sturing door het Rijk, regelgeving door het Rijk en convenanten. Voor de gemeenten
moeten dezelfde regels bestaan. De regering stelt eigenlijk voor
dat de gemeenten met dat grote budget individueel aan de gang gaan. Men merkt
dan wel wie wat krijgt. De deur naar rechtsongelijkheid staat hiermee wagenwijd
open. Dat is een weg die wij niet kiezen.De heer Mosterd (CDA):Welk deel van de categoriale bijstand vervalt nu, procentueel en financieel?
Mevrouw Noorman houdt bepaalde categorieën over, maar heeft zij ook een
inschatting daarvan?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het is wat lastig te schatten. Het laatste onderzoek dateert van 1998
of 1999. Het is moeilijk voor de Kamer zichtbaar. Ik weet dat de regering
er ook niet zoveel kijk op heeft. Dat komt doordat de gemeenten nooit is gevraagd
om daarop te administreren. Ik kan het dus niet precies zeggen. Ik spreek
over ervaringsgegevens van een aantal gemeenten die ik in mijn achterhoofd
heb. Het vaste bedrag, de witgoedregeling, maakt daarvan het leeuwendeel uit.
Het is tweederde tot driekwart. Daarnaast is er vaak een regeling voor kinderen.
In een klein aantal gemeenten was er een eindejaarsregeling. Dat is wel goed
gedocumenteerd; daar is een onderzoek naar geweest. Het ging echter om een
klein aantal gemeenten en een relatief klein bedrag. Het leeuwendeel vervalt
dus en voor een deel valt het terug binnen lang-laag. De doelgroep is alleen
groter en anders samengesteld, namelijk geen arbeidsmarktperspectief terwijl
dat in de huidige regeling wel aan de orde is.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Kan mevrouw Noorman mij informatie verschaffen over de vraag hoe, in ronde
euro's gezien, de witgoedregeling zich verhoudt tot wat in het kader van lang-laag
wordt uitgekeerd?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ook dat is heel ingewikkeld, omdat er geen gemeente in Nederland is die
hetzelfde doet en gemeenten dit ook verschillend opbouwen. De ene gemeente
kent een vast bedrag en heeft daar bijvoorbeeld per kind iets bovenop. De
andere gemeente kent een vast bedrag en voorts nog iets voor ouderen. De derde
gemeente heeft een bedrag per huishouden of per alleenstaande en zo verder.
Het is derhalve bijna niet goed aan te geven. Wel kan ik zeggen dat de hoeveelheid
geld die aan categoriaal beleid in Nederland wordt uitgegeven, naar schatting
ongeveer 70 mln euro bedraagt. De regering rekent daar ook mee, want zij was
van plan dat uit de begroting te halen. Met de aanvullende financiering die
ten aanzien van lang-laag is voorzien, ook door het vorige kabinet, is er
sprake van een substantiële verhoging van dat budget. Wij gaan ervan
uit dat er meer geld naar de mensen gaat dan onder het huidige regime.Ik zeg er evenwel het volgende bij. Lang-laag heeft twee poten: de ene
is lang-laag en de andere is categoriaal beleid chronisch zieken, ouderen
en kinderen. Ik ga ervan uit dat naar de toekomst toe een veel groter aandeel
van het budget bijzondere bijstand – de VNG en Divosa hebben aangegeven
dat zij het herstellen van de balans beogen – besteed zal worden aan
de doelgroepenfinanciering: chronisch zieken, ouderen en jongeren, alsmede
kosten van kinderen. Hierdoor wordt dat grote budget wat meer geoormerkt op
de verschillende kostensoorten ten aanzien waarvan wij erkennen dat sprake
is van een tekort.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dan valt het dus niet uit te sluiten dat iemand die nu in een bepaalde
gemeente onder de witgoedregeling valt, in euro's minder ontvangt dan onder
het regime van een nieuwe Wet lang-laag?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat hoor ik wel eens meer zeggen, maar ik ben eens een tijdje precies
gaan kijken hoe het zit bij die gemeenten. Daarbij is mij gebleken dat gemeenten
hun witgoedregeling één keer per drie jaar of één
keer per vier of vijf jaar doen; soms doen zij het één keer
en dan het volgende jaar een klein beetje. Dat betekent dat als je het over
een periode van drie jaar bekijkt, ik eigenlijk geen gemeente ken die, als
het gaat om de witgoedregeling plus de faciliteiten voor kinderen, chronisch
zieken en ouderen zoals die in dit voorstel zitten, daar bovenuit komt.De heer Van der Vlies (SGP):In dit verband herinner ik aan mijn suggestie inzake de alleenstaande
ouders, meestal moeders, met kinderen onder de 5 jaar, die vrijgesteld zijn
van de sollicitatieplicht. Komt u daar nog apart over te spreken? Het heeft
hier wel mee te maken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kom daar nog apart over te spreken. U heeft gelijk om dit te willen
agenderen. Ik herinner mij dat u zelfs gezegd heeft met een amendement te
zullen komen als ik er niet naar genoegen op zou reageren. Ik kom er uitvoerig
op te terug.De voorzitter:Ik hoop dat het niet te uitvoerig zal zijn, want wij beginnen behoorlijk
in de tijd uit te lopen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan ga ik nu wat sneller door de zaken heen, voorzitter.Ik zou nog willen toelichten met betrekking tot chronisch zieken waarom
ik die drie kostensoorten heb opgenomen in het wetsvoorstel. Het is vanaf
1995, toen dit via een motie-Bakker/Noorman-den Uyl is geagendeerd in de Kamer,
niet gelukt om chronisch zieken te compenseren voor de verborgen kosten die
samenhangen met een chronische ziekte. Inmiddels is het, na tal van moties
en ook met behulp van onder meer het Nibud, wel helder dat de chronisch zieke
zonder een lichamelijke beperking een tekort heeft van zo'n 100 euro per jaar,
hetgeen niet gecompenseerd wordt, terwijl voor een chronisch zieke met een
lichamelijke beperking dit een bedrag is van zo'n 250 euro.Het aardige van dit voorstel zou zijn dat als het convenant waar ik op
uit ben en dat ook eigenlijk wel is toegezegd van de zijde van VNG, Divosa,
het Rijk en de Sociale alliantie, zo'n lijn zou volgen, je met dit wetsvoorstel
ervoor zou kunnen zorgen dat, in afwachting van welke regeling er nog geboren
wordt, de mensen niet langer hoeven te wachten op die compensatie. Het betreft
een compensatie die, omdat je chronisch ziekt bent, samenhangt met extra kosten.
Gegeven dat categoriale bijstand in beginsel gericht is op mensen met een
inkomen tot 130% van het minimumloon, bereik je de mensen die je ook moet
bereiken, namelijk de mensen die als regel van de fiscaliteit onvoldoende
gebruik kunnen maken omdat zij de drempel niet halen of omdat
zij onvoldoende heffingskorting hebben doordat zij al zoveel kosten hebben.
Ik beveel de regering aan om, mocht dit wetsvoorstel worden aangenomen, op
deze suggestie op deze wijze in te stappen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Bedoelt u dat u uw wetsvoorstel als aanvullend ziet op alle discussies
die wij via de fiscus proberen te voeren om de positie van gehandicapten en
chronisch zieken te verbeteren of deels als vervanging?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In eerste instantie is het aanvullend, omdat er nog niks is geregeld,
wat al zeven jaar het geval is. Mocht blijken dat men in staat is om via de
fiscus een passende regeling te treffen, dan is dit natuurlijk niet nodig.
De invalshoek is ook hierbij altijd: algemeen rijksbeleid gaat voor, specifiek
beleid als het nodig is. Is het via het rijksbeleid niet mogelijk om een voorziening
te treffen die wordt erkend als kostensoort voor mensen die het niet goed
zelf kunnen betalen, dan moet je dat specifiek doen. Dat is de insteek.Ik kom bij de kosten van kinderen. Wij hebben bijna geen regelingen meer
waarin het aantal kinderen een factor is, behalve de kinderbijslag, maar die
is slechts voor 30% kostendekkend, voor een inkomenstegemoetkoming. De kinderkorting
in de belasting kent twee categorieën: één kind of twee
of meer kinderen. Je zult er maar vier of soms meer hebben en op het minimum
zitten. Ik vind het belangrijk dat men in de categoriale bijstand tegemoet
wordt gekomen voor de kosten van kinderen, zoals veel gemeenten doen, zij
het lang niet allemaal en zeker niet voor dezelfde bedragen of leeftijdscategorieën.
De fractie van GroenLinks vroeg naar de mogelijkheid van de uitkering die
de Sociale alliantie noemt van 136 euro per kind per jaar. Daarover wil ik
geen uitspraak doen. Ik hecht eraan dat de partijen die zich bereid hebben
verklaard daarover een convenant te sluiten, te weten het Rijk, de VNG en
de Sociale alliantie, gezamenlijk een voorziening treffen en dat de gemeenten
die gezamenlijk hanteren. Wij vinden het belangrijk dat die voorziening er
komt.Ik wil een opmerking maken over de ouderen, de andere groep die gebruik
kan blijven maken van het categoriaal beleid. Doordat wij geen negatieve inkomstenbelasting
kennen, komt een aantal ouderen niet aan hun heffingskorting toe. Daardoor
hebben zij feitelijk te maken met een tekort. Juist met de categoriale toelage
voor ouderen die geen ander inkomen hebben dan de AOW en daarin soms ook tekorten
ervaren, is het mogelijk compensatie te geven. De ervaring met de individuele
bijzondere bijstand leert dat het niet-gebruik zo hoog is dat mensen niet
aan hun rechten toekomen.Ik wil nog een opmerking maken over de handhaving en de rechtsgelijkheid
tussen gemeenten. Ik heb al aangegeven dat er in de afspraken die aan dit
voorstel ten grondslag zullen liggen waarborgen moeten worden gerealiseerd.
Ik ga ervan uit dat dit zal lukken. De fractie van GroenLinks vraagt of de
aanvullende inkomenssteun meetelt als inkomen bij andere voorzieningen. Het
antwoord daarop is tamelijk simpel. Het Besluit invordering inkomstenbelasting
wordt zo gewijzigd dat het bedrag niet meetelt bij het verzamelinkomen. Dat
is overigens analoog aan andere toepassingen van bijzondere bijstand en het
huidige categoriaal beleid. Wat dat betreft, is er geen sprake van een wijziging.Ik wil iets zeggen over de relatie tot het kabinetsvoorstel. De CDA-fractie
heeft in haar inbreng aangegeven dat haar prioriteit ligt bij lastenmaximalisatie.
Dat idee is al eerder gewisseld, maar wij hebben er nog nooit een uitwerking
van gezien. Dat blijft dan ook lastig zolang wij niets hebben. De mensen wachten
al twee jaar op deze regeling, want die is toegezegd bij de begrotingen door
de vorige kabinetten. De consistentie van beleid en de betrouwbaarheid van
de overheid zijn zeker voor deze groep van belang. Misschien komt het er en
misschien past het er ook heel goed in, maar zover zijn wij niet. Het gaat
over nu en 1 januari a.s.De regering wil het categoriale beleid afschaffen in 2004. Ik heb al aangegeven
wat dit betekent: honderdduizenden mensen gewoon weer terug langs het loket
en niet-gebruik. Ik vind dat geen goed beleid. Ik heb grote bezwaren tegen
de wachttijd van vijf jaar, zeker nu wij in de afgelopen jaren in andere wetgeving
de driejaarstermijn hebben gehanteerd, niet alleen in de Wet schuldhulpverlening,
maar ook in de bijstand. Wij gaan ervan uit dat de aflossingscapaciteit geheel
is benut als men langer dan drie jaar een inkomen op minimum heeft, zoals
vroeger ook de instructie was van de rijksoverheid. Dat betekent dat je vanaf
dat moment ook bijzondere bijstand à fonds perdu krijgt. Het is niet
passend om dan nog twee jaar op een houtje te moeten bijten voor lang-laag.
Ik vind dat althans heel verwerpelijk en ik ben benieuwd naar wat de heer
Mosterd daarvan vindt.De heer Mosterd (CDA):Ik hoor graag eerst met welke voorstellen de regering komt. Wij gaan er
nog steeds van uit dat er in 2003 een goede regeling is voor de mensen die
langdurig op het minimum zitten, zodat zij op die manier kunnen worden geholpen.
Wij zeggen dus niet: wij zijn tegen uw voorstel en dat is het. Ik heb de regering
uitdrukkelijk uitgedaagd om aan te geven waarmee zij komt. Ik verwacht dus
dadelijk wel wat van de regering.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb vandaag een overleg gehad met de Sociale alliantie, die vanmorgen
een overleg had op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik
mocht met die alliantie praten, want zij heeft ook over het initiatiefwetsvoorstel
geadviseerd. Zij is doodongelukkig met wat er van regeringszijde op tafel
ligt. De regering noemt wel dezelfde bedragen als de bedragen die in het initiatiefwetsvoorstel
voorkomen, die trouwens al twee jaar geleden bij de indiening van de motie
aan de orde waren. Er kan echter geen enkel recht aan worden ontleend, want
gemeenten hebben de vrijheid om het wel of niet toe te passen. Het is mogelijk
dat een gemeente het bestaande categoriale beleid in 2003 handhaaft en daarenboven
nog iets extra's doet, maar niet voor deze bedragen en misschien ook niet
voor deze categorieën. Het is ook mogelijk dat een gemeente helemaal
niets doet, want dat mag ook. Dát staat haaks op de gedachte van het
terughalen van een stukje inkomensbeleid naar het Rijk en het introduceren
van meer gelijkheid en rechtvaardigheid tussen gemeenten, zoals verwoord in
het initiatiefwetsvoorstel. Op papier staat het leuk, maar in het "echie"
is er een grotere rechtsongelijkheid dan wij nu hebben.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Misschien kan mevrouw Noorman nog reageren op de uitspraak die ik haar
vorige week heb voorgelegd. De heer Bovens, wethouder in Maastricht, zegt
dat het afschaffen van de categoriale bijstand leidt tot een enorme bureaucratie
en een enorme afhankelijkheid van de individuele bijstandsgerechtigde, die
weer bij de gemeente moet aankloppen. Is dat ook haar perceptie of ziet zij
dat anders?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, mijnheer Bovens heeft dat heel goed gezien. Dat ligt ook voor de
hand, want hij is wethouder sociale zaken en heeft veel verstand van zaken.
Hij is daarin ervaringsdeskundige. Hij is overigens ook partijgenoot van de
heer Mosterd, maar daar zijn er wel meer van op bestuurlijk-gemeentelijk niveau.
De crux is dat de bestaande categoriale regeling er niet voor niets is gekomen,
want zij was noodzakelijk. Wij zien echter ook dat zij een belemmering kan
vormen voor toetreding tot de arbeidsmarkt. Dat hebben wij met ons voorstel
willen blokkeren. Wij willen ervoor zorgen dat toetreding tot de arbeidsmarkt
in alle situaties een aantrekkelijk perspectief is. Ons initiatiefwetsvoorstel
regelt dat.Er zijn vragen gesteld over de invoeringsdatum. Er is overleg geweest
met de VNG en Divosa, omdat de invoeringsdatum met terugwerkende kracht is
verschoven van 1 januari 2002 naar 1 januari 2003. De gemeenten denken dat
dat mogelijk is. Er zal zeker overleg nodig zijn, ook over de detaillering
van de uitvoering. De tekst die daarover in de nota naar aanleiding van het
verslag is opgenomen, is ook in overleg met de verschillende organisaties
geformuleerd. Zij steunen het wetsvoorstel ook. Ik denk dan ook dat de invoeringsdatum
geen problemen zal opleveren, gezien hetgeen al is gewisseld.De heer Van Dijke vroeg naar de hardheidsclausule. De hardheidsclausule
van artikel 11 van de Algemene bijstandswet is van toepassing. Ik heb dat
ook in de artikelsgewijze toelichting aangegeven. Er kan sprake zijn van kennelijke
hardheid, omdat het niet verwijtbaar is dat iemand niet kwam of niet eerder
van zich liet horen. In zo'n geval is artikel 11 van toepassing. In de nota
van wijziging is de termijn waarin men zich moet melden, verlengd tot 20 weken.
In de beginperiode zal men soepel zijn, want het is allemaal nieuw. Het is
wennen en mensen moeten worden voorgelicht. Dat moet je echt op een fatsoenlijke
manier doen.Ik heb overleg gevoerd met de belangenorganisaties. Zij kunnen zich vinden
in het voorstel en hebben aangegeven dat in de verdere uitwerking het operationaliseren
van het arbeidsmarktperspectief vraagt om objectieve criteria en het benutten
van bestaande gegevensbestanden. Wij vinden het arbeidsmarktcriterium van
belang en willen dit onderdeel laten zijn van het gehele voorstel, wegens
het bestrijden van de armoedeval. Terecht wordt in nauw overleg met de gemeenten
en met Divosa de uitwerking van dit criterium op uitvoeringsniveau plaats,
met een evenwichtige balans tussen rechtmatigheid, doeltreffendheid en efficiency.Het amendement-De Ruiter op stuk nr. 13 betreft het behoud van de huidige
categoriale bijstand. Ik ontraad het aannemen van dit amendement, omdat het
huidige categoriale beleid conflicteert met lang-laag, leidt tot een heel
onduidelijke situatie en voorbijgaat aan de nadrukkelijke bedoeling om in
het nieuwe categoriale beleid de doelgroepen en kostensoorten te uniformeren.Het amendement-De Ruiter op stuk nr. 14 gaat over de mogelijkheid om parttime
werkenden of niet-werkenden met uitzicht op werk op minimumniveau ook in aanmerking
te laten komen voor lang-laag. Voor mensen die wel geheel of gedeeltelijk
kunnen werken, geldt het systeem van de arbeidsheffingskorting in de belasting.
Als je vindt dat die te laag is, moet je de korting aanpassen, om ervoor te
zorgen dat werken altijd loont. Dat moet namelijk het uitgangspunt zijn. Lang-laag
is daarvoor echter niet het compensatie-instrument.Noorman-den UylAlleenstaande ouders met kinderen jonger dan 5 jaar hebben een ontheffing
van de sollicitatieplicht, evenals mensen van 57,5 jaar en ouder en anderen
die door B&W zijn aangewezen. In het wetsvoorstel is wel voor WAO'ers
een duidelijke bepaling opgenomen. Bij arbeidsongeschiktheid tussen 80 en
100% wordt aangenomen dat er geen arbeidsmarktperspectief is, in elk geval
in het kader van lang-laag. Ik heb er nog eens goed over nagedacht en daarbij
ook de efficiency en de eenvoud van de uitvoering betrokken. Aan de ene kant
mogen wij er niet van uitgaan dat iemand die een kind van jonger dan vijf
jaar heeft, niet geschikt zijn voor de arbeidsmarkt. Er zijn jonge alleenstaande
vrouwen die het ouderschap goed kunnen combineren met een baan.
Aan de andere kant is dit voor een groot deel van hen een te groot probleem.
Wij hebben ook bepaald dat er geen terugbetalingsverplichting is indien men
erin slaagt om in het desbetreffende jaar aan het werk te komen. Verder kunnen
er met deze ouders afspraken worden gemaakt over scholing, gevolgd door een
baan. In een aantal steden zijn er mooie projecten op dit gebied. Om deze
redenen vind ik, dat deze mensen tot de doelgroep behoren. Het lijkt ons een
substantiële vereenvoudiging, zonder dat dit een belemmering behoeft
op te leveren voor de toegang tot de arbeidsmarkt. Als alleenstaande ouder
weet je dat je toekomst de arbeidsmarkt is, in combinatie met zorg. Ik heb
hiervoor een nota van wijziging voorbereid. Ik zal ervoor zorgen dat deze
aan de leden wordt uitgereikt.Ik heb een aantal vragen voor de staatssecretaris. Welke rechtszekerheid
wordt de mensen geboden in de regeling die hij voor 2003 voorstelt? Hoe moet
de gemeente omgaan met dubbele verstrekkingen? Daarover bestaat grote onduidelijkheid.
Aan de ene kant is aangegeven dat het zou gaan om een inkomensondersteuning
van 450 euro per jaar aan gezinnen, maar aan de andere kant is het aantal
gezinnen dat dit bedrag de facto zal krijgen, waarschijnlijk maar heel klein.
Niemand weet welke gezinnen hiervoor in aanmerking komen. Hoe kijkt de staatssecretaris
hier tegenaan? Wil hij het geld bestemmen voor mensen die al vijf jaar een
laag inkomen hebben of drie jaar, zoals de FNV in een persbericht heeft gemeld?Tot slot merk ik nog op dat dit voorstel het enige noch het laatste antwoord
is op de problemen die in de aanhef van mijn inleiding zijn geschetst. Het
is wel een antwoord dat ertoe doet. Het is een serieus te nemen voorstel dat
door de meer dan zestig organisaties die zich het meest betrokken voelen bij
minima en kwetsbaren breed wordt gedragen. Dat zijn maatschappelijk organisaties
die vinden dat nu de tijd is aangebroken om deze weg in te slaan. Ik zeg er
meteen bij: dit is niet het enige voorstel en het is ook niet het laatste
antwoord, maar het is wel het goede antwoord op dit moment. Daarom vraag ik
de steun van de Kamer.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Vanavond heb ik de taak de Kamer te adviseren over het wetsvoorstel
lang-laag van mevrouw Noorman-den Uyl. Daarbij past dat ik niet te veel "zendtijd"
in beslag neem, want het gaat hier in de eerste plaats om de rechtstreekse
dialoog tussen de opsteller van het wetsontwerp en de Tweede Kamer. Ik hecht
er wel aan te beginnen met op te merken dat ook ik mij aansluit bij degenen
die in eerste termijn met grote bewondering spraken over de grote hoeveelheid
werk die verzet is om het wetsvoorstel tot stand te brengen en over de gedegenheid
van het wetsvoorstel. Ik ken mevrouw Noorman-den Uyl nu sinds een maand of
vijf en ik heb moeten constateren dat zij zeer bij dit onderwerp betrokken
is, er erg veel van af weet. Zij is niet alleen in intellectuele zin betrokken
bij de groep waar het hier om gaat, maar ook in sociale zin. In die context
spreken wij vanavond met elkaar. Uit de verschillende dialogen blijkt ook
dat het hier niet gaat om een technische, emotieloze uitwisseling van zaken.
Het gaat hier echt om de vraag wat moet worden gedaan om mensen in dit land,
die het langdurig heel moeilijk hebben, zo goed mogelijk te ondersteunen.Voorzitter. In algemene zin wil ik opmerken dat voor mij op het lastige
hoofdstuk van de bijstand geldt dat wij collectief in Nederland met elkaar
de afspraak hebben gemaakt dat wij elkaar niet door het ijs laten zakken als
iemand financieel in de problemen komt te zitten. Dan zijn wij er voor elkaar.
Dat is voor mij een belangrijk element in de filosofie van de bijstandswet.
Daarbij zijn twee dingen belangrijk. Ten eerste een adequaat inkomensniveau.
Ten tweede voldoende stimulansen voor mensen om uit de bijstandssituatie weer
aan de slag te gaan. Dat brengt onmiddellijk het lastige onderwerp van de
armoedeval in beeld. Wij weten dat categoriale regelingen verschillende nadelen
hebben. In de eerste plaats komen veel mensen in aanmerking voor dat soort
regelingen die daar misschien eigenlijk niet echt behoefte aan hebben, terwijl
wij weten dat mensen die de ondersteuning echt nodig hebben vaak met te weinig
geld naar huis gaan. Dat betekent dat, los van de problematiek van de armoedeval,
die direct gekoppeld is aan de categoriale regelingen, de individuele bijzondere
bijstand verreweg te prefereren is boven het hebben van allerlei categoriale
voorzieningen. Daarbij wil ik opmerken dat er nog wel eens wordt gesproken
over de enorme gevolgen die het afschaffen van categoriale bijstand zou hebben
voor de uitvoeringssystematiek bij de sociale diensten. Ik vind dat daarbij
schromelijk overdreven wordt. Ik baseer dat op de gesprekken die ik in het
veld heb en op de werkbezoeken. Het staat gemeenten wel degelijk open om ook
die individuele bijzondere bijstand vorm te geven op zodanige wijze, dat het
niet hoeft te leiden tot een enorme explosie van bureaucratie en administratie.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik vind deze opmerking curieus. Terwijl het kabinet er alles aan doet
om die bureaucratische rompslomp tot het minimum te beperken, doet de staatssecretaris
er hier tamelijk laconiek over. Wat vindt u van mensen die hierdoor weer tot
loketafhankelijkheid worden gedwongen? Men moet voor een aanvraag naar een
loket toe. Naar mijn mening behoort men zich te kunnen beroepen op rechten.Staatssecretaris Rutte:Het is belangrijk dat de twee kanten van de medaille goed gemarkeerd worden.
Enerzijds wijs ik op het risico van categoriale bijstandsregelingen in het
kader van de armoedeval. De mensen die het echt nodig hebben, krijgen te weinig
geld of er komt geld terecht bij mensen die het niet meer nodig hebben. Ik
kom allerlei witgoedregelingen tegen, maar ook andere inkomensondersteunende
regelingen die met dit wetsvoorstel nog overeind blijven. Anderzijds is de
vraag op welke wijze wordt omgegaan met het bureaucratische aspect. Op een
bijna cartooneske wijze wordt besproken hoe dit moet gaan. Het staat gemeenten
wel degelijk vrij om in een aantal gevallen de regeling zo op te zetten dat
deze met een minimum aan bureaucratie en met een minimum aan een "met de pet
in de hand"-gevoel kan worden uitgevoerd. Er moet maatwerk worden geboden
aan de persoon die op dat moment in aanmerking komt voor extra inkomensondersteuning.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Mijn ervaring met bijstandscliënten is, zeker als
zij langdurig in de bijstand zitten, dat hun gevoel van eigenwaarde meer en
meer onder druk komt te staan. Als wij kunnen voorkomen dat zij zich bij het
loket moeten melden, kunnen wij het verlies aan eigenwaarde enigszins temperen.
Dat moet voor u toch ook een belangrijk doel zijn.Staatssecretaris Rutte:De wijze waarop wij de bijstand inrichten, is volstrekt helder. Ik ben
overigens positief over de professionaliteit van de uitvoering. De werknemers
bij de sociale dienst hebben een goed niveau. Er wordt hard gewerkt. Helaas
zijn er enkele sociale diensten nog niet op orde, maar er wordt overwegend
door kwalitatief hoogwaardige mensen met grote inzet gewerkt. De uitvoering
raakt het volle spectrum van de wijze waarop wij in Nederland op een beschaafde,
humane, correcte manier elkaar helpen, zodat als u en ik in die situatie zitten,
wij niet het gevoel krijgen dat je daar met de pet in de hand moet staan.
Wij moeten echter ervoor oppassen dat het financieel te onaantrekkelijk en
te lastig wordt als men gaat werken. Die armoedeval is een bijzonder serieus
thema. Wij weten dat de categoriale regelingen daar in ernstige en in toenemende
mate aan hebben bijgedragen. Die afweging moeten wij in de volle breedte maken.
Dat doet niets af aan de belangrijke randvoorwaarden ten aanzien van de wijze
waarop een en ander vervolgens wordt ingericht.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De staatssecretaris heeft al vaker gezegd dat wat de categoriale bijstand
betreft, sommigen te veel krijgen en anderen te weinig. Ik denk dan dat mensen
eerder te weinig krijgen dan te veel, maar goed. De staatssecretaris gaat
af en toe op werkbezoek. Dat doe ik ook. Het is dan maar net wat je wilt horen.
Kan hij zijn opmerkingen terzake cijfermatig onderbouwen? Ik vind dat hij
op basis van wat vage constateringen vergaande conclusies trekt. Ik vraag
hem dus om met feiten te komen.Staatssecretaris Rutte:Mevrouw Van Gent, over de gevolgen van allerlei inkomensondersteuning
voor de armoedeval is in het verleden in dit huis al voldoende gesproken.
U weet net zo goed als ik dat er geen cijfers zijn over waar het geld het
doel treft en waar het tekortschiet. Maar u kent ook die gevallen, en ik ken
ze zeker, waarbij mensen aangeven dat zij binnen de systematiek van de categoriale
regelingen echt tekortkomen om een probleem op te lossen. Tegelijkertijd weet
je dat de categoriale regelingen bij mensen terechtkomen waarvan je je in
sterke mate moet afvragen of daar het geld naartoe moet, dus of die mensen
een probleem hebben wat op die manier financieel moet worden afgedekt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Dat is precies mijn punt. De staatssecretaris zegt een beetje
meewarig: ach mevrouw Van Gent, die vraag kan ik toch niet beantwoorden. Hij
voert de onderwerpen te veel of te weinig als de hoofdreden waarom hij vindt
dat de categoriale bijstand afgeschaft moet worden. Ik mag dan toch wel aan
deze staatssecretaris als vertegenwoordiger van de regering vragen, dit soort
dingen nader te onderbouwen en feiten aan te dragen, zodat de Kamer te zijner
tijd op basis van feiten een afweging kan maken over de toekomst van de bijstand
en de categoriale bijstand?Staatssecretaris Rutte:Het hoofdargument dat ik heb genoemd tegen de categoriale bijstand is
de armoedeval. Als door de categoriale bijstand te grote sommen geld bij de
mensen terechtkomen, moet dit aspect worden afgewogen in het perspectief van
de armoedevalproblematiek. Daarover zijn cijfers bekend en daarover zijn ook
stukken in dit huis aanwezig. Vanmorgen bleek mij dat zelfs dit jaar nog,
of vorig jaar, maar in ieder geval recentelijk in de Kamer is gesproken over
het serieuze probleem van de armoedeval.Het voordeel van de individuele bijzondere bijstand boven het geheel van
de categoriale regelingen – maatwerk – is zeer relevant. Dat doet
niets af aan hetgeen de heer Van Dijke zegt over de professionele manier waarop
dit in de praktijk moet worden uitgewerkt, een manier waarbij mensen niet
het gevoel mogen krijgen dat ze met de pet in de hand naar de sociale dienst
moeten. Dat is ook waar. In de praktijk wordt er hard aan gewerkt om dat zo
te doen.Hier wil ik nog een ding aan toevoegen. Ook voor de categoriale regelingen
geldt wel degelijk dat nagegaan moet worden of betrokkenen daarvoor in aanmerking
komen. Het beeld dat soms ontstaat dat helemaal geen bureaucratie vastzit
aan de categoriale regelingen, is niet terecht. Deze te simpele voorstelling
van zaken die soms wordt gemaakt, wil ik in deze discussie toch noemen, zodat
we in dit opzicht alle feiten goed kunnen afwegen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben niet begonnen over te veel of te weinig. De staatssecretaris heeft
dat expliciet genoemd. Ik vraag hem gewoon of hij dat nader kan onderbouwen.
Hij houdt een heel verhaal, maar hij onderbouwt het niet. Ik vind wel dat
hij de plicht heeft om dat te doen.Staatssecretaris Rutte:Het is heel toevallig, maar ik verneem net dat naar de categoriale regelingen
en de werking daarvan in april 2002 een feitenonderzoek is verricht door een
groot onderzoeksbureau.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De staatssecretaris kende dat niet.Staatssecretaris Rutte:Ik heb net eerlijk gezegd dat ik mijn verhaal helemaal niet heb gebaseerd
op onderzoeken. Ik heb gezegd dat mij door eigen waarneming in de afgelopen
vier maanden is gebleken dat het op te grote schaal voorkomt dat mensen bij
categoriale regelingen niet goed worden geholpen. Op het probleem wordt niet
met scherp geschoten, maar met hagel. De superioriteit van maatwerk heeft
echt mijn voorkeur boven een categoriale regeling. Ik heb mij niet gebaseerd
op onderzoeken, maar op eigen waarnemingen en de vele gesprekken die ik heb
gevoerd over de nadelen van de categoriale regeling. Als hoofdbezwaar tegen
de categoriale bijstand heb ik de invloed hiervan op de armoedeval genoemd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In de stukken beweert mevrouw Noorman heel duidelijk dat haar wetsvoorstel
helemaal geen invloed heeft op de armoedeval, omdat het om twee verschillende
kwesties gaat. Ik vind dat de staatssecretaris daar nu wel heel makkelijk
aan voorbijgaat. Ik had net als mevrouw Van Gent de indruk dat de staatssecretaris
de bureaucratie en het feit dat sommige mensen te veel en andere mensen te weinig krijgen, als belangrijkste argumenten naar voren bracht.
Van het eerste argument ben ik overigens ook nog niet overtuigd. Het interview
met de heer Bovens, voorzitter van de commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van de VNG, is wat dat betreft heel illustratief. Hij weet echt heel goed
waar het over gaat en hij zegt dat hij met een enorme bureaucratie te maken
krijgt als de categoriale bijstand wordt afgeschaft. Ik vind dat de staatssecretaris
daar toch iets te makkelijk aan voorbijgaat.Staatssecretaris Rutte:Ik heb aangegeven dat ook bij de categoriale bijzondere bijstand de uitvoering
wel degelijk wordt gecontroleerd. Er wordt nagegaan of de mensen die daarop
een beroep doen, min of meer voldoen aan de voorwaarden van die categoriale
regelingen. Dat vraagt ook om een administratieve ondersteuning, dat vraagt
ook om een element van bureaucratie, om het met een negatief woord te zeggen.
Ik heb ook aangegeven dat gemeenten wel degelijk de mogelijkheid hebben de
individuele bijzondere bijstand zodanig te organiseren dat de administratieve
lasten tot een minimum worden beperkt. Nog belangrijker is het om het punt
dat de heer Van Dijke noemt – de pet in de hand – te voorkomen
en ervoor te zorgen dat de uitvoering als zodanig voldoet aan de hoge eisen
die wij daaraan willen stellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat kan de staatssecretaris hier makkelijk stellen, maar ik heb nog weinig
wethouders gesproken die het op dit punt met de staatssecretaris eens zijn
en zeggen dat het maar over een beetje meer of een beetje minder bureaucratie
gaat. Ik zie wel degelijk een zeer wezenlijk verschil. Ik wil de staatssecretaris
daarom vragen de Kamer daarover in ieder geval preciezer te informeren. Dat
is in het belang van de debatten die wij hier wellicht volgend jaar over een
nieuwe bijstand voeren.Staatssecretaris Rutte:Ongetwijfeld komen wij hierover dan nog uitgebreid te spreken. Ik wil
mijn advies op dit punt afronden. Ik wil deze Kamer voorhouden dat een categoriale
bijstand allereerst grote nadelen heeft op het gebied van de armoedeval. Als
het gaat om de bureaucratie en de administratieve lasten moeten wij oppassen
om niet in bijna cartooneske zin te praten over de verschillen tussen administratieve
lasten door categoriale regelingen en administratieve lasten door individuele
bijzondere bijstand.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Draagt het initiatiefwetsvoorstel-Noorman-den Uyl nu wel of niet bij aan
de armoedeval?Staatssecretaris Rutte:Ja, het draagt bij aan de armoedeval. Dat komt omdat er te veel categoriale
regelingen overeind worden gehouden. Mevrouw Noorman sprak al over allerlei
categoriale regelingen op het gebied van de ziektekosten en de woonlasten.
Die elementen dragen daaraan bij.Een ander element dat meegewogen moet worden bij de vraag hoe mensen aan
de slag kunnen worden geholpen en hoe de aanmoediging daartoe maximaal kan
plaatsvinden is het volgende. Het is van belang dat wij de mensen in het land
niet het perspectief mogen ontnemen om weer een baan te vinden. Dit is een
algemene opmerking. Ik stel niet dat dit het gevolg is van aanneming van het
wetsvoorstel van mevrouw Noorman. Het is echter een belangrijk uitgangspunt
bij de discussie over de inrichting van de bijstand. Naast een adequate inkomensondersteuning
zijn de aanmoediging en de stimulering om aan de slag te gaan heel belangrijk.
Uiteindelijk is belangrijk dat mensen de baan als einddoel voor ogen kunnen
houden. Dat heeft grote gevolgen voor de toets op het arbeidsmarktperspectief.
Naar mijn gevoel zal dat een belangrijk element zijn in een wetsvoorstel of
in de nieuwe bijstandswet.Ik ben tot de conclusie gekomen dat het perspectief op het arbeidsmarktpotentieel
en het antwoord op de vraag of er kansen zijn om op de arbeidsmarkt weer aan
de slag te komen achteraf en niet vooraf moeten worden vastgesteld. Alleen
als gekeken wordt op een moment dat er voldoende tijd is verlopen kan vastgesteld
worden of het arbeidsmarktperspectief er daadwerkelijk is.Voordat ik tot mijn advies kom, zeg ik een paar dingen over de vragen
die zijn gesteld. Ik ga tevens in op de vraag hoe het kabinet aankijkt tegen
het overgangsjaar 2003. Dat is nadrukkelijk een overgangsjaar. Wat wij in
het jaar 2003 doen op het terrein van inkomensondersteuning van mensen die
langdurig op het minimum zitten, zal altijd een plek moeten hebben bij de
vraag hoe wij het op langere termijn willen organiseren. Zoals de Kamer weet
ligt er een Strategisch akkoord en is er gewerkt aan een nieuwe wet op de
bijstand en aan een nieuwe bijstandswet. Daarin wordt het Strategisch akkoord
uitgewerkt en wordt een plek gegeven aan het vraagstuk van de inkomensondersteuning
voor langdurige minima. De manier waarop het in 2003 wordt ingericht, moet
anticiperen op de manier waarop het in de toekomst wordt georganiseerd. De
bestaande context en de toekomstige context zijn relevant.Wij hebben gesproken met de sociale partners in het najaarsoverleg. Er
is daarbij niet veel tijd geweest om een en ander uit te werken. De duidelijk
intentie van het najaarsakkoord is om de gemeenten de ruimte te geven voor
extra ondersteuning. Daarbij zijn concrete bedragen genoemd, in lijn met de
bedragen die in het initiatiefwetsvoorstel-Noorman-den Uyl staan om mensen
die langdurig op het minimum zitten extra inkomensondersteuning te geven.
Er zijn macrobedragen voor ingeboekt om het te financieren. In de kabinetsbrief
op het najaarsakkoord is aangegeven hoe het bedrag zodanig verder verhoogd
kan worden dat er voldoende geld is om serieus werk van het probleem te maken.
Wij zijn nu samen met de VNG en de Sociale alliantie bezig om dat verder uit
te werken en te bepalen hoe dat in concreto zijn plek moet krijgen. Als mij
wordt gevraagd of ik drie of vijf jaar wil, moet ik zeggen dat ik dat antwoord
niet kan geven. Over de vraag of het na drie of vijf jaar moet worden gegeven,
heb ik geen mening, omdat ik vaststel dat in het belang van het anticiperen
op de nieuwe situatie in 2004 en uitgaande van de bestaande context aan de
gemeenten ruimte moet worden gegeven om er een plek aan te geven binnen het
raamwerk dat wij gaan afspreken. Er zijn veel gemeenten die nu na drie, vier
of vijf jaar mensen al extra inkomensondersteuning geven. De termijnen verschillen
nogal tussen de gemeenten. Ik wil daar uitdrukkelijk ruimte
voor laten. Ik hoor ook uit gemeenteland het verzoek: probeer ons niet voor
2004 helemaal vast te leggen op details en op drie, vier of vijf jaar, maar
geef ons de ruimte om maatwerk toe te passen, zodat wij maximaal kunnen anticiperen
op 2004.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het lijkt mij dat u dan een probleem hebt met de vakbeweging, omdat er
een heel duidelijk verschil in interpretatie bestaat tussen u en de vakbeweging
over wat er in het najaarsakkoord is afgesproken. Als ik het goed heb, moet
dat aanstaande vrijdag worden ondertekend. De vakbeweging zegt nadrukkelijk
dat drie jaar is afgesproken. Volgens mij kunt u hier dus niet weg komen door
simpelweg te zeggen: ik doe er maar geen uitspraak over.Staatssecretaris Rutte:In de tekst van het kabinetsstandpunt over het najaarsakkoord is geen
termijn van drie, vier of vijf jaar genoemd om de door mij vermelde reden.
Wij hebben altijd gedacht dat het van belang is dat wij gemeenten in 2003
zoveel mogelijk laten anticiperen op de situatie die zich gaat voordoen in
2004. Wel moet dat gebeuren binnen de kaders van goede afspraken tussen het
departement, kabinet, VNG en Sociale alliantie. Toen de vakbeweging in dat
overleg vroeg waar die 40 mln vandaan komt, hebben wij gezegd dat die rechtstreeks
komt uit de begroting voor 2003 zoals die oorspronkelijk luidde. Er stond
38 mln in als onderdeel van het dekkingsplan voor een lang-laagregeling, uitgaande
van een referteperiode van drie jaar. Dat is het enige moment in het overleg
geweest waarop die termijn van drie jaar is genoemd en waarop werd vermeld
dat die 38 mln, afgerond 40 mln, in de begroting stond vóór
de amendering door de motie-Van Beek. Het zal ook wel in het verslag staan.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Als men teruggrijpt op dat bedrag, is het toch volstrekt logisch om ervan
uit te gaan dat de driejaarsgrens geldt? Bij een vijfjaarsgrens zou je toch
op een ander bedrag uitkomen?Staatssecretaris Rutte:In alle gesprekken leidend tot de tekst van het kabinetsstandpunt en ook
op de ochtend van de discussie erover is altijd helder geweest dat wij geen
termijn in de tekst zouden opnemen, omdat wij het simpelweg er niet over eens
zouden worden of dat drie of vijf jaar zou moeten zijn. Toen de vraag kwam
of de 40 mln te vergelijken zou zijn met het bedrag dat oorspronkelijk in
de begroting stond, was ons antwoord dat het gaat om het bedrag dat onderdeel
was van een dekkingsplan voor een lang-laagregeling, gebaseerd op drie jaar.
Ik weet niet of u zelf ooit bij dat soort onderhandelingen betrokken bent
geweest, maar u zult zich kunnen voorstellen dat het uitdrukkelijk in de tekst
zou hebben gestaan als het nadrukkelijk de afspraak was geweest. Het staat
er niet in, juist ook omdat wij als kabinet hebben gezegd dat het belangrijk
is de gemeenten de ruimte te geven om binnen een duidelijk raamwerk maatwerk
te kunnen bieden, anticiperend op de situatie in 2004 met een nieuwe bijstandswet
en uitgaande van de bestaande wijze waarop de gemeenten omgaan met inkomensondersteuning
voor langdurige minima. Je weet dan dat je praat over een range van drie tot
vijf jaar, afhankelijk van de gemeente.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat betekent dat het raamwerk de termijn oprekt naar vijf jaar en dat
u dat eigenlijk wel best vindt.Staatssecretaris Rutte:Nee, in het raamwerk zal als het aan mij ligt noch drie noch vijf jaar
worden genoemd, want nogmaals, die gesprekken zijn gaande, misschien raak
ik, raakt het kabinet, in die gesprekken ervan overtuigd dat wij het anders
moeten invullen. Mijn insteek is de gemeenten de kans te geven te anticiperen
op 2004, uitgaande van de context van de situatie waarin zij zich nu bevinden.
Ik wil goede afspraken maken met de gemeenten over hoe wij er invulling aan
geven, uitgaande van de twee markante punten van waar wij nu en over een jaar
staan. Wij willen dit echter niet helemaal dichtregelen met uitgebreide regelgeving,
wetgeving of wat dan ook, omdat dit gevolgen zal hebben voor de manier waarop
gemeenten kunnen toewerken naar een situatie in 2004.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik begrijp dat de staatssecretaris dit niet wil dichtregelen, maar hij
wil het wel begrenzen. Dan is de vraag waar hij de grens legt.Staatssecretaris Rutte:Ook dat wil ik niet. Ik wil het niet eens begrenzen op vijf jaar.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ook niet op drie jaar.Staatssecretaris Rutte:U praat steeds over drie of vijf jaar. Ik geef aan dat ik helemaal niet
wil praten over drie, vier of vijf jaar. Ik weet dat er op dit vlak heel veel
gebeurt bij de gemeenten. Ik wil met de VNG goede afspraken maken over een
raamwerk voor de uitwerking van de afspraken die in het kader van het najaarsakkoord
zijn gemaakt. Die gesprekken verlopen in goede sfeer en zullen in de komende
tijd worden vervolgd. Uiteindelijk willen wij een goede set afspraken samenstellen
die het voor de gemeenten mogelijk maakt om maximaal te anticiperen op de
situatie in 2004. De gemeenten vragen daar ook om. De gemeenten zeggen tegen
mij: leg ons niet vast op allerlei gedetailleerde regels die te veel neigen
naar een afspraak voor drie of vijf jaar. Zij vragen om enige ruimte, maar
willen wel de intentie markeren dat al in 2003 een serieuze extra inspanning
wordt geleverd voor de mensen met een langdurig minimum, inclusief concrete
bedragen. Ik zeg met de heer De Ruiter van de SP dat wij de gemeenten het
vertrouwen moeten schenken dat zij binnen de afspraken daaraan mede invulling
geven.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Hoe kunnen de belangen van een individuele bijstandscliënt in een
willekeurige gemeente worden gewaarborgd? Hoe kan iemand die al lang van een
uitkering afhankelijk is, worden ondersteund in het zoeken naar een oplossing
voor zijn tekort?Staatssecretaris Rutte:De enige manier om die waarborg keihard te geven, is wetgeving of duidelijke
bestuurlijke besluiten op landelijk niveau...De heer Van Dijke (ChristenUnie):Nu heeft u genoeg gezegd.Staatssecretaris Rutte:...en dat wil ik niet.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U wilt dus niet waarborgen dat betrokkene een recht kan
doen gelden op een extra uitkering als hij al lang in een uitkeringssituatie
verkeert?De voorzitter:Wij keren nu terug naar het wetsvoorstel van mevrouw Noorman, want dit
debat ontaardt zo langzamerhand in een breed debat over hele andere onderwerpen.
U lokt dat uit en de staatssecretaris probeert u te bedienen. Ik wil echter
dat u terugkeert naar het wetsvoorstel dat nu aan de orde is.Staatssecretaris Rutte:Ik wil het najaarsakkoord uitvoeren. Het najaarsakkoord zegt dat wij in
2003, anticiperend op de situatie in 2004, een serieuze inspanningsverplichting
zullen leveren voor mensen die op het bestaansminimum leven. Als wij in dit
kader tot goede raamafspraken kunnen komen, heb ik vertrouwen in wat gemeenten
vermogen te doen binnen zo'n raamwerk.De voorzitter:Ik verzeker de leden dat als zij zo doorgaan, ik ervoor zal zorgen dat
de tweede termijn vannacht zal plaatsvinden. Dan zal ik schorsen voor de avondpauze.
Dit gaat echt te ver. De staatssecretaris vervolgt zijn betoog en de leden
bewaren hun opmerkingen voor een tweede termijn van ieder twee minuten.Staatssecretaris Rutte:Ik heb in het algemeen willen aangeven hoe wij werken aan de concretisering
van de afspraken die in het najaarsoverleg zijn gemaakt, zodanig dat er voor
mensen maximale zekerheid is binnen de context van goede raamwerkafspraken.
Wij zullen duidelijk markeren waar wij nu staan en waar wij over een jaar
willen staan.De bedragen die in het wetsvoorstel zijn genoemd voor de doelgroep, zijn
exact gelijk aan de afspraken in het najaarsakkoord. Het verschil is dat in
het wetsvoorstel heel duidelijk een markering van drie jaar is opgenomen,
terwijl in het najaarsakkoord ruimte is gelaten voor anticipatie op 2004 en
voor de mogelijkheid om maximaal rekening te houden met hetgeen nu al in de
gemeenten gebeurt.De vraag van de heer Van Dijke of het bedrag van 38 mln euro voldoende
is om eventueel ook van drie jaar uit te gaan, heb ik eigenlijk al beantwoord.
Dit bedrag is direct afkomstig uit het dekkingsplan dat nodig was om drie
jaar op te nemen in de begroting voor 2003.Ik kom tot een afronding en tot mijn advies aan de Kamer. Ik kijk naar
het wetsvoorstel door twee lenzen. Door de eerste lens bezie ik hoe het wetsvoorstel
omgaat met de inkomensondersteuning in de breedte zoals die op gemeentelijk
niveau plaatsvindt. Ik kom tot de conclusie dat de categoriale regelingen
in het wetsvoorstel op een te grote schaal overeind blijven. In dat licht
waarschuw ik dit huis voor de negatieve gevolgen voor de armoedeval. Het wordt
met het aannemen van het wetsvoorstel moeilijker om mensen te activeren en
te stimuleren om aan de slag te gaan.De tweede lens door welke ik naar dit wetsvoorstel kijk, is de vraag hoe
het wetsvoorstel omgaat met het arbeidsmarktperspectief en hoe dat wordt vastgesteld.
De enige sluitende manier waarop je dat kunt doen, is naar mijn overtuiging
het vaststellen van het arbeidsmarktperspectief achteraf en niet zoals in
het wetsvoorstel staat, vooraf.Het wetsvoorstel staat op majeure onderdelen, zowel qua filosofie als
qua uitwerking, haaks op het Strategisch akkoord en de concepten voor de nieuwe
bijstandswet – waaraan wij nu werken – die voortvloeien uit het
Strategisch akkoord. De invoering daarvan is voorzien op 1 januari 2004. Dit
betekent dat los van de inhoudelijke argumenten, ook praktisch en bestuurlijk
een invoering van dit wetsvoorstel in 2003 majeure gevolgen zal hebben voor
de gemeenten, omdat heel veel overhoop zal worden gehaald voor een jaar. Gemeenten
moeten namelijk ook al aan de slag met het treffen van voorbereidingen voor
de invoering van de nieuwe wet. Mijn conclusie moet dan ook zijn dat ik de
Tweede Kamer adviseer om dit wetsvoorstel niet aan te nemen.De voorzitter:Wij komen bij de tweede termijn van de Kamer. Op mijn lijst staan twee
mensen, maar ik vermoed dat meer leden het woord willen voeren. De heer Mosterd
mag beginnen. De sprekers krijgen drie minuten.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter. Ik begin met het uitspreken van mijn waardering voor de manier
waarop mevrouw Noorman haar voorstel hier vol enthousiasme heeft verdedigd
en voor al het werk dat zij erin heeft gestopt.Ik kom terug op mijn eerste termijn. Daarin heb ik gezegd, waardering
te hebben voor het steven om iets te doen voor mensen die langdurig op het
minimum staan. Mogelijkerwijs nemen wij nu echter een wet aan die over een
jaar weer moet worden ingetrokken, omdat het kabinet heeft afgesproken om
met een andere systematiek te komen. Dat bezwaar blijft voor mij overeind.
Toch willen wij nadrukkelijk iets doen voor 2003. Het valt niet te verdedigen
dat, omdat het nu moeilijk uitkomt om deze wet te steunen, de mensen in 2003
blijven zitten met hun problemen. De staatssecretaris heeft in dat verband
aangegeven dat de regering komt met een voorstel. Hij is in overleg met de
VNG om dat nog verder uit te werken. Materieel zou dit kunnen betekenen dat
er evenveel geld komt voor de regeling van mevrouw Noorman als voor de regeling
van de regering. In principe zouden dus evenveel mensen die langdurig op het
minimum staan, kunnen worden geholpen.De CDA-fractie vindt dat de categoriale bijstand moet worden omgevormd
tot meer maatwerk; de regering wil dat ook. Onder voorwaarden willen wij daarom
liever afwachten waarmee de regering straks komt. Ik wil haar daarbij wel
een aantal punten nadrukkelijk meegeven. Ik heb al laten blijken dat voor
die drie of vijf jaar niet moet gelden: laat de gemeenten het zelf maar uitzoeken.
Deze periode kan nuttig worden gebruikt; daarvoor zijn ook middelen. Eerlijk
gezegd snap ik niet waarom de gemeenten bezwaar zouden hebben tegen die drie
jaar, als er een dekking is. Met maatwerk kunnen die drie jaar worden overbrugd.Wij leggen een behoorlijke verantwoordelijkheid neer bij de gemeenten.
In de gemeenteraad wordt in de openbaarheid verantwoording afgelegd over het
beleid met betrekking tot sociale zaken. Voor dit punt zal dat ook moeten
gelden, zodat de verantwoordelijkheid om de te maken afspraken uit te voeren
voor iedereen duidelijk is. Niet alles hoeft wettelijk te worden voorgeschreven,
maar ik wil erop kunnen vertrouwen dat het daadwerkelijk gebeurt.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het is de heer Mosterd toch niet ontgaan dat het kabinet inmiddels is
gevallen en demissionair is en dat er op 22 januari verkiezingen worden gehouden?
Wat na de verkiezingen gebeurt is onzeker. Ligt het niet veel meer voor de
hand om voor de betrokkenen met dit wetsvoorstel op safe te spelen?De heer Mosterd (CDA):Dat ben ik nu net niet met u eens. Het is mij helemaal niet ontgaan. Het
is daarom misschien wat prematuur om op een nieuwe bijstandswet te preluderen.
Mogelijkerwijs komt die er helemaal niet. Mevrouw Van Gent wil waarschijnlijk
ook iets daarover zeggen. Wij kunnen 2003 even goed zien als een overgangsjaar
naar een systeem dat de regering voor ogen heeft of een overgangsjaar naar
een systeem zoals mevrouw Noorman voor ogen heeft. Beide is mogelijk. Wij
moeten geen wetgeving invoeren als er een behoorlijke kans is dat zij na een
jaar weer moet worden ingetrokken. Ik kies op dit moment voor het voorstel
van de regering.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U kiest voor tien vogels in de lucht terwijl hier een vogel in de hand
te verkrijgen valt.De heer Mosterd (CDA):Helemaal niet. Ik kies voor het beschikbaar komen van eenzelfde bedrag
voor dezelfde categorie mensen, die langdurig op het minimum zitten. Ik geef
toe dat ik wat meer ruimte aan gemeenten geef. Ik ga meer uit van maatwerk,
maar ik wil ook dat de staatssecretaris met de gemeenten communiceert. Wij
verlangen van hem dat hij het geld daaraan uitgeeft en dat niet, zoals ik
een keer chargerend heb gezegd, het geld aan lantaarnpalen wordt uitgegeven.
Dan doen wij het helemaal fout. Dan zouden zulke zaken moeten worden gecentraliseerd.De voorzitter:Mevrouw Van Gent krijgt alleen het woord voor een concrete vraag, want
zij loopt altijd het gevaar dat zij in een betoog slipt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Zo wordt de toon wel gezet. Ik heb een concrete vraag aan de heer Mosterd,
namelijk wat het CDA gaat doen met het overgangsjaar. Krijgen de gemeenten
het advies dat mensen die langer dan drie jaar in de bijstand zitten recht
hebben op een eenmalige uitkering?De heer Mosterd (CDA):Het CDA zou de gemeenten willen zeggen dat zij daar straks de middelen
voor hebben. Zij kunnen daarmee maatwerk leveren voor mensen die geen arbeidsmarktperspectief
hebben. Voor ons is heel belangrijk dat daar heel precies naar gekeken wordt.
Als men dan het geld heeft om na drie jaar iets extra's te doen, laat men
het dan doen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het verbaast mij niet dat de heer Mosterd nu zegt dat hij niet voor gaat
stemmen. Hoe gaat hij al die mensen eigenlijk uitleggen dat zij nog een paar
jaar moeten wachten op een definitieve oplossing? Hij zegt een jaar, maar
dat kan nog wel drie jaar worden met een wet die nog moet worden gemaakt.
Er is nu een oplossing voorhanden.De heer Mosterd (CDA):Ik zet daar tegenover dat het kabinet voor 2003 straks een oplossing voorhanden
heeft. Als blijkt dat die er niet is, omdat men niet uit het overleg komt,
praten wij begin volgend jaar weer verder. Ik ga ervan uit dat de oplossing
er wel is, gelet op de afspraken in het sociaal akkoord.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat was dan meer ondanks dan dank zij het kabinet en de coalitiepartijen.De heer Mosterd (CDA):Daar kijken wij nu net verschillend tegenaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De fractie van GroenLinks heeft gisteren over een wetsvoorstel
gesproken, inzake de WAO, dat als stoffelijk overschot werd betiteld. Op zichzelf
waren wij er blij mee. In eerste termijn hebben wij al aangegeven dat het
wetsvoorstel dat vanavond voorligt onze sympathie heeft. De minimumuitkeringen
zijn in onze ogen te laag. Wij zouden het bedrag liever wat hoger zien en
willen aansluiten bij de Sociale alliantie. Wij zijn blij met de nota van
wijziging van mevrouw Noorman voor de 57,5-jarigen en de alleenstaande ouders
met kinderen jonger dan 5 jaar, die als het aan haar ligt ook onder de regeling
gaan vallen.Wij vinden het jammer dat in het wetsvoorstel de witgoedregeling en de
eindejaarsuitkering worden afgeschaft om het geheel te financieren. Wij hebben
in eerste termijn aangegeven dat een landelijk recht op een aanvullende uitkering
op deze manier wel heel zwaar wordt geconditioneerd, omdat daarbij ook nog
de arbeidsmarkttoets zit en de categoriale bijstand voor een deel verslechtert.
Het is een ingewikkelde kwestie. Staatssecretaris Rutte wil ook iets doen
met de categoriale bijstand, maar hij wil de witgoedregeling en de eindejaarsuitkering
niet bij voorbaat schrappen. Dat kan individueel nog allemaal worden vastgesteld
en dan zou je daarop ook recht kunnen krijgen. Dat vinden wij dus een pijnpunt.
Dit wetsvoorstel is echter in elk geval beter dan de plannen van het kabinet.
Wij zijn altijd bereid om ook volgend jaar het debat te heropenen over een
nog betere regeling. Ik ga ervan uit dat wij dan ook op de warme steun van
de PvdA-fractie en andere fracties kunnen rekenen. Op het punt van de categoriale
bijstand zullen wij het amendement-De Ruiter op stuk nr. 13 wel steunen.De eenmalige uitkering blijft een ingewikkelde kwestie, zeker na wat de
heer Mosterd heeft gezegd. Hij vindt als CDA'er dat in principe iedereen na
een periode van drie jaar die uitkering moet krijgen, maar hij regelt het
hier niet. Dat vind ik toch wel treurig. Het gaat er nu toch een beetje op
lijken, gezien de financiering van 20 mln van het Rijk en 20 mln van de gemeenten.
Het was toch zodat het Rijk daarvoor 38 mln uittrok. De gemeenten moeten nu
een groot deel zelf gaan financieren. Het is helemaal de vraag of zij dat
kunnen financieren en of wij dan wel de garantie hebben dat mensen die drie
jaar of langer in de bijstand zitten, die uitkering krijgen. Ik vrees het
ergste. Dit punt steeds aan de orde geweest. Het schommelt tussen de drie
en vijf jaar. Als je kijkt naar de financiering, zal het eerder een langere
periode worden dan echt na drie jaar; zeker omdat ook zaken als de arbeidsmarkttoets
meespelen. Het zal u niet verbazen dat de GroenLinks-fractie daarover uitermate
ontevreden is. Ik heb altijd van de sociale partners, met name van de werknemersdelegatie,
begrepen dat zij er steeds van zijn uitgegaan dat mensen die
er langer dan drie jaar gebruik van maken, op die eenmalige uitkering kunnen
rekenen. Ik heb daarover nog wel een vraag aan de staatssecretaris. Stel dat
de gemeenten kiezen voor die drie jaar en daardoor in de financiële problemen
komen. Gaat de staatssecretaris dat dan oplossen of moeten ze dat zelf maar
uitzoeken? Als er keuzevrijheid is, kunnen alle gemeenten besluiten om dat
na drie jaar of na vijf jaar te doen. Kunnen ze ook besluiten om het helemaal
niet te doen? Ook daarover krijg ik graag duidelijkheid.De GroenLinks-fractie zal dus dit wetsvoorstel steunen. Zij heeft wel
een aantal kritiekpunten, maar het valt te prijzen dat mevrouw Noorman dit
heeft opgepikt. Het is een kwestie van lange adem; zij heeft de strijd voortgezet.
Wij vinden dat een goede zaak. Zij kan dus op onze steun rekenen. Wij zullen
wel het amendement op stuk nr. 13 steunen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik dank allereerst mevrouw Noorman en de staatssecretaris
voor de antwoorden. Wij hebben lang op dit voorstel gewacht. Het is heel goed
dat het er nu ligt en dat wij met dit voorstel het nieuwe jaar kunnen ingaan.
Ik dacht eerst nog dat het met steun van de CDA-fractie zou zijn. Ik heb helaas
begrepen dat dit nu toch niet het geval is.Het voorstel maakt goed wat eerder door de coalitiefracties met de motie-Van
Beek kapot is gemaakt. Eerst was het geen regeling voor lang-laag. Dat is
enigszins hersteld in het najaarsakkoord met name dankzij de vakbeweging.
Zo heb ik het althans beluisterd. Dat is echter alleen een regeling voor volgend
jaar. Het is goed dat er nu een voorstel ligt voor een structurele regeling.Ik ben wel teleurgesteld in de CDA-fractie. De heer Van Dijke drukte het
goed uit: je kunt niet kiezen tussen tien vogels in de lucht of één
in de hand. Ik snap dan eigenlijk niet waarom de fractie van het CDA niet
kiest voor die ene vogel, namelijk het onderhavige voorstel.Ook begrijp ik nog steeds niet goed de wijze waarop de CDA-fractie enerzijds
kan denken over vanuit het Rijk te regelen kostenmaximalisatie en anderzijds
nu al aangeeft akkoord te gaan met afschaffing van de categoriale bijstand.
Dat vind ik niet met elkaar te verenigen.Voorzitter. Ik ben blij met de nota van wijziging die mevrouw Noorman
heeft ingediend, want die sluit volgens mij goed aan bij het overige beleid.Aan de staatssecretaris stel ik een vraag over de periode van drie of
vijf jaar, want hij zegt dat daarover nog moet worden overlegd. Volgens mij
moet echter aanstaande vrijdag het definitieve najaarsakkoord worden getekend.
Hoe verloopt het overleg nu met de VNG? Moet dit op vrijdagochtend duidelijk
zijn of is daar nog meer tijd voor? Kortom, hoe gaat de staatssecretaris,
als hij het ons niet wil zeggen, nu tegenover de partners met wie hij moet
onderhandelen klaarheid scheppen? Die kunnen immers niet tot het eind van
het volgende jaar in het onzekere blijven over de vraag of er een grens van
drie of vijf jaar gesteld moet worden.De amendementen van de SP-fractie zullen wij niet steunen.Mevrouw Jorritsma-Lebbink (VVD):Voorzitter. Mijn excuses voor het feit dat ik de vorige keer, bij de eerste
termijn, zelf niet aanwezig kon zijn. Ik had een andere activiteit waar ik
op dat moment prioriteit aan moest geven; u weet waar het om ging. Ik heb
natuurlijk wel gelezen wat er gezegd is in de eerste termijn. Ook ik dank
mevrouw Noorman-den Uyl en de staatssecretaris voor hun antwoorden op de gestelde
vragen. Het feit dat deze vragen vooral door de collega's zijn gesteld, heeft
niets te maken met de opvatting van de VVD-fractie over dit onderwerp.De VVD-fractie is al langer van mening dat de categoriale regelingen zo
gauw mogelijk moeten worden afgeschaft. Wij zien dit niet als een terugkeer
naar een situatie waarin men met opgehouden hand ergens naartoe moet, maar
juist als het scheppen van de mogelijkheid om weer werkelijk maatwerk te gaan
verlenen. Ook in het fiscale systeem is het niet zo dat mensen allerlei automatische
rechten hebben. Die zijn altijd individueel en worden ook individueel toegekend;
men moet individueel aangeven of men van een bepaald recht gebruik kan of
wil maken. Als het daar al over categorieën gaat, dan is het dat er maxima
gesteld worden aan bepaalde tegemoetkomingen. Ik vind juist het mooie van
het nieuwe systeem waarmee wij de nieuwe bijstandswet vorm aan het geven zijn,
dat dan ook voor iemand die het werkelijk nodig heeft volop het geld aanwezig
is om daarin tegemoet te komen en het niet meer zo is dat zo iemand gewoon
meedoet in het totaal of dat iemand die het niet nodig heeft, het óók
krijgt.Als ik het wetsvoorstel bezie, constateer ik dat een flink deel van de
categoriale regelingen overeind blijft. Als dat nu in één keer
allemaal afgeschaft was, zou het voor ons moeilijker worden om ertegen te
zijn. Ik zeg wel dat het wat mij betreft past in het hele verhaal. Bij dat
hele verhaal hoort ook de overdracht van een veel grotere verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van de bijstandswet aan de gemeenten zelf en op dat moment
kom je in een andere situatie terecht.De armoedeval is een onderwerp waar wij op dit moment absoluut prioriteit
aan geven: deze dient zoveel mogelijk te worden bestreden. Het lijkt op dit
moment een wat raar onderwerp, omdat wij op het ogenblik jammer genoeg te
maken hebben met een groeiende werkloosheid. Laten wij alles doen om te zorgen
dat daar zo snel mogelijk weer een einde aan komt. Dan zullen wij ook zien
dat het in Nederland nodig is om de komende jaren zoveel mogelijk mensen op
de arbeidsmarkt te krijgen, hetgeen vanzelf betekent: zo min mogelijk mensen
met een uitkering.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik zeg de indieners dank voor de uitvoerige beantwoording;
deze was zeer terzake en adequaat. Ook de staatssecretaris dank ik voor zijn
uitvoerige betoog.Ik ben een hartgrondig voorstander van afschaffing van de categoriale
regelingen, want ik houd niet van categoriale, aparte regelingen. De bijstandsuitkering
zou dan echter zodanig moeten zijn dat deze de indeling naar categorieën
niet noodzakelijk maakt. Wij weten echter dat het in de werkelijkheid nu eenmaal
wat moeilijker ligt dan ons ideaal zou kunnen zijn. Om die reden kun je er
haast niet aan ontkomen om zulke verschillende zaken voor een deel nog overeind
te houden. De armoedeval is daarbij een problematiek apart,
die wij hier niet even kunnen oplossen.Ik heb er met instemming kennis van genomen dat de indieners tegemoet
zijn gekomen aan onze vragen met de ingediende nota van wijziging, waarvoor
dank. Ik heb met verbazing kennisgenomen van de opstelling van de CDA-fractie
in dit debat. Ik heb bij de interruptiemicrofoon al gezegd dat de CDA-fractie
zich nu blij laat maken met tien vogels in de lucht. Niets is concreet, niets
is zeker, niets is duidelijk. Het lijkt mij een tegemoetkoming by speech aan
de betrokkenen. Dat vind ik niet sterk. Mensen moeten zich kunnen beroepen
op rechten, zeker als zij in een penibele financiële positie verkeren;
dat doe je wanneer je langdurig op de bijstand bent aangewezen. Het is op
zichzelf prachtig om de gemeenten de vrijheid te geven om deze mensen tegemoet
te komen. Dat kunnen wij onderschrijven, maar dat neemt niet weg dat de betrokkenen
rechten moeten kunnen laten gelden, zeker in hun situatie.De heer Mosterd (CDA):"Vogels in de lucht" kan betekenen dat er geen wet is van de regering,
maar dat hier wel een wet ligt. Ik wijs erop dat er voor de betrokkenen via
de regering evenveel middelen beschikbaar zijn, zelfs zonder afschaffing op
dit moment van de bijzondere bijstand.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het geld is er, maar het is zeer de vraag of het terechtkomt bij degenen
voor wie wij het beogen. Er kan geen enkele garantie worden gegeven. Om die
reden willen wij dit concrete plan ondersteunen. Wij willen ons niet verlaten
op de onzekerheid van een kabinet dat er niet meer zit waarvan wij de toekomstige
samenstelling niet kennen en de toekomstige plannen niet in beeld kunnen hebben.
Mocht er volgend jaar door een dan zittend kabinet een veel betere regeling
worden gesmeed, dan zijn wij de eersten om over te stappen op de dan voorliggende
regeling. Maar op dit moment kiezen wij voor die ene vogel in de hand en laten
wij die tien vogels in de lucht graag daarvoor vliegen.De voorzitter:Ik heb het vermoeden dat mevrouw Noorman-den Uyl amper hoeft te antwoorden,
want er zijn nauwelijks opmerkingen in haar richting gemaakt. Voor het merendeel
zijn het constateringen geweest hoe men zich opstelt ten opzichte van het
wetsvoorstel, maar gaarne horen wij kort nog uw commentaar.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Ik begrijp dat u de orde van de vergadering graag in de hand
wilt houden, maar ik kan mij niet voorstellen dat het feit dat de staatssecretaris
opvattingen etaleert over dit wetsvoorstel geen aanleiding voor mij zou moeten
zijn om daarop te reageren. Het gaat om nogal wat. Ik neem toch de ruimte,
in tijd hopelijk bescheiden, om duidelijkheid te krijgen. Ik was van deze
staatssecretaris niet gewend dat hij met wat vage verhalen iets opzij schuift.
Ik heb hem wat preciezer en accurater ervaren.Van verschillende kanten is stilgestaan bij het verschijnsel "armoedeval".
Het heeft mij overigens verbaasd dat dit onderwerp in de eerste termijn van
de VVD-fractie niet eens aan de orde is gekomen; sterker nog, dat geen van
de zes woordvoerders in de eerste termijn het woord "armoedeval" in de mond
heeft genomen.Mevrouw Jorritsma-Lebbink (VVD):Ik was er niet bij, maar ik heb het teruggelezen. Het was het eerste onderwerp
wat hij heeft aangekaart.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):En marge.Het eerste onderwerp dat de staatssecretaris aankaart, is de armoedeval.
In reactie op een nadrukkelijke vraag wordt gesteld dat dit wetsvoorstel daartoe
leidt. Ik bestrijd dat ten enenmale en zal precies zeggen waarom dat niet
het geval is. Voorwaarde voor de inkomensondersteuning lang-laag is dat er
geen arbeidsmarktperspectief is. Daarmee is de armoedeval op dat onderdeel
van het wetsvoorstel niet aan de orde. Verder wordt categoriale bijstand beperkt
tot twee kostensoorten en drie doelgroepen. Bij de compensatie die in het
wetsvoorstel lang-laag via de categoriale bijstand aan chronisch zieken kan
worden gegeven, gaat het om een forfaitair bedrag dat gerelateerd is aan verborgen
kosten die maatschappelijk en politiek inmiddels ook erkend zijn. Het bijzondere
van categoriale bijstand is dat men die ook krijgt als men aan het werk is,
mits men een laag inkomen heeft. Categoriale bijstand is toegankelijk voor
mensen met een inkomen tot ongeveer 130% van het minimumloon. Iemand met een
inkomen tot dat niveau die betaald werk doet, krijgt dus ook de compensatie
als hij die kosten heeft. Ik onderschrijf, zo zeg ik tegen
mevrouw Jorritsma, dat de toekenning een individuele toetsing vergt. In het
dossier van iemand moet altijd worden aangegeven of hij of zij voldoet aan
de criteria die te maken hebben met de aannemelijkheid van de kosten ten gevolge
van chronische ziekte. Burgemeester en wethouders zullen dat moeten toetsen.
Dat kan mooi gebeuren bij de hercontroles die zijn voorgeschreven.Mevrouw Jorritsma-Lebbink (VVD):Maar er wordt niet getoetst op basis van de feitelijk gemaakte kosten.
Er wordt uitsluitend getoetst of men tot een categorie behoort.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, mevrouw Jorritsma, in de wetstekst van de Algemene bijstandswet staat
dat het voor burgemeester en wethouders aannemelijk moet zijn dat die kosten
er zijn. Men hoeft alleen niet meer vooraf en achteraf bonnetjes te overleggen,
zoals u dat graag wilt. De kosten moeten wel voor burgemeester en wethouders
aannemelijk zijn. Dat betekent dat de kosten, zoals die door het Nibud zijn
aangegeven, bijvoorbeeld aannemelijke kosten kunnen zijn. Ik heb gezegd dat
dit in overleg tussen Rijk, gemeenten en de Sociale alliantie in een convenant
moet worden vastgelegd, waardoor rechtsgelijkheid tussen gemeenten ontstaat.
Eén van de grootste problemen is nu immers die waanzinnige rechtsongelijkheid
tussen gemeenten. Kom bij mij dus niet aan met het verhaal over de armoedeval
als ik het over chronisch zieken heb.Wij hebben het dan ook over mensen met kinderen. Als je werkt voor een
inkomen tot 130% van het minimumloon en je hebt verschillende kinderen en
een inkomenstekort omdat je daar zo laag in zit, zal dat feit individueel
moeten worden getoetst om voor categoriale bijstand in aanmerking te komen.
Omdat de kinderbijslag niet meer dan 30% kostendekkend is en alle inkomensafhankelijke
regelingen niet verder gaan dan twee of meer kinderen, is er reële aanleiding
om dat te doen. Dat is maatschappelijk erkend en dat is ook terug te vinden
in het recente Nibud-onderzoek. Wat dat betreft, mijnheer de staatssecretaris,
is dus de armoedeval niet aan de orde. Ook bij mensen ouder dan 65 jaar is die armoedeval niet aan de orde. Die
mensen kunnen hun inkomen niet meer vergroten met inkomen uit arbeid.Wij houden dan nog twee kostensoorten over: ziektekosten en woonlasten.
Dat is pikant. In het categoriaal beleid krijgen mensen geen geld voor ziektekosten,
maar hebben de gemeenten gezamenlijk een ziektekostenverzekering afgesloten,
zodat mensen niet meer voor ieder batterijtje in hun gehoortoestel langs de
sociale dienst moeten. De mensen krijgen dus geen geld, maar een verzekeringsdekking.
De staatssecretaris vindt dat die mensen voortaan weer voor ieder batterijtje
naar de sociale dienst moeten, vooraf en achteraf, niet één
keer maar tig keer per jaar. Hij kan mij niet vertellen dat hij uit zijn gesprekken
met de sociale diensten de indruk heeft gekregen dat dat niet aan de orde
is als hij deze regeling schrapt. Ik vind het onverantwoord. Het is de bureaucratie
ten top.Dan houden wij nog de woonlasten over. Huursubsidie is een voorliggende
voorziening. Als men huursubsidie krijgt, krijgt men geen woonlastenvergoeding
van de gemeente krachtens de Algemene bijstandswet. Maar de huursubsidie voorziet
niet altijd in voldoende mate. Daarvoor heeft de rijksoverheid zeven jaar
geleden een bedrag van 40 mln gulden gegeven. In al die situaties waarin de
huursubsidie niet op de situatie was toegesneden, kon een woonkostenvergoeding
worden verstrekt. Dit behoort tot de categoriale bijstand, omdat het dan gaat
om een forfaitair bedrag. Dat is alles wat hier met hetzelfde bedrag wordt
geregeld. Dit heeft niets te maken met de armoedeval, want werkenden krijgen
het bedrag ook. Het heeft te maken met de hoogte van het inkomen en met een
afbouw die vele gemeenten kennen. De draagkracht en het inkomen worden via
die afbouw bepaald. Bij 110% van het minimuminkomen is de vergoeding al lager.
De stelling van de staatssecretaris dat er bij dit voorstel nog sprake zou
zijn van een armoedeval is onjuist, onzorgvuldig en ongepast. De staatssecretaris
mag de kritiek uiten die hij wil, maar deze stelling hoort hier niet thuis.
De argumentatie in de tekst van het wetsvoorstel is door het vorige kabinet,
inclusief de VVD-bewindslieden, volledig onderschreven. Ik ga ervan uit dat
mensen op het gebied van politieke geschiedenis niet zo'n kort geheugen hebben.Bij de indiening van de motie is ervan uitgegaan dat het niveau van lang-laag
ertoe zou leiden dat het inkomen van degenen die lang een laag inkomen hebben,
vergelijkbaar is met een AOW-uitkering. Ik vind het niet juist dat mensen
op basis van lang-laag boven het AOW-niveau uitkomen. Ik vind dat je goed
rekening moet houden met inkomensverhoudingen in brede zin en niet alleen
met de regeling sec. Daarom ben ik geen voorstander van een hoger bedrag.
Pas als de AOW-uitkeringen worden verhoogd, gaan wij weer om de tafel zitten.De staatssecretaris geeft de voorkeur aan de arbeidsmarkttoets achteraf.
Als dit voor hem de enige belemmering is in het voorstel, schrijf ik graag
een nota van wijziging, waarbij na twee jaar recht op een uitkering ontstaat,
die echter pas na drie jaar wordt uitgekeerd. Materieel komt dat op hetzelfde
neer, terwijl de staatssecretaris wordt bediend. Ik ben echter bang dat de
wereld niet zo simpel in elkaar zit. Heeft betaling achteraf niet het effect
van een beloning voor iets dat niet gelukt is? In Tilburg gaan betrokkenen
samen met de sociale dienst om de tafel zitten om te bezien hoe zij verder
kunnen. Dat is een goede aanpak. Het feit dat iemand dit jaar nog gebruik
kan maken van een regeling, maar volgend jaar niet meer, vormt een goede prikkel
om iets op te bouwen. Er vindt dan een heel ander soort gesprek plaats dan
wanneer je achteraf vaststelt dat het allemaal is mislukt en er als troost
een uitkering wordt verstrekt. Ik ben het niet eens met de analyse van de
staatssecretaris.Er is niet veel meer duidelijkheid gekomen over de regeling voor het jaar
2003. Uit de wijze waarop de staatssecretaris hierover spreekt, kan ik alleen
maar opmaken dat er wel geld is, maar dat volstrekt onduidelijk is op grond
waarvan dit uitgekeerd kan worden. Ik constateer dat mensen die gedurende
lange tijd een laag inkomen hebben, geen recht hierop hebben. De gemeente
heeft het hier voor het zeggen en zij kan doen wat zijn wil. De regering heeft
niet de intentie om mensen dat recht te geven. Kortom, dit is fundamenteel
anders dan het initiatiefvoorstel. Daarnaast is er geen enkele zekerheid,
want het wordt aan de gemeenten overgelaten. Met dit wetsvoorstel
wordt geprobeerd, de huidige grote ongelijkheid te redresseren. Ik constateer
dat met het regeringsbeleid de ongelijkheid zelfs wordt bevorderd. Er is geen
recht, geen zekerheid en geen gelijkheid. Kernpunt van mijn wetsvoorstel is
verbetering van de situatie van betrokkenen. De regering komt deze mensen
op geen enkele wijze tegemoet. Ik zeg tegen de heer Mosterd dat het mij diep
teleurstelt dat het CDA mensen die langdurig een laag inkomen hebben, deze
mogelijkheden niet wil bieden. Dat stelt mij vooral teleur omdat in het Strategisch
akkoord was opgenomen dat er een regeling zou komen – eerst in 2004
en later werd dat 2003 – die juist bedoeld was om mensen die waarborgen
te geven. Ik vind het niet consistent. De heer Mosterd belooft mensen aan
de ene kant een nieuwe regeling, met een kostenmaximalisatie, met vaste percentages.
Aan de andere kant laat hij de meest kwetsbare groep aan de onderkant van
het inkomensgebouw over aan regelingen die niet verifieerbaar, niet transparant
zijn; regelingen waaraan zij geen rechten of zekerheden kunnen ontlenen. Hij
laat die mensen zwemmen. Ik vind dat ongepast voor het CDA.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter. Ik heb zojuist gezegd dat ik van de regering verwacht dat
er een regeling zal komen in overleg met de VNG waarbij wij erop kunnen vertrouwen
dat het geld op de juiste plaats terecht zal komen. Als dat niet zo is, spreken
wij de staatssecretaris daarop aan. Het gaat ons erom dat het geld op de juiste
plaats terechtkomt, dat de mensen die zekerheid kunnen hebben.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In ieder geval heeft u in dit debat kunnen horen dat de staatssecretaris
die intentie niet heeft. Laat dat duidelijk zijn. Ik heb aangegeven dat uit
het overleg dat tot op heden gevoerd is met de partijen, bijvoorbeeld met
de Sociale alliantie, nadrukkelijk naar voren komt dat dit niet de bedoeling
is. Vandaag ligt een wetsvoorstel voor dat overeenstemt met wat het CDA in
het Strategisch akkoord voor ogen heeft als het gaat om lang-laag. Ik denk
dat de heer Mosterd heel wat heeft uit te leggen aan zijn achterban als zijn
fractie tegen dit wetsvoorstel stemt.Mijnheer de voorzitter. Ik zou hierover nog heel veel kunnen zeggen, maar
ik denk dat de essentie van wat ik bedoel boven tafel ligt. Dit wetsvoorstel
beoogt mensen in een kwetsbare sociale positie zekerheid te bieden. Het biedt
waarborgen. Die helderheid moet er komen voor de betrokkenen. Dat hangt af
van een meerderheid in deze Kamer. Die meerderheid kan, als ik de standpunten
gehoord heb, alleen maar gevonden worden als niet alleen de oppositie, maar
ook een van de regeringspartijen de moed heeft om te laten zien waar zij staat.
Straks bij de stemming zal duidelijk worden wie zich verantwoordelijk toont.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik vind het bijna ongepast om nog iets te zeggen na deze woorden
van de indiener van het wetsvoorstel, maar dat is nu eenmaal de volgorde waarin
gesproken wordt.De heer Mosterd heeft mij gevraagd in overleg met de VNG te komen tot
een toetsing achteraf om na te gaan wat er terechtgekomen is van de gemaakte
afspraken. Ik vind het een verstandige suggestie en ik zal dit meenemen in
de gesprekken die wij met de VNG voeren.Mevrouw Noorman is nog ingegaan op een arbeidstoets achteraf. Wij kunnen
daar lang over debatteren. Zowel bij een arbeidsmarkttoets vooraf als achteraf
is er altijd het risico van anticiperend gedrag. Men kan daar rekening mee
houden. Als je kwaad wilt, zijn er altijd mazen in het net om dat te doen.
Ik vind het belangrijk dat er maximale zekerheid is dat mensen niet worden
opgezadeld met een extra armoedeval door hen de langdurigheidstoeslag te geven
op het moment dat er nog een perspectief is op de arbeidsmarkt. Het achteraf
vaststellen, is dan aanzienlijk verstandiger dan vooraf. Dat vraagt waarschijnlijk
om een langere referteperiode dan drie jaar. Die discussie zullen wij voeren
in het kader van de nieuwe bijstandswet, waarin die termijn verder wordt uitgewerkt.Mevrouw Noorman heeft een betoog gehouden over de armoedeval in relatie
tot het afschaffen of het overeind houden van de categoriale regelingen. Zij
heeft daarbij aangegeven dat in een aantal gevallen het risico van een vergroting
van de armoedeval aanwezig is. Ik blijf voorstander van het volledig afschaffen
van de categoriale regelingen. Wij moeten volledig maatwerk bieden om maximaal
te garanderen dat de armoedeval wordt bestreden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Er zal morgen over het voorstel worden gestemd.De vergadering wordt van 19.25 uur tot 20.30 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Op de agenda staat het verslag van het algemeen overleg over radiofrequenties.
De staatssecretarissen van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen hebben mij verzocht dit verslag niet vanavond te behandelen,
maar op een later moment, omdat zij behoefte hebben aan nader overleg. Ik
heb dit verzoek ingewilligd. Ik denk en hoop dat de meeste woordvoerders dit
inmiddels al informeel hebben gehoord, maar ik meld het uiteraard ook nu.Ik stel daarom voor, het verslag van dit algemeen overleg van de agenda
af te voeren en de behandeling ervan te laten plaatsvinden morgen meteen na
de lunchpauze. Dit heb ik ook met de bewindslieden afgesproken.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Aangezien de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties erop
rekent dat de behandeling van de wijziging van de APPA om 20.45 uur begint,
onderbreek ik de vergadering tot 20.45 uur. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-2673-2690.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl