Voortzetting behandelingen over: * de Algemene financiële beschouwingen (26200)  * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA);  * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB);  * Goedkeuring van het op 18 juli 1995 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Malta tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen, met Protocol, ondertekend te 's-Gravenhage op 18 mei 1977 (24610);*L * Wijziging van de Muntwet 1987 (26120); * en acht andere wetsvoorstellen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 319-354

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-12-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 13, pagina 319-354

15-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200 IXAToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26249Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26147Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26260Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26281Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26245Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26148Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26120Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24610Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26272Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26124Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting behandelingen over: * de Algemene financiële beschouwingen (26200) * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA); * de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB); * Goedkeuring van het op 18 juli 1995 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Malta tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen, met Protocol, ondertekend te 's-Gravenhage op 18 mei 1977 (24610);*L * Wijziging van de Muntwet 1987 (26120); * en acht andere wetsvoorstellenPagina 319-354
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de kansspelen (speelautomaten) (25727)Pagina 301-319
Presentie en opening (dinsdag 15 december 1998)Pagina 299-299
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet van 16 december 1993 tot wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Algemene wet bestuursrecht, de Wet op de Raad van State, de Beroepswet, de Ambtenarenwet 1929 en andere wetten, alsmede intrekking van de Wet administratieve rechtspraak overheidsbeschikkingen (voltooiing eerste fase herziening rechterlijke organisatie, Stb. 650) (uitstel verval artikel 8:2 van de Algemene wet bestuursrecht) (26077)Pagina 354-360
Stemming over van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet conflictrecht huwelijk (25703)Pagina 354-354
Noot 1 met Overzicht met Commissarissen van de Europese Commissie en hun politieke achtergrondPagina 431-431
Behandeling van het wetsvoorstel Alsnog toekennen van rechtskracht aan enkele planologische kernbeslissingen (Wet rechtskracht diverse planologische kernbeslissingen) (26129).Pagina 299-301
BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, mede namens de minister van Financiën, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen (26 200)Pagina 361-377

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 170 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van: de Algemene financiële
beschouwingen (26200), en de behandeling van de wetsvoorstellen:Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200
IXA);Vaststelling van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999
(26200 IXB);Goedkeuring van het op 18 juli 1995
te 's-Gravenhage tot stand gekomen Protocol tot wijziging van de Overeenkomst
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Malta tot het vermijden
van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking
tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen, met Protocol, ondertekend
te 's-Gravenhage op 18 mei 1977 (24610);Wijziging
van de Muntwet 1987 (26120);Regels met betrekking
tot de vervanging van verwijzingen in overeenkomsten, statuten en testamenten
naar de Amsterdam Interbank Offered Rate en andere referentierentes, alsmede
tot wijziging van de Wet toezicht effectenverkeer 1995, in verband met de
deelname van Nederland aan de Economische en Monetaire Unie (Wet vervanging
referentierentes) (26124);Regels inzake de heffing
en de invordering van rijksbelastingen in euro's (Wet overgang belastingheffing
in euro's) (26147);Aanpassing van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964, de Wet op de loonbelasting 1964 en de Wet financiering
volksverzekeringen in verband met het afschaffen van het aparte tarief voor
buitenlandse belastingplichtigen en herstel van enige onvolkomenheden in enkele
belastingwetten (26148);Wijziging van enkele belastingwetten
c.a. (belastingplan 1999) (26245);Wijziging van
de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen
en de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (26249);Wijziging van de Wet toezicht kredietwezen 1992 en de Faillissementswet met
betrekking tot het definitieve karakter van de afwikkeling van betalingen
en effectentransacties in betalings- en effectenafwikkelsystemen (26260);Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 (aanpassing regime ter zake van de afkoop van verplichtingen tot alimentatie
of tot verrekening van pensioenrechten bij echtscheiding tegen een lijfrente)
(26272);Wijziging van de Wet waardering onroerende
zaken, de Wet algemene regels herindeling en enige ander wetten (verfijning
waardebepaling en handhaving waardepeildata bij herindeling) (26281).(Zie vergadering van 14 december 1998.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de staatssecretaris
van Financiën – mede namens de minister van Financiën –
op vragen, gesteld in de eerste termijn. Deze antwoorden zullen worden opgenomen
in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Ik geef het woord aan de minister van Financiën ad interim.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Dat is even wennen! Maar alles went.Namens de minister zeg ik iedereen hartelijk dank voor de beterschapswensen.
Ik heb ze overgebracht en nog even met de minister gesproken. Hij is onvoldoende
hersteld om hier vandaag het woord te voeren. Dat spijt hem zeer. Niettemin
verwacht hij veel van mij, zo zei hij.Voorzitter! Ik heb mijn bijdrage als volgt ingedeeld. In de eerste plaats
ga ik kort in op het begrotingsbeeld en het macro-economisch beeld. Op de
meer feitelijke vragen ben ik uitvoerig ingegaan in de schriftelijke antwoorden.
Er waren feitelijke vragen gesteld over bepaalde aannames en over bepaalde
cijfermatige exercities. Ik wijs de leden op de bijlage bij de schriftelijke
antwoorden. Ik heb daarin op verzoek begrotingsspelregels die worden gehanteerd
door het kabinet opgenomen, aan de hand waarvan de leden zelf kunnen bepalen
of ik binnen of buiten de spelregels blijf. Ik heb daar zelf gisteravond nog
even naar zitten kijken. Vanzelfsprekend blijf ik binnen de spelregels. Zelfs
de vindplaats van de spelregels is toegevoegd. Enerzijds is dat het regeerakkoord
en anderzijds de Miljoenennota. Aan de hand van die spelregels wordt de begroting
vorm gegeven en vinden binnen het kabinet en aan de overkant van het Binnenhof
gedachtewisselingen plaats.Ik heb een notitie over een aantal aspecten van het internationale kapitaalverkeer
toegevoegd. Dat was een brief aan de Tweede Kamer. Met name de heer De Boer
wijs ik erop, dat daarin een aantal aspecten van de zogenaamde Tobintax zijn
belicht. De voors en tegens zijn daarin uitvoerig aangegeven.Het tweede deel van mijn betoog zal gaan over een meer principiële
kwestie die aan de orde is gesteld, de verdeling van de fiscale maatregelen
in de verschillende wetsvoorstellen.Het derde deel heeft betrekking op Europese aspecten van de algemene belastingheffing
en de belastingconcurrentie, die hier door verschillende sprekers vrij breed
aan de orde is gesteld. Gezien de bijdrage van de leden zal ik heel kort nog
ingaan op een aantal aspecten die samenhangen met het belastingstelsel voor
de 21ste eeuw. Ook zal ik nog ingaan op de aspecten van de fiscale vergoeding
en op de problematiek rondom de BTW-voorstellen die betrekking hebben op leidingwater.
Ik zal dan eindigen met het bespreken van het zogenaamde baksteenarrest.Voorzitter! Ik heb erg moeten lachen om de heer Wöltgens –
iets wat ik overigens wel vaker doe – die mijn collega Zalm en mijzelf
kwalificeerde als zittenblijvers. Als ik in zo'n mooie post mag blijven zitten,
zie ik dat eerder als een promotie dan als echt zittenblijven. Per slot van
rekening waren wij de enige twee die móchten blijven zitten! Over zijn
opmerking dat wij de mooiste toekomst achter ons hebben, heb ik wel na moeten
denken. Ik heb daar de hele nacht over liggen woelen in bed, want het kon
best eens zo zijn!Dit brengt mij tot de bespreking van opmerkingen en vragen over het begrotingsbeeld,
de groeiraming en de Europese context. De heer Boorsma ging
hier vrij indringend op in. Hij had zelfs een lijstje met tien punten. Dit
jaar vond ik zijn bijdrage in het algemeen kritisch getint, maar zoals altijd
was het constructief en gedegen. In zoverre vind ik dat je ook tegen kritisch
getinte beschouwingen moet kunnen. De heer Boorsma vroeg of het wel behoedzaam
is om op 2,25% groei te gaan zitten. Is een groeidaling tot 1% à 1,5%
niet denkbeeldig, zo vroeg hij. Verleden jaar voorspelde hij reeds een daling
naar aanleiding van gesignaleerde probleemvelden als het millennium en de
conjunctuurgolven. Hij vroeg waarom wij in het stabiliteitspact niet zijn
uitgegaan van 1,75%. Ook de heer Wöltgens – en eerlijk gezegd was
ik daar wat verrast over – vroeg of het behoedzame scenario wel behoedzaam
genoeg is. Van de heer Boorsma had ik dat verwacht, maar niet van hem. Ik
herinner mij nog de gedachtewisseling naar aanleiding van het regeerakkoord.
De debatten die daarover destijds in de Tweede Kamer werden gevoerd, hadden
een heel ander karakter dan die welke thans in dit huis worden gevoerd. Toen
was de vraag nog: is men niet te somber, zijn wij – en dan keek men
altijd naar Financiën – niet te somber met uit te gaan van 2% à
2,25%? Heel wat economen en ook belangenbehartigers vonden toen dat wij te
somber waren en dat wij best wat hoger hadden mogen veronderstellen. Dat is
nog niet zo lang geleden, maar nu is het beeld toch behoorlijk veranderd.
De heer Boorsma heeft een aantal punten aangevoerd die hierbij een rol spelen.
Hij vroeg zich af hoe wij er toch toe zijn gekomen om vast te houden aan 2,25%.
Meer in het algemeen geformuleerd vroeg hij wat dit zou kunnen betekenen voor
de uitvoering van het regeerakkoord en voor het belastingplan voor de 21ste
eeuw.Laat ik allereerst ingaan op de term behoedzaamheid. Op zichzelf wil behoedzaam
zeggen, dat je de kans op meevallers groter acht dan die op tegenvallers.
Behoedzaamheid moet je ergens aan afmeten. Wij hebben dat gedaan aan de periode
daarvoor. Gebleken is dat er in de laatste 20 jaar één periode
is aan te wijzen waarin het vierjaarsgemiddelde licht onder de 2,25% uitkwam.
Dat was het geval in de periode 1982-1984. Vanuit die optiek geredeneerd,
kan een gemiddelde van 2,25% toch als behoedzaam worden aangemerkt. Ook binnen
Europa kan die 2,25% als behoedzaam worden aangemerkt. Nederland heeft ook
een compliment gekregen van de Ecofinraad voor de keuze van een behoedzaam
scenario voor het stabiliteitsprogramma. De heer Boorsma wilde weten of wij
hiervoor een compliment van een onafhankelijke instelling hebben gekregen.
Welnu, ik heb er een gevonden.Verder vroeg de heer Boorsma nog naar de situatie in Duitsland op dit
punt. Duitsland heeft, voorzover mij bekend is, nog geen stabiliteitsprogramma
ingediend. In het laatste programma gaat men nog uit van een groei van 3%.
In Nederland is de raming van de groei voor 1999 door het CPB inderdaad bijgesteld,
en wel neerwaarts. Het komt nu uit op een prognose van 2,25% groei. De heer
Boorsma komt lager uit, hij acht het niet denkbeeldig dat de groei 1 tot 1,5%
bedraagt. Ik heb het laten nagaan, maar zo'n prognose is men nog nergens tegengekomen.
Ze komt ook niet overeen met de andere prognoses waarover wij beschikken,
namelijk die van de OESO en die van de Europese Unie, die voor Nederland uitgaan
van een groeiraming van 2,7% voor 1999. Ook de marktpartijen zijn nog wat
optimistischer dan de heer Boorsma: 2,3%. Het laatste cijfer dat ik ken, is
de prognose van de Nederlandsche Bank: 2%. Ook dat is dus nog wat hoger dan
de verwachting van de heer Boorsma.Dan zou de heer Boorsma nog graag vernemen, wat de regering zal doen als
de economische groei afneemt tot 2%, de belastingopbrengsten dalen, de ombuigingen
niet helemaal worden gerealiseerd, het tekort zich ook niet ontwikkelt zoals
wij verwachten, en bovendien de aardgasbaten nog tegenvallen. Dit is dus een
echte 'als'-vraag. In de eerste plaats: geen paniekvoetbal. Verder zou ik
een verbinding willen aanbrengen met de vraag van de heren Wöltgens en
Hilarides, hoe lang wij nog rustig blijven. Wel, wij hebben het spelregelboekje
als bijlage aan de stukken toegevoegd. Wij gaan uit van de bestaande systematiek,
zowel qua timing als wat de gescheiden behandeling van inkomsten en uitgaven
betreft.Eventuele tegenvallers aan de uitgavenkant gaan wij bespreken bij de behandeling
van de voorjaarsnota en de kaderbrief; daarover hebben wij afspraken gemaakt.
Dit betekent ook dat wij de begroting niet elke dag gaan bijstellen en ook
niet elke dag op berichten zullen reageren. Wij blijven rustig wachten tot
die gedachtewisseling; dan beschikken wij tenslotte ook over de definitieve
cijfers, ook de cijfers die bij het magere beeld van het Centraal planbureau
behoren.De inkomstenkant bekijken wij later. Eventuele tegenvallers, ook wat de
aardgasbaten betreft, bekijken wij in augustus, bij het opstellen van de begroting
voor 2000. Over wat wij doen bij een bepaalde omvang van structurele meevallers
en tegenvallers hebben wij keiharde afspraken gemaakt, die ik in het begrotingsoverzichtje
heb vermeld. Dat zijn de spelregels. Dat betekent dat het niet zo zinvol is –
daarom voel ik er ook weinig voor – thans in te gaan op al die als-vragen.
Niet alleen in de vorige periode, maar ook toen dit kabinet aantrad, hebben
wij een systematiek gehanteerd waarbij wij niet tussentijds met allerlei gedachtewisselingen,
voorstellen of reacties komen op een meevallend of een tegenvallend beeld.
Die systematiek is ons goed bevallen. Het is naar mijn mening verstandig,
de gedachtewisseling te voeren op basis van de spelregels die wij hebben afgesproken,
dus op de tijdstippen die daarvoor aangewezen zijn. Op dat moment zal het
kabinet met voorstellen moeten komen, conform de afspraken die gemaakt zijn
in het regeerakkoord en in de Miljoenennota.Ik kijk nu even naar Europa. De heer Hilarides vroeg of ook Europa de
rust blijft bewaren. In Nederland kun je je rustig houden, maar hoe zit het
dan in Europa, vroeg hij. Ik neem even de laatste prognoses waarover ik beschik
voor het hele eurogebied. In 1998 wordt een groei voorzien van 2%. Dat is
weliswaar minder dan tot voor kort werd verwacht, maar je kunt toch niet spreken
van een echt dramatische terugval. Het is altijd nog 2% voor het hele eurogebied.
Of die 2% inderdaad zal worden gehaald, is mede afhankelijk van een groot
aantal externe factoren, die ook buiten Europa zijn gelegen. Wij moeten ons
realiseren dat de situatie in delen van Azië, Japan en Latijns Amerika
noopt tot enige voorzichtigheid. Je weet per slot van rekening niet hoe de
situatie zich daar ontwikkelt en wat de invloed is op het eurogebied.Ik heb eigenlijk al geantwoord op een vraag van de heer Schuyer. Hij had
graag een visie op de inzet van het CPB en de OESO. Ik heb al aangegeven wat
de inzet van de OESO was. Ik gaf ook aan waarom wij gekozen hebben voor de
benadering van het Centraal planbureau. Wij denken dat het Centraal planbureau
beschikt over de beste inzichten, als het gaat om de situatie in Nederland.
Daarom hebben wij gekozen voor de raming van het CPB. Daar gaan wij dan ook
van uit.De heer Hilarides vroeg hoe Europa zal reageren op teruglopende groeiverwachtingen
en blijvende hoge werkloosheid. Hoe stabiel is het stabiliteitspact, vroeg
hij. Op zichzelf is dat een vorm van koffiedik kijken. In het algemeen hebben
wij de afgelopen jaren op het Europese terrein afspraken gemaakt rondom het
stabiliteitspact. Wij hebben ook afgesproken dat alle landen met verschillende
maatregelen pogen om in ieder geval hun tekortdoelstelling te realiseren en
er tegelijkertijd zorg voor te dragen dat de werkloosheid omlaag gaat. Dat
is op het ogenblik een van de grootste opgaven in de Europese Unie. Wij moeten
ons realiseren dat er in verschillende landen sprake is van een relatief grote
werkloosheid. Dat vraagt vaak om verschillende recepten, die toegespitst zijn
op de eigen situatie. Daarbij zijn al die landen wel een verplichting aangegaan,
conform de afspraken die gemaakt zijn op het Europese terrein.Ook de heer Wöltgens ziet verschillende recepten. Hij heeft terecht
opgemerkt dat voor Nederland een ander recept geldt dan voor ons omringende
landen. Het is maar net in welk land je zit, op welke manier de economie zich
daar heeft ontwikkeld en – dit zeg ik erbij – op welke wijze je
de overheidsfinanciën hebt gesaneerd. Ik moet dit wel opmerken, als wij
het weer hebben over Keynesiaanse recepten. De heer Wöltgens haalde het
boek aan dat de heer Lafontaine samen met diens vrouw heeft geschreven. Een
Keynesiaans recept is voor de Nederlandse situatie op dit moment niet aan
de orde. Dat heeft de heer Wöltgens overigens ook niet betoogd.Als je de Nederlandse situatie over de afgelopen periode bekijkt, kun
je zien dat een recept dat enerzijds gericht is op sanering van de overheidsfinanciën
en dat anderzijds tegelijkertijd een buitengewoon intensief en effectief werkgelegenheidsbeleid
kent, dus dat uitgaat van tekortreductie en tegelijkertijd een beleid dat
is gericht op werkgelegenheid, succesvol kan zijn. Het is niet voor niks dat
het Nederlandse beleid relatief goed scoort in de Europese Unie. Wij krijgen
er complimenten voor en wij worden er tot op zekere hoogte ook voor geprezen.
Dit betekent overigens niet dat wij achterover moeten gaan leunen omdat wij
er wel zijn. Nee, wij zijn er nog niet, zeker als je let op de huidige situatie.Voorzitter! Dan was er een mijns inziens buitengewoon aardige vraag van
de heer Wöltgens, die ook hiermee verband houdt, waar het betrof de Duitse
koersverandering die hij meent te signaleren: de nieuwe regering, met de sociaal-democraten
aan het bewind, en dan het financieel-monetaire beleid. Hij merkte op dat
Nederland twee dingen kan doen: volgen of geïsoleerd raken.Voorzitter! Je zou ook een derde weg kunnen bewandelen.De heer Wöltgens (PvdA):Daar was ik al bang voor!Staatssecretaris Vermeend:Kijk, Nederland voert binnen het Europese kader van afspraken een eigen
beleid. Er zijn Europese afspraken over gemaakt en daar houden wij ons aan.
Tegelijkertijd is er binnen die grenzen – dat is de afgelopen jaren
ook duidelijk gebleken, ook toen er een andere regering zat in Duitsland –
wel degelijk een mogelijkheid en ruimte om een eigen beleid te voeren op allerlei
terreinen. Nu, dat doen we ook tot op zekere hoogte. Tegelijkertijd is het
zo dat het Duitse beleid – dat geef ik de heer Wöltgens toe –
uiteindelijk van invloed is, als je alleen maar kijkt naar de exportpositie
van Nederland in relatie tot Duitsland, en gevolgen heeft voor de Nederlandse
positie. Aan de andere kant is het niet zo – dat misverstand moet echt
weggenomen worden – dat nu er een regering van een andere kleur in Duitsland
regeert, dit onmiddellijk zal leiden tot een geweldige aanpassing van het
beleid.Ik zie natuurlijk ook de opmerkingen van de heer Lafontaine; ik kom hem
ook tegen in de Ecofinraad. Daarbij vallen mij gewoonweg een aantal zaken
op. In de eerste plaats moet het beleid in Duitsland zich nog uitkristalliseren.
Ik zal een voorbeeld geven dat betrekking heeft op het fiscale beleid; daar
kom ik straks nog vrij uitgebreid over te spreken. Dan zie je dat op een bepaald
moment de Duitse minister van Financiën opmerkingen maakt over harmonisering
van het fiscale Europese beleid. Ik merk dan echter twee weken later dat niet
harmonisatie bedoeld is, maar dat het gaat om een coördinatie van fiscaal
beleid. Vervolgens trekt hij samen met de Engelsen op naar buiten, waarbij
hij aangeeft dat Duitsland en Engeland het volledig eens zijn.Ik vind dat we buitengewoon voorzichtig moeten zijn om nu al te willen
weten of te kunnen denken hoe het Duitse beleid zich uiteindelijk zal uitkristalliseren.
Wat ik zelf inschat, is dat er, zeker waar het gaat om het financiële
en monetaire beleid, veel overeenstemming over bestaat. Op het punt van het
belastingbeleid denk ik dat ik de heer Wöltgens meer gelijk moet geven,
namelijk dat daar veranderingen ten opzichte van het voorgaande beleid betekenisvol
zijn, maar daar kom ik straks over te spreken.Voorzitter! Er zijn vragen gesteld, door de heer De Boer en door de heer
Wöltgens, over de formules: de formules voor mee- en tegenvallers. Ik
heb die vragen schriftelijk beantwoord, onder meer in de bijlagen. Er is gevraagd
door de heer De Boer of tegenvallers in de inkomsten ook voor 75% worden afgeboekt
op een hoger financieringstekort en voor 25% als vermindering van lastenverlichting.
Het antwoord kunt u vinden in de schriftelijke stukken. Het luidt: ja, inkomstenmee-
en tegenvallers worden spiegelbeeldig behandeld. Ik ga er hier niet verder
op in. Al die technische vragen, waarbij gevraagd wordt welke formule wordt
toegepast, vindt u beantwoord in de schriftelijke stukken. Dat geldt ook voor
de vraag van de heer Wöltgens over de spiegelbeeldigheid inzake meevallers
en tegenvallers. Ik heb vrij uitvoerig beschreven in de bijlage hoe je met
die formules moet omgaan. Daar staat ook bij bijvoorbeeld, dat meevallers
aan de inkomstenkant niet mogen worden gebruikt voor extra uitgaven. Nu kun je een aantal van die spelregels – dat zal de heer Wöltgens
zeggen – betreuren. Ik proefde het een beetje uit zijn betoog, dat hij
die spelregels als nogal knellend aan het ervaren was, daar waar het bijvoorbeeld
ging om intensiveringen. Het zijn juist spelregels die op een bepaald moment
zijn afgesproken en die zowel gelden voor de kwade kansen, als voor de goede
kansen. Ik denk dat dit de kracht is geweest van afspraken die we hebben gemaakt
bij het regeerakkoord.Voorzitter! Dan wat betreft het internationale kapitaalverkeer. Daar wilde
ik mij beperken tot de verwijzing naar de schriftelijke stukken en naar de
mogelijkheden die landen hebben om daar invloed op uit te oefenen. Tegen de
heer De Boer zeg ik, dat je het in dezen vooral zal moeten hebben van de internationale
organisaties, van hun samenwerking en transparante werkwijze. De effectiviteit
van de verschillende instrumenten die daarbij beschikbaar zijn, zal in aanmerking
moeten worden genomen.Met de heren De Boer, Wöltgens en Schuyer ben ik het eens, dat de
inzichten veranderen. Dat merk ik ook zelf in het internationale circuit.
Ik meen dat deze verandering te maken heeft met de Aziëcrisis en de oorzaken
die daaraan ten grondslag liggen. Thans wil men niet de markt helemaal haar
gang laten gaan. Ook de schaduwzijde van de werking daarvan is het afgelopen
jaar in internationale gremia aan de orde geweest. Wat dat betreft staat het
denken niet stil, ook niet in Europa. De heer Wöltgens herinnerde in
dit verband aan de opmerkingen van de nieuwe Duitse minister van Financiën.
Hij wil een actiever beleid voeren. De vraag is in hoeverre zijn voornemen
daadwerkelijk in effectief beleid – ook in de notitie laten wij ons
in deze zin uit – kan worden omgezet.Voorzitter! Bijna alle sprekers hebben uitvoerig aandacht besteed aan
de ingediende wetsvoorstellen en aan de keuze van het kabinet om bepaalde
wetsvoorstellen wel afzonderlijk in te dienen en om andere te clusteren in
het belastingplan. De heren Boorsma en Stevens merkten op dat over de clustering
van wetsvoorstellen hier eerder is gesproken, onder meer naar aanleiding van
een motie die in 1993 werd ingediend.Wanneer wij wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer afzonderlijk indienen,
geven wij voor die wetsvoorstellen een motivering. Dat doen wij ook als wij
de voorstellen clusteren in bijvoorbeeld een belastingplan. Wij hebben nu
aangegeven waarom wij de renteaftrek en de vergroening, die ook het water
betreft, hebben opgenomen in het belastingplan dat voor ons ligt. We hebben
verder verwezen naar het Regeerakkoord. Dat zal op de oppositiepartijen geen
indruk maken. Ik begrijp namelijk dat een oppositiepartij daaraan minder hecht
dan een regeringscoalitie. Vervolgens hebben wij gewezen op het geldende budgettaire
kader en de raakvlakken in dat opzicht van de verschillende voorstellen. Ik
denk in dit verband nadrukkelijk aan de renteaftrek. Het kabinet heeft het
voornemen om zo snel mogelijk te beginnen met de intensivering van de aanpak
van vormen van oneigenlijk en ongewenst gebruik. Vanwege dergelijke aspecten
hebben wij de desbetreffende voorstellen in het belastingplan opgenomen. Men
zou ervoor kunnen pleiten het onderwerp van de renteaftrek in een apart wetsvoorstel
te behandelen. De motivering daarvoor zou dan moeten zijn, dat dat onderwerp
geen raakvlakken kent met de materie van het belastingplan en daarom afzonderlijk
zou kunnen worden behandeld. Wij hebben echter niet voor een afzonderlijke
behandeling gekozen vanwege de aspecten die ik aangaf. Ik kan mij evenwel
voorstellen dat je op een gegeven moment een andere afweging maakt. Echter,
die blijft arbitrair. Als je staat voor de keus tussen wel of niet clusteren,
maak je dus vaak een arbitraire afweging. Het is niet, zoals de heer Schuyer
zei, dat ik het mij met de thans gekozen weg gemakkelijk wil maken. Dat wil
ik namelijk helemaal niet. Ik ben altijd voor een pittig debat en voor het
verdedigen van mijn eigen wetsvoorstellen. Nu moet ik die trouwens ook verdedigen.
Dus of ik ze nu afzonderlijk indien of in het kader van het belastingplan:
ze moeten verdedigd worden. Ik sta achter de voorstellen. Vervolgens krijg
je bij de behandeling ervan een uitwisseling van argumenten, een uitwisseling
van voors en tegens. Nu de verschillende onderwerpen in het belastingplan
aan de orde komen, zal de gedachtewisseling daarover niet anders worden. Dat
hoop ik althans niet.De Tweede Kamer heeft ook een opmerking over de clustering van de voorstellen
gemaakt. Daar heeft men het recht van amendement en laten wij realistisch
zijn: men had daar bij amendement onderwerpen apart aan de orde kunnen stellen.
Ik heb gezegd dat wij over deze mogelijkheid kunnen debatteren en dat, mocht
de meerderheid van de Kamer van mening zijn, dat de clustering niet conform
haar wens is, zij bij amendement bepaalde onderdelen apart kan zetten. Over
een dergelijk amendement kan vervolgens gestemd worden. Deze Kamer kan geen
amendementen indienen. Zij kan hier dus niet een dergelijke wijziging aanbrengen.
Evenwel had de Tweede Kamer kunnen stemmen over een getrimd belastingplan.De heer De Boer (GroenLinks):Dat is precies het probleem: dat kan hier dus niet.Staatssecretaris Vermeend:Dat geef ik ook aan.De heer De Boer (GroenLinks):Ja. Daarom begrijp ik de verwijzing naar het regeerakkoord niet zo goed.
In het regeerakkoord regel je inhoudelijk wat je met de verschillende onderdelen
wilt. Het is dan toch niet nodig om het in één pakket aan te
bieden om de kikkers binnen boord te houden? Mensen hebben zich namelijk al
afzonderlijk akkoord verklaard om de verschillende punten te steunen. Waarom
bied je het dan toch niet afzonderlijk aan? Ik kom straks voor het dilemma
te staan dat ik geen bezwaar heb tegen het belastingplan, maar wel tegen één
onderdeel ervan. Wat moet ik dan? Moet ik tegen de regering zeggen: zoek het
maar uit? Ware het niet beter geweest dat ik mijn bezwaren tegen dat ene onderdeel,
de BTW op water, kenbaar had kunnen maken door daartegen te stemmen? Dat verhindert
de staatssecretaris nu.Staatssecretaris Vermeend:Ik begrijp uw dilemma, maar u moet zich ook het volgende voorstellen.
Stel dat ik de afgelopen vier jaar elke maatregel waarover je van mening zou
kunnen verschillen, in een apart wetsvoorstel zou hebben gegoten. Dan zou
de computer op tilt zijn geslagen. En ik was al koploper op
het gebied van de 'hits and runs' op de computer. De afgelopen jaren is een
groot aantal voorstellen op fiscaal terrein ingediend. Soms is het een pakket
voorstellen. Ik heb gemotiveerd dat de voorstellen in het belastingplan volgens
de visie van het kabinet zowel beleidsmatig als budgettair met elkaar samenhangen.
Uw fractie heeft bezwaren tegen het voorstel met betrekking tot de BTW op
water. Het is uw volle verantwoordelijkheid om de afweging te maken van de
voors en tegens van het totale pakket en uiteindelijk voor of tegen het belastingplan
te stemmen. Uw geestverwanten aan de overkant hebben voluit voor het belastingplan
gestemd. Daar was ik buitengewoon dankbaar voor.De heer De Boer (GroenLinks):Dat kan ik mij voorstellen. Gisteren ging het vooral om wetsvoorstellen
waaraan principiële kanten zitten. U hoeft mij niet uit te leggen, dat
dit een heel rekbaar begrip is. Maar zowel bij het wetsvoorstel inzake de
renteaftrek als bij het wetsvoorstel inzake de BTW op water kun je de vraag
stellen of het niet beter was geweest om dat afzonderlijk aan deze Kamer aan
te bieden. Dan had het ook aan de Tweede Kamer afzonderlijk moeten worden
aangeboden, zij het dat die Kamer zo'n wetsvoorstel nog uit het belastingplan
kan halen. Wij kunnen dat niet.Staatssecretaris Vermeend:Ook aan de overkant is, zoals uit de stukken blijkt, dat principiële
debat gevoerd. De Tweede Kamer en ook de Raad van State hebben op dat punt
gewezen. De vraag is echter ook wat principieel is. De ene fractie zal de
renteaftrekbeperking van dusdanig principiële aard vinden dat het voor
een aparte gedachtewisseling in aanmerking komt, terwijl een andere fractie
het uitstekend vindt dat het kabinet dat heeft opgenomen in het belastingplan.
De Tweede Kamer heeft de mogelijkheid om dit via amendement uit het belastingplan
te halen. Voor het wetsvoorstel inzake de BTW op water geldt hetzelfde. Bovendien
vormt dit wetsvoorstel onderdeel van het totale vergroeningspakket van het
kabinet. Het is een van de elementen daaruit. Het zou vreemd zijn geweest
als wij dat element uit dat vergroeningspakket hadden gelicht en afzonderlijk
aan de Kamer hadden aangeboden. Ook met die afweging zit je dus. Natuurlijk
hebben de medewerkers, de minister en ik die afweging gemaakt, want die afweging
wordt elk jaar gemaakt. Het is altijd de vraag: welk wetsvoorstel dienen wij
afzonderlijk in en welke voorstellen nemen wij op in het belastingplan? Ik
neem uw kanttekeningen, die ook door de heren Boorsma en Stevens zijn gemaakt,
mee. Maar ik zeg nadrukkelijk dat het soms een zeer arbitraire beslissing
is. Soms denk ik van een wetsvoorstel dat wij er niets over zullen horen,
maar dan zegt toch een fractie dat het van principiële aard is en dat
het uit het belastingplan had moeten zijn gehaald.De heer Stevens (CDA):Ik ben er de staatssecretaris zeer erkentelijk voor, dat op Financiën
in ieder geval wordt nagedacht over wat wel en wat niet moet worden geclusterd.
Maar misschien is het toch aardig om nog eens naar de inhoud van de motie
te kijken die in 1993 in deze Kamer kamerbreed werd aanvaard. In de motie
werd de regering verzocht om in het kader van belastingvoorstellen een zodanige
scheiding aan te brengen, dat fiscale wetsvoorstellen van verschillende aard,
belang en/of urgentie niet meer in één wetsvoorstel worden samengevoegd.
De heer De Boer heeft de strekking van de motie al verwoord. Ik deel zijn
mening dat, als in het regeerakkoord clustering is voorzien, het op zijn minst
een geste naar dit huis zou zijn, zo niet naar de Tweede Kamer die het recht
van amendement heeft, om wetsvoorstellen waarvan men kan aanvoelen dat zij
op problemen stuiten of op zijn minst discussie uitlokken – vanwege
het element van terugwerkende kracht, of vanwege de aansluiting op het belastingplan
voor de 21ste eeuw – niet geclusterd te presenteren. Dat is de enige
reden, waarom wij destijds deze motie hebben ingediend.Staatssecretaris Vermeend:Ik neem dit gevoelen mee. De heer Stevens zal het mij niet kwalijk nemen
dat ik soms verrast ben over de emoties die wetsvoorstellen oproepen. Soms
verwacht ik dat een wetsvoorstel uitvoerig zal worden besproken vanwege zijn
principiële karakter, dat dan tot mijn verrassing vrij geruisloos de
Kamer doorkomt. Soms levert de behandeling van een wetsvoorstel echter meer
problemen op dan ik in eerste instantie verwachtte. Het is een kwestie van
tasten, beoordelen en inschatten van dit soort wetsvoorstellen. Niemand heeft
er iets aan als ik elk onderdeeltje van de fiscaliteit apart presenteer. Er
zou een hele discussie kunnen worden gevoerd over aftrekposten, waarbij dan
het volgende voorstel zou kunnen ontstaan. Het belastingplan voor de 21ste
eeuw zal een groot en veelomvattend wetsvoorstel inhouden. Dat kan niet anders
dan een geclusterd pakket zijn. De Tweede Kamer heeft, hoe je het ook wendt
of keert, het recht van amendement, en tegelijkertijd kan de Eerste Kamer
aangeven dat één of meer onderdelen van het herzieningspakket
haar niet bevallen. Ik sluit dat niet uit. De ene fractie zal dat principieel
vinden en de andere fractie zal dat minder principieel vinden.De heer Stevens (CDA):Is dit het antwoord van de staatssecretaris op de vraag die hier gisteren
is gesteld over de procedure voor de behandeling van het belastingplan?Staatssecretaris Vermeend:Nee, daar ga ik nog op in. Dit was meer om aan te geven, waarmee je worstelt
als je de vraag moet beantwoorden, waarom wetsvoorstellen al of niet in één
pakket moeten worden gepresenteerd.Voorzitter! Ik kom toe aan een volgend principieel punt, namelijk de tijdsdruk
van wetsvoorstellen. Er is gevraagd of het niet eerder kan, en of niet meer
ruimte kan worden gegeven aan de niet-professionals. De heer Schuyer vond
dat ik wat sneller had moeten reageren op de suggesties van zijn geestverwante
in de Tweede Kamer, mevrouw Giskes, om belastingvoorstellen openbaar te maken
als ze naar de Raad van State worden gestuurd. Ik heb al kenbaar gemaakt dat
ik sympathie heb voor deze suggestie. Maar toch kleven er nogal wat bezwaren
aan, ook van de kant van de Raad van State. De Wet op de Raad van State moet
worden gewijzigd. Ik heb naar aanleiding van het verzoek van mevrouw Giskes
een brief gestuurd aan de collega van Binnenlandse Zaken, met de vraag of
deze wil overwegen, die suggestie uit te werken. Ik heb nog geen reactie op
die brief gekregen. Zoals gezegd, zie ik de nadelen wel in, maar er zijn ook
voordelen. Je hebt meer ruimte voor de samenleving, voor de
wetenschap en voor de praktijk om te reageren op wetsvoorstellen.Voorzitter! Vrijwel alle leden zijn uitvoerig ingegaan op alles wat te
maken heeft met de belastingheffing in Europa. De heer Wöltgens verwees
daarbij naar verschillende publicaties en naar de Duitse voornemens met betrekking
tot de belastingherziening. Overigens hebben wij in Europa op dit moment niet
alleen te maken met Duitse voornemens. Vrijwel alle landen zijn, zij het vaak
minder prominent en minder ingrijpend, bezig hun belastingheffing tegen het
licht te houden, nog los van de Europese aspecten. Oostenrijk heeft inmiddels
een rapport gepubliceerd, waarin een aantal voorstellen worden ontwikkeld,
die hun beslag moeten krijgen in wetgeving. Engeland beziet ieder jaar de
belastingwetgeving. Frankrijk heeft fiscale maatregelen ten behoeve van het
midden- en kleinbedrijf genomen. De fiscaliteit staat hoog op de agenda van
Europa, maar ook van de individuele lidstaten.De heer Stevens vroeg zich af wat het Nederlandse beleid op dit punt is.
Uit de pers heeft hij begrepen dat Nederland zich bij Duitsland aansluit als
het gaat om harmonisatie op fiscaal terrein. Er zijn in Europees verband afspraken
gemaakt over een gedragscode. De heer Stevens vond het niet gewenst dat beleid
dat op een aantal terreinen onmiskenbaar succes heeft gehad, wordt opgeofferd
in het kader van de Europese harmonisatie. Hij gaf aan dat ik terzake openheid
heb gegeven met mijn nota. Deze nota heeft zowel in als buiten de Tweede Kamer
veel waardering geoogst.Het denken over het beleid staat niet stil en dat geldt ook voor de Europese
regelgeving. In de eerste plaats oefenen arresten van het Europese Hof in
toenemende mate invloed uit op het fiscale beleid van de lidstaten, met name
op het terrein van de directe belastingen. In de tweede plaats zijn er ontwikkelingen
met betrekking tot staatssteun. Commissaris Van Miert heeft een publicatie
het licht doen zien waarin hij aangeeft op welke wijze fiscale maatregelen
worden getoetst aan het EG-verdrag 92/93. Ook op dat terrein heeft Europa
invloed op het fiscale beleid van lidstaten, in dit geval op maatregelen ten
behoeve van bepaalde bedrijven of groepen van bedrijven.In de derde plaats is er de gedragscode. Lidstaten hebben afgesproken,
schadelijke belastingconcurrentie tegen te gaan. Inmiddels zijn in de Ecofinraad
criteria vastgesteld. De fiscale maatregelen die door de lidstaten de afgelopen
periode genomen zijn, zullen op grond hiervan getoetst worden. In de vierde
plaats moet voorkomen worden dat er in Europa een race naar de bodem van de
schatkist ontstaat. De Duitse minister van Financiën heeft op het belang
hiervan gewezen. Ten aanzien van de heffingen en de tarieven – de heffingsgrondslag –
kunnen lidstaten elkaar beconcurreren. De heer Stevens heeft gelijk dat er
nu al sprake is van concurrentie tussen de lidstaten, bijvoorbeeld bij het
arbeidsmarktbeleid of ten aanzien van de infrastructuur. In dit opzicht spelen
ook de belastingen een rol en dat zal zo blijven. Ik kom nog te spreken over
het Nederlandse beleid op dat punt.De Duitse minister van Financiën heeft een en ander niet in het kader
van harmonisatie naar voren gebracht – hij corrigeerde zichzelf op dat
punt – maar meer als een vorm van coördinatie. Hij heeft gezegd
dat er op Europees niveau afspraken gemaakt moeten worden. Er kan bijvoorbeeld
een bodem worden aangebracht in de belastingtarieven op winst. Tegelijkertijd
kan dan gezocht worden naar een coördinatie van de heffingsgrondslag.
Dat kan concurrentie op dat punt voorkomen. Ik heb in de Tweede Kamer aangegeven
wat ons eventueel te wachten staat als het voornemen van Ierland wordt uitgevoerd
om het tarief voor de vennootschapsbelasting te verlagen tot 12,5%. Daar gaat
onmiskenbaar aantrekkingskracht van uit, met als gevolg bedrijfsverplaatsingen,
concurrentie. Ik heb deze zaak al aangekaart in de belastingwerkgroepen waaraan
ik deelneem op Europees niveau.Enerzijds wordt er een gedragscode opgesteld. Het gaat daarbij om selectieve
maatregelen. Anderzijds zijn er landen die generieke maatregelen nemen ter
bevordering van de aantrekkingskracht. Dat kan leiden tot schadelijke concurrentie.
Vandaar het pleidooi voor coördinatie op het punt van de tarieven. Leidt
dat tot een verzwaring van de belastingtarieven, zoals het VNO voorziet? Ik
denk van niet. Ook VNO/NCW heeft belang bij een zekere coördinatie. Een
groot aantal van de fiscale knelpunten die worden gesignaleerd, ook door VNO/NCW
ten aanzien van grensoverschrijdende activiteiten van met name internationaal
opererende bedrijven, kan alleen worden opgelost op Europees niveau. Met andere
woorden: men heeft ook op dat punt Europa nodig.Ik heb een waslijst gekregen van knelpunten bij grensoverschrijdend verkeer.
Ik noem in dit verband de multinationale ondernemingen, die bijvoorbeeld werken
met een vaste inrichting of een vennootschap. Ik noem ook knelpunten ten aanzien
van de verliesverrekening en intercompanyprice-verrekeningen. Al die aspecten
kunnen niet louter nationaal worden geregeld. Daarvoor is coördinatie
op Europees niveau noodzakelijk.Over het Nederlandse beleid op dat punt kan ik heel helder zijn. Wij voeren
een tweesporenbeleid.De heer De Boer (GroenLinks):U sprak over de gedragscode voor steunverlening aan bedrijven. Valt de
steunverlening aan De Schelde daarbinnen?Staatssecretaris Vermeend:Niet binnen de fiscale gedragscode.De heer De Boer (GroenLinks):Valt zij wel binnen andere gedragscodes voor steunverlening?Staatssecretaris Vermeend:Specifieke steun aan een bedrijf valt gewoon onder het staatssteunregime
van Europa. Ik spreek nu over het fiscale staatssteunregime.De heer De Boer (GroenLinks):Dat snap ik wel, maar dat is geen antwoord op mijn vraag. Is er een risico
dat de steun die nu aan De Schelde wordt verleend, later op Europees vlak
tot problemen leidt?Staatssecretaris Vermeend:Dat is niet mijn beleidsterrein. Ik neem echter aan dat alle voorschriften
in acht zijn genomen toen besloten is, die steun te verlenen.Voorzitter! Ik keer terug naar het fiscale Europese beleid en het Nederlandse
beleid daarin, waarnaar de heer Stevens heeft gevraagd. Wij voeren op dat
punt een tweesporenbeleid. Enerzijds zetten wij wat ik noem
de succesformule voort, dus een fiscaal beleid binnen de grenzen van het Europese
beleid, gericht op het bevorderen van duurzame economische groei en van werkgelegenheid,
waarbij tevens wordt gezorgd voor een systeem dat voor zowel burgers als bedrijven
concurrerend is, wat trouwens een van de eisen is in het belastingplan voor
de 21ste eeuw. Met andere woorden, ook al probeer je op het Europese vlak
te coördineren, tegelijkertijd zetten ook andere landen de fiscaliteit
in voor het eigen beleid: werkgelegenheidsbeleid, milieubeleid, beleid gericht
op het aantrekkelijk maken van vestigingsplaatsen. Die ruimte is er en zal
er ook wel blijven in de komende jaren. Anderzijds proberen wij tegelijkertijd
op het Europese vlak afspraken te maken waarmee schadelijke concurrentie,
ook voor Nederland, kan worden voorkomen.Ik heb de conclusies op dit terrein van de Europese Raad van Wenen van
11 en 12 december meegenomen. Met een citaat wil ik duidelijk maken dat het
er niet zozeer om gaat alles op belastingterrein te harmoniseren. Punt 21
van de conclusies van het voorzitterschap luidt: De Europese Raad spreekt
zijn voldoening uit over het verslag van de Raad over versterkte samenwerking
inzake het belastingbeleid en wijst erop dat schadelijke belastingconcurrentie
moet worden bestreden. Samenwerking op het gebied van het belastingbeleid
is niet gericht op uniforme belastingtarieven en is niet onverenigbaar met
eerlijke belastingconcurrentie, maar is vereist om de voortdurende verstoringen
op de interne markt te verminderen, om buitensporige verliezen aan belastinginkomsten
te voorkomen of om te bewerkstelligen dat de belastingstructuren zich ontwikkelen
op een meer werkgelegenheidvriendelijke wijze.Voorzitter! Ik vind dit een redelijk genuanceerde uitkomst. De samenwerking
betekent dus niet dat eerlijke concurrentie op het terrein van de belastingen
is uitgebannen in Europa. Ik moet er eerlijk bij zeggen, dat Nederland er
belang bij heeft, dat een aantal terreinen wordt gecoördineerd. Gegeven
de mogelijkheid van tariefontwikkelingen in andere landen die Nederland uit
concurrentieoverwegingen zou moeten volgen, heeft Nederland er belang bij
om op dat punt een rol te spelen in de coördinatie. Dat proberen wij
ook.Voorzitter! De heer Schuyer heeft in dit verband gevraagd hoe het zit
met het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. Ik meen dat
hij dat ook vorig jaar aan de orde heeft gesteld. Nederland heeft op dat punt
een succesje geboekt. Het voorzitterschap heeft onder punt 35 de volgende
conclusie getrokken: Ook wordt de Commissie verzocht lidstaten die dat willen
in de gelegenheid te stellen te experimenteren met verlaagde BTW-tarieven
voor arbeidsintensieve diensten die niet blootstaan aan grensoverschrijdende
concurrentie.Dat is echt een succes voor Nederland. Wij, de minister en ik, verschillende
Tweede-Kamerleden en europarlementariërs, onder anderen Alma Metten en
Wim van Velzen, hebben bij verschillende gelegenheden ervoor gepleit die ruimte
te krijgen, wat uiteindelijk is gelukt. Het is nu aan Brussel om kenbaar te
maken onder welke voorwaarden die experimenten mogen worden uitgevoerd. Dat
betekent dat wij op dat punt verder kunnen met het uitwerken van gedachten
om daaraan vorm te geven, ook in het kader van het werkgelegenheidsbeleid.
Door arbeidsintensieve werkgelegenheid te stimuleren, kunnen we tegelijkertijd
het zwartgeldcircuit in die sfeer wat beperken. Wij zijn in afwachting van
wat Brussel op dat punt zal toestaan.De heer Wöltgens heeft veel belangstelling getoond voor de Duitse
voorstellen. Die belangstelling had ik ook. Ik heb dan ook het hele Duitse
pakket opgevraagd en had het graag mee willen nemen omdat de belangstelling
van de heer Wöltgens zo groot is. Ik heb het pakket toegestuurd aan de
Tweede Kamer en ik ben graag bereid om, als hiervoor belangstelling is, het
ook naar deze Kamer te sturen.De heer Wöltgens heeft een aantal intrigerende opmerkingen over dat
pakket gemaakt. Hij zei dat het nivellerender is dan het Nederlandse en vooral
ten goede zal komen aan de mensen met de laagste inkomens. Wat ik opmerkelijk
vind – en in dat opzicht is er een groot verschil tussen de vorige en
de huidige Duitse regering – is de verschuiving in lastendruk tussen
directe en indirecte belastingen. In de Duitse voorstellen is een vergoedingspakket
opgenomen. In eerder voorstellen was zoiets niet aanwezig. Er is sprake van
een verhoging van de benzineaccijns. Die is weliswaar bescheiden, maar aangekondigd
is dat deze in de toekomst hoger kan worden. Er is ook sprake van de invoering
van een ecotaks, een beetje in lijn met wat wij in Nederland doen. De opbrengsten
daarvan worden vervolgens teruggesluisd om in ieder geval de lastendruk op
arbeid te verlagen. De Duitse trend volgt in feite de trend die in Nederland
de afgelopen jaren is ingezet.Belangwekkend in de Duitse voorstellen is een forse beperking van de aftrekposten,
een trend die wij neergezet hebben in ons belastingstelsel voor de 21ste eeuw.
De opbrengst wordt teruggesluisd in het systeem.Wat ook opvalt, is dat als het Duitse voornemen wordt uitgevoerd het Duitse
toptarief onder het Nederlandse toptarief komt. In Duitsland komt men op ongeveer
48,5% uit, terwijl men in Nederland blijkens het regeerakkoord uitkomt tussen
51% en 53%. In Nederland komt men echter al vrij snel in het toptarief terecht,
terwijl dat in Duitsland minder snel het geval is.Als je een en ander cijfermatig bekijkt, zie je dat in Duitsland de werknemers
met lagere inkomen relatief het meest profijt trekken van de voorgenomen belastingverlaging.
Wat dit betreft, moet ik de heer Wöltgens gelijk geven. Duidelijk is
nog niet hoe de belastingherziening in Duitsland zal uitwerken voor het bedrijfsleven.
De commentaren in de pers en de vakbladen en ook de commentaren van de werkgevers
geven aan dat men vreest dat de lastenverlichting die optreedt voor gezinnen
met lagere inkomens mede wordt opgebracht door een verzwaring van de lastendruk
op het bedrijfsleven. De vraag is of dit zo uitpakt en of dit dan bijdraagt
aan de werkgelegenheidsbevordering. Er worden in Duitsland vraagtekens bij
gezet. Ik zit hier niet om de Duitse bewindslieden van Financiën de maat
te nemen, maar ik wil wel opmerken dat wij een andere benadering hebben gekozen.
Wij willen een lastenverlichting doorvoeren die ook rekening houdt met de
onderkant van de samenleving, maar die tevens wat evenwichtiger uitpakt, waarbij
meer rekening wordt gehouden met werkgelegenheidsaspecten dan in het
Duitse voorstel het geval is. Maar wij moeten afwachten hoe men in Duitsland
reilt en zeilt.De heer Wöltgens (PvdA):De voorstellen voor het midden- en kleinbedrijf zijn in Duitsland voor
een deel al bijgesteld. In de gesprekken die met de Bundnis für Arbeit
gevoerd worden, zal er nog wel een concessie voor de werkgevers in zitten
in deze richting. Men komt dan toch weer dichter in de buurt bij hetgeen nu
door de werkgevers wordt gevraagd.Ik wil nog op twee dingen wijzen, los van het nivellerende effect, die
voor ons van invloed kunnen zijn. Weliswaar wist niemand hoe de Steuerreform
van de vorige regering gefinancierd moest worden, maar daarbij werd uitgegaan
van een netto lastenverlichting van 40 mld. Dat uitgangspunt is totaal verlaten,
gelet op de grenzen die het financieringstekort stelt en de dekkende middelen
die men zou kunnen vinden, want die zijn veel beperkter. In Nederland wordt
5 mld. voorgesteld. Dat bedrag is dus verhoudingsgewijs een heel stuk groter
geworden. Je kunt daar best eens over nadenken. Heb je in het kader van de
europeanisering wel zoveel smeergeld nodig?Het tweede element is dat er weliswaar een verschuiving richting ecologisering
is, maar dat de Duitsers beweren dat zij de BTW niet zullen verhogen. Zolang
zij daaraan vasthouden kunnen wij, die nog een hoger BTW-tarief hebben dan
de Duitsers, het niet maken om toch een stuk van de dekking voor onze belastingoperatie
te vinden in een verhoging van het BTW-tarief.Staatssecretaris Vermeend:De heer Wöltgens merkt terecht op, dat er een aanmerkelijk verschil
in omvang is met de voornemens van het vorige Duitse kabinet tot lastenverlichting.
Ik heb mijn medewerkers gevraagd dit uit te rekenen in percentages van het
BBP. In absolute termen gaat het in Nederland om 5 mld. en in Duitsland om
15,3 mld. In percentages van het BBP is dat in Nederland 0,75 en in Duitsland
0,5. Het scheelt niet zoveel, maar...De heer Wöltgens (PvdA):In het licht van de eeuwigheid!Staatssecretaris Vermeend:In het licht van de eeuwigheid is het niet al te veel.De heer Wöltgens (PvdA):Maar soms praten wij over 100 mln.Staatssecretaris Vermeend:Ik wilde de cijfers eens bij de hand hebben. Ik wilde het zelf ook weten.
Ik had zo'n vraag al verwacht.Dat geldt ook voor de vraag over de BTW. Wij moeten inderdaad letten op
grenseffecten. Ten opzichte van België hebben wij nog ruimte, want het
Belgische tarief is 21%. Gelet daarop zouden wij nog van 17,5% naar 19% kunnen.
De heer Wöltgens merkt terecht op, dat er in Duitsland uitvoerig is gediscussieerd.
Het BTW-tarief is er naar 16% gegaan en het zou verder omhoog kunnen. Ik had
ook verwacht dat men er een BTW-verhoging zou doorvoeren om de lastendruk
op arbeid te verlichten. Dat is niet doorgegaan. De SPD heeft ook allerlei
bezwaren naar voren gebracht. Uiteindelijk is besloten om het voorlopig niet
te doen. Ik weet niet wat er nog gebeurt als men verder zoekt naar financieringsmiddelen
voor de wensen die nog komen. Ik ben het met de heer Wöltgens eens, dat
je dit wel moet afwegen bij een beslissing over een eventuele verhoging naar
19%. Wij zijn in het regeerakkoord vooralsnog daarvan uitgegaan, in de veronderstelling
dat de grenseffecten niet al te groot zouden zijn. Wij hebben toen overwogen
dat Duitsland op 16% zou blijven. Als het 16% zou blijven, is 19% eigenlijk
het hoogste tarief dat je verantwoord zou kunnen toepassen.Er komt iets bij waar ik wel gelukkig mee ben. In het kader van Europa
krijgen wij nu de mogelijkheid om bijvoorbeeld de BTW op een aantal arbeidsintensieve
diensten te verlagen. Dat komt ons op zichzelf gesproken goed uit. Ik ken
het gebied waar de heer Wöltgens vandaan komt. Ik zeg niet dat je daarmee
voorkomt, dat men over de grens gaat winkelen en de voordeligste positie zoekt.
Het is moeilijk uit te leggen aan de winkelier, maar hierbij moet men bedenken
dat wij tegelijkertijd de loonkosten in de winkel verminderen. Je mag dus
niet uitsluitend naar de BTW kijken. Door de inzet van gerichte fiscale maatregelen,
bijvoorbeeld aan de onderkant van het loongebouw – afdrachtkortingen –
en door verlaging van de lastendruk op arbeid krijgt de winkelier ten opzichte
van Duitsland een zekere voorsprong. Daardoor krijgt hij ruimte om te concurreren
met het buitenland.De heer Wöltgens (PvdA):Dat is zeker zo, tenzij die ruimte wordt opgegeten door loonsverhogingen.
Ik kan mij namelijk ook een zekere Europese loonharmonisatie voorstellen,
zeker als in Nederland de arbeidsmarkt krapper is dan in landen waar de lonen
uit zichzelf al iets meer stijgen. Als de euro straks daadwerkelijk voor consumenten
is ingevoerd, vrees ik dat de klassieke grenseffecten aanzienlijk worden versterkt.
Dan ziet men in precies dezelfde prijzen hoe de verschillen liggen. Nu denken
nog veel mensen dat één mark overeenkomt met ongeveer één
gulden en dat het dus allemaal niet zoveel uitmaakt. Ook wijs ik erop dat
de winkels precies op de grens liggen.Staatssecretaris Vermeend:Ik deel uw opvatting op dit punt. Ik denk dat dit inderdaad het geval
zal zijn. Het wordt veel zichtbaarder en de vergelijking is veel gemakkelijker
te maken. Dan zul je in de prijzen de weerspiegeling van de stelsels zien.
Het kan niet anders.De heer Hilarides (VVD):De heer Wöltgens woont dichtbij Duitsland en daarom is het logisch
dat hij het Duitse beleidsvoorbeeld zou willen volgen. Mij lijkt dat echter
geen goede gedachte. In de afgelopen periode is het sociaal-economisch beleid
dat wij in ons land hebben gevoerd, wat succesvoller geweest dan het beleid
dat men in Duitsland heeft gevoerd.De heer Wöltgens (PvdA):Ik geloof niet dat Nederland er in de laatste tien jaar een gebied als
de DDR bij heeft gekregen, waar jaarlijks 100 miljard mark naar getransfereerd
moet worden. Als je je dat realiseert, moet je je petje afnemen voor Duitsland.
De staatssecretaris schetste terecht dat wij een succesvol beleid hebben gevoerd
op basis van een combinatie van lastenverlichting en loonmatiging. Daardoor
is de werkgelegenheid gegroeid. Zo'n recept kun je vermoedelijk niet voorschrijven
voor een land als Duitsland. Nederland kan rustig non-Keynesiaans zijn, als
er maar genoeg grote landen zijn die zo Keynesiaans zijn dat zij ons via de
export laten meeprofiteren van wat zij doen. Hetzelfde geldt voor onze loonmatiging. Onze loonmatiging kan profiteren van het kosten- en
concurrentievoordeel dat wij ten opzichte van Duitsland realiseren. Als Duitsland
met de lonen gaat concurreren, zijn wij in Europa pas echt op weg naar een
soort jarendertigsituatie. Ik zou Duitsland niet graag aanbevelen om ons succesvolle
beleid te volgen. Omgekeerd hoop ik voor ons Nederlanders, die voor het grootste
deel afhankelijk zijn van de export naar Duitsland, dat Duitsland een succesvol
beleid voert. Wij moeten ze daarbij helpen.Staatssecretaris Vermeend:In dat verband heb ik ook al gewezen op het belang dat wij hebben bij
de Duitse ontwikkelingen.Voorzitter! Over het belastingplan voor de 21ste eeuw zijn een aantal
opmerkingen gemaakt. Laat ik eerst iets zeggen over het in dat verband voorziene
tijdschema. Op het ogenblik bereidt het departement in samenwerking met andere
departementen wetsvoorstellen voor. Het is de bedoeling dat die in het voorjaar
van 1999 aan de Raad van State worden gezonden. In het najaar kan de Tweede
Kamer daarover dan van gedachten wisselen. Vervolgens is er dan voor deze
Kamer voldoende gelegenheid – het gaat om voorstellen die in 2001 moeten
ingaan – om erover van gedachten te wisselen. Het is niet zo, zoals
de heer De Boer zei, dat deze Kamer de voorstellen in veertien dagen zou moeten
bekijken, van commentaar voorzien en er een debat over houden. Ik denk dat
er ook voor deze Kamer voldoende gelegenheid is om dergelijke ingrijpende
stelselwijzigingen te beoordelen en er met de regering over van gedachten
te wisselen. Dat is ook terecht.Dit is het voorlopige schema. Ik kan wel zeggen dat het een geweldig karwei
is. Ik kom elke dag nog dingen tegen waaraan ik nog niet gedacht had, zo moet
ik eerlijk bekennen. Maar goed, het moet allemaal maar blijken. De hoofdlijnen
zijn aangegeven in het regeerakkoord en wij zijn de zaak nu aan het uitwerken.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Wij hebben bij belangrijke belastingwijzigingen, zoals die
van de Wet omzetbelasting, met voorontwerpen gewerkt. Die werden eerst het
land ingestuurd, dan kwam het commentaar binnen en ten slotte werden de definitieve
voorstellen gemaakt. In dit geval is er althans enige tijd beschikbaar voordat
het jaar 2001 aanbreekt; denkt de staatssecretaris nu ook in deze richting
of heeft hij andere ideeën?Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Deze gedachte is wel in overweging genomen, maar de ervaring
leert dat het echte ontwerp heel lang op zich laat wachten, als er met een
voorontwerp gewerkt wordt. Gelet op het belang van het zo snel mogelijk doorvoeren
van de herziening hebben wij er de voorkeur aan gegeven, het normale traject
te volgen en gewoon wetsvoorstellen in te dienen. Bij voorontwerpen volgt
er een hele gedachtewisseling, er komen schriftelijke reacties en aanpassingen.
En veelal wordt dit hele traject dan ook nog met het wetsvoorstel zelf afgelegd.
Wij hebben dus gekozen voor de normale procedure, die voor alle belanghebbenden
ook voldoende ruimte biedt. Als wij erin slagen om de wetsvoorstellen in het
voorjaar aan de Raad van State voor te leggen, dan is er voor alle belanghebbenden,
zoals maatschappelijke organisaties en de wetenschap, alle gelegenheid om
erop te reageren. Ook de Kamer heeft dan voldoende tijd voor een dergelijke
gedachtewisseling.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! De wetsontwerpen gaan dus naar de Raad van State; de fiscale
kennis bij de Raad van State is maar beperkt, zoals de staatssecretaris waarschijnlijk
zal toegeven. Het is een buitengewoon grote operatie, dus het zou heel lang
kunnen duren voordat de Raad van State er een oordeel over gevormd heeft.
Dit lijkt mij een reden om het argument van de heer Schuyer en van mevrouw
Giskes uit de Tweede Kamer te ondersteunen, om de stukken niet alleen aan
de Raad van State voor te leggen, maar ze ook maar meteen aan de wetenschap
ter kennis te brengen. Anders volgt er misschien een periode van een halfjaar
waarin wij helemaal niets kunnen doen.Staatssecretaris Vermeend:Ik begrijp de vraag; ze is ook al door de heer Schuyer indringend aan
de orde gesteld, net als in de Tweede Kamer. Ik heb er wel begrip voor, want
zo zijn er wat meer mogelijkheden om van gedachten te wisselen, maar wij hebben
natuurlijk wel te maken met de staatsrechtelijke positie van de Raad van State
en de Wet op de Raad van State. Ik denk niet dat de raad mij op basis van
de huidige wet in de gelegenheid zal stellen, zo te handelen. Ik ben best
tot een gedachtewisseling bereid, maar ik vermoed dat de Raad van State zal
vasthouden aan de wettelijke regelgeving op dit punt.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik vind ook dat er een essentieel verschil is tussen de beperkte
kennis van de Raad van State en de tijdsdruk die wij voelen als wij belastingplannen
er in tien of veertien dagen doorheen jassen. Ik denk niet dat het goed zou
zijn, de suggestie te wekken dat het belastingplan sneller door de Raad van
State beoordeeld zou moeten worden, als wij er meer dan een jaar over kunnen
gaan praten. Ik deel namelijk de opvatting dat de kennis bij de raad beperkt
zou zijn, namelijk niet op voorhand. Als je daarvan uitgaat, kun je bij elk
wetsvoorstel de kennis van de Raad van State wel ter discussie stellen, en
dat is natuurlijk allerminst de bedoeling.De heer Stevens (CDA):Ik plaats toch even een kanttekening bij de opmerking die de heer Rensema
maakte over de beperkte fiscale kennis van de Raad van State. Ik denk dat
de heer Rensema bedoelde dat er beperkt mankracht aanwezig is bij de Raad
van State.Staatssecretaris Vermeend:Zo heb ik het ook opgevat.De heer Rensema (VVD):De kennis bij de Raad van State is buitengewoon hoogwaardig.De heer Stevens (CDA):Dat ben ik met de heer Rensema eens. Dan is dit tenminste rechtgezet.Staatssecretaris Vermeend:Ik herhaal dat ik het zo heb opgevat dat het gaat om de bemensing van
de Raad van State.Voorzitter! Even vooruitblikkend naar de 21ste eeuw heeft de heer Hilarides
gevraagd hoe het zit met het overgangsrecht. Welke maatregelen worden er getroffen,
vroeg hij. Dat zal nog buitengewoon gecompliceerd worden, omdat je langlopende
verplichtingen hebt. Ook hierin is overigens voorzien door
in het regeerakkoord af te spreken dat, waar er sprake is van deze problematiek,
passend overgangsrecht zal worden gecreëerd. Met andere woorden, je zult
moet kijken naar de wijzigingen in het systeem. Onder anderen door de heer
Rensema is een aantal wijzigingen aan de orde gesteld, waar het gaat om de
forfaitaire rendementsheffing. Je zult dan moeten bekijken of dat nog spoort
met langlopende verplichtingen. Je zult ook moeten bekijken op welke wijze
je daaraan dan vorm geeft. In het regeerakkoord hebben wij gezegd dat je op
dat punt zeker met passend overgangsrecht zult moeten komen. Daar wordt op
dit moment al naar gekeken in het kader van de wetgeving.De heer Hilarides heeft gezegd dat de inkoop van eigen aandelen een probleem
is. Hij zag dat in de praktijk. Het huidige systeem in Nederland nodigt niet
uit tot de inkoop van eigen aandelen, zei hij. Dit punt is eerder aan de orde
geweest. Het heeft niet alleen een principiële fiscale kant, maar ook
een budgettaire kant. Omdat wij bezig zijn met nieuwe wetgeving, die wij in
maart van het komende jaar bij de Raad van State willen hebben, ligt het niet
voor de hand dat je lopende de herziening ineens de wet gaat wijzigen. In
het nieuwe systeem dat wij gaan invoeren, ligt de problematiek van inkoop
van eigen aandelen heel anders, omdat je dan een heel ander systeem hebt.
Een aantal van de huidige knelpunten vind je niet terug in het nieuwe systeem.
Het zou vreemd zijn om nu, vooruitlopend op het nieuwe systeem, de zaak rondom
de inkoop van eigen aandelen weer te wijzigen. Wij zijn wel aan het bekijken
wat je binnen de huidige regelgeving kunt doen. Daar vinden gesprekken over
plaats. Het ligt echter niet in ons voornemen, op dit punt tot wijzigingen
te komen, zoals wij al eerder kenbaar hebben gemaakt naar aanleiding van vragen
uit de Tweede Kamer.De heer Rensema heeft gewezen op een bundel die 'Tolvrije gedachten' heet.
Ik heb de bundel er maar even bij genomen. In die bundel is het allemaal aangekondigd.
Hij zei dat het kabinet zijn idee gratis mag hebben. Hartelijk dank daarvoor.
Overigens wijs ik de heer Rensema erop dat wij het niet zonder bronvermelding
hebben gedaan, want wij hebben in de literatuurlijst bij de kabinetsnota de
bijdrage van de heer Rensema als allereerste bron van informatie aangegeven.
Dat moet hem echt deugd doen. Het is te vinden op blz. D.76 van de nota. De
medewerkers zeggen ook dat zij er dankbaar gebruik van hebben gemaakt.De heer Stevens (CDA):Als wij alle bronnen melden, zullen wij ook de bron Pierson moeten melden.
Het was naar mijn mening de heer Pierson die oorspronkelijk de gedachte naar
voren heeft gebracht om tot een forfaitaire rendementsheffing te komen.Staatssecretaris Vermeend:Voorzover ik mij herinner, staat dit ook in 'Tolvrije gedachten'.De heer Rensema (VVD):Mijn opstel droeg inderdaad de titel 'Terug naar Pierson'. Dat is overigens
ook een liberaal, weliswaar van 100 jaar geleden. De term 'forfaitair rendement'
valt echter bij Pierson niet aan te treffen. De vertaling naar de nieuwe tijd
heb ik 17 jaar geleden gemaakt in de bundel die aangeboden werd aan prof.
Doedens.Staatssecretaris Vermeend:Mijnheer de voorzitter! De heer Rensema is ingegaan op het boxsysteem
dat wij hanteren en hij heeft gevraagd of, als je toch een forfaitair rendement
hebt, je in dat kader het boxsysteem nodig hebt. Dat is eigenlijk zijn benadering.
We hebben ernaar gekeken, ook in het kader van de verkenning 21ste eeuw, en
wij zijn tot de conclusie gekomen dat wij een gesloten boxsysteem nodig hebben
om te voorkomen dat er gewinkeld wordt, in die zin dat je eventueel verliezen
uit de ene box vervolgens kunt presenteren aan de andere box, met name aan
de box arbeid. Wij hebben juist geprobeerd te voorkomen dat verliezen in de
sfeer van inkomsten uit vermogen terecht kunnen komen bij box 1. Box 1 is
alles wat te maken heeft met inkomsten uit arbeid en winst uit de onderneming.
Daarom hebben we gekozen voor een gesloten systeem.Ik denk dat, als we daar inbreuk op maken, het hek van de dam is. Want
de creativiteit van de Nederlander en met name van de adviseurs, is schier
onuitputtelijk in dit land. Ik heb zelden zo'n creatief land gezien op fiscaal
terrein als dit land. Dan denk ik dat je voorzichtig moet zijn, als je uitzonderingen
creëert, want dan maak je je systeem kwetsbaar voor vormen van belastingarbitrage
en belastingerosie. Overigens komen we uitvoerig terug op dat punt. Dat betreft
een belangwekkend onderdeel van de keuze die je maakt rondom je boxensysteem.Datzelfde geldt voor de opmerking van de heer Hilarides over de 4% die
gehanteerd wordt en het feit dat je nu ziet, dat je in een aantal gevallen
onder de vier uitkomt. De vraag is dan hoe je dit verdedigt. Dat punt zal
ook prominent aan de orde komen. Overigens moeten we ons wel realiseren dat
die 4% over de langere termijn is. Als je kijkt over de langere termijn, dan
is het toch echt mogelijk om 4% te halen. Laten we nu realistisch zijn: als
je een portefeuille schept met niet uitsluitend bancaire producten, of uitsluitend
op een bankrekening, dan is het toch mogelijk – als je kijkt over de
afgelopen 20 à 25 jaar of langer – om 4% te halen. Die 4% is
ook, zo zeg ik uitdrukkelijk, voor goede en slechte tijden. Het mag niet een
momentopname zijn. Je kunt daar toch voordeel hebben. Bovendien merk ik op,
in de richting van de heer Hilarides, dat er ook een vrijstelling in zit.
In het regeerakkoord is een kleine vrijstelling voorzien, alvorens het vermogen
in aanmerking wordt genomen voor de forfaitaire rendementsheffing. Dat moet
je ook in je afweging betrekken. We komen daar uitvoerig op terug, voorzitter.Ik heb een aantal vragen van de heer Rensema over de landbouw schriftelijk
beantwoord. Ik heb aangekondigd dat wij bezig zijn met een interdepartementale
samenwerking, in de vorm van een gezamenlijke werkgroep van Landbouw en Financiën,
om een aantal aspecten van bedrijfsopvolging nader te bezien. Dat is in de
schriftelijke stukken aangekondigd en op het moment dat ik daar de Tweede
Kamer over bericht, zal ik zorgen voor een afschrift naar deze Kamer, vanwege
ook uw belangstelling en vragen op dat punt.Voorzitter! Er is vrij uitvoerig door alle leden aandacht geschonken aan
de vergroening en met name de voorstellen met betrekking tot het water. Ook
aan de overkant, dat zal u niet zijn ontgaan, heeft dit onderdeel van het
belastingplan buitengewoon veel aandacht getrokken.De heer Schuyer (D66):Dat hadden de ambtenaren niet verwacht!Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Op deze onechte interruptie hoef ik gelukkig geen antwoord
te geven.In eerste plaats ga ik meer in het algemeen in op de vergroening ten principale.
De heer De Boer heeft gezegd dat het allemaal nog wel een beetje tegenvalt.
Om het in het Gronings te zeggen: 't valt neit met; het kon minder, het kon
beter. Als ik overigens naar het buitenland kijk, dan denk ik dat Nederland
goed scoort. Ik heb wel eens aangegeven dat als je het Nederlandse beleid
op het terrein van vergroening vergelijk met het buitenland, wij een voorhoedepositie
innemen. Overigens hebben zijn collega's van GroenLinks aan de overkant mij
geprezen voor dat beleid in de afgelopen jaren. Met dankbaarheid heb ik hun
lof geïncasseerd en juist daarom wijs ik daarop, omdat ik daar door GroenLinks
werd geprezen, maar hier kritisch word bejegend met de opmerking, dat er slechts
sprake is van grutters groen. Ik vind hetgeen er gebeurt allesbehalve grutters.
We hebben in het Regeerakkoord op dit punt goede afspraken gemaakt en daarbij
de grenzen van het mogelijke in acht genomen. Je hebt ook te maken met het
feit dat Nederland een bepaalde positie inneemt. Ik denk in dit verband aan
de grootverbruikers en de positie van Nederland met het oog op concurrentie
en de vestiging van bedrijven. Er is voor ons een bepaalde speelruimte en
daarover zijn in het Regeerakkoord goede afspraken gemaakt. Het Centraal planbureau
hebben we om een oordeel gevraagd. Ten slotte hebben we gesteld, dat het pakket
dat voor deze regeerperiode is aangegeven, inpasbaar is in het economisch
beleid. Er is dus nadrukkelijk gelet op het evenwicht. Verder is in het Regeerakkoord
bepaald, dat wanneer we verder willen gaan, wij daarbij op Europees niveau
de nodige inspanningen zullen moeten doen om te voorkomen dat Nederland zich
uit de markt prijst. Dat laatste moet niet gebeuren en daarom moet je zoeken
naar evenwicht. Ik ben dan ook van mening dat datgene wat in het Regeerakkoord
staat, getuigt van een evenwichtig beleid. Daarmee wordt namelijk enerzijds
voldoende rekening gehouden met de terechte belangen van het milieu en anderzijds
met het belang van een duurzame economische ontwikkeling en van werkgelegenheid.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Het is bij deze discussie toch belangrijk vast te stellen
wat we precies onder vergroening verstaan. Verstaan we daaronder het vinden
van een nieuwe grondslag voor de heffing die – ik gebruik nu de terminologie
van de bewindslieden – robuust is? Of denken we daarbij aan een heffing
die tegelijkertijd positieve milieueffecten moet creëren?Staatssecretaris Vermeend:Ik ben het met de heer Stevens eens, dat wij op dat punt niet erg consistent
zijn. In feite wordt de gehele verschuiving in aanmerking genomen. Bij de
vergroening wordt meer gedacht aan de maatregelen voor de energieheffing.
In die gevallen moet de heffing gedragsprikkels met zich brengen die voor
het milieu van belang zijn. Als je het over de echte vergroening hebt, moet
het om die maatregelen gaan die een milieueffect tot doel hebben. Uit het
pakket maatregelen dat we hebben voorgesteld met de verkenning 21ste eeuw,
een onderdeel van het Regeerakkoord, blijkt de notie van het belang om te
verschuiven. Opgemerkt is dat de ecotaks, de energiebelasting, en heffingen
op consumptie ten opzichte van directe belastingen, belastingen op lonen,
inkomen en winsten, stabiele heffingen zijn, zeg maar: robuuster zijn. Op
deze manier moet men het verband zien. Ik geef toe dat het geheel verwarrend
kan zijn. Soms gebruik ik de verschillende voorstellen ook door elkaar. Met
mijn eigen aanduidingen zou ik daarom zorgvuldiger moeten zijn. Ik heb nu
aangegeven wat ik onder vergroening versta. Het voorgaande wil niet zeggen,
dat je met vergroening niet kan komen tot een robuuster stelsel. In de nota
Belastingen in de 21ste zeggen wij ook, dat vergroening kan bijdragen aan
een robuuster en een meer stabieler stelsel en wel in die zin, dat daarmee
sprake zou kunnen zijn van meer stabiele belastinginkomsten.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik volg de voordracht van de staatssecretaris met grote belangstelling.
Uit zijn definitie maak ik op, dat de verhoging van de BTW op drinkwater niet
onder de vergroening valt en dat die niet gerekend moet worden tot de milieuheffingen
die een positief milieueffect hebben.Staatssecretaris Vermeend:Hier is eerder gesproken over het effect van een dergelijke verhoging.
Het kabinet heeft toegegeven dat het effect van deze verhoging op het waterverbruik
beperkt is. Bij de energieheffing hebben we met de Kamer exact dezelfde discussie
gevoerd. Bij elke stap die je doet in het kader van verschuiving en vergroening,
krijg je namelijk te maken met het idee, dat die stap wat de effecten ervan
betreft voor discussie vatbaar is. Vaak zijn de effecten beperkt, maar heeft
het geheel van het pakket op termijn een substantieel effect. Het probleem
bij dergelijke discussies is dan ook altijd, dat men een maatregel apart zet,
daarover de discussie begint en vervolgens zegt: ze heeft maar zo weinig effect
en waarom zou men het dan doen? Weliswaar moet het debat over dit onderwerp
een principieel debat zijn. Ook aan de overkant wordt hierover een principieel
debat gevoerd. Ik denk in dit verband aan de problematiek die bij de vergroening
een rol speelt. Mevrouw Ter Veld, de heer De Boer en andere sprekers merkten
al op dat het zicht op de terugsluizing buitengewoon gecompliceerd is geworden.
Men ziet aan de ene kant wel de verhogingen doorgevoerd, maar onvoldoende
duidelijk wordt wat er aan de andere kant voor terugkomt. Men is vaak vergeten
dat de loon- en inkomstenbelasting tegelijkertijd is verlaagd, terwijl men
wel de duurdere rekening ziet voor gas, elektra en water. Met dat probleem
worden wij in toenemende mate geconfronteerd. Ik vind dat ook een verontrustend
beeld, omdat wij er blijkbaar onvoldoende in slagen om de terugsluizing zodanig
vorm te geven, dat zij daadwerkelijk aanslaat bij de betrokken belastingplichtigen.
Dat moeten wij onszelf ook aantrekken.Ook aan de overkant is het debat hierover uitvoerig gevoerd. Ik heb de
Tweede Kamer toegezegd dat het kabinet hierover voor het zomerreces een notitie
zal uitbrengen. Daarbij worden ook de collega's betrokken van de andere departementen
die een rol spelen bij het terugsluisproces. In de notitie zal onder meer
aan de orde komen of meer generiek kan worden gehandeld, of duidelijker en doorzichtiger kan worden teruggesluisd, of meer rekening kan worden
gehouden met de positie van de gebruiker, of meer rekening kan worden gehouden
met het daadwerkelijke gebruik. Al die vragen die ook hier terecht aan de
orde zijn gesteld, komen in die notitie aan bod. Dat is ook mogelijk, want
wij hebben het nu over de eerste vergroeningstranche. Volgens het regeerakkoord
hebben wij nog twee van dergelijke tranches te goed. Om de knelpunten bij
de tweede en derde tranche voor te zijn, is het onze bedoeling om nog eens
goed na te gaan waar die knelpunten optreden, waar de doorzichtigheid ontbreekt,
waar moet worden gekozen voor een andere vorm van terugsluizing en waar meer
rekening moet worden gehouden met de effecten van de ecotaks. Ik wijs bijvoorbeeld
op de problematiek van sportverenigingen, die overigens niet hier maar aan
de overkant aan de orde werd gesteld. Wij kiezen voor een bepaalde vorm van
terugsluizen waarvan sportverenigingen, stichtingen en andere non-profitinstellingen
minder kunnen profiteren, omdat de maatregel niet op hen gericht is. Ook is
de terugsluizing naar het midden- en kleinbedrijf aan de orde gesteld. Gevraagd
is naar de cijfers die wij hanteren in relatie tot een studie van het EIM.
Wat dat betreft, verwijs ik naar mijn opmerkingen aan de overkant. In de studie
van het EIM is geen rekening gehouden met het feit dat de ecotaks als zodanig
voor de bedrijven fiscaal aftrekbaar is. De ecotaks komt als zodanig in mindering
op de fiscale winst. Ook is in de studie geen rekening gehouden met het pakket
aan fiscale prikkels dat het kabinet heeft doorgevoerd c.q. nog per 1 juli
zal invoeren.Wij zijn bij het voorstel inzake de BTW op water niet over één
nacht ijs gegaan. De gedachte om water te betrekken bij het vergroeningsproces
is al in de voorstudies aan de orde gekomen, zoals in de belastingverkenningen
voor de 21ste eeuw. Ik wijs ook op de rapporten van de commissie-Van der Vaart,
die het kabinet over de vergroening adviseert. Het voorstel komt dus niet
als donderslag bij heldere hemel. Er zijn, zoals gezegd, studies over uitgebracht.
Er wordt verschillend gedacht over de effecten ervan. Ook wordt verschillend
gedacht over de effecten van lagere en hogere inkomens. Volgens mevrouw Ter
Veld blijkt uit cijfers, dat het watergebruik bij lagere inkomens hoger zou
zijn dan bij hogere inkomens. Mijn medewerkers baseren zich, zoals al vaker
is gebeurd, op CBS-cijfers, waaruit zou blijken dat de waterrekening stijgt
met het inkomen. Hier wordt 'de tuin' geroepen, maar ik weet niet waar dat
op slaat. Er is een verschil tussen de cijfers van de Vewin en die van het
CBS. Dat punt moet nader worden uitgezocht: wij moeten beschikken over het
meest actuele cijfermateriaal.Voorzitter! Zoals ik al heb gezegd, is de regeling die wij hebben getroffen
voor water onderdeel van het vergoedingspakket. Wij verwachten daarvan uiteindelijk
een milieueffect, op basis van de aanbevelingen van de commissie-Van der Vaart.
Daartegen wordt ingebracht dat het effect beperkt is; ik heb dat toegegeven.
Daardoor worden, zo wordt beweerd, gezinnen voor een extra lastenverzwaring
gesteld. Dat is niet waar. Ik betreur het dat wij dat blijkbaar onvoldoende
voor het voetlicht hebben kunnen brengen. De opbrengst die daarmee gemoeid
is, wordt keurig teruggesluisd naar de belastingplichtigen, in de vorm van
een verlaging van de loon- en inkomstenbelasting. Voor de lagere inkomens
maken wij daarbij gebruik van de invoering van de knip. Mevrouw Ter Veld gaf
aan dat er nu vier schijven ontstaan, wat weer meer op vroeger gaat lijken.
Toch maakt zo'n knip het wel mogelijk, met minder middelen effectief inkomensbeleid
te voeren. Daarvan maken wij gebruik in het kader van het terugsluizen. Het
heeft dus altijd twee kanten: het wordt misschien wat ingewikkelder, maar
tegelijkertijd ben je in staat, effectiever en goedkoper terug te sluizen.
Ik zeg dus uitdrukkelijk dat de opbrengst van het water volledig is teruggesluisd
naar de gezinnen. Met andere woorden: enerzijds wel een hogere waterrekening,
maar anderzijds een lagere loon- en inkomstenbelasting. Er bestaat verwarring
over het totaalbeeld. Het totale pakket aan verschuiving en vergoeding vertaalt
zich in een koopkrachtbeeld. Dat beeld is neergelegd in de Sociale nota. Het
minimumloon en de sociale minima zitten ondanks de hele terugsluis en de waterverhoging
uiteindelijk 'in de plus'. Het referentiekader voor het kabinet is uiteindelijk
geweest dat alle maatregelen opgeteld, dus de verschuiving, de vergoeding
en andere lastenverzwarende en lastenverlichtende elementen, worden vertaald
in dat inkomensbeeld. Ik heb al eerder gemerkt dat het misverstand op dit
punt hardnekkig is.Voorzitter! Er is ook nog een kanttekening geplaatst bij de vormgeving
van de verhoging van het BTW-tarief voor water. Er is gezegd dat drinkwater
toch echt een eerste levensbehoefte is. Ik ontken dat natuurlijk niet, hoewel
dat natuurlijk niet voor al het water geldt. Er is beweerd dat die verhoging
min of meer strijdig is met de gedachte achter de BTW. Ik wijs erop dat men
in Nederland ook niet buiten gas en elektriciteit kan. Op verzoek van de Kamer
is de BTW op de volgende terreinen verlaagd: musea, muziek, toneel, opera,
cabaret, attractieparken...Mevrouw Ter Veld (PvdA):En water!Staatssecretaris Vermeend:En een deel van het water. Ik wil alleen maar aangeven dat het hanteren
van het hoge of het lage BTW-tarief niet direct is gerelateerd aan de vraag
of sprake is van een eerste levensbehoefte.Mevrouw Ter Veld heeft gezegd dat in het buitenland altijd het lage tarief
voor drinkwater geldt. Voorzitter! In Zweden is het tarief 25%, in Finland
22% en in Denemarken 25%. Overigens kent men in Denemarken geen laag BTW-tarief.In antwoord op de vraag van de heer Stevens naar harmonisatie merk ik
op dat de lidstaten de vrijheid hebben om een keus te maken.De heer Stevens heeft gevraagd in hoeverre het amendement past in de zesde
BTW-richtlijn. Voorzitter! Ik zie niet in dat dit strijdig is. Iedere lidstaat
heeft een zekere ruimte voor eigen beleid. Ik ben voorzichtig geworden met
uitspraken over de jurisprudentie van het Europese Hof en over het Europees
beleid op dit terrein. Vooralsnog ga ik ervan uit dat er hiervoor ruimte is.De heer De Boer (GroenLinks):U houdt wel een paar slagen om de arm. Kan dit soort maatregelen alleen
achteraf getoetst worden? Kan niet op voorhand helderheid verkregen worden?Staatssecretaris Vermeend:Op grond van de zesde richtlijn hoeft dit soort maatregelen
niet onmiddellijk gemeld te worden. Er kan gebruikgemaakt worden van de mogelijkheid
om een en ander op de facultatieve lijst te plaatsen. Wij hoeven niet voor
elke maatregel naar Brussel.De heer Stevens (CDA):Nederland heeft ruimte om te kiezen voor het hoge of het lage tarief.
Heeft Nederland echter ook ruimte om voor twee tarieven te kiezen? Uit het
antwoord begrijp ik dat de staatssecretaris nog zorgen heeft over een eventuele
uitspraak van Europese Hof. Ik vraag mij overigens af of een dergelijke maatregel
op voorhand kan worden afgestemd met de Europese Commissie en wat daar eventueel
de waarde van is. Kan de staatssecretaris daar meer duidelijkheid over geven?Staatssecretaris Vermeend:De maatregel is bij amendement voorgesteld. Het amendement is niet in
strijd met de zesde richtlijn. Ik weet echter niet wat het oordeel van het
Europese Hof daarover zal zijn, als het zo ver mocht komen. Ik kan dat niet
weten, want er is geen jurisprudentie waaraan ik een en ander kan toetsen.
Ik doe geen voorspellingen, maar ik ga ervan uit dat die ruimte er is. Ik
heb mij al een keer bezeerd aan een voorspelling over een uitspraak van het
Europese Hof. Ik was toen blij verrast door de uitspraak. Het is altijd weer
een kwestie van afwachten.Is de maatregel een oplossing voor de lange termijn, mede bezien in het
licht van het amendement? In de toelichting op het amendement wordt het kabinet
gevraagd, eventuele alternatieven te overwegen. Het amendement is ingediend
om tegemoet te komen aan het argument van de eerste levensbehoefte. Tegelijkertijd
is het kabinet gevraagd, te bezien of op een andere wijze vorm kan worden
gegeven aan het milieuaspect, zo men wil: de vergroening. Ik heb de Tweede
Kamer toegezegd, op zo kort mogelijke termijn een dergelijk alternatief te
verkennen en om te bezien of er methoden zijn die administratief minder bewerkelijk
zijn en tegemoetkomen aan de gedachtegang dat een deel van de heffing op water
op een andere wijze buiten het heffingspercentage van 17,5 moet blijven.Ik ben voornemens om de gedachte uit de toelichting op het amendement
zo spoedig mogelijk uit te werken, resulterend in een notitie die voor het
zomerreces aan de Tweede Kamer zal worden gezonden. Ik zal ten behoeve daarvan
in overleg treden met de waterleidingbedrijven, omdat ook andere aspecten
een rol spelen, zoals de gedachtewisseling over het waterspoor en de maatregelen
die in dat kader worden getroffen. Ik zal mij ook in verbinding stellen met
de minister van Milieubeheer, die hierin een belangrijke taak heeft. Afhankelijk
van de bevindingen is het mogelijk dat in het belastingplan 2000 een andere
maatregel wordt genomen. De gedachte gaat dan uit naar een systeem van een
heffingsvrije voet. Deze gedachte is ook in de Tweede Kamer geopperd. Er wordt
dan rekening gehouden met de gedachte dat er voor een deel sprake is van een
eerste levensbehoefte.De gehele problematiek van de grondwaterbelasting zal hierbij worden betrokken.
Mevrouw Ter Veld heeft overigens terecht opgemerkt dat haar fractie daartegen
bezwaren heeft geuit. Ik herinner mij die nog goed.De heer Van den Berg heeft uitvoerig gesproken over de terugsluis van
met name de ecotaks naar het midden- en kleinbedrijf. Hij constateerde dat
volgens EIM-berekeningen de kleinere bedrijven in het MKB tekortkomen bij
de terugsluis en de grotere bedrijven overgecompenseerd worden. Ik heb al
aangegeven dat ik aan de overkant van het Binnenhof ben ingegaan op die studie
en dat ik er kanttekeningen bij heb geplaatst. Niettemin heb ik de Tweede
Kamer toegezegd om dit aspect van de terugsluis nadrukkelijk te betrekken
bij de meer principiële discussie die voor het zomerreces zal worden
gevoerd over de vergoeding en de terugsluis. Ik heb toegezegd dat ik, als
die terugsluis naar bepaalde sectoren onvoldoende is, zal zoeken naar instrumenten
waarmee een dergelijke tegemoetkoming wel te realiseren is. Ik wijs er overigens
wel op dat het ingewikkelder wordt naarmate je preciezer gaat terugsluizen.
Tegenover de wens om inzichtelijk en doorzichtig terug te sluizen, wat vaak
generiek het eenvoudigst te doen is, staat de wens om naar de burgers en bedrijven
toe een terugsluis te realiseren die zo nauwkeurig en zorgvuldig mogelijk
tegemoetkomt aan de kostenstijgingen die optreden. Er is altijd een spanningsveld
tussen eenvoud en rechtvaardigheid. Ook dat aspect komt aan de orde in het
kader van mijn toezegging aan de Tweede Kamer.De heer Schuyer heeft een vraag gesteld over het belasten van grootverbruik.
Hij vroeg zich af of dat zich niet zou vertalen in de consumentenprijzen.
Op zichzelf is het inderdaad aannemelijk dat een dergelijke doorberekening
zal plaatsvinden. Ik geloof trouwens dat deze vraag al schriftelijk is beantwoord.Voorzitter! Verschillende leden hebben vragen gesteld over het bakstenenarrest.
Het was één baksteen, maar heet het bakstenenarrest. Het is
een, zoals de heer Rensema heeft opgemerkt, inmiddels beroemd berucht arrest.
Het kwam als een donderslag bij heldere hemel. De vraag was: hoe gaat de staatssecretaris
om met een dergelijk arrest? Er zijn Kamervragen over gesteld. In antwoord
op schriftelijke vragen van het Tweede-Kamerlid mevrouw Giskes heb ik gemeld
dat ik voornemens ben een zodanige wetswijziging te entameren, dat het huidige
fiscale regime voor fiscale voorzieningen wordt gecontinueerd. Met andere
woorden, ik ben voornemens te bewerkstelligen dat er voor het bedrijfsleven
niets verandert en dat het bestaande fiscale regime voor voorzieningen dat
al ruim veertig jaar heeft gefunctioneerd, wordt gecontinueerd. In antwoord
op de vraag heb ik aangegeven waarom ik dat vond. Er zijn een aantal bezwaren
tegen het arrest. Dat leidt toch tot interpretatiekwesties en onzekerheid.
Dat leidt tot uitvoeringsproblematiek, omdat op zichzelf de rechtsverhouding
een belangwekkend aanknopingspunt was voor beoordeling. Het weghalen van de
rechtsverhouding levert in de praktijk uitvoeringsproblemen en discussies
op. Daar zitten wij niet op te wachten. Ik heb ook aangegeven dat de verruiming
die in het arrest is neergelegd aanzienlijke budgettaire effecten zal hebben.
Laat ik het heel eerlijk zeggen: die effecten passen niet in het budgettaire
en fiscale beleid van het kabinet. Het is dan simpel een taak van de wetgever
om een dergelijke verruiming te beoordelen en tot de conclusie te komen, dat
een dergelijke verruiming niet wenselijk is. Het is dan de koninklijke
weg om met wetgeving te komen. Het staatsrecht zit ook zo in elkaar. De taak
van de Hoge Raad is om op een bepaald moment te interpreteren. De wetgever
heeft uitdrukkelijk de bevoegdheid en het recht om met wetgeving op dit terrein
te komen en aan te geven wat hij vindt van een dergelijke regeling. Wij zijn
tot de conclusie gekomen, dat het bestaande systeem gehandhaafd moet blijven.Er doet zich in mijn optiek ook geen verzwaring voor. De heer Rensema
heeft al aangegeven, dat wat er gebeurde buitengewoon opzienbarend en verrassend
was. Hij vond het opmerkelijk dat er geen conclusie van de procureur-generaal
was. De Hoge Raad gaf in zijn overwegingen zelf aan, dat hij na veertig jaar
omging. In de uitspraak van het hof die in cassatie voorlag werd nog gewoon
de opvatting van de Hoge Raad gevolgd. Ik meende de afweging te mogen maken
die ik heb gemaakt en op dat punt met wetgeving te kunnen komen. Het enige
dat wij voorstellen is om met behulp van wetgeving het bestaande regime te
continueren.De vergadering wordt van 16.05 uur tot 16.13 uur geschorst.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Allereerst dank ik de minister ad interim en de
staf op zijn ministerie voor de zeer uitgebreide beantwoording van vragen.
Ik ben buitengewoon content over de dienstverlening. In de middagpauze sprak
ik een van de ambtenaren – het was nog een oud-student van mij ook –
en van haar vernam ik dat tot laat in de avond was gewerkt aan de beantwoording.
Vanwege de beperkte tijd had ik een aantal vragen uit mijn schriftelijk voorbereide
tekst weggelaten. Het leuke is, dat ook op die vragen antwoord is gegeven.
Ik had dat tevoren ook ingecalculeerd. Ik zal nu dan ook niet de flauwe opmerking
maken dat sommige niet gestelde vragen toch zijn beantwoord, want ik was er
eerlijk gezegd content mee.Staatssecretaris Vermeend:Wij wisten dit en daarom hebben wij er soms bij gezet: niet gesteld, wel
beantwoord!De heer Boorsma (CDA):Uiteraard ben ik niet altijd tevreden over de antwoorden, maar daar kom
ik nog op terug. Ik wil nu eerst een reactie geven op een aantal punten die
schriftelijk zijn afgehandeld en op zaken die vanmiddag nog door de staatssecretaris
aan de orde zijn gesteld. Daarna wil ik nog een opmerking maken over het belastingplan.Voorzitter! Graag krijg ik een reactie op een artikel dat gisteren op
de voorpagina van de NRC prijkte over de afstoting van het belang van 220
mln. in Nedcar. Deze opbrengst is voor volgend jaar al ingeboekt in de begroting
van EZ. Dit bedrag zal worden besteed aan het afdekken van verliezen. Leidt
dit tot een stijging van het EMU-saldo met 0,2 mld.? In mijn optiek is dit
zo, omdat de opbrengst wordt beschouwd als een kapitaaltransactie. Die wordt
niet meegenomen bij de berekening van het EMU-saldo. De aanwending –
afdekking van verliezen – is volgens alle in de wereld gehanteerde systemen
voor het opstellen van nationale rekeningen echter een directe uitgave. Die
leidt tot stijging van het EMU-saldo. Dat lijkt mij geen gezond budgettair
beleid.In mijn betoog leverde ik commentaar op het niet gespecificeerd zijn van
ombuigingen. In de schriftelijke reactie wordt gesteld dat ze wel zijn gespecificeerd.
Er is bijvoorbeeld sprake van een gebudgetteerd percentage voor de incidentele
loonontwikkeling. Kent de minister ad interim het uit de jaren tachtig stammende
beroemde dossier over de post 'incidenteel'? Dit dossier is heeft niet geleid
tot enige korting op dit punt. Ook is er sprake van efficiencykortingen op
inkoopbeleid. Interessant is, dat een eerdere korting is geboekt bij het privatiseren
van het Rijksinkoopbureau. Het opschrijven van een efficiencykorting op inkoopbeleid
vind ik derhalve bepaald niet gespecificeerd. Kortingen op de uitgaven aan
externen begrijp ik, maar het is de vraag of dit niet zal leiden tot een daling
van de doelmatigheid. Ambtenaren moeten dan immers werk gaan doen waarvoor
zij niet opgeleid. Ik blijf dus bij mijn stelling dat de ombuigingen voor
dat bedrag niet zijn ingevuld en dat ze dús een grote tegenvaller te
zien zullen geven.Een opmerking wil ik ook nog maken over de afdracht van 1,3 mld. aan de
EU. Het antwoord op dit punt heb ik met interesse gelezen. Het is zeer de
vraag of dit antwoord de minister ad interim of de collega's in dit huis kan
bevredigen. Als je afgaat op berichten in kranten en dergelijke zit ook hierin
een forse tegenvaller voor de komende jaren.Interessanter vind ik de vraag hoe de minister de macro-economische situatie
in Nederland en in West-Europa inschat. Nog interessanter is de reactie op
de vraag: wat vindt het kabinet van de economische groei? Ik heb aangegeven
dat een economische groei van 2,25% niet zal worden gehaald. We zullen eerder
uitkomen op 2% en misschien moet zelfs rekening worden gehouden met een daling
naar 1% à 1,5%. De staatssecretaris merkte overtuigend op dat geen
van de commentatoren in de door mij genoemde richting gaat. Hij gaat eerder
uit van 2%. Laten wij daar dan eens van uitgaan; dan meen ik dat ik het gisteren
bij het rechte eind had toen ik opmerkte dat het belastingplan niet gebaseerd
is op behoedzame uitgangspunten. Immers, als je uitgaat van een economische
groei van 3% in 1999, terwijl die nu waarschijnlijk op 2% uitkomt, of als
je uitgaat van 2,25% gemiddeld, terwijl de conjunctuur omlaag gaat en het
cijfer in het eerste jaar al onder dat gemiddeld uitkomt, wat verwacht je
dan van het tweede jaar? Hoe kun je dat gemiddelde ooit nog halen, als je
aan het begin van de rit er al onder zit, terwijl de conjunctuur omlaag gaat?
Ik heb namelijk niemand horen beweren dat de conjunctuur in de komende twee
jaar omhoog zal gaan. Ik denk dat de minister a.i. in reactie op mijn vraag
over de macro-economische situatie heeft toegegeven dat ik gelijk heb, omdat
hij schrijft dat er in 1998 een groei van 2% verwacht wordt, aanzienlijk minder
dan wat aanvankelijk geraamd was.Gisteren heb ik mijn collega Hilarides horen spreken van een doortimmerd
budgettair beleid. Ik zou haast zeggen, zodanig doortimmerd dat er ontstellend
veel licht door de spijkergaten schijnt of dat er ontstellend veel water doorheen
komt. Gisteren vroeg ik de minister a.i. ook of hij één onafhankelijke
commentator kon noemen die een compliment heeft uitgedeeld voor de behoedzaamheid
van het pakket van begrotingen. Hij noemde daarop de Ecofinraad. Wel, dat
is natuurlijk geen onafhankelijk gezelschap, want ook minister
Zalm maakt er deel van uit.Gisteren heb ik al personen en instanties genoemd die scherpe kritiek
hebben geuit, zoals VNO/NCW, Van Lanschot en de secretaris-generaal van Economische
Zaken. Daarnaast zou ik nog kunnen verwijzen naar de hoogleraar Van der Gaag,
de Raad van State – 'de regering rekent zich rijk' – de Europese
Commissie – 'de Staat der Nederlanden doet te weinig aan tekortreductie' –
prof. Huizinga van de Katholieke universiteit Brabant, Kleene van het economisch
bureau van ABN/AMRO, Maas van der Brink uit Wageningen, die zich allen negatief
hebben uitgelaten. Wie wil de staatssecretaris hier nu tegenover stellen als
advocaat voor zijn zaak? Misschien wil de heer Hilarides als zodanig optreden.Over spijkergaten gesproken, Maas van der Brink vergeleek het kabinet
van dit land met het strijkje op de Titanic. Ik kan me niet voorstellen dat
de heer Hilarides echt van mening zou zijn dat er sprake is van doortimmerd
budgettair beleid. Dat kun je wel stellen, maar dan moet je goede argumenten
leveren om mijn betoog op dit punt te ontzenuwen.Mijnheer de voorzitter! Vanwege de tijd wil ik niet ingaan op andere punten
uit de stukken waarmee ik het niet eens was. Ik noem dit, omdat er geen sprake
kan zijn van 'wie zwijgt, stemt toe'. Er is wel één punt dat
ik nog even naar voren wil brengen, waarmee ik erg blij was. Het gaat om de
omvang van het pakket van maatregelen voor netto-lastenverlichting dat de
burgers en bedrijven in Nederland in de komende jaren kunnen verwachten. Er
is in de Miljoenennota ergens sprake van 4,5 mld. netto en op een gegeven
moment wordt er gezegd, dat er met het nieuwe belastingplan een lastenverlichting
van 5 mld. gemoeid kan zijn en dat er ook een enkele verzwaring in kan zitten,
zodat het resultaat 5 mld. zal zijn. Ik heb gisteren gevraagd of het klopt
dat wij door nu uit te gaan van 1,5 mld. verzwaring in de toekomst een lastenverlichting
van 6 mld. kunnen verwachten, omdat het zou gaan om een verlichting van 4,5
mld. netto. Ik wijs erop dat nu in het schriftelijke antwoord bevestigd is
dat wij een belastingpakket tegemoet kunnen zien met 6 mld. aan lastenverlichting.
Ik wijs er overigens ook op dat elders staat dat er een ruimte van die omvang
wordt verwacht, maar dat is iets anders dan de toezegging van een pakket van
lastenverlichting. Aan die toezegging houd ik de regering.Het totale beleid. Is er nu sprake van een dramatische terugval? Dit zijn
woorden die de minister a.i. heeft gebruikt. Ik ben het met hem eens, dit
is niet het geval. Er is geen sprake van een dramatische verslechtering van
onze economische positie. Het gaat erom of het pakket van uitgangspunten goed
genoeg is voor de komende jaren. Ik meen duidelijk te hebben gemaakt dat dit
niet het geval is, omdat wij niet zullen uitkomen op 2,25% groei gemiddeld,
maar met een beetje geluk op de genoemde 2%, omdat wij in 1999 wel degelijk
te maken zullen hebben met tegenvallers bij de ombuigingen, met een tegenvaller
bij de aardgasinkomsten en met tegenvallende tekorten bij de fondsen, onder
andere voor de AWBZ.Tot slot maak ik een opmerking over het belastingplan. Ik heb daar gisteren
namens de CDA-fractie al een kritische 'macronoot' over gekraakt, omdat de
belastingverzwaring van 1,5 mld., voorzien in deze begroting, in strijd is
met de verkiezingsbelofte van de partijen die het huidige kabinet schragen.
Het is in strijd met de verkiezingsbelofte. Vooral de voorzitter van de VVD
deed schamper over het verkiezingsprogramma van het CDA, waar geen ruimte
in zit voor een forse belastingverlichting. Wij zien nu een verzwaring. Dat
is de eerste reden dat wij tegen het belastingplan zijn. Daarnaast zijn met
name door collega Stevens enkele inhoudelijke punten genoemd. Hij heeft onder
andere gewezen op het feit dat het hele belastingpakket strijdig is met een
motie uit 1993, welke mijn naam mag dragen. De staatssecretaris heeft gezegd
dat hij van tevoren aan het tasten en inschatten is.De heer Wöltgens (PvdA):Waarom is het een reden om tegen het belastingplan te stemmen, nu de regering
doet wat in het CDA-verkiezingsprogramma staat?De heer Boorsma (CDA):Ik was er al bang voor dat de heer Wöltgens ons verkiezingsprogramma
destijds al niet heeft gelezen, ook al heeft hij wel eens een heel leuke uitspraak
in onze richting gedaan. Voor het laatste ben ik hem natuurlijk zeer erkentelijk.
In ons verkiezingsprogramma staat niet wat hij nu suggereert. Dat weet hij
drommels goed. In ons verkiezingsprogramma staat dat er slechts ruimte is
voor een beperkte lastenverlichting, selectief. Er staat dus niet dat wij
uitgaan van een lastenverzwaring van 1,5 mld. nu, met in de komende jaren
een lastenverlichting van 6 mld., als ik de staatssecretaris mag volgen. Dat
staat niet in ons verkiezingsprogramma. Dat weet de staatssecretaris, maar
dat weet ook de heer Wöltgens drommels goed.De heer Wöltgens (PvdA):Inderdaad, in uw verkiezingsprogramma staat helemaal niks over lastenverlichting.
Nu houdt de regering zich aan dat advies, zij het dat zij belooft, in de komende
jaren weer af te wijken van het CDA-verkiezingsprogramma. Dan zou ik zeggen:
voer voor dit jaar loyaal oppositie en geef het kabinet krediet voor het feit
dat het het verkiezingsprogramma van het CDA gevolgd heeft, al is het maar
voor dit ene jaar.De heer Boorsma (CDA):Ik vind het heel leuk dat de heer Wöltgens meent, mijn stellingname
enigszins te kunnen kantelen.De heer Schuyer (D66):Ik vind dat iedere regeringspartij moet antwoorden, als gezegd wordt dat
zij zich niet aan haar belofte houdt. Dat wordt nu duidelijk gezegd. In het
regeerakkoord is sprake van 'vier jaar'. Dat weet ook de heer Boorsma. De
lastenverlichting heeft betrekking op een periode van vier jaar. De heer Boorsma
zei al: wij moeten dat nog maar zien. Ik geef toe dat wij het moeten afwachten.
Ik heb er vertrouwen in dat het wel gebeurt. Het feit dat er nu een lastenverzwaring
plaatsvindt, kan de heer Boorsma niet duiden als een verkiezingsleugen van
de kant van de regeringspartijen. Dat gaat echt te ver.De heer Boorsma (CDA):Ik heb het woord 'verkiezingsleugen' niet gebruikt. Ik heb erop gewezen
dat het in strijd is met de verkiezingsprogramma's van de partijen die dit
akkoord hebben gesteund. Ik kan mij niet voorstellen dat er iemand is die
het daarmee eens is. Als een kabinet of een regeringspartij een belasting verlichting belooft en als men al in het eerste jaar begint met een
forse lastenverzwaring, dan is dat zonder meer in strijd met de beloften die
zijn gedaan. Men kan wel zeggen dat straks alles weer goed zal komen, maar
dat heb ik inderdaad political business cycle genoemd.De heer Hilarides (VVD):Ik sluit mij graag aan bij de opmerking van collega Schuyer. Wij moeten
de zaak over de hele regeerperiode van vier jaar bekijken. Dat is zojuist
gezegd. Het is duidelijk dat wij voor de omvangrijke belastingherziening staan.
Dat is een omvangrijke operatie, die je niet in één jaar kunt
voorbereiden. Daar is tijd voor nodig. Daarom is een extra bedrag nodig, in
eerste instantie van pakweg 5 mld. Dat is ervoor beschikbaar, zoals de staatssecretaris
zei.De heer Boorsma (CDA):Ik ben erg blij dat een aantal woordvoerders namens de fracties die het
kabinet steunen, kennelijk touché zijn. Als de heer Hilarides zo hechtte
aan die belastingverlichting, dan had het kabinet er toch voor kunnen kiezen
om in het aanstaande jaar geen belastingverzwaring aan te brengen en om vervolgens
de komende jaren de beloofde verlichting aan te brengen? De eerste daad is
zonder meer in strijd met hetgeen beloofd is. Wat daarna komt, zijn vogels
in de lucht. Ik wil daar graag met de heer Hilarides op wachten.Dan de motie. De staatssecretaris heeft gezegd dat je van tevoren moet
tasten, beoordelen en inschatten wat gevoelig gaat liggen. Dat is waar; dat
begrijp ik. Maar de staatssecretaris ken ik ook bijzonder goed als een politiek
zeer behendig bewindsman en ik geloof toch niet dat hij er te beroerd voor
is om een wetsvoorstel waarvan hij op voorhand weet dat het averij zou kunnen
oplopen in dit huis, om die reden juist weg te laten uit dat pakket.Een tweede inhoudelijke reden waarom wij tegen het belastingplan zijn,
is nadrukkelijk hier vanmiddag en gisteren aan de orde geweest, te weten het
water in het hogere BTW-tarief. De derde reden is het ontbreken van een horizonbepaling
terzake van de rentebeperking.Mijnheer de voorzitter! Het woord loyale oppositie is genoemd. Ik trek
mij dat aan, want wij zullen niet lichtvaardig tegen een belastingplan stemmen,
omdat wij in de oppositie zitten. Wij hebben in de afgelopen jaren laten zien
dat wij zeer vaak met belastingvoorstellen van het kabinet meegaan, omdat
wij die altijd inhoudelijk hebben beoordeeld. Maar in dit geval zijn er zoveel
argumenten om er nee tegen te zeggen, dat de CDA-fractie in dit huis geen
steun zal kunnen geven aan het belastingplan zoals verdedigd door de regering.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Ik zou de heer Boorsma willen vragen, of dit dan ook geldt,
gezien de dekking, voor het wetsvoorstel waarin de afdrachtskortingen worden
geregeld.De heer Boorsma (CDA):De heer Stevens zal daar nog op terugkomen.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik wil allereerst de staatssecretaris complimenteren met zijn
optreden als minister ad interim. Ik denk dat hij met succes de proeve van
bekwaamheid heeft afgelegd, maar daar hadden we ook geen enkele twijfel aan,
ook niet in onze fractie. Ik dank hem voor de voorspoedige wijze waarop hij
de vragen schriftelijk heeft beantwoord. Dat heeft hij kort gedaan, althans
de vragen die ik zelf heb gesteld: het antwoord was vrij kort. Ik moet daarbij
zeggen dat zijn beantwoording van de andere vragen die ik mondeling heb gesteld,
veel uitvoeriger is geweest.Er is zelfs één vraag geweest die hij schriftelijk heeft
beantwoord, die ik niet gesteld had. Dat was een vraag die de hypotheekrenteaftrek
betrof, namelijk in hoeverre die onder druk zou komen te staan. Ik had die
vraag niet gesteld. Ik had alleen gezegd dat het toch wel interessant is om
te zien, dat zodra je aan een aftrekpost begint te sleutelen, dit snel kan
leiden tot marginalisering van een dergelijke aftrekpost. Dat is met de renteaftrek
gebeurd. Vandaar ook dat ik een waarschuwend woord heb laten horen voor degenen
die de hypotheekrente hoog in hun vaandel hebben laten staan, zonder deze
groep nu overigens te benoemen.Voorzitter! Een tweede punt waarop ik in dit verband inga, betreft een
vraag die ik had gesteld over de renteaftrek. Ik had gevraagd hoe dat nu moet,
als het belastingplan voor de 21ste eeuw niet door zou gaan. Ik kreeg daar
een nietszeggend antwoord op. Dat vond ik buitengewoon betreurenswaardig,
omdat het een vraag is van zeer principiële aard, een vraag overigens
die in vergelijkbare zin gesteld is door de Raad van State. In die zin zou
ik dat antwoord nog even willen citeren.De opmerking van de Raad van State bij het wetsvoorstel was: 'Indien met
het oog op de uitvoering van het forfaitair rendement een maatregel tegen
anticiperend gedrag niet gemist kan worden, acht de Raad het van belang dat
de begrenzing van de renteaftrek gebonden wordt aan de invoering van de voorgenomen
stelselwijziging per 1 januari 2001 en dat mitsdien de werkingsduur van het
voorstel in de tijd tot 1 januari 2001 moet worden beperkt. Indien zou blijken
dat de stelselwijziging niet of niet tijdig kan worden gerealiseerd, dient
opnieuw bezien te worden of deze maatregel van kracht kan blijven.'Het antwoord luidt: 'Naar onze mening is de in het hier besproken onderdeel
van het wetsvoorstel voorgestane oplossing adequaat, omdat een naadloze overgang
wordt gerealiseerd vanuit het huidige stelsel.'Voorzitter! Dit soort opmerkingen schieten bij mij in het verkeerde keelgat.
Wat betekent dat? Er is namelijk nog niets. Hoe kun je een naadloze overgang
hebben naar iets dat er nog niet is? Dat bestaat niet. Dit soort opmerkingen
raken zeer fundamenteel de discussie waarover ook door onze partij zeer positief
wordt meegedacht. Er moet gekeken worden naar de vorm waarin dat wordt gegoten.
Als dit soort vragen worden gesteld – of dat nu is door de Raad van
State of door de Eerste Kamer – hoop ik dat wij een antwoord mogen verwachten
dat enig hout snijdt.De heer Boorsma heeft al even gereageerd op zijn motie. De staatssecretaris
is uitvoerig ingegaan op de interne overwegingen in het departement en in
het kabinet. Ik stel dat op prijs. Dat betekent dat erover gedacht wordt.
Hij zegt, dat het vaak arbitrair is. Dat klopt. De Wet afdrachtvermindering
bijvoorbeeld is buiten het belastingplan gehouden terwijl die best in het
belastingplan had gekund. Aan de andere kant zijn vrij principiële voorstellen
wel in het belastingplan meegenomen.Ook gezien de discussie van vandaag denk ik dat de staatssecreta ris best een idee heeft gekregen van welke onderwerpen gevoelig liggen.
Gezien zijn politieke antenne is dat zonder meer het geval. Zo hij al behoefte
heeft aan enige handreiking bij die afweging, zou ik willen voorstellen dat
hij op zijn minst luistert naar hetgeen de Raad van State zegt. Als de Raad
van State zegt, dat een dergelijk voorstel apart zou moeten worden ingediend,
zou dat een indicatie moeten zijn van het belang van het voorstel. Op die
manier zou dit huis dat geen recht van amendement heeft, het op zijn eigen
merites kunnen beoordelen.De staatssecretaris heeft het tijdschema voor de belastingheffing voor
de 21ste eeuw uitgelegd. Ik ben blij te horen dat daarin voldoende ruimte
zit voor discussie en voor maatschappelijke inbreng. Ik heb nog niet gehoord,
hoe de gedachte over een forfaitaire rendementsheffing wordt ontvangen in
de rest van Europa. De staatssecretaris overlegt met veel van zijn collega's.
Het zou aardig zijn eens een eerste reactie te horen. Ziet men dat als eerlijke
of oneerlijke fiscale concurrentie?Er is hier en daar grote zorg uitgesproken over de beschikbaarheid van
het bedrag van 5 mld. dat nodig zal zijn als smeergeld bij de invoering van
de nieuwe belastingvoorstellen in de 21ste eeuw. Stel dat dit geld om wat
voor reden dan ook niet meer beschikbaar zal zijn – ongeacht de reden –
kan de belastinghervorming dan doorgaan? Hoe stelt de staatssecretaris zich
dat voor?Een soortgelijke vraag is gesteld tijdens de algemene politieke beschouwingen
aan de minister-president. Er is toen eigenlijk geen duidelijk antwoord gekomen.
Ik ben ervan overtuigd dat de staatssecretaris ons op dat punt nader kan voorlichten.Voorzitter! Ik heb in eerste termijn opgemerkt dat ik de staatssecretaris
erkentelijk ben voor het open beleid dat hij voert ten aanzien van de fiscale
beleidsconcurrentie in Europa. Ik denk dat hij dat buitengewoon goed gedaan
heeft. Hij heeft het overleg geopend met de klankbordgroep en met de Tweede
Kamer. Hij heeft de problematiek duidelijk geschetst. Hij heeft de invloed
van het Europese Hof genoemd, waarvoor hij groot respect heeft. Ik begrijp
dat als je de uitspraken ziet. Hij sprak over het aangekondigde Europese beleid
met betrekking tot de staatssteun. Verder noemde hij de gedragscode en de
tax race to the bottom.Wat de tax race to the bottom betreft, verschilt hij van mening met de
heer Blankert van het VNO/NCW. De heer Blankert stelt, dat de roep om belastingcoördinatie
meer ingegeven lijkt te zijn door het defensief uitbannen van belastingconcurrentie
binnen de Europese markt om de diverse nationale heffingsopbrengsten te beschermen,
dan op het opruimen van allerlei fiscale hinderpalen binnen Europa en extern
teneinde ondernemingen binnen Europa beter te laten concurreren met ondernemingen
buiten Europa. Naar mijn mening moeten deze woorden serieus genomen worden.
De heer Blankert maakt daar een zeer valide punt. Het is natuurlijk een kwestie
van wikken en wegen welke koers men uiteindelijk uitzet.Ik weet dat de staatssecretaris en het kabinet buitengewoon bezorgd zijn
over de weglekeffecten die het gevolg kunnen zijn van bijvoorbeeld uitspraken
van het Europese Hof, van belastingvlucht of van welke vorm van emigratie
dan ook. Aandacht daarvoor is zeer begrijpelijk vanuit de nationale gedachte,
dat wij ons eigen belastinggebied moeten beschermen. Tegelijk heb je het gevoel
dat maatregelen soms haaks staan op de Europese ontwikkelingen en dat inbedding
in de gedragscode zeer wel mogelijk is. Ik wil de staatssecretaris aanbevelen,
de gedachte van de heer Blankert ter harte te nemen en om mijn vraag op dit
punt te beantwoorden. Daarover ging namelijk de hele discussie: is de staatssecretaris
bereid om in het overleg dat hij in de Taxation Policy Group alsmede in de
Ecofin voert, rekening te houden met de gedachten die leven in de Nederlandse
politiek? Is hij met name bereid over het beleid dat daar langzaam maar zeker
vorm krijgt, vooraf overleg te voeren met met name de Tweede Kamer? Daar zullen
de financiële specialisten zich zeker als woordvoerder opwerpen. Dat
overleg hoeft niet openbaar te zijn. Het gaat mij er alleen maar om, dat het
parlement het recht heeft de vinger aan de pols te houden als het gaat om
het bepalen van de zeer fundamentele richting. Ik stel mij voor dat in de
discussies in de Ecofin door Nederland, evenals door andere landen, posities
moeten worden ingenomen. Daarbij moet je concessies doen en afwegingen maken.
Dan gaat het erom, de juiste afwegingen te maken en te voorkomen, dat men
later teruggefloten wordt door het eigen parlement. Daarom meen ik dat het
nuttig is vooraf overleg te plegen. Dat past ook bij het beleid van de staatssecretaris.
Het antwoord op mijn vraag heb ik evenwel nog niet gehoord, maar de staatssecretaris
zal er ongetwijfeld op willen reageren.Voorzitter! Wij zijn eigenlijk teleurgesteld over de reactie van de staatssecretaris
op onze opmerkingen over het water. Ik leid uit zijn woorden af, dat hij niet
gelukkig is met het ingediende amendement en dat hij uitziet naar andere wegen,
waarom overigens ook in de toelichting op het amendement wordt gevraagd. Hij
wil dus nagaan of de lagere inkomensgroepen tegemoet kan worden gekomen. Dat
zou moeten gebeuren om de gedachte, dat water behoort tot de eerste levensbehoeften,
meer inhoud te geven. Dat klinkt heel sympathiek, maar het zet geen zoden
aan de dijk, zeker niet voor het komende jaar. We worden namelijk met allerlei
uitvoeringsproblemen geconfronteerd. Er blijft op deze manier onduidelijkheid
en onzekerheid bestaan. Wat bedoelt de staatssecretaris namelijk? Is hij alleen
van plan min of meer een vrije voet te creëren bij het gebruik van water?
Of zegt hij: gehoord hebbende de discussie zou ik opnieuw in heroverweging
moeten nemen of het wel de moeite waard is om voor water het hogere tarief
te laten gelden? Als je over de consequenties ervan, juist voor de lagere
inkomens, nadenkt en wanneer je beseft dat de maatregel geen effect heeft
op het milieu – dat is hier al aangetoond – en wanneer je verder
uitrekent dat de opbrengst van overbrenging naar het normale tarief niet meer
is dan 0,1% van de opbrengst van het tarief in de eerste schijf – om
van de tarieven in de hogere schijven maar niet te spreken – kun je
je afvragen of het wel de moeite loont om te overwegen deze toch zeer ingrijpende
maatregel te nemen. Zij wordt bovendien gevoeld als een vreemde eend in de
bijt, aangezien water tot de eerste levensbehoeften behoort, zeker je als
je daartoe nota bene rekent: cabaret, muziek, toneel en musea. Verder geldt
dat de maatregel haaks staat op de harmonisatie in Europa. Weliswaar
zijn er twee Scandinavische landen die toevallig voor water een hoog tarief
hebben. Dat neemt niet weg dat in de rest van Europa voor water het lage tarief
geldt. Het zou dan ook veel meer voor de hand liggen de lijn te volgen die
men in de rest van Europa kent, zeker vanwege de Europese gedachte die de
staatssecretaris voorstaat.Dan is er nog een ander zeer gewichtig punt dat in dezen geldt. De kans
dat het Europese Hof een tweeschijventarief voor een eerste levensbehoefte
afwijst, is zeker niet denkbeeldig. De drama's die zouden ontstaan wanneer
je na vijf jaar ontdekt dat voor water toch het lage tarief had moeten gelden,
althans dat je niet twee schijven had mogen hanteren, zijn natuurlijk niet
te overzien en zij staan in geen enkele verhouding tot de consequenties van
bijvoorbeeld een baksteenarrest. Ik acht de kans op dergelijk negatieve gevolgen
zeer wel aanwezig. De staatssecretaris zegt dat hij snel een onderzoek heeft
laten uitvoeren. Daaruit bleek dat er op dit punt geen jurisprudentie is.
Dat betekent dat Nederland de testcase gaat worden. We kunnen ervan uitgaan,
dat er, hoe dan ook, een proces zal worden aangespannen. De uitkomst daarvan
is zeer ongewis. Op termijn kunnen er zeer grote budgettaire consequenties
zijn als het proces door de Staat wordt verloren. Nogmaals, ik vraag de staatssecretaris
om in het kader van zijn heroverweging mede in acht te nemen de vraag of de
maatregel, gelet ook op de positie van het kabinet, nodig is en of het water
in het hoge tarief moet worden gehouden. Het is een politiek besluit om dat
tarief daarvoor te laten gelden. Het heeft niets te maken met het milieu en
de budgettaire aspecten zijn, gelet op de verlaging van het tarief in de eerste
schijf in de vorm van de terugsluis, nominaal. De belastingverlaging zal door
de mensen zeker niet als een verlichting worden gevoeld. Een hogere waterrekening
wordt daarentegen wel degelijk gevoeld en dat wil ik de staatssecretaris dan
ook onder de aandacht brengen.Dan kom ik op het baksteenarrest. Dat arrest is als een baksteen in de
vijver gevallen, ook voor de staatssecretaris. Dat is nog enigszins verbazingwekkend,
omdat de staatssecretaris altijd rekening moet houden met het feit dat een
uitspraak van een hof in cassatie kan worden vernietigd. Het denken staat
ook in dit geval niet stil, ook niet bij de Hoge Raad. Het bedrijfseconomisch
denken neemt in de belastingwetgeving nu eenmaal een bepaalde rol in. Wat
dat betreft, zou je dus best met een dergelijke ontwikkeling rekening kunnen
houden. Het is evenwel niet te ontkennen dat het voor iedereen een verrassing
is geweest, zeker voor degenen die niet wisten dat het arrest speelde. En
dat was toch het gros van het publiek.De staatssecretaris heeft aangegeven dat het hier gaat om aanzienlijke
budgettaire effecten. Ik heb daar gisteren in eerste termijn al over gesproken.
Ik vraag mij af of die budgettaire effecten zo aanzienlijk zullen zijn, zelfs
bij de interpretatie van het arrest zoals het er ligt. Het is best mogelijk
dat het arrest misschien niet of niet volledig van toepassing zal zijn op
de gevallen die de staatssecretaris zelf heeft genoemd, zoals de bodemvervuiling
en de euro. Misschien zijn de effecten dus nog wel te overzien. Bovendien
is het inderdaad een effect dat als gevolg van de timing optreedt. Dat gebeurt
in de belastingwetgeving dagelijks, alleen is het effect hier wat groter.
Effectief is het evenwel een renteverlies dat optreedt.Het is voor de staatssecretaris belangrijker om eerst uit te vinden waar
de grenzen van deze nieuwe interpretatie liggen. Hij heeft spontaan op het
arrest gereageerd door aan zijn ambtenaren de instructie te geven dat zij
bij openstaande aanslagen, bezwaarschriften en dergelijke de uitspraak van
de Hoge Raad moesten negeren en door reparatiewetgeving aan te kondigen. Dat
eerste punt heb ik als een zeer belangrijke stellingname van de staatssecretaris
ondergaan. Ik heb uitvoerig de heer Giele geciteerd, die daarvoor in een doorwrochte
bijdrage in de Staatscourant de aandacht vroeg. Het is van belang om te horen
of de staatssecretaris dit ook ziet als een inbreuk op de constitutionele
scheiding der machten, in dit geval tussen de rechterlijke en de uitvoerende
macht. Het antwoord op die vraag hebben wij nog niet gehoord.Verder mag het kabinet natuurlijk reparatiewetgeving creëren. De
vraag is alleen in hoeverre die reparatiewetgeving terugwerkende kracht zou
moeten hebben. De staatssecretaris wil de oude situatie continueren. Dat zou
kunnen betekenen dat dit een element van terugwerkende kracht in zich bergt.
De Tweede Kamer heeft daar als een wesp op gereageerd door daar meteen vragen
over te stellen. Wij zullen zien hoe die vragen worden beantwoord. Dat was
de reden waarom ik veel aandacht heb gegeven aan het protocol terzake van
het verdrag met Malta. Daarbij is namelijk voor het eerst in dit huis de discussie
over terugwerkende kracht aan de orde gekomen sinds de richtlijnen die de
Raad van State aanreikte voor het omgaan met terugwerkende kracht en sinds
de brief van de staatssecretaris uit 1997 waarin hij aangaf deze richtlijnen
te volgen. Mijn analyse is dat de brief van de staatssecretaris niet slaat
op de situatie rond Malta, omdat daarbij geen sprake was van omvangrijk oneigenlijk
gebruik, als al oneigenlijk gebruik heeft plaatsgevonden. In de filosofie
die de staatssecretaris in zijn brief heeft neergelegd, zou dat moeten betekenen
dat hij in de uitvoeringspraktijk geen rekening zou moeten houden met dat
Malta-gevalletje, want meer is het met die paar betrokkenen niet. Dat laat
onverlet dat misbruik, als daarvan sprake zou zijn, uiteraard moet worden
bestreden. De afweging is echter ook of het de moeite waard is om inbreuk
te maken op de lijn die je zelf ten aanzien van de terugwerkende kracht hebt
gesteld bij een zo onbetekenend geval als Malta, terwijl die vraag levensgroot
op je afkomt in het baksteenarrest.De heer Wöltgens (PvdA):Ik heb met belangstelling het betoog van de heer Stevens gevolgd. Ik neem
aan dat de fractie van het CDA ook onderling overlegt om in één
debat hetzelfde beeld uit te stralen. De heer Stevens spreekt tamelijk luchtig
over de gevolgen van het baksteenarrest. De heer Boorsma deed daarentegen
een oproep aan de regering om meer behoedzaamheid te betrachten. Ik vraag
iedere luisteraar of toeschouwer bij dit debat het volgende. Wie is nu behoedzamer:
de staatssecretaris of de heer Stevens? Ik moet de staatssecretaris dan alle
complimenten geven.De heer Stevens (CDA):Ik heb de staatssecretaris ook al een aantal complimenten gegeven; dat
heeft hij ongetwijfeld gehoord. Ik spreek hem uiteraard luchtig toe, welke
 luchtigheid wellicht soms de ondertoon van een understatement
heeft. Hij wordt geconfronteerd met een zeer fundamentele discussie in de
Tweede Kamer over het baksteenarrest, welke discussie zal gaan over de scheiding
van rechterlijke en uitvoerende macht en over de terugwerkende kracht. Ik
heb hier een voorzet willen geven voor de discussie.De heer Boorsma (CDA):Wat de consequenties van het baksteenarrest ook zullen zijn, of het nu
gaat om een zeer groot bedrag, een groot bedrag of een klein bedrag, ik kan
mij niet voorstellen dat de heer Wöltgens hoopt dat dit de testcase zal
worden voor het behoedzame karakter van het budgettaire beleid van het kabinet.
Dit is slechts het laatste van de vele punten die ik heb opgesomd. Ik heb
zeer veel punten opgesomd waaruit mag blijken, dat geen sprake is van een
set van behoedzame uitgangspunten bij het hele budgettaire beleid.De heer Wöltgens (PvdA):Daar hoort die 3 mld. bij!De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Onze fractie heeft in het algemeen zeer veel waardering voor
de daadkracht van de staatssecretaris, in vergelijking met die van zijn voorgangers
na de oorlog; veel verder gaat mijn waarneming niet. De staatssecretaris heeft
een belangrijke bijdrage geleverd aan het fiscaal denken en daarmee een aantal
bestaande fiscale denkpatronen doorbroken. Ik denk met name aan zijn voorstellen
voor een analytisch systeem, het 'drieboxensysteem' en de forfaitaire rendementsheffing,
die vandaag en gisteren al aan de orde is geweest. Het siert de bewindslieden
dat zij in staat zijn geweest, voor deze vernieuwende ideeën een breed
politiek en maatschappelijk draagvlak te vinden. Maar waar gehakt wordt, vallen
spaanders, die meestal ten koste gaan van de kwaliteit van de wetgeving, en
soms ook ten koste van principes, zoals beginselen, die van belang zijn voor
een goede en zorgvuldige wetgeving. Ook de regering heeft er baat bij, dat
het wetgevingsproces niet verloedert, want dat zou ongewenste gedragsreacties
kunnen oproepen bij de burger. Een gelegenheid als deze, de financiële
beschouwingen, is bij uitstek geschikt om aandacht te geven aan de ontwikkelingen.
Het is de rol van deze Kamer, optredende knelpunten in het wetgevingsproces
te signaleren. In die context wil ik zeer in het kort een tiental ontwikkelingen
schetsen die het proces en de kwaliteit van de wetgeving niet ten goede komen.
Ik zou deze willen gieten in de vorm van aanbevelingen aan de staatssecretaris
van Financiën in het algemeen, zonder aanzien des persoons. Zo u wilt,
voorzitter, een imaginaire staatssecretaris, al zijn de ontwikkelingen uiteraard
geënt op constateringen uit de laatste jaren, wellicht als uitvloeisel
van beleid dat in eerdere jaren is uitgezet. Iedere vergelijking met de huidige
situatie gaat wat dat betreft dus mank. Meer in algemene zin wil ik een tiental
aanbevelingen noemen, die van belang zijn om het proces terzake van de fiscale
wetgeving in goede banen te houden.Ten eerste: geen tweetarievenstelsel invoeren voor eerste levensbehoeften.
Niet vergroenen zonder aantoonbaar positieve milieueffecten, wat het geval
is bij het drinkwater. Of heel duidelijk zeggen dat geen sprake is van vergroenen,
maar van een robuuste heffing, van een verschuiving van direct naar indirect.
Als dat de policy is, is dat zeer wel verdedigbaar, maar dan ook onder het
juiste label.Ten tweede: geen terugwerkende kracht opnemen in fiscale wetsvoorstellen,
in afwijking van de door de Raad van State gestelde randvoorwaarden.Ten derde: geen instructies geven aan de belastingdienst om uitspraken
van de Hoge Raad niet te volgen, teneinde de constitutionele scheiding tussen
de rechtsprekende en de uitvoerende macht te respecteren.Ten vierde: niet-betwiste uitspraken van de Hoge Raad of het Europese
Hof op zo kort mogelijke termijn omzetten in reparatiewetgeving, zodat er
geen onduidelijkheden kunnen blijven bestaan. Ik denk dan aan het autokostenforfaitarrest
en het arrest in verband met de fusievrijstelling.Ten vijfde: geen principiële wijzigingen aanbrengen in de huidige
structuur van de Wet inkomstenbelasting, in anticipatie op toekomstige, maar
nog onzekere plannen in de 21ste eeuw, zonder daarbij een horizonbepaling
in acht te nemen, mochten de plannen schipbreuk leiden. In dat verband zal
het anticiperen op onderdelen niet ten koste mogen gaan van de burger, zonder
daarbij in het vooruitzicht gestelde compensatie in de vorm van een tariefverlaging
mede te geven.Ten zesde: wetsvoorstellen toetsen op langetermijndoelstellingen, als
neergelegd in de Verkenning op het punt van de vereenvoudiging van de structuur.
In een dergelijke doelstelling past de knip in de eerste schijf uiteraard
niet.Ten zevende: geen delegatiebepalingen opnemen in wetten die het mogelijk
maken, afwijkende contra legem-regelingen te treffen, ook al kunnen deze dan
later door het parlement nog worden ontkracht.Ten achtste: de motie-Boorsma moet naar aard en strekking gerespecteerd
worden, waar het wetsvoorstellen van principiële aard betreft en deze
mogen niet samengevoegd worden met andere wetsvoorstellen in het belastingplan
of anderszins; zeker niet als die voorstellen elementen van terugwerkende
kracht in zich bergen.Ten negende: bij het formuleren van de wetsvoorstellen moet naar leesbare
wetsteksten gestreefd worden, waarbij in ieder geval zinnen met meer dan 100
woorden vermeden moeten worden.Ten tiende: bij elk wetsvoorstel moet de verzuchting van staatssecretaris
Vermeend in acht worden genomen, die hij uitte bij de bespreking van het wetsvoorstel
Fiscale behandeling van pensioenen, namelijk dat ieder wetsvoorstel momenten
vergt van reflectie en consultatie, bezinning en herziening in en met verschillende
geledingen van de maatschappij. Het zou aan te bevelen zijn, deze welgemeende
woorden vooral collectief en niet selectief in acht te nemen.Voorzitter! Dit neemt niet weg dat ik de staatssecretaris en zijn departement
complimenteer met alle werkzaamheden die het afgelopen jaar weer zijn verricht,
beyond the call of duty. Ik wens hen het beste voor het komende jaar.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik heb begrepen dat de maatregel inzake het water een tiende van de kosten
van de knip in de eerste schijf bedraagt en niet 0,1%.De heer Stevens (CDA):Inderdaad, dat klopt.Mevrouw Ter Veld (PvdA):De eerste spelregel voor de oppositie is dat er nooit rekenfouten gemaakt
mogen worden. De tweede is dat er geen ongedekte cheques uitgeven worden.
De dekking voor wetsvoorstel 26249 is opgenomen in het belastingplan. Ik mag
dus aannemen dat het CDA tegen de afdrachtskorting inzake het onderwijs, tegen
de afdrachtskorting bij scholing in de non-profitsector en tegen de afdrachtskorting
voor kinderopvang zal stemmen?De heer Stevens (CDA):Daarop zal de heer Boorsma antwoorden.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Deze heeft mij juist naar u verwezen!De heer Boorsma (CDA):Is in het verkiezingsprogramma van de PvdA niet de belofte gedaan om tal
van belastingverlichtingen door te voeren? Waarom moeten wij dan tegen wetten
stemmen die deze verlichting bieden, volstrekt conform de verkiezingsbelofte
van enkele partijen?Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik heb geen probleem met een oppositie die zegt: ons kan het niet schelen
waar het geld vandaan komt, wij stemmen voor belastingverlichting omdat wij
dat leuk vinden. Die oppositie nemen wij echter niet serieus. Daarvan verwachten
wij – en tot nu toe hebben wij daar altijd op kunnen rekenen –
dat zij bij haar stemgedrag rekening houdt met de dekking van haar voorstellen.De heer Van Dijk (CDA):Mijnheer de voorzitter! Allereerst onze dank voor de schriftelijke antwoorden
inzake het wetsvoorstel Overgang belastingheffing in euro's. Deze antwoorden
geven de door ons gewenste duidelijkheid over het regime, niet alleen voor
onszelf maar voor alle belastingplichtigen. Daarmee is dit chapiter afgehandeld.Voorzitter! Ik heb ten aanzien van het wetsvoorstel inzake de referentierente
antwoord gekregen op een vraag die ik niet heb gesteld. Ik zou de minister
hebben willen verleiden tot een belofte om de wet te wijzigen teneinde daarin
andere rentes op te nemen dan in artikel 2 zijn genoemd. Dit is echter niet
het geval. Wat is het geval? Dit wetsvoorstel voorziet in de situatie die
intreedt bij het vervallen van de voorschotrente en het promessedisconto in
die gevallen dat overeenkomsten en andere instrumenten die rente gebruiken.
In de afgelopen weken is duidelijk geworden dat er nog andere rentes zijn,
die niet identiek zijn aan het promessedisconto en de voorschotrente, maar
daarop wel zijn gebaseerd en daarmee vergelijkbaar worden. Het is mij bekend
dat die rentes – een ervan is mij bekend – per 1 januari aanstaande
komen te vervallen. Zij worden gebruikt in het kader van de door mij genoemde
instrumenten. Ik stel echter niet voor om die rentes ook op te nemen in het
wetsvoorstel en om vervangende referentierentes vast te stellen.Ik heb gevraagd of de minister bereid is, te verklaren dat de werking
van artikel 2 analoge toepassing kan vinden op de andere rentes die een duidelijke
grondslag hebben in het wel in de wet genoemde promessedisconto en de voorschotrente.
Dat zou voor de betrokken partijen een duidelijke handleiding kunnen zijn
bij het vervallen van genoemde rente. Wellicht kan een en ander in de jurisprudentie
een rol spelen.De heer Hilarides (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek een woord van dank en waardering uit
aan het adres van de staatssecretaris en de medewerkers van het departement
voor de uitgebreide schriftelijke reactie die wij hedenochtend hebben gekregen
op de diverse vragen die wij in eerste instantie hebben gesteld. Op de meeste
vragen van mijn fractie is een afdoende antwoord gekomen. Ik beperk mij dan
ook tot enkele opmerkingen. Ik begin met het begrotingsbeleid.Is het voorgestelde beleid van het kabinet behoedzaam? Ik heb in eerste
instantie aan de hand van een aantal uitgangspunten aangetoond dat dit naar
ons oordeel het geval is. De staatssecretaris heeft in zijn antwoord nog eens
uitvoerig meegedeeld dat er ook naar zijn mening sprake is van een behoedzaam
scenario, met name ten aanzien van de haalbaarheid van een groeipercentage
van circa 2 à 2,25, gezien ook het verleden en de prognoses.De heer Boorsma heeft daar een enigszins andere opvatting over. Ik moet
hem toegeven dat, als zijn redenering opgaat, men inderdaad tot een iets andere
opstelling kan komen. De heer Boorsma maakt een analyse van het totale ombuigingspakket.
Hij verzamelt, bij wijze van spreken, alle mogelijke tegenvallers. Zo zal
het zeker niet gaan. Het is altijd een kwestie van tegen- en meevallers. Het
zal nooit voorkomen dat alle mogelijke tegenvallers opgeteld moeten worden.De heer Boorsma (CDA):Is het juist dat ik u zojuist hoorde spreken over een economische groei
van 2% à 2,25%?De heer Hilarides (VVD):Inderdaad.De heer Boorsma (CDA):U zit daarmee al beneden het veronderstelde behoedzame gemiddelde.De heer Hilarides (VVD):Het gaat over de gehele kabinetsperiode.De heer Boorsma (CDA):Dus over de gehele periode zit u met het noemen van dat percentage al
beneden het gemiddelde, want dat is 2,25. U spreekt nu al over een groei van
2 à 2,25% beneden het behoedzame uitgangspunt.De heer Hilarides (VVD):Neen, dat is ongeveer het behoedzame uitgangspunt. Wij moeten het over
de gehele periode bezien.Ik maak nog een opmerking over de belastingherziening voor de 21ste eeuw.
Er is een goed tijdschema afgesproken dat recht doet aan een uitgebreide behandeling
in de Eerste en Tweede Kamer. Dit is nodig omdat het om een omvangrijke operatie
gaat. De staatssecretaris merkte hierover op dat het absoluut noodzakelijk
is dat 5 mld. beschikbaar zal blijven voor deze belastingherziening. Ik heb
over de positie van de middengroepen gesproken, maar daar is de staatssecretaris
niet op ingegaan. In tweede instantie hoor ik graag van hem dat dit aspect
wordt meegenomen.In eerste termijn heb ik ook gesproken over de forfaitaire rendementsheffing.
Ik neem aan dat de staatssecretaris deze opmerkingen zal meenemen. Hij sprak
over een percentage van 4 en uitte de veronderstelling dat het over een langere
periode zal gaan. Moet dit percentage constant zijn gedurende een vrij lange
periode of wordt gedacht aan een flexibel percentage? Ik wijs op bepaalde
renteontwikke lingen met ups en downs. Een flexibele opstelling
zou een en ander vergemakkelijken.Ik kan kort zijn over de behandeling van het belastingplan, omdat meerdere
sprekers daarop zijn ingegaan. Ik ga er zonder meer van uit dat wij in het
vervolg een belastingplan tegemoet kunnen zien zoals wij dat gewend waren
de laatste jaren en dat de meer principiële voorstellen ons in een afzonderlijk
voorstel zullen bereiken. De staatssecretaris zei dat hij deze opmerking meeneemt,
maar ik neem aan dat hij in het vervolg gehoor zal geven aan de hier uitgesproken
wens.De financiering van de infrastructuur moet de nodige aandacht hebben.
In eerste instantie heb ik opmerkingen gemaakt over de PPS-constructies en
de kapitaaldienst en ik heb geconstateerd dat daar vrij weinig beweging in
zit. Ik houd staande dat ze weinig soelaas bieden voor de grote infrastructurele
projecten. Men kan slechts in beperkte mate aan PPS-constructies denken.De staatssecretaris heeft schriftelijk medegedeeld dat men op het departement
een kenniscentrum heeft opgericht om een en ander te coördineren. Wat
moet ik mij daarbij voorstellen? Wat zijn de verwachtingen van het kenniscentrum?
Ik vraag mij af of dit soelaas zal bieden voor de financiering van infrastructurele
projecten. Beter is de introductie van een kapitaaldienst. In de schriftelijke
antwoorden wordt verwezen naar een nota van uitgaven naar kosten op 20 januari
1997. Na die tijd is er weinig gebeurd. Is de regering bereid, de introductie
van een kapitaaldienst in overweging te nemen? Indien zij daartoe bereid is,
dan ben ik mij ervan bewust dat dit niet van de ene op de andere dag gerealiseerd
kan worden. Wel kan op langere termijn een betere waarborg worden geboden
voor de financiering van de zo noodzakelijke infrastructurele projecten.Voorzitter! Wat de staatssecretaris gezegd heeft over de positie van de
Europese Centrale Bank en het Stabiliteitspact, ligt volledig in het verlengde
van mijn inbreng in eerste termijn. Ik hoop dus dat wij de komende jaren te
maken zullen krijgen met een onafhankelijke positie van de Europese Centrale
Bank en dat de deelnemende landen binnen Europees verband zich zullen houden
aan het Stabiliteitspact. Daarmee zijn wij allen gediend.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! Ik sluit mij aan bij de dank die door de voorgaande sprekers
is uitgesproken.Ik ben niet overtuigd door het antwoord van de staatssecretaris dat het
boxensysteem nodig zou zijn. Wij komen daarover nog nader te spreken. Het
is vaak belangrijk tijdig te proberen enige invloed uit te oefenen. Daarom
wil ik de staatssecretaris vragen, daarnaar nog eens kritisch te kijken. Het
boxensysteem is onaantrekkelijk en ingewikkeld. Naast de rendementsheffing
is een dergelijk systeem waarschijnlijk niet nodig, omdat mogelijkheden tot
manipulatie dan eigenlijk niet meer goed denkbaar zijn. Ik denk dus nog steeds
dat het zonder een boxensysteem kan.Natuurlijk is reparatie van het baksteenarrest mogelijk, zoals de heer
Stevens weet. Indertijd was er het studeerkamerarrest van de Hoge Raad. Dat
betrof de aftrek van de kosten voor de studeerkamer. Dat is per kerende post
gerepareerd. Ik vond dat toen niet elegant. Reparatie is dus wel mogelijk
en misschien moet het ook gebeuren.De heer Stevens sprak over het 'Malta-gevalletje'. Ik wil dat niet betwisten.
Maar ik kom wekelijks in de NRC tegen: 'Villa's op Malta's, nooit meer dan
15% belasting'.De reparatie van het baksteenarrest wekt enige bezorgdheid omdat wij hier
te maken hebben met de reparatie van het winstbegrip. Ik heb al gezegd, dat
het winstbegrip juist het mooiste deel is van het belastingrecht. Dat is in
de loop van 50 jaren ontwikkeld door de Hoge Raad en heeft wetenschappelijke
allure. Nu fietst de staatssecretaris daardoorheen met beperkende bepalingen.
Hij zal ongetwijfeld in de verleiding komen om dan maar het hele winstbegrip
te regelen. Die kant moet het naar mijn mening niet opgaan. De staatssecretaris
moet zeer voorzichtig zijn met de reparatie van het winstbegrip. Het moet
mogelijk zijn dat winstbegrip te blijven aanpassen aan de maatschappelijke
en economische ontwikkelingen en aan inzichten van de accountants.Voorzitter! Wij hebben schriftelijke vragen gesteld over de fiscale gevolgen
van schuldsanering. Deze vragen zijn zeer snel en tot onze volle tevredenheid
beantwoord, waarvoor onze dank. In dit verband zou ik nog een vraag willen
stellen. De fiscus scheldt, naar wij menen te weten, geen belasting kwijt,
maar schrijft aan de belastingplichtigen dat zij niet verder zullen worden
bemoeilijkt. Dat is de nog steeds geldende term. Kan deze term voor de toepassing
van het fiscale recht met kwijtschelding gelijkgesteld worden?De heer De Boer (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de regering en de medewerkers voor de
doorgaans adequate schriftelijke antwoorden. Ik zal er nog enkele opmerkingen
over maken. In de mondelinge beantwoording heb ik de regering wel eens inhoudelijker
op mijn bijdrage horen reageren dan vanmiddag. Wellicht vond de staatssecretaris
mijn verhaal dit keer wat minder interessant. Maar dat komt omgekeerd ook
wel eens voor. Dat vermindert wel iets mijn enthousiasme om er in tweede termijn
weer stevig tegenaan te gaan. Het blijft dus bij het bespreken van een paar
punten.De regering blijft optimistisch als het gaat om de gevolgen van de economische
teruggang. De gemiddelde 2% groei die komt er wel, denkt men. En dan is er
niks aan de hand. De nadere schriftelijke uitleg van het systeem – wat
gebeurt er bij tegenvallers? – vond ik helder, waarvoor dank. Vager
was de staatssecretaris over de door collega's en mij gemaakte optelsom van
nu al bekende tegenvallers en de boterzachte inboekingen. Dat vind ik spijtig,
omdat wij toch verwachten dat dit het komende jaar of in ieder geval het jaar
daarop grote problemen gaat geven. Ik zou graag zien dat die nu al werden
onderkend. Zij kunnen dan worden voorkomen. Anders is er straks allerlei paniekvoetbal
nodig met bezuinigingsrondes en wat dies meer zij om het tij de keren.Dan kom ik bij de schriftelijke reacties. Ik begin met het kapitaalverkeer
en de Tobintax. De staatssecretaris verwijst naar de brief van 28 september
aan de Tweede Kamer. Die brief is sterk defensief. Ook de schriftelijke reactie
en de zojuist gegeven mondelinge reactie zijn heel afwachtend,
té afwachtend. Wereldwijd komt er meer aandacht voor, zegt de staatssecretaris.
Maar daarop had mijn vraag geen betrekking. Mijn vraag was: wat is de positie
van de Nederlandse regering in deze hele discussie, wat is de attitude, wat
is de opstelling, wat is de activiteit? Ik citeer een stukje uit 'onzeWereld'
van december 1998:'Maar wie zijn er dan tegen die Tobin-centen? Simpel: mensen die geld
verdienen aan het flitskapitaal. Dat wil zeggen valutaspeculanten en banken.
'Een zeer zwarte dag voor Maleisië', reageerde bijvoorbeeld de Azië-strateeg
van ING-Barings, Paul Schulte, toen Maleisië in arren moede het grensoverschrijdende
kapitaalverkeer probeerde te beperken. Schulte bedoelde natuurlijk dat het
een zwarte dag was voor ING-Barings. (...) De Tweede Kamer staat momenteel
te juichen bij de Tobin-belasting. Dat was wel eens anders. (...) Vooral de
ommezwaai van de PvdA is opmerkelijk. Begin oktober werd de regering door
alle partijen, minus de VVD, opgeroepen tot: 'Maximale inzet (...) ten aanzien
van (...) beperking en controle op vormen van korte kapitaalstromen.' Als
minister Zalm (VVD) echter ooit gevolg zal geven aan deze vage oproep, dan
zal het schoorvoetend zijn. Nederland is veel te veel gesteld op zijn oerdegelijke
monetaire imago, om op het wereldpodium marktonvriendelijke voorstellen te
doen. De PvdA laat het er niet bij zitten. PvdA-Kamerlid Koenders: 'Wat mij
betreft mag Nederland internationaal bekend komen te staan als het land dat
pal staat achter de Tobin-tax.''Voorzitter! Mijn vraag is: waar staat PvdA-staatssecretaris Vermeend?
Dit wilde ik gisteren ter discussie brengen, maar dat is dus niet gelukt.Ik heb de toezegging inzake het leerlingwezen genoteerd. De schriftelijke
reactie op de BFI's vond ik terughoudend en nietszeggend. De heer Wöltgens
werd geciteerd. Die komt nog aan de beurt. Ik kan mij niet voorstellen dat
hij er tevreden over is, maar ik geloof dat er niet meer in zit. Het zij zo.
Ook van het antwoord rond de publiek-private financiering werd ik geen cent
wijzer. De toezegging over de rekeningmethodes voor het primair onderwijs
heb ik in dank genoteerd. Dat geldt ook voor de uitvoerige reactie op mijn
vraag over het BTW-compensatiefonds. Die inzet en die procedure lijken mij
prima. Het antwoord op mijn vraag over de historische schepen en de rode diesel
daarvoor vond ik uiterst teleurstellend. Moeilijk doen, zo heb ik erbij geschreven.
Van zulke antwoorden houd ik niet. Ik citeer toch nog even:'Over de mogelijkheid van het gebruiken van rode laag belaste diesel aan
boord van historische schepen is overleg gestart – het zou nog voor
de vorige zomer geregeld worden – met de Commissie van de Europese Unie.
De Commissie onderzoekt dit momenteel, waarbij zowel de fiscaal-technische
als de juridische aspecten worden betrokken. Het overleg is nog gaande. Op
de resultaten van dit overleg kan ik op dit moment nog niet vooruitlopen.'Het is werkelijk een absoluut marginaal probleem. Het gaat helemaal nergens
over wat de fiscale opbrengst betreft. Waarom moet het in vredesnaam weer
Europees belegd worden? Ik word er zo langzamerhand doodziek van. Je kunt
geen zucht, snik of wat dan ook laten in dit land of het moet Europees belegd
worden. Ik word er persoonlijk absoluut niet goed van. Er wordt overlegd en
gepalaverd, maar wat is de inzet?De 21ste eeuw. Er is sprake van een goed tijdpad. Ik ben het er helemaal
mee eens, dus wij zien het hier allemaal tijdig aankomen. Dan kunnen wij er
uitgebreid over spreken.Ik heb een vraag over het fiscale niveau van de Raad van State. Niemand
houdt de Raad van State toch tegen om tijdelijke ondersteuning in te huren
van een paar fiscale uitzendkrachten? Ik heb de indruk dat hier sowieso al
een paar sollicitanten rondlopen, dus wat let de Raad van State om er gebruik
van te maken?Ten slotte kom ik bij het belastingplan. De antwoorden op de vragen rond
het hele pakket vond ik niet zo overtuigend; laat ik het beschaafd zeggen.
Wij zeuren al jaren over dat ene pakket. Het gaat een paar jaar een beetje
beter, opeens valt het een jaar tegen en dan lopen wij er weer tegen te hoop.
Waarom doet de regering niet gewoon wat de Kamer wil? Dat zou toch de allergemakkelijkste
oplossing zijn? Waarom doet de regering op zijn minst niet wat de Raad van
State op dit terrein adviseert? Wij hebben die club toch niet voor niks? De
Raad van State adviseerde bijvoorbeeld om bepaalde wetsvoorstellen hier apart
aanhangig te maken. De regering is eigenwijs, doet dat niet en krijgt hier
weer te maken met een hoop onvrede en gezeur. Ik zie het nut er niet van in.
Ik hoop dat het leven nu echt wordt verbeterd.De vergroening. Ik heb de staatssecretaris er enkele keren op betrapt
dat hij er genoegen in schept om enige verschillen te constateren tussen de
fractie van GroenLinks aan de overkant en hier, vooral als het hem goed uitkomt.
Hij ervaart mijn waardering van zijn groenheid als aanzienlijk zuiniger dan
de wierook van mijn partijgenoten daar. Dat laatste valt wel mee. Als de staatssecretaris
de moeite zou nemen om de Handelingen na te lezen, dan komt hij in de eerste
termijn van mijn gewaardeerde collega Vendrik rond de 3,4 mld. vergroeningsbelasting
in vier jaar de typering 'minimale kruideniersaanpak' of iets dergelijks tegen.
Dat is hetzelfde wat ik zei: gruttersgroen.Het water. De staatssecretaris blijft rijkelijk vaag over de vraag of
een financieel waterspoor niet een veel grotere bijdrage levert dan het nu
gekozen instrument. Hij zegt departementaal overleg toe en daar moeten wij
het voorlopig mee doen. Ik zeg hem toe dat wij dat zeer nauwlettend in de
gaten zullen houden. Wij willen graag op de hoogte blijven van de voortgang
van dat overleg.De BTW. De reactie van de staatssecretaris had niet het kaliber van: dit
is een uitstekend voorstel waar ik volledig achter sta. Naarmate het betoog
vorderden, zag je langzamerhand het enthousiasme slinken. De goede luisteraar
kan naar mijn smaak nog maar een conclusie trekken: hij heeft er eigenlijk
spijt van en is het traject naar een andere oplossing al ingeslagen. Alleen
kan hij dat hier nog niet voluit vertellen. Dan blijft voor mij wel de vraag
waarom hij aan de overkant het ingediende amendement niet direct tegemoet
is getreden met het voorstel om het amendement te vervangen door een belastingvrije
voet. Dat had allerlei ingewikkeld gedoe voorkomen van dubbele tarieven en
gezeur met Europa, dat het misschien afkeurt. De heer Stevens heeft er voldoende
over gezegd. Het had ook de meest principiële bezwaren voorkomen tegen
hoge BTW op de eerste levensbehoeften die hier in de Kamer
heersten en ook aan de overzijde aanwezig waren. Ik snap niet waarom voortschrijdend
inzicht niet tot initiatieven van de regering leidt. De regering is er toch
om, gehoord de discussie, daarop te reageren en vervolgens met een goed wijzigingsvoorstel
te komen? Dan was de Kamer aan de overkant tevreden geweest, in ieder geval
minstens even tevreden als nu met het amendement. Dan had er weliswaar nog
een gaatje in de dekking gezeten, maar een beetje creatieve staatssecretaris
van Financiën had dat opgelost. Dan hadden wij hier een hoop gezeur minder
gehad.Het blijft de vraag of de PvdA-fractie zo meteen haar positie gaat gebruiken
om deze vrij constructieve gedachte bij de staatssecretaris af te dwingen.
De PvdA-fractie heeft die mogelijkheid, gezien de verhoudingen in dit huis.
Daar ben ik hoogst benieuwd naar, maar wij doen mee in die gedachte. Ik denk
dat dit ook voor andere fracties geldt. U hoort mij overigens niet zeggen,
voorzitter, wat er moet gebeuren, want dat past ons niet.Als wij gesplitst over het pakket hadden kunnen stemmen, dan had een groot
deel van mijn fractie, wellicht mijn gehele fractie, geen steun gegeven aan
het krakkemikkige voorstel over BTW op water. Er had waarachtig wel wat beters
verzonnen kunnen worden, bijvoorbeeld een ecotaks op bestrijdingsmiddelen.
Dat was wat geweest. Het heeft bovendien een relatie met zuiver drinkwater.
Als de PvdA niets durft af te dwingen, waardoor wij worden gedwongen om over
het gehele plan te stemmen, dan is het voorstel over BTW op water voor één
van de leden van mijn fractie reden om haar stem aan het belastingplan te
onthouden.De heer Wöltgens (PvdA):Voorzitter! Ik dank de minister ad interim voor de beantwoording van de
eerste termijn vanmiddag en voor de schriftelijk gegeven antwoorden, waarvoor
oud-leerlingen van prof. Boorsma tot middenin de nacht hebben gewerkt. Dat
maakt de waardering voor deze oud-leerlingen heel groot, maar ik neem aan
dat ze al van hun leermeester hadden geleerd om zich flexibel in te zetten
en dag en nacht gereed te staan om de economische wetenschap te dienen.Op de kwaliteit van de beantwoording is verder niets af te dingen. Ik
wil nog wel wat zeggen over het Europees verband en over het nationaal budgetteringsbeleid.
Ik begin met het laatste. Als men mij een halfjaar geleden had gevraagd hoe
ik dacht over de keuze voor het behoedzame scenario en de verhoging van 2%
naar 2,25%, zou ik de regering hebben aanbevolen om het percentage op 2 te
houden. Als je vier jaar lang meevallers hebt gehad, moet je er rekening mee
houden dat er ook slechte tijden komen. Dat vertelde mijn moeder mij altijd
al. Dan dreig je overmoedig te worden. Dan dreig je te worden meegesleept.
Als ik toen een gratis advies aan de regering had mogen geven, had ik geadviseerd
om het percentage niet te verhogen. Ook die 2,25% is historisch gezien, ook
als je het internationaal vergelijkt, geen luchthartige stap in het duister.
Daarin heeft de minister ad interim geen ongelijk. Wie echter met gemak voor
3 mld. aan bakstenen weggeeft, die moet ook wat dit betreft zorgen dat de
marges niet te groot worden. Die verhoging is dus te verdedigen.Mijn punt was echter, nu dit op die manier is afgesproken, dat men zich
wel moet houden aan de uitgangspunten die behoren bij de Zalmnorm en bij de
budgettaire rust die je in acht moet nemen. Als je meevallers hebt, dan is
het heel gemakkelijk om rustig te blijven. Het enige wat je dan nog moet doen,
is degenen die op die meevallers beslag willen leggen, op een afstand houden.
Het zit echter in ons calvinistische bloed – dat geldt wat minder voor
mijzelf – om bij de eerste de beste tegenvaller te denken dat er structureel
iets aan de hand is. Dan reageer je met een zekere nervositeit door onmiddellijk
tot een bijstelling van begrotingen te komen. Daarvoor heb ik eigenlijk willen
waarschuwen. Je kiest zo'n norm for the better and for the worse, voor een
periode van vier jaar. Calamiteiten daargelaten ga je ervan uit dat die 2,25%
ook weer niet zo idioot optimistisch is geweest. Dat rechtvaardigt in ieder
geval niet dat je bij een plotselinge tegenvaller direct optreedt en budgettaire
wijzigingen aanbrengt. In dat verband wil ik er overigens op wijzen dat belastingverlichting
geen verplichting is, ook niet in het later bijgestelde regeerakkoord. Dat
zeg ik tegen de heer Hilarides, maar ook tegen de heer Schuyer, voordat hij
herhaalt dat voor hem 5 mld. belastingverlichting wel een must is. In het
regeerakkoord staat immers heel uitdrukkelijk dat het tegenvallen van de inkomsten
via een verdeelsleutel van respectievelijk 25%, 50% en 50% ten koste kan gaan
van de lastenverlichting. Ik wil niet alle somberheid van de heer Boorsma
overnemen, maar als je begint met een percentage tussen de 2 en de 2,25, wat
lager is dan de trend, zullen de inkomsten zich dienovereenkomstig lager ontwikkelen
en dan blijft er dus minder over voor de lastenverlichting. Ik vind dat een
heel goede afspraak. Daarover zullen wij wellicht van mening verschillen.
Het is heel verstandig om ervoor te zorgen dat, als het financieringstekort
boven de 1,75% ecu komt, en dus naar de 3% dreigt te gaan, het accent volledig
wordt gelegd op het nakomen van de afspraken die in het Verdrag van Maastricht
over de tekorten zijn gemaakt. Dat is naar mijn gevoel veel belangrijker dan
de lastenverlichting zelf.De heer Schuyer (D66):Ik bestrijd de opmerking van de heer Wöltgens niet. Ik heb gezegd
dat een uitstel van het totale belastingplan voor de fractie van D66 niet
bespreekbaar is. Die andere zaak is natuurlijk duidelijk. Dat kan een variant
zijn.De heer Wöltgens (PvdA):Dan zijn wij het daar over eens. Ik heb de heer Hilarides in elk geval
een paar keer op die 5 mld. horen hameren. Ik begrijp dat ook best: vanuit
zijn positie is dat een heel belangrijk smeergelduitgangspunt. Ik wil er maar
op wijzen dat er afspraken zijn gemaakt die een vermindering van dat bedrag
met zich kunnen brengen. Als het met de economie minder gaat, vind ik het
niet onterecht om te bezien of de omvang van de lastenverlichting, de omvang
van dat smeergeld, niet kan worden aangepast, bijvoorbeeld aan het Duitse
niveau van 0,5% van het bruto binnenlands product. Daarmee maken wij een internationale
vergelijking. Wij gaan dan van 0,75% naar 0,5% van het bruto nationaal product.
Uitgedrukt in die termen is dat maar een heel kleine verlaging. Dat houdt
in dat de lastenverlichting ongeveer wordt teruggebracht tot 3 mld. Het lijkt
mij belangrijk om dit in dit debat vast te houden. Ik maak mij een beetje zorgen over het volgende. Daarop heb ik geen antwoord
van de minister ad interim gekregen. Duitsland, Frankrijk en waarschijnlijk
ook Italië zullen de druk op de Europese Centrale Bank om tot verdergaande
renteverlagingen over te gaan dan de huidige ongetwijfeld blijven uitoefenen.
Zij worden daarin door allerlei niet onbelangrijke economen gesteund en wel
in de mededeling dat de dreigende deflatie in Europa dwingt tot een verdere
aanpassing van de rente in neerwaartse richting. Binnen Europa kennen wij
echter geen volledige vrijheid van goederen en arbeidsmarkten. Daarom kan
zo'n verlaging in Nederland een ander effect oproepen dan het gunstige effect
dat het in Duitsland en in Frankrijk kan hebben. Het kan bij ons domweg leiden
tot een explosie van de onroerendgoedprijzen. Ik geef maar eens een voorbeeld.
Iedereen moet zich afvragen welk doel daarmee is gediend. Als zo'n renteverlaging
gepaard gaat met een belastingverlaging, is die kans dubbel zo groot. Bij
zo'n belastingverlaging kan ook nog eens gebeuren wat bij de Oort-operatie
is gebeurd. De belastingverlaging leidde toen niet tot een lagere loonontwikkeling
en de CAO-onderhandelaars wilden zelfs een goede CAO afsluiten omdat het de
overheid zo goed ging. Als dat gebeurt, heb je de inflatoire beweging in Nederland
binnen de kortste keren te voorschijn geroepen. Nu wij niet meer over dat
monetaire instrument beschikken, niet meer de rente zelf kunnen bepalen en
zelf de krapte op de kapitaalmarkt kunnen beïnvloeden door een eigen
openmarktpolitiek of een eigen discontopolitiek te voeren, moeten wij andere
beleidsinstrumenten ontwikkelen die deze lokale ontwikkeling probeert af te
remmen. Een van die elementen zou naar mijn gevoel zijn dat wij de nettolastenverlichting
achterwege laten, als een dergelijke situatie zich voordoet.Dan kom ik op de Europese omgeving. De minister en de staatssecretaris
hebben in hun inleiding gezegd dat zij geloven dat er bij het monetair-fiscale
beleid meer sprake is van continuïteit in onze omgeving dan van een grote
verandering en dat zij bij het fiscale wat meer verandering zien. Ik heb het
gevoel dat er bij het monetair-fiscale beleid ook zo'n omslag is te zien.Ik wijs op drie elementen. Het eerste is dat de analyse van Keynes weer
een rol gaat spelen. Deze wordt niet door hobbyisten die de laatste ontwikkelingen
in de economie toevallig hebben gemist, plotseling naar voren gebracht, maar
geactualiseerd door de feitelijke situatie van onderbenutte capaciteit, dalende
prijzen, enz.Het tweede is de toenemende behoefte aan internationale regulering van
de geld- en kapitaalmarkten, die door de minister met wat afhoudendheid is
gesignaleerd. Het is wat anders waar deze in uitmondt, maar een paar jaar
geleden was deze volstrekt onbespreekbaar.Het derde is de behoefte om de Centrale bank in al haar onafhankelijkheid
niet onafhankelijk te maken van de doelstellingen die wij in het algemeen
op sociaal-economisch terrein hebben: niet alleen inflatiebestrijding, maar
ook kijken naar werkgelegenheid en andere doelstellingen.Ik ben het met de heer De Boer eens dat Nederland deze drie elementen
niet alleen moet constateren, maar ook een standpunt moet bepalen. Ik geloof
dat Nederland een heel goede rol zou kunnen spelen om die ontwikkeling te
bevorderen, vanwege zijn betrouwbaarheid in monetair opzicht.Ik ben misschien optimistisch, maar dat komt doordat ik lid ben van een
regeringspartij, de Partij van de Arbeid. In tegenstelling tot de heer De
Boer vind ik dat er vooruitgang is in de antwoorden. Ik kan mij nog heel goed
herinneren dat de heer De Boer een tijd geleden in deze Kamer sprak over flitskapitaal
en de Tobintax en dat het antwoord in een flits werd weggeduwd. Als ik nu
kijk naar de antwoorden, zit er absoluut progressie in, dat kan de heer De
Boer niet ontkennen. Het is nog niet enthousiast, maar iedereen moet zijn
draai nemen in het tempo dat hoort bij reflectie, zoals de staatssecretaris
dat noemde. Ik zie dat geleidelijk aan de ogen en de oren in Nederland wat
meer openstaan voor deze ouderwetse nieuwigheden of nieuwe ouderwetsigheden.
Nederland laat zich hier niet volstrekt negatief meer over uit.De heer De Boer (GroenLinks):Collega Wöltgens heeft toch wel oog voor mijn rol in dit soort discussies?
Als er een stapje is gezet, moet ik het weer over de volgende stap hebben.
Dat was aan de orde.De heer Wöltgens (PvdA):Het is goed dat ik dat weet. De volgende keer zal ik dat stapje te veel
er weer aftrekken. Gelet op die rol zijn wij het dus eens. Dat is mooi.De staatssecretaris zag wel dat er een duidelijke verandering plaatsvindt
in de sfeer van de fiscaliteit. Het belangrijkste vind ik datgene waarvan
ik het gevoel heb dat Nederland, en zeker de staatssecretaris, er vol enthousiasme
aan meedoet, samen met de Europese Commissaris voor het fiscaal beleid, de
heer Monti. Dat is het bestrijden van de fiscale concurrentie, alle mogelijke
tax havens en wat daarmee samenhangt.Ik moet eerlijk zeggen dat ik verbaasd en ook een beetje verontrust ben
door datgene wat de heer Stevens op dit punt naar voren bracht, waarbij hij
zich beriep op de heer Blankert. Er wordt opeens geroepen: ho ho, wees niet
overijverig in het invoeren van minimumregels voor de corporation tax of de
inkomensbelasting of wat dan ook. Wat zit daar achter? Welk belang heeft ondernemend
Nederland erbij dat wij in Europa een heilloze fiscale concurrentie hebben?
Ik begrijp hier helemaal niets van, tenzij je echt van plan bent via die fiscale
concurrentie de hele verzorgingsstaat in Europa uit te kleden. Als dat je
doelstelling is, moet je dat ook met zoveel woorden zeggen. In alle andere
gevallen heeft het alleen maar zin, dit soort minimumafspraken te maken met
betrekking tot de hoogte van allerlei vormen van belastingen.In de praktijk is gebleken dat die fiscale concurrentie het geheel uiteindelijk
schaadt. Wat Luxemburg wint door de belasting op spaartegoeden en dergelijke
zoveel mogelijk geheim te houden voor de belastingdiensten, staat in geen
verhouding tot hetgeen de andere landen verliezen. Als je dat vanuit een Europees
standpunt bekijkt, is dat buitengewoon asociaal gedrag. Er is dan ook alles
voor te zeggen om besluitvorming op het gebied van fiscaliteit niet meer door
een veto te laten treffen, maar bij meerderheid tot stand te laten komen.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! Ik ben het in zoverre met de heer Wöltgens
eens dat die concurrentie niet met grove middelen of al te opvallend gevoerd
moet worden. Wij kennen een grote praktijk van fiscale concurrentie. Wij hebben
daar heel veel baat bij gehad. Wij willen die handhaven. In alle boeken staat
dat Nederland een tax haven is voor internationale holdings. Dat heeft onze
welvaart en de werkgelegenheid in Nederland bevorderd. Dat moet op een fatsoenlijke
manier gedaan worden. Men behoeft het niet uitdrukkelijk uit de weg te gaan.De heer Wöltgens (PvdA):Ik ben het met de heer Rensema eens, dat wij met een schuin oog kijken
of wij er zelf een beetje beter van kunnen worden. Dat hebben wij altijd gedaan
in Nederland. Als het een geheim binnen deze Eerste Kamer blijft, wil ik dat
best ondersteunen.Stel dat er iets waar is van het artikel dat prof. dr. C.A. de Kam heeft
geschreven over de bijzondere financiële instellingen, dan verdienen
wij daaraan misschien 0,5 mld. doordat wij 40 mld. onttrekken aan belastingheffing
in het buitenland. Staat dat kleine beetje dat wij daarop winnen door zo interessant
te zijn voor deze bijzondere financiële instellingen echt in verhouding
tot datgene wat wij aan democratisch gelegitimeerde overheden in landen om
ons heen onttrekken? Ik vind van niet, net zo min als ik vind dat Luxemburg
zich zo'n houding mag permitteren, of dat Engeland met alle eilanden die het
hier en daar nog verspreid heeft met hun tax havens zich zo iets kan permitteren.
Wij moeten dat ook niet doen met de Antillen, want anders moeten wij de Antillen
maar zelfstandig laten worden. Dat zijn kleinigheden ter zijde, die ik eigenlijk
helemaal niet zou moeten zeggen.Wij moeten of een muur om Zwitserland bouwen of de Zwitsers dwingen mee
te doen aan een behoorlijke fiscale belastingwet. Dat is mijn opvatting. Ik
geloof dat iedereen uiteindelijk beter af is dan wanneer iedereen probeert
in het geniep elkaar te beconcurreren. Ik hoop dat de staatssecretaris zijn
oren niet laat hangen naar de heer Blankert en de zijnen in dit verband, maar
gewoon datgene wat hij vol enthousiasme heeft ingezet, doorzet.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn schriftelijke antwoorden.
Zo'n schriftelijke beantwoording is handig. Met kleine zaken is het altijd
goed winkelen bij deze staatssecretaris. Als er mensen zijn die zeggen dat
je in de Eerste Kamer geen mogelijkheden hebt, iets te doen, dan antwoord
ik dat er toch maar weer een wettelijke regeling komt voor calamiteiten. Dat
is prima. De Wet boete en maatregelen in de fiscaliteit kan een voorbeeld
zijn voor boeten en maatregelen in de sociale zeker- heid. Want ik heb met
stomme verbazing kennis genomen van het feit dat een ouderpaar dat voor een
gehandicapt kind drie jaar te laat de uitkering aanvroeg 20% boetekorting
kreeg! Want je moet dat tijdig doorgeven. De fiscus daarentegen zegt gewoon:
geeft u het niet tijdig door, dan hebt u te veel belasting teruggekregen en
moet u het een jaar later betalen met normale invorderingsrente. Dat is tenminste
gewoon. Aangezien halen en brengen bij de overheid in principe hetzelfde is,
zou hierover enig overleg gepleegd moeten worden. Ik heb vorige keer gezegd:
als wij zo streng zijn bij de sociale zekerheid, wil ik ook streng zijn als
het gaat om de belastingen. Aan de andere kant: als wij te streng zijn bij
de sociale zekerheid, mogen zij weer kijken naar de belastingen. Dat gaan
wij dus elders doen.Ik wil nog een opmerking maken over rode diesel. Waarom moet in Europa
iedere zeiler die tankt in Nieuwpoort, weten dat hij alleen het bonnetje moet
bewaren. Ik tank in Dover rode diesel. Ik vaar altijd. Het is een zeilboot.
Ik gebruik dus nauwelijks brandstof, maar het is altijd rode diesel. Ik heb
alleen de bonnetjes bewaard, want ik moet buiten Nederland kopen. Waarom kan
het dan niet voor charters als de rest van Europa het ook doet? Dat heb ik
mij overigens ook bij de proviandering van de binnenvaart afgevraagd, maar
dat heb ik niet aan de orde gesteld.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil even doorgaan op deze watersportdiscussie. Als je op
een groot schip door de politie aangehouden wordt, als de politie een oliemonster
neemt en als dat oliemonster dan rood is terwijl je geen bunkerverklaring
hebt, dan krijg je een dijk van een bekeuring.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dat klopt en dat is bij een klein schip ook zo. Daarom bewaar ik ook de
bonnetjes in Nieuwpoort en Dover.De heer De Boer (GroenLinks):Maar dat bonnetjes bewaren heeft bij het grote charterschip geen zin,
want je krijgt toch een dijk van een bekeuring.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Maar hoe kan ik anders tanken in Nieuwpoort en Dover? Zij hebben daar
alleen maar rode diesel, dus het hoort zo! Ik kan nog wel meer dingen noemen
die misschien niet horen, maar dit hoort zelfs zo.Voorzitter! Er ligt nog een vraag over de AWBZ-verandering bij de bejaardenoorden.
Die vraag heb ik niet schriftelijk gesteld, maar misschien kan het antwoord
wel schriftelijk worden gegeven. Wij hebben twee jaar geleden de Wet op de
bejaardenoorden gewijzigd. Toen werden de bejaardenoorden gefinancierd uit
de AWBZ-pot. Zittende bewoners die het – waarschijnlijk als bijzondere
last – altijd konden aftrekken, omdat zij het maximum betaalden, krijgen
nu te horen dat dat niet meer kan. Dat scheelt hun duizenden guldens. Iemand
van 96 jaar die al een hele tijd in een bejaardenoord woont, zegt dan: hoe
kan dat? Ik heb het nog even nagevraagd bij Hannie van Leeuwen, maar het is
ons destijds niet geworden bij de herziening van de Wet op de bejaardenoorden.
Zij krijgt er ook vragen over. Wellicht kan de staatssecretaris daar nog even
op ingaan. Dat hoeft overigens niet meteen te gebeuren.Bakstenen, ik zou zeggen: zo snel mogelijk repareren. Het persbericht
is niet mooi. Ik kan ook wel denken: ach, het is alleen maar de rente. Maar
sinds ik weet dat bij het CDA, als je in de oppositie zit, het geld er sowieso
niet toe doet, zou ik zeggen: goed streng aanpakken.De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Ik maak ernstig bezwaar tegen de formulering die mevrouw Ter
Veld zojuist gebruikt heeft. Ik vind dat zij dan eerst maar eens moet ingaan
op de tien punten van kritiek die wij geuit hebben over het hele budgettaire
beleid. Het gaat mij niet om tussentijdse wijzigingen, maar het gaat
mij om de opzet van het begrotingsbeleid. Ik wijs op de vele andere tegenvallers
die daarna ook door mij gemeld zijn. Ik hoor mevrouw Ter Veld daar met geen
enkel woord over praten. Zij moet niet met dit soort flauwe opmerkingen komen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Het is helemaal geen flauwe opmerking. Een onderdeel van de tien geboden
van de heer Stevens was dat het verstandig is om zaken apart van elkaar te
behandelen als zij niet bij elkaar horen. Er zijn nu zaken die bij elkaar
horen. In het wetsvoorstel inzake de afdrachtskortingen staat expliciet dat
de dekking daarvan in het belastingplan zit. Als deze staatssecretaris had
gedaan wat gevraagd was, dan was er een voordeel genietend inkoopbeleid gekozen
door het CDA.De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Mevrouw Ter Veld moet de Handelingen van dit huis nakijken.
De regel waar zij naar verwijst, is een regel uit de Tweede Kamer. Daar heb
je een recht van amendement. In dit huis heb je geen recht van amendement.
Als wij ons dus tegen een bepaald wetsvoorstel keren, waardoor er een gat
komt in het financiële beleid van het kabinet, dan is het niet aan dit
huis, en zeker niet aan de oppositie in dit huis, om dat te repareren.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dat heb ik geconstateerd. Het is zeker niet aan de oppositie in dit huis
om het te repareren.De heer Boorsma (CDA):Nooit!Mevrouw Ter Veld (PvdA):Het gaat bij de afdrachtskortingen om grofweg 1 mld. Daarbij moet je toch
even denken: 1 mld.; nou, dat noem ik ook geld! En 3 mld., en zelfs de rente
van 3 mld., noem ik ook geld. En met dat soort geld kan ik ontzettend veel
doen om de 15 cent per dag die de water-BTW kost, te compenseren. En daar
ging het bij ons ook om.Het is heel opvallend dat wij bij water en sluizen ons woordgebruik volledig
hebben gebaseerd op het water. Wij krijgen nog een notitie over het terugsluizen.
De BTW komt uit de koker van de commissie-Van der Vaart. Dat is ook alweer
water! Ik vraag mij af wat er met de rest van de voorstellen van de commissie-Van
der Vaart gebeurt. Worden die eerst getoetst of komen die in sequentie allemaal
in een belastingplan, om daarna te constateren dat er misschien ook andere
oplossingen denkbaar zouden zijn geweest. Ik heb mij ook afgevraagd hoe het
nu verder moet met het huidige amendement. Stel, ik bezit een café
en ik verkoop limonadesiroop met water, moet dit dan in een ander BTW-tarief
dan vruchtensap? Dit lijkt mij het oude probleem van het broodje kroket, dat
in het hoge BTW-tarief moest, en een losse kroket, die in het lage BTW-tarief
hoorde. Dat is toen een keer gestroomlijnd. Dat moeten wij hier misschien
ook doen.Het amendement is op zichzelf een slecht amendement. Misschien was het
minder erg geweest om het water gewoon in het hoge BTW-tarief te doen. Dan
had men kunnen zeggen dat de bijdrage aan de vergroening niet zo groot is.
Ik kom even bij tussenzin terug op de vraag hoe het komt dat volgens het CBS
gezinnen met hoge inkomens meer water gebruiken dan gezinnen met lage inkomens
en de Vewin juist andere cijfers geeft. Ik weet het antwoord daarop. Waarschijnlijk
is het zo dat gezinnen met hoge inkomens, met 'bubble bath' en wat al niet,
veel water gebruiken. Omdat in deze gezinnen man en vrouw vaak beiden een
baan hebben, juist om dat bad te kunnen betalen, trekken deze echter ook ontzettend
vaak het toilet door op hun werk. Mensen met een lager inkomen zouden dat
wel eens vaker thuis kunnen doen. Ik denk dus dat mensen met een hoog inkomen
hun waterrekening voor een deel verleggen naar hun werkgever.De vraag is of er geen betere oplossing voorhanden is. Ik denk dat de
staatssecretaris zelf terecht aangeeft dat er een betere oplossing denkbaar
was geweest, namelijk door de Belgische lijn te kiezen en de eerste 15 kuub
water om niet te verklaren. Daarboven moet er dan een heffing komen. Als dit
betrokken wordt bij de discussie over het financiële en het werkelijke
waterspoor, krijgt men een heel ander beleid. Bij het werkelijke waterspoor
doel ik op het gebruik van water voor zaken waarvoor geen schoon water nodig
is. Ik noem het doorspoelen van een toilet. Dat kan ook met regenwater of
met minder sterk gezuiverd water.De heer De Boer vraagt aan mij of ik de macht kan uitoefenen als lid van
de fractie van de Partij van de Arbeid om dit even bij de staatssecretaris
los te peuteren. Die neiging heb ik natuurlijk altijd. Kan dat? Het eerste
probleem is dat in het belastingplan geen aparte invoermomenten zitten voor
het wetsvoorstel. Ik heb ook aan de staatssecretaris gevraagd of dit te wijzigen
valt. Het tweede probleem is van puur budgettaire aard. De 250 mln. is in
feite een bedrag van 220 mln., omdat de ƒ 60 per rekening eraf gaat.
Dat geld is gebruikt voor de knip in de eerste schijf. Ik vraag dus niet alleen
om een andere invoerdatum, maar ook om een ander dekkingsplan. Ik kan nu al
zeggen dat wat er niet af hoeft, er ook niet aan hoeft. Als de water-BTW niet
doorgaat, hoeft men het geld immers ook niet terug te sluizen. De terugsluis
zit echter precies in het geleidelijke traject.Als ik de staatssecretaris hiertoe zou willen dwingen door hem middels
meerderheden een motie voor te leggen, breng ik hem in een situatie van contra
legem. Dat kan ik natuurlijk niet doen.De heer De Boer (GroenLinks):Nee. Ik heb echter al gesuggereerd dat het denken van de staatssecretaris
niet op hoeft te houden. Ik heb hem de suggestie gedaan van een heffing op
bestrijdingsmiddelen. Nu kan ik natuurlijk niet op een sigarendoosje uitrekenen
wat het oplevert. Er zijn echter nog wel een paar dingen denkbaar die het
gat van 30 mln. kunnen dichten.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Het gaat nu om een gat van 220 mln. Dat gat is echter niet zo'n probleem,
omdat er nog een terugsluisoperatie komt op 1 juli van 500 mln. Wij kunnen
het geld er op dit moment echter niet halen. De terugsluisoperatie is een
geleidelijke ontwikkeling die mede wordt gefinancierd uit de ecotaks. Zelfs
al was ik lid van de Tweede Kamer, ik heb op dit punt geen solide dekking.De heer De Boer (GroenLinks):Dat was ook niet mijn suggestie. Mijn suggestie was dat de fractie van
de Partij van de Arbeid de in deze Kamer aanwezige meerderheid zou gebruiken
om aan de staatssecretaris het volgende voor te leggen. Hij krijgt onze goedkeuring
van het belastingplan, onder de voorwaarde dat hij aan de Tweede
Kamer een voorstel voorlegt om het amendement te veranderen in een heffingsvrijstelling
en het gat dat ontstaat met andere dekkingsmiddelen te dichten. Als hij dit
als pakketje in de Tweede Kamer aanbiedt, heb ik er geen bezwaar tegen om
voor het belastingplan te stemmen, mits de staatssecretaris deze toezegging
doet. Die toezegging kan de fractie van de Partij van de Arbeid afdwingen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik denk dat er best een vorm te vinden is waarbij er nauwelijks sprake
is van een gat. Dat betekent echter dat wij op dit moment tegen de staatssecretaris
zeggen dat hij hier terug moet zijn voor 1 januari. Ik weet best dat de staatssecretaris
zegt de kant van het Belgische model uit te willen, met zoveel kuub gratis,
omdat het een beter model is dan het amendement van de Kamer. De Tweede Kamer
heeft de staatssecretaris ook verzocht om betere oplossingen te vinden. Het
nadeel is echter dat wij dan het komende jaar met een 'rommeltje' zitten.
Dat betekent dat deze discussie mede leidt tot beleid, niet alleen tot BTW-heffing,
maar ook tot grondig nadenken. Ik sta nu voor een afweging. Moet ik nu een
staatssecretaris dwingen met de sirene van de oppositie, de heer Stevens,
en de andere sirene van die andere rots, de heer De Boer, of moet ik kiezen
voor fatsoenlijk financieel beleid, waarbij de dekking op een gegeven moment
wordt aangegeven? Dan kan ik zeggen dat ik accepteer wat de staatssecretaris
zegt. Hij wil graag een notitie uitbrengen, maar hij heeft gezegd dat het
wel volgend jaar kan worden. Dan zeg ik: dan maar één jaar een
probleem met een raar BTW-systeem en volgend jaar beleid. Zo heb ik de staatssecretaris
verstaan en hij knikt nu ook. Als hij nu tegen mij zegt dat dit de weg is
die hij wil ingaan, dan zeg ik dat het jammer is voor dat ene jaar. Ik zal
mijn oren verder sluiten voor de verlokkingen van de sirenes omdat ik, misschien
ook vanuit een vorige functie die ik zelf heb gehad, zie dat ik anders de
staatssecretaris in de problemen breng in de Tweede Kamer, gezien de termijn
van het belastingplan.De heer De Boer (GroenLinks):Dat betekent dat de PvdA-fractie het onmogelijk acht om zoveel haast te
maken dat het voorstel binnen twee maanden op tafel ligt en het alsnog op
die manier geregeld wordt om het 'rommeltje' van de heer Stevens te voorkomen.
Dat 'rommeltje' heeft trouwens misschien ook Europese consequenties.Mevrouw Ter Veld (PvdA):De staatssecretaris heeft gezegd dat hij dat niet verwacht en ik denk
dat hij die beleidsruimte heeft. Ik voel mij vanuit mijn verantwoordelijkheid
als medewetgever niet bij machte om de staatssecretaris te dwingen om iets
contra legem te doen. Ik heb dus te accepteren dat de Tweede Kamer het kennelijk
wijsheid heeft gevonden om dit amendement in te dienen en dat de wet binnen
twee in werking moet treden. Ik vind het ook jammer. Als de staatssecretaris
nu zegt dat het een jaar vervelend is, maar dat hij met beter beleid komt,
dan zeg ik dat deze discussie in ieder geval heeft bijgedragen tot het inzicht
dat het bij water niet alleen gaat om een consumptieve heffing van een zekere
substantie, maar dat het gaat om beleid.Ik heb met dit betoog aangegeven dat wij in de afweging ook rekening houden
met de bredere dekking, de koopkrachteffecten van de eerste knip en de wens
te kiezen voor de afdrachtskortingen. Wij zullen het belastingplan dan ook
steunen, inclusief die BTW op water die onze liefde niet heeft. Wij spreken
wel het vertrouwen uit dat zo snel mogelijk een andere vorm gevonden zal worden,
waarbij het naar rato kan worden toegedeeld.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ook onze fracties willen de minister ad interim, de staatssecretaris
en vooral ook de ambtelijke staf bedanken voor de schriftelijke beantwoording.Je kunt als fractie op een aantal manieren naar de Rijksbegroting kijken.
Je kunt zelf aan het rekenen slaan, maar je kunt ook goed luisteren naar wat
andere deskundigen daarover te berde brengen. Dat hebben wij gedaan. Wij hebben
de begroting nog eens op hoofdlijnen bekeken en toen viel ons vooral de optimistische
invulling van bepaalde parameters op. Ik ben er in eerste instantie ook op
ingegaan. Wij noemden onder andere de loonstijging van 1,5% en wij hebben
ook gewezen op de naar onze mening te optimistische kijk op de economische
groei, omdat het consumentenvertrouwen tanend is en het producentenvertrouwen
dalend is. Dat zal met nog een aantal andere factoren zeker druk geven op
het een en ander. In de beantwoording is de minister ad interim toch positief
gebleven. Wij kijken daar wat minder optimistisch tegenaan, maar de tijd zal
leren waar het gelijk ligt.Wij willen nog even terugkomen op het antwoord op de vergrijzing: het
fonds voor de AOW. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording. Ik heb
begrepen dat het AOW-spaarfonds per ultimo 2002 oploopt tot zo'n 27,9 mld.
Onze vraag was echter of dat wel voldoende is, want er zijn straks veel minder
werkenden die voor een groot aantal mensen die niet meer werken het een en
ander moeten opbrengen. Het is fijn dat het fonds er is – wij hebben
dat ook altijd heel positief bekeken – maar de vraag is wel of wij hiermee
voor de toekomst uit de problemen zijn of dat er nog heel wat moet gebeuren.
Van dat laatste zijn wij steeds uitgegaan en vandaar onze vragen.Voorzitter! Onze fracties vinden het op zich uitstekend dat in het belastingstelsel
meer nadruk komt te liggen op het belasten van milieuvervuilende activiteiten
en producten en minder op het fiscaal belasten van arbeid en activiteiten
en producten die goed zijn voor het leefmilieu. Toch zijn ons enkele zaken
nog niet helder. Zo hebben wij aandacht gevraagd voor de studie van het EIM.
De staatssecretaris erkende dat het enkele elementen inderdaad niet heeft
doorberekend en zegde net als aan de overzijde toe erop terug te zullen komen
en het terugsluisaspect nog eens te zullen bezien, maar wat doet hij dan met
die overcompensatie? Die komt toch terecht bij een groep die, om maar een
voorbeeld te noemen, veel minder werkgelegenheid genereert dan het midden-
en kleinbedrijf en wij hebben daar toch wel enige moeite mee. Wordt ook dat
dan direct opnieuw bekeken? Dat was ons niet duidelijk!Er is ook in tweede termijn al heel wat gefilosofeerd over de BTW-verhoging
van het drinkwater. Het antwoord van de staatssecretaris heeft ook ons niet
overtuigd. Er blijft nog een aantal ongewisheden. Hij heeft toegezegd dat
nog eens te zullen bezien en bij de heroverweging de eventuele
mogelijkheid van een vrije voet te bezien. Er zijn niet alleen heel principiële
zaken aan de orde geweest – waarschijnlijk zal de BTW-verhoging geen
effect hebben voor het milieu, hoe gaat het met de lagere inkomens? –
maar er zijn ook nog heel wat uitvoeringsproblemen. Ik dacht dat met name
dat aspect toch een belangrijk uitgangspunt voor onze Kamer moet zijn. Grote
steden zijn bijvoorbeeld niet bemeterd. De heer Stevens heeft nog gewezen
op het Europese Hof. Er zijn dus nogal wat zaken die ons verontrusten.Met belangstelling hebben wij de discussie gevolgd met de heer De Boer
die de PvdA nog eens uitdaagde om nu eens 'halt' te zeggen tegen de staatssecretaris.
Mevrouw Ter Veld heeft met redenen omkleed gezegd dat zij dat op dit moment
niet wilde doen, dat de staatssecretaris toezeggingen heeft gedaan en dat
zij die wilde afwachten. Wij vinden dat wij om die reden ook niet tegen het
belastingplan moeten stemmen – dat zou veel grotere consequenties hebben –
maar wij gaan er in ieder geval van uit dat de staatssecretaris heel goed
geluisterd heeft naar onze beraadslagingen en dat wij straks kennis kunnen
nemen van een oplossing voor misschien niet alle problemen, maar dan in ieder
geval wel een reële oplossingsrichting waarmee wij kunnen leven.Voorzitter! Er rest mij nog één vraag. In de schriftelijke
beantwoording is op de proviandering van de Rijnvaart ingegaan, met name in
het kader van de Akte van Mannheim. Wij hadden gevraagd of Nederland als enige
de belastingvrije levering aan de Rijnvaart bij buitenlandse bestemming binnen
lidstaten en daarbuiten heeft toegestaan. Dat was de suggestie, maar wij hadden
de staatssecretaris gevraagd of dat een goede suggestie was. Daarop is hij
niet ingegaan en wij zouden alsnog graag een antwoord krijgen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik dank de minister ad interim en de staatssecretaris voor
hun antwoorden. Als ik de tijd goed in de gaten heb gehouden, dan heb ik de
indruk dat de staatssecretaris meer tijd heeft gebruikt dan de minister ad
interim en dat bevestigt dat de minister altijd de gemakkelijke vragen beantwoordt.Voorzitter! Ik kan niet anders dan even terug komen op het algemene begrotingsbeeld
en vooral omdat daar door de oppositie en in het bijzonder door het CDA enkele
opmerkingen over zijn gemaakt die niet onbesproken kunnen blijven. D66 heeft
in zijn bestaan langer in de oppositie gezeten dan in de regering. Toen wij
in de oppositie zaten en voorstellen deden die op voor ons onprettige wijze
werden afgedaan, heb ik mij voorgenomen om in een omgekeerde situatie daar
anders mee om te gaan. In de opmerkingen van de heren Boorsma en Stevens zitten
punten die serieus moeten worden genomen.Er zijn grote risico's in de begroting opgenomen ten aanzien van de loonontwikkeling
en de afdracht van Europese gelden. Ik vind het jammer dat in reacties geen
andere kant wordt belicht. De staatssecretaris merkte op dat over een periode
van 20 jaar, slechts van 1984 tot 1986 het behoedzame scenario niet gehaald
is. Met de komst van de euro over veertien dagen is hij structureel optimistischer
over de economie in Europa op middellange termijn. Dit betekent dat wij vertrouwen
hebben in het bereiken van dat behoedzame scenario.De heer Boorsma gaat gemakkelijk voorbij aan de reserves in de begroting.
Er zit een ruimte ten opzichte van de 6% renteberekening en er is 1 mld. ruimte
voor de uitgavenreserve. Kortom, het beeld van de risico's is duidelijk, maar
het had de heer Boorsma gesierd als hij de andere kant wat nadrukkelijker
had belicht. Hij weegt de andere kant zwaarder dan de verwachtingen die uit
de begroting spreken. Het zij zo, wij doen dat niet. Hij noemde een reeks
criticasters. Op zichzelf is dat juist, maar die criticasters wijzen erop
dat de regering onvoldoende doet aan de terugdringing van het financieringstekort.
Hij vroeg zich af of er wellicht een is die daar anders over denkt, maar in
het rijtje dat hij opsomde, viel het op dat de president van de Nederlandsche
Bank ontbrak.De heer Boorsma (CDA):Er zijn nog meer personen te noemen die kritiek hadden. In de kritiek
ging het overigens niet alleen om de reductie van het financieringstekort.
Velen noemden het gehele stelsel van uitgangspunten een valse start. Ik heb
wel degelijk gezien dat er ruimte is voor een uitgavenreserve van 1 mld. Deze
reserve is echter niet bedoeld voor het opvangen van tegenvallers. Inderdaad
is er ruimte in de rente-uitgaven. Er wordt gesproken over 6% ten opzichte
van het huidige percentage, maar als je kijkt naar de rente-uitgaven van de
laatste leningen die in 1998 zijn aangegaan – en ik ben dit in hoofdstuk
IXA nagegaan – dan zit men niet op 6%. Men zit op 5,25%. Die zogenoemde
reserve waar de heer Schuyer op doelt is kleiner dan hij denkt, maar ik geef
toe dat daar voor latere jaren een wat grotere reserve inzit.De heer Schuyer (D66):Het gaat mij om de afweging. Ik geef toe dat er een aantal risico's is.
Ik loop daar niet voor weg, maar de weging ten opzichte van de begroting –
waarbij ik hoop dat de economie een extra impuls door de euro krijgt –
valt voor mij iets anders uit. De minister ad interim wil geen beleid dat
paniek uitstraalt. Ik wil hierover een kritische vraag stellen. Deze uitspraak
moet dan ook worden waargemaakt. Men moet dan niet roepen dat er nu al bezuinigd
moet worden. Daarvoor is het moment bij de voorjaarsnota. In dat verhaal past
het niet daarop nu al te veel vooruit te lopen. Als je dat doet, komt het
vanzelf in het parlement aan de orde en krijgt het in de publiciteit het predikaat
'zwaar weer'. Dat komt er misschien aan maar dat is nog absoluut niet zeker.
In dit verband wijs ik ook op de schriftelijke vraag, wanneer nu de 3% van
het EMU-tekort aan de orde komt? Het antwoord luidt: bij 0.8. Het is inderdaad
niet waarschijnlijk dat dit gebeurt. Als je een trendmatig begrotingsbeleid
voert, is er geen reden op dat punt allerlei ombuigingsactiviteiten te gaan
genereren.Voorzitter! De heer Wöltgens heeft een zeer interessant betoog gehouden
over de positie van Duitsland. Daar moet serieus naar gekeken worden. Voor
Duitsland is de mogelijkheid om in de structuurfondsen extra compensatie te
krijgen voor de nettobetalingspositie natuurlijk wezenlijk anders dan de onze.
Dat betekent voor mij dat wij die viool eens wat minder hard zouden moeten
laten klinken. Ik ben er helemaal niet gelukkig mee dat daarop
zo verschrikkelijk getamboereerd wordt. Het gaat maar om enkele procenten
van de nationale begroting. Bovendien is de hele Europese begroting nog niet
groter dan de Nederlandse begroting. Om op basis van een incidentenpolitiek
die heel ernstig is en die ik niet zal ontkennen, met geweldig veel poeha
te roepen dat het daar allemaal zuiniger moet, gaat mij te ver!Voorzitter! Er is uitvoerig gesproken over het indienen van een wet. Ik
herhaal dat wij dat geen goede zaak vinden. Ik sluit mij in dezen aan bij
de critici die verschillende punten hebben genoemd. Ik wijs op de kwestie
van het water. Het nu ingevoerde lage BTW-tarief op water lijkt tot grote
problemen te leiden. Ik ben met de heer Stevens bepaald niet gerust op de
voorhoedepositie die wij in dezen innemen bij het Europese Hof. Wij moeten
ons goed realiseren dat wij dat doen voor een 'lastenverlichting' van ƒ
6,51 op jaarbasis. Daar gaat het om. Het is werkelijk de vraag, of het dat
allemaal wel waard is. Ik ben het eens met de heer Stevens als hij zegt: houd
nu maar op met die milieutaken. Ik heb in eerste termijn heel nadrukkelijk
gezegd het best te willen brengen onder het hoge BTW-tarief vanuit de overweging
dat mijn partij consumptie in brede zin wil belasten. Dat had natuurlijk niet
als eerste bij water gehoeven, maar goed, er zijn ook nog andere zaken waarbij
het gegeven kan worden.Voorzitter! Ik heb in eerste termijn reeds gezegd dat er wellicht argumenten
zijn voor reparatie van het baksteenarrest. Ik kan dat op dit ogenblik niet
overzien. Ik heb wel de indruk dat het dramagehalte dat Financiën eraan
geeft, goed is aangezet. De staatssecretaris heeft mij nog niet overtuigd
wat het deel van de terugwerkende kracht betreft. Hij stelt, dat er geen sprake
is van terugwerkende kracht omdat hij alles bij het oude laat. De wijze waarop
hij zich overvallen voelt, wordt in de financiële pers nogal gerelativeerd.
Diverse uitspraken van de Hoge Raad hebben het bedrijfsbelang en de continuering
daarvan nadrukkelijker vastgelegd.Voorzitter! Over het antwoord op vraag 40 van de schriftelijke behandeling
wil ik wat nadere informatie, omdat ik daarvan werkelijk niets begrijp. De
vraag was: 'Wat is de precieze toedracht van het niet betalen door de Rijksgebouwendienst
van huur voor de gevangenis?' Het antwoord luidt: 'Omdat de desbetreffende
belegger de RGD huur in rekening heeft gebracht inclusief BTW, terwijl de
belegger aan de Staat geen BTW afdroeg, is de RGD overgegaan tot inhouding
van huurbetalingen.' Volgens mij betekent dat: ik heb ruzie met de bakker
en daarom betaal ik de groenteboer niet. Dat is een merkwaardige manier van
redeneren. Hier worden echt twee zaken door elkaar gehaald. Dat kan niet.
De belastingheffing op BTW en de afdracht van BTW zijn twee aparte procedures.
Dat ontslaat de RGD natuurlijk absoluut niet van contractuele verplichtingen
die zij elders heeft. In de volgende zin wordt gesproken van een kort geding.
Ik neem aan dat het niet het laatste korte geding is. Er staat: de rechtbank
heeft de RGD eerder in het gelijk gesteld. Ook dat is een onzorgvuldige formulering.
In het kort geding wordt niemand in het gelijk gesteld. Er wordt een uitspraak
gedaan, er wordt orde geschapen en daarna komt er een bodemgeschil. Het antwoord
is dus zeer onbevredigend. Ik moet eerlijk zeggen dat het mijn argwaan over
de hele materie nogal versterkt. Graag verkrijg ik een nader antwoord.Staatssecretaris Vermeend:Mijnheer de voorzitter! Ik dank alle woordvoerders die waardering hebben
uitgesproken aan het adres van mijn medewerkers. Ik spreek bij dezen zelf
publiekelijk waardering uit voor mijn medewerkers. En ik dank iedereen die
complimenten aan mijn adres heeft uitgebracht.De heer Boorsma heeft in tweede termijn enkele kwesties aan de orde gesteld
die hij ook in eerste termijn aan de orde stelde. Die kwesties betreffen met
name het begrotingsbeeld, het behoedzaamheidscenario en het macro-economische
beeld. Hij heeft aangegeven dat het kabinet niet behoedzaam genoeg is. Hij
haalde een groot aantal economen en schrijvers aan die dezelfde mening zijn
toegedaan. Ik vraag de heer Boorsma publicaties van een jaar geleden van dezelfde
of andere economen en schrijvers te lezen. Ik heb dat niet gedaan, maar ik
vraag mij af of de economen die nu deze opmerkingen maken, destijds wellicht
een wat ander beeld hadden van de verwachtingen en de economische werkelijkheid.
Ik ben van mening dat het makkelijker is om bepaalde prognoses naar voren
te brengen als de werkelijkheid dichterbij is. Het is buitengewoon moeilijk
om met prognoses te komen als de afstand tot de werkelijkheid nog groot is.
Dat geldt ook voor het voorspellen van de beurs. Het is een kwestie van geluk
hebben. Voorspellen is buitengewoon problematisch.De heren Wöltgens en Schuyer merkten terecht op dat het kabinet niet
kan worden beschuldigd van het uitvoeren van een jubelprogramma. Het kabinet
heeft niet gezegd: het wordt 3 of 4%. Absoluut niet! In de afgelopen 20 jaar
lag het vierjaarsgemiddelde alleen in 1982-1984 licht onder de 2,25%. Men
kan dus niet stellen dat het kabinet niet behoedzaam bezig is. De heer Schuyer
merkte terecht op dat ook met een iets optimistischer blik naar de toekomst
kan worden gekeken. Hij verwees naar de euro en de mogelijke effecten ervan.
Het beeld zou dan wellicht wat optimistischer kunnen zijn. Ik doe daar niet
aan mee. Wij houden ons aan het behoedzame scenario. Tegelijkertijd houden
wij ons aan de spelregels die wij hebben afgesproken. Ik laat mij niet verleiden
tot het schetsen van scenario's die onder het gemiddelde van 2,25% uitkomen.
Dat is op dit moment niet aan de orde. De heer Wöltgens merkte terecht
op dat aan het tijdsbeeld, de timing moet worden vastgehouden en dat niet
moet worden teruggegrepen op het oude systeem. Wij hebben daar immers ervaring
mee opgedaan. Ik vind dit systeem veel beter. Anderzijds moet je buitengewoon
voorzichtig zijn als je op een en ander wilt vooruitlopen via eventuele aanpassingen.
Dat is de andere kant van de medaille, want ook daarvoor gelden de spelregels.
Het lijkt mij dat wij ons moeten houden aan de afspraken die wij hebben gemaakt.
Wij moeten eerst afwachten hoe die afspraken uitwerken.De heer Boorsma heeft een vraag gesteld over een bericht in de NRC over
Nedcar. Dankzij mijn voortreffelijke medewerkers kan ik daar direct op reageren,
want zij hebben het artikel direct opgezocht. De vraag was wat de afstoting
van Nedcar betekent voor het EMU-tekort en de EMU-schuld. Volgens mijn medewerkers
is op dat punt in de Miljoenen nota 1999 reeds een bedrag ingeboekt
van 220 mln. voor de afstoting van Nedcar. De ontvangsten, samenhangend met
de afstoting van Nedcar, worden verantwoord op de begroting 1999 van Financiën.
Ze worden geboekt op het ontvangstenartikel restituties regeling bijzondere
financiering. Dat is ontvangstenartikel 0210. Ontvangsten in het kader van
de regeling bijzondere financiering tellen gewoon mee bij de berekening van
het EMU-tekort. Indertijd zijn de uitgaven voor Nedcar en Volvo onder de regeling
bijzondere financiering geregistreerd als zijnde relevant voor het EMU-saldo.
Uitgaven en ontvangsten in het kader van de regeling bijzondere financiering
hebben het karakter van kapitaaluitgaven en kapitaalontvangsten. Deze tellen
volgens de regels van het ESR 1997 mee bij de berekening van het EMU-tekort.De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Het lijkt mij dat een kapitaalontvangst inderdaad leidt tot
een verlaging van de overheidsschuld. Daar ging mijn vraag niet over. Een
kapitaalontvangst brengt mijns inziens geen verandering aan in de vermogenspositie
en leidt daarom niet tot een daling van het EMU-tekort. Het afdekken van een
schuld, waarvoor het bedrag is gebruikt, wordt wel gezien als een uitgave.
Dit leidt dus tot een stijging van het EMU-saldo met 0,2 mld.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Wij hebben een andere opvatting.De heer Boorsma is in tweede termijn ook ingegaan op de mogelijke tegenvallers,
ook in het kader van de EG, en andere bezuinigingen die zijn opgenomen in
het regeerakkoord. Ik heb al aangegeven dat ik daar niet op inga, want wij
gaan ervan uit dat wij onze doelstellingen op dat punt halen. Is dat niet
het geval, dan gelden de afgesproken spelregels weer.Dan de kwestie van de belastingherziening en de daarvoor uitgetrokken
financiële middelen. Ik moet de heer Wöltgens gelijk geven als het
gaat om de omvang en de spelregels. De omvang geldt binnen de spelregels.
Dat moeten wij ons realiseren. Wij hebben spelregels afgesproken. De omvang
van de belastingherziening geldt binnen die spelregels. Met andere woorden,
het uitgangspunt is het behoedzame scenario met het gemiddelde van 2,25%.
Vervolgens gelden de driekwart- en de kwartformule. Dit betekent niet, als
er eventueel minder geld zou zijn – dat zei de heer Schuyer eigenlijk
ook in zijn interruptiedebatje met de heer Wöltgens – dat het niet
doorgaat. De herziening kan gewoon plaatsvinden. Wij werken momenteel aan
de belastingherziening. Die werken wij helemaal uit. Vervolgens komen wij,
zoals gebruikelijk, met een invoeringswet. Dat betekent dat het gehele stelsel
in wetgeving wordt gegoten. Dat is ook afgesproken in het regeerakkoord. Vervolgens
kijken wij naar de afspraken in het regeerakkoord. Voorlopig gaan wij ervan
uit dat het bedrag beschikbaar is, dus wordt een en ander ingevuld. Tegen
de heer Hilarides zeg ik dat de gereserveerde middelen het uitgangspunt blijven.
Daar is ook in het regeerakkoord van uitgegaan. Op die wijze is het stelsel
ook opgezet. Als gevolg van de diverse inkomenseffecten is er namelijk wel
meer geld nodig om een dergelijk ingrijpende herziening zodanig vorm te geven
dat die acceptabel is voor de samenleving.De heer Hilarides (VVD):De heer Vermeend doet een beroep op de zogenaamde tegenvallers- en meevallersformule.
Dat is correct. Daarover verschillen wij niet van mening. Ik heb voor dat
bedrag gepleit omdat ik juist van de staatssecretaris wil horen dat het bedrag
dat in eerste instantie voor deze operatie is ingeboekt, tijdens de voorbereiding
van het wetgevingstraject beschikbaar blijft. Daar gaat het om.Staatssecretaris Vermeend:Bij de opzet van het stelsel is het regeerakkoord het uitgangspunt, net
zoals het behoedzame scenario. Bij de opzet van het stelsel gaan wij dus uit
van bedragen die daarvoor uitgetrokken zijn in het regeerakkoord. Op het tijdstip
van de invoering geldt natuurlijk wel het beeld dat er op dat moment is. In
het regeerakkoord hebben wij ook afgesproken dat voor de vermogensrendementsheffing
een herijking plaatsvindt op het totale vermogen dat daaronder valt en op
de waarde van dat vermogen. Daar zijn afspraken over gemaakt. Die gelden ook.De heer Stevens (CDA):Ik kan de redenering van de staatssecretaris goed volgen. Mocht op het
moment van invoering door welke oorzaken dan ook niet voldoende smeergeld
aanwezig zijn, gaat het plan dan niet door, of wordt dan een gedeelte ingevoerd?
Of vindt op dat moment een heroverweging plaats? Heeft de staatssecretaris
daar al een gedachte over? Wij moeten toch ook met dat scenario rekening houden.Staatssecretaris Vermeend:Wij gaan voorlopig uit van het behoedzame scenario. Dat scenario is ingezet
en daarin zit ook het bedrag van 5 mld. Bovendien is het wetsvoorstel er nu;
laat ons daarover wel realistisch zijn. Dat gaat naar de Tweede Kamer. Ik
heb het tijdschema aangegeven. Vervolgens komt er een invoeringswet. Dat is
heel gebruikelijk bij fiscale wetgeving. Dan kan de wet gewoon worden ingevoerd.
Je kunt dat ook met minder geld doen, maar dat is nu niet aan de orde.Voorzitter! De heer Boorsma heeft kenbaar gemaakt dat zijn fractie tegen
het belastingplan stemt. Hij heeft daarvoor drie redenen aangegeven: de verzwaring,
het water en de rentebeperking. Aan de overkant heeft zijn fractie ook om
die redenen tegengestemd. Ik heb gezegd dat ik dat betreur. Ik stel het altijd
zeer op prijs indien het CDA bij een afweging van de voors en tegens uiteindelijk
voorstemt. Ik betreur het dat de CDA-fractie tegen het belastingplan stemt.
Dan zeg ik nog iets over de budgettaire dekking. Het CDA aan de overkant heb
ik voorgehouden dat het CDA het kabinet aan de ene kant kapittelt op het gebied
van een solide financieel beleid, maar aan de andere kant op een achternamiddag
zomaar een heel belastingplan wegvaagt. Ik heb mij daar nogal kritisch over
uitgelaten. Ik had deze stijl van oppositie niet van het CDA verwacht. Ik
had op dat punt een constructieve oppositie verwacht, en vooral een solide
en degelijke oppositie. Zo ben ik het overigens ook gewend van het CDA. Bij
de opstelling van het CDA in de Tweede Kamer heb ik dan ook kanttekeningen
gemaakt. De heer Boorsma geeft aan, dat het CDA hier een andere positie inneemt
en dat respecteer ik ook. Maar ik geef ook eerlijk aan dat ik het toch op
prijs had gesteld indien de CDA-fractie alles afwegend voor had gestemd. Het
is immers niet ongebruikelijk dat het CDA uiteindelijk toch
voorstemt. Dat heb ik de afgelopen jaren, althans bij het belastingplan, ervaren.
Dit is volgens mij de eerste keer dat het CDA tegen het belastingplan stemt.
Volgend jaar zullen wij dus nog beter ons best moeten doen om het CDA bij
de les te houden.Dan begin ik bij het laatste punt dat de heer Stevens naar voren heeft
gebracht. Dat vond ik bijzonder aardig. Hij heeft mij tien aanbevelingen aangereikt.
Dat vind ik op zichzelf al constructief. Met een aantal van die aanbevelingen
ben ik het gewoon oneens. Een aantal aanbevelingen ligt voor de hand en een
aantal aanbevelingen is creatief. Het valt mij op dat de heer Stevens in zijn
betoog voor een sterk juridisch inslag heeft gekozen, zeker bij de terugwerkende
kracht en het baksteenarrest. Daar is op zichzelf niets op tegen, maar naast
die sterk juridische inslag zou ik graag ook begrip zien, al is het maar een
klein beetje, voor de effecten van bepaalde uitspraken of bepaald beleid.Er moet ook gekeken worden naar de effecten van een dergelijk arrest.
Financiën maakt er geen drama van. Het gaat om een realistische inschatting
van de effecten op de rijksbegroting. Ik waardeer die juridische inslag, omdat
hij bijdraagt aan zorgvuldige, goede wetgeving. Daarbij vindt de heer Stevens
mij aan zijn kant. Ik hoop dat hij of de CDA-fractie ook wat begrip heeft
voor het aanpakken van misbruik en oneigenlijk gebruik en het gebruik van
bijzondere omstandigheden met terugwerkende kracht, zeker als wij door een
dergelijke uitspraak zulke grote bedragen dreigen te verliezen.Soms zit er enig understatement in zijn betoog, maar ik hoor toch dat
het doorspekt is met: dat is dan jammer, maar dat is inherent aan uitspraken
van de Hoge Raad over het belastingrecht. Mijn stelling is dat dit er niet
inherent aan is. De minister en de staatssecretaris van Financiën en
het kabinet moeten dat wegen bij de prioriteitsstelling bij het financiële
en budgettaire beleid.Wij moeten ons wel realiseren dat hiermee een verruiming wordt gecreëerd
door een uitspraak van de Hoge Raad. Ik vind dat het kabinet in alle opzichten
gerechtigd is om een afweging te maken op basis van de afspraken in het regeerakkoord
over het fiscale beleid voor het bedrijfsleven. Deze uitspraak past niet in
die afweging van het beleid van het kabinet en overigens heeft het kabinet
er ook andere bezwaren tegen, zoals ik tegen de heer Rensema al heb betoogd.Los van de juridische implicaties waar de heer Stevens terecht op wijst,
zou ik graag willen dat hij ook begrip wat toont voor die andere, bredere
afweging die wij als lid van het kabinet moeten maken. Als wij niet uitsluitend
kijken vanuit het standpunt van de advocatuur of van adviseurs, komen wij
tot een genuanceerder oordeel.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik heb alle begrip voor de positie van het kabinet en de staatssecretaris,
als zij worden geconfronteerd met iets wat misschien onverwacht is voor de
leek. Als je in het kabinet zit, kun je hier wel rekening mee houden, want
het kabinet wist dat dit arrest speelde. Het kabinet weet dat de Hoge Raad
ook niet stilstaat in zijn benadering van de invulling van het goed koopmansgebruik.
Ik denk ook met de staatssecretaris mee. Als hij goed heeft geluisterd, zal
hij zich herinneren dat ik heb gezegd: ik vraag mij af of deze uitspraak de
budgettaire consequenties zal hebben die hij heeft genoemd. Ik heb gezegd:
het is aan hem om aan te tonen dat die budgettaire consequenties zo belangrijk
zijn.Het kabinet is ten volle gerechtigd om hier reparatiewetgeving op los
te laten. Dat staat absoluut niet ter discussie. Als de consequenties dermate
erg zijn, zal er veel begrip voor zijn aan beide zijden van het Binnenhof.Ik heb twee vragen gesteld, vooruitlopend op de discussie in de Tweede
Kamer. De eerste is of de staatssecretaris van Financiën de inspecteurs
instructies kan geven om een uitspraak van de Hoge Raad niet uit te voeren,
zolang er nog geen reparatiewetgeving is. Dat is constitutioneel een inbreuk
op de trias politica.De tweede vraag betreft zijn uitspraken in de discussie over de terugwerkende
kracht. Die discussie zal hij straks aan moeten gaan. Ik heb er alleen maar
op gepreludeerd, omdat er toevallig vandaag een ander wetsvoorstel voorlag,
waarbij dat ook speelde.Nogmaals, ik heb alle begrip voor de budgettaire consequenties die een
dergelijke wijziging met zich kan brengen, laat daarover geen misverstand
bestaan.Staatssecretaris Vermeend:Ik dank de heer Stevens voor zijn interventie. Er is over mijn handelwijze
een vraag gesteld in het artikel van Giele. Ik zou daar uitvoerig op willen
ingaan, maar daarvoor ontbreekt de tijd. Ik ben het met de benadering in het
artikel van Giele oneens. Dat geldt ook voor de wijze waarop hij de positie
van de wetgever schetst. Er komen verzoeken binnen om alsnog voorzieningen
in te voeren. Er zijn ontwikkelingen gaande – er zijn Kamervragen beantwoord –
om dergelijke aanvragen aan te houden. Deze kunnen op vroegere jaren betrekking
hebben, bijvoorbeeld 1995 of 1996. Ik meen bevoegd te zijn om de belastingdienst
te vragen, die aanvragen aan te houden.Het is wat anders als er zogenaamde termijnoverschrijdingen in het geding
zijn. Dan is de positie anders. Daarop zal ik mij, ook naar aanleiding van
het artikel, beraden. Met de hele teneur van het artikel, waarin feitelijk
gesuggereerd wordt dat het goed is dat de Hoge Raad de rechtsontwikkeling
bepaalt en dat de wetgever daar af moet blijven, ben ik het volstrekt oneens.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Dat kan een interessante discussie worden in de vakpers of
elders als de staatssecretaris het volstrekt oneens is met de uitgangspunten
van Giele.Staatssecretaris Vermeend:Giele suggereert in zijn artikel dat de Hoge Raad het begrip 'goed koopmansgebruik'
moet invullen. Omdat dit een taak van de Hoge Raad is, moet de wetgever daar
verre van blijven. Met die suggestie ben ik het oneens. De wetgever heeft
de bevoegdheid en de mogelijkheid te zeggen, ook in ons staatsbestel, dat
die rechtspraak niet in ons beleid past en dat hij daarom met wetgeving komt.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Dat onderstreep ik. Daarover ben ik het eens met de staatssecretaris.
Het ging Giele om de uitvoering. Kun je op het moment dat er zo'n uitspraak
ligt, alle inspecteurs ervan weerhouden, conform te handelen? Dat geldt vooral
als toegezegd is, al naar gelang de uitspraak van de Hoge Raad, de betreffende
aangifte of aanslag te regelen conform die uitspraak. Kun je
dat op dat moment nog stop zetten of niet? Dat was de kern van zijn betoog.
Op dat punt dien je de scheiding der machten te respecteren. Ik neem aan dat
het principe van de scheiding der machten ook door de staatssecretaris wordt
onderschreven.Staatssecretaris Vermeend:Dat spreekt vanzelf. Op deze discussie komen wij ongetwijfeld terug als
ik de vragen uit de Tweede Kamer beantwoord.Er is gesproken over de renteaftrek. Volgens de heer Stevens had daarin
een horizonbepaling opgenomen moeten worden. Hij verwees daarbij naar de Raad
van State. Deze gedachtewisseling heeft uitvoerig plaatsgevonden aan de overkant.
De heer Stevens was niet overtuigd door het antwoord aan de overzijde noch
door het schriftelijke antwoord, namelijk dat als de nieuwe wet in werking
treedt, automatisch de huidige rentevoorstellen vervallen. De nieuwe wetgeving
die eraan komt, behelst de afschaffing van de rentevoorstellen. Dat ligt voor
de hand gezien het nieuwe systeem dat wordt ingevoerd. Dat is de kern van
mijn betoog geweest aan de overkant. Dat is waarschijnlijk het misverstand.
Op het moment dat het nieuwe stelsel in werking treedt, waarbij wij een vermogensrendementsheffing
introduceren, houdt dit in dat de voorstellen die wij thans doen verdwijnen.Als je het voorstel volgt dat in de Tweede Kamer mede door het CDA naar
voren is gebracht om in het voorstel een horizonbepaling op te nemen, bijvoorbeeld
tot 2001, levert dit rechtsonzekerheid op. Gesteld dat zo'n wetsvoorstel een
jaar later in werking treedt – ik ga daar niet van uit – dan heb
je een soort stadhouderloos tijdperk. Met andere woorden: op dat moment herleeft
een oud regime en daar zit niemand op te wachten. Als je weet dat er een nieuw
regime komt, waarin deze maatregel zal vervallen, dan is de keuze die wij
hebben gemaakt, een goede geweest. Om die reden heb ik het advies van de Raad
van State niet gevolgd en de benadering van het CDA afgewezen. Dat heb ik
gedaan omdat er nu gewoon zekerheid is. Je weet hoe het systeem werkt. Je
hoeft het er niet mee eens te zijn, maar er is wel zekerheid. Je hebt ook
de zekerheid dat de huidige maatregelen verdwenen zijn als het nieuwe stelsel
in werking treedt. Die stelselwijziging impliceert dat immers. Ik denk dat
daar het misverstand zit.Ik heb de vragen over de bedragen die ingezet worden voor de herziening,
al beantwoord. De heer Stevens heeft voorts gevraagd of het voorstel met betrekking
tot de rendementsheffing ook in het licht moet worden gezien van de Europese
gedragsregels om internationale concurrentievervalsing te voorkomen. Lidstaten
hebben op het punt van de inkomstenbelasting een redelijke autonomie. Met
andere woorden, zij hebben een eigen vrije beleidsruimte om maatregelen te
nemen. Er bestaan overigens grote verschillen tussen de landen op het punt
van de inkomstenbelasting. Er zijn landen die een vermogenswinstbelasting
hebben. Er zijn weer andere landen die een beperkte vermogensbelasting en
een beperkte vermogenswinstbelasting hebben. Er komen talloze maatregelen
voor. Het is een baaierd van maatregelen. Men is er ook toe bevoegd, net zoals
Nederland in feite bevoegd is om te kiezen voor een vermogensrendementsheffing.
Dat stuit naar mijn oordeel niet af op Europees beleid en ook niet op Europese
regelgeving. Ik heb die suggestie wel eens ergens gelezen, maar dat is niet
aan de orde. Tot op heden is die zaak ook niet aan de orde geweest in de commissies
waarbij ik aanwezig ben. Het is niet betwist dat Nederland op dat punt die
ruimte en mogelijkheid heeft. Het is tot op heden zeker niet in verband gebracht
met een schadelijke vorm van belastingconcurrentie.Voorzitter! Ik wil nog even terugkomen op de opmerkingen over de Europese
belastingconcurrentie en de heer Blankert. De heer Stevens heeft mij opgeroepen
om goed te luisteren naar de heer Blankert, terwijl de heer Wöltgens
zei: ga zo door! Het een sluit het ander niet uit. Dat is het aardige van
dit beleid. Wij voeren een tweesporenbeleid. Dat betekent dat de succesvolle
onderdelen van het beleid met betrekking tot het stimuleren van de economie
en het inzetten van de fiscaliteit om het vestigingsklimaat zowel voor burgers
als bedrijven aantrekkelijk te houden, zullen worden voortgezet. Dat heb ik
al kenbaar gemaakt.Aan de andere kant is het natuurlijk wel belangrijk dat er voldoende financiële
middelen zijn. Dat ben ik met de heer Wöltgens eens. Dat geldt niet alleen
voor Nederland, maar het geldt voor heel Europa. Of het nu uit de lengte of
uit de breedte komt, je moet financiële middelen hebben om noodzakelijke
uitgaven te kunnen doen voor de gezondheidszorg, voor onderwijs, voor de sociale
zekerheid en noem maar op. Het kan niet zo zijn dat er binnen Europa een race
ontstaat, waarbij je louter verliezers hebt. Wie zijn dan de verliezers? Dat
zijn de schatkisten van Europa. Daar is niemand mee gediend.Dat betekent niet dat er geen concurrentie zal zijn op dat terrein. Die
zal er zeker zijn. Het betekent ook dat je op dat punt best kunt concurreren.
Het ene land heeft bijvoorbeeld een betere concurrentiepositie als het gaat
om de infrastructuur. Ook kun je op het terrein van belastingheffingen best
een betere concurrentiepositie hebben. Het gaat er echter om dat je schadelijke
concurrentie voorkomt en dat je probeert, daar waar schadelijke concurrentie
kan optreden, de schadelijke aspecten van die race naar de bodem te voorkomen.
En daar zetten wij ons wel voor in.Dan is het een suggestie om bijvoorbeeld op het terrein van de winstbelasting
te komen tot een minimumtarief, waarbij je tegelijkertijd afspraken maakt
over de heffingsgrondslag. Het tarief op zichzelf zegt immers niets. Een hoog
tarief over weinig is niets, terwijl een laag tarief over veel meer kan opleveren.
Je moet dus ook uitdrukkelijk kijken naar de heffingsgrondslag. Ik denk dat
er ook voor het bedrijfsleven voordelen aan verbonden zijn. Fiscale stimulansen
voor het bedrijfsleven zullen immers gefinancierd moeten worden. Ook het bedrijfsleven
heeft er dus belang bij.In zoverre begrijp ik de opmerking van de heer Blankert niet dat hij verwacht
dat door een dergelijk beleid de belastingheffing op het bedrijfsleven zou
worden verzwaard. Ik heb die stellingname niet begrijpen en ik verwacht dat
ook niet als zodanig. Je legt er alleen een bepaalde bodem in waar landen
niet onder mogen duiken. Dat wil niet zeggen dat die bodem hoger ligt dan
in de huidige situatie. Op dat punt heb ik dus kanttekeningen bij deze opmerking
geplaatst. Daar komt nog bij dat de heer Blankert en VNO/NCW er
buitengewoon veel belang bij hebben om op Europees terrein een aantal knelpunten
weg te nemen die nu optreden voor het bedrijfsleven bij investeringen over
de grens heen en bij de verrekeningen tussen bedrijfsonderdelen over de grenzen
heen. Dat kan ik alleen Europees oplossen. Ook daar is Europa mee bezig. De
heer Stevens weet dat er op dit moment richtlijnen liggen. Daar heeft VNO/NCW
belang bij. Daar loopt Nederland, bij wijze van spreken, ook hard voor. Het
gaat om een combinatie van enerzijds een gezonde concurrentie en anderzijds
een coördinatie om een race naar de bodem te voorkomen.De heer Stevens (CDA):Ik dank de staatssecretaris voor zijn toelichting. Ik heb nog een andere
vraag gesteld in dit verband. Is hij ook bereid om in het kader van zijn beleid
tijdig met de Tweede Kamer te onderhandelen over de posities die door Nederland
in de discussies worden ingenomen?Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik heb de volgende vraag op mijn papier staan: ben ik bereid
om het beleid van de verdragsorde af te stemmen met de Tweede Kamer? Het antwoord
is 'ja'. Ik vind het een nuttige suggestie. Ik ben daar gaarne toe bereid.Voorzitter! Op het baksteenarrest ben ik al ingegaan, ook in het kader
van een interruptie.Over Malta blijven wij van opvatting verschillen. Ik ben daar schriftelijk
reeds uitvoerig op ingegaan. De heer Stevens vindt dat wij misbruik en oneigenlijk
gebruik uiteindelijk maar moeten laten lopen. Dat is het verhaal van de heer
Stevens. Wij moeten de mensen maar laten lopen als het slechts om een beetje
misbruik gaat. Ik kan dat echter niet over mijn hart krijgen. Ik vind dat
misbruik moet worden aangepakt, met alle mogelijke middelen. Ook als het maar
gaat om een of twee gevallen van misbruik, moet het in mijn optiek gewoon
worden aangepakt. Hierover verschillen wij waarschijnlijk van opvatting. De
heer Stevens heeft een wat meer juridische benadering: de rechtsstaat moet
die enkeling dan maar laten lopen. Ik vind dat ik hem in de kraag moet pakken.
Dat is mijn gevoel van rechtvaardigheid. Misbruik moet worden aangepakt.De heer Stevens (CDA):Ik onderstreep dat. De staatssecretaris heeft echter zelf bij de behandeling
van het wetsvoorstel verwezen naar de brief van juni 1997 over omvangrijk
misbruik. Ik heb aangetoond dat er geen omvangrijk misbruik is. De staatssecretaris
zegt nu het misbruik aan te willen pakken, ook als er maar één
persoon de fout in gaat richting Malta. Hij vindt dat dus belangrijker dan
het volgen van de Raad van State op het gebied van de terugwerkende kracht.
Dat betekent in feite dat de staatssecretaris afwijkt van de brief. Dat is
belangrijk voor ons stemgedrag ten aanzien van dat wetsvoorstel. Ik wil daarom
graag weten hoe de staatssecretaris hierop reageert. Dat komt straks ook aan
de orde bij de bakstenendiscussie.Staatssecretaris Vermeend:Ik heb in mijn brief duidelijk gemaakt dat, toen wij in het kader van
Malta afspraken hebben gemaakt over de terugwerkende kracht, er wel degelijk
sprake kon zijn van een omvangrijk misbruik van de regelgeving. Dat staat
ook in de stukken. Vanuit dat perspectief moet onze aanpak worden gezien met
betrekking tot het protocol. Ik heb ook gezegd dat de bona fide belastingplichtige
niets te duchten heeft. Het gaat om de niet bona fide belastingplichtige.
Ik blijf erbij dat er bij de doorvoering van de wijziging wel degelijk sprake
was van een situatie zoals bedoeld in mijn brief van juni.Voorzitter! Ik kom op een punt dat door alle sprekers nog eens aan de
orde is gesteld, namelijk het water. De heer De Boer heeft een indringend
beroep gedaan op mevrouw Ter Veld. Zij heeft mij gevraagd welke lijn ik hierbij
zal volgen. Mijn route leidt zo snel mogelijk naar de Tweede Kamer, kijkend
naar een systeem van een heffingsvrije voet. Daarbij kan gedacht worden aan
suggesties gedaan vanuit de Tweede Kamer of het in de BTW-sfeer moet of, bij
wijze van spreken, daarbuiten. Die suggesties neem ik ook mee. Ik zal zo spoedig
mogelijk kijken of dat, ook naar aanleiding van de gedachtewisseling in de
Kamer, in wetgeving kan worden omgezet. Dat betekent dat het niet noodzakelijkerwijs
in de BTW-sfeer zal hoeven te blijven. Je kunt ook kiezen voor een andere
benadering, een brede benadering, die ook aan de overkant is aangegeven.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Is de staatssecretaris eventueel bereid om de invoering van
dat artikel over de lagere BTW met twee maanden uit te stellen en intussen
de zaak te repareren?Staatssecretaris Vermeend:Daar ben ik niet toe bereid. Ik was het helemaal eens met het betoog van
mevrouw Ter Veld op dat punt. Het levert namelijk onoverkomelijke problemen
op, ook in het kader van de terugsluis en de tarieven, die mede zijn afgestemd
op het pakket dat er nu ligt. Ik sluit mij dus aan bij de adequate analyse
van mevrouw Ter Veld.De heer Van Dijk heeft een vraag gesteld over de euro's. Hij heeft er
ook op gewezen dat ik een vraag heb beantwoord die niet gesteld was. Ik zal
zeggen hoe dat komt. Ik heb goed geluisterd naar het betoog van de heer Van
Dijk. De heer Van Dijk was ook zo vriendelijk om mij aan het eind van zijn
betoog zijn inbreng te geven. Ik heb eerst aantekeningen gemaakt en daarna
heb ik ook de inbreng nog eens doorgelezen. Die inbreng is vervolgens ook
nog op mogelijke vragen geanalyseerd en daar zit waarschijnlijk het misverstand.De heer Van Dijk heeft een vraag gesteld over artikel 2 van de wet. Hij
vraagt of de minister artikel 2 zodanig wil interpreteren dat het een analoge
toepassing vindt op de andere rentes die een duidelijke relatie hebben met
het wetsvoorstel. Ik heb gevraagd of dat zou kunnen. Op het ogenblik heeft
artikel 2 betrekking op de vaste voorschotrente. Dat is de hoofdlijn. Nu kan
de minister bepalen dat de vervangende rente – laten we het maar zo
noemen, want daar komt het in feite op neer – door partijen analoog
wordt toegepast voor de vaststelling van de rente ten aanzien van afgeleide
rentes, zoals de prolongatiekoers. Dit is een wezenlijke vraag. Het is weinig
zinvol om het hier fout weer te geven. Ik stel dus voor dat wij de heer Van
Dijk schriftelijk antwoorden hoe wij daarmee zullen omgaan.Hetzelfde wil ik doen met de vraag die is gesteld door de heer Rensema
over de al of niet gelijkstelling van het niet bemoeilijken en kwijtschelden.
Die vraag valt eigenlijk een beetje buiten het debat en is meer een uitvloeisel
van eerdere schriftelijke vragen. Ik stel voor dat ik die vraag schriftelijk
beantwoord, omdat die voor de praktijk van buitengewoon belang
kan zijn. Dan is een zorgvuldig schriftelijk antwoord altijd beter dan wanneer
ik uit de losse pols aangeef wat de verhouding tussen vrijstelling en het
niet bemoeilijken is.Dan heeft de heer Hilarides gevraagd of de regering een kapitaaldienst
overweegt. Nee, wij overwegen die niet, maar ik begrijp zijn kanttekeningen
en opmerkingen wel. Wij hebben daar ook al eerder een gedachtewisseling over
gehad. Op dit moment overwegen wij echter niet om met een voorstel te komen.Ook heeft de heer Hilarides een opmerking gemaakt over de kwestie of het
begrotingsbeleid behoedzaam is of niet. Ik heb al aangegeven dat wij uitgaan
van 2,25% conform het regeerakkoord en ik ben blij met zijn steun op dat punt.Vervolgens is hij ingegaan op de belastingherziening voor de 21ste eeuw.
Hij is akkoord met het tijdschema, zeker ook gezien de ingrijpende operatie.
Ik ben ingegaan op de beschikbaarheid van het bedrag dat ermee gemoeid is.
Hij heeft mij gevraagd of er nog specifieke aandacht zal worden besteed aan
de middengroepen. Ik kan hem toezeggen, zoals ik ook aan de overzijde heb
gedaan, dat met name bij de uitwerking daarnaar zal worden gekeken, mede in
relatie tot hetgeen thans voorligt. Inmiddels is ook gevraagd om bij de uitwerking
specifiek aandacht te besteden aan de positie van huishoudens met kinderen.
De operatie wordt er dus steeds gecompliceerder op.Er is gesproken over het percentage van 4. Er is wel eens gedacht aan
en gesproken over een flexibel percentage, volgens mij ook in deze Kamer.
Flexibel wil zeggen dat het percentage hoger kan worden, maar ook lager. Echter,
naarmate het percentage hoger wordt, loop je al vrij snel op tegen onrechtvaardigheden.
Dan is de verleiding groot om met een tegenbewijsregeling te komen en dan
is de charme van de eenvoud van het systeem wel weg. Ik begrijp de opmerking
en ik heb er zelf ook wel aan gedacht, maar toen mij werd tegengeworpen wat
je dan allemaal over je heen haalt, ben ik wel gaan aarzelen. Daarom hebben
wij gekozen voor die 4% als een langetermijnrendement en dat komt grosso modo
altijd wel uit. Tegelijkertijd is voor gezinnen een vrijstelling ingebouwd
van ƒ 75.000. Die 4% is voor het gros van de gevallen toch wel een
redelijk rendement, zeker op lange termijn. Als je dan kijkt naar een combinatie
van bijvoorbeeld een gewone eenvoudige bankrekening en andere beleggingen,
zoals in aandelen, dan is over de lange termijn gezien 4% bepaald niet onredelijk.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik zou toch nog wel een pleidooi willen houden om te kijken
naar dat flexibele rendement, want de discussie die de staatssecretaris nu
aanslingert is er ook bij een vast rendement als het gedurende 4 of 5 jaar
eronder zit. Dat genereert op dit moment de discussie. Ik ben nog wel gecharmeerd
van een flexibel rendement.Staatssecretaris Vermeend:Ik neem daar kennis van. Alles wat in deze gedachtewisseling naar voren
komt, speelt straks ook in de discussie een rol. Wij hebben een regeerakkoord,
maar ook vanuit de SER zijn er op dit punt suggesties gedaan.Voorzitter! Alle sprekers zijn ingegaan op de indiening van wetsvoorstellen
en de clustering van wetsvoorstellen en hebben verzocht om de motie uit 1993
zodanig te interpreteren dat meer principieel getinte wetsvoorstellen altijd
apart moeten worden ingediend. Dat betekent dan wel dat dit principiële
karakter moet vaststaan, maar ik heb de boodschap in ieder geval heel goed
begrepen. Ik zal er ongetwijfeld mijn voordeel mee doen.De heer Hilarides heeft nog gesproken over de PPS-constructies en de beperkte
mogelijkheden die hij ziet waar het gaat om grote infrastructurele projecten
en nog verwezen naar het Kenniscentrum. Dat is op Financiën in ontwikkeling.
Ik ga ervan uit dat het kan bijdragen aan het beleid op dat punt en wij zullen
ook laten zien dat het werkt. Ik ken zijn aarzelingen, maar ik hoop dat wij
die kunnen wegnemen door op dat punt echt iets te laten zien, want daar gaat
het uiteindelijk toch om.Naar aanleiding van zijn opmerking over de onafhankelijke positie van
de Europese Centrale Bank merk ik op dat deze niet in het geding is. De heer
Rensema is niet overtuigd van de noodzaak van de boxen. Ik zal nog proberen
hem schriftelijk van deze noodzaak te overtuigen en ik zie de gedachtewisseling
met belangstelling tegemoet. Onder verwijzing naar het baksteenarrest merkte
hij op dat het winstbegrip niet overhoop mag worden gehaald. Ik ben dat absoluut
niet van plan. Het is de bedoeling dat de situatie die voor het arrest bestond,
wordt gecontinueerd. Met andere woorden: er verandert niets. Ik wil niet het
risico lopen dat gemorreld wordt aan een winstbegrip dat zich in decennia
heeft ontwikkeld.Ik betreur de opmerking van de heer De Boer dat wij onvoldoende zijn ingegaan
op zijn beschouwing. Schriftelijk zijn wij wel degelijk uitvoerig hierop ingegaan.
Verder ben ik in zeer algemene zin ingegaan op een aantal aspecten die samenhangen
met groeiramingen en het begrotingsbeleid. Ik heb in ieder geval zijn betoog
als een gedegen betoog ervaren. Ik kijk er altijd met plezier naar uit waarbij
ik wijs op de samenstelling, de klankkleur en de creativiteit. Dat ik er dit
keer niet in geslaagd ben daar een even creatief betoog tegenover te stellen,
vind ik jammer. Ik meen echter dat ik wel ben ingegaan op zijn woorden, maar
ik heb hem in een aantal opzichten niet overtuigd.Hij vroeg naar mijn mening over de Tobintax. Ik verwijs naar het standpunt
dat is neergelegd in de brief aan de Kamer waarvoor ik de volle verantwoordelijkheid
draag. Ik zie wel degelijk de bezwaren die in de brief zijn neergelegd over
de verwerkelijking van een dergelijk systeem. Creatieve gedachten die kunnen
bijdragen aan een effectiever beleid spreken mij uiteraard aan.De heer De Boer maakte een curieuze opmerking over de Raad van State.
Hij zei: als de Raad van State opmerkt dat u iets moet splitsen, moet u dat
altijd volgen. Sinds wanneer bij GroenLinks...?De heer De Boer (GroenLinks):Ik wil wel reageren, maar ik mag niet meer interrumperen.Staatssecretaris Vermeend:Dat begrijp ik, maar ik kon het niet laten.De heer Wöltgens is optimistischer dan ik. Hij ziet een omslagje
bij het fiscale beleid. Als hij spreekt over een 'omslagje' dan ga ik een
eind met hem mee, maar niet bij een omslag. Die zie ik nog niet.Ik zal de vraag van mevrouw Ter Veld over de AWBZ en de Wet op de bejaardenoorden
zal ik schriftelijk beantwoorden. De heer Van den Berg vroeg
wat ik doe met de EIM-studie, het terugsluizen en de overcompensatie. Die
overcompensatie moeten wij zien in het licht van de tweede en derde tranche.
Dit geldt dus ook voor het door de heer Van den Berg gesignaleerde 'tekort'
bij de wat kleinere bedrijven. In het kader van de tweede en derde tranche
wordt gekeken of een adequatere compensatie mogelijk is in de richting van
de kleinere bedrijven. Daarbij wordt de overcompensatie naar de grote bedrijven
getrokken. Het proces van het terugsluizen moet worden betrokken bij de eerste,
de tweede en derde tranche.De heer Van den Berg vroeg in verband met het vergrijzingseffect of het
AOW-fonds het enige middel is. Het antwoord is neen. Je moet dit breder zien.
In de Miljoenennota van enkele jaren geleden hebben wij een staatje laten
zien. Als je erin slaagt het tekort en de schuld te reduceren, heb je minder
rente te betalen en dus meer ruimte om de vergrijzing op te vangen. Mijn antwoord
is dus uitdrukkelijk: nee, dat is niet het enige. De heer Van den Berg is
in dezen minder optimistisch dan wij.Vervolgens heeft de heer Van den Berg gesproken over de proviandering.
Ik ben daarop schriftelijk ingegaan. Wij hebben uiteindelijk besloten de regeling
de continueren, zij het in aangescherpte vorm. Ik heb dat gedaan vanwege signalen
die mij hebben bereikt, dat er in België en Duitsland toch een accijnsvrije
vorm van proviandering plaatsvindt, hoewel die niet is vastgelegd in formele
wetgeving. Ik wil met die lidstaten in discussie gaan en proberen op dit punt
tot harmonisatie te komen. Daarom hebben wij besloten de regeling tijdelijk
te handhaven.Ik zal de heer Schuyer schriftelijk antwoorden op zijn vraag over de Rijksgebouwendienst.Met betrekking tot het baksteenarrest merkte de heer Schuyer op, dat ik
mij niet overvallen hoefde te voelen door de Hoge Raad. Ik wijs erop dat zelfs
het hof ervan uitging dat nog steeds de regeling gold die al 40 jaar geldt.
Wie ben ik dan?De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik neem aan dat u tot afronding komt. Ik heb er behoefte aan
nog een opmerking te maken. Wij behandelen op dit ogenblik de eerste begroting
van het tweede paarse kabinet. De grootste oppositiepartij in dit huis gebruikt
het zwaarste wapen wat een oppositie heeft om tegen een regering in te gaan
als het gaat om het afstemmen van een belastingplan en daarmee in principe
van de begroting.Welnu, ik had graag gediscussieerd over de vraag, of dat gebaseerd is
op een politieke afweging in dit huis dan wel op de functie van dit huis als
chambre de réflexion en op de rechtvaardigheid. Ik had die vraag willen
voorleggen aan de fractievoorzitter van het CDA. Ik constateer echter dat
bij dit eminent belangrijke punt de fractievoorzitter van het CDA niet aanwezig
is.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen 26200-IXA en 26200-IXB worden zonder stemming aangenomen.Wetsvoorstel 24610 wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van het CDA wordt conform artikel 121
van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen worden
zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De wetsvoorstellen 26120, 26124, 26147 en 26148 worden zonder stemming
aangenomen.Wetsvoorstel 26245 wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van het CDA en het lid Schoondergang
wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend,
dat zij geacht willen worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen
verenigen.De wetsvoorstellen 26249, 26260, 26272 en 26281 worden zonder stemming
aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-319-354.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl