Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 4191-4223

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 56, pagina 4191-4223

18-02-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25653Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 4191-4223
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 4224-4241
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 februari 1998 over de opvang van asielzoekersPagina 4264-4286
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 18 febrauri 1998)Pagina 4295-4295
Regeling van werkzaamheden (woensdag 18 februari 1998)Pagina 4223-4224
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Wet financiering volksverzekeringen houdende regels omtrent de maximering van het premiepercentage en de mogelijkheid van verstrekking van rijksbijdragen voor de algemene ouderdomsverzekering, alsmede omtrent de vorming van een Spaarfonds AOW (25699); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1997 (25700); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1998 (25701)Pagina 4241-4263
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid M.B. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout) (23982)Pagina 4286-4295
Presentie en opening (woensdag 18 februari 1998)Pagina 4191-4191

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 162 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Samenvoeging
van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik wil mijn collega's hartelijk dankzeggen voor
het feit dat zij mij in de gelegenheid stellen om als eerste te spreken. Ik
moet straks ergens anders naartoe.Wij begrijpen de behoefte van de gemeente Deventer om te kunnen uitbreiden
en zullen daarom trachten met de belangen van deze stad zoveel mogelijk rekening
te houden. Toch lijkt het mij van het eerste belang om te onderzoeken in hoeverre
Deventer uitbreiding van grond nodig heeft voor een verdere ontplooiing van
de stad. De stad moet zo compact mogelijk blijven. Dat geldt zowel voor de
woningbouw als voor de bedrijfsterreinen. Wat de uitbreiding van de woningbouw
betreft lijkt het mij goed erop te wijzen dat Colmschate-Noord nog veel ruimte
biedt. Er is een stationnetje in Colmschate, er is een goede verbindingsweg
naar de stad. Dit lijkt mij bij uitstek een plek voor uitbreiding zonder dat
dit een inbreuk op het omliggende landschap betekent.Wat de groei van bedrijfsterreinen betreft wil ik graag weten of de voorgestane
groei ook echt werkgelegenheid voor de werklozen in Deventer zal opleveren.
Ik heb begrepen dat er aan meer dienstverlenende bedrijven wordt gedacht als
het gaat om de uitbreiding. Kunnen de langdurig werklozen met een lage opleiding
in Deventer aan de bak komen? Verder wil ik erop wijzen dat de huidige industrieterreinen
veel mogelijkheden bieden voor verdere groei, mits deze terreinen geheel gereviseerd zouden worden. Dat is een financiële aderlating
waarbij het Rijk misschien ondersteunend kan zijn. Het heeft tot gevolg dat
de bedrijfsterreinen compact blijven en niet ongebreideld de hele horizon
gaan vervuilen. Het terrein ligt uitstekend nabij de A1 en vlak bij de stad.
Benut dat terrein voor een maximum aan industrie en dienstverlening. Indien
Deventer kan uitbreiden richting Bathmen en Gorssel, is de kans groot dat
er een lint van bedrijven langs de A1 wordt gevormd. Dat is uit landschappelijk
oogpunt een gruwel.Vanuit dit oogpunt maar ook vanuit het feit dat het draagvlak in Bathmen
en Gorssel erg groot is om tot een fusie te komen, zullen wij het amendement
van mevrouw Assen steunen. Indien dit tot gevolg zal hebben dat Bathmen onder
Gelderland komt te vallen, lijkt het mij wel van belang om te kijken in hoeverre
Deventer niet te zeer in een geïsoleerde positie komt te zitten in de
provincie Overijssel. Bathmen en Gorssel willen die samenwerking. Als het
kan, is dat fantastisch. Mocht het amendement het niet halen, dan is het voor
mijn fractie van belang dat Bathmen zelfstandig blijft.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik heb het amendement van mevrouw Assen niet zo gelezen dat daarin uitgesproken
wordt dat Bathmen en Gorssel samengaan.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Dan vergis ik mij. Mijn bedoeling was om Bathmen zelfstandig te houden
en te bekijken of er een samenwerking tussen Bathmen en Gorssel mogelijk is.
Als dat niet kan, is voor mij de optie dat Bathmen zelfstandig blijft. Dat
acht ik van groot belang.De heer Rouvoet (RPF):Ik ben medeondertekenaar van het amendement waarop u doelt en ik vind
het van belang dat duidelijk wordt wat wij daarmee willen. In de toelichting
op het amendement wordt gesteld: vooralsnog Bathmen zelfstandig. Voor u betekent
dit "vooralsnog" blijkbaar: omdat bij deze herindeling niet geregeld kan worden
dat Bathmen bij Gorssel wordt gevoegd. Dat is niettemin ook voor u het perspectief.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voor ons is een prioriteit dat Bathmen zelfstandig blijft. Laat ik het
zo duidelijk en zo plat mogelijk zeggen: wij willen dat Bathmen niet bij deze
herindeling wordt betrokken. Dat Bathmen en Gorssel samen willen gaan, is
mooi, maar nu staat voor ons voorop dat Bathmen niet bij deze herindeling
wordt betrokken.Een andere vraag in verband met het voorstel om Bathmen niet te laten
samengaan met Deventer en Diepenveen, is of zonder Bathmen de uitbreidingsdrang
van Deventer niet te zwaar op Diepenveen komt te drukken. Het kan niet zo
zijn dat alle bouwplannen in Diepenveen worden uitgevoerd. Daarmee zou het
evenwicht in deze herindeling zodanig worden aangetast dat het geheel zou
moeten worden herzien.Ik heb een wat ambivalente houding met betrekking tot de samenvoeging
van Deventer en Diepenveen. Enerzijds begrijp ik zeer goed dat de kernen van
Diepenveen en Schalkhaar bij Deventer gaan behoren. Immers, zij zijn praktisch
al tegen de stad aangegroeid en hun inwoners maken evenzeer gebruik van alle
voorzieningen die Deventer biedt als de Deventenaren zelf. Ook zijn wij er
niet tegen dat het gedeelte tussen de kernen van Diepenveen en Deventer, Steenbrugge,
wordt benut voor woningbouw en, eventueel, dienstverlenende bedrijven.Echter, waar ik voor wil waken, is dat het landschappelijke gedeelte van
Diepenveen onaangetast blijft. Zoals dat gebied nu is, is het zeer waardevol.
Dit gebied mag nooit het mikpunt worden van de expansiedrift van Deventer.
Ik vraag de staatssecretaris hoe kan worden gegarandeerd dat dit landschappelijke
gedeelte met de bijbehorende landgoederen behouden blijft.De heer Hoekema (D66):Blijkbaar bent u van mening dat de grote stad niet goed zou kunnen omgaan
met een groen buitengebied. Leidt die veronderstelling tot uw vraag?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Neen. Ik maak mij zorgen over de mogelijkheid dat op grond van economische
motieven gedeelten van dit al heel lang bestaande, fraaie landschap worden
betrokken bij de uitbreidingsplannen ten behoeve van woningbouw, bedrijven
enz. Ik heb het niet over de kernen; het is het landschappelijke gebied dat
ik wil beschermen. Ik vraag mij af of de staatssecretaris die visie kan onderschrijven.Mevrouw Liemburg (PvdA):Maar wij hebben in Nederland toch wetten, regels, procedures, bestemmingsplannen,
democratisch gekozen gemeenteraden, toezichthoudende provinciebesturen enz.
om ook wat dit betreft tot een goede belangenafweging te komen?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Dat ben ik met u eens; gelukkig hebben wij al die instanties. Ik hoop
dat ze de belangen van dergelijke mooie gebieden zullen blijven verdedigen.
Niettemin breng ik mijn zorg hierover naar voren. Wij hebben in Nederland
heel fraaie landschappelijke gebieden die wij moeten koesteren. Hun voortbestaan
moet worden gewaarborgd. Er kan nu wel van alles worden beloofd, maar wij
hebben niet de garantie dat niet straks andere besturen toch de neiging zullen
hebben om deze landschappelijke waarden ondergeschikt te maken aan de economie.
Dat is mijn zorg. En natuurlijk weet ik dat er andere organisaties, andere
lagere overheden zijn die daar goed naar zullen kijken.Zou het een goed idee zijn om slechts de kernen van Diepenveen en Schalkhaar
aan Deventer toe te voegen en de landschappelijke gebieden van deze gemeenten
bij een andere gemeente te voegen? Ik zie bij Diepenveen een dilemma waar
ik niet een, twee, drie uitkom. Verder ben ik er een voorstander van om Bathmen
met Gorssel te laten samengaan, maar ik wil garanties dat het probleem niet
te zeer op Diepenveen wordt afgewenteld, zeker als het gaat om een inbreuk
op de landschappelijke waarde van de gemeente Diepenveen. Kortom, Bathmen
zelfstandig en ik zou in ieder geval de aandacht van de staatssecretaris voor
de landschappelijke waarde van Diepenveen willen vragen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! In het kader van de bestuurlijke vernieuwing en de versterking
van het lokale bestuur heeft de provincie Overijssel voorrang gegeven aan
de grote steden. Deventer is het eerst aan de beurt, daar is de ruimtenood
het grootst. Wat dat betreft past het beleid van de provincie
goed in het C20-beleid van het kabinet, dat door de PvdA wordt ondersteund.
De positie van de stad als brandpunt van mogelijkheden, maar ook van moeilijkheden,
is lange tijd onderschat. Met de wijziging van de Financiële-verhoudingswet
is daarin verandering gekomen, maar om integraal beleid te kunnen voeren moet
een gemeente met een centrumfunctie ook voldoende ruimte hebben voor het voeren
van verantwoord beleid.In het geval van Deventer, ingeklemd tussen de IJssel en de A1 en afhankelijk
van convenanten met de gemeente Diepenveen voor het verwerven van grond, kan
daaraan oprecht getwijfeld worden. In het verslag heeft onze fractie zich
met waardering uitgelaten over de medewerking van de gemeente Diepenveen bij
het oplossen van de problemen van Deventer. Maar convenanten blijven noodoplossingen,
zonder feitelijke basis in de bestuurlijke organisatie. Dergelijke hulpstructuren
moeten zoveel mogelijk worden vermeden. Wij onderschrijven daarom ook wat
de staatssecretaris op onze vragen in het verslag heeft geantwoord.Ook de omstandigheid dat Deventer een onderdeel van de stedendriehoek
met Apeldoorn en Zutphen is, biedt onvoldoende soelaas. De beslissingsbevoegdheid
over het industrieterrein Apeldoorn-Oost ligt in eerste instantie immers bij
de gemeente Apeldoorn. Deventer bevindt zich in de positie dat de mogelijkheden
om problemen op te lossen en gebruik te maken van kansen zowel bij de woningbouw
als bij de industriële ontwikkeling kwantitatief en kwalitatief te beperkt
zijn. De gemeente verdient beter. De fractie van de PvdA vindt gemeentelijke
herindeling daarom ook onontkoombaar.Vervolgens is het wel de vraag hoe deze herindeling vorm gaat krijgen.
In het wetsvoorstel wordt het besluit van de provincie overgenomen. Onze fractie
kan zich dit voorstellen, want alle alternatieven die wij in de afgelopen
maanden de revue hebben laten passeren, al dan niet aangereikt door insprekers
en belangengroepen, blijken in de provincie al doordacht en beargumenteerd
afgewezen te zijn. Wat dit betreft is de procedure zorgvuldig geweest en de
uitgebreide documentatie van de gemeente Diepenveen, die zich door de provincie
onheus behandeld voelt, heeft ons in dit opzicht niet op andere gedachten
gebracht. In het door die gemeente veel aangehaalde rapport van het onderzoeksinstituut
OTB is er uitsluitend van een kwantitatieve benadering sprake, terwijl voor
ons de kwaliteit van het beleid ten minste net zo belangrijk is. Het gaat
niet alleen om aantallen vierkante meters, maar ook om de mogelijkheden om
adequaat te reageren op ontwikkelingen en belangen verantwoord te kunnen afwegen.Ook de behandeling in fasen maakt het moeilijk om van het voorstel van
de provincie af te wijken. Met het aanbrengen van wijzigingen in het voorstel
wordt immers een claim gelegd op volgende voorstellen en het gevaar dreigt
dan dat de samenhang verdwijnt. Hierbij is niemand gebaat. De samenleving
is ingewikkeld genoeg; ons streven moet gericht zijn op het verschaffen van
helderheid. Hoever is de staatssecretaris met haar reactie op de overige ontwerpregelingen
van de provincie Overijssel?Bij het beoordelen van dit wetsvoorstel hebben wij een aantal uitgangspunten
gekozen. In de eerste plaats staat het oplossen van de problemen van Deventer
voor ons centraal. Als het gaat om het slagvaardig kunnen opereren van de
gemeente, willen wij geen concessies doen.In de tweede plaats is een provinciegrens voor ons niet heilig. Wij hebben
er echter kennis van genomen dat de provincies Overijssel en Gelderland in
een vroege fase van de procedure bewust hebben afgezien van het ter discussie
stellen van deze grens. Dit is een gegeven waaraan de PvdA niet wil tornen.
Bovendien blijkt uit niets dat de oplossing van de problemen rondom Deventer
niet binnen de grenzen van de provincie Overijssel kan worden gevonden.Wij zijn ons ervan bewust dat niemand graag oude schoenen weggooit zonder
dat er nieuwe zijn. Daarom begrijpen wij de acties van de bevolking in Diepenveen
en Bathmen. De betrokkenheid bij de eigen gemeente die uit deze acties blijkt,
waardeert de PvdA positief. Ons derde uitgangspunt is dan ook dat wij hiermee
zoveel mogelijk rekening willen houden, maar niet tot elke prijs. Zoals tijdens
de provinciale procedure al werd opgemerkt, wordt het gedrag van mensen, als
het erop aankomt, nauwelijks beïnvloed door bestuurlijke structuren.Een reorganisatie is zelden eenvoudig; dit geldt ook voor het samenvoegen
van gemeenten. Om dit proces niet extra te belasten, kiest de PvdA in de vierde
plaats in principe voor het laten overgaan van hele gemeenten.Ons laatste uitgangspunt is dat de PvdA de adviesrol van de provincie
bij gemeentelijke herindeling niet wil frustreren door nu besluiten te nemen
die op lokaal niveau het effect hebben van de befaamde olifant in de porseleinkast.Dit brengt de PvdA tot het volgende standpunt. Wij zijn voor het samenvoegen
van de gemeenten Diepenveen en Deventer. Hoewel wij het afscheiden van de
kernen Lettele en Okkenbroek hebben overwogen, vinden wij dit om twee redenen
ongewenst. In de eerste plaats is het niet duidelijk waar deze kernen dan
naartoe zouden moeten. Door de fasegewijze aanpak van de Overijsselse voorstellen
zouden zij in ieder geval tweemaal bij een herindeling worden betrokken. Dit
lijkt ons voor de toekomst van het gebied niet gewenst. Een betere voorwaarde
om tussen wal en schip te vallen, lijkt ons niet te vinden. In de tweede plaats
ziet de PvdA een dergelijke afsplitsing bijna als een motie van wantrouwen
tegen de gemeente Deventer. De PvdA ziet niet in dat de instandhouding van
de landschappelijk waardevolle laanbeplanting en de aan te leggen riolering
in minder goede handen zouden zijn bij Deventer, zoals in een recente brief
van de gemeente Diepenveen wordt gesuggereerd. Het besluit over de riolering
is in deze gemeente aangehouden, onder meer in verband met de herindelingsprocedure.
Misschien kan de staatssecretaris straks ingaan op de financiële mogelijkheden
van de nieuwe gemeente Deventer, vooral met betrekking tot het zogenaamde
onrendabele buitengebied.Als behalve Diepenveen het gebied Epse-Noord aan Deventer wordt toegevoegd,
heeft de nieuwe gemeente ruimte om de komende 25 jaar een gezonde ontwikkeling
door te maken. Hierbij onderstrepen wij het door de staatssecretaris in de
nota naar aanleiding van het verslag gegeven antwoord over de wijze waarop bij de realisering van een bedrijventerrein op die plaats
het goede woon- en leefmilieu van het dorp Epse bijzondere aandacht krijgt.
Graag horen wij van de staatssecretaris hoever het met de procedure voor Epse-Noord
is.Het antwoord van de staatssecretaris op onze schriftelijke vragen heeft
ons er niet van kunnen overtuigen dat Bathmen voor de toekomstige ontwikkeling
van Deventer nodig is. Het argument van een mogelijk tracé van de Betuwelijn
vindt de PvdA gezocht. Wij kunnen ons overigens wel voorstellen dat de provincie
voor de aansluiting bij Deventer heeft gekozen. Zelfstandig blijven met 5000
inwoners is riskant; dit vindt de gemeenteraad van Bathmen zelf ook. Voor
het samengaan met Gorssel had een geheel andere procedure moeten worden gevolgd
en daar is in een eerder stadium bewust van afgezien; ik heb daarop gewezen.De stad Deventer zal als gevolg van samenvoeging van Bathmen met Gorssel,
behalve door de IJssel en de A1, ook nog eens worden ingesloten door de provincie
Gelderland. Aan de andere kant gaat toevoeging van Gorssel aan de provincie
Overijssel ook niet zonder slag of stoot. Het samenvoegen van Bathmen en Gorssel
is daarom niet zo simpel als het lijkt. Weinig mogelijkheden ziet de PvdA
ook in het zich aansluiten bij Holten, gezien de discussie die daarover al
in de provincie en in de betrokken gemeenten is gevoerd. Daarom vindt de Pvda
het samengaan van Bathmen met Deventer en Diepenveen in deze situatie eigenlijk
voor de hand liggend. Maar het gemeentebestuur van Bathmen laat zich tot nu
toe niet overtuigen; het draagvlak is er niet en het belang van Deventer vraagt
er niet direct om. Daarom kiest de PvdA ervoor om Bathmen op dit moment buiten
de herindeling te laten, al raakt de gemeente door de voortdurende onzekerheid
over de toekomst daardoor in een weinig benijdenswaardige positie. Ik had
de champagne tenminste nog maar even koud laten staan en ook het artikel dat
vanochtend in Trouw stond, lijkt mij enigszins voorbarig.Wij hebben een amendement medeondertekend waarin Bathmen voorlopig buiten
de herindeling wordt gelaten en omdat wij richting willen geven aan de ontwikkeling
van het beleid, overwegen wij in tweede instantie daarover een motie in te
dienen.De heer Schutte (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik wil daar graag een nadere opheldering over,
want er wordt in feite een wezenlijke inbreuk gemaakt op het model waar de
staatssecretaris voor gekozen heeft. In haar memorie toelichting zegt zij
dat het model dat zij gekozen heeft, inclusief Bathmen naar Deventer, het
minimaal noodzakelijke antwoord is op de ruimtelijke vraagstukken van dit
gebied en dat als we dit niet zouden doen, binnen afzienbare tijd de nieuwe
gemeente Deventer wederom op haar grenzen zou stuiten. Ik denk dat mevrouw
Liemburg dan toch iets meer moet zeggen over dat argument van de staatssecretaris
en dat zij niet kan volstaan met te zeggen het er niet mee eens te zijn en
waarom niet, temeer omdat wij de PvdA-fractie juist kennen als een fractie
die, als het gaat om de positie van centrumgemeenten, altijd voorstander is
geweest van een royale benadering en niet van een minimale benadering.Mevrouw Liemburg (PvdA):Ik heb geprobeerd het kort aan te geven, maar ik wil er nog wel even op
ingaan. Als je kijkt naar alle onderzoeken die er liggen, dan blijkt dat voor
wat betreft de woningbouwbehoefte Deventer heel goed uit de voeten kan wanneer
de gemeente Diepenveen eraan wordt toegevoegd. Als het gaat om bedrijventerreinen,
is er nog een gebied binnen Deventer zelf. We zijn ervan uitgegaan in onze
inbreng dat het gebied Epse-Noord aan Deventer wordt toegevoegd. Wij zien
in een verre toekomst heel misschien nog mogelijkheden op Oxerveld en daarom
hebben wij het stukje Oxerveld dat bij de gemeente Bathmen hoort, in het amendement
ook toegevoegd aan de nieuw te vormen gemeente Deventer. Maar we zien niet
dat binnen 25 jaar – dat is het perspectief waaruit wij redeneren –
verder nog grondgebied van de gemeente Bathmen nodig zal zijn voor uitbreiding
van Deventer. Het is ook vanwege de landschappelijke waarde: een deel is zó
waardevol dat dit gespaard zal moeten worden voor welke bebouwing dan ook.
Als het voorts gaat om de ontwikkeling langs de A1, onderschrijven wij de
kritiek dat het niet aangaat een lintbebouwing langs de hele A1 te versterken
en dat het van belang is te komen tot concentratie rondom de centra. Kijkende
naar alle onderzoeken die daarover geweest zijn, denken wij dat met het voorstel
zoals het er ligt – zonder Bathmen, behalve dan het stukje Oxerveld –
de gemeente de komende 25 jaar uit de voeten kan. Ik heb ook aangegeven dat
ik het een negatieve factor vind dat ik niet precies weet hoe de toekomst
van Bathmen eruit zal zien. Ik sluit niet uit dat uiteindelijk Bathmen toch
bij Deventer komt, maar dat is dan alleen gemotiveerd vanuit een te kleine
gemeente. Immers, wat ligt het meest voor de hand als het erom gaat waar deze
naartoe gaat? Dit is dan niet vanuit het belang van Deventer zelf bekeken.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Het hele antwoord zou veel kunnen betekenen voor mijn bijdrage
straks; ik wil graag ook de positie van de PvdA-fractie hier duidelijk hebben.
Ik moet constateren dat de PvdA-fractie vindt dat de staatssecretaris ten
onrechte gezegd heeft dat het regeringsvoorstel datgene is wat uit ruimtelijk
oogpunt minimaal nodig is. Wat betekent dit voor het C20-beleid van de toekomst?
Dit is namelijk toch een soort testcase voor de maat die je toekent aan een
centrumgemeente in het kader van het C20-beleid.Mevrouw Liemburg (PvdA):Als je heel strikt langs de grenzen van wat nodig is zou redeneren, zou
je de grenzen nog dichter bij Deventer kunnen leggen. Ik heb aangetoond dat
ons dat niet voor ogen staat. Het gaat niet alleen om een kwantitatieve benadering,
maar ook om een kwalitatieve benadering. Wij moeten tot een goed samenhangend
beleid komen in woningbouw, industriële ontwikkeling, bedrijventerreinen
en landschappelijk beleid. Daarnaast vindt de PvdA de inspraak heel belangrijk.
Als zou blijken dat in Bathmen draagvlak bestaat voor samenvoeging met Deventer,
dan zouden wij geen enkel vraagteken hebben geplaatst bij het voorstel van
het kabinet. Er is echter veel weerstand bij de bevolking. Wij moeten een
evenwicht zoeken tussen voldoende armslag voor de C20-gemeente – in
de nota naar aanleiding van het verslag is niet aannemelijk gemaakt dat voor
de ontwikkeling van Deventer dat stukje Bathmen nodig was –
en het serieus nemen van de inspraak. Wij gaan niet voor de vaak naar het
gebied en wij houden niet voor niets hoorzittingen. Wij zijn na ampele overwegingen
tot ons standpunt gekomen.De heer Schutte (GPV):Ik denk dat men in Leeuwarden en omgeving met veel interesse van deze
redenering heeft kennisgenomen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het lijkt mij wat voorbarig om daarop in te gaan. Leeuwarden ligt minder
ingeklemd tussen rijkswegen en vaarwegen dan Deventer. Van alle C20-gemeenten
is Deventer een gemeente met een heel pregnante problematiek.Mevrouw Assen (CDA):Ik bespeur toch enkele inconsistenties in het betoog van mevrouw Liemburg.
Zij zegt dat de PvdA als uitgangspunt heeft dat gemeenten in hun totaliteit
moeten overgaan. Bij Bathmen laat zij echter niet de hele gemeente overgaan.
Daar wordt het uitgangspunt van de PvdA dus ondergraven. De reden waarom Bathmen
niet bij Deventer wordt gevoegd, zou gelegen zijn in de weerstand van de bevolking.Ik meen dat in Diepenveen eveneens veel weerstand leeft tegen samenvoeging
met Deventer, zeker in de kernen Okkenbroek en Lettele. Waarom heeft mevrouw
Liemburg het amendement van het CDA niet medeondertekend? Dat geeft heel duidelijk
aan dat Bathmen niet bij Deventer hoeft. Daarmee zou zij verlost zijn van
deze inconsistenties.In antwoord op een interruptie van de heer Schutte zei mevrouw Liemburg
dat het helemaal niet ondenkbaar is dat Bathmen bij de volgende ronde alsnog
naar Deventer gaat. Waarom kiest de PvdA niet duidelijk voor Bathmen wel of
niet bij Deventer?Mevrouw Liemburg (PvdA):Met die inconsistentie valt het wel mee. Besturen en politiek bedrijven
zijn creatieve processen. Het is niet zo dat je de gegevens maar in een computer
hoeft te stoppen om het antwoord te krijgen. Wij bekijken de situatie in het
gebied. De bevolking van Diepenveen heeft vanuit haar wensen redenerend de
pech dat haar gemeente aan een deel van Deventer grenst waar uitbreidingsmogelijkheden
zijn. Bij Bathmen ligt dat anders. Wij hebben eerder een discussie gehad over
de herindeling van Rosmalen, een gemeente met 25.000 inwoners. Als deze gemeente
in Overijssel zou liggen, zou er nooit sprake van herindeling zijn geweest.
Zo zijn wij bezig met het verdelen van de ruimte. Van geval tot geval wordt
een afweging gemaakt. Ik heb aangegeven wat ons heeft bewogen om ervoor te
kiezen dat Diepenveen wordt toegevoegd aan Deventer.Dan kom ik bij de inconsistentie die wordt gezien wat het afsplitsen van
delen van de gemeenten betreft. De keuze voor het principe om gemeenten in
hun totaliteit te laten overgaan betekent niet dat grenscorrecties in alle
gevallen zijn uitgesloten, zeker niet als er vrijwel geen inwoners bij betrokken
zijn. Dat doen wij zo nu en dan ook tussen herindelingsprocessen door. Het
is ook hier aan de orde.Mevrouw Assen (CDA):Ik ontkom toch niet aan de indruk dat u nu de geit én de kool wilt
sparen en niet voor een duidelijke oplossing kiest.Mevrouw Liemburg (PvdA):Maar ik heb nog niet al uw vragen beantwoord. Dit gaat over de vraag waarom
een stukje van Bathmen naar Deventer moet gaan.Waarom hebben wij het amendement van het CDA niet gesteund? Ik zou kortheidshalve
naar de inbreng van mevrouw Oedayraj Singh Varma kunnen verwijzen, want zij
interpreteert het amendement van het CDA heel duidelijk als een voorloper
op een mogelijk samengaan van Bathmen en Gorssel. Dat zou echter niet helemaal
eerlijk zijn, omdat wij die interpretatie nog maar net hebben gehoord. Deze
discussie heeft ook gespeeld bij de gemeentelijke herindeling in Drenthe.
Het amendement van het CDA lag er al op 3 december jl.; het verslag van de
Kamer is vastgesteld op 11 december. Op dat moment hadden wij nog niet het
standpunt ingenomen dat ik hier heb verwoord. In zijn algemeenheid wil ik
het gedrag dat standpunten worden ingenomen en amendementen worden ingediend
voordat tot enige gedachtewisseling is gekomen, niet ondersteunen. Ik vind
dat geen goede gang van zaken. Straks liggen de amendementen er al voordat
er überhaupt een wetsvoorstel wordt ingediend. Ik wil de tijd hebben
om tot een goede afweging te komen. Daarom heb ik het amendement van iemand
anders medeondertekend. Dat staat nog los van de inhoudelijke verschillen,
want het blijkt heel duidelijk dat wij een andere richting in willen dan het
CDA.Mevrouw Assen (CDA):Dat begrijp ik, maar ik vraag nu naar uw argumentatie om die andere richting
in te gaan. Die argumentatie hoor ik niet, behalve een procedurele interpretatie.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat was uw laatste vraag: waarom kiest de PvdA er nu niet voor om Bathmen
naar Deventer te laten gaan? Ik heb gezegd dat het C20-beleid voor ons centraal
staat: voldoende ruimte voor Deventer. Ik vind dat onvoldoende is aangetoond
dat Bathmen daarbij nodig is. Vervolgens is er de inspraak die vanuit Bathmen
tot ons is gekomen. Ik heb in gesprekken met het gemeentebestuur aangegeven:
weet u wel waar u nu mee bezig bent? Ik heb dat ook verwoord in mijn inbreng.
Bathmen komt erbuiten te staan. Dat betekent dat de onzekerheid voortduurt,
dat Bathmen gezien het aantal van 5000 inwoners te klein is om zelfstandig
voort te bestaan en bij een volgende herindeling moet worden betrokken. Dan
krijg je het hele verhaal opnieuw. Het gemeentebestuur denkt dat het dat aankan.
Als wij geen betere argumenten hebben om Bathmen naar Deventer te laten overgaan,
moeten wij een time-out inlassen om alle betrokken partijen tot bezinning
en een nieuwe afweging te laten komen. Het is niet aan mij om dat te bepalen,
maar ik sluit niet uit dat het overgaan van Bathmen naar Deventer uiteindelijk
de beste oplossing zal zijn. Ik zou het jammer vinden als die mogelijkheid
niet meer onder ogen wordt gezien, omdat de stellingen op dit moment zo zijn
ingenomen dat het een prestigezaak wordt. Dat is echter aan het gebied zelf.
Als het moet, moeten wij duidelijkheid scheppen en beslissingen nemen, bijvoorbeeld
over Diepenveen. Als er niet hoeft te worden beslist en het gebied er zelf
om vraagt, mag je best wat ruimte scheppen voor een nadere afweging.Mevrouw Assen (CDA):Mag ik hieruit concluderen dat uw eerste optie voor Bathmen dan alsnog
is dat het naar Deventer overgaat en dat u hoopt dat dit zal
uitkomen uit het vervolg?Mevrouw Liemburg (PvdA):Het punt is niet zozeer dat ik dat zo graag zou willen, maar als je alles
overweegt en alle alternatieven de revue laat passeren, kom je daar logischerwijs
op uit. Ik geef er echter de voorkeur aan dat men er zelf achter komt. Wie
ben ik om te zeggen: ik weet wat het allerbeste voor u is? Alles afwegende
denk ik wel dat het voor de hand ligt.De heer Rouvoet (RPF):Ik vraag mij toch af of u zich daar zo gemakkelijk vanaf mag maken. U
snijdt in feite alle andere opties voor Bathmen af. U zegt dat overgaan naar
Gorssel niet mag, omdat dan een andere procedure had moeten worden gestart.
In uw visie kan zelfstandig blijven sowieso niet, in verband met het aantal
inwoners. De variant richting Holten-Rijssen is ook afgesneden, zodat de enig
mogelijke optie samenvoeging met Deventer blijft, zij het op een wat langere
termijn. Dan is het de vraag of u de reële verwachting heeft dat een
time-out de bevolking van Bathmen tot andere gedachten zal brengen, namelijk
samenvoeging bij Deventer. Ik waag dat te betwijfelen.Ik begrijp uit uw bijdrage, en uit reacties op vragen die gesteld zijn,
dat u niet overtuigd bent door de argumenten van de staatssecretaris dat Oxerveld
als zodanig een dure, lastige en moeilijk te hanteren oplossing is, en dat
als het gaat om het grondgebied van Deventer zelf, er te weinig oplossingen
liggen voor bedrijventerreinenlocaties. Ik begreep dat u zich daaraan vasthoudt.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het gaat om verschillende soorten bedrijven. Wij vinden ook dat Oxerveld
duur en lastig te ontsluiten is. Daarom gaan wij ervan uit dat het gebied
Epse-Noord wordt toegevoegd aan Deventer. Ik heb een vraag gesteld over de
procedure, want daar ligt naar onze mening het grootste belang van Deventer
als het gaat om bedrijventerreinen. Oxerveld zal misschien nooit aan de orde
komen en, zo ja, dan toch niet aan het begin van de periode van 25 jaar die
wij voor ogen hebben. Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen, hebben
wij ervoor gekozen om Oxerveld, dat al bij Deventer hoort, te completeren.
Maar ik zie inderdaad niet dat daar de eerste jaren wat gebeurt.Er is eigenlijk maar één alternatief dat de PvdA wil uitsluiten.
Dat doen wij uit een oogpunt van het verschaffen van duidelijkheid. Anders
blijven wij beelden nastreven die niet voor de hand liggen. Ik doel op het
samengaan van Bathmen met Gorssel. Als je die provinciegrens nu nog ter discussie
stelt, leidt dit tot een enorme vertraging in de tijd. Niet voor niets hebben
wij namelijk in dit toch beschaafde land procedures afgesproken, waarbij omliggende
gemeentes betrokken worden, bijvoorbeeld via inspraak. Dit is een vrij complex
proces. Daarvoor had gekozen kunnen worden, wat niet is gedaan. Het zal heel
veel tijd vergen om die procedure op dit moment nog in werking te stellen.
Daarom willen wij de mogelijkheid Bathmen-Gorssel het liefst uitsluiten. Dat
geldt overigens niet voor alle andere mogelijkheden binnen de provincie Overijssel.
Dat Bathmen niet zelfstandig kan blijven, is niet de mening van de PvdA: dat
heeft de gemeente zelf uitgesproken. De gemeente had ook een andere conclusie
kunnen trekken. Als de problemen in een gemeente niet groot zijn, hoef je
bezien vanuit het belang van die gemeente ook niet heel groot te groeien.
Dat is een afweging binnen de gemeente zelf.Andere mogelijkheden, zoals samenvoeging met Holten en Raalte, sluiten
wij niet uit. Maar als je ziet wat in de provincie is bediscussieerd en welke
alternatieven de revue zijn gepasseerd, zie ik dat nog niet gebeuren. Dat
is overigens niet aan ons. Kennisnemend van de discussie die heeft plaatsgevonden,
zeg ik dat het best eens kan zijn dat Deventer toch de meest voor de hand
liggende optie is. Ik zou het betreuren dat die optie door de acties die gevoerd
zijn, uit prestigeoverwegingen niet meer bespreekbaar is.De heer Rouvoet (RPF):Ik was er al bang voor dat u met name in de richting van Deventer zou
kijken. Laten wij het er maar op houden dat ik erg benieuwd ben naar de motie
die u wellicht in tweede termijn zult indienen. U heeft gezegd dat u daarmee
richting wilt geven aan het beleid. Gehoord uw bijdrage tot nu toe, is mij
nog duister in welke richting dat zal zijn.Mevrouw Liemburg (PvdA):Heroverweging binnen de provincie Overijssel.De heer Hoekema (D66):Mevrouw de voorzitter! 25 jaar geleden, in 1973, verwierp de Eerste Kamer
de toevoeging van Diepenveen aan Deventer. Het is bijkans een historische
ironie dat de Tweede Kamer wellicht na al die jaren dat verzuim nu kan herstellen
door dit wetsvoorstel te aanvaarden. De wetstechnische toets van de Eerste
Kamer zie ik straks met vertrouwen tegemoet. De heer Wiegel, dezer dagen weer
veel in het nieuws, luistert en leest mee, evenals vele van zijn collega's
onder wie ook de leden van mijn fractie.Er is in al die jaren zeker de nodige goede samenwerking geweest tussen
Deventer en Diepenveen, een samenwerking die zich heeft uitgestrekt tot het
overdragen van grond, of de bereidwilligheid daartoe, al dan niet op basis
van afspraken in het convenant. In die zin hebben de twee gemeenten, die gezien
hun ligging bestuurlijk tot elkaar veroordeeld waren en zijn, hun verantwoordelijkheid
genomen. Daar past lof voor. Toch is naar het oordeel van mijn fractie deze
bestuurlijke ad-hocaanpak, om de paar jaar grenscorrecties, niet ideaal voor
een coherente aanpak die recht doet aan de belangen van Deventer voor de komende
25 jaar. De staatssecretaris geeft zelf al in de nota naar aanleiding van
het verslag en de memorie van toelichting aan welke bezwaren er kleven aan
een aanpak op basis van convenanten. Zij zegt dat je voorzichtig moet zijn
met hulpstructuren als het gaat om de inhoud en de democratische inbedding
en de integrale aanpak van de problemen in een gebied.Deventer, met zijn grote werkloosheid en tegelijk een mede door een voortvarend
gemeentebestuur sterk aantrekkende economische dynamiek, die ook van belang
is voor de regio in bredere zin, verdient nu een behoorlijk oplossing voor
zijn reële ruimteproblematiek. Die oplossing kan stroken en strookt ook
met de beroemde motie-Remkes, maar ook met de algemene uitgangspunten van
het beleid van het kabinet als het gaat om C20. Wij kennen allemaal de ligging
van Deventer, ingeklemd tussen de IJssel en de omliggende gemeenten.
Een sprong over de IJssel ligt om een aantal redenen niet voor de hand. Maar
uiteraard beoordeelt mijn fractie het onderhavige wetsvoorstel niet alleen
in het kader van het C20-beleid, maar ook op grond van de eigen merites van
het voorstel. In die toetsing zal mijn fractie ook proberen acht te slaan
op de wenselijkheid om zogenaamde dwangplanologie te vermijden. Dat wil zeggen,
de niet optimale oplossingen voor woningbouw en bedrijfsvestiging die de staatssecretaris
ook in de stukken noemt, zoals die zijn toegepast in Colmschate.De behandeling van het wetsvoorstel vindt enigszins in een isolement plaats.
De VVD-fractie heeft daar terecht op gewezen in het verslag. Over Zutphen
wordt nog gedacht en gesproken en voor de rest van Overijssel, Overijssel-West
en Twente wachten wij met spanning de indiening van een wetsvoorstel af. Ik
zou de staatssecretaris willen vragen op welke termijn die wetsvoorstellen
tegemoet kunnen worden gezien, want er ligt al heel lang een provinciaal voorstel.
Die situatie van verschillende voorstellen en verschillende provincies belemmert
een integrale afweging van de problematiek in de bredere regio en daarmee
wellicht ook een optimaal besluit tot herindeling over een groter gebied genomen.
Wij begrijpen de praktische bezwaren die de staatssecretaris noemt tegen het
koppelen van al die voorstellen. Het zou in de praktijk inderdaad lastig kunnen
zijn. Wij erkennen ook dat de provinciebesturen rekening zullen houden met
elkaars procedures. Dat geldt in ieder geval voor het provinciebestuur van
Overijssel, dat ik een groot compliment wil maken voor de gevolgde zorgvuldige
aanpak, maar ideaal is de situatie niet.Die procedure wordt verder nog gecompliceerd door de provinciegrens. In
de eerste plaats betreft dat de toevoeging van Epse-Noord, die mijn fractie
van groot belang vindt voor de ontwikkeling van bedrijfsvestigingen van Deventer.
Daarover is nog geen zekerheid. Wij achten die toevoeging, ook voor het oordeel
over het voorstel en over de reikwijdte van de ruimtebehoefte van Deventer
essentieel. Kan de staatssecretaris ons bijlichten over de laatste stand van
zaken en over de posities van de gemeente Gorssel en de provincie Gelderland?
Overigens zal de bedrijfsvestiging in Epse-Noord natuurlijk in harmonie moeten
plaatsvinden met het woon- en het leefmilieu in de naaste omgeving. Ook daarover
heeft de VVD-fractie een opmerking gemaakt in het verslag. Mijn fractie onderschrijft
die.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik hoor de heer Hoekema zeggen dat hij de procedure rondom
Epse-Noord van essentieel belang vindt voor de beoordeling van dit wetsvoorstel.
Betekent dit ook dat hij niet tot een oordeel over dit wetsvoorstel kan komen
als hij nog niet een begin van zekerheid heeft over de richting die de procedure
rondom Epse-Noord opgaat?De heer Hoekema (D66):De overgang van Epse-Noord is beoogd. Ik vraag de staatssecretaris een
perspectief van de verwezenlijking. Dat is van belang voor het oordeel over
het wetsvoorstel.Voorzitter! De provinciegrens is niet heilig, maar wel, zoals de staatssecretaris
letterlijk schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag, veelal van
een statisch karakter. Dat geldt voor Epse-Noord, maar ook voor de mogelijke
combinatie Bathmen-Gorssel. Voor de fractie van D66 is zo'n combinatie, ongeacht
de blijken van trouw, ondertrouw, verloving en huwelijk van die twee gemeenten,
een minder waarschijnlijke en ook niet direct wenselijke optie. Waarom, zeg
ik de staatssecretaris na, is die optie dan niet in een eerder stadium van
het interprovinciaal overleg aan de orde geweest? Op zichzelf – ik heb
dat ook in het verslag tot uitdrukking gebracht namens mijn fractie –
klinkt het niet onaantrekkelijk als deze gemeente de "groenelonggemeente"
wordt genoemd, maar ik vraag mij af of die combinatie niet vooral een ad-hockarakter
heeft en op strategische basis tot stand is gekomen in reactie op de provinciale
voorstellen voor Deventer. Ik vraag mij af of het niet eerder voor de hand
zou liggen om dit punt aan de orde te stellen in het verband van de provincie
Gelderland. Daarbij zal nog gesproken worden over de problematiek rond Zutphen
en komt wellicht ook Lochem in beeld. Natuurlijk, ook voor Gorssel zullen
wij een goede oplossing moeten vinden.Voorzitter! De argumenten om Diepenveen, zoals het wetsvoorstel voorstelt,
in zijn geheel over te laten gaan, zijn klemmend op grond van het beginsel
dat mijn fractie onderschrijft om in het algemeen liever geen gemeenten op
te knippen. Op zichzelf is de wel gesuggereerde knip van Diepenveen, waarbij
Lettele en Okkenbroek – de landelijke kernen – uit het voorstel
zouden worden gehaald, nog wel enigszins te beargumenteren vanuit de landschappelijke
waarde van het gebied, die een groter belang heeft dan de meer ruimtelijke
behoefte van Deventer die elders in Diepenveen wordt gedekt. Ik ben het met
mevrouw Liemburg eens dat dan het risico bestaat dat het gebied tweemaal overgaat.
Dat is een minder wenselijke situatie. Daarnaast doet zo'n suggestie een gevoel
ontstaan als zou Deventer niet in staat zijn als een goede huisvader of -moeder
haar buitengebieden te beheren. Ik vraag ook naar de financiële perspectieven
om dat te doen. Mijn fractie twijfelt op zichzelf niet aan het vermogen van
een stad om als een goede huisvader of -moeder landschappelijke gebieden te
beheren. Daarom steunt mijn fractie niet de suggestie om Diepenveen te knippen.Voorzitter! Daarnaast zijn vragen gesteld en door de staatssecretaris
beantwoord over de woningbouwcijfers, de extrapolaties daarvan. Die extrapolaties
overtuigen mijn fractie. Zij wijzen uit dat na 2008 Steenbrugge in beeld zal
komen voor Deventer en dat na 2013 Deventer buiten de huidige grenzen zal
moeten bouwen. Die cijfers overtuigen mijn fractie. Wij denken dat de wel
gesuggereerde alternatieven te veel premie zetten op de stedenbouwkundig moeilijke
inbreiding in de stad. En er wordt al heel wat ingebreid in Deventer. Met
andere woorden: die woningbouwcijfers overtuigen ons. Dat is ook een van de
redenen, naast de bedrijfsvestigingen, waarom wij de overgang van Diepenveen
naar Deventer steunen.De heer Hendriks:Kent u Deventer?De heer Hoekema (D66):Ja.De heer Hendriks:Ik ook. Dan heb ik nog een tweede vraag. Weet u dat Deventer nog grote
mogelijkheden heeft om woningen te bouwen?De heer Hoekema (D66):Gelukkig wel.De heer Hendriks:Waarom zegt u dan dat Deventer met grote problemen te maken zal krijgen?De heer Hoekema (D66):Mijnheer Hendriks, als u de stukken zou hebben gelezen, had u kunnen weten
dat dit voorstel een periode van 25 jaar beslaat. U trok in uw verslag al
de conclusie dat Deventer geen behoefte aan uitbreiding heeft, terwijl de
stukken nog niet gewisseld waren. Mijn fractie heeft zich laten overtuigen
door de gepresenteerde cijfers en die wijzen in alle duidelijkheid uit dat
er een reële behoefte is van Deventer om te bouwen buiten de eigen grenzen.
U kunt daar een andere visie over hebben, maar ik ben daardoor overtuigd.De heer Hendriks:Ik deel uw mening absoluut niet, want Deventer groeit amper. Deventer
is een consistente stad en heeft op een heel andere manier behoefte aan woningbouw.
Wat u zegt, gaat op voor een stad als Tilburg of een stad als Breda. Gaat
u maar eens kijken naar wat daar gebeurd is. De ellende is op dit moment levensgroot.
Dit gun ik Deventer niet en ik zal mij tot het laatste toe verzetten tegen
het soort strategieën dat u ons op dit moment wilt voorhouden.De voorzitter:Mijnheer Hendriks, een interruptie is bedoeld voor het stellen van vragen
en niet voor een eigen termijn.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik vervolg mijn betoog. Ik kom nu via een vloeiende overgang
op de problematiek van Bathmen.Voorzitter! De harde argumentatie die in het wetsvoorstel wordt gegeven
voor het overgaan van Diepenveen naar Deventer, geldt niet in dezelfde harde
mate voor de wijze waarop Bathmen zal moeten en kunnen voldoen aan de behoefte
van Deventer aan ruimte voor bedrijfsvestigingen. De geëxtrapoleerde
berekeningen van voor bedrijfsvestiging noodzakelijke gronden leren dat Deventer
nog een beperkt aantal jaren vooruit kan op eigen grond. Dat betreft ongeveer
40 ha. Daarna zal het nog vrij lang uit de voeten kunnen met Colmschate-Noord
en Epse-Noord. Wij hebben het dan over een totale capaciteit van 150 ha. Ik
ga dan uiteraard uit van het overgaan van Epse-Noord. Er ontstaat dus vanaf
2020 mogelijk een gat van 30 ha, als de berekeningen ruwweg kloppen en als –
een tweede, misschien belangrijker punt – het terrein de Kar geen enkel
soelaas zou bieden voor Deventer. Ik vraag de staatssecretaris of dit wel
zo is. Zij schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag de Kar geheel
af. Ik vraag de staatssecretaris naar de mogelijkheid dat dit zou veranderen.Voorzitter! In dat licht is de voorzichtigheid waarmee de staatssecretaris
in de nota naar aanleiding van het verslag over Bathmen spreekt in verband
met de bedrijfsvestiging voor Deventer begrijpelijk. Mijn fractie vindt dat
de functie van Bathmen voor Deventer in het wetsvoorstel niet keihard is aangegeven.
Het zou in mijn opinie mogelijk zijn, als we spreken over een veel langere
periode. Ik sluit die rol van Bathmen voor Deventer ook niet uit, maar er
is in mijn optiek voor de eerstkomende 20 à 25 jaar geen zekerheid
of een grote mate van waarschijnlijkheid. De staatssecretaris zelf spreekt
een paar zinnen daarna in de nota naar aanleiding van het verslag over: Bathmen
als een buitengewoon serieus alternatief voor de bedrijfsvestiging van Deventer
in het gebied langs de A1. Zij noemt ook de noordoostverbinding van de Betuweroute
als punt van overweging.Voorzitter! Ik wil graag een toelichting van de staatssecretaris hebben
op de volgende drie punten.1. Hoe reëel is de argumentatie, als het gaat om de noordoostverbinding
van de Betuweroute? Mevrouw Liemburg duidde hier ook al op.2. Waarom vindt de staatssecretaris Bathmen een buitengewoon serieus alternatief,
als zij eerder in de nota naar aanleiding van het verslag spreekt over een
voorzichtige aanpak?3. Over welk gedeelte van Bathmen spreekt zij specifiek? Zij heeft het
over de A1-corridor. Ik wil daar graag een toelichting op hebben.Voorzitter! Het gaat in de afweging om de verschillende alternatieven
die er voor Deventer bestaan op met name het gebied van bedrijfsvestigingen.
Ik loop het rijtje na: Deventer zelf, Diepenveen, Epse-Noord, de Kar, mogelijkerwijze
Posterenk – al is daar de complicatie dat wij spreken over Gelderland –
en Oxerveld. Ik denk dan dat er nog geen harde uitspraak te doen is, in hoeverre
Bathmen nu reeds nodig is voor bedrijfsvestigingen van Deventer.Voorzitter! Even terzijde: als het gaat om Oxerveld tekent mijn fractie
aan dat er natuurlijk zeer zorgvuldig moet worden omgesprongen met de belangen
van milieu en landschap. Het is een kwetsbare locatie, misschien ook moeilijk
te ontsluiten. Een eventueel bedrijventerrein naast het landgoed Oxe, wat
mijn fractie niet uitsluit, moet dan ook zeer zorgvuldig worden ingepast en
ontsloten.Voorzitter! Gegeven de onzekerheid over het belang van Bathmen voor Deventer,
maar vooral ook – ik zeg het ronduit – gegeven de meer algemeen
politiek-strategische verhoudingen hier in de Kamer, heeft mijn fractie afgewogen
wat de beste gedragslijn ten opzichte van Bathmen zou zijn. Ik kan knopen
tellen en de staatssecretaris kan haar zegeningen tellen. Ik herhaal een gevleugeld
woord uit eerdere herindelingsdebatten. Daarom zeg ik in duidelijke, ronde
bewoordingen: liever de zekerheid van een behoorlijke next-bestoplossing dan
de onzekerheid die zowel inhoudelijk als politiek aan het voorliggende wetsvoorstel
kleeft of wellicht later in de rit zal kleven.De heer Schutte (GPV):Ik geloof dat wij nu in de fase van de hogere politiek terechtkomen. U
spreekt over politiek-strategische afwegingen al voordat het debat begonnen
is. Ik zou dan toch graag weten wat de betekenis van uw handtekening onder
het amendement van collega Kamp is. Mevrouw Liemburg heeft er een uitspraak
over gedaan. Zij heeft duidelijk gezegd dat het best mogelijk is dat zij na
enige herbezinning toch bij Deventer terechtkomt. U heeft juist het uitgangspunt
gehanteerd dat je herindeling doet voor 25 jaar. Ik denk dat dat juist is.Mag ik daaruit afleiden dat op grond van die redenering de positie van
Bathmen richting Deventer – want dat is uw voorstel – pas na 25
jaar aan de orde kan zijn, in ieder geval niet in die periode van 25 jaar?
U bent anders zeer inconsistent bezig, als u nu een herindeling voor 25 jaar
wilt maken, maar met een uitzondering voor Bathmen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik zal uitleggen waarom ik mijn handtekening onder het amendement
van collega Kamp op stuk nr. 11 heb gezet. Zij staat er niet onder omdat ik
uitsluit – evenmin als mevrouw Liemburg – dat er over een aantal
jaren nog zal worden gedacht en gesproken over een eventuele overgang van
Bathmen naar Deventer. Ik zeg ronduit dat ik dat niet uitsluit. Op dit ogenblik
laten wij, gezien de niet doorslaggevende argumentatie inzake de ruimtenood
van Deventer die door Bathmen kan worden gedekt, Bathmen buiten de herindeling.
Bathmen kan betrokken worden bij andere herindelingsvoorstellen in het verband
van de provincie Overijssel. Als blijkt dat er geen behoorlijke oplossing
is voor de problematiek van Bathmen, ervan uitgaande dat Bathmen niet zelfstandig
kan blijven, zullen wij opnieuw naar de optie Deventer-Bathmen kunnen kijken.
Ik geef collega Schutte gelijk dat dit betekent dat er binnen 25 jaar een
nieuw herindelingsvoorstel kan komen.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! In 1973 is er voor eenzelfde opstelling gekozen ten aanzien
van Diepenveen. Ik wijs op de lijdensweg achteraf in de zin van een stukje
grond eraf, een convenant en uiteindelijk toch opheffing. Is dat het mogelijke
perspectief voor Bathmen als het amendement van de heer Kamp wordt aanvaard?De heer Hoekema (D66):Ik denk het niet. Er is nu twijfel over de reële behoefte van Deventer
aan Bathmen. Bathmen kan ook worden betrokken bij een herindelingsvoorstel
ten behoeve van de mogelijkheid van een plattelandsgemeente met Holten. Ik
weet dat men daarover verschillend denkt in Holten en omgeving. Er is op dit
moment geen integraal voorstel voor de gehele provincie Overijssel. Dat is
jammer. Ik begrijp ook wel van de staatssecretaris waarom dat praktisch niet
mogelijk is. De meest praktische oplossing is nu om Bathmen buiten het huidige
voorstel te laten en om die zaak na een bestuurlijke adempauze alsnog te bekijken.
Dat verdient geen schoonheidsprijs, maar het is naar mijn mening de meest
praktische oplossing.De heer Schutte (GPV):Als u uzelf serieus neemt, dient u uit te spreken dat ten aanzien van
Bathmen in de toekomst nog van alles mogelijk is. U kunt echter niet zeggen
dat hetgeen nu wordt afgewezen voor de periode van 25 jaar alsnog tot de mogelijkheden
behoort. Dat is inconsistent.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik kan nu inhoudelijk niet hard maken dat Deventer in de komende
20 à 25 jaar Bathmen echt nodig heeft voor bedrijfsvestigingen. Het
amendement van collega Kamp, dat ik graag heb medeondertekend, houdt in dat
er nog een klein gedeelte van Bathmen overgaat naar Deventer in verband met
mogelijke bedrijfsvestigingen.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Hoe consistent is de benadering van de heer Hoekema? Hij zegt
enerzijds dat er ten aanzien van Bathmen in de komende jaren nog nadere beslissingen
genomen moeten worden, maar anderzijds is hij van mening dat Oxerveld aan
Deventer dient te worden toegewezen met het oog op mogelijke bedrijfsvestigingen.
Dat kan dan toch ook in de komende tijd bekeken worden?De heer Hoekema (D66):Juist het gedeelte van Bathmen in de buurt van de A1 is relevant voor
Deventer. Ik heb het niet over de relevantie van de kern Bathmen, laat staan
van het oostelijke gedeelte daarvan, want daar heeft Deventer niets aan.De heer Van den Berg (SGP):Ik hoorde u zo-even zeggen dat u ervoor wilt waken dat er via deze gemeentelijke
herindeling planologie wordt bedreven. U sorteert nu al voor ten behoeve van
een bedrijvenontwikkeling langs de as van de A1 oostwaarts.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Wij bieden op deze manier Deventer de mogelijkheid om eventueel
in een later stadium van die 25 jaar nog enige bedrijfsvestiging op eigen
grondgebied te plegen. Of dat gebeurt, daar kunnen wij nu geen zinnig woord
over zeggen. Het is een mogelijke locatie, maar overigens wel een met haken
en ogen.De heer Van den Berg (SGP):Ik begrijp dat u binnen de periode van 25 jaar nog onderscheid maakt tussen
een bedrijfsvestiging op korte termijn en het overgaan van geheel Bathmen
naar Deventer op langere termijn. Ik begrijp er niets van.De heer Hoekema (D66):In de eerstkomende periode van de 25 jaar heeft Deventer voldoende eigen
grondgebied. Ik sluit niet uit dat in de laatste periode van die 25 jaar Deventer
nog behoefte heeft aan een stukje grondgebied dat nu tot de gemeente Bathmen
behoort.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Ik vind de heer Hoekema inconsistent. Enerzijds zegt hij dat
Bathmen buiten de herindeling moet vallen, maar anderzijds moet er toch een
klein stukje grondgebied van Bathmen naar Deventer. Dat past niet in de lijn
van zijn betoog. Hij heeft gesproken over de mogelijkheden die de grote Kar
misschien nog voor Deventer kan bieden. Die mogelijkheid dient bij deze herindeling
betrokken te worden, zeker gezien de noodzaak van bedrijventerreinen voor
Deventer. In hoeverre vindt de heer Hoekema het belangrijker dat het deel
van Bathmen langs de A1 bij Deventer wordt gevoegd dan dat Deventer gebruik
kan maken van de bedrijventerreinen van de grote Kar?De heer Hoekema (D66):Als mevrouw Assen mevrouw Liemburg en mij inconsistent vindt, is zij daarin
consistent. De Kar zal nooit in zijn geheel voor bedrijfsvestiging voor Deventer
worden gebruikt. Het is een provinciaal bedrijventerrein dat wellicht voor
een deel zal worden gebruikt voor Deventer. Ik besef dat met het amendement
van collega Kamp bruto 340 ha – netto 200 ha – overgaat van Bathmen
naar Deventer, een gebied dat wellicht bruikbaar is als bedrijventerrein.
Ik meen dat Deventer behoorlijk uit de voeten kan, zij het dat die locatie
Bathmen haken en ogen heeft en pas in het laatste deel van die 25 jaar aan
bod komt.Mevrouw Assen (CDA):Als zo'n groot gebied vanuit Bathmen naar Deventer overgaat, is dat veel
meer dan Deventer aan bedrijventerrein nodig heeft. Dat is in de orde van
grootte van 150 tot 180 ha.De heer Hoekema (D66):Daarover verschillen wij van mening. Mijn fractie vindt dat Deventer voldoende
ruimte wordt geboden om op eigen gebied te kunnen bouwen. Daarin heeft
het amendement-H.G.J. Kamp een functie.Mevrouw Assen (CDA):Dat kan wel zo zijn, maar dan hoeft het niet in deze mate te zijn. U moet
zeggen wat u met Bathmen wilt en geen halfslachtige oplossing kiezen.De heer Hoekema (D66):Ik vervolg mijn betoog. Zelfstandigheid voor Bathmen is geen reële
optie. De optie Bathmen-Gorssel heeft ondanks draagvlak bij de bevolking en
bestuurlijk draagvlak en de vele acties vele haken en ogen en ligt niet voor
de hand. Wij zullen serieus moeten kijken naar andere opties voor Bathmen
binnen het verband van Overijssel. Het is jammer dat een integrale afweging
niet mogelijk is. Wij zouden moeten kijken naar Holten, al besef ik dat daar
verschillend wordt gedacht over de waarde van de optie met Bathmen. Hoe staat
het met de indiening en de behandeling van het wetsvoorstel Twente? Ik sluit
met mevrouw Liemburg niet uit dat Bathmen alsnog overgaat naar Deventer, als
andere opties onwenselijk of onhaalbaar zijn. Ik herinner aan de stelling
van collega Kamp, die ongeveer dezelfde redenering volgde.De heer Schutte (GPV):Welke termijn voor een time-out heeft de heer Hoekema zich zelf gegund?
Hij heeft aan de staatssecretaris gevraagd snel kenbaar te maken wat zij met
het voorstel inzake Twente gaat doen. Hij noemt de mogelijkheid van een combinatie
met Holten. Betekent het in feite niet dat hij aan de staatssecretaris vraagt
om bij de standpuntbepaling ten aanzien van Twente meteen mee te nemen wat
er met Bathmen gaat gebeuren?De heer Hoekema (D66):Ik kan niet in het hart van de staatssecretaris kijken, laat staan in
haar agenda wat zij voor heeft met de indieningstermijn. Ik herinner eraan
dat het meer is voorgekomen dat een gemeente uit een wetsvoorstel is gehaald.
Ik wijs naar Vierlingsbeek, dat in 1993-1994 uit het wetsvoorstel Brabant-Oost
is gehaald. Verleden jaar is die gemeente goed terechtgekomen. Ik onderken
dat aan deze oplossing enige bestuurlijke haken en ogen kleven.De heer Schutte (GPV):Er ligt een ontwerpherindelingsvoorstel voor Twente. U suggereert dat
het er wellicht bij betrokken kan worden. Procedureel is het belangrijk dat
u aan de staatssecretaris duidelijkheid vraagt. Stel dat het amendement wordt
aanvaard. Gaat u dan opnieuw overwegen? Het voorstel inzake Twente is wel
een product van provinciale staten van Overijssel. In de uitvoerige procedure
heeft dit element niet meegespeeld.De heer Hoekema (D66):Ik erken dat. Ik ben benieuwd naar het antwoord van de staatssecretaris
op mijn vraag. Hoe schat zij de mogelijkheden in om Bathmen te betrekken bij
de verdere herindelingsvoorstellen voor Overijssel? Ik overweeg in tweede
termijn een motie in te dienen.De heer Rouvoet (RPF):Terzake van de toekomst van Bathmen spreken wij in termijnen die gerelateerd
zijn aan de verdere herindelingsvoorstellen ten aanzien waarvan op spoed wordt
aangedrongen. Het wordt des te onbegrijpelijk dat u nu al zegt dat Oxerveld
naar Deventer moet gaan. Het zou bij de totale herindeling betrokken kunnen
worden.De heer Hoekema (D66):De waarde van het amendement van collega Kamp op stuk nr. 11 is erin gelegen
dat ook als er voor Bathmen een andere oplossing wordt gekozen, Deventer toch
wordt geholpen. Zo kort en duidelijk is het. Ik kan het niet korter en duidelijker
zeggen.De heer Rouvoet (RPF):Dat spoort niet met de toelichting op het amendement. Daarin staat ook
nog: "voorzover noodzakelijk". Men laat dus volstrekt open of en wanneer daar
bedrijventerreinen kunnen komen. U bent nu veel resoluter in uw stelling dat
daar een probleem van Deventer kan worden opgelost.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De staatssecretaris geeft zelf aan dat het buitengewoon moeilijk
is om harde uitspraken te doen over de bedrijfsvestigingen over 25 jaar. Wij
kennen de ruimtebehoefte; daarover zijn schattingen gemaakt. Wij weten voorts
dat een aantal alternatieven voor Deventer veel eerder in aanmerking komen
dan een mogelijke locatie naast Oxerveld. Het is logisch dat je eerst die
alternatieven verwezenlijkt en pas aan het einde van de rit, rond die 25 jaar,
beziet of je dat gedeelte van Deventer alsnog nodig hebt.Voorzitter! Ik wil de gemeentebesturen van Bathmen en Gorssel complimenteren
voor de wijze waarop zij in dit hele proces hebben ingesproken. Als je in
de buurt van Deventer reed, kwam je borden tegen met de tekst: "Gebruik je
verstand, laat Bathmen platteland". Het was een bijzonder levend onderwerp.Nu het wellicht het laatste debat over herindeling is dat deze Kamer met
deze staatssecretaris voert, wil ik graag mijn waardering en complimenten
uitspreken voor het resultaat dat de staatssecretaris in deze jaren heeft
binnengehaald. Ik geloof dat zij, met collega Wiegel samen, het grootste aantal
herindelingen in de Nederlandse geschiedenis op haar naam heeft staan. Zonder
nu al te nostalgisch of uitvoerig te worden, zou ik haar daarmee graag willen
complimenteren. Herindelingen zijn geen doel op zichzelf, maar een bestuurlijk
hulpmiddel om te komen tot een beter bestuur voor de burger. Ik denk dat een
groot aantal voorstellen aan dat criterium heeft voldaan.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Het spijt mij dat ik mij niet bij de complimenten
van de heer Hoekema kan aansluiten. Dat zal de staatssecretaris wel begrijpen.
Ik heb veel waardering voor de wijze waarop wij in de afgelopen jaren hebben
gediscussieerd en gedebatteerd over herindelingen, maar ik kan haar niet met
de resultaten complimenteren. Ik moet zeggen dat het grote aantal herindelingen
dat de laatste jaren tot stand is gekomen, in de regel niet op de steun van
mijn fractie kon rekenen. Wij vonden en vinden dat de waarde van een meer
kleinschalig lokaal bestuur volstrekt uit het oog is verloren. Te veel is
men op de toer van de grootschaligheid gegaan.Voorzitter! Er is een parallel met het wetsvoorstel dat wij gisteren bespraken,
namelijk de herindeling Bommelerwaard. In beide gevallen was het de Eerste
Kamer die eerder gedane voorstellen blokkeerde. Daarom hebben wij nu nieuwe
voorstellen voor ons. Dat gebeurde 25 jaar geleden. Ik heb daaraan nog bepaalde
herinneringen. Ik had in die tijd het voorrecht de provincie
Overijssel te mogen dienen als beleidsmedewerker op de terreinen bestuurlijke
organisatie en ruimtelijke ordening. Die gebeurtenis is mij toen dus niet
ongemerkt voorbijgegaan. Dat laat overigens onverlet dat de ontwikkelingen
sindsdien – en dat geldt ook voor mijn eigen standpunt – zijn
doorgegaan. Men kan dus geen rechte lijn trekken tussen de situaties toen
en nu. Niettemin is het altijd goed om bij bestuurlijke besluitvorming aandacht
te geven aan de voorgeschiedenis. Die is hier zeker aanwezig.Dit is een van de eerste grotere herindelingen betreffende de provincie
Overijssel die wij hier sinds lange tijd behandelen. Ik zie nu even af van
Lemelerveld dat een meer incidenteel gebeuren was. Deze provincie heeft zich
de laatste jaren zeer beijverd om een zekere achterstand, door sommigen geconstateerd,
in te halen. Overijssel heeft vele jaren op dit terrein betrekkelijk stilgezeten,
maar de laatste jaren heeft zij er behoorlijk de vaart in gezet, zij het niet
in een richting die mij erg aanspreekt. Het gaat in het algemeen om zeer grootschalige
voorstellen. Ik denk aan West-Overijssel en zeker ook aan Twente. Voorzitter!
Ik vermeld dit even omdat ik het een belemmering vind voor een verantwoorde
besluitvorming in de onderhavige kwestie, dat wij niet tot besluiten kunnen
komen waarbij al deze herindelingen in onderlinge relatie worden gebracht.
Ik denk hierbij aan Salland, omdat Olst ook wel is genoemd in relatie met
Deventer, maar natuurlijk ook aan Twente. Ik vind dat een belemmering voor
een goede afweging en ik vrees dat dit oplossingen blokkeert die in regionaal
perspectief wellicht veel meer voor de hand zouden liggen dan wat ons vandaag
voorgelegd is.Voorzitter! Er is nog een bijzonderheid aan dit voorstel. Afgezien van
de positie van Assen, die bij de herindeling in Drenthe in het geding was,
is dit het eerste voorstel dat meer in het bijzonder betrekking heeft op een
C20-gemeente. Het is misschien ook een testcase voor het beleid op dit punt,
al sluit ik niet uit dat dit beleid spoedig tot het verleden zal behoren.
Hierbij kan met name de motie-Remkes onderwerp van discussie zijn. Ik zie
de heer Remkes al geïnteresseerd kijken en ik ben ook zeer benieuwd naar
de visie van de VVD-fractie op dit punt.Onze fractie heeft in het verslag aangegeven dat zij dit wetsvoorstel
met gemengde gevoelens beziet. Laat ik vooropstellen dat ook wij oog hebben
voor de ruimtenood van stedelijke gebieden. Daar moet een oplossing voor worden
gevonden; vandaar dat wij indertijd met overtuiging de motie-Remkes hebben
gesteund. Ook wij vinden dat steden met een ruimtelijke taakstelling op het
gebied van woningbouw en bedrijventerreinen, die zoveel mogelijk op het eigen
grondgebied moeten kunnen uitvoeren. Ze moeten ook binnen een redelijke termijn
vooruit kunnen binnen de grenzen van hun eigen gebied. Aan de andere kant
geldt dan natuurlijk dat je geen oplossingen moet vinden die verdergaan dan
wat daartoe strikt nodig is. Ik zal niet herhalen wat wij gisteren hebben
bediscussieerd over de algemene aspecten van het herindelingsbeleid. De staatssecretaris
heeft dat ook niet nodig, zij kent onze visie op dit punt, want daarover hebben
wij al meermalen op een goede manier de degens kunnen kruisen.Mijn fractie vindt dat de grootst mogelijke zorgvuldigheid bij wijzigingen
in de gemeentelijke indeling geboden is. De gemeenten hebben een waarde als
gemeenschap die je niet te snel uit het oog mag verliezen. Daarom zijn wij
tegen oplossingen op een grotere schaal dan strikt nodig is in verband met
de problematiek. Daarnaast hechten wij aan een goede benadering op basis van
een analyse van de knelpunten. Ook dit is een gebrek in de voorliggende besluitvorming;
ik kom hier nog op terug. Er is inderdaad een knelpunt bij Deventer, maar
de oplossingen die hiervoor aan ons worden voorgelegd, gaan veel verder dan
in onze visie noodzakelijk zou zijn.Voorzitter! Zoals ik al zei, ook uitgaande van de motie-Remkes zien wij
dat de behoefte van centrumgemeenten aan voldoende locaties voor woningbouw
en bedrijfsterreinen op eigen grondgebied een aanleiding tot bezinning op
de bestuurlijke organisatie in een bepaald gebied is. Maar het valt mij op
dat de regering hierbij ook andere argumenten betrekt. Naast deze meer specifiek
ruimtelijke overwegingen kom ik termen tegen als bestuurskracht, draagvlak
en samenhang. Nu is er in discussies over gemeentelijke herindeling geen moeilijker
term dan bestuurskracht. Ook daarover hebben wij al vele malen gediscussieerd;
het is absoluut geen objectief criterium, het is ook niet getalsmatig in te
vullen en het lijkt mij dan ook geen bruikbaar argument voor gemeentelijke
herindeling. Verder is samenhang natuurlijk nodig, maar over welke samenhang
praten wij dan? Vroeger werd er in de ruimtelijke ordening nogal eens gesproken
van zonale en nodale samenhangen. Ik heb de indruk dat hierbij louter op basis
van het nodale criterium is geopereerd en dat de zonale samenhangen, dus meer
de samenhangen in de functies van het buitengebied, hieraan duidelijk ondergeschikt
zijn gemaakt. Dat is niet goed.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het valt mij op dat u drie termen noemt, te weten bestuurskracht, samenhang
en draagvlak, en bij twee ervan kanttekeningen zet, bestuurskracht en samenhang.
U slaat het begrip draagkracht over, maar ik had graag ook uw visie op de
betekenis hiervan vernomen.De heer Van den Berg (SGP):Ik had niet de bedoeling al die termen te becommentariëren.Mevrouw Liemburg (PvdA):Het zijn er maar drie en u hebt er twee becommentarieerd.De heer Van den Berg (SGP):Ik wil met alle genoegen ook wat over het draagvlak zeggen. Het is mij
absoluut niet duidelijk waarom Bathmen noodzakelijk is als draagvlak voor
de stedelijke functie van Deventer. Het is getalsmatig nooit te onderbouwen
dat het ten opzichte van de stedelijke concentratie van Deventer geringe aantal
inwoners van Bathmen noodzakelijk is voor het draagvlak. Dit is voor mij dus
ook geen doorslaggevend criterium in dit geval. In de motie-Remkes staat duidelijk
dat de ruimtebehoefte voor woningbouw en bedrijventerrein in een gebied aanleiding
voor een bezinning op de bestuurlijke organisatie is. Hiermee ben ik het eens.
Ik vind het dan ook onjuist dat er termen bij worden gehaald die op zichzelf
niet doorslaggevend kunnen zijn en ook geen heldere criteria in getallen bieden.
Het blijven vage, discutabele termen. Daarom heb ik er bezwaar
tegen dat deze als onderbouwing voor dit verstrekkende voorstel worden gebruikt.
Wat dit betreft zet ik alledrie de termen op één lijn.De ruimtenood van Deventer is er; dat is duidelijk. Ook in historisch
perspectief is deze altijd een discussiepunt geweest. Ik sprak al over de
voorgeschiedenis. Ik herinner mij dat er vele jaren geleden ook discussie
is geweest over een IJsselsprong van Deventer, tot voor de Raad van State
toe. Deventer is een stad die door haar fysieke ligging in de knel is gekomen,
en daar moet iets aan gebeuren. Hiervoor moet je uitgaan van een zoveel mogelijk
getalsmatige, duidelijke onderbouwing van de behoefte. Op grond van de vele
correspondentie die ons vanuit Deventer en Diepenveen bereikt heeft, constateer
ik dat doorslaggevende getallen er in feite niet zijn. Ik wijs op de OTB-rapportages
en datgene wat prof. Priemus naar voren heeft gebracht. Deze leveren er geen
onderbouwing voor dat Deventer en Diepenveen integraal moeten worden samengevoegd
en dat ook Bathmen hierbij moet worden betrokken.Er is nog een andere zaak. Voor onze fractie is het van groot belang dat
er in 1994 een convenant tussen de gemeenten Deventer en Diepenveen is gesloten.
Dit convenant is uitgewerkt in de kaderregeling ruimtelijke ordening Deventer
en Diepenveen. Hierin zijn afspraken gemaakt over de manier waarop Diepenveen
tegemoetkomt aan de ruimtelijke knelpunten van Deventer, op zich een lofwaardig
streven. Dit gegeven werpt een merkwaardig licht op het voorstel, waarin staat
dat voor de ruimtenood van Deventer de hele gemeente Diepenveen moet worden
ingelijfd. Het is wat wrang dat de gemeente Diepenveen in de stukken, overigens
zeer terecht, wordt geprezen voor de constructieve opstelling in het verleden,
maar dat de opheffing van de gemeente kennelijk de beloning voor dit constructieve
gedrag is. Hiermee heeft mijn fractie veel moeite.Ik hoorde de heer Hoekema uitvoerige complimenten aan Overijssel uitspreken
voor de voorbereiding. Ik wijs er wel op dat de gemeente Diepenveen gemeend
heeft een beroep op de commissie-Van Splunder te moeten doen, en dat deze
commissie van oordeel was dat de voorbereiding niet in alle opzichten even
zorgvuldig was. Ik heb hierover ook een opmerking in het verslag gemaakt.
De staatssecretaris heeft dit oordeel tot mijn spijt terzijde gelegd. Uit
de voorgeschiedenis blijkt dat de zorgvuldigheid niet volledig tot haar recht
is gekomen. Dit vind ik jammerlijk. Diepenveen is eigenlijk in de knel gekomen,
ook bestuurlijk. Misschien is dit een gevolg van de hele voorgeschiedenis,
maar het doet geen recht aan de feiten.Voorzitter! Even teruggaande naar de afspraken tussen Deventer en Diepenveen,
is het voor mijn fractie niet duidelijk waarom de overdracht van daarin bedoelde
gebieden aan Deventer niet voldoende mogelijkheden zou bieden voor de ruimtenood
van Deventer. Wij zijn allerminst overtuigd van de noodzaak om de hele gemeente
Diepenveen aan Deventer toe te voegen. Het is niet weersproken dat het overwegend
landelijke karakter van Diepenveen – behalve dan de zogenaamde convenantsgebieden –
een karakter dat volgens de huidige ruimtelijke planning grotendeels gehandhaafd
moet blijven – denk aan de landgoederen en denk ook aan het agrarisch
gebied – met zich brengt dat daar geen oplossing voor Deventer ligt
en ook niet kan liggen, in de zin van verdere verstedelijking en ontwikkeling
van bedrijventerreinen. Ik vind niet overtuigend aangetoond dat, ook al heb
je oog voor de problemen van Deventer en al zal daar iets in de sfeer van
gebiedstoevoeging moeten gebeuren, daarom de hele gemeente Diepenveen zou
moeten worden opgeofferd.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Mag ik de heer Van den Berg vragen of hij hiermee wil aangeven
dat hij een splitsing van de gemeente Diepenveen voorstaat? Hoe denkt hij
dan over de samenhang in de totale gemeente Diepenveen?De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik ben helemaal niet toe aan een splitsing van
Diepenveen. Ik heb het gehad over grenscorrecties. Mijn vraag is nu in eerste
instantie waarom de grenscorrecties ten aanzien van de convenantsgebieden
niet toereikend zouden zijn voor de oplossing van de ruimtenood van Deventer.
Dat vind ik vanuit een knelpuntenbenadering de eerste vraag die gesteld moet
worden, en die vraag is tot nu toe niet overtuigend beantwoord. Ik begrijp
waarop mevrouw Assen doelt: zij doelt waarschijnlijk op een eventuele splitsing
tussen het oostelijk en westelijk deel van de gemeente Diepenveen, maar dat
is voor mij op dit moment, in deze fase van de discussie, niet aan de orde.Mevrouw Assen (CDA):Voor u is het dus voldoende – althans, vermoedelijk voldoende –
dat de convenantsgebieden in werking blijven? U vindt dat daarmee ook de ruimtenood
voor Deventer wordt opgelost?De heer Van den Berg (SGP):Dat is mijn stelling tot hier toe, mevrouw de voorzitter. Ik heb tot nu
toe niet gehoord – het is althans niet overtuigend aangetoond –
dat dit niet toereikend zou zijn. Dat is de eerste vraag die gesteld moet
worden.Voorzitter! Daarmee ben ik bij de positie van de gemeente Bathmen gekomen.
Ik moet u zeggen dat mijn fractie – het zal uit het voorgaande duidelijk
geworden zijn – absoluut niet overtuigd is van de noodzaak Bathmen aan
Deventer toe te voegen. Dit gebied, met een landelijk karakter dat absoluut
zo moet blijven, kan voor de knelpunten van Deventer – daar heb ik net
al het een en ander over gezegd – in onze ogen geen toegevoegde waarde
hebben. Het is ook uit een oogpunt van samenhang, waarbij ik mede kijk naar
de functies van het gebied – het landschappelijke karakter, het agrarische
karakter, de ruimtelijke functies op regionale schaal –, volstrekt niet
voor de hand liggend om de gemeente Bathmen bij Deventer te voegen. Ik vind
het absoluut onjuist, als ik nu hoor dat fracties die het amendement van de
heer Kamp ondertekend hebben, het op z'n minst openlaten om dat op termijn
alsnog te doen, zelfs binnen 25 jaar. Dan zijn we, zo vind ik, op een absoluut
verkeerde manier bezig met gemeentelijke herindeling. Ik meen dat we juist
gezegd hebben: laten we nu toch oplossingen kiezen die duidelijk zijn en die
ook voor een zekere termijn, waarbij 25 jaar is genoemd, helderheid bieden.
Dan vind ik het absoluut onjuist, ook naar betrokken gemeenten toe, allerlei
openingen te maken om daar toch, zelfs binnen die termijn, nog weer over te gaan praten. Waar zijn we dan mee bezig, voorzitter.Mevrouw Liemburg (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Misschien komt de heer Van den Berg er nog op,
maar ik stel toch alvast maar de vraag. Vindt hij dat de gemeente Bathmen
zelfstandig kan blijven voortbestaan?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Daar kom ik zo op in mijn inbreng, want ik heb nu eerst gesteld
wat ik vanuit de problematiek van Deventer gezien al of niet nodig vind. Ik
kom dan dadelijk op de vraag wat er voor Bathmen nog nodig zou moeten zijn.Mevrouw de voorzitter! Ik heb al gezegd bij interruptie – dat hoef
ik dus niet uitgebreid te herhalen – dat ik het amendement van de collegae
Kamp c.s. aan de ene kant in die zin toejuich, dat Bathmen in ieder geval
op dit moment uit het wetsvoorstel is. Ik zou het niet juist vinden –
ik hoor de heer Kamp daar graag nog over – als dat alleen maar betekent
dat voor een beperkte periode deze oplossing is gekozen en dat men, met andere
woorden, toch weer de mogelijkheid opent om ook binnen beperkte tijd Bathmen
bij Deventer te voegen. Immers, waar zijn we dan nu mee bezig?Ik heb bij interruptie al in de richting van de heer Hoekema gezegd dat
ik het ook inconsistent vind om te zeggen dat je alles gaat heroverwegen en
dat alles weer in discussie moet komen, maar dat je op dit moment Oxerveld
al naar Deventer overbrengt. Dat vind ik in deze benadering absoluut niet
begrijpelijk en op zichzelf ook niet juist. Ik heb er in het verslag op gewezen
dat mijn fractie erg beducht is voor een ontwikkeling van bedrijventerreinen
volgens een assenbenadering via de snelwegen. Ik meen dat wij dan in ons land
niet op een goede manier bezig zijn met de ruimtelijke ordening, maar dat
je veel meer moet concentreren. Wij hebben toch ook visies op de compacte
stad en op regionale bedrijventerreinen. Een uitwaaiering van bedrijventerreinen
langs assen volgens onze snelwegen vind ik een zeer ongewenste ontwikkeling.
De staatssecretaris erkent dat overigens in de stukken, maar wij zijn er wel
op deze manier mee bezig.De vraag is hoe het verder moet gaan met Bathmen. Ik heb nooit uitgesloten
dat de gemeente Bathmen zelfstandig kan voortbestaan. Er is in deze discussie
een knelpunt Deventer, maar van een knelpunt Bathmen is mij nog nooit iets
gebleken. Dat zou betekenen dat Bathmen alleen maar wordt opgeofferd ter oplossing
van het knelpunt Deventer, terwijl ik eerder heb uiteengezet dat het daarvoor
geen oplossing kan bieden. Ook dat is een heel merkwaardige situatie.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De heer Van den Berg is als het ware roomser dan de paus,
al moet ik die vergelijking misschien niet maken. Hij zegt dat Bathmen zelfstandig
kan voortbestaan, maar Bathmen vindt dat zelf geen reële optie. Hoe kan
hij pleiten voor een optie waar de gemeente zelf niet meer in gelooft?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik zal op dit moment maar niet ingaan op de pikante vergelijking
van de heer Hoekema; dat kunnen wij bilateraal nog wel eens bespreken. Ik
weet dat de gemeente die optie niet heeft. Ik was ook nog niet uitgesproken.
Ik heb hier geen klemmend pleidooi gehouden voor een blijvende zelfstandigheid
van Bathmen. Ik heb alleen gezegd dat er in mijn ogen geen knelpunten zijn
waardoor dat niet mogelijk zou zijn. Overigens plaats ik er altijd wat kanttekeningen
bij als gemeenteraden zeggen dat zij niet zelfstandig kunnen blijven. Vaak
zit er toch een zekere vrees achter voor een bepaalde filosofie, voor een
vaak indirecte dwang via getalsmatige benaderingen. Als je op de man af zou
vragen of die gemeenten zelf vinden dat zij goed functioneren en dat de situatie
zo kan blijven, dan zouden zij volmondig "ja" zeggen. Maar goed, laat ik er
nu even van uitgaan dat Bathmen op langere termijn niet zelfstandig kan blijven,
wat voor mij niet is bewezen.Het is voor mij absoluut geen oplossing dat Bathmen bij Deventer komt,
nu niet en in de toekomst niet. De ruimtelijke samenhangen geven daar absoluut
geen indicatie voor. Er zijn verschillende opties. Ik heb met veel waardering
kennisgenomen van de buitengewoon goed gebrachte visie op samenvoeging van
Gorssel en Bathmen. Er zijn zeker ook ruimtelijke argumenten voor. Het is
op dit moment geen primaire optie voor mij, omdat ik helemaal niet van mening
ben dat Gorssel in het geding behoeft te komen. In mijn ogen kan Gorssel de
boontjes goed zelf doppen en heeft deze gemeente geen versterking met andere
gemeenten nodig. Afgezien daarvan moet naar het oordeel van mijn fractie een
optie Bathmen-Holten op zijn minst zeer serieus worden overwogen, gelet op
de ruimtelijke samenhangen. Een van mijn bezwaren tegen de gang van zaken
nu is dat de samenhang met het aanliggende voorstel voor Twente hier niet
aan de orde is en in feite ook niet ter discussie kan staan. In het verslag
heeft mijn fractie er ook opmerkingen over gemaakt. Maar gezien de samenhangen
in het betrokken gebied en gelet op de ruimtelijke taakstellingen op regionale
schaal, landschappelijk, agrarisch, enzovoorts, ligt de optie Bathmen-Holten
zeer voor de hand. Ik weet heel goed dat Holten daar om bestuurlijke redenen
op dit moment nee tegen zegt, maar in een nieuwe situatie met nieuwe overwegingen
sluit ik niet uit dat andere visies zullen doordringen. Ik vind dus dat deze
optie heel wel overwogen kan worden. Op geen enkele wijze wil ik wat Bathmen
betreft voorsorteren, in welke richting dan ook. Ik doe slechts de duidelijke
uitspraak dat de gemeente niet bij Deventer moet worden gevoegd, nu niet en
in de toekomst niet.Mevrouw Liemburg (PvdA):In een eerdere fase van zijn betoog heeft de heer Van den Berg de begrippen
bestuurskracht, draagvlak en samenhang enigszins gerelativeerd, omdat heel
moeilijk cijfermatig is te onderbouwen wat ze allemaal inhouden. Het betoog
dat hij nu houdt, komt mij heel vrijblijvend voor. Immers, juist omdat de
zaken zo moeilijk cijfermatig hard te maken zijn, hebben wij in dit land bepaalde
procedures en afspraken over de manier waarop wij met elkaar omgaan. De heer
Van den Berg zegt: zó zou het kunnen en zó ook. Van achter de
tekentafel gezien spreekt dat zeer aan, maar wij kunnen niet voorbijgaan aan
de discussie die in het gebied al heeft plaatsgevonden.De heer Van den Berg (SGP):Deze interruptie begrijp ik absoluut niet. Wij hebben het niet over Holten.
Dat is juist een van mijn grote bezwaren. In feite hebben wij het ook niet
over Gorssel. Als het allemaal tegelijk voorgelegen had, hadden
wij een duidelijke discussie kunnen voeren over de toekomst van Bathmen. Mevrouw
Liemburg mag mij geen vrijblijvendheid verwijten. Voorzover al sprake zou
zijn van vrijblijvendheid, is zij inherent aan de wijze van procederen met
deze voorstellen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wij zijn niet bij nul begonnen, wij hebben te maken met een ontwerpregeling
van de provincie Overijssel. Tijdens die procedure zijn de varianten die de
heer Van den Berg noemt wel degelijk aan de orde geweest.De heer Van den Berg (SGP):Dat is waar, maar in de procedure zijn ze uit elkaar getrokken in de tijd.
De wetgever moet in samenhang kunnen beslissen. Ik begrijp niet welke kant
mevrouw Liemburg uit wil. Wil zij bindende uitspraken gaan doen over de verdere
toekomst van Bathmen? Dat kan niet in het kader van deze procedure. Ik zou
het buitengewoon onjuist vinden.Mevrouw Liemburg (PvdA):Waar ik bezwaar tegen heb in uw redenering, is dat u net doet alsof allerlei
varianten niet onder ogen zijn gezien. In het provinciale voortraject is het
samengaan van Bathmen en Holten expliciet aan de orde geweest. Er zijn argumenten
gegeven om op die lijn niet door te gaan. Datzelfde geldt voor het overschrijden
van de grens tussen Gelderland en Overijssel. In een vroege procedure is daarvan
afgezien. Als wij in de Kamer al het provinciale werk gaan overdoen, duren
dergelijke processen heel lang. Voortdurende onzekerheid lijkt mij het allerergste
wat het gebied kan overkomen.De heer Van den Berg (SGP):Tegen deze redenering maak ik groot bezwaar. Natuurlijk zijn deze modellen
in eerdere fasen aan de orde geweest, maar het is de wetgever die beslist.
Dat kan niet anders. De wetgever moet een beslissing kunnen nemen. Wij mogen
niet in een keurslijf worden gedwongen door de procedure die de provincie
heeft gekozen. Dat zou ons de mogelijkheid ontnemen om bepaalde varianten
te beoordelen. Ik kan niet anders dan er vrijblijvend – dat woord heb
niet ik, maar heeft mevrouw Liemburg gebruikt – over praten, omdat het
kader waarin ik zo'n besluit moet nemen, niet voorligt. Het is een gevolg
van de gekozen procedure.Mevrouw Liemburg (PvdA):Natuurlijk hebben wij het recht om beslissingen te nemen die wij goed
vinden. Ik vraag de heer Van den Berg echter welke waarde hij de besluitvorming,
de afweging van belangen op provinciaal niveau, bij zijn standpuntbepaling
toekent.De heer Van den Berg (SGP):Die besluitvorming is belangrijk. Ik hecht aan voorbereiding van de besluitvorming
van onderop. De wetgever kan echter alleen beslissingen nemen in een kader
dat zich leent voor het nemen van dergelijke beslissingen. Dat kader ligt
hier niet voor. Ik vind dat wij absoluut niet de kant op moeten van gemeentelijke
herindeling bij motie. Dan had de regering moeten zorgen voor een kader inclusief
aangrenzende gebieden, waarin wij dit soort besluiten hadden kunnen nemen.
Verder kunnen wij als wetgever niet gaan.De heer Hendriks:Naar aanleiding van uw zeer consistente verhaal wil ik een vraag stellen.
Bent u het met mij eens dat het zinvol kan zijn dat wij in een debat als dit
ons gaan richten op de provinciale besluiten? Daar valt toch ook wel eens
kritiek op uit te oefenen?De heer Van den Berg (SGP):Daar is zeker wel eens kritiek op uit te oefenen, maar daar gaat het vandaag
niet over. Niet voor niets nemen wij hier de eindbeslissing. Wat voorligt,
is inderdaad de resultante van besluitvorming op provinciaal niveau, al of
niet gewijzigd door de staatssecretaris. De discussie die wij de afgelopen
jaren veelvuldig hebben gevoerd, is dat dit, met respectering van eenieders
verantwoordelijkheid, ons alle ruimte laat voor eigen afwegingen. Misschien
weet u dat in het verleden is gesproken over de vraag of de Kamer alleen marginaal
zou mogen toetsen. Ik heb daar altijd afstand van genomen. Zolang wij vinden
dat gemeentelijke herindeling bij wet moet plaatsvinden, heeft de wetgever
de volle vrijheid en verantwoordelijkheid voor het maken van de eigen afweging.
Tegen mevrouw Liemburg zeg ik dat daarbij niet behoeft te worden overgedaan
wat op lokaal of regionaal niveau is gebeurd. Maar wij hebben wel de vrijheid
om onze eigen afwegingen te maken, juist in dat bredere verband. Het zal mevrouw
Liemburg aanspreken dat ik het onjuist vind dat als een provincie bewust niet
verder wil gaan dan de provinciegrenzen, de Kamer dan oplossingen binnen één
provincie moet vinden. Dan hebben wij juist een bredere, grensoverschrijdende
verantwoordelijkheid, die wij nu door het voorstel niet volledig kunnen waarmaken.
Dat geeft deze onzekere en onduidelijke situatie, wat ik ook vanuit een andere
invalshoek betreur.Mijn inhoudelijke bezwaren tegen het wetsvoorstel zijn voldoende over
het voetlicht gekomen. Samenvattend komt een en ander op het volgende neer.
Wij hebben oog voor de problematiek van Deventer. De door de regering gekozen
oplossing is wat ons betreft echter veel te grootschalig. Voor ons is de noodzaak
van opheffing van de gemeente Diepenveen niet aangetoond. Waarom kan niet
worden volstaan met grenscorrectie op basis van de convenantsgebieden? De
voorliggende oplossing voor Bathmen is in ieder geval een volstrekt onjuiste.
Op zich zijn wij het eens met het uit het wetsvoorstel halen van de gemeente
Bathmen, maar dan integraal, om in de toekomst verder in relatie met andere
gebieden te bezien hoe verder moet worden gegaan.Gisteren hebben wij in het kader van de Bommelerwaard uitvoerig gesproken
over het onderwijs. Mijn fractie heeft in het verslag van dit wetsvoorstel
gevraagd naar de situatie in Bathmen. Heb ik het goed begrepen dat als gevolg
van dit voorstel, als het onverhoopt mocht doorgaan – dat wordt wellicht
anders, zeker voor Bathmen – geen scholen behoeven te worden opgeheven?
Ik hoor daar graag een duidelijk antwoord op.De locatie Epse-Noord volgt een andere procedure, wat een complicatie
betekent. Ik blijf met de vraag zitten hoe het precies zit met de regionale
bedrijvenontwikkeling bij Apeldoorn, de Kar genaamd. Acht de staatssecretaris
op meer punten in de stedendriehoek grootschalige bedrijventerreinontwikkeling
wenselijk? Kan de Kar de noodzaak van bovenlokale bedrijvenvestiging niet
opvangen?Positief is dat de staatssecretaris erkent dat corridorontwikkeling langs
 de A1 niet wenselijk is. Maar in dit verband begrijp ik absoluut
niet waarom een eventueel tracé van de noordoosttak van de Betuweroute
als argument wordt aangevoerd voor bedrijvenvestiging bij Bathmen. Ik zie
daarbij af van de hele discussie over die tak, waarover wij nog apart zullen
praten. De vraag is hoe realistisch dit allemaal is in het licht van de ontwikkeling
van de vervoersperspectieven. Ik vind het zeker niet realistisch om te veronderstellen
dat daar ter plaatse een knooppunt voor goederenvervoer per spoor komt te
liggen. Deze koppeling komt mij wonderlijk en niet realistisch over.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! Alvorens in te gaan op het wetsvoorstel tot samenvoeging
van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen, is het goed om nog even
kort aan te geven wat de toetsingscriteria zijn die mijn fractie hanteert
bij gemeentelijke herindeling.Het eerste is dat gemeenten het lokale takenpakket, dat ten minste zo
groot moet zijn als het nu is, volwaardig moeten kunnen uitvoeren, zonder
daarbij afhankelijk te zijn van de regionale hulpstructuren. Dat heeft gevolgen
voor de schaal van de gemeenten, waarbij moet worden voorkomen dat gemeenten
in het landelijke gebied qua oppervlakte te groot gaan worden. Ons adagium
is: zo groot als nodig en zo klein als mogelijk.Het tweede criterium is dat gemeenten met een centrumfunctie die functie
goed moeten kunnen uitvoeren. Dat houdt in dat zij bij voorkeur voor een lange
periode, tot zo'n 25 jaar, op eigen grondgebied moeten kunnen beschikken over
voldoende locaties voor bedrijfsvestiging en voor woningbouw. Die concentratie
van bedrijfsvestiging en woningbouw maakt het de gemeenten mogelijk als regionale
economische trekker te functioneren. Dat beperkt de mobiliteit, schept de
voorwaarden voor kwaliteitsverbetering van het dan niet dichtslibbende landelijke
gebied. Ingeval van ruimtenood van een centrumgemeente komt eerst aan de orde
een grenscorrectie en pas als die onvoldoende soelaas biedt, herindeling.Het derde criterium is dat geen reden voor een gemeentelijke herindeling
is dat de inwoners van buurgemeenten voor een deel gebruik maken voorzieningen
van een centrumgemeente. Wij houden met de financiële gevolgen daarvan
al rekening bij de verdeling van het Gemeentefonds. Evenmin een reden is dat
een centrumgemeente met meer inwoners beter op de kaart zou komen te staan.
Het landelijke gebied, ook dat rond een centrumgemeente, heeft voor de VVD-fractie
zijn eigen waarde en wordt door ons niet als afgeleide van een stedelijk gebied
gezien of als stedelijke voor- of achtertuin.Het vierde criterium is dat de bestuurscultuur in het landelijke gebied
anders is dan die in een stad. Wij moeten voorkomen dat de burgers vervreemden
van het overheidsbestuur dat het dichtst bij hen hoort te staan. De VVD-fractie
geeft er daarom de voorkeur aan om ingeval van een herindeling waarbij een
kleinere gemeente niet nodig is om de ruimtenood van een stad op te lossen,
zo'n gemeente deel te laten uitmaken van een grotere landelijke gemeente.Het vijfde is dat om bestaande verbanden binnen een gemeenten die in de
loop van vele decennia zijn gegroeid, zoveel mogelijk intact te laten, bij
herindeling bij voorkeur uitgegaan moet worden van ongedeelde gemeenten.Het zesde en laatste criterium is dat gemeentelijke herindeling altijd
maatwerk is.Op grond van die uitgangspunten zullen wij tot een beoordeling komen van
het wetsvoorstel van de regering voor Deventer, Diepenveen en Bathmen. De
afwegingen die provinciale staten van Overijssel tot hun ontwerpregeling hebben
geleid en de regering tot haar voorstel, zijn van ons van groot belang, ook
omdat de uitkomst daarvan gelijkluidend is.De ruimtenood van Deventer heeft al in de jaren zestig, zeventig, 1974
en 1993 ertoe geleid dat grotere of kleinere gedeelten van Diepenveen zijn
toegevoegd aan Deventer. Nu dreigt anno 1998 wat betreft bedrijfsvestiging
weer ruimtenood. De huidige voorraad en de potentiële voorraad bedrijventerreinen
in Deventer op dit moment is met 40 ha netto te beperkt, zelfs als wij rekening
houden met Apeldoorn-Oost. Het zeer gunstig gelegen terrein Apeldoorn-Oost
is van belang voor de hele provinciegrensoverschrijdende regio Apeldoorn,
Deventer, Zutphen en zal in beperkte mate ook de vraag naar bedrijventerreinen
in Deventer kunnen opvangen. Maar Apeldoorn-Oost is relatief kleinschalig
van opzet, van regionale exploitatie is geen sprake en op dit punt blijkt
niets van enige samenwerking tussen de provinciebesturen van Gelderland en
Overijssel. Het is daarom onvermijdelijk dat nu voor Deventer het oog valt
op een bedrijventerrein in de Baarler Hoek, langs het Overijssels Kanaal,
een terrein van 55 ha netto, waarvan 30 ha op het grondgebied van de gemeente
Diepenveen ligt en dat het oog valt op een bedrijventerrein in Epse-Noord,
ook 55 ha en nu onderdeel van de gemeente Gorssel. Anders dan de staatssecretaris,
verwachten wij dat Deventer met dit geheel van de bestaande en de potentiële
voorraad, een stukje van het gebied Apeldoorn-Oost, het gebied in de Baarler
Hoek en het gebied in Epse-Noord, 25 jaar uit de voeten zal kunnen. Daarbij
overwegen wij dat het bedrijventerrein langs het Overijssels Kanaal nog aanmerkelijk
uitgebreid kan worden.Anno 1998 is er voor Deventer geen direct zicht op ruimtenood wat de woningen
betreft. Deventer kan nog zo'n tien tot vijftien jaar uit de voeten in de
Vijfhoek en in binnenstedelijke locaties. Dan komt de gemeente Diepenveen
echter weer in beeld, nu met de locatie Steenbrugge.De heer Van den Berg (SGP):Ik wil een klein stapje terug maken. Ik heb met belangstelling het betoog
van de heer Kamp op het punt van de bedrijventerreinen gevolgd, maar tegen
de achtergrond van zijn amendement begrijp ik niet helemaal waarom hij juist
met het oog op de mogelijke ontwikkeling van bedrijventerreinen nu al een
stukje Bathmen aan Deventer wil toevoegen. Dat past toch niet in die benadering?De heer Kamp (VVD):Ik ben een benadering aan het opbouwen en nu komt de heer Van den Berg
mij zeggen dat mijn amendement niet in die benadering past. Ik stel hem voor
om met het geduld dat hem vaak kenmerkt af te wachten voor welke benadering
ik kies en dan pas te concluderen of ik op het punt dat hij zojuist
aansneed volledig ben geweest.De heer Van den Berg (SGP):Dat wil ik uiteraard graag doen, maar ik meende dat hij het hoofdstuk
bedrijventerreinen had afgesloten en over was gegaan naar de woningbouw. Daarom
stelde ik deze vraag op dit moment.De heer Kamp (VVD):Ik kan de heer Van den Berg verzekeren dat ik op dat punt nog terugkom.Voorzitter! Ik heb gesproken over de ruimtenood die er in 1998 voor Deventer
niet direct bestaat als het gaat om woningen. Ik heb gezegd dat Deventer de
eerste tien tot vijftien jaar uit de voeten kan met de Vijfhoek en met binnenstedelijke
locaties en dat vervolgens de gemeente Diepenveen weer in beeld komt, dan
met de locatie Steenbrugge. Nog weer zo'n vijf jaar later komt de volgende
locatie op Diepenveens grondgebied in beeld: Wechelermars of Steenbrugge-Noord.
De VVD-fractie is van mening dat de woningbouwprognoses voor Deventer, waarop
de regering zich baseert, aan de wat hoge kant zijn. Maar toch kunnen ook
wij op grond van de huidige gegevens niet anders concluderen dan dat naar
redelijke verwachting Diepenveens grondgebied binnen 25 jaar nodig zal zijn
voor Deventer woningbouw en dat de locatie Steenbrugge, die in een convenant
is betrokken, alleen daarvoor niet voldoende is.Het is natuurlijk mogelijk het grondgebied van de gemeente Diepenveen
dat Deventer nodig zal hebben, toe te blijven wijzen door middel van grenswijzigingen,
net zoals dat de afgelopen 40 jaar al vier keer eerder is gedaan. Maar de
reeds bestaande verstrengeling van de kernen Deventer, Schalkhaar en Diepenveen
wordt dan echter problematisch. Een optimale stedenbouwkundige ontwikkeling
in het huidige grensgebied van de gemeenten Deventer en Diepenveen is slechts
mogelijk onder de regie van één lokaal overheidsbestuur. Dat
leidt ons tot de conclusie dat ingestemd moet worden met het voorstel om de
twee gemeenten samen te voegen. Overwogen zou nog kunnen worden om het oostelijk
deel van de gemeente Diepenveen niet bij Deventer te voegen. Dat landelijke
gebied is niet nodig voor de uitbreiding van Deventer, maar opsplitsing van
Diepenveen zou het verbreken tot gevolg hebben van een aantal bestaande verbanden
waar ik bij mijn criteria al op doelde. Wij komen op dit punt tot de conclusie
dat er onvoldoende aanleiding is om af te wijken van de keuze van provinciale
staten van Overijssel en van de regering om de gemeente Diepenveen in haar
geheel met Deventer samen te voegen.Dan kom ik op het gebied Epse-Noord. Terecht is de staatssecretaris in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel ingegaan op de procedure die
separaat gestart is om van Epse-Noord een bedrijventerrein voor Deventer te
maken. De staatssecretaris zal te zijner tijd een besluit terzake moeten nemen.
Een wetsvoorstel waarover de Kamer zich zal moeten uitspreken, is niet nodig.
De VVD-fractie stelt met instemming vast dat de staatssecretaris van mening
is dat om nadelige effecten voor het dorp Epse te voorkomen, er een zeer ruime
buffer tussen het bedrijventerrein en de woonbebouwing moet komen en dat overlast
verder voorkomen moet worden door een adequate milieuzonering van het bedrijventerrein.
De VVD-fractie is van mening dat de zeer ruime buffer waar de staatssecretaris
over spreekt, onderdeel van de gemeente Gorssel uit moet blijven maken en
niet moet bestaan uit weiland, maar uit een bosgebied, passend bij Epse. Als
de staatssecretaris die mening deelt en dat vandaag ondubbelzinnig kan bevestigen,
zal de VVD-fractie een besluit om Epse-Noord als bedrijventerrein deel van
de gemeente Deventer te laten uitmaken in beginsel positief tegemoet treden.Voorzitter! Vervolgens kom ik bij Bathmen. Na samenvoeging van Deventer
en Diepenveen is er geen sprake meer van ruimtenood voor Deventer. De gemeente
Bathmen is niet nodig voor woningbouw of voor bedrijfsvestiging ten behoeve
van de stad. Voor bedrijfsvestiging houdt Deventer nog de locatie Oxerveld
ten oosten van het landgoed Oxe in reserve. Wij vinden dat ook belangrijk
voor Deventer. Deventer moet keuzes kunnen maken, als dat mogelijk is. De
locatie Oxerveld is een onderdeel van die mogelijke keuzes. Als Oxerveld over
enkele tientallen jaren inderdaad voor bedrijfsvestiging in beeld moet komen,
ligt deze locatie weliswaar grotendeels op het grondgebied van Deventer, maar
voor een stukje op het grondgebied van de gemeente Bathmen. Het is goed dat
Deventer de hele locatie integraal kan bekijken. Daartoe zal dat stuk van
de gemeente Bathmen waartoe die 80 ha behoren die nu op het grondgebied van
Bathmen liggen, toegevoegd kunnen worden aan de gemeente Deventer. Op die
wijze kunnen wij bereiken dat de toekomstwaarde van het herindelingsbesluit
dat we nu gaan nemen, verder vergroot wordt.De heer Hendriks:Collega Kamp heeft het over een reserveterrein Oxerveld. Is hij ervan
op de hoogte dat wat hij nu beoogt, lijnrecht in strijd is met de strategie
van de huidige minister van VROM? Zij is het met mij eens dat wij moeten zorgdragen
voor een compacte benadering van de huidige industrie. Deze moet gedwongen
worden om optimaal gebruik te maken van de uitbreiding die nu vigeert. Als
we nu al reserves gaan aanreiken, zoals hij doet, krijgen wij een contradictie
in de regering, misschien wel een conflict.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie is van mening dat de potentie van een verkeersader
als de A1 benut moet worden, en wel op de wijze zoals de provincie Overijssel
dat doet. Dat betekent zoveel mogelijk geconcentreerd rond knooppunten, zoals
Deventer. Op Deventer grondgebied ligt nu het terrein Oxerveld. Deventer moet
dat dus kunnen bekijken. Wij vinden dat dan de hele locatie bekeken moet worden,
inclusief het stukje van de locatie op het grondgebied van de gemeente Bathmen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Twee vragen. Sluit de heer Kamp ook voor de langere termijn
uit dat Bathmen bij Deventer gevoegd wordt? Hij zegt dat het nu niet nodig
is. Mevrouw Liemburg en de heer Hoekema hebben daar duidelijke uitspraken
over gedaan. Ik zou ook graag zijn mening vernemen. Verder hoor ik hem zeggen
dat Oxerveld over enkele tientallen jaren wellicht in beeld kan komen voor
bedrijfsvestigingen. Nu wordt het wel heel grijs! We spreken bij herindeling
over een termijn van 25 jaar waarin een gemeente uit de voeten moet kunnen.
De heer Kamp zegt van Bathmen: op korte termijn liever niet; time-out.
Ik hoor op dat punt graag zijn antwoord. Voor Oxerveld spreekt hij echter
over: wellicht over enkele tientallen jaren. Hij heeft het in de schriftelijke
voorbereiding over in ieder geval na het tweede decennium – dus 2020
of 2030 – van de volgende eeuw. Waarom wil hij bij dit amendement nu
alvast zo graag regelen dat Oxerveld wellicht ooit die functie zal gaan krijgen
voor Deventer? Ik begrijp dat werkelijk niet.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Ik wil graag op iedere vraag reageren. Op de eerste vraag
"Bathmen time-out" en "wat moet er precies met Bathmen gebeuren", wil ik straks
graag ingaan. In het verband van mijn betoog ga ik nu op de tweede vraag in.
Enkele tientallen jaren begint bij mij bij 20 jaar, dus misschien tegen het
eind van de periode van 25 jaar. Ik vind dat een stad als Deventer voldoende
ruimte moet hebben. Zij moet echter, als dat mogelijk is, redelijkerwijs keuzes
kunnen maken, zeker als het gaat om het eigen grondgebied. Ik vind dus dat
aan het eind van die periode van 25 jaar, misschien na een periode van 20
jaar vanaf nu, de hele locatie Oxerveld bekeken moet kunnen worden. Ik vind
het belangrijk dat dan ook het stukje dat nu deel uitmaakt van Bathmen, daarbij
betrokken kan worden.De heer Rouvoet (RPF):U zegt dat u op die andere vraag nog terugkomt, maar die vraag of Bathmen
op langere termijn ook nog in beeld komt, hangt hier natuurlijk wel mee samen.
Misschien kunt u daar toch nog iets over zeggen. Dit hangt natuurlijk wel
samen met de strekking van uw amendement dat alleen op het puntje van Oxerveld
afwijkt van het amendement dat er al lag van collega Assen, mijzelf en mevrouw
Varma.De heer Kamp (VVD):Ik heb net aangegeven waarom het afwijkt van het amendement van mevrouw
Assen, uzelf en de medeondertekenaars. Dat verschil is Oxerveld. Wij hoeven
daar niet op in te gaan. Op het andere punt zal ik zo nog ingaan. U kunt dan
bekijken of dat voldoende is.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Ik sluit hierop aan. De heer Kamp heeft, als ik hem goed beluisterd
heb, gezegd dat een van de uitgangspunten van de VVD is, gemeenten ongedeeld
te betrekken bij herindeling. Waarom is hij dan inconsistent wat Bathmen betreft?
Waarom tekent hij dan niet voluit het amendement van CDA, GPV en GroenLinks?
Verder lijkt, zoals de heer Rouvoet ook al heeft opgemerkt, tientallen jaren
reserveterrein voor bedrijventerrein mij wel heel erg lang. Ik zou daar toch
graag nog wat duidelijkheid over hebben. Op welk moment denkt de heer Kamp
dan dat "tientallen jaren" ingaat? Wat heeft de heer Kamp voor ogen met de
rest van Bathmen? Zegt hij, evenals de medeondertekenaars, dat het uitstel
van executie is voor Bathmen?De heer Kamp (VVD):Voor de rest van Bathmen geldt hetzelfde als ik in mijn reactie op de
vorige interruptie heb gezegd. Ik ga niet meer in op de periode van enkele
tientallen jaren, want dat heb ik al drie keer gedaan.Mevrouw Assen is kennelijk naar dit debat gekomen met het woord "inconsistent"
in haar hoofd en zij brengt dat iedere keer naar voren.Mevrouw Assen (CDA):Ik ben heel consistent. U heeft met z'n drieën het amendement ondertekend.
Ik stel dus alle ondertekenaars dezelfde vraag. Dat lijkt mij heel consistent.De heer Kamp (VVD):Ik heb de algemene criteria aangegeven die de VVD-fractie hanteert. Ik
heb ook aangegeven dat het belangrijk is dat het landelijke gebied landelijk
bestuurd wordt en dat de centrumgemeente uit de voeten kan. Als dat niet het
geval is, moet eerst een grenscorrectie worden overwogen. Als die niet voldoende
is, moet er naar een herindeling gekeken worden. De centrumgemeente Deventer
kan niet uit de voeten. Ik heb ten aanzien van Diepenveen aangegeven waarom
er niet met een grenscorrectie volstaan kan worden en er tot herindeling van
de gehele gemeente overgegaan moet worden. Ten aanzien van Bathmen kan wel
degelijk volstaan worden met een zeer kleine, ondergeschikte grenscorrectie,
waarbij het overgrote deel van de gemeente blijft bestaan. Er hoeft dus niet
overgegaan te worden tot een herindeling van de gehele gemeente Bathmen.Wat het medeondertekenen van het amendement van mevrouw Assen betreft,
wijs ik erop dat zij daarvoor geen enkele ruimte heeft geboden. Zij heeft
geen contact met ons gezocht. Zij heeft de argumenten van de staatssecretaris
in de nota naar aanleiding van het verslag niet afgewacht. Nog voordat die
nota er was, lag haar amendement al klaar. Als zij én te vroeg komt
én zich buiten het overleg met de andere fracties plaatst, moet zij
mij niet aankijken, maar in de spiegel kijken.Mevrouw Assen (CDA):Het indienen van een amendement in een vroegtijdig stadium is heel gebruikelijk,
zeker als het om een gemeentelijke herindeling gaat. Het maakt duidelijk waar
wij voor staan en welke richting wij op willen. Ik heb op geen enkele manier
uw fractie noch enige andere fractie buiten de discussie gehouden.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik begrijp nog steeds de onderbouwing niet, ook niet getalsmatig,
van de noodzaak van het toedelen van Oxerveld aan Deventer. Ik heb de heer
Kamp een- en andermaal helder horen zeggen dat er verder geen bedrijfsterreinen
nodig zijn, maar vervolgens is hij van mening dat Deventer keuzen moet kunnen
doen. Bij een herindeling moet er toch geen keuze gemaakt kunnen worden voor
zaken die niet nodig zijn? Het is van tweeën één.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Deventer moet 25 jaar met bedrijventerreinen uit de voeten
kunnen. Het zou mooi zijn als Deventer niet alleen de gaten kan opvullen,
maar dat de gemeente ook nog een keuze kan maken. Ik kan mij voorstellen dat
Deventer het gebied Oxerveld langs de A1 aan het eind van de periode van 25
jaar daarbij wil betrekken. Als Deventer dat doet, moet dat gelden voor het
gehele gebied, inclusief de locatie op het grondgebied van Bathmen. Ik kan
begrijpen dat de heer Van den Berg dat anders ziet, maar hij kan van mij geen
ander antwoord verwachten dan ik al drie keer heb gegeven.De heer Van den Berg (SGP):Ik zie het inderdaad anders, maar daar gaat het mij niet om. U moet niet
eerst zeggen dat Deventer het niet nodig heeft en vervolgens dat er wel grondgebied
aan Deventer toegedeeld moet worden voor het maken van een afweging. U moet
dan uw eerdere uitspraak, dat Deventer het niet nodig heeft,
nuanceren.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Omdat geen sprake meer is van ruimtenood en er, evenmin zoals
bij Diepenveen, voor Bathmen sprake is van verstrengeling die een goede stedenbouwkundige
ontwikkeling in de weg staat, is de VVD-fractie van mening dat de landelijke
gemeente Bathmen niet met Deventer moet worden samengevoegd. Dit heeft geleid
tot het amendement dat ik samen met de collega's Liemburg en Hoekema heb ingediend.Wat moet er dan wel met Bathmen gebeuren? Provinciale Staten van Overijssel
hebben behalve voor Deventer, Diepenveen en Bathmen ook ontwerpregelingen
vastgesteld voor gemeentelijke herindelingen in Twente en in West-Overijssel
en daarmee voor de gehele provincie. Wij gaan ervan uit dat in de loop van
dit jaar wetsvoorstellen aan de Kamer zullen volgen. Over het voorstel voor
Twente had de ministerraad al moeten beslissen en een voorstel aan de Raad
van State voor advisering moeten zenden. Ik neem echter aan dat de staatssecretaris
heeft gewacht op de behandeling van het voorstel voor Deventer. In de toekomstige
gemeentelijke schaalgrootte van Overijssel past een zelfstandige gemeente
Bathmen niet. De regering zou daarom bij de voorstellen voor de rest van Overijssel,
bij een van die voorstellen of bij een apart voorstel Bathmen moeten betrekken
en wel zodanig dat Bathmen deel gaat uitmaken van een grotere landelijke gemeente.
Bathmen zelf is van mening dat samenvoeging met de Gelderse gemeente Gorssel
het beste is. Gorssel en het provinciaal bestuur van Gelderland delen die
mening, zo bleek in een laat stadium van de procedure. De VVD-fractie overweegt
dat de gemeente Bathmen geheel doorsneden wordt door de A1, een van de belangrijkste
verkeersaders van het land. De provincie Overijssel heeft een ruimtelijke
beleidsvisie op de A1 ontwikkeld en wil dat er langs deze autosnelweg bedrijventerreinen
komen, maar alleen in de knooppunten. Ik heb die visie al onderschreven.De heer Schutte (GPV):De heer Kamp zegt dat de rol van Bathmen nader bekeken moet worden. Die
gemeente moet bij een landelijke gemeente gaan behoren. Daarmee is het standpunt
van de eerste ondertekenaar van het amendement duidelijk. Het kan in ieder
geval niet betekenen dat Bathmen in een later stadium alsnog naar Deventer
gaat. Het kan ook niet anders betekenen dan dat Bathmen ooit een relatie krijgt
met ten minste Holten. Er is maar één landelijke gemeente die
grenst aan Bathmen en dat is Holten.De heer Kamp (VVD):Ik vind dat een logische redenering. De ondertekenaars hebben overeenstemming
over de tekst van het amendement en de toelichting bereikt. Voor het vervolg
van de gemeente Bathmen zal een nieuwe procedure nodig zijn. Er zal advies
van de Raad van State komen. Er zullen inspraak en overleg plaatsvinden. Het
is niet goed om vooruit te lopen op de uitkomst van de procedure. Op de vraag
of Holten daarvan deel moet uitmaken, antwoord ik: ja.De heer Schutte (GPV):De heer Kamp zegt terecht dat er een nieuwe procedure voor nodig is. Betekent
dat dat een definitieve regeling van Bathmen niet zonder meer opgenomen kan
worden in de huidige regeling over Twente?De heer Kamp (VVD):Ik wil dat graag overlaten aan de staatssecretaris. Ik zie een paar mogelijkheden.
Zij kan het bij beide voorstellen inzake Overijssel betrekken. Het kan ook
bij een van die voorstellen worden betrokken of er kan een apart voorstel
van gemaakt worden.De heer Schutte (GPV):Ik denk dat de keuze dan beperkter is dan wat u hebt gezegd. U hebt gezegd
dat Holten er op de een of andere manier altijd bij zal zijn. Dat betekent
dat de huidige regeling voor Twente er altijd bij betrokken zal zijn. Dan
is de vraag of je het kunt doen met het stuk dat thans voorligt. Of is daarvoor
een nieuwe procedure nodig?De heer Kamp (VVD):De conclusie van de heer Schutte is niet helemaal juist. Het is in theorie
denkbaar dat bij de herindeling West-Overijssel waarvan Raalte deel uitmaakt,
Holten en Bathmen worden betrokken. Thans is het niet aan de orde. Voor een
groot deel stemmen wij in met het onderhavige wetsvoorstel, voor een ander
deel niet. Er moet dan vervolgens wat anders gebeuren. Ik heb daarvoor de
richting aangegeven. Ik laat het aan de staatssecretaris over hoe zij dat
in het vat gaat gieten.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wat wordt in de visie van de VVD de positie van Bathmen? Wordt in alle
gevallen een samengaan van Bathmen met Deventer uitgesloten?De heer Kamp (VVD):Het zou niet goed zijn om die uitspraak te doen. Ik heb gezegd dat de
fractie van de VVD van dit voorstel vindt. Ik heb aangegeven hoe het verder
moet. Die procedure moet in gang worden gezet en iedereen moet er op de juiste
wijze bij worden betrokken. Het is niet goed om zaken vanaf het begin categorisch
te gaan uitsluiten.Voorzitter! Het is niet wenselijk het beleid van de provincie Overijssel
met betrekking tot de A1 te gaan doorkruisen door Bathmen met een bijna drie
keer zo grote Gelderse gemeente samen te voegen. Daarbij overwegen wij dat
wij niet hebben kunnen vaststellen dat de visies van Overijssel en Gelderland
op de ontwikkelingen in de regio rond Deventer harmonieus op elkaar zijn afgestemd.
Het is daarom beter dat Bathmen deel uit gaat maken van een Overijsselse,
grotere landelijke gemeente.Ten slotte nog een vraag en een opmerking. Zeer recent is door de burgemeester
van Bathmen geopperd dat de Holterweg de meest logische grens zou zijn indien
Bathmen niet samengevoegd zou worden met Deventer en Diepenveen. Ik weet dat
de staatssecretaris niet op die toer heeft gezeten en dus niet naar die grens
heeft gekeken, maar in algemene zin vindt zij logische grenzen het beste.
Ik vraag haar daarom hoe zij – gelet op de mogelijkheid dat het amendement-Assen
of ons amendement wordt aangenomen – aankijkt tegen de logica van deze
grens, vergeleken met de huidige kronkelgrens ten zuiden van de Holterweg.Vervolgens maak ik nog een opmerking over de nieuwe gemeente Deventer-Diepenveen
die wat de VVD-fractie betreft tot stand moet komen. Voorzitter! Het lijkt
alsof alles en iedereen in Diepenveen zich met kracht verzet tegen samenvoeging
met Deventer. Men waardeert terecht het vele goede dat Diepenveen te bieden heeft, het landschapsschoon en het hoogwaardige woonmilieu,
maar schildert daarbij als contrast ten onrechte een somber beeld van Deventer.
Zeker, in Deventer zijn fouten gemaakt. Ik denk aan het eenzijdige accent
dat jarenlang gelegd is op sociale woningbouw en aan het bouwen van woningen
achter een grote geluidswal langs de A1 in Colmschate-Zuid. Echter, daar staan
tegenover het unieke historische centrum van Deventer en stedelijke voorzieningen
waarvoor een grotere stad zich niet zou behoeven te schamen. Ik denk ook aan
de ligging aan de A1 en de IJssel, niet te dicht bij en niet te ver af van
de Randstad, en aan de uitstekende spoorverbindingen. Daar staan ook tegenover
de aantrekkelijke woon- en werkgebieden die de laatste jaren zijn gerealiseerd.
Voorzitter! Deventer en Diepenveen hebben elkaar veel te bieden en kunnen
naar de overtuiging van de VVD-fractie samen uitgroeien tot een nieuwe andere
gemeente met een grote aantrekkingskracht en bijzondere mogelijkheden.De heer Schutte (GPV):Mevrouw de voorzitter! De behandeling van dit wetsvoorstel zal ongetwijfeld
niet alleen door duizenden burgers van in het bijzonder Diepenveen, Bathmen
en Gorssel met belangstelling worden gevolgd, maar ook door bestuurders van
gemeenten met een centrumfunctie elders in het land. Deventer is immers een
van de C20-gemeenten en de eerste van deze categorie gemeenten waarvoor buiten
het kader van een streeksgewijze herindeling een wetsvoorstel is ingediend.
De lotgevallen van dit wetsvoorstel zullen een duidelijk signaal vormen voor
de C20-gemeenten en hun buren elders.Ook voor de staatssecretaris gaat het om een politiek belangrijk voorstel.
Het C20-beleid vormt met het beleid inzake de kaderwetgebieden een van de
pijlers van de door het kabinet bij zijn aantreden ingezette vernieuwing van
de bestuurlijke organisatie. Van de ene pijler, de vorming van enkele stadsprovincies,
is bijna niets meer over. Onze collega's aan de overzijde van het Binnenhof
proberen zelfs het strohalmpje dat nog overeind stond, weer uit te rukken.Vandaag moet blijken hoe hecht de andere pijler nog is. In de memorie
van toelichting vermeldt de staatssecretaris nog dat de provincies zich hebben
verplicht eraan mee te werken dat de besluitvorming over mogelijke herindeling
van de betrokken C20-gemeenten binnen deze kabinetsperiode kan worden afgerond.
Echter, in de nota naar aanleiding van het verslag erkent zij dat het C20-beleid
nog niet in de volle breedte het traject heeft doorlopen. Het zal in deze
kabinetsperiode bij dit wetsvoorstel blijven.Uiteraard is extra belangrijk hoe de wet er uiteindelijk zal komen uit
te zien. Zal de centrumgemeente royaal de ruimte krijgen? Dat was waar collega
De Cloe op 5 februari 1997 nog voor pleitte. Hem leek een royale ruimtelijke
toedeling bij herindeling beter, ook als die achteraf wat te ruim blijkt te
zijn, dan een te krappe uitbreiding die weer een nieuwe herindeling nodig
maakt. Voorzitter! Voorlopig lijkt het erop dat collega Kamp erin is geslaagd
om voor Deventer een maatpak te ontwerpen en daarvoor de steun van zijn coalitiepartners
te verwerven. Dit maatpak wordt vervolgens aan Deventer en de andere C20-gemeenten
aangeboden onder het motto: de ruimtenood is niet dermate groot dat dit thans
een volledige samenvoeging rechtvaardigt. Als overtuigd dualist spreekt mij
zo'n politieke benadering aan, zeker als ik in de pers lees dat ook de politieke
vrienden van de staatssecretaris zich op dit dualisme beroepen. Maar we moeten
ons goed realiseren dat dit een andere benadering is dan de benadering die
de regering voor ogen staat en dat er dus een ander signaal van uitgaat dan
van het wetsvoorstel zoals het nu nog voor ons ligt.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Is de heer Schutte niet van mening dat het een behoorlijk
ruim maatpak is, als je praat over het toevoegen van de hele gemeente Diepenveen
aan Deventer?De heer Schutte (GPV):Dat is denkbaar. Overigens zit een ruim bemeten maatpak niet zo erg lekker,
een maatpak is meestal precies pas. Voor kinderen wordt het misschien nog
op de groei berekend, maar voor volwassenen niet meer, dus het lijkt mij niet
zo logisch. Maar ik kom er nog op, want de staatssecretaris heeft er ook enige
opvattingen over in de stukken neergelegd en daarmee zou ik u straks even
willen confronteren om na te gaan of het maatpak ook de staatssecretaris past,
want dat is politiek natuurlijk ook niet onbelangrijk.Voorzitter! De kern van het wetsvoorstel wordt gevormd door de positie
die de gemeente Deventer krijgt. Daar is het immers om begonnen. Ik heb ook
geen lang verhaal nodig om te erkennen dat Deventer verruiming van zijn grondgebied
nodig heeft. Een centrumgemeente moet zijn meest wezenlijke voorzieningen –
wonen en werken – in beginsel op eigen grondgebied kunnen realiseren.
Dat kan op korte termijn voor beide niet meer. Terecht wordt daarom nu voorgesteld
voor een afdoende periode het grondgebied van Deventer uit te breiden.Goed nabuurschap van gemeenten is belangrijk, onderlinge hulp eveneens,
maar als het gaat om het opheffen van structurele tekorten, schieten ze tekort.
In dit verband wil ik iets opmerken over de rol van convenanten. Ook tussen
overheden kunnen ze een nuttige functie vervullen. Ik denk aan het maken van
afspraken over onderlinge samenwerking en afstemming van beleid. Maar als
het gaat om de uitoefening van kerntaken van de overheid, vormen ze als regel
geen goed alternatief voor een publiekrechtelijke aanpak. Dat moeten gemeentebesturen
zich dan ook vanaf het begin realiseren. Doet men dat niet en worden toch
convenanten gesloten, dan mogen beide partijen elkaar er ook aan houden. Het
mag niet zo zijn dat de centrumgemeente eerst met een beroep op goed nabuurschap
de medewerking verkrijgt die zij nodig heeft, om daarna te concluderen dat
zo'n overeenkomst ook niet alles is. Ook tussen overheden geldt de norm van
fair play.Nu is er in dit geval, dunkt mij, aan Deventer niet zoveel te verwijten.
Het initiatief voor een herindeling is uitgegaan van het kabinet, dat het
C20-beleid uitvond. Het gaat dan niet aan, zoals de staatssecretaris in de
nota naar aanleiding van het verslag doet, te zeggen dat in het perspectief
van 1994 het convenant voor beide gemeenten betekenisvol was, maar dat dat
perspectief nu eenmaal anders is geworden. Zo'n gang van zaken komt goed nabuurschap
van gemeenten niet ten goede en leidt tot veel kritiek op
een overheid die niet betrouwbaar zou zijn. Ik zeg dit nu naar aanleiding
van dit wetsvoorstel, maar het zal duidelijk zijn dat hetzelfde in versterkte
mate opgaat voor de situatie rondom Utrecht. Daar mag een volgend kabinet
nog eens over nadenken.Als het gaat om de mate van uitbreiding van een centrumgemeente als Deventer,
zie ik nog enkele belangrijke criteria. In de eerste plaats moet de uitbreiding
voldoende zijn voor langere tijd, zeg 25 jaar. Zowel voor de centrumgemeente
als voor de daaraan grenzende gemeenten is het geen goede zaak steeds te moeten
blijven leven onder de dreiging van een nieuwe herindeling. Dat moet je niet
alleen bedenken bij het indienen van een wetsvoorstel, maar ook bij het maken
en ondersteunen van amendementen. In de tweede plaats vind ik het als regel
ongewenst gemeenten geamputeerd te laten voortbestaan. Kleine grenscorrecties
moeten altijd mogelijk zijn, maar als belangrijke delen van het grondgebied
moeten worden overgedragen, zal het restant meestal niet zelfstandig kunnen
blijven voortbestaan.Als we uitgaan van de behoefte aan woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen,
zal het met de door mij genoemde criteria in de hand duidelijk zijn dat grondgebied
van Diepenveen voor Deventer onmisbaar is. Ten aanzien van Bathmen is dat
veel minder duidelijk. Grootschalige woonbebouwing op het grondgebied van
deze gemeente ligt ook volgens de regering niet voor de hand. Voor bedrijventerreinen
wordt voorlopig ook niet naar deze gemeente gekeken, maar op termijn zou Bathmen
een serieus alternatief kunnen zijn. Een nogal wankele basis om een gemeente
op te heffen. Dat geldt temeer daar de regering zelf ook erkent dat ramingen
van de behoefte aan bedrijfsterreinen altijd onzeker zijn. Bovendien vind
ik dat de regering zich wel erg gemakkelijk af maakt van het bedrijfsterrein
de Kar. Wat mij betreft is de noodzaak om Bathmen te betrekken bij de herindeling
dan ook niet aangetoond. Ik zeg dat temeer omdat ik zeer gereserveerd sta
tegenover het aanwijzen van nieuwe bedrijfslocaties langs de A1 ter hoogte
van Bathmen.Zo ben ik aangekomen bij de mogelijke herindelingsvarianten. Ik waardeer
de openhartige wijze waarop de staatssecretaris in de memorie van toelichting
de verschillende varianten bespreekt. Zij maakt er geen geheim van persoonlijk
een voorkeur gehad te hebben voor een nog grotere variant dan nu voor ons
ligt, namelijk samenvoeging van Deventer, Diepenveen, Bathmen en Olst. Zij
vond deze uitbreiding van het voorstel echter niet dermate dringend, dat zij
hiervoor wilde afwijken van het provinciale voorstel. Tegen deze achtergrond
is het te begrijpen dat zij het voorstel dat is ingediend, het minimaal noodzakelijke
antwoord op de ruimtelijke vraagstukken van Deventer noemt. Met andere woorden:
wie er nog meer van afhaalt, zakt onder het vereiste minimum. Dit betekent
dat er vandaag voor haar werk aan de winkel is, want Kamerbreed wordt er aan
de minimumvariant gerukt en getrokken, overigens ook met mijn sympathie. Ik
heb dus een ruime keuze.Ik heb over beide amendementen nog wel enkele vragen. Zij hebben beide
een zekere voorlopigheid als kenmerk. Wat is hiervan de bedoeling? Achten
de indieners van beide amendementen het mogelijk dat Bathmen voor onbepaalde
tijd zelfstandig blijft? In de toelichting op het amendement-Assen c.s. wordt
een mogelijke betrokkenheid van Bathmen bij een herindeling in of buiten de
provincie gesuggereerd. Volgens deze indieners kan het dus nog wat worden
tussen Gorssel en Bathmen, maar het hoeft niet. De indieners van het amendement
vanuit de coalitie geloven daar niet meer in, of hebben er misschien nooit
in geloofd. Volgens hen ligt het voor de hand de fusiepartner in Overijssel
te zoeken.Mevrouw Assen (CDA):Uw interpretatie van mijn amendement is juist.De heer Schutte (GPV):Dank u wel. Ik meen dat de anderen in eerdere interrupties al impliciet
geantwoord hebben.Hoe zien de indieners van het amendement van de coalitie de verdere procedure
in Overijssel? Er ligt immers een ontwerpregeling voor Twente klaar op het
departement. Moet deze opnieuw aan de provincie worden voorgelegd, of willen
zij dat de regering zelf een nieuwe partner voor Bathmen zoekt en dit gewoon
opneemt in de regeling voor Twente? Ik vind dat de indieners hierover, althans
in procedurele zin, duidelijkheid moeten bieden. Dualisme is prima, maar niet
vrijblijvend. Als je echt iets anders wilt dan de regering, kun je niet volstaan
met op belangrijke onderdelen nee te zeggen, maar moet je ook duidelijk maken
hoe het verder moet. Ik constateer dat de ondertekenaars van het amendement-H.G.J.
Kamp c.s. op dit punt uiteengaan. De staatssecretaris wil ik vragen wat zij
hiervan vindt. Bathmen kan toch niet bij de regeling voor Twente worden betrokken
zonder nader overleg met de provincie en de betrokken gemeenten? Wat betekent
dit voor de procedure? Twente wil spoedig duidelijkheid, terecht. Is het bespreekbaar
Bathmen als consequentie van het amendement voorlopig maar buiten elke herindeling
te laten?In mijn inleidende woorden heb ik er al op gewezen dat met het amendement-H.G.J.
Kamp c.s. om maatwerk wordt gevraagd. Ik neem aan dat elk van de drie ondertekenaars
dit inderdaad beoogt en dat zij vinden dat het in het C20-beleid steeds om
maatwerk moet gaan. Mevrouw Liemburg wil dan ook wel bevestigen dat voor haar
fractie het tijdperk-De Cloe, met zijn nadruk op royale ruimte voor centrumgemeenten,
voorbij is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dit lijkt mij een voorbarige conclusie. Wij vinden dat je een herindeling
goed moet beargumenteren omdat het niet alleen om het belang van de centrumgemeente
gaat. Ik heb in mijn inbreng al naar voren gebracht dat je natuurlijk ook
het belang van het omliggende gebied moet wegen. Het gaat dus in de eerste
plaats om het creëren van ruim voldoende ruimte voor de C20-gemeente.
Er mag geen twijfel over bestaan dat deze 25 jaar vooruit kan. Vervolgens
ga je een discussie aan over het gebied dat daarbuiten valt. Hierbij speelt
natuurlijk ook de motie-Remkes een rol, waarin argumenten staan die je hiervoor
kunt gebruiken. Ik heb ook de Financiële-verhoudingswet genoemd. Wij
tornen echter niet aan de centrumfunctie van de C20-gemeenten en de ruimte
die zij nodig hebben om deze waar te maken.De heer Schutte (GPV):Laten wij dit eens een beetje invullen. De heer De Cloe heeft het in februari
vorig jaar in het overleg zo geformuleerd. Toen hadden wij al een begin van
ervaring met de invulling van het C20-beleid. Den Bosch was inderdaad royaal
bemeten; daarvoor kon die term terecht gebruikt worden. Vervolgens kwam Tilburg;
dat was al wat minder royaal bemeten. De Kamer vond dat het een stukje minder
moest dan de regering voorstelde. Wij hebben bijvoorbeeld ook nog Assen gehad;
dat was ook niet echt royaal bemeten. Het was naar onze overtuiging en, naar
ik meen, ook de uwe voldoende, maar de term royaal bemeten was niet echt van
toepassing. Wij hebben nu de testcase bij Deventer. De staatssecretaris schrijft
in de memorie van toelichting dat zij in verband met het C20-beleid eigenlijk
verder had willen gaan dan zij nu voorstelt, dat dit niet zo dringend is en
dat zij zich daarom conformeert aan de keuze van de provincie, maar dat dit
dan wel het minimum is.Nu, als je die discussie zo voert – het minimum uit het oogpunt
van ruimtelijke invulling, want dat was het argument – en u een amendement
steunt om van dat minimum nog eens een fors stuk af te halen, dan kunt u wel
zeggen dat het nog steeds past, maar dan wordt toch een andere invulling gegeven
dan de royale ruimtelijke invulling waar althans een deel van ons vorig jaar
nog aan dacht, en in ieder geval een andere invulling dan waar de staatssecretaris
aan dacht. Ik vind het best, indien een grote Kamermeerderheid er steun aan
geeft dat het C20-beleid wat minder royaal kan, als het nog maar past. Daar
kan ik heel ver in meegaan, maar je kunt er niet omheen dat het een andere
benadering is dan kennelijk de staatssecretaris voor ogen staat.Mevrouw Liemburg (PvdA):U onderstreept hiermee alleen maar dat het maatwerk is, dat de Kamer hierin
een eigen verantwoordelijkheid heeft en dat de opvatting van het kabinet daarbij
een factor is, terwijl ook de inspraak in het gebied zelf telt. Ik heb in
mijn inbreng naar voren gebracht dat we bijvoorbeeld ook nog het afscheiden
van Lettele en Okkenbroek hebben overwogen, maar daarvan beredeneerd hebben
afgezien, omdat wij vinden dat het pak dan te krap wordt; vandaar ook de keuze
die wij hebben gemaakt. Je moet het echter wel verantwoorden; je gaat niet
achter een tekentafel zitten en met een passer een lijn trekken rondom Deventer
om vervolgens te zeggen dat dit het dan is.De heer Schutte (GPV):Nee, ik denk dat we in de conclusie niet zover uit elkaar lopen; dat geeft
dan wel hoop voor andere C20-gemeenten. Ik heb bij interruptie al eventjes
Leeuwarden genoemd; u weet welke discussies daar allemaal spelen, met die
gemeenten eromheen. Die horen dit debat ook en zij zullen kijken wat hier
nu maatwerk is; niet uitgaande van een royale meter, maar wel van maatwerk.
Dan zou ik me kunnen voorstellen dat je tot een iets andere afweging komt
dan wanneer je de nadruk legt op het royaal bemeten zijn.Mevrouw Liemburg (PvdA):Iedere C20-gemeente heeft recht op een beargumenteerd standpunt van de
Kamer, waar de fractie van de PvdA ook deel van uitmaakt. Ook in de volgende
situatie zullen alle argumenten goed worden gewogen.De heer Schutte (GPV):Ja, we zitten aardig op één lijn. Ik denk dat dit winst
is van de discussie in de loop van de tijd.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De heer Schutte constateert dat de coalitie eerder een perfect
zittend maatpak dan een zeer royale aanpak voor Deventer voor de komende 25
jaar wil. Maar ik heb de indruk uit het betoog van de heer Schutte dat hij
Deventer maar een heel krap bemeten jasje wil omhangen. Immers, wat wil hij
nu eigenlijk zelf met Deventer? Dat heb ik uit zijn betoog nog niet gehoord.
Wat wil hij bijvoorbeeld concreet met Bathmen?De heer Schutte (GPV):Ik zal er straks nog iets over zeggen, maar ik kan het nu ook al wel zeggen.
Ik vind dat ik in de riante positie ben komen te verkeren dat er van twee
kanten uit de Kamer voorstellen zijn gedaan die althans in hun eerste effect
ook in mijn richting gaan. Ik heb al gezegd dat ik geen dringende noodzaak
zie om Bathmen hierbij te betrekken: laat dat er dus buiten. Nu, de coalitie
biedt daar een mogelijkheid voor en mevrouw Assen, met enkele andere fracties,
biedt er een andere mogelijkheid voor, mogelijkheden die in hun effect voorlopig
hetzelfde zijn. Ik zal straks vooral tot de afweging moeten komen: wat bedoelt
men er nu echt mee? Dan zit ik bij de coalitie wat met de moeilijkheid dat
de eerste ondertekenaar, die toch de belangrijkste is en die ik een beetje
ervan verdenk de auctor intellectualis te zijn van dit amendement, zegt: in
ieder geval niet nog een keer terugkomen op Deventer, want dat is eigenlijk
gepasseerd. Dit, terwijl de andere ondertekenaars zeggen: dat vinden wij ook
een reële optie. Dat soort onzekerheden moet je niet krijgen; dat zal
ik straks wel betrekken bij mijn afweging of ik voorkeur geef aan uw amendement
of aan het amendement van mevrouw Assen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Betekent dit dat de heer Schutte een zelfstandig Bathmen afwijst?
Ik heb die indruk, maar misschien kan hij het nog even expliciet zeggen. Voorts
constateer ik de pikante bijzonderheid dat hij een amendement waar de handtekening
van de RPF onder staat, op gelijkwaardige wijze wil beschouwen in zijn afweging
als een amendement van de coalitie. Ik vind dat interessant.De heer Schutte (GPV):Wat dat betreft zijn alle fracties voor mij gelijkwaardig, totdat het
tegendeel blijkt. Het is bekend, laten we wel wezen, dat er op dit punt al
geruime tijd een verschillende benadering zichtbaar is, ook binnen de kleine
christelijke fracties; dat zal ik niet ontkennen. Dat is ook een van de punten
die zeker punt van aandacht zullen zijn in de komende tijd, want daar zinspeelt
u uiteraard op: je moet wat te discussiëren hebben met elkaar. Nu, dat
hebben we zeker op dit punt.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Ik ben er benieuwd naar op welke criteria de heer Schutte
deze beide amendementen gaat beoordelen. Is dat naar: wat gebeurt er verder
met Bathmen? Of is dat naar: welk gedeelte gaat wel of niet over naar Deventer
en welk gedeelte blijft zelfstandig? Ik denk namelijk dat dit twee verschillende
soorten criteria zijn.De heer Schutte (GPV):Dat is nog een erbij komend aspect. Wat dat betreft wilde ik nog iets
zeggen over Oxerveld, want dat zit in uw amendement er niet
in. Persoonlijk heb ik niet zo'n behoefte aan dat element en dat zou een pluspunt
zijn voor uw amendement, maar ik wil het geheel even afwegen. Het zou ook
best kunnen zijn dat je straks een stemming krijgt waarbij bijvoorbeeld eerst
uw amendement aan de orde komt en vervolgens dat van de coalitie, en dan kun
je ze allebei steunen. Zo'n riante positie hebben we niet zo vaak.Voorzitter! Ik zei al dat er nog één element in het amendement
is dat de aandacht verdient, namelijk de grenscorrectie bij Oxerveld. Dat
verbaast mij enigszins, want in het verslag was het de VVD-fractie...De voorzitter:Ik begrijp dat de heer De Cloe even wil interrumperen.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter! De heer Schutte veronderstelde een soort koerswijziging van
de PvdA-fractie – ik zeg het in mijn woorden, hij heeft dat woord niet
gebruikt – een soort afscheid van een bepaald beleid. Mevrouw Liemburg
heeft terecht aangegeven dat de PvdA-fractie bij alle voorstellen kiest voor
maatwerk. In de PvdA-fractie wordt nogal eens de volgende discussie gevoerd.
Als je aan een opzet voor een herindeling begint, bekijk die dan niet te krap,
want anders kom je later opnieuw in de problemen. Dat heeft de heer Schutte
wellicht bedoeld. In ieder geval heb ik het zo bedoeld. Je moet voorkomen
dat je na verloop van tijd opnieuw discussie moet voeren in een bepaald gebied.
Dat hebben wij in Nederland al een aantal malen meegemaakt. Bijvoorbeeld bij
Schouwen-Duiveland in de provincie Zeeland zijn wij van achttien naar zes
gemeenten gegaan en later van zes naar één gemeente. Bekijk
het dus liever wat royaal, zodat je betere afwegingen kunt maken. Ik heb niet
het idee dat de heer Schutte die discussie bij voorbaat verkeerd vindt.De heer Schutte (GPV):Neen, maar juist in die lijn is het zo merkwaardig dat de mogelijkheid
wordt geopend dat de relatie Bathmen-Deventer binnen 25 jaar en wellicht zelfs
heel snel opnieuw ter discussie komt. Daarin past toch niet dat het opnieuw
ter discussie wordt gesteld. Als u die ruimte daarvoor open wilt houden, had
u dat nu moeten doen en had u dat nu ruim moeten bemeten. U hebt er echter
niet voor gekozen. Het is van tweeën één. Als je nu kiest
voor een wat minder royale benadering, dan past daarin dat je wat ruimte houdt
voor Bathmen-Deventer. Als je die periode van 25 jaar heel belangrijk vindt,
doe het dan royaal en schep daarmee zekerheid. Ik zit nog steeds met het probleem
dat dit niet duidelijk is. In de lijn van de heer Kamp is wel duidelijk: hij
denkt dat Deventer hierna niet meer aan de orde is. In de lijn van de PvdA-fractie
is het niet duidelijk, maar misschien komt dat nog. Wij krijgen ook nog het
antwoord van de staatssecretaris. Ik neem toch aan dat zij het nodige te vragen
zal hebben aan de indieners van het amendement. Misschien komt er nog duidelijkheid
over.Ik was bij Oxerveld. In het verslag heeft de VVD-fractie op deze mogelijkheid
gewezen. In de nota naar aanleiding van het verslag reageerde de staatssecretaris
er kritisch op. Het was naar haar indruk een "zoenoffer" van Bathmen. Er was
sprake van nadelen van ecologische en landschappelijke aard en van een moeilijke
ontsluiting. Bovendien was het financieel moeilijk haalbaar.In het begin wees ik op het politiek belangrijke karakter van het wetsvoorstel.
De staatssecretaris heeft kennelijk geweigerd zelf met een nota van wijziging
te komen. Dat siert haar. Als je eigenlijk verder had willen gaan en wat nu
voorligt bestempelt als een minimum, kun je niet omdraaien als een blad aan
een boom door nog een forse stap terug te doen. Maar voor dat probleem staat
zij nu ook. De Kamer heeft haar eigen verantwoordelijkheid. Het is een goede
zaak als Kamerbreed gebruik wordt gemaakt van het recht van amendement, maar
de staatssecretaris heeft ook nog zoiets als haar geloofwaardigheid. Er zijn
grenzen aan wat je beneden je eigen minimum nog voor je rekening kunt nemen.
Ik heb de indruk dat die grenzen door het amendement-H.G.J. Kamp worden beproefd,
misschien zelfs overschreden. Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de
staatssecretaris. Misschien wordt het daarna voor mij ook wat gemakkelijker
om een keuze te maken uit beide amendementen. De effecten van beide voor de
korte termijn zijn mij sympathiek, maar de betekenis kan nogal verschillen.De heer Hendriks:Voorzitter! Ik ben blij dat ik hier voor de tweede keer mag staan. Het
zal bijna iedereen zijn ontgaan dat ik eind vorig jaar met deze staatssecretaris
over hetzelfde onderwerp van gedachten heb gewisseld, toen in een bijna lege
zaal, nu met heel veel publiek, allemaal belanghebbenden.
Het doet mij genoegen om met uw toestemming het woord te mogen voeren.In het verslag van 11 december jl. heb ik uitvoerig bekendgemaakt hoe
ik ten finale over de samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en
Bathmen denk. Ik verwijs naar de bladzijden 14, 15 en 16 van dat verslag.Ik wil in hoofdlijnen ingaan op het wetsvoorstel. Ik wil dat in drie aspecten
verdelen, te beginnen met het Europese handvest van de gemeentelijke autonomie.
Menigeen zal wel denken: daar komt hij weer. Ik ben ook lid van de algemene
commissie voor Europese Zaken en heb er toch zorg over. Ik stel het Europese
handvest van de gemeentelijke autonomie dan ook voorop. Dan komen de ruimtelijke
ordening en de bestuurlijke organisatie.Allereerst het Europese handvest van de gemeentelijke autonomie, waaraan
te weinig aandacht wordt besteed. Ook nu heb ik weer ervaren hoe van onderaf
wordt gedacht over het samenvoegen van gemeenten. Het was in een vorm die
ik nog niet eerder heb meegemaakt, namelijk bij de gemeenten Bathmen en Gorssel,
welke gemeente niet bij deze samenvoeging betrokken is. Het zijn twee mooie,
gelijkwaardige gemeenten, die blijkens een kennisgeving op 4 februari in ondertrouw
zijn gegaan: "De plattelandsgemeenten Bathmen en Gorssel voldoen samen aan
alle nieuwe voorwaarden die aan een gemeente in de moderne samenleving worden
gesteld. Niets staat een gelukkig huwelijk tussen hen in de weg. Zij zijn
heden dan ook in ondertrouw gegaan." Bij dezen gefeliciteerd! Ik hoop dat
het enig effect zal hebben, zo niet nu, dan toch later. Een goede liefde blijft.Ik keer terug naar het Europese handvest. De zojuist voorgelezen ondertrouwkaart
is in feite de basis van wat op Europees niveau al geregeld is. Luister naar
datgene wat men op plaatselijk niveau wil. Breng dat in in de discussie en
ga van daaruit werken. Ik moet helaas zeggen dat er binnen het provinciaal
bestuur te weinig aandacht aan is besteed. Mijn kritiek is dan ook van fundamentele
aard.Er moet van onderaf gedacht worden. Alleen van onderaf kan een samenleving
goed functioneren. Goed functioneren moet in de eerste plaats gebeuren tussen
personen. Men moet binnen een kleine eenheid kunnen leven. De ruimtelijke
ordening is daarvoor het enige medium. Wij kennen deze eenheid in stad en
dorp.Wij hebben te maken met Deventer, een prachtige compacte stad, die met
veel kracht jaren en zelfs eeuwen heeft bewezen stad te kunnen blijven zonder
gigantische uitbreidingen. Deventer verdient een andere benadering, een benadering
die haaks staat op de voorstellen van de staatssecretaris. Wat wil zij? Zij
wil het grondgebied van Deventer verdrievoudigen. Stelt u zich eens voor wat
dat betekent. Dat is gewoon onmogelijk, onnodig en zelfs schadelijk voor de
samenleving van Deventer zelf, laat staan voor de omliggende gebieden. Het
staat haaks op het ruimtelijk beleid van de minister van VROM, mevrouw De
Boer. Ik heb dus grote zorgen op het ruimtelijkeordeningsgebied.Ik heb eerder al kenbaar gemaakt dat wanneer Deventer een zodanige schaalvergroting
krijgt, grote bestuurlijke problemen zullen ontstaan. Daar valt niet aan te
ontkomen. Wij zien dat nu al bij steden als Tilburg en Breda. Niemand vraagt
erom, maar het wordt opgedrongen met een verdeel- en heersbeleid. Blijkbaar
wordt het door de sociaal-democraten ondersteund. Ik houd mij er verre van.
Alleen een gemeenschap die van onderaf groeit, die consistent is en die bereid
is om problemen op te lossen, heeft kansen. Dergelijke gemeenschappen moeten
niet zomaar aan andere, grote gemeenschap worden toegevoegd. Zeker als zo'n
grote gemeenschap er zelf niet om vraagt. Ik heb daarnaar onderzoek verricht.De A1 wordt steeds aangehaald als een obstakel om Bathmen en Gorssel te
laten samengaan. De A1 is heilig. Als wij infrastructurele werken, zoals een
autosnelweg, heilig gaan verklaren en dorpen daaromheen gemeenschappen van
tweede of zelfs derde orde laten zijn, zijn wij niet toekomstgericht bezig.Voorzitter! Gelukkig heeft zich een wending voorgedaan ten aanzien van
het denken binnen dit parlement. Dat doet mij deugd. Ik had dat enkele maanden
geleden niet kunnen verwachten, toen ik hier alleen stond te pleiten voor
een gelukkig samengaan van twee gemeenten, waarmee de gemeente Gorssel als
orgaan binnen dit wetsvoorstel werd gebracht. Dat is toen niet gelukt, maar
wie weet wat er nog gaat komen. Het amendement van de collega's Kamp, Liemburg
en Hoekema biedt ruimtelijk gezien veel mogelijkheden. Het is meer in aansluiting
met het nationaal en Europees beleid. Ook het amendement van de collega's
Assen, Rouvoet en Singh Varma biedt mogelijkheden. Ik beraad mij hierop om
te zien welk amendement mijn eerste of tweede steun verdient. Beide zijn van
fundamenteel belang voor het al of niet goedkeuren van dit wetsvoorstel.Voorzitter! Ik heb al enkele malen mogen deelnemen aan debatten als dat
waarmee wij nu bezig zijn. Het spijt mij over deze socialistische staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken het volgende te moeten constateren. Zij werkt hard,
maar de wijze waarop dat gebeurt, kan – helaas, helaas – mijn
waardering niet hebben. Ik heb mijn standpunt duidelijk geformuleerd. Zij
moet er rekening mee houden dat mijn onafhankelijke standpunt wordt gedeeld
door een groot deel van de Nederlandse bevolking. Ik roep haar op dat alstublieft
niet te vergeten. Meer dan een kwart van de Nederlandse bevolking stemt onafhankelijk.
Ik hoop dat er een wending komt, niet alleen in het denken van de staatssecretaris,
maar ook van haar rechtsopvolger, die nog ietwat kan bijsturen. Recentelijk
ben ik in de staat Mexico geweest, waar ik studie heb verricht op het gebied
van de ruimtelijke ordening, dat beroepshalve mijn vakgebied is. Ik heb daar
de ellende gezien, die ook hier zal ontstaan als wij doorgaan zoals wij nu
bezig zijn. Ik vraag ook de collega's zich daarop te beraden en met elkaar
in discussie te gaan. Een te grootschalige herindeling kan fataal zijn voor
dat kleine Nederland. Wij zijn, hoewel klein, groot in onze daden. Maar dat
mag niet ten koste gaan van de kernen waar de Nederlanders gelukkig nog in
goede harmonie leven.Voorzitter! Nogmaals dank ik u dat het mogelijk is geweest hier tweemaal
over hetzelfde onderwerp plenair het woord te voeren. Dat is nog niet eerder
voorgekomen.Mevrouw Assen (CDA):Mevrouw de voorzitter! Het wetsvoorstel samenvoeging van de gemeenten
 Deventer, Diepenveen en Bathmen kent een lange voorgeschiedenis.
25 jaar geleden is het geblokkeerd in de Eerste Kamer. Het is een wetsvoorstel
dat verre van eenvoudig is. Het CDA staat er ook niet bij te juichen. De CDA-fractie
zal dit voorstel vanuit de knelpuntenbenadering van het CDA bekijken. Gemeentelijke
herindelingen en samenvoegingen van gemeenten zijn voor het CDA alleen dan
bespreekbaar als het gaat om ruimtelijke, geografische dan wel juridisch-bestuurlijke
knelpunten én als geen van de andere mogelijkheden daartoe een oplossing
biedt. Bij andere mogelijkheden denk ik aan grenscorrecties of convenanten.
Daarbij staat bij het CDA voorop dat gemeenten ongedeeld moeten blijven.Zijn er knelpunten? Wel degelijk, namelijk bij Deventer. Daar zijn ruimtelijke
knelpunten. Dit punt staat centraal in de behandeling van dit wetsvoorstel.
De belangrijkste vraag die zich hierbij voordoet, is of dat knelpunt zó
groot is dat daarvoor twee gemeenten in hun totaliteit bij Deventer gevoegd
moeten worden. Of draagt een andere, misschien minder vergaande oplossing
evengoed bij tot oplossing van dit knelpunt?Laten wij ervan uitgaan dat de behoefte aan woningen, geraamd op 9000
tot het jaar 2020, inderdaad zo groot is, al gaan de macroberekeningen van
woningbehoefte steeds meer uit van lagere getallen. In de ogen van de CDA-fractie
is dit dan ook een bovengrensraming. Tot 2008 à 2010 kan Deventer voorzien
in de woningbehoefte op eigen grondgebied, met de Vinex-locatie de Vijfhoek
en binnenstedelijke locaties. Daarna kan Deventer over de in het convenant
met Diepenveen afgesproken locatie Steenbrugge beschikken. Dit kan voor nog
eens vijf jaar in de behoefte voorzien. Wij schrijven dan 2015. Het gaat dus
om de periode na 2015, de lange termijn.Hoewel in het wetsvoorstel hiervan geen gewag wordt gemaakt, erkent de
staatssecretaris in de nota naar aanleiding van het verslag wel de waarde
van het convenant Deventer-Diepenveen, en terecht. Maar dan alleen wat betreft
de concrete afspraken over Steenbrugge; niet de rest. Waarom eigenlijk niet?
Dat is te betreuren, aangezien dergelijke convenanten vaak goede diensten
kunnen bewijzen bij het vinden van oplossingen tussen gemeenten.Twee aspecten zijn niet duidelijk voor de CDA-fractie. Zijn er in het
streekplan van Overijssel voor na de periode 2015 woningbouwlocaties aangewezen
voor de groeiende woningbehoefte van Deventer? Zo ja, waar? Zo neen, waarom
niet? Gemeentelijke herindeling is verder toch geen instrument van de ruimtelijke
ordening? Ik neem aan dat aangewezen woningbouwlocaties niet wijzigen door
gemeentelijke herindeling. Waarom wordt gemeentelijke herindeling dan gekozen
om woningbouwlocaties in de toekomst te kunnen aanwijzen? Zou niet het omgekeerde
het geval moeten zijn? De staatssecretaris zegt op pagina 8 van de nota naar
aanleiding van het verslag dat het overigens nooit zo kan zijn dat via een
herindelingsplan de precieze planologische ontwikkeling van Deventer voor
25 jaar wordt vastgelegd. Wat bedoelt zij daar precies mee? Dit wordt herhaald
op pagina 13 over bedrijventerreinen.In dit verband begrijpt de CDA-fractie het argument van Deventer over
dwangplanologie niet goed. Wat is eigenlijk dwangplanologie? Is de takendiscussie
dan al gevoerd en afgerond? Ik vraag mij af hoe dat dan is bij andere grotere
gemeenten. Kunnen die hun woningbouwlocaties wel vrijelijk kiezen? Deze locaties
worden toch altijd landelijk, dan wel provinciaal aangewezen? Wat is dan nog
de rol van het streekplan? Waarom moet Deventer in de ogen van de staatssecretaris
dan een uitzonderingspositie krijgen, een soort zelfbeschikkingsrecht en de
provincie buitenspel zetten? Sterker nog, de staatssecretaris geeft met dit
wetsvoorstel de gemeente Deventer de illusie dat na de herindeling alle ruimtelijke
problemen uit de wereld zijn en Deventer alle vrijheid heeft in de locatiekeuze.
Niets is minder waar.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dit is wel een heel simpele voorstelling van zaken. Het gemeentebestuur
van Deventer zal toch ook wel weten hoe wij in Nederland beslissingen nemen?Mevrouw Assen (CDA):Ik neem aan dat de gemeente Deventer precies weet waar ze aan toe is,
namelijk een aanwijzing van bouwlocaties via het streekplan. Door herindeling
wordt daar in principe niets aan gewijzigd. Alleen zullen bepaalde bouwlocaties
dan op hun eigen grondgebied komen te liggen. Dat is het verschil tussen herindelen
en niet herindelen. Het is echter geen keuzevrijheid voor het kiezen van locaties
voor woningbouw.Mevrouw Liemburg (PvdA):Een herindeling heeft wel betrekking op het grondgebied van de gemeenten.
Bij toekomstige invulling van bestemmingsplannen kan men daar rekening mee
houden. Dat heeft weer een relatie met het streekplan. U kunt niet doen of
gemeentelijke grenzen er niet toe doen. De noodzaak van de convenanten met
Diepenveen is het bewijs van het tegendeel.Mevrouw Assen (CDA):Natuurlijk doen gemeentelijke grenzen ertoe, anders zouden wij helemaal
niet hoeven te praten over dit onderwerp. Het belang van bestemmingsplannen
en streekplannen moge duidelijk zijn, maar het kan niet zo zijn dat het omgekeerde
beweerd wordt, namelijk dat herindeling een instrument is van ruimtelijke
ordening.Voor de CDA-fractie blijft het nog onduidelijk hoe groot de woningbehoefte
van Deventer is na 2015 en waar die woningen dan gebouwd zouden moeten worden
in de visie van de staatssecretaris. Op welke wijze kan en moet de huidige
gemeente Diepenveen daaraan een bijdrage leveren? Kan ook dan niet volstaan
worden met grenscorrecties? Wij denken daarbij aan het oostelijk deel van
de gemeente Diepenveen, het landelijk gebied en de kernen Okkenbroek, Lettele
en Oude Molen. Zij leveren immers geen bijdrage aan de oplossing van de woningnood
van Deventer en dat zou ook niet wenselijk zijn. Evenmin geldt dit voor het
noordelijk gedeelte van de gemeente Diepenveen. Als Diepenveen moet bijdragen
aan de oplossing van het ruimtelijk knelpunt van Deventer, dan moet in ieder
geval duidelijk zijn welke delen van de gemeente daarin een rol zouden kunnen
en moeten spelen. Het is duidelijk dat Bathmen op geen enkele wijze een bijdrage
levert en behoeft te leveren aan de woningbehoefte van Deventer.Op de vragen van het CDA in het verslag over de voordelen van de samenvoeging voor de gehele gemeente Diepenveen bij Deventer voor
het betreffende landelijke gebied en de kernen Okkenbroek, Lettele en Oude
Molen heeft de staatssecretaris geen antwoord gegeven. Zij heeft wel antwoord
gegeven op de vraag wat deze gebieden voor Deventer kunnen betekenen. Daarom
vraag ik de staatssecretaris nogmaals welke voordelen samenvoeging met Deventer
biedt voor de landelijke gebieden van de gemeenten Diepenveen en Bathmen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Nu kan ik mijn collega Assen helemaal niet volgen, zeker niet
als zij mij inconsistentie verwijt. Zij heeft vragen gesteld in het verslag
dat op 12 december is afgerond. Zij stelt nu vragen over de mogelijke splitsing
van Diepenveen. Op 10 december wordt er door de CDA-fractie een amendement
ingediend. Collega Kamp sprak er al over. Dat begrijp ik niet. Op de wel honderdduizend
vragen in het verslag is nog geen antwoord ontvangen op 10 december. De antwoorden
zijn pas in januari gekomen. Toch dient de CDA-fractie een amendement in.
Kennelijk zijn dan al die vragen al beantwoord. Maar waarom stelt collega
Assen die vragen überhaupt nog?Mevrouw Assen (CDA):Wij stellen deze vragen omdat zij niet duidelijk beantwoord zijn in het
verslag. Ik heb ook heel duidelijk aangegeven dat ik meer informatie wil om
tot een goede afweging te kunnen komen. Wat Bathmen betreft hebben wij die
afweging gemaakt. Wat Diepenveen betreft gaan wij die afweging maken.De heer Hoekema (D66):Ik vind het onbegrijpelijk dat de CDA-fractie begin december een amendement
indient, terwijl het verslag nog niet uit is gekomen, laat staan de nota naar
aanleiding van het verslag. En mevrouw Assen verwijt ons inconsistentie. Wij
reageren tenminste op de beantwoording door de staatssecretaris en de argumenten
die de staatssecretaris aangeeft in de nota naar aanleiding van het verslag.
Zij komt in december met een amendement dat vooruitloopt op de wisseling van
alle stukken. Ik begrijp er echt niets van.Mevrouw Assen (CDA):Het indienen van een amendement op een wetsvoorstel kan in een vroegtijdig
stadium gebeuren, als al zo duidelijk is dat wij het met bepaalde onderdelen
van een wet niet eens zijn. Dat geldt voor Bathmen. Dat hebben wij zo vroeg
mogelijk aangegeven en daarmee hebben wij duidelijkheid geschapen. Bij het
indienen van een amendement moet je namelijk duidelijk aangeven wat de bedoeling
is.Voorzitter! Wat de behoefte aan bedrijventerreinen betreft wordt van verschillende
uitgangspunten uitgegaan. Enerzijds wordt de behoefte gebaseerd op de uitgaven
in hectaren van de afgelopen jaren, de kwantitatieve behoefte. Deze wordt
op 180 ha berekend voor de komende 25 jaar, inclusief de ijzeren voorraad
van vijfmaal de jaarlijkse uitgifte. Anderzijds wordt uitgegaan van de kwalitatieve
behoefte. Wat dat betreft wordt met verschillende maten gemeten. Deventer
wil bedrijventerreinen aan de A1. De staatssecretaris steunt dat. Bedrijvigheid
langs zo'n corridor betekent in ieder geval dat deze specifieke bedrijvigheid
regionale bedrijvigheid is en geen lokale bedrijvigheid. Dit type bedrijvigheid
sluit niet aan op de typisch traditionele bedrijvigheid, zo kenmerkend voor
Deventer. Het is maar de vraag in hoeverre dat aansluit bij het profiel van
de werkloosheid in Deventer.Bij de beoordeling van het bedrijventerrein de Kar in de stedendriehoek
wordt wel gewezen op de traditionele bedrijvigheid en bedrijfscultuur van
Deventer. Dan speelt het aspect van de regionale bedrijvigheid niet. Vanwaar
dit onderscheid in typen bedrijvigheid en in de beoordeling van de verschillende
bedrijventerreinen? Tot 2000 heeft Deventer ruimte voor bedrijven. Het is
mij niet helemaal duidelijk of dat in- of exclusief Colmschate-Noord is. Immers,
over Colmschate-Noord zijn toch in het convenant met Diepenveen afspraken
gemaakt? Daarbij gaat het om 55 ha. Zijn er nog andere delen van de gemeente
Diepenveen die voor bedrijfsvestiging in aanmerking komen? Is dat dan voldoende
reden om Diepenveen met Deventer samen te voegen?Dan kom ik bij Epse-Noord – eveneens 55 ha – waarvoor nu een
ARHI-procedure is geëntameerd. Ondanks de beantwoording in de nota naar
aanleiding van het verslag blijft de CDA-fractie van mening dat het te betreuren
valt dat deze procedure buiten deze herindelingsoperatie blijft, waardoor
de informatie en de argumenten voor dit wetsvoorstel vertroebeld worden. Bovendien
suggereren de antwoorden van de staatssecretaris dat toevoeging van Epse-Noord
reeds een gegeven is. Hoever staat het met deze procedure? Is het nog een
onzekere factor? Het CDA wil ook graag horen van de staatssecretaris wat zij
gaat doen als Epse-Noord niet door zou gaan.Het alternatief de Kar als bedrijventerrein wordt naar de mening van de
CDA-fractie veel te gemakkelijk terzijde geschoven door de staatssecretaris.
Waarom eigenlijk? Is dat omdat het niet op Deventers grondgebied ligt? Of
omdat de volwaardige participatie van Deventer niet goed geregeld is? Of mist
het terrein de kwaliteiten?Deventer zelf zou een deel daarvan graag als bedrijventerrein ontwikkelen.
Het moet toch mogelijk zijn dat Deventer in onderling overleg met Apeldoorn
wel als een volwaardige partner wordt beschouwd? Het moet toch ook mogelijk
zijn dat Deventer daar de bedrijvigheid plaatst die past bij de behoefte van
Deventer? Wat zijn de werkelijk belemmerende factoren?Het tweede alternatief – wat de voorkeur heeft van de staatssecretaris,
maar niet van de CDA-fractie – is het bedrijventerrein langs de A1 bij
Bathmen. Ik heb al eerder gewezen op de ongelijksoortige afweging wat de kwaliteit
van de bedrijvigheid betreft. Verder vraag ik me af of het wenselijk is –
zoals de staatssecretaris in de nota naar aanleiding van het verslag beweert –
om lokale bedrijventerreinen langs een corridor als de A1 aan te leggen, dus
niet in en rond het centrum van Deventer, maar ver van de stad. Als de bedoeling
is hoogwaardige bedrijvigheid met een regionaal karakter, kan ik nogmaals
de vraag stellen of dat per se op Deventers grondgebied moet. En waarom moet
dat alles onder de noemer van één gemeente en kan het niet onder
de noemer van twee gemeenten? De staatssecretaris zegt in de nota naar aanleiding
van het verslag dat ze geen versnippering wil. Maar de versnippering zit meer
in de spreiding van de bedrijvenlocaties. In dit verband is het de CDA-fractie
niet duidelijk welke rol het argument van de staatssecretaris
met betrekking tot de noordoostelijke aftakking van de Betuwelijn speelt.
Wij vinden dat een wat onduidelijke koppeling.Kortom, de CDA-fractie is geenszins overtuigd van de noodzaak van samenvoeging
van Bathmen en Deventer ten behoeve van een zeer klein deel van de behoefte
aan bedrijventerreinen en dan nog pas op de zeer lange termijn, zeker niet
nu de aanspraken op de Kar nog onvoldoende zijn uitgediept. Om deze redenen
heeft de CDA-fractie het amendement over Bathmen ingediend, medeondertekend
door de RPF en GroenLinks. Wij hebben onze opvatting duidelijk en bewust in
een vroegtijdig stadium kenbaar gemaakt. Wij zijn van mening dat Bathmen geen
bijdrage kan leveren aan de oplossing van de ruimtelijke knelpunten van Deventer.
Dit in tegenstelling tot het amendement van Paars dat, zoals ik bij interruptie
herhaaldelijk heb opgemerkt, naar onze mening tracht de geit en de kool te
sparen en niet tot een duidelijke keuze komt. De onduidelijkheid in dit amendement
is tweezijdig. Enerzijds betreft het de hoeveelheid terreinen die overgaat,
zoals ik heb begrepen in eerste termijn. Ik ga ervan uit dat het om zo'n 80
ha grondgebied van Bathmen gaat dat bij Deventer gevoegd moet worden. Daarnaast
is het natuurlijk totaal onduidelijk hoe het verder moet met Bathmen. PvdA
en D66 beschouwen het als een time-out, om daarna eventueel toch de keuze
te maken dat Bathmen richting Deventer gaat. De VVD sluit uit dat Bathmen
naar Deventer gaat en houdt alle andere mogelijkheden open, behalve de mogelijkheid
richting Gelderland, naar Gorssel.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Nu breekt mijn klomp. Mevrouw Assen verwijt ons als coalitie
dat wij de kool en de geit sparen. Ik weet niet welke kool en geit zij bedoelt.
Zij kan dat misschien dadelijk uitleggen. Zij maakt in haar eigen amendement
duidelijk dat zij Bathmen een witte vlek wil laten en geeft ook niet exact
aan wat er met Bathmen zal gebeuren. Maar dat hoeft ook niet. Dat doen wij
ook niet. Wij hebben een amendement gepresenteerd dat het in ieder geval mogelijk
maakt om een eventuele bedrijfsontwikkeling in Oxerveld door te laten lopen
tot een gedeelte van het huidige Bathmen. Ik begrijp werkelijk niet welke
verwijten mevrouw Assen ons maakt, temeer omdat wij inderdaad niet hebben
uitgesloten dat Bathmen alsnog naar Deventer zal gaan. Wat dat betreft zijn
wij zeer helder.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Van dat laatste zijn wij dus allerminst overtuigd. Dat heeft
ook helemaal niet onze voorkeur. Wij willen dat met ons amendement dus ook
uitsluiten. Wij zijn evenmin overtuigd van de noodzaak van het overgaan van
bedrijventerrein vanuit Bathmen naar Deventer. Dat hebben wij in ons amendement
dus heel duidelijk aangegeven.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Wat vindt mevrouw Assen van de interpretatie van mevrouw Varma
in eerste termijn, dat het amendement dat mevrouw Assen als eerste ondertekenaar
heeft ingediend, gericht is op het samengaan van Gorssel met Bathmen?Mevrouw Assen (CDA):Met het amendement wordt beoogd Bathmen buiten deze herindelingsprocedure
te laten vallen. Wij voorzien dat het voor Bathmen heel moeilijk zal zijn –
de gemeente heeft dat ook zelf aangegeven – om als zelfstandige gemeente
door te gaan. Een aantal jaren zal dat nog wel kunnen, maar op den lange duur
zeker niet, want wij verwachten dat er dan een bestuurlijk knelpunt ontstaat.
In de toelichting op ons amendement hebben wij gesteld dat er gezocht moet
worden naar een andere oplossing, die zowel interprovinciaal als provinciaal
kan zijn.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wij sluiten de mogelijkheid van een interprovinciale oplossing uit. De
coalitie is het daarover eens.Mevrouw Assen (CDA):Wij sluiten die mogelijkheid niet uit. Het is een reële optie, die
gedragen wordt door zowel de bevolking van Bathmen als die van Gorssel. Het
gaat in dit geval met name om Bathmen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wat zijn de consequenties in tijd van een procedure voor het samengaan
van Bathmen en Gorssel? Welke bestuurlijke consequenties heeft dat voor het
kunnen opereren in dat gebied?Mevrouw Assen (CDA):Het betreft een vervolgprocedure die enige tijd in beslag neemt, welke
richting deze ook opgaat. Nu is de oplossing voor Deventer aan de orde. Bathmen
zal voorlopig zelfstandig door moeten gaan. Op zo kort mogelijke termijn zal
een vervolgprocedure gestart moeten worden.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Uit mijn betoog is gebleken dat ik sympathiek sta tegenover
het amendement van mevrouw Assen, maar ik vraag haar om meer duidelijkheid.
Zij verwijt de indieners van het andere amendement onduidelijkheid, maar haar
duidelijkheid is voor mij ook nog niet tot grote hoogte gerezen. Dat is wel
nodig. Ik noem de ontwikkeling in de richting Twente, te weten Bathmen-Holten.
Past dat ook in de visie van mevrouw Assen?Mevrouw Assen (CDA):Die mogelijkheid sluiten wij niet uit. Er is zowel interprovinciaal als
provinciaal overleg mogelijk. De oplossing kan in beide strategieën worden
gevonden. Ik leg niet vast dat dit per se Bathmen-Holten moet zijn, zeker
gezien de gevoeligheden in deze regio. Een samengaan van Bathmen met Holten
moet wellicht in de richting van Twente gaan en ik weet niet of Bathmen daarmee
zo gelukkig is. Die argumenten moeten in het volgende debat aan de orde komen.
Wij sluiten die optie echter niet bij voorbaat uit.De heer Van den Berg (SGP):U sluit in ieder geval uit – sommige ondertekenaars van het andere
amendement doen dat niet – dat Bathmen wordt samengevoegd met Deventer.
Zijn een samenvoeging van Bathmen-Gorssel of van Bathmen-Holten gelijkwaardige
alternatieven?Mevrouw Assen (CDA):Eerst moeten de gegevens duidelijk op een rij worden gezet. Het zijn zeer
wel bespreekbare alternatieven. Het is de vraag of Bathmen en Holten moeten
worden samengevoegd en of zo'n samenvoeging meer moet omvatten. Wellicht zijn
er andere oplossingen mogelijk. Die opties komen in het vervolg aan de orde.Voorzitter! De financiële gevolgen van de herindeling – waarnaar
de CDA-fractie heeft gevraagd – zijn allerminst rooskleurig. Er zal
een tekort ontstaan van circa acht ton. Maar de staatssecretaris
zegt dat dit tekort wordt ingelopen door besparing op de bestuurskosten. Bovendien
zouden de lasten voor de burger na deze herindeling komen te liggen op het
gewogen gemiddelde. De staatssecretaris beroept zich daarbij op ervaringsgegevens.
De vraag is welke gegevens dat dan wel zijn. Immers, in het verleden was er
bij herindeling steeds sprake van een overgangsregeling in verband met frictiekosten.
Deze is voor het laatst toegepast in Drenthe. In de onderhavige situatie is
zij niet meer van toepassing. Als de bijdrage uit het Gemeentefonds minder
is, is het zonder meer duidelijk dat de lokale lasten stijgen. Efficiencybesparingen
doen zich pas na verloop van tijd voor.Gisteren is dit punt ook aan de orde geweest bij het debat over de herindeling
van de Bommelerwaard. Het blijft een feit dat er nog geen ervaringsgegevens
zijn en dat er geen oplossing is, ondanks de gewenningsbijdrage. Herindelingen
moeten leiden tot een krachtiger bestuur en tot meer dienstverlening aan de
burger. Het CDA heeft dat ook neergelegd in de publicatie "Een levende gemeente".
Het kan niet zo zijn dat gemeenten ten gevolge van herindelingen in een financieel
slechtere positie komen te verkeren, dat zij starten met een zware hypotheek
en daardoor in de problemen komen bij het naar behoren kunnen uitvoeren van
hun taken. Hoe wil de staatssecretaris hieraan tegemoet komen? Wij overwegen
de Kamer daarover in tweede instantie een uitspraak te vragen.Voorzitter! Vooralsnog houdt de CDA-fractie vast aan haar amendement inzake
Bathmen. Wat Diepenveen betreft ziet de fractie van het CDA de noodzaak tot
een meer permanente oplossing dan elke tien jaar grenscorrecties. Voorkomen
moet worden dat Deventer als een hand in een wurggreep om de kernen Diepenveen
en Schalkhaar heen komt te liggen. Dit zal onherroepelijk nieuwe problemen
geven, namelijk geografische. De CDA-fractie kiest niet voor nieuwe problemen.Voor de knelpunten van Deventer moet een oplossing komen. De fractie van
het CDA vindt splitsing van gemeenten geen oplossing. Voordat ik zeg dat wij
ernaar tenderen om de minst slechte oplossing te kiezen, namelijk een samenvoeging
van Deventer en Diepenveen, wil ik eerst van de staatssecretaris horen waarom
de convenantsgebieden niet voldoen en waarom zij niet heeft gekozen voor een
verruimde ARHI-procedure.De heer Hoekema (D66):Nu doet mevrouw Assen weer hetzelfde als zo-even. Zij vraagt het oordeel
van de staatssecretaris over de convenantsgebieden en heeft het over de minst
slechte oplossing. In december heeft zij een amendement ingediend om Diepenveen
in zijn geheel naar Deventer te laten overgaan. Haar argumentatie lijkt wel
haaks te staan op het eigen amendement. Wat is de positie van de CDA-fractie?Mevrouw Assen (CDA):Wij willen duidelijkheid hebben over alle andere mogelijke oplossingen.
Het uitgangspunt van de CDA-fractie is dat herindeling niet bij voorkeur onze
oplossing is. Wij zoeken het bij voorkeur in grenscorrecties en convenanten.
Hierover moet duidelijkheid komen.Mevrouw Liemburg (PvdA):Hoe beoordeelt de CDA-fractie het democratische gehalte van convenanten?Mevrouw Assen (CDA):Convenanten worden tussen gemeenten afgesloten. Gemeenteraden bekrachtigen
dat. Dat is een duidelijk democratisch gehalte.Voorzitter! Waarschijnlijk is dit de laatste gemeentelijke herindeling
die in deze kabinetsperiode in de Kamer aan de orde komt. Dan rijst ook de
vraag hoe de staatssecretaris Nederland bestuurlijk achterlaat. In geen enkele
periode zijn er zoveel gemeenten verdwenen als in deze. Het CDA betwijfelt
ten zeerste of het predikaat "grootste gemeenteopheffer van Nederland" wel
zo positief is, vooral wanneer je het gevoel bekruipt dat er met zevenmijlslaarzen
door gemeenten heen gegaan wordt. Het gaat immers niet om het opheffen of
vergroten van gemeenten. Dat kan geen doel op zich zijn. Het gaat er de CDA-fractie
juist om op zorgvuldige wijze knelpunten, in het bijzonder stedelijke knelpunten
op te lossen.Het moet niet zo worden zoals stond in Trouw van 10 juni 1997 van Bas
den Hond: "Wij, Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. Aan allen die deze zullen zien of horen lezen,
saluut! Doen te weten: Alzo Wij in overweging genomen hebben:- dat
Wij, teneinde zorg te dragen voor een doelmatig en krachtig landsbestuur,
eertijds tegen de wil van de bewoners maar overigens in hun belang, gelastten
de opheffing en aaneenvoeging van de gemeenten Gerverskop, Indijk en Harmelen
tot de nieuwe gemeente Harmelen en vele andere gemeenten in soortelijke voege:- dat deze maatregel niet heeft geleid tot een doelmatig en krachtig
landsbestuur en dat Wij daarom eertijds, tegen de wil van de bewoners maar
overigens in hun belang gelastten de opheffing en aaneenvoeging van de gemeenten
Veldhuizen en Harmelen tot de nieuwe gemeente Harmelen en vele andere gemeenten
in soortgelijke voege:- dat deze maatregel niet heeft geleid tot
een doelmatig en krachtig landsbestuur;Hebben goedgevonden en verstaan,
gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze: Er is een gemeente genaamd Nederland
welke zal omvatten het grondgebied van alle gemeenten die zich nog in het
Rijk bevinden. Lasten en bevelen, enz.De heer Hoekema (D66):De relatie van de gemeente Harmelen met het voorgaande ontgaat mij enigszins.
Heeft mevrouw Assen hetzij de staatssecretaris hetzij een van de drie coalitiepartijen
ooit horen zeggen dat het opheffen van gemeenten een doel of een waarde op
zichzelf is? Zo ja, kan zij dan aangeven waar dat is gezegd of geschreven?Mevrouw Liemburg (PvdA):Het citaat suggereert dat in alle gevallen waar een gemeentelijke herindeling
heeft plaatsgevonden, de bevolking van een nieuwe gemeente, terugkijkend op
die herindeling, er grote spijt van heeft. Ik zou dat graag nader onderbouwd
willen zien.Mevrouw Assen (CDA):Gemeentelijke samenvoeging is in onze ogen nooit een doel op zich. Ik
kan mij niet aan de indruk onttrekken dat in deze kabinetsperiode grootschalige
herindelingen een geliefd thema zijn geweest. De coalitie heeft dit graag
nagestreefd, maar mijn fractie heeft zich er in alle debatten
tegen verzet. Wij kiezen alleen voor herindeling wanneer dit inderdaad leidt
tot het oplossen van knelpunten. Natuurlijk is zo'n citaat een parodie; dat
begrijpt u ook wel. Ik heb het gebruikt om aan te geven dat, als wij hiermee
tot in het oneindige doorgaan, dit het resultaat is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Toch is het kenmerkend dat u dit citaat kiest. Immers, dit is gericht
op een beter landsbestuur, terwijl herindeling juist is bedoeld om de gemeenten
in staat te stellen een goed gemeentebestuur te realiseren. Daarvoor kan het
soms nodig zijn dat gemeenten groter worden, afhankelijk van de omstandigheden.
Het is overigens geen recent citaat; u heeft die krant even moeten bewaren
om het nu te kunnen voorlezen. Ik vind deze keuze opmerkelijk.Mevrouw Assen (CDA):Deze keuze is helemaal niet opmerkelijk. Hiermee wordt aangegeven dat
wanneer men doorgaat met gemeentelijke herindelingen, men dat tot in het absurde
kan doen om vergrote bestuurskracht te krijgen. Inderdaad gaat het om krachtige
gemeenten; daar staat het CDA voor. Echter, een krachtige gemeenten bereikt
men niet uitsluitend door vergroting van gemeenten. In sommige situaties kan
vergroting een oplossing zijn. Er kunnen bestuurlijke knelpunten ontstaan
omdat een gemeente te klein is. In dat geval moet men tot samenvoeging of
herindeling overgaan. Echter, het is niet bij voorbaat zo dat grootschalige
herindelingen dé oplossing bieden voor welk probleem dan ook.Mevrouw Liemburg (PvdA):U wilt toch niet beweren dat u dat standpunt van de coalitie heeft vernomen?Mevrouw Assen (CDA):Dat heb ik in deze periode toch regelmatig gehoord, zij het niet in dit
debat.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Op 11 december 1997 hebben wij het verslag vastgesteld en
een aantal inzichten en vragen aan de staatssecretaris voorgelegd; ook mevrouw
Assen deed dat. Echter, ruim een week daarvoor diende mevrouw Assen al amendementen
in. Ze verklaart dit nu met de opmerking dat zij graag duidelijkheid wilde
bieden. Welnu, na alle voorbereidingen zouden wij vandaag ook graag duidelijkheid
verkrijgen over drie aspecten.Als u vindt dat Bathmen niet naar Deventer moet, wat is dan uw voorkeur,
Overijssel of Gelderland? Wat moet er gebeuren met de gemeente Diepenveen?
U zegt dat u nog vragen aan de staatssecretaris voorlegt, maar die had u op
11 december ook al en al die tijd heeft erover na kunnen denken. Waarom verschaft
u hierover geen duidelijkheid? Over de kwestie Epse-Noord heeft u vragen gesteld
en opmerkingen gemaakt, maar ook daarover komt u niet met een duidelijke uitspraak.
Enerzijds bent u veel te vroeg met amendementen gekomen om duidelijkheid te
bieden, anderzijds geeft u over verschillende belangrijke onderdelen geen
mening. Dat lijkt mij geen goede zaak.Mevrouw Assen (CDA):Voorzitter! Ik vind toch dat ik heel helder ben geweest, ook al heeft
de heer Kamp het blijkbaar niet gehoord. Wat Epse-Noord betreft is er sprake
van een ARHI-procedure. Ik heb gevraagd hoe het daarmee staat en hoe hoog
het realiteitsgehalte hiervan is; gaat dat inderdaad door? Welnu, op die vragen
in het verslag is geen duidelijk antwoord gekomen. Hier lopen twee procedures
naast elkaar en ik heb gevraagd waarom ze niet gelijktijdig kunnen verlopen.
Wellicht zouden wij hierover duidelijkheid hebben verkregen op het moment
dat wij de onderhavige herindeling zouden bespreken. Als ik antwoord had gekregen
in de nota naar aanleiding van het verslag, zou ik hierover niet nogmaals
vragen hebben behoeven te stellen.Wat Diepenveen betreft tracht ik duidelijkheid te verkrijgen over andere
mogelijkheden dan samenvoeging, helderder dan in de nota naar aanleiding van
het verslag is aangegeven. In tweede termijn moet een goede afweging gemaakt
worden; daarvoor is nodig dat er heldere antwoorden worden gegeven.Voorts hebben wij duidelijk gemaakt dat wat ons betreft Bathmen niet bij
Deventer moet. Andere opties dienen in het vervolgtraject aan de orde te komen.
Wij sluiten daarbij de optie richting Gelderland niet bij voorbaat uit.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Mevrouw Assen reageerde op een dubbele interruptie van mevrouw
Liemburg en van mij. Mevrouw Liemburg kwam daarop terug, dus ik vind dat ook
ik het recht heb om nog even te reageren op het antwoord van mevrouw Assen.Het is het goed recht van de CDA-fractie om welk wetsvoorstel inzake gemeentelijke
herindeling dan ook op grond van bepaalde argumenten af te wijzen, zoals het
CDA in de afgelopen drie jaar heeft gedaan. Ik heb er wel grote bezwaren tegen
dat zij de staatssecretaris – maar die kan heel goed voor zichzelf spreken –
en de coalitiefracties eigenlijk beticht van het nastreven van de opheffing
van gemeenten als doel op zichzelf. Ik werp die aantijging verre van mij.
Mevrouw Assen heeft ook geen enkel citaat kunnen geven om die bewering te
staven.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! In de memorie van toelichting op dit wetsvoorstel betoogt
de staatssecretaris dat met de samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen
en Bathmen voorwaarden worden geschapen die leiden tot een voor de centrumgemeente
Deventer noodzakelijke versterking. Het C20-beleid, dat op ook Deventer gericht
is, krijgt alsnog een adequate invulling. Namens mijn fractie plaats ik toch
enige kanttekeningen bij deze stelling in de memorie van toelichting. Inmiddels
is er een tweetal wijzigingsvoorstellen ingediend om de gemeente Bathmen uit
het wetsvoorstel te halen en deze gemeente vooralsnog zelfstandig te laten
voortbestaan. Als ik bij dit wetsvoorstel ook nog de motie-Remkes betrek,
waarin uitgesproken wordt dat bij gemeentelijke herindelingen de ruimtenood
van de centrumgemeente van doorslaggevende aard dient te zijn, moet ik constateren
dat het herindelingsbeleid inzake de C20-gemeenten lijkt te stagneren.Voorzitter! Ik zou de staatssecretaris willen vragen in hoeverre het oorspronkelijk
beoogde herindelingsbeleid inzake de C20-gemeenten nog stevig in de steigers
staat. Is het eigenlijk geen tegenvaller voor de staatssecretaris dat het
kabinet er in de afgelopen jaren niet in geslaagd is zijn
plannen inzake bestuurlijke vernieuwing waar te maken? Het gaat hierbij niet
alleen om de stagnatie bij de C20-gemeenten. Wat te denken van de slepende
discussie over de kaderwetgebieden? Het kabinet is er niet in geslaagd ook
maar één sluitende oplossing met toekomst door de volksvertegenwoordiging
te loodsen. De stadsprovincie Rotterdam blijft deze Kamer zwaar op de maag
liggen. Misschien moet nu maar eens vastgesteld worden dat het beleid inzake
bestuurlijke vernieuwing en gemeentelijke herindeling gedurende Paars-1 allesbehalve
consistent is geweest. Wat vindt de staatssecretaris eigenlijk van het maken
van een pas op de plaats? Mijn fractie is van oordeel dat er bij discussies
over ruimtelijke scenario's toch ook nagedacht moet worden over de bestuurlijke
inbedding van deze scenario's. Tegen deze achtergrond bepleiten wij het opstellen
van een masterplan voor bestuurlijke reorganisatie waarvan gemeentelijke herindelingen
een onderdeel vormen.Ik spits de zaak toe op de gemeente Deventer. Deze centrumgemeente kampt
met ruimtenood. Het is begrijpelijk dat er naar een oplossing voor dit probleem
gezocht wordt. De staatssecretaris noemt samenvoeging van Deventer, Diepenveen
en Bathmen een minimumoplossing. De gehele Kamer is het daarmee oneens. Twee
amendementen waarmee beoogd wordt Bathmen voorlopig zelfstandig te laten,
tonen dit aan. Ook wij zien geen noodzaak om Bathmen bij Deventer te voegen,
maar wij willen ook de mogelijkheid openlaten dat Bathmen op termijn samen
zal gaan met Gorssel. Tegen een kleine grenscorrectie, zoals met het amendement-H.G.J.
Kamp beoogd wordt, hebben wij geen bezwaar. Maar helaas is de uitleg van de
bedoeling van het amendement door de drie ondertekenaars ervan nogal warrig.
Eén ding is wel helder: Gorssel komt bij geen van de drie meer aan
de orde. Mevrouw Assen laat in ieder geval wel de mogelijkheid van samengaan
met Gorssel open.Wij vragen ons af of toevoeging van de complete gemeente Diepenveen aan
Deventer wel noodzakelijk is. Om in de behoefte aan ruimte van Deventer te
voorzien, zou volstaan kunnen worden met het splitsen van de gemeente Diepenveen
in een westelijk deel dat bij Deventer gevoegd zou kunnen worden, en een oostelijk
deel dat door de gemeente Bathmen zou kunnen worden beheerd. Dat zou het aantal
inwoners van Bathmen nog enigszins vergroten, zodat de zelfstandigheid van
deze gemeente voorlopig nog een wat breder draagvlak zou hebben. Het beheer
van het buitengebied zou onder het bestuur van een vergrote plattelandsgemeente
kunnen komen. En zou een dergelijke opzet ook niet passen in het streven van
de gemeenten Bathmen en Gorssel om op basis van de Wet ARHI het proces van
onderop vorm te geven? Ik vind niet dat dit een motie van wantrouwen voor
de gemeente Deventer zou zijn, zoals mevrouw Liemburg stelde. Integendeel,
dit zou deze gemeente financieel waarschijnlijk niet slecht uitkomen. Ik ben
het wel met haar eens dat het niet de allerbeste oplossing is om een gebied
in korte tijd eventueel tweemaal aan herindeling onderhevig te laten zijn.
Maar als het voor een goede zaak is, moet hier uiteindelijk overheen te komen
zijn.Mevrouw Liemburg (PvdA):Maar wat brengt u ertoe om te denken dat het financiële probleem
dan opgelost zou zijn? Als het oostelijke deel van Diepenveen aan Bathmen
werd toegevoegd en er een gemeente van ongeveer 7500 inwoners ontstond, zou
die dat dan kunnen dragen?Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Ik zeg niet dat het financiële probleem dan opgelost zou zijn, maar
dat het, als het oostelijk deel van Diepenveen niet aan Deventer werd toegevoegd,
waarschijnlijk voor Deventer financieel voordelig zou zijn. Deventer zou dat
gebied dan immers niet behoeven te beheren en deze gemeente heeft zelf al
problemen genoeg die geld kosten. Anderzijds zal, als Bathmen zowel in het
ook door u ondertekende amendement als in het amendement van mevrouw Assen
voorlopig zelfstandig moet voortbestaan tot er een andere oplossing gevonden
zal zijn, dat zelfstandige voortbestaan misschien wat gemakkelijker gaan als
er zo'n 2500 inwoners aan Bathmen worden toegevoegd. Ook mijn fractie is van
mening dat deze gemeente op termijn niet zelfstandig kan blijven, vergroot
of niet vergroot. Maar u sluit een proces uit dat van onderop is ontstaan,
namelijk samenvoeging van Bathmen en Gorssel. Mevrouw Assen sluit dat in haar
amendement niet uit. Het voordeel van uw amendement is de voorgestelde grenscorrectie,
dus ik bevind me in een afwegingsfase. Misschien interesseert het de indieners
van het amendement van de coalitiepartijen niet hoe ik erover denk, maar ik
wil mijn mening er toch wel over geven. Ik heb gezegd dat het misschien wel
tijd is om eens te denken aan een totaalplan voor heel Nederland in plaats
van het gesprokkel waarmee wij nu al jarenlang bezig zijn en waarbij steeds
het oorspronkelijke plan wordt ondergraven.De heer Rouvoet (RPF):Mevrouw de voorzitter! De achtergrond van dit wetsvoorstel wordt gevormd
door de problemen van Deventer: een onevenredig hoge werkloosheid en de noodzaak
om bedrijvigheid de ruimte te geven. Ook heeft Deventer een ruimteprobleem
als het gaat om de bouw van woningen, zo lezen wij in de stukken. In het kader
van het C20-beleid dient de stedelijke vernieuwing in Deventer ter hand te
worden genomen en een gemeentelijke herindeling zou daar volgens de staatssecretaris
in dienst van kunnen staan en die zou kunnen bijdragen aan het wegnemen van
de genoemde knelpunten.Ik moet zeggen dat deze redenering vanuit de beleidsoptiek van de staatssecretaris
goed te volgen is. Maar de vraag rijst wel of hierbij de verhouding tussen
doel en middelen niet zoek is geraakt, want wat hebben grootstedelijke problemen
uit te staan met het buitengebied van de gemeente Diepenveen? En voor de RPF-fractie
is in ieder geval de noodzaak van samenvoeging van Bathmen bij Deventer allerminst
overtuigend vastgesteld.Voorzitter! Als bij dit wetsvoorstel de problemen tot hun juiste proporties
teruggebracht worden, dan ziet de RPF-fractie mogelijkheden voor een minder
ingrijpende oplossing dan de staatssecretaris nu in navolging van de provincie
voorstelt. De gemeente Diepenveen verdient in dit verband overigens een compliment.
Al eerder heeft deze gemeente oog getoond voor de problemen van Deventer door
een convenant aan te gaan. Nu dat convenant geen afdoende
oplossing meer lijkt te bieden, is de gemeente bereid om een deel van haar
grondgebied af te staan. De gemeente is immers met een eigen aanbod gekomen,
opdat Deventer extra woningen kan bouwen. Nogmaals, dat is een compliment
waard. Er is ook een vraag aan verbonden, waarop ik straks nog even terugkom.In het wetsvoorstel is voor een andere oplossing gekozen. De RPF-fractie
vreest echter dat bij een grootschalige en rigoureuze oplossing, waarvan wij
in het algemeen bij een herindeling geen voorstander zijn, maar dat mag ik
als bekend veronderstellen, de nadelen groter zijn dan de voordelen. Zo krijgt
Deventer niet alleen extra ruimte voor woningen, maar ook het beheer van een
groot buitengebied wordt onder de verantwoordelijkheid van Deventer gebracht.
En dat ligt allerminst voor de hand. Het bestuur van Deventer moet datgene
doen waar het goed in is, namelijk het besturen van een grote stad. De zorg
voor en het beheer van het platteland ligt niet in de aard van een grote stad,
dat moet je overlaten aan bestuurders die daar weer goed zijn: de bestuurders
van plattelandsgemeenten. Dat is geen verwijt aan Deventer, geen motie van
wantrouwen, maar een volstrekt logisch verschil in oriëntatie, ervaring
en kunde. En dan laat ik overigens het behoefteaspect nog buiten beschouwing,
waarop anderen ook al hebben gewezen. Dit laatste zou ik veel vaker kunnen
zeggen; dat is het voordeel of het nadeel als je als laatste het woord krijgt.
Maar goed, ik kan me inderdaad voorstellen dat Deventer niet zit te springen
om nieuw grondgebied waarmee als zodanig geen oplossing voor zijn problemen
geboden wordt, zodat het een relatief duur en weinig nuttig gebied zal blijken
te zijn.Wat Diepenveen betreft zijn er drie opties: grenscorrectie voor de convenantsgebieden,
het voorstel van Diepenveen zelf, namelijk het oostelijk deel buiten de herindeling
houden, en Diepenveen geheel bij Deventer voegen. De keuze van de staatssecretaris
voor de derde mogelijkheid is duidelijk. Ik vraag haar toch om ook op beide
andere opties in te gaan. Hoe reëel zijn ze? Wat zijn de voordelen en
nadelen ervan? En zijn de bezwaren onoverkomelijk?Hetzelfde probleem dringt zich op als het gaat om de ruimte voor bedrijvenlocaties.
Daarbij wordt meer in de richting van Bathmen gekeken. Het gemak waarmee Bathmen
als ontwikkelingsgebied voor bedrijven en industriële activiteiten wordt
beschouwd, staat wat mij betreft op gespannen voet met de geruststelling dat
er wel recht wordt gedaan het plattelandskarakter van Bathmen. Ik lees in
de nota naar aanleiding van het verslag dat het argument van de groenelongfunctie
volgens de staatssecretaris licht de indruk kan doen ontstaan dat gemeenten
met verstedelijkt gebied belangen van natuur en landschap minder tot hun recht
doen komen. Ik lees in die nota ook: "Bathmen is een buitengewoon serieus
alternatief voor locaties voor bedrijventerreinen." Het lijkt mij dat het
één op gespannen voet staat met het ander en ik kan me de ongerustheid
in Bathmen zeer goed voorstellen. Wat is het waard als er gezegd wordt dat
Deventer op dezelfde wijze met de belangen van het platteland zal omgaan als
in de huidige situatie? Het lijkt mij dat de staatssecretaris het antwoord
op die vraag zelf gegeven heeft door direct naar Bathmen te wijzen als een
buitengewoon serieus alternatief voor de inrichting van bedrijvenlocaties.
Daar komt dan nog het curieuze argument van de noordtak van de Betuwelijn
bij. Misschien komt er wel een overslagplaats of een knooppunt. Dit lijkt
mij een flinterdun argument en ik vind dat dit de totale argumentatie van
de staatssecretaris bepaald niet versterkt.Ik kan me goed voorstellen dat gemeenten hun uiterste best doen om zoveel
mogelijk buiten een herindeling te blijven, want ik vrees dat de belangen
van omringende gemeenten te vanzelfsprekend ondergeschikt worden gemaakt aan
de behoeften van centrumgemeenten. Nu hebben de regeringsfracties weliswaar
een amendement ingediend om Bathmen buiten de herindeling te houden, maar
zij merken Oxerveld aan als potentiële bedrijvenlocatie. Gelet op de
waarde van het landschap daar, is dat een merkwaardige en in ieder geval riskante
keuze, wat ik ook heb afgeleid uit de voorwaarden die sprekers namens de regeringsfracties
hebben aangegeven. De bezwaren van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding
van het verslag zijn hierbij naar ons oordeel valide. Daar komt dan nog de
wat merkwaardige redenering bij dat er voor Bathmen een soort time-out komt
als het gaat om een alternatief voor bedrijvenlocaties, maar niet voor Oxerveld,
dat volgens de VVD-fractie pas na 2020 in beeld zou kunnen komen.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Eerst zegt de heer Van den Berg dat er sprake is van een time-out,
terwijl de heer Rouvoet vervolgens zegt dat het merkwaardig is dat er over
een time-out gesproken wordt, maar beiden beseffen niet dat dit begrip helemaal
niet gebruikt is door een van de ondertekenaars van het amendement van de
coalitie.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb de term time-out zelf gebruikt, maar niet als eerste,
want dat was mevrouw Liemburg. De heer Kamp heeft dit woord inderdaad niet
gebruikt, wat nu juist het merkwaardige is. Het is de intrinsieke spanning
in het amendement van de drie fracties, dat twee van de drie in ieder geval
een soort time-out voor Bathmen zien. Mevrouw Liemburg sprak van een periode
die nodig is voor bezinning, waarna alsnog zou kunnen blijken dat Bathmen
bij Deventer moet. Ik sta daar sceptischer tegenover dan zij, gelet op het
massieve protest daartegen in Bathmen.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Ik heb geen moment de indruk gekregen dat mevrouw Liemburg
op dit punt anders zou denken dan ik. Het gaat erom dat Bathmen op dit moment
niet bij de herindeling betrokken zou moeten worden, maar bij de eerstvolgende
Overijsselse herindeling wel. Als de heer Rouvoet de periode tot dat moment
als een time-out ziet, dan praat hij over iets heel anders dan de heer Van
den Berg, die sprak van een periode van misschien wel 25 jaar.De heer Rouvoet (RPF):Nee, het was mevrouw Liemburg die de term time-out in de mond nam. Ik
begrijp wel dat de heer Kamp dat vervelend vindt, voorzitter, want zij hebben
samen dat amendement ingediend, maar het blijft een feit dat mevrouw Liemburg
van een time-out gesproken heeft. Ik heb de heer Kamp juist een aantal keren
hierover een vraag gesteld. Als hij voor Bathmen een time-out
van enkele jaren wil, gekoppeld aan aangrenzende gebieden, maar tegelijkertijd
Oxerveld als enige verschil aanduidt met het amendement van mevrouw Assen,
mevrouw Varma en mijzelf dat er inderdaad al was, naar mijn mening op een
zeer passend tijdstip, dan maakt hij toch een ernstige vergissing. Voor Oxerveld
geldt namelijk dezelfde redenering als voor Bathmen. Twee ondertekenaars van
het amendement van de coalitie vinden dat Oxerveld wellicht over 20 jaar als
alternatief in beeld zou kunnen komen, maar Bathmen misschien al over enkele
jaren. Oxerveld wordt nu al bij Deventer gevoegd, terwijl dat voor Bathmen
altijd nog zou kunnen worden bezien. Mevrouw Liemburg en de heer Hoekema vinden
dit een zeer voor de hand liggende optie. Het is jammer voor de heer Kamp;
dan had hij van tevoren maar goed moeten beseffen of hij het wel eens was
met wat er uiteindelijk met het amendement beoogd werd.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Het verschil in de coalitie is kleiner dan de heer Rouvoet
veronderstelt. Ik heb inderdaad het woord time-out gebruikt, maar als illustratie
van de situatie die nu ontstaat. Er is geen integraal voorstel en dat betekent
dat wij geen beslissing over Bathmen kunnen nemen zonder vooruit te lopen
op volgende voorstellen. Ik heb wel de besluitvorming in de provincie Overijssel
erbij betrokken en ik heb gewezen op de problemen die aan die andere oplossingen
kleven. Er ontstaat nu enige tijd voor bezinning, die ik inderdaad een time-out
heb genoemd, waarbij wij geen enkele mogelijkheid hebben uitgesloten.Verder heb ik erop gewezen dat een deel van Oxerveld nu al tot het grondgebied
van Deventer behoort. Wij zien de grenscorrectie in dit verband als een logische
completering.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Voor de helderheid van de parlementaire geschiedschrijving
zou ik even willen memoreren dat ik het begrip time-out in ieder geval niet
in de mond heb genomen. Ik ben al niet zo gespecialiseerd in sporttermen,
maar het gaat mij ook niet om een bepaalde periode. Ik heb erop gewezen dat
het bij een gemeentelijke herindeling om een periode van 25 jaar gaat. Daarom
heb ik de indieners van het amendement er ook op aangesproken, wat zij binnen
die periode kennelijk beogen. Dat vind ik in strijd met ons systeem van gemeentelijke
herindeling.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Deze laatste interventie was met name tot de heer Kamp gericht,
denk ik, die de heer Van den Berg inderdaad ten onrechte hierbij betrokken
had. De conclusie is dat wij over twee totaal verschillende termijnen spreken;
bij Oxerveld gaat het om 20 jaar of nog meer, terwijl Bathmen wellicht al
veel eerder in beeld komt, namelijk bij andere herindelingsvoorstellen. Het
blijft dan ook merkwaardig dat men in het verband van Bathmen van een time-out
spreekt en voor Oxerveld al de beslissing neemt om het naar Deventer over
te laten gaan. Het moet de drie indieners van het amendement toch wel iets
zeggen dat zij hun collega's tot nog toe niet hebben kunnen overtuigen van
het volstrekt vanzelfsprekende en logische karakter van die keuze.Voorzitter! Bij het zoeken naar ruimte voor bedrijven kijkt de RPF-fractie
naar Epse-Noord en naar de ruimte die Deventer nu al heeft. Daarnaast zijn
wij er niet van overtuigd dat de Kar bij Apeldoorn onvoldoende of geen mogelijkheden
zou bieden voor uitbreiding van bedrijfsterreinen op een voor Deventer geschikte
manier. De ontwikkeling van Epse-Noord is overigens wel zwaar geconditioneerd.
Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die de heer Hoekema daarover gemaakt heeft.
Vooral de vormgeving van de buffer is ook voor de RPF-fractie van buitengewoon
groot belang. Hoe dan ook, wij zijn er niet van overtuigd dat deze opties
samen ontoereikend zouden zijn en dat er dus nog gekeken zou moeten worden
naar Bathmen als geheel of naar een stukje daarvan.Voorzitter! Ook in breder perspectief is herindeling in deze vorm ongewenst.
Met dit voorstel dreigen de plattelandsgemeenten marginaal te worden, vergeleken
met de centrumgemeenten Deventer, Zutphen en ook Apeldoorn. In plaats van
te kiezen voor een evenwicht tussen deze steden en de omliggende plattelandsgebieden,
is er gekozen voor een eenzijdige en onevenwichtige versterking van de steden.
Wat de RPF-fractie betreft was deze herindeling een kans om in deze regio
te zorgen voor bestuurlijk evenwicht tussen platteland en stad, opdat er blijvend
sprake zou zijn van groene longen tussen de stedelijke gebieden. Helaas is
deze kans gemist. Sterker nog, de plattelandsgemeente Gorssel lijkt zelfs
zeer verzwakt uit deze strijd tevoorschijn te komen. Ze dreigt als kleine
gemeente in de schaduw te komen van grote centrumgemeenten, wat mij een zeer
ongewenste uitkomst van het totale proces lijkt.Het draagvlak in de gemeenten Diepenveen en Bathmen is ook minimaal. Zoiets
moet zwaar wegen, al is het niet doorslaggevend, zoals ik ook al bij andere
herindelingsvoorstellen heb gezegd. Wat hebben we aan een herindeling als
na afloop inwoners cynisch worden en met de rug naar hun nieuwe gemeente gaan
staan? Het verzet in Bathmen en Diepenveen tegen deze herindeling is massief,
en in bepaalde opzichten overigens ook creatief, zoals we hebben kunnen ervaren
tijdens de memorabele busreis door het gebied in november.Voorzitter! Een meer passende oplossing kan wat de RPF-fractie betreft
gevonden worden in een grenscorrectie ten gunste van Deventer. Daarbij kan
het platteland bestuurlijk versterkt worden door herindeling. De provinciegrens
behoeft daarbij van ons niet per definitie als heilig te worden beschouwd.
Met andere woorden, de gemeente Gorssel zou hier voluit bij betrokken moeten
worden. Het spreekt voor zich dat ik met overtuiging het amendement van mijn
collega Assen heb medeondertekend. Daarin wordt immers de mogelijkheid voor
een sterke plattelandsgemeente geboden.Het verschil tussen dat amendement en dat van de regeringsfracties heeft
toch betrekking op de geboden duidelijkheid. In de eerste plaats moet Bathmen
niet naar Deventer, ook later niet. Dat is toch een optie die in het Paarse
amendement heel duidelijk als een dreiging boven de markt blijft hangen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Het woord "niet" in het amendement van mevrouw Assen betekent
dus "nooit"? Bathmen gaat in de visie van de heer Rouvoet dus nooit naar Deventer,
ook al zou het niet zelfstandig kunnen blijven en over een
aantal jaren als het ware overblijven? Hij sluit die optie geheel uit?De heer Rouvoet (RPF):Ik zie geen enkel inhoudelijk argument om Bathmen bij Deventer te voegen,
ook al omdat het geen enkele bijdrage levert tot het oplossen van de problemen
waarom het gaat. Laat ik het zo zeggen: u heeft het goed gelezen als u constateert
dat in het amendement van mevrouw Assen, mevrouw Varma en mijzelf anders dan
in uw amendement de term "thans niet" bewust vermeden is. Ik zeg dit ook met
een schuin oog naar de heer Kamp.De heer Hoekema (D66):Dat is dan duidelijk. Verder spreekt u de coalitiepartners ook nog aan
op helderheid dan wel op vermeende verschillen van mening tussen deze. Betekent
het amendement-Assen c.s. in uw visie ook het nastreven van de combinatie
Bathmen-Gorssel? Dat hoor ik heel duidelijk in uw betoog, dus waarom heeft
u dat niet duidelijker in de toelichting op het amendement opgenomen?De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik was al bezig met het aangeven van drie verschillen tussen
het Paarse amendement en het amendement van mevrouw Assen, mevrouw Varma en
mijzelf. Ik heb overigens een beetje een hekel aan de term "Paars", omdat
die een vanzelfsprekendheid suggereert die er volgens mij niet is, maar vooruit.
Ik noemde al als verschil dat Bathmen niet naar Deventer moet en het tweede
verschil is de sterke voorkeur voor de combinatie Bathmen-Gorssel in ons amendement.
Dat is de richting waarin wij zoeken, een interprovinciale oplossing sluiten
wij bepaald niet uit, terwijl VVD, PvdA en D66 deze combinatie wel buiten
beeld hebben geplaatst. Dit is dus een evident verschil tussen beide amendementen.
Waarom ik dit niet in het amendement heb laten vastleggen, is formeel natuurlijk
een rare vraag, omdat je in een amendement niet meer kunt regelen dan een
wijziging van een wetsvoorstel. Het zou heel merkwaardig zijn om meteen te
regelen wat er later wel zou moeten worden gedaan, maar onze voorkeur is in
ieder geval heel duidelijk.De heer Van den Berg (SGP):Moet ik hieruit opmaken dat voor u in tegenstelling tot mevrouw Assen,
die ik daar ook naar gevraagd heb, de combinatie Bathmen-Holten geen alternatief
is dat gelijkwaardig is aan de combinatie Bathmen-Gorssel?De heer Rouvoet (RPF):Het amendement biedt de mogelijkheid voor de combinatie Bathmen-Gorssel.
Dat heeft verreweg onze voorkeur, vooral omdat naar Holten kijken op grond
van andere overwegingen niet zo vanzelfsprekend is. Mevrouw Liemburg heeft
hier ook over gesproken. Het ligt natuurlijk niet voor de hand om met een
amendement op dit wetsvoorstel alle andere opties af te sluiten. Ik steun
de combinatie Bathmen-Gorssel, ook in verband met het draagvlak, maar andere
opties zijn denkbaar. En een interprovinciale oplossing achten wij dus bepaald
niet uitgesloten.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! De heer Rouvoet probeert aan te geven dat er op een aantal
punten verschillen zouden zijn in de uitleg van het amendement van de coalitiefracties
door de ondertekenaars. Ik denk dat het goed is om ook te kijken naar datgene
waarover wij het eens zijn: Bathmen moet niet naar Deventer...De heer Rouvoet (RPF):Nu niet, zegt u.De heer Kamp (VVD):Inderdaad. Verder menen wij dat Bathmen niet zelfstandig kan blijven en
vinden wij dat er in Overijssels verband een oplossing moet worden gezocht.
Dit zijn drie dingen die toch heel duidelijk zijn en wij hebben gemeend dat
het goed was om dit in een amendement vast te leggen.De heer Rouvoet (RPF):Dat is uw keuze, maar in dit debat is al gebleken dat daarmee het Paarse
zwaard van Damocles boven Bathmen blijft hangen. Daar heeft u geen verweer
op. U bent als eerste ondertekenaar waarschijnlijk de auctor intellectualis
van het amendement en het is voor u dan ook niet onbelangrijk om te beseffen
dat de twee andere ondertekenaars vinden dat het in een later stadium waarschijnlijk
een zeer voor de hand liggende keuze zal zijn om Bathmen wel bij Deventer
te voegen, zodat u het gevaar loopt in de slipstream van uw collega's meegezogen
te worden. Ik kan me in ieder geval voorstellen dat uit dit debat duidelijk
wordt dat als het aan de Paarse fracties ligt, Bathmen nu nog niet naar Deventer
gaat, maar dat het op termijn bepaald niet uitgesloten is en dat het zelfs
een zeer voor de hand liggende keuze is.De voorzitter:Ik constateer dat alle argumenten zo langzamerhand wel uitgewisseld zijn.
Ik heb het idee dat bepaalde zaken al tien keer aan mij voorbijgetrokken zijn,
maar kennelijk hebben anderen dat idee niet. Mevrouw Liemburg krijgt nu echt
als allerlaatste gelegenheid voor een interruptie.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Het gaat mij nu echt om een heel ander punt. De heer Rouvoet
zei zojuist iets merkwaardigs. Hij sloot zich min of meer bij mij aan als
het gaat om het samenvoegen van Bathmen en Holten, met een impliciete verwijzing
naar de discussie daarover in de provincie. Het probleem is nu juist dat de
provincie Gelderland nog helemaal geen gelegenheid heeft gehad om daarover
te discussiëren. Het is dus best mogelijk dat aan het eind van het lied
dat de heer Rouvoet graag zou zingen, de samenvoeging van Bathmen en Gorssel
even onlogisch is als het samengaan van Bathmen en Holten, dus ik vind dat
hij dat nader zou moeten toelichten.De heer Rouvoet (RPF):Ik vind het interessant dat u dat zegt. Die oplossingen zouden wel eens
gelijkwaardig kunnen zijn, maar u sluit een van beide al uit en ik niet. Dat
zou eerder u te denken moeten geven dan mijzelf. Ik heb een duidelijke voorkeur
en ik ben het met u eens dat er een procedure voor zal moeten volgen.Overigens, voorzitter, de heer Kamp suggereerde dat de twee amendement
niet met elkaar in tegenspraak zijn als het gaat om de vraag of Bathmen zelfstandig
zou kunnen blijven, maar ik heb daar geen uitspraak over gedaan, omdat ik
dat op dit moment helemaal niet interessant vind. In ieder geval is er door
verschillenden gezegd dat dit niet voor de hand ligt, zodat er in feite maar
één mogelijkheid overblijft, namelijk Bathmen op termijn, op
wellicht niet al te lange termijn toch naar Deventer. Wel,
dat is een heel duidelijk verschil met het amendement van mevrouw Assen, mevrouw
Varma en mijzelf, waarin die optie wordt afgesneden. Dat komt door het woordje
"thans", dat wellicht tegen de bedoeling van de heer Kamp in het amendement
van de coalitie is opgenomen, maar het staat er nu eenmaal. Dit houdt toch
duidelijk het beeld in stand dat het Paarse zwaard van Damocles boven Bathmen
blijft hangen. Ik vind dat een slechte zaak en dus is er wat mij betreft ook
geen sprake van gelijkwaardigheid van de twee amendementen.Voorzitter! Het is duidelijk dat de RPF-fractie dit wetsvoorstel als een
buitenproportionele oplossing voor de problemen van Deventer beschouwt. Niet
alleen Deventer verdient de ruimte, ook het platteland. Daarom is het beter
om te streven naar een natuurlijk evenwicht tussen de stad en het platteland,
tussen de Hanzesteden en de groene longen. Bij die oplossing behoeft niet
al te krampachtig met provinciegrenzen te worden omgegaan. Er moet idealiter
in ieder geval gestreefd worden naar evenwicht en naar gemeenten met een natuurlijke
samenhang.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.40 uur tot 12.55 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-4191-4223.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl