Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Leerplichtwet 1969 met betrekking tot criteria voor scholen als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, subonderdeel 3, van die wet (30652)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 3060-3083

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-04-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 53, pagina 3060-3083

27-03-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30652Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Leerplichtwet 1969 met betrekking tot criteria voor scholen als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, subonderdeel 3, van die wet (30652)Pagina 3060-3083
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 27 maart 2007)Pagina 3083-3084
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Europese Top, te weten de motie-Ouwehand over afbouw van de intensieve veehouderij als speerpunt van het klimaatbeleid (21501-20, nr. 341)Pagina 3059-3060
Presentie en opening (dinsdag 27 maart 2007)Pagina 3047-3047
Vragen van het lid Brinkman aan de minister van Justitie over het bericht dat het Nederlands Forensisch Instituut met grote achterstanden kampt in het verwerken van aanvragen voor sporenonderzoeken (mondelinge vragenuur)Pagina 3055-3056
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 27 maart 2007)Pagina 3056-3059
Vragen van het lid Dezentjé Hamming aan de staatssecretaris van Financiën over het verlengen van de uiterste inzenddatum aangiften inkomstenbelasting (1 april) in verband met haperende dienstverlening van de Belastingdienst door stakingsacties en de gerezen onduidelijkheid over de aftrek aankoopkosten binnen de bijleenregeling eigen woning (mondelinge vragenuur)Pagina 3053-3055
Vragen van het lid Neppérus aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over roetfilters die niet goed zouden zijn voor het milieu en mogelijk ook schadelijk zouden zijn voor de volksgezondheid (mondelinge vragenuur)Pagina 3051-3053
Vragen van het lid Ulenbelt aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de huisvesting van buitenlandse arbeiders en de oproep van de wethouder van Den Haag namens de vier grootste gemeenten om de tewerkstellingsvergunning niet af te schaffen (mondelinge vragenuur)Pagina 3047-3051
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege (28238) en over de motie-Joldersma c.s. over een verplichte vorm van toezicht aansluitend aan de beëindiging van tbs (28238, nr. 10) en de motie-Joldersma c.s. over forensisch psychiatrisch toezicht tijdens de voorwaardelijke beëindiging van tbs (28238, nr. 11)Pagina 3059-3059

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 336 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Leerplichtwet 1969 met betrekking tot criteria voor scholen als bedoeld
in artikel 1, onderdeel b, subonderdeel 3, van die wet (30652).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van OCW welkom in deze zaal. Wij hebben bij
dit onderwerp negen sprekers, waarvan twee hun maidenspeech houden. Daar moeten
wij dus rekening mee houden.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Voor het CDA heeft altijd vooropgestaan, en blijft ook vooropstaan,
dat leerlingen recht hebben op onderwijs dat bij ze past. Maar het moet wel
kwalitatief goed onderwijs zijn. Wat dat is, hebben wij helder omschreven
in de kerndoelen. Het onderwijs moet zodanig zijn ingericht dat deze kerndoelen
binnen een maximale duur worden bereikt door de leerlingen die het onderwijs
volgen. Deze eisen gelden voor het openbaar gefinancierde onderwijs, maar
ook voor het bijzonder onderwijs, dat wel via de overheid wordt bekostigd,
en wat ons betreft ook voor het particulier gefinancierde onderwijs. Ouders
hebben er recht op dat het onderwijs waar zij hun kinderen naar toe sturen
voldoet aan deze kwaliteitseisen.Tegelijkertijd staat voor het CDA recht overeind dat alle ouders het recht
hebben, en moeten hebben om scholen op te richten waarin onderwijs kan worden
gegeven volgens hun eigen inzichten en methodes. Dat is ook de kern van artikel
23, de vrijheid van onderwijs, zoals in onze Grondwet vastgelegd. Maar er
is nimmer een ongelimiteerde vrijheid, het is altijd vrijheid in gebondenheid.
Degenen die mij een beetje kennen, weten dat het bij mij past om deze uitspraak
een keer hier te mogen doen. Het schept namelijk verplichtingen en verantwoordelijkheden
waaraan moet worden voldaan. Deze verantwoordelijkheden liggen onder andere
op het terrein van de kwaliteit van het onderwijs: elke vorm van onderwijs
moet voldoen aan die kwaliteitseisen, zoals ze ook in de kerndoelen zijn geformuleerd.Over dit onderwerp bestond enige onduidelijkheid. Moet een particuliere
school daar ook aan voldoen, of niet? De regering kan op basis van artikel
23 Grondwet niet treden in de vrijheid van de oprichting van een school. Als
ouders van mening zijn dat er een school moet worden opgericht, omdat het
onderwijs binnen andere onderwijsvormen niet kan worden gegeven zoals het
past bij hun opvattingen, hebben zij de vrijheid om die school op te richten.
Maar het blijft een verantwoordelijkheid van de overheid om toe te zien op
de kwaliteit van het onderwijs op het moment dat leerlingen worden ingeschreven.
Want de overheid behoort zich de vraag te stellen, of het volgen van sommige
soorten onderwijs het naleven van de bepalingen van de Leerplichtwet in de
weg staat. Als een school onvoldoende kwaliteit levert, kan dan nog wel worden
gesteld dat een leerling van een dergelijke school de Leerplichtwet vervult?
Volgens de CDA-fractie is het helder: als leerlingen naar een school gaan
waar de kwaliteit dus niet voldoet aan datgene wat in de kerndoelen is omschreven,
voldoen ze niet aan de eisen van de Leerplichtwet.De vergelijking met andere activiteiten dringt zich op dat moment dan
ook op. Mensen die zich bezighouden met werk, sport, theater of wat dan ook,
allemaal buitengewoon nuttige activiteiten, dragen niet bij tot het verder
bereiken van de kerndoelen. In de Leerplichtwet is nu eenmaal helder omschreven,
tot welke leeftijd leerlingen het onderwijs moeten volgen. Als dat niet gebeurt,
moet de leerplichtambtenaar kunnen en willen optreden op basis van een kundig
oordeel. De Onderwijs­inspectie moet dat oordeel geven. De praktijk was
dat niet elke leerplichtambtenaar naar de Onderwijsinspectie toeging om te
vragen hoe het was gesteld met de kwaliteit van het onderwijs binnen een bepaalde
onderwijsinstelling. Daar zat min of meer het probleem. Daarom vinden wij
dat een leerplichtambtenaar verplicht advies moet vragen aan de onderwijsinspectie.
Dat staat ook in de wet. Alleen is het zo geformuleerd dat de leerplichtambtenaar
op basis van dat advies zijn oordeel mag vellen. Wij vinden,
kijkend ook naar de tekst in de memorie van toelichting, dat het zo gelezen
zou moeten worden dat men het advies of het oordeel van de onderwijsinspectie
moet volgen. Laten wij dat dan duidelijk opschrijven in de wet en het niet
alleen aan juristen overlaten hoe het precies geïnterpreteerd moet worden.
Nee, laten wij duidelijk opschrijven dat de leerplichtambtenaar altijd het
advies of het oordeel van de onderwijsinspectie moet volgen in dezen. Daarom
heb ik samen met mevrouw Kraneveldt het amendement op stuk nr. 10 ingediend.Hiermee wordt tevens een ander probleem opgelost, namelijk dat leerplichtambtenaren
uit diverse gemeenten van mening kunnen verschillen. Ik noem de situatie waarin
een particulier bekostigde school leerlingen heeft uit diverse gemeenten.
De praktijk kan zich dan voordoen dat de leerplichtambtenaar in de ene gemeente
zelfstandig tot het oordeel komt dat het niet goed is, terwijl de leerplichtambtenaar
in de andere gemeente juist zegt dat het wel goed is. Om dat probleem te voorkomen,
is het goed dat verplicht advies wordt gevraagd aan de onderwijsinspectie
en dat dit advies vervolgens verplicht wordt gevolgd. Daarmee voorkomen wij
dat er verschillen ontstaan tussen het oordeel van de ene gemeente en het
oordeel van de andere gemeente.Dan rijst alsnog de vraag of deze constructie de bevoegdheden van de leerplichtambtenaar
niet te boven gaat. Volgens ons is dat niet het geval. Wij hebben juist de
indruk dat het de taak van de leerplichtambtenaar is om datgene wat in de
Leerplichtwet staat, te handhaven. Het is niet de bedoeling dat hij elke keer
opnieuw bij zichzelf moet nagaan hoe datgene wat in die wet staat moet worden
geïnterpreteerd of hoe precies moet worden omgegaan met de kwaliteitsbeoordeling
van bepaalde scholen. Die taak hoort bij de onderwijsinspectie thuis en de
leerplichtambtenaar moet gewoonweg zorgen voor de uitvoering. Wat dat betreft
kunnen wij, mits eerdergenoemd amendement wordt aangenomen, op hoofdlijnen
instemmen met het voorliggende wetsvoorstel.Rest nog één vraag. Is er niet een breder arsenaal van instrumenten
om ervoor te zorgen dat leerlingen alleen naar scholen toegaan waar kwalitatief
goed onderwijs wordt gegeven, ook wanneer dat niet via de officiële bekostiging
afdwingbaar is? Dat geldt in belangrijke mate voor particuliere scholen. Het
enige instrument dat wij daarvoor hebben is de Leerplichtwet. Wij kunnen scholen
niet sluiten. Dat willen wij ook niet, want dan komen wij direct in conflict
met artikel 23 van de Grondwet. Zijn er evenwel nog andere instrumenten om
te voorkomen dat leerlingen naar ondeugdelijke, kwalitatief onvoldoende onderwijsinstellingen
gaan?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Mevrouw de voorzitter. De Partij van de Arbeid is niet tegen particulier
onderwijs. Alhoewel wij graag zouden zien dat alle leerlingen in Nederland
hun draai vinden in het regulier onderwijs, kan particulier onderwijs een
aanvulling zijn op het bestaande aanbod. Ouders kiezen om diverse redenen
voor particulier onderwijs. Het kan bijvoorbeeld zijn dat ze niet tevreden
zijn over het niveau van het regulier onderwijs, dat ze het klimaat aldaar
niet geschikt vinden voor hun kind, of dat hun kind er op de een of andere
manier is vastgelopen. Die redenen erkennen wij. De Partij van de Arbeid is
ook niet tegen vernieuwende onderwijsconcepten. Wij stimuleren graag scholen
die innovatief bezig zijn en die blijven zoeken naar nieuwe en aansprekende
manieren om hun leerlingen optimaal voor te bereiden op het goed functioneren
in de maatschappij, op een maatschappelijke carrière of op een vervolgopleiding.De Partij van de Arbeid is wel voor goed onderwijs. Als bekostigd of particulier
onderwijs samengaat met goed onderwijs, zal niemand de fractie van de Partij
van de Arbeid op haar of zijn weg vinden. Als dit onderwijs ver onder de maat
blijft, komen wij in het geweer. Alle kinderen hebben recht op goed onderwijs.
De overheid heeft de voortdurende zorg voor de kwaliteit van het onderwijs
en stelt daarom terecht eisen aan scholen. Ook kinderen die particulier onderwijs
krijgen, moeten onderwijs krijgen dat gewoon goed is. Het kan in de ogen van
mijn fractie niet zo zijn dat kinderen jarenlang onderwijs krijgen dat hen
niet goed voorbereidt op het vervolgonderwijs of een maatschappelijke carrière,
omdat zij niet voldoende kennis en vaardigheden aangeleerd krijgen, en dat
pas als zij een vervolgopleiding gaan doen, blijkt dat zij achterstanden hebben
die zij nooit meer in kunnen lopen. Er wordt niet voor niets heftig en veelal
zeer emotioneel gediscussieerd over de kwaliteit van ons onderwijs en vooral
over de kwaliteit van radicale vernieuwingsbewegingen in het onderwijs. Het
onderwijsveld, ouders en leerlingen maken zich daar terecht zorgen over. Daar
mogen wij als politici niet doof voor zijn.In dit licht hebben wij dit wetsvoorstel beoordeeld. In de afweging tussen
de vrijheid van inrichting van het onderwijs en het recht van ieder kind op
goed onderwijs kiezen wij voor het kind. De fractie van de Partij van de Arbeid
ziet het voorliggende wetsvoorstel als een noodzakelijke stap op weg naar
meer toezicht op en inzicht in het particulier onderwijs, want zij beseft
dat het voorgestelde toezichtkader van de inspectie een wettelijke basis nodig
heeft. Wij denken dat er ook met de voorgestelde criteria voldoende ruimte
overblijft voor particulier initiatief, allerlei vormen van vernieuwing en
een eigen invulling van het onderwijsproces.De heer Jasper van Dijk (SP):In de praktijk is er een forse groei van het aantal particuliere scholen,
maar idealiter wilt u dat alle kinderen naar reguliere scholen gaan. Wat gaat
u doen om te bevorderen dat kinderen meer naar het reguliere onderwijs gaan
dan naar het particuliere onderwijs?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik denk dat het het goed recht is van ouders om te kiezen voor particulier
onderwijs, maar het probleem is dat er met de groei van het particuliere onderwijs
ook scholen zijn opgericht die soms niet aan basale kwaliteitseisen voldoen.
Daarom vinden wij het goed dat dit wetsvoorstel er is, ook al hebben wij nog
wat kritiekpunten. Daar kom ik zo meteen op. Wat ons betreft is dit een eerste
stap naar meer inzicht in wat er in particuliere scholen gebeurt, en meer
toezicht op die scholen. Als de ouders toevallig hun kind hebben ingeschreven
op een school die niet voldoet, hopen wij dat zij de consequenties daarvan
aanvaarden en naar een school gaan die door de inspectie wel goed is beoordeeld.
Dat kan een andere particuliere school zijn, maar dat kan ook een reguliere
school zijn.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik wil graag duidelijk horen hoe volgens u kan worden verklaard dat het
aantal particuliere scholen de afgelopen jaren fors is gegroeid. Ligt dat
aan ons publieke onderwijs of aan iets anders?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Heel veel ouders kiezen voor vrij vernieuwende vormen van particulier
onderwijs, omdat hun kind op de een of andere manier is vastgelopen in het
reguliere onderwijs. Ik vind dat wij recht moeten doen aan de klachten van
die ouders dat het in het reguliere onderwijs vaak niet goed gaat. Wij gaan
ook onderzoeken hoe bepaalde onderwijsvernieuwingen hebben uitgepakt in de
afgelopen decennia. Ik denk dat wij als onderwijswoordvoerders bij iedere
vernieuwing of verandering van het onderwijs die wij bespreken, goed moeten
bekijken wat deze betekent voor de kwaliteit van het onderwijs en voor de
eigenheid van kinderen. Wij vinden dat ieder kind recht heeft op passend onderwijs.
Dat moeten wij absoluut bevorderen in het reguliere onderwijs. Daar mag u
ons zeker op aanspreken.Voorzitter. Wij zijn ook kritisch over dit wetsvoorstel, omdat de leerplichtambtenaar
een oneigenlijke taak wordt toegekend bij de erkenning van een school. Het
advies van de onderwijsinspectie speelt wel een rol in de voorgestelde procedure,
maar de beoordeling blijft bij de leerplichtambtenaar. De staatssecretaris
gaat uit van de premisse dat de leerplichtambtenaar niet zal afwijken van
het advies van de inspectie, maar je weet nooit. De praktijk leert dat leerplichtambtenaren
er verschillend over kunnen denken. Onder druk van allerlei belangen kan er
ook heel veel vloeibaar worden in de gemeenteraad. De Partij van de Arbeid
is van mening dat het beter is om expliciet te vermelden in het wetsvoorstel
dat de leerplichtambtenaar het advies van de onderwijsinspectie volgt en de
school al dan niet aanmerkt als leerplichtwetschool. De CDA-fractie heeft
mede namens de PvdA-fractie een amendement ingediend. De heer Van Dijk heeft
hierover al het nodige gezegd. Dat hoef ik dus niet te herhalen.Als wij dan de bindende status aan het inspectierapport geven, vindt mijn
fractie wel dat dit op twee punten hand in hand zou moeten gaan met rechtsgelijkheid.
Particuliere scholen of hun belangenorganisaties wijzen in hun commentaren
namelijk op rechtsongelijkheid ten gevolge van dit wetsvoorstel. Zij menen
bijvoorbeeld dat het bevoegd gezag van de school geen rechtsingang heeft in
eventuele procedures en niet in beroep kan gaan tegen een negatief oordeel
van de inspectie. Voorts menen zij dat particuliere scholen, waarvoor een
negatief advies is afgegeven, direct mogen worden gesloten zonder verdere
tijd tot verbetering. Is dit nu een juiste inschatting? Kan de staatssecretaris
hierop een reactie geven? Ik wil niet de weg openen voor jarenlange procedures
waarin een school die eigenlijk niet voldoet maar aan kan modderen en dat
een en ander tot in de allerhoogste instanties moet worden aangevochten. Ik
vind echter wel dat ook particuliere scholen, als wij dan zo'n criteriapakket
op hen af sturen, dan wel enigszins de ruimte moeten hebben om te laten zien
dat ze zich wel kunnen verbeteren en dat zij dus wel in aanmerking moeten
komen voor een positief advies.De heer Dibi (GroenLinks):De GroenLinks-fractie wil dit punt breder trekken naar allerlei andere
vormen van onderwijs buiten het regulier onderwijs om. U hecht heel veel waarde
aan de ontwikkeling van het kind in het onderwijs en aan een goede kwaliteit.
Daarover zijn wij het allemaal eens. Betrekt u het thuisonderwijs ook in uw
vragen aan de staatssecretaris?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Wij spreken later over het thuisonderwijs. Ik besef dat dit punt bijna
niet los kan worden gezien van dit debat, maar ik wil mij graag beperken tot
het onderwijs op particuliere scholen. Ik vind dat het onderwerp van het thuisonderwijs
namelijk veel andere aspecten bevat. Het gaat dan niet om scholen maar om
ouders die thuis hun kind les geven. Ik vind dat toch een ander verhaal. Daarom
wil ik de discussie hierover niet voeren.De heer Dibi (GroenLinks):U hebt gezegd dat het onderwerp van het thuisonderwijs niet los gezien
kan worden van het onderwerp dat wij in dit debat bespreken. Tegelijkertijd
vindt u dat onderwerp echt iets anders. Dit is mij niet helemaal duidelijk.
Wij moeten het hebben over allerlei andere vormen van particulier onderwijs
buiten het regulier onderwijs, waar die kwaliteitshandhaving moeilijker wordt.
Kunt u nog één keer duidelijk uitleggen waarom u het thuisonderwijs
niet wilt betrekken in deze discussie?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Dit wetsvoorstel gaat niet over het thuisonderwijs. Er zijn heel duidelijke
parallellen tussen de knelpunten. De principiële discussies over particuliere
scholen spelen ook bij het thuisonderwijs een rol, maar laten wij dit nu niet
met elkaar verwarren. Er ligt ook een rapport over de vraag hoe vorm kan worden
gegeven aan het toezicht op thuisonderwijs. Dit onderwerp gaan wij vast ook
in de Kamer bespreken. Het wordt erg verwarrend als ik daarop zou ingaan.
Ik wil dat ook niet, omdat het nu gaat over particuliere scholen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb een vraag over het amendement. Ik had deze vraag ook aan de heer
Van Dijk kunnen stellen, maar omdat ik later bij dit debat aanwezig was, stel
ik die vraag aan u, omdat ik aanneem dat u net zo goed op de hoogte bent van
dit amendement. In de toelichting wordt gesproken over aanmerkingscriteria.
Kunt u toelichten wat in het kader van dit amendement daarmee wordt bedoeld?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Dat zijn de criteria waarlangs de particuliere scholen na aanneming van
dit wetsvoorstel zullen worden gelegd.De heer Slob (ChristenUnie):Ik had begrepen dat in de aanloop naar dit wetsvoorstel juist het punt
van die aanmerkingscriteria reden was voor aanpassing van het wetsvoorstel.
Het is immers, ook conform de uitleg van onze Grondwet, niet aan de orde om
te gaan werken met een soort vergunningenstelsel waarbij een school de deuren
pas mag openen en onderwijs mag aanbieden als aan bepaalde eisen wordt voldaan.
Is mijn indruk juist dat met dit amendement op een verkapte wijze toch wordt
geprobeerd om daaruit te komen, zodat je misschien al vrij snel na opening
van een school de inspectie erop af kunt sturen, de school toch langs de lat
van aanmerkingscriteria kunt leggen en ervoor kunt zorgen dat leerlingen die
school niet kunnen bezoeken als een heel negatief oordeel wordt geveld?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Het gaat ons om de kwaliteitscriteria die in dit wetsvoorstel worden neergelegd.
Als het woord "aanmerkingscriteria" voor verwarring zorgt, denk
ik dat de heer Van Dijk en ik er nog even goed over moeten praten of wij dat
woord niet moeten veranderen in een andere term.Over de rechtsongelijkheid wil ik dus graag nog iets weten van de staatssecretaris.De Leerplichtwet legt veel verantwoordelijkheid bij de ouders. Ook dit
wetsvoorstel verandert niets aan de situatie dat de school bij een slechte
kwaliteit eigenlijk vrijuit gaat. Ons zijn gevallen bekend van scholen die
in de huidige situatie gewoon doorgaan met het werven van nieuwe leerlingen,
terwijl er een negatief inspectierapport ligt. Dat is ook mogelijk als dit
wetsvoorstel straks is aangenomen. Ouders die hun kind bij een dergelijke
school inschrijven, overtreden daarmee dus eigenlijk van meet af aan de wet.
Er zullen ouders zijn die precies weten wat de situatie is en hun kind doelbewust
toch inschrijven, maar er zullen wellicht ook ouders zijn die niet beseffen
dat zij in overtreding zijn. Zij komen dan later van een koude kermis thuis.
Erkent de staatssecretaris dat probleem en, zo ja, vindt zij ook dat wij hieraan
iets moeten doen? Als scholen doorgaan met inschrijven, terwijl ze niet erkend
zijn als leerplichtschool, roepen ze daarmee eigenlijk niet ouders op om daarmee
de wet te overtreden, zo vraag ik mij af. Zou dat niet een titel zijn waarop
wij ze kunnen aanspreken? Graag krijg ik hierop een reactie van de staatssecretaris.Ik ben niet voor een verbod tot het werven van leerlingen. Dat gaat wat
ver, maar kunnen wij dergelijke scholen niet op de een of andere manier een
soort verplichting opleggen om in het geval van een negatieve beoordeling
alle ouders van leerlingen en alle ouders van potentiële nieuwe leerlingen
er expliciet op te wijzen dat ze niet voldoen aan de Leerplichtwet? Wellicht
staat een en ander al met zoveel woorden in de nieuwe wet, maar dat hoor ik
dan graag van de staatssecretaris.De voorzitter:Als volgende spreker staat op de sprekerslijst mevrouw Verdonk, maar ik
begrijp dat zij niet het woord zal voeren. Dat kan.Mevrouw Verdonk (VVD):Voorzitter. Ik heb zo-even een pen genomen en mijn naam doorgestreept.
Ik heb misschien straks nog wat opmerkingen aan het adres van de staatssecretaris,
maar nu niet.De voorzitter:Dan staat u terecht op de sprekerslijst. U hóéft het woord
niet te voeren.Het woord is aan de heer Jasper van Dijk, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Ieder kind heeft recht op goed onderwijs. Dat uitgangspunt
van deze wet deelt mijn partij volledig. Het wetsvoorstel gaat over het toezicht
op particulier onderwijs, een verschijnsel dat helaas steeds meer voorkomt.
In 2003 waren er nog 15 particuliere scholen bekend bij het ministerie, in
2005 waren het er al 48. Dat is meer dan een verdrievoudiging. Weet de staatssecretaris
al hoeveel het er nu, anno 2007, zijn en hoeveel leerlingen nu particulier
basisonderwijs en voortgezet onderwijs volgen? Graag krijg ik antwoord op
die vraag, opdat wij exact weten waarover wij spreken.In artikel 23 van de Grondwet staat: "Het onderwijs is een voorwerp
van de aanhoudende zorg der regering." Met andere woorden, de regering
is verantwoordelijk voor het onderwijs. Juist daarom is de groei van het particulier
onderwijs zorgwekkend. Een beschaafd land levert uitstekende publieke scholen.
Daarom wordt mijn partij niet enthousiast van een toename van het aantal privéscholen.
Wat is de visie van de staatssecretaris daarop? Om die visie te achterhalen
leg ik haar een aantal stellingen voor waarover ik graag haar mening hoor.1. De groei van het aantal privéscholen toont aan dat het reguliere
onderwijs faalt.2. Door het forse prijskaartje bevorderen privéscholen de tweedeling
tussen arme en rijke ouders.3. De eenzijdige samenstelling van het leerlingenbestand van privéscholen
is slecht voor de integratie.4. Privéscholen kunnen gebruikmaken van schimmige financiering
uit het buitenland of van dubieuze sponsoren. Dat is slecht voor de transparantie
en de continuïteit van het onderwijs.5. De regering dient ernaar te streven dat privéscholen overbodig
worden door middel van uitmuntend onderwijsbeleid. Dan verdwijnt vanzelf de
vraag naar particuliere scholen.Voorzitter. In het wetsvoorstel worden twee dingen geregeld. Er worden
eisen gesteld aan particuliere scholen én er komt een verplicht advies
van de inspectie aan de leerplichtambtenaar. Ik ben het eens met de intentie
van dit voorstel. Het is goed dat wij beter zicht krijgen op het particulier
onderwijs, zo lang het bestaat.Voorheen waren er nauwelijks eisen voor particuliere scholen. In dit wetsvoorstel
wordt onder andere geregeld dat particuliere scholen moeten voldoen aan de
kerndoelen, dat er Nederlands moet worden gesproken, dat de regels van de
democratie moeten worden nageleefd en dat moet worden omgegaan met integratie
in de Nederlandse samenleving. Dat laatste roept vragen op. Hoe stelt de staatssecretaris
zich voor dat een kleine particuliere school met enkele leerlingen leert omgaan
met integratie in de samenleving? Graag krijg ik hierop een toelichting.De regering wil het particuliere onderwijs niet opdragen hoeveel uren
het les moet geven. De staatssecretaris schrijft dat de eis van de kerndoelen
in combinatie met een maximale duur van het onderwijsprogramma voldoende waarborgen
biedt voor een doorgaande leerlijn. De SP-fractie vindt dat wat bedenkelijk;
als leerlingen slecht of te weinig onderwijs krijgen, dan wreekt zich dat
later. Bij Iederwijsscholen zijn toetsen uit den boze en wordt er vrijwel
niets vastgelegd. Is het voldoende om alleen aan het einde van de schoolperiode
de leerresultaten te beoordelen? Uitgaande van het belang van het kind is
dat naar mijn mening nogal riskant. Op het moment dat blijkt dat de lesmethode
niet goed was, is het kind de dupe. Dit kan worden opgelost door bijvoorbeeld
per leerjaar globaal vast te leggen wat een kind minimaal moet leren. Dan
is er een ijkpunt waarmee op twee punten direct winst wordt geboekt: voorkomen
wordt dat het einddoel niet wordt gehaald en de mogelijkheden van een tussentijdse
overstap naar een bekostigde school worden vergroot.Ik kom op de inspectie. Voorheen moest de leerplichtambtenaar beoordelen
of een particuliere school voldeed aan de criteria om als "school"
te worden aangemerkt. Met deze wet wordt de leerplichtambtenaar verplicht
om het advies van de Onderwijsinspectie erbij te betrekken. Dat is een verbetering,
want daarmee wordt de willekeur van leerplichtambtenaren verminderd. Het is
mij echter nog niet duidelijk waarom niet is vastgehouden aan het oorspronkelijke
voorstel om de eindverantwoordelijkheid bij de minister te leggen. Dat wordt
ook bepleit door de vereniging van leerplichtambtenaren. Ik hoor daarop graag
een toelichting.De staatssecretaris wil zelf ook meer zeggenschap krijgen over scholen.
Zij zegt in een artikel: in de Visie op toezicht is aangegeven dat OCW meer
vrijheid wil geven aan scholen die het goed doen en doortastender wil ingrijpen
bij scholen en schoolbesturen waar het niet goed gaat; binnen afzienbare tijd
wil ik een wetsvoorstel indienen dat aanvullende bevoegdheden regelt om als
bewindspersoon meer direct in te grijpen in gevallen als deze. Hoewel de staatssecretaris
spreekt over bekostigde scholen, kan dit ook gelden voor particuliere scholen.
Het gaat erom dat misverstanden worden voorkomen.Ik hoor graag nog een reactie op de brief van INGRADO, de vereniging van
leerplichtambtenaren, d.d. 26 maart 2007. In die brief worden drie verzoeken
gedaan. Ten eerste wordt verzocht om particuliere scholen binnen vier weken
na oprichting het ministerie van OCW te laten informeren over die oprichting.
Daarover wordt een amendement opgesteld. Ten tweede wordt verzocht, de inspectie
vooraf te laten toetsen of een particuliere school voldoet aan de eisen. Als
dat niet het geval is, moet een verbetertraject worden ingezet. De leerplichtambtenaar
baseert zich vervolgens op het bindende oordeel van de inspectie. Ten derde
verzoekt INGRADO om een toetsingskader te ontwikkelen voor thuisonderwijs.Zolang er privéscholen bestaan, moeten zij kwaliteit bieden. Wij
zijn dat verplicht aan de leerlingen. Het zou echter veel beter zijn als wij
de vraag naar particulier onderwijs in rook laten opgaan door een fantastisch
aanbod van reguliere scholen te laten ontstaan. Dat zou pas respect afdwingen.De voorzitter:Als voorzitter heb ik het voorrecht om de heer Jasper van Dijk als eerste
te feliciteren met zijn maidenspeech. Hij heeft aangegeven vijf tot tien minuten
spreektijd nodig te hebben. Dat is een bandbreedte. Hij heeft zich daar precies
aan gehouden en dat is wel heel knap voor een maidenspeech. Ik hoop daar nog
vaak van te mogen genieten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Bosma (PVV):Voorzitter. Ik beschouw het als een eer om Jasper van Dijk vandaag te
mogen opvolgen. Ik ken Jasper in een ander verband in Amsterdam al een paar
jaar. Ik heb met belangstelling naar hem geluisterd. Het lijkt mij een goed
teken dat de mensen al stonden te trappelen om hem te interrumperen. Ik had
verwacht dat Jasper "lala-lalala" zou gaan zingen, maar dat moet
hij een andere keer maar doen. Ik zie ernaar uit om de komende jaren met hem
de degens te kruisen op dit prachtige onderwerp.Onderwijs gaat in de eerste plaats over kennisoverdracht. Hoeveel is zeven
maal acht? Wat is de hoofdstad van Mongolië? Onderwijs is echter meer
dan dat: het gaat in de tweede plaats om de overdracht van deugden of, zo
u wilt, normen en waarden. Daarom staat mijn partij pal voor het bijzonder
onderwijs, want dat is de plaats waar die waarden worden doorgegeven, de waarden
die voortkomen uit onze judeo-christelijke wortels. Dat is meer dan ooit van
belang nu onze beschaving wordt geconfronteerd met ideologieën die haaks
staan op onze uitgangspunten. Juist nu moeten wij de ouders helpen die hun
kinderen willen laten leren wie wij zijn en waar wij vandaan komen.Er zijn ook ouders die het heft in handen nemen en zelf een school starten
voor hun kinderen. Dat valt enorm te waarderen. Wie zich onafhankelijk verklaart
van de overheid, laat zien dat hij leeft. Geen slaaf van Den Haag, maar iemand
die zelf de regisseur is van zijn eigen leven. Steeds meer ouders beginnen
zo'n school. Uit de stukken begrijp ik dat het er 48 zijn, maar ik hoor straks
van de staatssecretaris graag het exacte aantal. Ik heb in ieder geval begrepen
dat het er in 2003 nog maar vijftien waren. Particulier onderwijs heeft nog
een voordeel. Niet bekostigd onderwijs levert een mazzeltje op voor de belastingbetaler,
want wie zijn kind naar het particulier onderwijs stuurt, betaalt tenslotte
zelf de rekening. Meer particulier onderwijs betekent ook meer keuzevrijheid:
de burger kan uit een steeds groter menu kiezen.Tegelijkertijd zien wij dat er zaken flink zijn misgelopen op sommige
plaatsen in het particulier onderwijs. De Iederwijsscholen zijn een bijna
spreekwoordelijke miskleun waartegen terecht is opgetreden. Toezicht is nodig
op alle scholen, niemand wil iets anders. Nu is het de leerplichtambtenaar
die het voortouw heeft. De leerplichtambtenaar raadpleegt vaak iemand van
de Onderwijsinspectie, maar soms ook niet. Nu wil de minister dat veel dwingender
opleggen. Dat is een goede zaak, maar het is niet genoeg. De minister zegt
nu A, namelijk een verplichte consultatie van de inspectie die echter tot
niets verplicht, maar eigenlijk moet de minister ook B zeggen: niet alleen
luisteren naar de inspectie, maar ook opvolgen.Er is nog een reden om voor deze aanscherping van het toezicht te zijn.
Onze samenleving wordt in snel tempo geïslamiseerd. In Amsterdam kunnen
wij straks niet meer naar RLT7 kijken, maar krijgen wij een zender die eigendom
is van de Saoedische koninklijke familie. Op belangrijke punten in Rotterdam
en Amsterdam komen moskeeën in handen van dubieuze clubs. Nu Saoedische
geldschieters bezit nemen van tv-kanalen en megamoskeeën, vraag ik mij
af hoe lang het nog duurt voordat de wahabisten zich melden in het particulier
onderwijs. Het is slechts een kwestie van tijd voordat er zo'n particuliere
moslimschool komt. Dat wordt dan zeker een apartheidsschool: jongens links
en meisjes rechts. Een school die ongetwijfeld zal verrijzen met steun van
de plaatselijke gemeente, want zeker in de grote steden is de positie van
de multiculturalistische Partij van de Arbeid sterker dan ooit. Als de PvdA
de islam kan helpen, zal zij dat zeker niet laten. Ik zie Cohen al theedrinken
in zo'n school. Op dat moment moet er een sterke Onderwijsinspectie klaarstaan,
eentje die ver weg staat van het linkse gemeentebestuur, eentje die hopelijk
minder gevoelig is voor modieus multiculturalisme. Een inspectie die kan ingrijpen,
een inspectie die meehelpt om zo'n school te sluiten.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben blij dat het niet de maidenspeech van de heer Bosma
was, want ik denk dat ik alleen met heel veel moeite iets positiefs had kunnen
zeggen. Ik wil wel Jasper van Dijk, die ik als talentvolle nieuwkomer bij
de SP zie, heel veel succes toewensen en hem danken voor zijn bijdrage.Opvallend genoeg is de discussie die ten grondslag ligt aan de aanpassingen
van de Leerplichtwet die wij vandaag bespreken, opgeworpen door het CDA. De
terechte zorg over de Iederwijsscholen vormde de aanleiding voor deze aanpassingen.
Veredelde speeltuinverenigingen waar alles mag en niets moet, of juist pluriforme
scholen die onderdak bieden aan kinderen buiten het regulier onderwijs? Het
kabinet zou verre moeten blijven van een waardeoordeel. Krijgen kinderen het
onderwijs dat zij nodig hebben om zich te handhaven in de samenleving en dat
een goede aansluiting biedt op het vervolgonderwijs? Over die vraag moeten
wij ons druk maken. De fractie van GroenLinks is daarom blij dat hierover
een discussie is ontstaan.De criteria waaraan particuliere scholen moeten voldoen, zorgen volgens
sommigen voor veel onduidelijkheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen particuliere
scholen en het door de overheid bekostigde onderwijs. In dat licht is gesteld
dat particuliere scholen alles mogen doen en laten wat zij willen. Ik weet
niet of de staatssecretaris het daarmee eens is, maar ik wil er iets anders
tegenover stellen. De inspectie beschikt inmiddels over een toetsingskader
voor niet bekostigd primair onderwijs. Alle particuliere scholen zouden voor
1 april 2006 door de inspectie worden bezocht. Leerplichtambtenaren kunnen
gebruikmaken van de onderzoeksresultaten die dit heeft opgeleverd. Er is dus
al een wettelijke grondslag op basis waarvan aan alle particuliere scholen
kwaliteitseisen kunnen worden gesteld. Wat is in dat licht de noodzaak van
deze aanpassing van de Leerplichtwet 1969?Mijn fractie heeft de indruk dat er met twee maten wordt gemeten. Een
voorbeeld is dat bijzondere bekostigde scholen bezwaar kunnen maken tegen
de kerndoelen en hun eigen kerndoelen mogen hanteren. Die gelden dan als toetsingskader
voor de inspectie. Ook particuliere scholen moeten de ruimte krijgen om een
eigen invulling te geven aan hun kerndoelen. Dit staat niet in de aanpassing
van de Leerplichtwet 1969. Ik overweeg dan ook om op dit punt een amendement
in te dienen. Wat vindt de staatssecretaris van dit in mijn ogen onterechte
onderscheid?De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, is de vrucht van
eerdere intensieve discussies in de Tweede Kamer over de kwaliteit van het
particulier onderwijs. In 2003 is daarover diepgaand gedebatteerd met de toenmalige
minister Van der Hoeven. In 2005 zijn wij opnieuw met elkaar in gesprek gegaan
naar aanleiding van berichten in de media over het gebrek aan kwaliteit van
bepaalde scholen. Het is goed dat de Kamer zich destijds heeft afgevraagd
hoe beter zicht kan worden gekregen op wat er binnen die scholen gebeurt.
Het resultaat van wat wij toen hebben besproken, ligt nu in dit wetsvoorstel
aan ons voor. Mijn fractie deelde destijds de zorg over de kwaliteit van sommige particuliere
scholen. Het is buitengewoon jammer als kinderen door slecht onderwijs een
achterstand oplopen die moeilijk of soms helemaal niet meer valt in te lopen.
Ik wil er wel voor waken dat wij alle particuliere scholen bestempelen als
slecht presterende scholen; dat is niet hard te maken. Ik stond dan ook te
popelen om de heer Jasper van Dijk te interrumperen, maar het bleek zijn maidenspeech
te zijn. Zijn toonzetting was namelijk veel te negatief. Er moet natuurlijk
aandacht zijn voor zaken die fout gaan, binnen de kaders die de Grondwet en
andere wetten ons stellen. Dat dit soort scholen in aantal toeneemt, betekent
echter niet dat ook het aantal slechte scholen toeneemt. Ik zou daar niet
op die manier over spreken. Misschien kan de heer Jasper van Dijk daarop in
zijn tweede termijn nog terugkomen en aangeven welk vakje hij zou aankruisen
als het gaat om de groei van die scholen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb dezelfde vraag als die ik aan de PvdA-woordvoerder stelde. Het
gaat mij niet om goede of slechte scholen. Vindt de fractie van de ChristenUnie
dat Nederlandse kinderen idealiter naar publieke scholen moeten gaan of moet
er een keuze zijn tussen publieke en particuliere scholen? Wat is daarin de
verantwoordelijkheid van de overheid?De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb wel vaker de verbale degens gekruist met de heer Jasper van Dijk.
In het licht van de geschiedenis van het onderwijs in Nederland zal het hem
niet verbazen dat ik met volle overtuiging zeg dat ouders die keuze zelf moeten
maken. Als ouders ervoor kiezen om hun kind naar een particuliere school te
laten gaan, dan is dat hun goed recht. Uiteraard heeft de overheid wel een
zekere verantwoordelijkheid voor wat er binnen die scholen gebeurt; daarop
kom ik straks terug want die scholen mogen niet alles doen wat zij willen.
Als ouders ervoor kiezen hun kinderen naar een door de overheid bekostigde
school te sturen, is dat ook hun goed recht. Laten wij die vrijheid in Nederland
overeind houden, want dat is een groot goed.De heer Jasper van Dijk (SP):U gaat volledig voorbij aan de consequenties van het toestaan van privéscholen,
die ik in mijn bijdrage heb genoemd. Volgens mij versterkt dit de tweedeling.
Voor een privéschool moeten de ouders soms wel € 20.000 tot € 30.000
per leerling per jaar betalen. Dat staat mij tegen. Ik vind dat de overheid
in eerste instantie verantwoordelijk is voor het onderwijs en dat particuliere
scholen een hoge uitzondering moeten blijven.De heer Slob (ChristenUnie):U hebt uiteraard recht op die opvatting, maar u hebt wat selectief gewinkeld
in de Grondwet: u hebt alleen het eerste lid aangehaald. Artikel 23 heeft
echter ook een tweede lid, waarin staat dat het geven van onderwijs vrij is,
behoudens het toezicht door de overheid. Als ouders zich daarop beroepen en
een eigen school oprichten, zonder financiering van de overheid, is dat hun
goed recht. Het is zelfs een grondwettelijk recht, dat wij hun niet moeten
ontzeggen. Als wij dat wel willen, moeten wij de Grondwet veranderen. Dat
kost wat tijd, maar het is mogelijk.Voorzitter. Het is belangrijk om te bezien in hoeverre dit wetsvoorstel
in overeenstemming is met artikel 23 van de Grondwet. Het doel
van de staatssecretaris, die nu verantwoordelijk is voor dit onderwerp, is
beter vat te krijgen op het particuliere onderwijs. Als leerplichtige leerlingen
onderwijs volgen aan een school die niet of niet langer voldoet aan de eisen
van de Leerplichtwet, zonder dat er sprake is van vrijstelling, plegen de
ouders een strafbaar feit. Ook de vorige minister heeft erop gewezen dat het
noodzakelijk is om te beschikken over een set heldere eisen en een duidelijk
systeem van beoordeling van de particuliere scholen aan die eisen. Tot zover
kunnen wij hierin volledig meegaan. Om dit te realiseren kent het wetsvoorstel
twee uitwerkingen, die zullen bepalen welke ruimte er overblijft voor particulier
onderwijs. Aan de ene kant regelt het wetsvoorstel het toezicht aan de voorkant,
via de bewindspersoon en de inspectie. Anderzijds regelt het wetsvoorstel
toezicht aan de achterkant via de rechterlijke toetsing aan de hand van een
wettelijk vastgelegd toetsingskader.Ik kom nu eerst te spreken over de beoordeling van particuliere scholen
aan de voorkant. In de afgelopen jaren is daarover veelvuldig gesproken. De
Raad van State heeft behoorlijk veel kritiek geuit op eerdere concepten voor
een wetsvoorstel. Op basis daarvan heeft de toenmalige verantwoordelijke minister
het wetsvoorstel aangepast. Het gaat niet langer om aanmerkingscriteria, want
dat zou leiden tot een vergunningenstelsel en er bestaat overeenstemming over
dat dit in strijd is met de vrijheid van onderwijs. Daarom is gekozen voor
een regeling via de leerplichtambtenaar. De wettelijke formulering verplicht
de leerplichtambtenaar, zijn oordeel te baseren op een door de inspectie gegeven
advies. Ik ga nu uit van wat er in het wetsvoorstel staat. De leerplichtambtenaar
kan daarnaast door de bewindspersoon zelf worden gevraagd, zijn oordeel te
heroverwegen in verband met een advies van de inspectie. Mijn fractie vraag
zich af wat hiermee nu precies wordt geregeld en hoe bindend dit advies in
de praktijk zal zijn. De leerplichtambtenaar wordt immers niet wettelijk verplicht
om het advies van de Onderwijsinspectie één op één
over te nemen. Ziet mijn fractie het goed dat de staatssecretaris het niettemin
wenselijk vindt dat het in de praktijk wel daarop neerkomt? Ik lees dit zo
in de nota naar aanleiding van het verslag op pagina 4, waar letterlijk staat: "Onder
het advies van de minister ligt een advies van de inspectie, en de leerplichtambtenaar
dient zijn heroverweging en oordeel te baseren op dat advies, zodat een oordeel
dat daarvan afwijkt moeilijk denkbaar is." Weliswaar niet formeel, maar
dan toch materieel, wordt daarmee de verbindendheid van het advies geregeld.
Geldt dan niet eveneens dat weliswaar niet formeel, maar in de praktijk, een
soort vergunningenstelsel wordt geregeld? De bewindspersoon kan zelf het initiatief
nemen. Als een school van start gaat, kan er een maand later al een rapport
liggen op basis waarvan verder kan worden gehandeld.De collega's Van Dijk en Kraneveldt hebben een amendement ingediend. Zij
willen het advies als een bindend advies laten overnemen door de leerplichtambtenaar.
Hoe kijkt de staatssecretaris daar tegenaan? Heeft dit niet indirect hetzelfde
effect? Mijn vraag is, waarom dit allemaal moet. Op dit moment kunnen leerplichtambtenaren
al advies vragen aan de inspectie. In de praktijk blijkt dat zij van die mogelijkheid
niet altijd gebruik hebben gemaakt. Het zou goed zijn om eens uit te zoeken
waarom dit niet is gebeurd. Uit de nota naar aanleiding van het verslag krijg
ik de indruk dat de regering dit niet helemaal scherp in beeld heeft. Intensieve
voorlichting aan leerplichtambtenaren en de colleges van B en W zou een oplossing
kunnen zijn voor het minder goed functioneren van een en ander in de praktijk,
terwijl dit tevens de mogelijkheid biedt om niet zo ver te gaan als waarvoor
nu wordt gekozen.Ik kom over de andere kant te spreken. Volgens mijn fractie ligt de kern
ook in de andere uitwerking van de wettelijke verankering van het toetsingskader.
In antwoord op vragen van de Raad van State en van onze fractie stelt de regering
dat wettelijke verankering van het toetsingskader noodzakelijk is. Uit de
nota naar aanleiding van het verslag is het mij nog niet goed helder geworden
waarom dat precies het geval is. Op dit moment zijn er toch voldoende mogelijkheden
om het particulier onderwijs zo nodig aan te pakken? Essentiële kerndoelen,
zoals rekenen en taal, kunnen getoetst worden. Bovendien – ik heb het
dus over de achterkant van het verhaal – kan, als er echt heel verkeerde
dingen gebeuren op een (particuliere) school, die bijvoorbeeld gevolgen hebben
voor onze democratische rechtsstaat, dat worden aangepakt op grond van artikel
8 van de Grondwet, juncto artikel 2, lid 20, van het Burgerlijk Wetboek. Er
zijn daarvoor dus al juridische instrumenten voorhanden.Stel dat de noodzaak er toch is, dan zal er in de praktijk alsnog een
soort van vergunningenstelsel ontstaan. Hoe gaat dat? Ik heb het zojuist eigenlijk
al aangegeven. De minister kan het initiatief nemen in de richting van de
leerplichtambtenaar. Vervolgens moet deze leerplichtambtenaar conform het
advies van de inspectie, handhaven. Wanneer ouders daarna in beroep gaan tegen
het besluit van de leerplichtambtenaar, worden zij in hoger beroep geconfronteerd
met een rechter die op grond van de vastgelegde wettelijke criteria gaat toetsen.
Waarschijnlijk zal worden vastgesteld dat zij niet voldoen aan de Leerplichtwet.
De school zal vervolgens binnen korte tijd de leerlingen kwijt raken en daarmee
het bestaansrecht verliezen.Hoe verhoudt dit scenario zich tot de stevige kritiek van de Raad van
State inzake zowel het hanteren van aanmerkingscriteria als de inperking van
de vrijheid van onderwijs door het verplichtend opleggen van de kerndoelen
aan het particulier onderwijs? Ik ben benieuwd naar het antwoord van de staatssecretaris
op deze vraag.Voor de ruimte die particuliere scholen overhouden, is het overigens niet
onbelangrijk wat de verweermogelijkheden zijn tegen een negatief kwaliteitsadvies
van de inspectie. Volgens mij heeft ook mevrouw Kraneveldt hier een vraag
over gesteld. Het lijkt mij dat die verweermogelijkheden voor het niet-bekostigde
onderwijs verder zouden moeten gaan dan voor bijvoorbeeld het bekostigde onderwijs.
Op welke manier wordt hun oordeel in het proces betrokken en wat zijn precies
hun verweermogelijkheden?Voordat mijn fractie in tweede termijn haar conclusies zal trekken, vraag
ik de staatssecretaris of met de gekozen vormgeving het principiële onderscheid
tussen wel en niet door de overheid bekostigd onderwijs wordt gereduceerd
tot de vraag waar het geld vandaan komt. Zo ja, acht zij dat wenselijk? Zo
nee, kan de staatssecretaris precies aangeven wat het bestaansrecht is van
deze vorm van onderwijs naast wel door de overheid bekostigd onderwijs? Wat
is concreet de extra vrijheid voor het particulier onderwijs?Met de huidige globale kerndoelen is een steviger toezicht misschien nog
niet zo'n probleem, maar wij willen in de toekomst liever niet moeten concluderen
dat wij bij deze behandeling van dit wetsvoorstel te snel uit handen hebben
gegeven wat ons dierbaar was aan het particulier onderwijs: een vergaande
vrijheid van onderwijs, waarmee ouders hun kinderen die vorm van onderwijs
kunnen bieden die aansluit bij hun opvattingen. Dat is vaak ook de directe
reden dat ouders heel bewust kiezen voor particulier onderwijs. Ik weet overigens
niet of dit ook bij de keuzemogelijkheden zit die de heer Van Dijk heeft genoemd.Wij hebben er ons bij dit wetsvoorstel, dat ook artikel 23 van de Grondwet
raakt, wat over verbaasd dat niet de Onderwijsraad om advies is gevraagd.
Wij zijn het gewend dat dit gebeurt. De Onderwijsraad heeft immers ook als
taak om dit soort vraagstukken te beoordelen. Wij hadden dat oordeel dan ook
graag willen hebben, maar misschien ligt dat nog op het ministerie en is het
niet naar de Kamer gestuurd. Graag verneem ik hierop de reactie van de staatssecretaris.
Het was voor een totale afweging niet misplaatst geweest als wij een dergelijk
oordeel daarbij hadden kunnen betrekken.De heer Pechtold (D66):Mevrouw de voorzitter. In Nederland hebben wij een Leerplichtwet waaraan
iedereen moet voldoen. Die Leerplichtwet is zo vorm gegeven dat leerlingen
en hun ouders zelf verantwoordelijk zijn voor de naleving van die wet.Voor scholen geldt de vrijheid van onderwijs. Oftewel, scholen mogen elk
type onderwijs, op welke pedagogische of religieuze leest ook geschoeid, aanbieden.
Als dat aan bepaalde basiseisen voldoet, wordt dat erkend door de leerplichtambtenaar
van de gemeente en komen leerlingen die dit onderwijs volgen, hun verplichtingen
ingevolge de Leerplichtwet keurig na. Cruciaal zijn voor D66 de criteria waaraan
particuliere scholen – daarover hebben wij het vandaag – moeten
voldoen. Die zijn met de huidige wet niet duidelijk omschreven. D66 juicht
het toe dat die criteria nu worden geconcretiseerd, niet omdat D66 alles graag
in regeltjes wil vatten, niet omdat wij aanhangers zijn van een soort staatspedagogie,
maar omdat D66 het beste uit mensen wil halen en omdat wij ons ervan bewust
zijn dat de basis hiervoor wordt gelegd met onderwijs. Goed onderwijs is ook
nodig voor een sterke economie, zodat een land aantrekkelijk is voor het doen
van investeringen en goed onderwijs is nodig voor een schoon en veilig land
waar mensen elkaar in hun waarde laten.D66 is er altijd van uitgegaan dat scholen en instellingen zelf het beste
weten wat goed is voor hun leerlingen en studenten. Zij kunnen zelf verantwoordelijkheid
dragen voor het onderwijs dat zij aanbieden, maar dit alles geldt alleen wanneer
er een bepaalde basis is, als er aan scholen een minimumeis wordt gesteld.
In de huidige situatie wordt de invulling van de begrippen van de Leerplichtwet,
de eisen en de criteria waaraan particuliere scholen moeten voldoen, overgelaten
aan de individuele leerplichtambtenaar. Die situatie schept veel onduidelijkheid
en kan zelfs rechtsongelijkheid in de hand werken. D66 is daarom blij met
de verdere invulling van de begrippen uit de Leerplichtwet.Mijn fractie is er echter niet van overtuigd dat het juist de leerplichtambtenaar
moet zijn die beoordeelt of een particuliere school voldoet aan de gestelde
criteria en die bij een negatief oordeel dit ook zelf moet meedelen aan de
ouders. Wij zijn daar vooral niet van overtuigd, omdat de leerplichtambtenaren
zelf aangeven niet te zijn toegerust voor deze twee zware taken. De vorige
minister heeft in antwoord op een vraag van D66 hierover in de nota naar aanleiding
van het verslag niet meer geantwoord dan: en toch blijft die taak gewoon bij
de leerplichtambtenaar liggen. Ik wil nog steeds antwoord op diezelfde vraag.
Waarom moeten deze twee zware taken bij de leerplichtambtenaren liggen als
zij zelf aangeven hiervoor niet toegerust te zijn? Waarom neemt de minister
of in dit geval de staatssecretaris niet de uiteindelijke beslissing om een
school te sluiten en waarom deelt zij die beslissing niet zelf niet aan de
ouders mee? Wij zouden toch mogen verwachten dat zij zoiets doet.Het moge duidelijk zijn dat D66 het belang van heldere voorwaarden waaraan
het particulier onderwijs moet voldoen onderschrijft. Ook moet de grondslag
die in het niet-bekostigde primaire onderwijs wordt gelegd voldoende zijn
voor het volgen van aansluitend voortgezet onderwijs. Maar is dit niet wat
te algemeen geformuleerd? Mijn fractie zou het waarderen als de staatssecretaris
ons vandaag wat meer inzicht kon geven in de waarborgen die hierachter schuilgaan.
Niet-bekostigde scholen mogen bijvoorbeeld eigen kerndoelen opstellen zolang
die maar van hetzelfde niveau zijn als de op grond van de WPO opgestelde kerndoelen.
Zoals ik hiervoor al zei is D66 een groot voorstander van ruimte voor scholen
en ruimte voor een eigen profiel. In haar eigen kerndoelen voor het primair
onderwijs stelt de voorganger van deze staatssecretaris dat de kerndoelen
precies zijn waar het moet en ruim waar het kan. Als voorbeelden van waar "precies"
moet worden wiskunde en Nederlands genoemd. In de andere vakken mogen de scholen
wat vrijer opereren. D66 is het daarmee eens. Graag hoor ik of deze staatssecretaris
vindt dat dit ook voor particuliere scholen zou moeten gelden en of zij vindt
dat vaardigheid in rekenen en beheersing van Nederlands voorwaarden zijn om
succesvol in te stromen in een vervolgopleiding.Graag zeg ik nog tegen de staatssecretaris geen voorstander te zijn van
het besluit om het particulier onderwijs vrij te stellen van zelfs niet een
minimale verplichting tot het nemen van maatregelen die in verband staan met
kwaliteitsbewaking en transparantie. Dan heb ik het bijvoorbeeld over een
medezeggenschapsraad.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik heb geluisterd tot het einde van uw verhaal en ik verwachtte een conclusie.
Kunt u instemmen met het voorstel dat ter tafel ligt of kunt u hier helemaal
niet mee leven? U geeft wel aan dat u bezwaren heeft, maar betekent dat dat
u tegen dit wetsvoorstel zult stemmen?De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Heb ik wat gemist of zitten we toch nog in de eerste termijn?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Volgens mij mag u ook in de eerste termijn aangeven of u, met kanttekeningen,
de lijn die het wetsvoorstel aangeeft, steunt. U kunt nu ook al zeggen: dit
hoeft van mij niet. De reden dat ik deze vraag stel, is dat u zegt eigenlijk
te vinden dat de minister dan wel de staatssecretaris de scholen zou moeten kunnen sluiten. Dat betekent dat u de lijn die het wetsvoorstel
aangeeft eigenlijk niet wilt. Is die conclusie terecht?De heer Pechtold (D66):Nog niet, want ik heb de staatssecretaris met name daarover een vraag
gesteld. Het antwoord op die vraag wacht ik af. Daarna krijgen wij de tweede
termijn en dan bepaal ik mijn standpunt.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. In het voorliggende wetsvoorstel worden enkele wijzigingen
voorgesteld die betrekking hebben op de positie van het particulier onderwijs
in het Nederlandse onderwijsbestel. De positie van dit niet-bekostigde onderwijs
beweegt zich tussen de polen van de grondwettelijk gewaarborgde vrijheid enerzijds
en de gewenste sturing op kwaliteit anderzijds. Die positie levert in de praktijk
de nodige spanning op. Volledige inzet op het ene aspect gaat noodzakelijkerwijs
ten koste van het andere. Het is dus zaak om te blijven zoeken naar een passend
evenwicht tussen vrijheid, wat bij het particulier onderwijs gezien haar aard
in bijzondere zin speelt en kwaliteitsborging.Het oogmerk van de voorgenomen wijzigingen is om door scherpere regelgeving
een meer eenduidig beleid te bewerkstelligen ten aanzien van de beoordeling
van de kwaliteit van het particulier onderwijs. De SGP-fractie kan begrip
opbrengen voor die motivatie. Tegelijkertijd moet de eigen aard van het particulier
onderwijs voluit worden meegewogen. Bij de beoordeling van dit wetsvoorstel
wil mijn fractie zowel de invalshoek van de vrijheid van onderwijs als die
van de kwaliteit van het onderwijs goed in beeld houden. Zoals gezegd: er
dient sprake te zijn van een zorgvuldig evenwicht. Vanuit dat oogpunt ben
ik sceptisch over de voorgenomen wijzigingen. Die scepsis wordt alleen maar
vergroot door het uitzonderlijk negatieve oordeel van de Raad van State over
het wetsvoorstel.Uitgangspunt bij het denken over onderwijs is dat ouders verantwoordelijk
zijn voor de opvoeding van hun kinderen. In het verlengde daarvan bestaat
er vrijheid in het aanbod van onderwijs en zijn ouders vrij in het kiezen
van een school voor hun kind. Die keuzevrijheid omvat in Nederland het bekostigde
onderwijs, zowel openbaar als bijzonder en het particulier onderwijs. Het
particulier onderwijs heeft dus een eigenstandige plaats naast het bekostigde
onderwijs. Kennelijk zijn er redenen waarom ouders welbewust kiezen voor het
organiseren van particulier onderwijs en het sturen van hun kinderen daar
naartoe. De laatste jaren is dat zelfs in toenemende mate het geval.Het is moeilijk voorstelbaar dat een bewuste en bovendien dure keuze van
ouders samengaat met, in ultieme termen geformuleerd, een inferieure kwaliteit
van het onderwijs. Dat neemt echter niet weg dat de overheid de taak heeft
om toe te zien op de kwaliteit van het onderwijs. Die taak hangt nauw samen
met de in ons land geldende leerplicht. In principe kan aan de leerplicht
ook worden voldaan, als leerlingen onderwijs volgen aan een particuliere school.
Daarom is het gerechtvaardigd dat de overheid ook toeziet op de kwaliteit
van het particulier onderwijs. Gezien de bijzondere positie van het particulier
onderwijs zal het daarbij wel om een marginale toetsing moeten gaan. De vraag
die zich voordoet is of de aanscherping van het toezicht die nu wordt voorgesteld
daar wel bij past. Mijn fractie meent van niet.De meest essentiële aanpassing die met het voorliggende wetsvoorstel
wordt doorgevoerd is dat er meer eisen worden gesteld aan de inrichting van
het particulier onderwijs, waaronder ook de kerndoelen. Bepalingen die tot
nu toe uitdrukkelijk werden aangemerkt als bekostigingsvoorwaarden worden
daarmee ook van toepassing verklaard op particuliere scholen. De Grondwet
verzet zich daar niet expliciet tegen, maar het feit dat er meer specifieke
eisen worden gesteld aan bekostigde scholen – ik zie op de leden 5 tot
en met 7 van artikel 23 Grondwet – veronderstelt wel dat die eisen niet
van kracht hoeven te zijn voor het particulier onderwijs. De vereisten die
voor alle scholen gelden, dus zowel bekostigd als niet-bekostigd, zijn verwoord
in lid 2 van artikel 23 Grondwet. Kan de regering de voorgestelde aanpassing
in het licht van de systematiek van het onderwijsartikel in de Grondwet eens
nader toelichten? Met name als het gaat over artikel 8 van de Wet op het primair
onderwijs spreekt de Raad van State over een te forse inperking van de vrijheid
van onderwijs. Deze vrijheid impliceert immers juist ook de mogelijkheid om
te kiezen voor scholen die het onderwijs anders inrichten dan het bekostigde
onderwijs. Als ik het goed zie, wil de staatssecretaris deze keuzevrijheid
beperken, zonder dat er op voorhand sprake is van een inferieure kwaliteit
van het betreffende onderwijs. Graag verneem ik op dit cruciale punt een gefundeerde
reactie van de staatssecretaris.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Wij kunnen natuurlijk een zeer principieel verhaal vertellen over de vrijheid
van onderwijs, en dat particuliere scholen niet net zo mogen worden beoordeeld
als bekostigde scholen. Maar wij hebben natuurlijk wel het maatschappelijke
probleem van kinderen die op scholen zitten, waarvan keer op keer toch wordt
gezegd dat de kwaliteit van het onderwijs daar echt onder de maat is. Daar
moeten wij wel wat aan doen. Ik proef uit uw woorden dat u niet zit te wachten
op dit wetsvoorstel. Wat wilt u doen aan dat probleem? Wij zijn als politici
toch wel verplicht om ervoor te zorgen dat die kinderen goed onderwijs krijgen.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw Kraneveldt heeft gelijk: er zijn scholen voor particulier onderwijs
die onder de maat presteren. Niet alle, misschien zelfs lang niet alle, maar
ze waren er, en daar hebben wij in het verleden over gesproken. Dat is één
van de aanleidingen, misschien zelfs wel de directe aanleiding, tot deze wetswijziging.
Ik kom zo op wat toch al kan. Overigens: als er problemen zijn op bepaalde
scholen en wij zetten daar de inspectie op, dan zijn wij niet machteloos tot
het stellen van maatregelen. Verder is het de vraag of je vanuit die waarneming
alle particuliere scholen aan een aangescherpt regime moet binden.Als ik het goed begrijp, functioneren de aanvullende inrichtingseisen
in formele zin niet als aanmerkingscriteria voor het particulier onderwijs.
De inspectie toetst in hoeverre de scholen invulling geven aan de wettelijke
verplichtingen. Vervolgens is het de verantwoordelijkheid van de leerplichtambtenaar
om aan te geven of een school voldoet aan de vereisten om leerplichtig onderwijs
aan te bieden. Uiteraard is het zinvol als de leerplichtambtenaar daarbij
gebruik maakt van het oordeel van de inspectie. Het bevreemdt
mij dat die verbinding in veel gevallen niet tot stand kwam. Kan de regering
daar een verklaring voor geven? Uit de beantwoording van de vragen wordt in
ieder geval duidelijk dat het na de wetswijziging moeilijk voorstelbaar is
dat een leerplichtambtenaar afwijkt van het oordeel van de inspectie. Maar
bij het voorliggende amendement op stuk nr. 10, herdruk, is dat al helemaal
niet het geval. Daarmee functioneren de nieuwe inrichtingseisen indirect wel
degelijk als aanmerkingscriteria. Dat is juridisch zeer omstreden. De SGP-fractie
vindt dat niet zonder meer wenselijk, zeker gezien de bijzondere positie van
het particulier onderwijs. Hoe verhoudt dit zich bovendien tot lid 2 van artikel
23 van de Grondwet: het geven van onderwijs is vrij? Waarom kan niet worden
volstaan met een aanmoediging aan de leerplichtambtenaren om meer gebruik
te maken van het beschikbare materiaal van de inspectie? Het benutten van
de inspectierapporten zal overigens ook een belangrijk deel van de bezwaren
van de leerplichtambtenaren zelf, die hun rol in dezen als een oneigenlijke
taak zien, wegnemen.Voorzitter. Het lampje dat ik moet afronden brandt, maar ik heb nog een
alinea.De voorzitter:Gaat u rustig door. Wij hebben nog reservetijd die u – zullen wij
maar zeggen – van uw collega's hebt gekregen.De heer Van der Vlies (SGP):Dan kan het lampje misschien wel uit, want het leidt mij maar af. Ik sta
liever voor groen dan voor rood. Om over oranje maar helemaal niet te spreken.
Dat is mij overigens een dierbare kleur.Het geheel overziende ziet mijn fractie nog wel problemen om de voorgestelde,
onzes inziens drastische wijzigingen door te voeren. Uiteraard heeft ook mijn
fractie vragen bij de manier waarop bijvoorbeeld de Iederwijsscholen invulling
geven aan hun onderwijstaak. Het is daarom goed dat er sprake is van een marginale
kwaliteitstoets. Ouders zullen ongetwijfeld ook de vinger aan de pols houden
bij de opbrengsten van het particulier onderwijs. Als deze opbrengsten uiteindelijk
niet opwegen tegen de opbrengsten van het bekostigde onderwijs, zal het particulier
onderwijs vanzelf een krimp vertonen.Wij moeten ons overigens niet laten leiden door de actualiteit van een
bepaalde vorm van particulier onderwijs. In het voorliggende wetsvoorstel
is de positie van particuliere scholen als zodanig aan de orde. Dat is die
generieke benadering waarover ik het zojuist bij interruptie met mevrouw Kraneveldt
had. Als de regering van mening is dat het overgrote deel van de kwaliteitseisen
die gelden voor het bekostigde onderwijs in gelijke mate ook van toepassing
moet zijn op het niet-bekostigde onderwijs, tast dat het karakter van het
particulier onderwijs wezenlijk aan. De marges tussen bekostigd en niet-bekostigd
onderwijs worden dan erg dun en de keuzevrijheid van ouders navenant minder.
Mijn fractie is van mening dat binnen de bestaande regelgeving sprake is van
een evenwichtiger positie van het particulier onderwijs dan in de voorliggende
voorstellen. De regering in casu deze staatssecretaris zal dus een sterke
overtuigingskracht aan de dag moeten leggen om mijn fractie aan haar kant
te krijgen. Iets wat ik in deze eerste termijn dogmatisch overigens niet uitsluit.De vergadering wordt van 16.40 uur tot 16.55 uur geschorst.Staatssecretaris Dijksma:Voorzitter. Om te beginnen feliciteer ik de heer Jasper van Dijk met zijn
maidenspeech. Ik heb dat net ook al in de zaal gedaan. Daarnaast dank ik de
Kamer hartelijk voor de inbreng. Het is voor mij in zekere zin ook een soort
maidenspeech, omdat ik heel lang aan de andere kant heb gezeten, zoals dat
heet. Daarom weet ik hoe belangrijk de inbreng van de volksvertegenwoordiging
is. Ik hecht daar zeer veel waarde aan en ik hoop eerlijk gezegd op een goede
samenwerking in de komende jaren.Ieder kind heeft recht op goed onderwijs. Het kan niet zo zijn dat kinderen
in de leerplichtige leeftijd niet leren lezen en rekenen en niet de kans krijgen
om zichzelf te ontwikkelen en de kennis en vaardigheden op te doen die nodig
zijn om goed te kunnen functioneren in onze samenleving. Het wetsvoorstel
dat wij vandaag met elkaar bespreken, gaat over het waarborgen van het recht
op goed onderwijs door te zorgen voor heldere beoordelingscriteria en voor
adequaat toezicht, ook op scholen die niet worden bekostigd door de overheid.Veel woordvoerders hebben eraan gerefereerd dat de Kamer tijdens de vorige
kabinetsperiode een aantal keren heeft gesproken over de situatie in het particulier
onderwijs. De aanleiding hiertoe werd gevormd door de zorgen die toen bestonden
over de kwaliteit van het onderwijs aan Iederwijsscholen en het feit dat het
aantal particuliere scholen in de laatste jaren is toegenomen. Ik zal later
in mijn beantwoording nog zeggen wat de actuele cijfers zijn, want daar is
naar gevraagd.De Kamer heeft verscheidene overleggen gevoerd over deze problemen. Een
duidelijke meerderheid heeft daarbij te kennen gegeven dat wijzigingen in
de regelgeving nodig zijn om te zorgen voor heldere criteria, een heldere
rolverdeling en goed toezicht op particuliere scholen. Dit alles heeft geleid
tot het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken.Ik zal dieper ingaan op een aantal punten die ik heb geclusterd. Het eerste
onderwerp is de noodzaak van het wetsvoorstel. Daarna zal ik iets zeggen over
de uitgangspunten en criteria, de rolverdeling die in dit wetsvoorstel voor
de verschillende instanties is weggelegd, een aantal andere vragen die door
de Kamer zijn gesteld, en de amendementen die zijn ingediend, want de Kamer
heeft natuurlijk recht op een oordeel daarover.Allereerst ga ik in op de noodzaak van het wetsvoorstel. Waarom is dit
van belang? De leerplicht is er niet alleen om vast te leggen dat ouders verplicht
zijn om hun kinderen naar school te sturen, waardoor leerlingen automatisch
ook verplicht zijn om naar school te gaan. De leerplicht is ook bedoeld om
ervoor te zorgen dat ieder kind krijgt waar het recht op heeft en dat is goed
onderwijs. De huidige Leerplichtwet biedt hiervoor helaas onvoldoende garanties.
Het is onvoldoende duidelijk wat er van scholen wordt verwacht om aangemerkt
te worden als een school in de zin van de Leerplichtwet. Dit leidt tot onduidelijkheid
bij verschillende partijen, zoals schoolbesturen, leerlingen, ouders, maar ook de leerplichtambtenaren. Zij hebben zelf aangegeven meer
behoefte te hebben aan duidelijkheid.De verdeling van de taken en rollen van de betrokken partijen is onvoldoende
helder. Wat doet de leerplichtambtenaar en wat doet de inspectie? Een deel
van de leerplichtambtenaren bleek in de praktijk geen advies te vragen. Er
zijn ook gevallen bekend dat leerplichtambtenaren wel advies hebben aangevraagd,
maar er vervolgens niets mee deden of het advies in ieder geval niet volgden.
Het is onduidelijk waar de grens ligt om het minimum van de rechten van het
kind te waarborgen. Ik hoop dat alle woordvoerders het met mij eens zijn dat
hierover geen onduidelijkheid zou mogen bestaan.De criteria die in dit wetsvoorstel worden gesteld, hebben dus tot doel
om een minimumgrens te stellen, om te waarborgen dat het recht op onderwijs
van kinderen in de leerplichtige leeftijd wordt gerespecteerd. Het gaat om
waarborgen die aan alle leerlingen moeten worden geboden, of zij nu aan een
bekostigde of particuliere school onderwijs volgen. Het uitgangspunt daarbij
is helder: pluriformiteit en vernieuwing binnen de grenzen van de kwaliteit.
De criteria bieden daarom maximale vrijheid aan particuliere scholen om zelf
de wijze van aanbieden en organisatie van het onderwijs te bepalen. Omdat
een aantal leden hiernaar indringend heeft verwezen, zal ik later nog uitgebreid
op het raakvlak met artikel 23 van de Grondwet ingaan.De criteria gaan uit van vier basiseisen: een ononderbroken ontwikkeling;
voldoende basis voor vervolgonderwijs; voldoende basis voor participeren in
de samenleving en een brede ontwikkeling van de persoonlijkheid. Om hieraan
invulling te geven, wordt een aantal bepalingen uit de WPO en de WVO –
voor de liefhebbers: de Wet primair onderwijs en de Wet voortgezet onderwijs –
die van toepassing zijn voor bekostigde scholen, ook van toepassing verklaard
op het particulier onderwijs. Het gaat hierbij allereerst om de kerndoelen
van zowel het primair als het voortgezet onderwijs. Daarnaast gaat het om
een aantal aanvullende eisen op het terrein van de verplichte vakgebieden,
onder andere Nederlands, Engels, rekenen en wiskunde. Verder gaat het om extra
zorg voor kinderen met speciale behoeften, ondersteuning aan zieke kinderen,
het aantal schooljaren waaraan bijvoorbeeld een basisschool moet voldoen en
bevordering van actief burgerschap, integratie en ontwikkeling van creativiteit.
Niet van toepassing zijn de criteria die niet gerelateerd zijn aan die minimumwaarborgeisen
of minimumwaarborgnormen. Het gaat hierbij om voorschriften voor het bekostigd
onderwijs die betrekking hebben op allerlei zaken, zoals organisatie, administratie,
medezeggenschapsraad, schooltijden, jaarverslag en managementstatuut. Het
onderscheid wordt dus heel helder gemaakt. Daarop beoordelen wij niet.Dit wetsvoorstel schept helderheid in de rolverdeling tussen inspectie
en leerplichtambtenaar.De heer Dibi (GroenLinks):Ik kan het toch niet laten om weer te beginnen over een aantal andere
vormen in het particulier onderwijs, waaronder het thuisonderwijs en bijzonder
particulier onderwijs. De zevendedagsadventisten hanteren bijvoorbeeld hun
eigen kerndoelen. Gaat dit echt voor iedereen gelden of wordt er een uitzondering
gemaakt voor de Iederwijsscholen?Staatssecretaris Dijksma:Nee, wij gaan een algemene lijn voor het particulier onderwijs maken.
Er is geen onderscheid tussen het een en het ander. De rechtsongelijkheid
moeten wij natuurlijk niet bevorderen. Op het punt van het naleven van de
kerndoelen kunnen scholen echter de ruimte hebben om daaraan hun eigen invulling
te geven, net zoals dat in de geldende wetgeving voor het bekostigde onderwijs
aan de orde is. Dat betekent dus dat je – zelfs op het punt van de inhoud –
als je maar tot het goede resultaat komt, ruimte krijgt om tot dat resultaat
te komen. Ik wil wel het een en ander zeggen over het thuisonderwijs, maar
ik kom liever later in mijn beantwoording op dit punt terug. Dit is heel nadrukkelijk
een gescheiden traject. Dat heeft ook iets te maken met het feit dat het thuisonderwijs
ook gaat over leerlingen die niet leerplichtig zijn, omdat zij een vrijstelling
hebben ontvangen. Dat is echt iets anders dan wat wij nu hier bespreken.De heer Slob (ChristenUnie):U geeft aan dat zeker de huidige kerndoelen ruimte bieden voor eigen invulling.
Dat geldt voor het bekostigde onderwijs, maar ook voor de particuliere scholen.
Dat is echter de huidige situatie, want de wet kan in dat opzicht natuurlijk
weer veranderen. In het verleden hebben wij ontzettend veel kerndoelen gehad.
Uitgaande van de wetgeving zoals wij die nu gaan veranderen, zou dat onverkort
ook voor het particuliere onderwijs gaan gelden. Is het misschien mogelijk
dat soms, als daar redenen voor zijn, ontheffing kan worden gegeven van bepaalde
kerndoelen omdat een school voor particulier onderwijs vanuit een bepaalde
overtuiging misschien een andere keuze maakt? Dat was in de oude wetgeving
wel aan de orde en zo behoud je toch nog enigszins een onderscheid tussen
bekostigd onderwijs en niet bekostigd onderwijs.Staatssecretaris Dijksma:Volgens mij behouden wij dat onderscheid tussen bekostigd en niet bekostigd
onderwijs juist – ook los van de kerndoelen – door aanmerkelijk
minder te kijken naar de wijze waarop vorm wordt gegeven aan de organisatie
van het onderwijs. Op het punt van de kerndoelen geldt in het bekostigd onderwijs
dezelfde mate van vrijheid als nu om toch tot een bepaald resultaat te komen.
U loopt vooruit op de mogelijkheid van nieuwe wetgeving die het een en ander aanscherpt wat de inhoud van de kerndoelen betreft. Ik kan daar
nu niet op vooruitlopen, want wij moeten eerst eens rustig bekijken hoe wij
ermee verdergaan. Bovendien zit u er zelf bij.Mevrouw Verdonk (VVD):Ik mag toch aannemen dat de kerndoelen die wij hebben voor iedere school
in gelijke mate gelden?Staatssecretaris Dijksma:Natuurlijk gelden de kerndoelen voor iedere school in gelijke mate. Alleen,
ze zijn een instrument om te komen tot een bepaald doel. Je wilt namelijk
een bepaalde kwaliteit en dat leerlingen op een bepaald niveau worden gebracht,
zodat hun kansen in het voortgezet onderwijs optimaal zijn. Dat staat hier
ook. De uitzonderingsnormen die er op dit moment zijn – de Kamer was
er zelf bij toen die werden vastgelegd – gelden ook in dit geval. Wij
gaan geen rechtsongelijkheid creëren voor particuliere scholen. Wij gaan
die niet als het ware nog strenger op de inhoud beoordelen dan het bekostigde
onderwijs.Mevrouw Verdonk (VVD):Dat begrijp ik en dat waardeer ik ook. U noemde net een aantal heldere
criteria. Als daarop getoetst wordt, wordt voor iedere school gelijk getoetst.
Of het nu gaat om een Iederwijsschool die niet functioneert en bijvoorbeeld
kinderen aflevert die niet voldoen aan de kerndoelen op het gebied van rekenen
en taal, dan wel om een moslimschool die niet voldoet aan het kerndoel kinderen
helpen te integreren in de samenleving, voor beide scholen gelden de kerndoelen
in gelijke mate.Staatssecretaris Dijksma:Ja, er is geen enkele rechtsongelijkheid tussen de wijze waarop wij het
bekostigde onderwijs op dit onderwerp beoordelen en de wijze waarop wij dat
doen met het particuliere onderwijs.De heer Dibi (GroenLinks):Er is al eerder gezegd dat deze wetswijziging raakt aan de vrijheid van
onderwijs. Ik noemde niet voor niets het voorbeeld van de zevendedagsadventisten.
Ik denk dat mevrouw Verdonk ook helder wil hebben, dat zowel een school die
op basis van een levensovertuiging opereert als een Iederwijsschool zal moeten
voldoen aan de kerndoelen die u in deze wetswijziging nastreeft.Staatssecretaris Dijksma:Ik heb volgens mij net al helder gezegd dat wij scholen niet op basis
van voorkeuren beoordelen. Daar waar de huidige wetgeving voor het bekostigde
onderwijs regels stelt voor de wijze waarop er met de kerndoelen wordt omgegaan,
worden die ook gehanteerd voor het particuliere onderwijs. Er zit geen smaakverschil
in.Ik wil nog een eerste algemene opmerking maken over de rolverdeling tussen
inspectie en leerplichtambtenaar, want met dit wetsvoorstel scheppen wij daarover
helderheid. De leerplichtambtenaar beslist of een particuliere school aan
de eisen voldoet, maar moet die beslissing in alle gevallen nemen op basis
van het advies van de inspectie. Daarnaast wordt voorgeschreven welke stappen
de leerplichtambtenaar neemt als een school naar het oordeel van de inspectie
niet voldoet aan de criteria van de wet. In het oorspronkelijke wetsvoorstel
was sprake van een aanwijzingsbevoegdheid van de minister in plaats van een
aanwijzingsbevoegdheid van de leerplichtambtenaar. Op basis van het advies
van de Raad van State, waarvan ik hoop dat u het allen zeer goed hebt gelezen,
is dit heroverwogen. De Raad van State maakte in zijn advies heel helder dat
wij de vrijheid van onderwijs raken door de minister of in dit geval de staatssecretaris
in die positie neer te zetten. Om dat te ondervangen, hebben wij ervoor gekozen
om expliciet voor te schrijven dat de leerplichtambtenaar zich moet baseren
op het advies van de inspectie.Heel veel leden hebben het een en ander gezegd over artikel 23 van de
Grondwet. De vraag luidt: is het wetsvoorstel in overeenstemming met de vrijheid
van onderwijs? Het belijden van een eigen geloofs- en levensovertuiging en
de ruimte om onderwijs naar deze inzichten in te richten, zijn een groot goed.
Dat staat hier ook niet ter discussie. Veel leden hebben echter al opgemerkt
dat kinderen in de leerplichtige leeftijd wel moeten leren lezen en rekenen
en de kans moeten krijgen om zich te ontwikkelen en kennis en vaardigheden
op te doen die nodig zijn om goed te kunnen functioneren in deze samenleving.
De rechten van de ouders worden op dit punt dus eigenlijk begrensd door de
plicht en de verantwoordelijkheid van de overheid om te handelen in het belang
van het kind. Ouders zijn met het oog op het belang van het kind verplicht
om een zekere bemoeienis van de Staat te accepteren met het onderwijs aan
hun kinderen. In artikel 23 is niet voor niets vastgelegd dat het geven van
onderwijs in Nederland vrij is behoudens toezicht door de overheid. Dit toezicht
is een uiting van de verantwoordelijkheid van de overheid voor de kwaliteit
van het onderwijs; dat geldt ook voor het particulier onderwijs. Uitgangspunt
van dit wetsvoorstel is ruimte voor pluriformiteit en innovatie, maar altijd
met de waarborg van kwaliteit. Naar mijn mening wordt die ruimte met dit wetsvoorstel
geboden.De vraag is of het toepassen van de kerndoelen een te grote beperking
van de vrijheid van onderwijs vormt. De Raad van State oordeelt in haar advies
dat het van toepassing verklaren van de kerndoelen op het particulier onderwijs
in overeenstemming is met artikel 23 van de Grondwet. De Raad merkt daarbij
wel op dat er in relatie tot het bekostigd primair onderwijs ruimte is voor
een eigen invulling; die ligt in de kerndoelen en de beoordeling van het particulier
onderwijs. Het wetsvoorstel, waarin aanvankelijk ruimte werd gegeven aan de
minister om een en ander aan te wijzen, is op dit punt, na de kritiek van
de Raad van State, aangepast. In het huidige wetsvoorstel is vastgelegd dat
particuliere basisscholen net als bijzondere basisscholen eigen kerndoelen
kunnen vaststellen. Die moeten van hetzelfde niveau kunnen zijn als de doelen
die zijn vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs. Bekostigde scholen
kunnen ervoor kiezen om eigen kerndoelen vast te stellen en dat geldt dus
ook voor de particuliere scholen. Laat duidelijk zijn dat ik nu spreek over
het primair onderwijs. Die kerndoelen moeten naar de inspectie worden gestuurd.De heer Van der Vlies en de heer Slob hebben gezegd dat de Raad van State
oordeelt dat het van toepassing verklaren van artikel 8 een te grote inperking
is op de vrijheid van onderwijs. Zij vragen waarom dat artikel toch is opgenomen
in het wetsvoorstel. De Raad van State stelt in haar advies inderdaad dat
het van toepassing verklaren van de eisen van artikel 8 in de Wet op het primair
onderwijs een te forse inperking van de vrijheid van onderwijs
inhoudt omdat de nadruk daarmee te veel wordt gelegd op de inhoud van het
onderwijs. De Raad van State oordeelt dat deze eisen niet tot de minimumwaarborggrenzen
behoren. Ik heb dat advies niet overgenomen. In artikel 8 staat een aantal
zaken waarbij evident blijkt dat alle kinderen, ongeacht of zij op een bekostigde
of particuliere school zitten, er aanspraak op kunnen maken. Ik noem bijvoorbeeld
de extra zorg die leerlingen nodig hebben en de aandacht voor bepaalde ontwikkelingen,
zoals de emotionele ontwikkeling. Daarnaast worden met artikel 8 ook zaken
bepaald die tot de minimumwaarborggrens behoren omdat deze nodig zijn om te
kunnen participeren in de samenleving: kennis van andere culturen, actief
burgerschap.Er is een verschil van opvatting met de Raad van State over de wijze waarop
wordt gekeken naar het toetsingskader van de inspectie. Een aantal leden vroeg
waarom het wetsvoorstel wordt ingediend. Er is immers een goed toetsingskader
voor de inspectie, waar deze al mee aan de slag is gegaan. Het punt is juist
dat dat toetsingskader een wettelijke basis ontbeert. Die bespreken wij vandaag.
De inspectie kan dat toetsingskader pas goed gebruiken als daarvoor een juridische
basis is verschaft. Dit wetsvoorstel is nodig om de inspectie in staat te
stellen om hetgeen zij doet bij de beoordeling van particuliere scholen vol
te kunnen houden.De heer Van der Vlies (SGP):Mijn fractie erkent de worsteling over de vraag hoe het dan precies moet.
Op dat punt is er geen sprake van verschil. Als ik de staatssecretaris zo
beluister, vraag ik mij echter af welke vrijheden het particulier onderwijs
nu nog heeft ter onderscheiding van de andere onderwijssoorten, namelijk het
openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs. Ook die onderwijssoorten hebben
namelijk ruimte om de kerndoelen naar eigen inzichten in te vullen, zij het
dat daar de toezichtsfunctie wel gaat spelen, maar dat is hier ook het geval.
Wat onderscheidt nu nog precies het particulier onderwijs van het andere onderwijs,
los van de bekostiging?Staatssecretaris Dijksma:Het punt van de inhoud hebben wij net al met elkaar besproken. De identiteit
is natuurlijk ook iets waarvoor een school ruimte heeft en houdt, gezien artikel
23. Daarnaast zijn voor de beoordeling van het particulier onderwijs niet
van toepassing alle criteria die niet zijn gerelateerd aan de minimumwaarborgen.
Ik zal het even omdraaien: wij kijken bijvoorbeeld niet naar de organisatie
van het onderwijs, dus hoe het zit met zaken zoals medezeggenschapsraden en
schooltijden. Ook de wijze waarop het jaarverslag tot stand komt en de interne
verantwoording vallen, naast de identiteit van de school en de inhoudelijke
ruimte om naar eigen inzicht te opereren, onder de optelsom van zaken waardoor
particuliere scholen een eigen positie blijven houden. Laten wij helder zijn:
als het gaat om identiteit, is ook de wijze waarop het pedagogisch klimaat
wordt georganiseerd voor deze scholen heel belangrijk. Daarvoor houden zij
alle ruimte. Ook de zogenoemde radicale vernieuwers kunnen hun eigen pedagogische
inzichten blijven vormgeven.De heer Pechtold (D66):Vallen zaken zoals medezeggenschap in de ogen van de staatssecretaris
ook hieronder? Vindt zij dat het bij het pedagogisch concept past om geen
minimumeisen te stellen aan de invloed die ouders of wie dan ook hebben op
medezeggenschap?Staatssecretaris Dijksma:Ik begrijp de vraag van de heer Pechtold, maar als wij deze zaken er allemaal
onder scharen, komen wij bij een heel ander probleem terecht. Dan komt de
discussie ter tafel over de wijze waarop artikel 23 zo'n beoordeling als het
ware in de klem zet. De Grondwet maakt het volgens mij onmogelijk om te doen
wat de heer Pechtold vraagt.De heer Pechtold (D66):Het antwoord van de staatssecretaris is niet heel overtuigend. Zij heeft
het over een discussie die dan ter tafel komt en gebruikt de woorden "volgens
mij". Maakt de Grondwet het onmogelijk of niet? De pedagogische kant
van het verhaal is helder. Medezeggenschap is echter iets waarnaar wij in
Nederland moeten streven. Ook de staatssecretaris zou vanuit haar positie
moeten proberen om het misschien niet zo zeer af te dwingen, maar de scholen
er toch wel zeer voor te enthousiasmeren.Staatssecretaris Dijksma:Dat begrijp ik. Het oorspronkelijke wetsvoorstel, waarin eigenlijk alleen
voor de minister een rol was weggelegd, werd echter al met het zwaarste dictum
teruggestuurd door de Raad van State. Het kan niet, omdat het de vrijheid
van onderwijs raakt. Als wij verder gaan dan de minimumnormen die wij in de
wet kennen, ben ik ervan overtuigd dat wij onmiddellijk in de problemen komen
omdat dit juridisch geen stand kan houden in relatie tot de vrijheid van onderwijs.
Ik hecht er net zoals de heer Pechtold heel veel waarde aan dat ouders een
belangrijke rol kunnen spelen in de wijze waarop onderwijs tot stand komt.
Laten wij niet vergeten dat het hier juist gaat om scholen die ouders zelf
mede hebben opgericht. Zij zullen zich er echt wel van vergewissen dat hun
rol daarbij prominent is. Dit is niet het type onderwijs waarbij ouders achteraan
in de rij staan om invloed uit te oefenen. Dat ondervangt inhoudelijk het
bezwaar van de heer Pechtold.Er is gesteld dat de bepalingen in artikel 8 van de wet niet nodig zijn
omdat artikel 8 van de Grondwet al een basis biedt om scholen aan te pakken
die een bedreiging vormen voor de democratische rechtstaat. Dat is inderdaad
het geval, maar het doel van dit wetsvoorstel is om een minimumgrens te stellen
waarop leerplichtige leerlingen aanspraak kunnen maken. In dat licht zijn
zaken opgenomen die ervoor zorgen dat leerlingen een rol in de samenleving
kunnen spelen. Het doel van dit wetsvoorstel is in eerste instantie niet om
scholen aan te pakken die een bedreiging vormen voor de rechtstaat. Als er
een probleem op dat vlak is, zal ik natuurlijk handelen; daarover hoeft geen
twijfel te bestaan. Dit wetsvoorstel is echter niet met dat doel gemaakt.
De verwijzing naar dat artikel is hierbij dus minder aan de orde.Bekostigde scholen krijgen bij het constateren van onvoldoende kwaliteit
de kans om een verbetertraject te doorlopen. Er is gevraagd waarom particuliere
scholen die mogelijkheid niet krijgen. Het is van belang om daarbij onderscheid
te maken tussen nieuwe en bestaande particuliere scholen. Als bij bestaande
particuliere scholen een probleem wordt geconstateerd, krijgen ook zij de
kans om zo'n traject te doorlopen. Daar zitten namelijk leerlingen, met wie
wij zorgvuldig moeten omgaan. Bij het oprichten van een nieuwe school is er echter een groot verschil tussen scholen die wel en scholen die
niet voor bekostiging in aanmerking willen komen. Het oprichten van een bekostigde
school is namelijk sowieso al omgeven met allerlei waarborgen die samenhangen
met de voorwaarden om aan die bekostiging te voldoen. Zo moet het passen in
het scholenplan en moeten er prognoses en statuten worden overlegd. Oprichting
gebeurt bovendien veelal door besturen waaronder al andere scholen vallen.
Bij particuliere scholen ontbreken dergelijke waarborgen. Daarom is het gerechtvaardigd
dat voor hen een ander regime geldt.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Stel dat ik met andere ouders een nieuwe school sticht. Dan moeten wij
een tijdje aan te gang zijn voordat er een inspecteur langskomt. Als er dan
iets mis is, moeten wij toch een beetje de tijd krijgen om zaken te verbeteren.
Hoe verloopt dat dan? Moeten wij ons al binnen een maand verantwoorden of
krijgen wij langer de tijd? Hoe zullen leerplichtambtenaren en de inspectie
daarmee omgaan?Staatssecretaris Dijksma:De inspectie kan alleen maar een oordeel vellen op basis van kennis van
zaken. Wanneer men weet hoe een school presteert, dan komt er een rapport
en kijken leerplichtambtenaren ernaar. Het gebeurt echter ook dat scholen
worden gesloten maar vervolgens onder een andere naam weer opduiken. Aan dat
soort praktijken moeten wij natuurlijk iets doen op grond van de kennis bij
de inspectie en het advies van de leerplichtambtenaren. Anders verschuiven
wij namelijk alleen maar het probleem. In zo'n situatie moet je snel handelen
en niet afwachten of het deze keer wel goed gaat.Voorzitter: VerbeetMevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Als al duidelijk is waar een school voor staat omdat die onder een andere
naam heeft geopereerd, dan is er wellicht voldoende informatie om snel in
te grijpen. Wat gebeurt er echter als je een echt nieuwe particuliere school
sticht? Stel dat er dan na een jaar of anderhalf jaar een negatief inspectierapport
komt. Welke rechten heeft een particuliere school dan om zich te kunnen verbeteren?
Hoeveel tijd gunt u die scholen om te laten zien dat zij het wel kunnen? Als
wij de criteria op hen van toepassing verklaren, moeten wij een beetje coulant
zijn en hun ook de kans geven om te laten zien dat zij het kunnen, zonder
overigens een slechte situatie jarenlang te laten voortduren.Staatssecretaris Dijksma:Voor particuliere scholen die al aangemerkt zijn, is er geen verschil
met bekostigde scholen. Voor beide gelden de bepalingen van de Wet op het
onderwijstoezicht. Er komt dan een verbeterplan en opnieuw een onderzoek.
Er is een verschil ten opzichte van de nieuwe particuliere scholen. U schetst
een situatie van een school die al van start is gegaan. Dit is een andere
situatie dan dat een school nog niet is begonnen. Het hangt er dus van af
welke situatie zich precies voordoet. In de tweede termijn zal ik uitgebreider
en preciezer ingaan op het onderscheid en de gevallen waarin zich dat voordoet.
Als een school al draait en dan voor de eerste keer te maken krijgt met een
negatief rapport van de inspectie, geldt er rechtsgelijkheid. Als een school
nog moet beginnen, terwijl bekend is dat er een probleem speelt, bijvoorbeeld
omdat de school eerder gesloten is geweest, maar nu weer opduikt, is er meer
ruimte om te beoordelen of er sprake is van een probleem.De heer Slob (ChristenUnie):U hebt het over een rapport dat wordt opgemaakt door de onderwijsinspectie.
Conform de huidige wet zou de leerplichtambtenaar dat kunnen gebruiken om
op basis daarvan een oordeel te kunnen geven, en als het amendement wordt
aangenomen is betrokkene daartoe zelfs verplicht. Zegt u nu dat de school
gedurende een bepaalde termijn zich kan verweren en de ruimte krijgt om zich
te verbeteren, voordat de leerplichtambtenaar in beweging komt? Begrijp ik
dat zo goed?Staatssecretaris Dijksma:Nee, dat zeg ik niet. Er is geen beroep mogelijk. Dat is ook nu niet het
geval. Als er een advies ligt, neemt de leerplichtambtenaar dat in principe
over. Als het amendement-Jan Jacob van Dijk/Kraneveldt wordt aangenomen, ontstaat
er een situatie waarin beroep en bezwaar mogelijk zijn. Dan wordt het advies
van de inspectie formeel dichtgetimmerd tot een besluit. Zoals het amendement
is geformuleerd, moet de leerplichtambtenaar het advies van de inspectie overnemen.
Juridisch gezien betekent dit dat er sprake is van een inspectiebesluit. Daartegen
kan bezwaar worden aangetekend. In de constructie van het wetsvoorstel is
dat niet het geval.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is een interessante gedachte, die ik zal meenemen bij de overweging
van het amendement.Ik heb nog een vraag over wat u zei over scholen die in een andere gedaante
terugkomen, zodat snel moet kunnen worden opgetreden. U hebt grondwettelijk
niet de mogelijkheid om met aanmerkingscriteria te komen, zodat u eventueel
een school kunt tegenhouden. Gebeurt dan niet waaraan ik in mijn eerste termijn
aandacht heb besteed, namelijk dat u deze constructie gaat gebruiken om het
zo'n school zo snel mogelijk onmogelijk te maken verder te gaan? Dat zou een
niet heel chique U-bochtconstructie zijn.Staatssecretaris Dijksma:U gebruikt steeds de term "aanmerkingscriteria", maar dat doen
wij nadrukkelijk niet. Ik vind het belangrijk om daarop te wijzen. Gelet op
het debat hier in de Kamer, zult u begrijpen voor welk dilemma ik sta. Een
ruim gedeelte van de Kamer vraagt mij, op te treden als er sprake is van problemen
in het particulier onderwijs. Als er in dat verband een wetsvoorstel wordt
ingediend, moet dat natuurlijk wel handvatten hebben, zodat er zo nodig daadwerkelijk
opgetreden kan worden. Er is hier ook de stelling geponeerd dat er met de
huidige middelen al prima opgetreden kan worden. Als dat het geval was, stond
ik hier niet om het wetsvoorstel te verdedigen.De heer Slob (ChristenUnie):Dit is geen antwoord op mijn vraag.Staatssecretaris Dijksma:Jawel. Ik wil het woord "U-bochtconstructies" ook niet gebruiken,
omdat wat wij willen, volkomen past bij de vrijheid van onderwijs zoals wij die nu kennen. Ik wil wel meer dan in het verleden het geval
was, de nadruk leggen op dat wat wij van onderwijsgevenden verlangen, namelijk
dat er voor onze kinderen kwaliteit geleverd wordt. Inderdaad zijn daarvoor
een aantal instrumenten beschikbaar. Het debat gaat nu ook over de vraag of
die scherp genoeg zijn dan wel te scherp om te kunnen optreden op het moment
dat de kwaliteit van het onderwijs in het geding is. Ik wil hier verdedigen
dat dit nodig is. Dat is iets anders dan op een achternamiddag de vrijheid
van onderwijs uithollen. Daar sta ik hier namelijk niet voor.De heer Dibi (GroenLinks):Ik zou het woord "U-bocht" ook niet in de mond genomen hebben,
als de staatssecretaris niet had gezegd dat zij het onwenselijk zou vinden
dat een school die eerder gesloten is, toch weer ergens anders opduikt. De
staatssecretaris heeft ook gezegd dat er, wanneer bij niet-bekostigd onderwijs,
dus bij particuliere scholen, de kwaliteit van het onderwijs beneden de maat
is en daarover een negatief rapport is verschenen van de onderwijsinspectie,
dan een verbeterplan opgesteld kan worden. Wij weten ook dat de inspectie
inmiddels al een toetsingskader heeft vastgesteld. Voor 1 april 2006
zijn er door de inspectie bij alle particuliere scholen bezoeken afgelegd.
Met de resultaten van dat onderzoek kunnen de leerplichtambtenaren uit de
voeten. Ik vraag mij dan toch wel af wat de noodzaak is van dit wetsvoorstel.
Lost deze wetswijziging het probleem wel op? De staatssecretaris schetste
namelijk een heel ander probleem dan het probleem dat volgens mij nu onderwerp
van debat is.Staatssecretaris Dijksma:Ik wil u dan een wedervraag stellen. Welk probleem zijn wij volgens u
aan het bespreken?De heer Dibi (GroenLinks):Ik dacht dat er geconstateerd werd dat de criteria onduidelijke situaties
opleverden. Ik hoor nu dat u eigenlijk scholen wilt bestrijden die eerder
gesloten zijn en die nu eventueel elders weer willen beginnen. U zegt echter
zelf dat er, wanneer de kwaliteit onder de maat is en er een negatief inspectierapport
is, een verbeterplan opgesteld kan worden. Er is dus al lang een mogelijkheid
om iets te doen aan de kwaliteit van het onderwijs, ook bij de particuliere
scholen. Waarom wordt er niet ingezet op een betere samenwerking en meer inzet
in plaats van een hele wetswijziging, die misschien helemaal niets aan de
situatie verandert?Staatssecretaris Dijksma:De wetswijziging is onder andere nodig om de criteria helder vast te stellen.
Het zijn precies de leerplichtambtenaren, over wie u spreekt, die ons gevraagd
hebben om dat te doen. Daarom is dit wetsvoorstel dus sowieso nodig.Met dit wetsvoorstel in de hand kan ik overigens niet letterlijk bij voorbaat
het bestaansrecht ontzeggen voor scholen die kwalitatief onder de maat presteren.
In dit wetsvoorstel zijn het functioneren van de leerplichtambtenaar en de
inspectie, alsook hun onderlinge verhouding helder vastgelegd. Daardoor zijn
wij er veel sneller bij, als er kwalitatief onder de maat gepresteerd wordt
door een school. In het verleden is een aantal zaken mis gegaan. Anders had
de Kamer hier namelijk echt niet zo indringend over gesproken. Welnu, die
zaken kunnen wij nu sneller bij de kop pakken. De Kamer moet ook weten wat zij wil. Als er bijvoorbeeld bij Iederwijsscholen
of andere scholen uit het particulier onderwijs problemen zijn, vraagt de
Kamer aan de minister van Onderwijs of daar direct wat aan gedaan kan worden,
graag met boter en suiker. Wanneer er een wetsvoorstel is waarin dit geregeld
wordt, vraagt de Kamer of dat eigenlijk wel nodig is.De heer Dibi (GroenLinks):Ik weet wat ik wil en ik weet wat de fractie van GroenLinks wil: als de
kwaliteit beneden de maat is, moet er opgetreden worden. Als dat nu al kan,
graag. U wekte evenwel de indruk dat er nu al opgetreden zou kunnen worden.
Als daarvoor een wetswijziging nodig is, moet die er komen. U begint echter
over het aanpakken van gesloten scholen die ineens weer opduiken, maakt u
zelf niet zo duidelijk wat u precies wilt.Staatssecretaris Dijksma:Ik wil juist wat u wilt. Ik wil dat zodra de kwaliteit onder de maat is,
wij iets kunnen doen. Zo simpel ligt het. Hiervoor hebben wij een wettelijke
basis nodig, zodat ons beleid stand kan houden. Dat betekent dat dat prachtige
toetsingskader waarover u spreekt, een wettelijke basis nodig heeft. Wij kunnen
dat met elkaar vaststellen en daarbij hebben wij uw steun hard nodig.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Door uw antwoord op een vraag van de heer Slob werd ik getriggerd. U gaf
aan wat het gevolg zou kunnen zijn van het amendement van mevrouw Kraneveldt
en ondergetekende. Daardoor zou er juridisering kunnen optreden. Er zouden
beroep- en bezwaarprocedures kunnen ontstaan, maar kan thans het oordeel van
een gemeentelijke leerplichtambtenaar ook niet onderworpen worden aan een
gemeentelijke beroep- en bezwaarprocedure? Zou het niet beter zijn alles in één
hand te houden en op landelijk niveau dergelijke procedures te volgen? Dan
zijn die niet bij iedere afzonderlijke gemeente nodig.Staatssecretaris Dijksma:Volgens mij kan het oordeel van de gemeentelijke leerplichtambtenaar niet
een bezwaarprocedure op lokaal niveau opleveren. Natuurlijk hebben gemeenten
hun eigen politieke dynamiek. Er zijn altijd wel mensen die zich met zo'n
oordeel bemoeien. Dit soort zaken is dan ook vaak onderwerp van een lokale,
politieke discussie.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Deelt u dan de mening van de CDA-fractie dat het verstandig is om juist
wel het amendement te volgen, omdat je daarmee een meer eenduidige uitleg
krijgt en je dan weet wat precies bedoeld wordt met het oordeel van de onderwijsinspectie?Staatssecretaris Dijksma:Dat is de vraag. Wilt u dat er snel gehandeld kan worden? Als u dat wilt,
moet je natuurlijk niet verzeild raken in langdurige juridische trajecten.
Als die het gevolg zouden zijn van aanneming van uw amendement, zouden die
juridische trajecten de snelheid van handelen verminderen. Straks zal ik meer
uitgebreid op uw amendement ingaan, maar ik wijs er nu op dat u zelf deze
afweging ook moet maken.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Stel dat een leerplichtambtenaar aan de hand van het advies van de onderwijsinspectie een oordeel velt. Dan kan volgens mij de desbetreffende
ouder alsnog naar de commissie voor beroep en bezwaar van de gemeente gaan
om daar bezwaar aan te tekenen tegen hetgeen naar voren is gebracht. Volgens
mij bestaat deze procedure nog steeds. Het risico is dan groot dat je op gemeentelijk
niveau veel meer van dit soort procedures krijgt met alle gevolgen van dien.Staatssecretaris Dijksma:Ik zal navragen hoe dit zit. Ik kom er in de tweede termijn op terug.Mevrouw Kraneveldt vroeg waarom niet per school één leerplichtambtenaar
kan worden aangemerkt, namelijk die van de gemeente van vestiging van de school.
Als alle leerplichtambtenaren het advies opvolgen, is dat niet nodig. De inspectie
zal natuurlijk de coördinatie van het geheel op zich nemen en voor de
afstemming zorgen als voor een school een advies wordt uitgebracht. Mocht
iemand anders daarom vragen, dan zal zij natuurlijk duidelijk maken dat al
een advies is gegeven.De heer Dibi vroeg waarom ik geen regeling tref voor het thuisonderwijs.
Het is mijn bedoeling om binnenkort de Kamer te zeggen hoe ik met betrekking
van het thuisonderwijs wil handelen. Dit onderwerp is uit het wetsvoorstel
gehaald dat wij vandaag bespreken. Ik heb al gezegd dat dit te maken heeft
met het andere karakter van het thuisonderwijs. Bij thuisonderwijs is sprake
van een keuze van ouders om van de leerplicht vrijgestelde leerlingen les
te laten geven. Dat is echt iets anders dan het beoordelen van particuliere
onderwijsinstellingen. In interdepartementaal overleg was met name het ministerie
van Justitie kritisch over een voornemen om ook op dit punt een wetsvoorstel
neer te leggen. Dat heeft te maken met de twijfel over de noodzaak van het
wetsvoorstel. Je moet oppassen dat je niet met een overkill aan wetgeving
komt voor een zeer beperkte groep kinderen. Dat is de grondhouding van waaruit
ik naar dat voornemen kijk; dat wetsvoorstel ligt er natuurlijk. Wij moeten
het in proportie blijven bezien. Als wij wetgeving maken – ik weet dat
u daar allemaal uw hobby van heeft gemaakt – dan moet die wel in proportie
blijven.Mevrouw Verdonk (VVD):Ik heb de staatssecretaris een aantal dingen horen zeggen en een vingertje
horen opheffen tegen de Kamer, ook nu weer. Wij kennen elkaar nog niet vanaf
deze plek, maar ik kan u verzekeren dat het niet mijn hobby is om zomaar wetten
te maken. Ik weet zeker dat dit ook voor mijn collega's geldt. Het ene moment
wijst de staatssecretaris naar de Kamer en zegt zij dat dit wetsvoorstel er
ligt. Er zijn al minstens drie debatten over geweest, dus ik meen dat bewezen
is dat het voor vorige kabinetten en voor de Kamer een belangrijk onderwerp
is. Een volgend moment doet de staatssecretaris het voorkomen alsof wij geen
problemen hebben en hier eigenlijk over niets praten. Ik stel mij voor dat
de beantwoording van onze vragen dan ook wat sneller kan. Dan zijn wij zo
klaar met dit debat.Staatssecretaris Dijksma:Misschien moeten wij toch even onderscheiden waarover wij nu spreken.
Wij hebben het vandaag over het wetsvoorstel dat kijkt naar het particulier
onderwijs in de zin van de onderwijsinstellingen. Er is mij een vraag gesteld
over het onderwijs thuis aan leerlingen. Dat is gewoon iets anders. Ik probeer
met uw welnemen op voorhand aan te geven hoe je naar zo'n toekomstig wetsvoorstel
kunt kijken. Ik kan mijn kiezen op elkaar houden en er helemaal niets over
zeggen, maar ik kan u ook alvast meenemen en laten zien wat er allemaal speelt.
Dat geeft de Kamer de ruimte om daarin haar eigen afwegingen te maken. Toen
ik Kamerlid was, vond ik het heel belangrijk dat bewindslieden in alle openheid
over dergelijke onderwerpen spraken.Mevrouw Verdonk (VVD):Het lijkt mij ook heel goed dat de Kamer efficiënt vergadert. Als
wij hier praten over een wetsvoorstel over de onderwerpen A en B, lijkt het
mij niet noodzakelijk om te praten over onderwerp C. Het lijkt mij dan ook
dat de staatssecretaris een heel kort antwoord kan geven. Ik begrijp het:
het is de eerste keer en het is de andere kant. Maar ik wil toch voorstellen
dat wij allemaal ons best doen om efficiënt te vergaderen en te doen
wat op de agenda staat.De voorzitter:Dat lijkt mij een prachtig voorstel.Staatssecretaris Dijksma:Ja, zij het dat vanuit de Kamer aan mij is gevraagd om op dat punt, dat
wel degelijk een relatie heeft met dit wetsvoorstel, te antwoorden. Dan vind
ik het niet chic om de Kamer daarin te negeren, maar ik neem aan dat u het
met mij eens bent.De heer Jasper van Dijk heeft een vraag gesteld over de wijze waarop wij
kijken naar het particulier onderwijs. Hij heeft gevraagd hoeveel particuliere
scholen er nu zijn. Dat zijn er op dit moment 49. Ik kan u niet vertellen
hoeveel leerlingen er precies op zitten, omdat dat per school sterk varieert.
Hij heeft ook gevraagd of wij het niveau van de scholen niet tussentijds kunnen
toetsen. De inspectie bezoekt scholen tussentijds, net als in het bekostigd
onderwijs. Maar ook hier geldt de rechtsgelijkheid. Wij kennen nog geen tussentijdse
toetsen, maar alleen tussentijdse bezoeken van de inspectie. Daarvoor gelden
gelijke regels.De heer Jasper van Dijk heeft gevraagd naar mijn opinie over particulier
onderwijs, en daarbij een aantal stellingen neergelegd. De eerste was: het
regulier onderwijs faalt. Die stelling kan ik niet onderschrijven. Als je
dat opmerkt, doe je al die hardwerkende mensen in het regulier onderwijs tekort,
en ik neem aan dat dat niet zijn bedoeling is. De keuze voor particulier onderwijs
mag niet worden bepaald omdat ouders het gevoel hebben dat zij in het regulier
onderwijs niet aan de bak komen. Maar dat zijn andere woorden dan de wat harde
beweringen waarvoor de heer Van Dijk kiest. Verder zegt hij dat goed onderwijs
het doel is. Daarmee ben ik het zeer eens.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik wachtte nog even, omdat ik mij afvroeg of de staatssecretaris al mijn
stellingen gaat beoordelen. Zij moet er nog drie doen. De belangrijkste vraag
is, wat de regering vindt van particulier onderwijs. De Partij van de Arbeid
heeft gezegd: idealiter gaan alle kinderen naar een reguliere school. Ik vind
dat een heel mooi principe. Deelt de staatssecretaris die stelling? Of zit
zij meer aan de kant van de ChristenUnie, en vindt zij dat particuliere scholen
een gegeven zijn in Nederland, zodat elke ouder het recht heeft om zijn kind
naar wat voor school dan ook te sturen?Staatssecretaris Dijksma:In onze Grondwet staat dat elke ouder het recht heeft om zijn kind naar
welke school te sturen. Als u daarvan af wilt, adviseer ik u om een wijziging
van de Grondwet in te dienen, maar die zal ik niet steunen. U kent daarmee
de opvatting van deze regering.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit is mij iets te makkelijk. Het gaat mij om uw politieke standpunt.
Het gegeven is dat er in 2002 vijftien particuliere scholen waren, waarvan
wij op de hoogte zijn, zodat het er veel meer kunnen zijn. U zegt dat dat
er nu, voor zover u weet, 49 zijn, ofte wel ruimschoots een verdriedubbeling
van het aantal. Wat vindt u van die groei? Kunt u duidelijk reageren op de
stelling: idealiter zou elk kind naar een reguliere school moeten gaan? Dat
is voor mij als staatssecretaris mijn wens.Staatssecretaris Dijksma:Ik kan die stelling niet onderschrijven. Het mag nooit zo zijn dat ouders
hun kinderen niet naar een reguliere school sturen, omdat zij twijfel hebben
over de kwaliteit van het regulier onderwijs. U mag mij elke dag aanspreken
op die kwaliteit daarvan, en mij hiervoor naar de Kamer halen. U wilt mijn
politieke standpunt. Dat is helder: artikel 23 Grondwet staat gewoon.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris kent het aantal scholen van particuliere snit, niet
het aantal leerlingen. Verder staat vast dat het aantal particuliere scholen
in de laatste vijf à tien jaar spectaculair is toegenomen. Een heel
interessante vraag is dan, hoe dat komt. Waarom laten ouders zich die keuze
welgevallen, terwijl die vroeger veel minder werd gedaan?Staatssecretaris Dijksma:Dat ben ik met u eens. Van belang daarbij is ook dat zo'n keuze geen negatieve
moet zijn. Op het moment dat ouders ervoor kiezen hun kind naar een particuliere
school te sturen, is dat geen keuze omdat zij het gevoel zouden hebben dat
hun kind in het regulier onderwijs niet op zijn of haar plek is. De nieuwsgierigheid
die u hier toont, is ook de mijne. Eerlijk gezegd betekent aanneming van dit
wetsvoorstel niet dat ik die ontwikkeling niet zou willen volgen, en niet
zou willen weten wat de achterliggende redenen zijn voor ouders om zo'n keuze
te maken. Ik kan mij voorstellen dat wij vanuit het departement met behulp
van de bijbehorende instrumenten daarnaar zullen kijken.De voorzitter:Ik stel voor om de staatssecretaris alle resterende vragen te laten afdoen
en eventuele aanvullende vragen te bewaren voor een tweede termijn, want ik
heb begrepen dat u er allemaal naar uitziet dit debat voor de dinerpauze te
kunnen afronden.Staatssecretaris Dijksma:Voorzitter. Ik rond af met mijn commentaar op de twee ingediende amendementen.
Dan kunnen wij proberen om in ieder geval mijn termijn binnen één
uur te houden, waarmee ik, naar ik aanneem, iedereen een groot plezier doe.In het amendement op stuk nr. 10 (herdruk) staat dat de leerplichtambtenaar
het inspectieadvies moet volgen. Ik laat het oordeel over dit amendement over
aan de Kamer. Wij hebben zojuist vrij uitgebreid gesproken over het waarom.
In mijn ogen zit dit amendement al in het wetsvoorstel. De leerplichtambtenaar
baseert het oordeel immers op het verplichte advies van de inspectie. Het
ligt niet voor de hand dat de leerplichtambtenaar op voorhand afwijkt van
het oordeel van de inspectie. Als het strakker wordt geregeld, dan heeft dat
juridische gevolgen. Er kan bezwaar en beroep ontstaan. Dat kan betekenen
dat leerplichtambtenaren in die periode naar de ouders toe geen actie ondernemen.
Dan ligt de zaak stil.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):De staatssecretaris komt weer met dat punt van de Commissie beroep en
bezwaar. Ik ben benieuwd wat daar in tweede termijn van komt, maar ik heb
het zojuist nog even nagetrokken. Het blijkt dat het nu inderdaad op gemeentelijk
niveau mogelijk is om in beroep te gaan tegen het oordeel van de leerplichtambtenaar.
Dus wat dat betreft is het volgens mij lood om oud ijzer of je de procedure
nu op gemeentelijk dan wel op nationaal niveau hebt. Daarmee vervalt volgens
mij het bezwaar van de staatssecretaris.Mevrouw Verdonk (VVD):Dat lijkt mij ook heel logisch, want het gaat om de beslissing van de
leerplichtambtenaar. Wat de procedure daarvoor is geweest en of het al dan
niet een verplichting voor de leerplichtambtenaar is om het advies van de
onderwijsinspectie op te volgen, is helemaal niet relevant voor de juridische
betekenis van het uiteindelijke oordeel van de leerplichtambtenaar.Staatssecretaris Dijksma:Ik heb de heer Van Dijk al beloofd dat ik een en ander met het oog op
de tweede termijn nog precies zal nagaan. Ik blijf er overigens wel bij dat
ik het oordeel over het amendement aan de Kamer overlaat. Sommigen van u vinden
een aanscherping van de wet van belang; anderen van u vinden dat dit te ver
gaat. Het is uw Kamer die uiteindelijk moet oordelen.Mevrouw Verdonk (VVD):Ik waardeer het dat de staatssecretaris het oordeel overlaat aan de Kamer.
Vraag is natuurlijk wel of wij ons met dit amendement oneindig veel juridische
rompslomp op de hals halen. Dat is een heel cruciale vraag waarop ik graag
een helder antwoord wil krijgen.Staatssecretaris Dijksma:Ik kan niet voorspellen hoe oneindig het is, maar dat het mogelijk gebeurt,
is inderdaad zo.Mevrouw Verdonk (VVD):Mogelijk.Staatssecretaris Dijksma:Dat hangt af van de vraag – dat weet u als geen ander – of
mensen ook in beweging komen om bezwaar en beroep aan te tekenen. Pas op het
moment dat dit gebeurt, ontstaat er een traject. De ervaring nu leert dat
als er een juridisch traject is, iedereen stil gaat zitten. Dat betekent bijvoorbeeld
dat de leerplichtambtenaar alsdan niet verdergaat met het op de hoogte stellen
van de ouders indien er wat aan de hand is op de desbetreffende particuliere
school. In dit land geldt dat als hoor en wederhoor nog dienen plaats te vinden,
hiervoor alle ruimte wordt geboden, inclusief de daarvoor geldende termijnen.Mevrouw Verdonk (VVD):Kijk, er zijn spelregels en die spreken wij heel duidelijk met elkaar
af. Of een ouder wel of niet in beroep gaat, is de keus van
die ouder zelf, maar dat staat los van de vraag of het per definitie leidt
tot meer juridische procedures als de leerplichtambtenaar wordt verplicht
om het advies van de onderwijsinspectie over te nemen.Staatssecretaris Dijksma:Dat gebeurt niet per definitie, maar ik wijs erop dat dit een gevolg kan
zijn als ouders daartegen bezwaar aantekenen.Er is een amendement ingediend dat tot doel heeft om de statuten binnen
vier weken aan de minister te sturen, wanneer er een nieuwe school wordt gesticht.
Het oordeel hierover is aan de Kamer, maar ik wijs erop dat dit bepaalde administratieve
lasten met zich kan brengen. Het doel is dat men afweet van het bestaan van
de school, zodat men toezicht kan houden. Dat wordt in principe al bereikt
met het wetsvoorstel, omdat een ambtenaar altijd verplicht is om advies te
vragen aan de inspectie. Daarmee weet de inspectie automatisch dat die school
er is. Het is de vraag of deze bepaling nodig is om te bereiken wat men voor
elkaar wil krijgen. Mijn stelling is dat dit in principe al door dit wetsvoorstel
gebeurt.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb gevraagd of de Onderwijsraad nog betrokken is bij de advisering
over dit wetsvoorstel. Dat is wel gangbaar, als het pacificatieaspecten heeft,
en dat is hier ook het geval.In mijn herinnering heeft de Kamer in augustus 2005 voor het laatst uitgebreid
over dit onderwerp gesproken naar aanleiding van discussies over bepaalde
Iederwijsscholen. Er is daarna nog een aantal particuliere scholen bijgekomen.
Is er sinds die tijd sprake geweest van situaties waarin de kwaliteit bij
particuliere scholen echt onder de maat was en er niet ingegrepen kon worden?Staatssecretaris Dijksma:De laatste vraag wil ik graag in tweede termijn beantwoorden, want dan
moet ik naar een aantal casussen kijken. U hebt recht op een precies antwoord
en dat heb ik nu niet paraat.De Onderwijsraad heeft niet naar dit wetsvoorstel gekeken. Er heeft een
heel nauwgezette discussie plaatsgevonden naar aanleiding van het advies van
de Raad van State over de wijze waarop de reikwijdte van artikel 23 betrekking
heeft op dit wetsvoorstel. Er is ook gehandeld naar dat advies. Daarom is
de Onderwijsraad niet om een extra advies gevraagd.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de antwoorden
die zij heeft gegeven. Dit heeft ertoe geleid dat in ieder geval helder is
geworden hoe er binnen de Kamer naar dit wetsvoorstel wordt gekeken. Volgens
mij moet helder over het voetlicht komen dat wij een toetsingskader hebben,
maar dat een wettelijk kader ontbreekt om dat op een goede manier te kunnen
handhaven. Hierover is een discussie geweest met de leerplichtambtenaren.
Zij zeggen dat zij graag verplicht willen worden om advies te vragen aan de
onderwijsinspectie om dat toetsingskader op een goede manier te kunnen handhaven.
Zij zouden ook graag willen dat dit een bindend advies wordt.Om die reden hebben wij het amendement op tafel gelegd waarin helder in
de wet tot uitdrukking wordt gebracht wat de staatssecretaris in de beantwoording
naar voren heeft gebracht en wat helder in de memorie van toelichting staat,
namelijk dat het oordeel van de onderwijsinspectie moet worden gevolgd door
de leerplichtambtenaar. Dat is voor ons een belangrijke motivatie geweest
om dat zo helder neer te leggen. Ik begrijp dat sommige leden vallen over
het begrip "aanmerkingscriteria", ook omdat dit een beladen begrip
is. Om dat bezwaar weg te nemen,wil ik dit begrip vervangen door "kwaliteitscriteria".
Het staat niet in het amendement maar wel in de toelichting. Ik denk dat dit
voor de wetsgeschiedenis goed is.Dan ga ik naar het oordeel van de staatssecretaris. Zij laat het aan de
Kamer over om te beoordelen of men hier al dan niet mee moet instemmen. Haar
belangrijkste bezwaar of overweging om het op deze manier te doen, is dat
je hierdoor het risico loopt dat je veel juridische procedures krijgt. Ja,
maar die procedures kun je nu ook krijgen. Sterker nog: je zult ze nu ook
krijgen op plaatselijk niveau. Elk besluit van een leerplichtambtenaar, ook
op plaatselijk niveau, kan namelijk onderworpen worden aan een commissie beroep
en bezwaar. Het grote risico dat je dan loopt, is dat de ene commissie beroep
en bezwaar op een andere manier hier tegenaan kijkt dan een andere commissie
beroep en bezwaar. Op dit punt is de staatssecretaris onvoldoende ingegaan
en dit is voor de CDA-fractie een belangrijk argument om het voorliggende
amendement te handhaven. Daarom zal mijn fractie steun verlenen aan dit amendement.
Ik ben één van de medeondertekenaars en het is dus vrij logisch
dat dit gebeurt; het zou nieuw zijn als het anders zou zijn. Als dit amendement
wordt opgenomen, kan de CDA-fractie instemmen met dit wetsvoorstel.Aangezien de heer Jasper van Dijk zijn maidenspeech hield, kon ik hem
niet interrumperen op sommige onderdelen van zijn betoog. Op één
onderdeel wil ik ingaan, namelijk de relatie die hij legt tussen de kwaliteit
van het regulier onderwijs en de oprichting van particuliere scholen. Die
stelling kan absoluut niet bewezen worden. Het kan zijn dat sommigen vinden
dat de manier waarop het onderwijs wordt gegeven, niet in overeenstemming
is met hun ideeën over de manier waarop onderwijs gegeven moet worden.
Het één op één leggen van de causale
relatie dat de kwaliteit van het reguliere onderwijs debet is aan de snelle
oprichting van het aantal particuliere scholen, werp ik echter verre van mij.
Ik word daarin gestaafd vanwege het feit dat in de laatste twee jaar er maar één
particuliere school is bijgekomen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb die relatie ook niet één op één gelegd,
maar ik heb die stelling voorgelegd aan de staatssecretaris. Ik wilde weten
of er überhaupt een verband is. Het hoeft niet 100% of één
op één te zijn, maar het verband kan er zijn. Hoe kwalificeert
u de verdriedubbeling van het aantal particuliere scholen tussen 2002 en 2005?
Vindt de CDA-fractie dit een prima ontwikkeling of baart dit bij u ook enkele
zorgen?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):In de eerste plaats maak ik bezwaar tegen het feit dat u hebt gezegd dat
tussen 2002 en 2005 het aantal is verdubbeld. Ik vind dat u dan de hele periode
moet nemen en dat u dan ook moet zeggen dat sinds 2005 er nog maar één
particuliere school bij is gekomen. In de tweede plaats gaat het er bij de
CDA-fractie om dat ouders het gevoel hebben dat het onderwijs wordt gegeven
dat past bij hun kinderen en bij hun levensopvattingen. Tegelijkertijd is
het voor mijn fractie van groot belang dat de in het toetsingskader omschreven
kerndoelen gerealiseerd worden in die scholen. Dat staat voor de CDA-fractie
recht overeind. Het is de keuze van de ouders om te bepalen of er meer of
minder scholen komen, mits die scholen zich maar houden aan de kwaliteitscriteria.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar toelichting op het wetsvoorstel
en voor haar antwoorden op de vragen die in de Kamer leven. De kwestie van
het eventuele bezwaar en beroep is een lastige. Dat beseft de PvdA-fractie
heel goed. Natuurlijk zitten ook wij niet te wachten op ellenlange procedures
die tot gevolg hebben dat leerlingen te lang ondeugdelijk onderwijs krijgen.
Daar zit niemand op te wachten, maar als wij een uitgebreider toezichtkader
loslaten op particuliere scholen, kunnen wij niet ontkennen dat ook die scholen
recht hebben op een kans om zich te bewijzen en om te protesteren als zij
menen dat zij onrechtvaardig behandeld zijn. Je kunt met rechtsgelijkheid
niet selectief gaan shoppen. Ik wacht de nadere antwoorden van de staatssecretaris
op dit punt dus af. Ik wil echt graag weten welke scenario's wij nu kunnen
krijgen.Als wij, zoals de heer Van Dijk van de CDA-fractie zojuist betoogde, moeten
kiezen tussen bezwaar en beroep bij de gemeente óf bij de rijksoverheid,
kiezen wij liever voor de rijksoverheid. Wij denken immers dat daar meer rechtsgelijkheid
uit komt dan wanneer al die gemeenten dit moeten gaan beoordelen.Voorzitter. Er is nog een vraag overgebleven uit mijn eerste termijn en
wel in het geval er een negatief inspectierapport ligt en de leerplichtambtenaar
uiteindelijk negatief heeft besloten over een school. Mag die school dan blijven
werven, zoals nu wel gebeurt, of niet? Kunnen wij daar nu niet iets aan doen?Ik moet nog even reageren op de interruptie van de heer Van Dijk van de
SP in mijn eerste termijn. De weg van het particuliere onderwijs, en zeker
thuisonderwijs, is geen gemakkelijke weg voor ouders. Niet in financieel opzicht,
maar ook niet als het gaat om de zoektocht naar een school, naar een vorm
van onderwijs dat wel bij hun kinderen past. Meestal proberen ouders het eerst
in het reguliere onderwijs en lopen daar om diverse redenen stuk. Dat vinden
wij jammer en wij vinden dat wij daarvan moeten leren. Wij moeten blijven
proberen om dat reguliere onderwijs te verbeteren zodat het echt top wordt
en ouders die moeilijke weg niet hoeven te gaan. Maar, dat neemt niet weg
dat zij wel het recht hebben om die weg te blijven gaan. Dat respecteren wij,
ook wij willen op dat punt niet aan de Grondwet morrelen en wij zeggen niet
dat al het particulier onderwijs slecht en elitair is, duur en dus ongewenst!
De heer Slob zei terecht dat er ook zeer goede particuliere scholen zijn,
zoals de internationale scholen of het Luzac College dat ook leerlingen aan
een einddiploma helpt terwijl dat in het reguliere onderwijs niet altijd gelukt
is. Wij willen dus niet zo ver gaan als de SP.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording.Ik heb echt grote zorgen over de groei van het particulier onderwijs.
Ik heb het vrijwel alle partijen gevraagd en alleen mevrouw Kraneveldt geeft
ten dele toe dat daar wel iets aan zou kunnen gebeuren, maar het CDA heb ik
er niet over gehoord en ook de ChristenUnie niet. Ik vind de groei van het
aantal particuliere scholen zorgelijk. Particuliere scholen zijn niet voor
iedereen toegankelijk. Kijk alleen maar naar de kosten van bijvoorbeeld het
Luzac College. Het kost echt € 10.000, € 20.000, € 30.000
per jaar. Natuurlijk, kleine klasjes, een goede begeleiding en ga maar door,
maar het is maar voor enkelen toegankelijk en niet voor allen. Daarom maak
ik mij zorgen over particuliere scholen ook als het gaat om de integratie.
Vaak zijn het kleine groepen van bepaalde leerlingen die er naar toe gaan,
terwijl een heel ander soort leerlingen er helemaal niet komt! Ik wil dus
echt dat de staatssecretaris straks nog even ingaat op die groei van het particuliere
onderwijs en hoor graag wat haar kwalificatie daarvan is. Wil zij het terugdringen
of beschouwt zij het maar als een gegeven vanwege artikel 23? Beschouwt zij
het als een feit, of zou zij het eigenlijk willen terugdringen? Graag een
reactie hierop!Nog even iets over mijn amendement over de meldingsplicht voor de particuliere
basisscholen. De staatssecretaris laat het oordeel aan de Kamer. Ik wijs erop
dat dit in het voortgezet onderwijs al realiteit is. Het amendement is in
die zin dus een toevoeging, een compleet maken van het hele primaire voortgezet
onderwijs. Ik ken ook een voorbeeld van een particuliere school in oprichting
en wel in Lelystad. Dat was niet gemeld en wekenlang was het het ministerie
en de inspectie niet bekend dat die school werd opgericht. Leerlingen zaten
er al, maar niets of niemand kon het dus controleren. Pas toen een journalist
erop wees, is de inspectie erop afgegaan! In de memorie van toelichting schrijft
de staatssecretaris overigens zelf ook dat er ruis kan ontstaan in de zomerperiode
door vertragingen in het aantal aanmeldingen. Ook daarom heb ik dit amendement
ingediend. Laten wij dat helder maken!Ten slotte heb ik een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het aantal bij het ministerie bekend staande particuliere
scholen meer dan verdriedubbeld is tussen 2000 en 2005, van 15 naar 48;verzoekt de regering, te onderzoeken hoe de groei van particuliere scholen
wordt verklaard en zich verder ontwikkelt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(30652).De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik had een dubbel gevoel over de wetswijziging en dat heb
ik eigenlijk nog steeds een beetje. Elk kind heeft recht op goed onderwijs
en elke ouder heeft de plicht om ervoor te zorgen dat een kind goed onderwijs
krijgt. De wetswijziging is voorgesteld om een minimumwaarborggrens voor ons
onderwijs te stellen. Daarbij maakt het niet uit of het gaat om Platoscholen,
scholen van zevendedagsadventisten of Iederwijsscholen. Er waren hier en daar
problemen. Om die reden heeft een meerderheid van de Kamer om actie gevraagd.
Er ligt nu een wetswijziging op tafel, waarvan ik een beetje het gevoel heb
dat het een papieren tijger is. Hoe effectief is deze wetswijziging? Zijn
er niet al voldoende mogelijkheden om op te treden als de kwaliteit onder
de maat is? Ik hoor graag van de staatssecretaris een overtuigend verhaal
over wat zij beoogt met deze wetswijziging en hoe zij de verbeteringen ziet
die deze wetswijziging moet bewerkstelligen.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording in eerste
termijn. Ik blijf echter met een belangrijke vraag zitten: is dit nu echt
nodig? De staatssecretaris heeft zelf gezegd: als het niet nodig was, stond
ik hier niet. Ik herinner haar eraan – dat weet zij natuurlijk al –
dat de wetgeving is voorbereid door haar voorganger en inmiddels al in de
procedure zat. Ik ben er echter van overtuigd dat zij dit wetsvoorstel met
overtuiging verdedigt. Bij mij is die echter nog niet goed geland. De heer
Dibi vroeg de staatssecretaris zojuist eigenlijk om haar hele eerste termijn
over te doen; of dat nodig is, weet ik niet.Er waren problemen; dat hebben wij nooit ontkend. Destijds in 2003 en
2005 was dat reden voor ons om daarover in gesprek te gaan. Ook mijn fractie
vindt dat kinderen in het onderwijs op een goede wijze het een en ander moeten
meekrijgen, zodat zij uiteindelijk zelfstandig in het leven kunnen staan.
Na augustus 2005 zijn er voor zover mij bekend niet meer zulke grote problemen
aan het licht gekomen als daarvoor het geval was. Dat zou kunnen betekenen
dat de toen in gang gezette activiteiten resultaten hebben opgeleverd. Als
het vastgestelde toetsingskader goed wordt toegepast – degenen die dit
toepassen moeten dan wel duidelijkheid hebben over hun positie – kan
dat nu al leiden tot maximale transparantie van het functioneren en de kwaliteit
van particuliere scholen. Is het in dat licht nog wel nodig om nu met wettelijke
kaders en amenderingen te komen?De staatssecretaris heeft gesteld dat een wettelijk kader noodzakelijk
is. Ik zie slechts één partij voor wie het van belang kan zijn,
namelijk de rechter. Indien hij aan het einde van een traject wordt geconfronteerd
met uitwassen die juridisch optreden noodzakelijk maken, komt er een wettelijke
grond voor het toetsingskader. De afgelopen jaren hebben wij van de rechterlijke
macht echter niet gehoord dat een wettelijke grond daarvoor noodzakelijk was.
Daarin zie ik dus geen aanleiding om tot een wettelijk kader te komen.Er is een ander punt waardoor mijn fractie grote aarzelingen heeft bij
dit wetsvoorstel. Het idee is dat er minimumeisen worden gesteld aan de kwaliteit.
Daarvoor valt wel iets te zeggen; in het toetsingskader is daarover het een
en ander opgenomen. Dit wetsvoorstel gaat echter wel heel erg ver, wat de
staatssecretaris ook heeft toegegeven. Op wat organisatorische zaken na, gaan
wij na het aannemen van dit wetsvoorstel nagenoeg dezelfde inhoudelijke eisen
stellen aan particuliere scholen als nu aan het bekostigd onderwijs. Bij het
bekostigd onderwijs is daar echter meer aanleiding voor, aangezien het naast
inrichtingseisen ook gaat om bekostigingseisen. Mijn fractie heeft daar moeite
mee omdat zij het ziet als een breuk met het verleden. Er is altijd behoorlijk
wat ruimte geweest voor het niet bekostigd onderwijs. Dit moet worden gezien
in de lijn van de geschiedenis, in het licht van de wijze waarop daarvoor
vanaf 1917 en eigenlijk al daarvoor in Nederland ruimte is geboden.De staatssecretaris heeft terecht aangegeven dat er goed naar de Raad
van State is geluisterd. Naar aanleiding van een aantal vragen over artikel
23 zijn er wijzigingen aangebracht. De staatssecretaris heeft daar een aantal
aspecten van overgenomen. Misschien blijft zij daarbij binnen de kaders van
artikel 23 van de Grondwet. Een advies van de Onderwijsraad mis ik echter
node. Hier wordt immers een behoorlijke stap gezet.Ik sluit mij aan bij de woorden van mevrouw Kraneveldt over de mogelijkheden
van bezwaar en beroep voor deze scholen. Die hoeft niet centraal te worden
geregeld. Dat vond het CDA vroeger ook. Nu is er blijkbaar iets veranderd.
Scholen moeten echter de mogelijkheid krijgen om fouten te herstellen. Misschien
kan de staatssecretaris in tweede termijn hierop nader ingaan.De weg die wordt ingeslagen met de particuliere scholen is een duidelijke
breuk met het verleden. Ik kan dan ook niet vrijmoedig aan mijn fractie adviseren
om voor dit wetsvoorstel te stemmen. De kans dat mijn fractie voor dit wetsvoorstel
stemt, acht ik niet groot.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Mijn
fractie is het debat kritisch gestart. Na hoor en wederhoor zal mijn fractie aan het einde van het debat een zorgvuldige afweging maken.De staatssecretaris heeft een onderzoek toegezegd naar de motieven voor
ouders om voor particulier onderwijs te kiezen. Het is voor mij geen punt
van discussie dat de keuzes van ouders in harmonie moeten zijn met het belang
van hun kind. Het is goed om daar meer inzicht in te verkrijgen. Het is de
laatste tijd wat stil op dat front. In de laatste jaren is er echter sprake
van een groeiend aantal ouders dat deze keuze maakt. Ligt de oorzaak in de
sfeer van het reguliere onderwijs? Doet dat mensen de vlucht nemen naar vrij
onderwijs? Ligt de oorzaak meer fundamenteel? Passen sommige kinderen wel
in de bekende methodes, de vaste programma's en het normale tempo? Aan dit
alles hangt ook een prijskaartje. Dat werpt voor veel burgers in het land
een drempel op.De fundamentele zaak is de vrijheid van onderwijs. Aan lid 2, artikel
23, van de Grondwet wil mijn fractie niet tornen. Wie vertrouwd is met bekostigde
scholen, moet de vrijheid van een andere route niet willen beknotten. Bij
artikel 23 van de Grondwet gaat het altijd om de richting en de inrichting
van het onderwijs. De staatssecretaris heeft uitdrukkelijk gezegd dat de richting
niet ter discussie staat, en dat is ook mijn waarneming. De identiteit staat
dus niet ter discussie, maar de vrijheid van inrichting wel. Ik laat even
rusten of dat in hoge mate of in geringe mate het geval is of dat er alleen
sprake is van "tegen elkaar aan schuren". Het is echter een terechte
vraagstelling, die ook mijn fractie in dit debat heeft ingebracht. In de sfeer
van de inrichtingsvereisten en de bekostigingseisen gebeurt er wel degelijk
iets. De particuliere scholen en de door de overheid bekostigde scholen komen
zo dus wel heel dicht bij elkaar te liggen. De beslissende vraag is dan: is
dit wetsvoorstel wel nodig om te kunnen optreden? De staatssecretaris heeft
dat naar mijn mening wel zwaar aangezet. Ook ik vraag mij af of het wel echt
zo is. De heer Slob heeft daarover voortreffelijke woorden gesproken, die
ik niet hoef te herhalen. Het is ook in mijn perceptie zo dat in gevallen
die voor de rechter moeten worden uitgevochten de rechter door een in de wet
gefundeerd toetsingskader meer grond onder de voeten zou krijgen voor een
uitspraak. Dat is de enige winst die je dan boekt. Overigens moeten wij niet
de suggestie wekken dat wij met lege handen staan zolang dit wetsvoorstel
het Staatsblad niet heeft bereikt.De amendementen betreffen de rolverdeling tussen de inspectie en de leerplichtambtenaren.
Wat mij als kritiekpunt rest is dat de leerplichtambtenaar een soort doorgeefluik
wordt van wat de inspectie bevindt. Een advies kun je overnemen of naast je
neerleggen. Daarin moet je wel wijsheid betrachten, maar het moet niet zo
zijn dat men als het ware moet doen wat de ander vindt, want waar blijft dan
het zelfstandige oordeel? Leerplichtambtenaren mogen dan tot op zekere hoogte
in verlegenheid zitten, maar het is de vraag of dit zo moet worden opgelost.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Als het nu juist de leerplichtambtenaren zijn die daarom vragen, hoe kijkt
u er dan tegenaan?De heer Van der Vlies (SGP):Dan is het de vraag of zij zichzelf wel voldoende in hun bij wet verankerde
functioneren voor vol aanzien.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Is het niet zo dat de leerplichtambtenaren vooral de indruk hebben dat
zij de leerplicht moeten gaan handhaven? Zij achten zich niet in staat om
te beoordelen in hoeverre een school aan de eisen voldoet. Volgens hen is
het beter dat de onderwijs­inspectie dat doet en zij volgen liever het
advies als een bindend advies. Vindt u dat geen logische redenering?De heer Van der Vlies (SGP):Het gaat mij om de woorden "bindend volgen". Een leerplichtambtenaar
die voor een beslissing staat, zal er wijs aan doen zich te laten informeren
over wat de inspectie van de desbetreffende particuliere school vindt. Dat
kan dan doorslaggevend zijn. In juridische termen is "bindend" echter
nog wel wat anders.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dat klopt, maar een van de ervaringen was nu juist dat bij een aantal
leerplichtambtenaren de wijsheid niet aanwezig was om dat te gaan doen. Daarom
vindt de vereniging van leerplichtambtenaren dat het veel beter zou zijn om
het advies bindend te maken. Dar was ook hun verzoek.De heer Van der Vlies (SGP):Je kunt ook de andere kant op redeneren en de leerplichtambtenaren wat
meer "body" geven.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Dijksma:Voorzitter. Ik zal proberen om staccato een aantal vragen te beantwoorden
die in tweede termijn gesteld zijn. Allereerst de vraag van de heer Van Dijk.
Het is toch zo, zegt hij, dat er nu ook al bezwaar en beroep geldt tegen beslissingen
van de leerplichtambtenaar. Wij hebben dat gecheckt. De Leerplichtwet wordt
gehandhaafd via strafrechtelijke weg. In dat geval is de AWB op het onderdeel
bezwaar en beroep dus niet van toepassing. Dat wordt ook geregeld in artikel
1:6 van de AWB. Bezwaar en beroep is niet van toepassing op de strafrechtelijke
route. Wel zijn er – ik zeg dat er maar bij – commissies in de
gemeenten die op allerlei andere onderwerpen bezwaar en beroep mogelijk maken,
maar niet in dit geval.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Je kunt echter wel naar de kantonrechter gaan. Als de leerplichtambtenaar
dat op tafel legt en dan zou het een strafrechtelijke procedure zijn, dan
kun je op dat moment naar de kantonrechter toe gaan. Volgens mij zijn wij
dan nog verder van huis dan wanneer het bij de commissie beroep en bezwaar
ligt, of wanneer je zou zeggen dat je het op landelijk niveau gaat doen.Staatssecretaris Dijksma:Ik doe het nu even met wat wij in de AWB hebben staan en dat is dat de
administratiefrechtelijke route echt gescheiden is van de strafrechtelijke
route. Wij weten dat er discussie is – die is ook in deze Kamer al eerder
gevoerd – over de vraag of je handhaving niet liever via een andere
route dan de strafrechtelijke zou willen. Ik heb hier slechts neergezet hoe
het juridisch in elkaar zit.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Mag ik de staatssecretaris aanbevelen om nog even na te gaan hoehet
precies zit en ons daarover een brief te doen toekomen? De vraag is of op
dit moment de gang naar de kantonrechter inderdaad mogelijk is tegen een besluit
van een leerplichtambtenaar op gemeentelijk niveau. Als wij dat antwoord nog
zouden kunnen krijgen voor de stemmingen van aankomende dinsdag, dan kunnen
wij dat optimaal betrekken bij onze beoordeling van de amendementen.Staatssecretaris Dijksma:Vanzelfsprekend, geen probleem.Mevrouw Kraneveldt heeft gevraagd hoe het zit met het doorwerven van leerlingen
na een negatief advies. Dat blijft plaatsvinden, maar de leerplichtambtenaar
moet de ouders natuurlijk onmiddellijk op de hoogte stellen van het feit dat
de school waar hun kinderen naartoe gaan, een negatief advies heeft gekregen.
Dat is wat wij nu mogelijk maken. Gezien de vrijheid die er echter ook is
om bepaalde zaken te doen, kunnen wij niet nu het werven als zodanig stopzetten.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Dan hebben wij het over de leerlingen die in beeld zijn. Die leerlingen
kan de leerplichtambtenaar aanschrijven of althans hun ouders. Maar de ouders
van leerlingen die nog niet in beeld zijn, omdat zij nog geworven moeten worden,
zouden eveneens moeten weten wat de gegeven situatie is. Begrijp ik het goed
dat het heel moeilijk of misschien wel onmogelijk is om tegen scholen te zeggen:
als zo'n situatie zich voordoet, dan moet je de ouders verplicht van die situatie
in kennis stellen? Dan maken die ouders alsnog hun eigen overweging, maar
je moet het ze wel eerlijk vertellen.Staatssecretaris Dijksma:De situatie is natuurlijk dat ouders daarvan in kennis moeten worden gesteld.
Als zij in beeld zijn, gebeurt dat via de leerplichtambtenaar. Als dit soort
situaties aan de orde is, dan is er in de gemeente waar het speelt meestal
ook gigantisch veel publiciteit over zo'n zaak. Vaak snelt zo'n bericht via
de publiciteit al vooruit naar mensen die nog geworven moeten worden. Als
u het anders wilt, zult u met een wijziging moeten komen. Wij hebben het op
dit moment zo geregeld dat mensen die in beeld zijn, via de leerplichtambtenaar
op de hoogte gesteld worden. De praktijk leert dat er een dynamiek ontstaat
waardoor mensen die het eventueel betreft ervan op de hoogte worden gesteld,
tenzij zij helemaal geen kranten lezen en zich niet op de hoogte stellen van
wat er in hun omgeving gebeurt.Er was ook nog een vraag over de werking van het verbetertraject. Zodra
een school leerlingen heeft, moet de leerplichtambtenaar advies aanvragen
bij de inspectie. Dat gebeurt als een school van start gaat. De inspectie
brengt het advies zo spoedig mogelijk uit. Er wordt een negatief advies gegeven
als blijkt dat de school niet aan de minimale eisen voldoet. Dan is ook duidelijk
dat ouders die hun kinderen naar die school sturen niet voldoen aan de leerplichtwet.
Een school kan zich uiteraard verbeteren en een nieuw advies vragen aan de
leerplichtambtenaar. Dat is echter een ander traject dan wij nu kennen op
grond van de Wet op het onderwijstoezicht. Voor nieuwe scholen die een negatief
advies krijgen, valt meteen de bijl.De heer Jasper van Dijk heeft een motie ingediend. Ik had al gezegd dat
ik ook benieuwd ben naar de motieven van ouders om voor particulier onderwijs
te kiezen. In november 2005 is onderzoek gedaan naar leerlingenaantallen en
keuzemotieven. Dat is ook naar de Kamer gezonden. Het kan helemaal geen kwaad
om te onderzoeken wat er in de afgelopen periode verder is gebeurd op dat
terrein en wat wij daarvan kunnen leren. Er zal een vervolgonderzoek worden
uitgevoerd. Ik ga dus doen wat in de motie wordt gevraagd.Verschillende fracties vroegen of de wetswijziging die wij nu bespreken
echt nodig is. Ik zal ingaan op de inhoudelijke aspecten hiervan en op de
ervaringen in de praktijk van de afgelopen twee jaar. Het toetsingskader dat
nu wordt gehanteerd, heeft een bredere wettelijke basis nodig dan er nu is.
Dat komt onder andere doordat wij een aantal minimum waarborgen willen hebben,
ook in het particulier onderwijs, met betrekking tot de kwaliteit van het
onderwijs. Daarnaast hebben leerplichtambtenaren om duidelijkheid gevraagd.
Zij willen dat er heldere criteria worden opgesteld op basis waarvan de inspectie
tot een oordeel komt en zij willen duidelijkheid over hun eigen positie daarin.
Het is ook voor de betrokken scholen goed en belangrijk om te weten op basis
waarvan zij precies worden beoordeeld. Dit wetsvoorstel schept dus helderheid
voor iedereen.Een mogelijk punt van kritiek is dat het voorstel wel erg ver gaat waar
het gaat om de inhoud, zoals de heer Van der Vlies zei. Er is ruimte voor
de richting, maar op het punt van de inrichting kan discussie worden gevoerd.
Ik kan mij vanuit zijn positie voorstellen dat hij dat zegt. Wij moeten ons
echter allemaal realiseren dat de wijze waarop wij omgaan met artikel 23 van
de Grondwet een kwestie is en blijft van interpretatie. De mate waarin iets
in strijd is of schuurt met dit artikel kan soms juridisch heel helder zijn,
maar het is niet altijd helemaal duidelijk.Dit wetsvoorstel is volgens mij niet strijdig met artikel 23. De strekking
is dat het geven van onderwijs vrij is, behoudens het toezicht van de overheid.
Beide onderdelen daarvan hebben betekenis op zich, maar ook in relatie tot
elkaar. Vandaag hebben wij het wat meer over het toezicht van de overheid
en een andere keer misschien wat meer over dat andere element van dat grondwetsartikel,
het element dat zegt dat het geven van onderwijs vrij is. Wij moeten er heel
goed op letten dat wij de reikwijdte van dit artikel in acht nemen. De heer
Van der Vlies heeft gezegd dat op zichzelf het gestelde wel juist is, maar
dat hij de ontwikkeling die zich nu voordoet, niet goed vindt. Dat is uiteindelijk
een politiek oordeel. Ik wil proberen om hem aan de hand van een praktijkvoorbeeld
te overtuigen en aan te geven waarom wij moeten handelen als is voorgesteld.
Ook de heer Slob vroeg nadrukkelijk naar praktijkvoorbeelden. Hij wilde weten
wat er in de afgelopen twee jaar eigenlijk is gebeurd en of het bestaan van
dit wetsvoorstel een andere situatie zou hebben opgeleverd dan die wij nu
kennen.Na 2005 waren er scholen die blijkens het algemeen overleg onder de maat
waren. De vorige minister kon echter niet optreden. Het ging daarbij om tien
scholen, die te onderscheiden zijn in twee categorieën. Twee scholen
in het basis- en acht in het voortgezet onderwijs bestaan gewoon terwijl de
inspectie een negatief advies over die scholen heeft gegeven. De leerplichtambtenaren
hebben dat advies niet opgevolgd. Dat geeft aan dat er wel degelijk de noodzaak
is om iets te doen.De heer Slob (ChristenUnie):Dit zegt nog niet alles. De vraag is namelijk wat de reden
voor de leerplichtambtenaren was om in hun wijsheid te oordelen dat zij dat
advies niet één op één zouden moeten overnemen.
U zult vast uitgezocht hebben wat voor de leerplichtambtenaren de reden was.
Volgens de wet zijn deze ambtenaren niet verplicht om het advies op te volgen.Staatssecretaris Dijksma:Dat is zo, maar als u per school wilt weten wat de reden was, dan zal
ik die schriftelijk geven. Ik wijs er nogmaals op dat wij de algemene lijn
bespreken. Niet elke casus is afzonderlijk aan de orde. Voor zover dat kan,
wil ik u wel laten weten op grond van welke argumenten het advies niet is
opgevolgd.De heer Slob (ChristenUnie):Er is al een brief toegezegd en als daarin kan worden opgenomen wat de
reden was, zal ik dat zeer op prijs stellen.Staatssecretaris Dijksma:Wij nemen dat in de brief op.De heer Van der Vlies (SGP):Misschien kan dan ook de vraag onder ogen gezien worden of de leerplichtambtenaren
het advies niet hebben gevolgd of nog niet hebben gevolgd.Staatssecretaris Dijksma:Ook op dat punt zal ik helderheid verschaffen. Ik wijs erop dat acht scholen
voor het basisonderwijs een positief advies krijgen op grond van de oude wet,
maar niet op grond van de nieuwe. U moet dus weten dat er acht basisscholen
zijn die op grond van de wetgeving die wij nog niet hebben aangenomen, gewoon
kunnen bestaan, maar die op basis van de thans vermelde criteria vermoedelijk
een negatief advies zouden krijgen.De heer Slob (ChristenUnie):Maar daarbij kan meespelen dat er straks een verplichting komt om alle
kerndoelen over te nemen, terwijl men daar nu nog van afwijkt. Van zo'n getal
word ik dus niet warm of koud. Misschien is dit juist het bewijs dat de duimschroeven
worden aangedraaid bij de scholen die nog gebruik maken van hun grondwettelijke
vrijheid.Staatssecretaris Dijksma:Dat zou kunnen, maar ik waag dat te betwijfelen. De signalen die wij van
de inspectie krijgen, geven aan dat er een algemene zorg is over de kwaliteit
van het onderwijs, specifiek bij deze categorie. Daarmee wil ik niet zeggen
dat elke particuliere school een slechte school is. Absoluut niet, maar er
is echt reden om zorg te hebben over de kwaliteitsnormen voor het particulier
onderwijs. Dat zult u ook lezen in het verslag van de inspectie over de staat
van het onderwijs.Mevrouw Verdonk (VVD):De staatssecretaris zegt met een brief te komen en geeft aan het eind
van haar betoog nog enkele zeer intrigerende getallen. Ik wil graag weten
wat er precies aan de hand is met de scholen die nu wel een positief oordeel
zouden krijgen, maar op grond van de nieuwe wet niet. Ik krijg de indruk dat
de staatssecretaris al inzicht heeft in de staat van het onderwijs. Wanneer
krijgen wij er inzicht in?Staatssecretaris Dijksma:Dit voorjaar komt het onderwijsverslag naar u toe. Wij worden altijd iets
eerder op de hoogte gesteld en in de gelegenheid gesteld om er een reactie
op te geven. Als u het rapport van de inspectie krijgt, krijgt u er onmiddellijk
een beleidsreactie op van de betrokken bewindslieden. Ik zeg u toe dat wij
in het onderwijsverslag de redenen aangeven waarom die acht basisscholen zich
niet meer kwalificeren, voor zover dat kan. Je hebt te maken met een situatie
waarin je scholen pas kunt beoordelen volgens de nieuwe spelregels. Ik probeer
maximaal datgene te doen wat u vraagt met inachtneming van goede bestuursregels.Mevrouw Verdonk (VVD):Ik vond uw conclusie heel helder: acht scholen voldoen onder de oude wet
wel en onder de nieuwe wet niet. Ik neem dan ook aan dat u een heldere toelichting
kunt geven.Staatssecretaris Dijksma:Dat klopt, maar het punt is dat ik die toelichting alleen kan geven, als
ik daarmee onszelf niet in de problemen breng. Wij moeten kijken hoe wij omgaan
met scholen die onder de maat worden bevonden. Ik breng dat niet naar buiten,
als ik dat nog niet kan. Ik zal zo precies mogelijk doen wat u vraagt. Ik
zeg u toe dat u een overzicht krijgt van de redenen en de problemen.De heer Jasper van Dijk (SP):U heeft gezegd dat u mijn motie overneemt. Dat is heel fijn, want dan
kan ik die intrekken. Neemt u het onderzoek dat ik vraag ook mee in het onderwijsverslag?
Of kunt u zeggen wanneer dat onderwijsverslag komt?Staatssecretaris Dijksma:Dat kan niet meer worden meegenomen in het onderwijsverslag, want dat
is al klaar. Het zal op een ander moment gebeuren. In de brief die u voor
de stemmingen dinsdag krijgt, zal ik u laten weten wanneer dat onderzoek klaar
kan zijn. Wij willen het natuurlijk goed doen. Eerst moet helder zijn wat
de onderzoeksvraag precies is, hoe wij dat gaat uitzetten en wat een reële
tijd is voor een kwalitatief goed onderzoek. Ik neem aan dat u het ermee eens
bent dat het wel iets moet voorstellen.De heer Jasper van Dijk (SP):Daar ben ik het zeer mee eens. Wat gaat u doen met de acht scholen die
nu niet voldoen aan de nieuwe wet, indien die nieuwe wet niet
wordt aangenomen?Staatssecretaris Dijksma:Dan hebben zij echt een probleem; dat snapt u. Wanneer bestaande scholen
niet aan de norm voldoen, zullen wij ermee aan de slag gaan. Het traject dat
in het wetsvoorstel wordt beschreven, treedt dan in werking: advies, leerplichtambtenaar,
berichten aan ouders dat leerlingen nu op een school zitten waar in strijd
met de leerplicht wordt gehandeld en dan actie.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik vroeg wat u gaat doen als de wet níét wordt aangenomen.Staatssecretaris Dijksma:Als de wet niet wordt aangenomen, hebben wij geen instrument om er iets
aan te doen. Anders hadden wij allang iets ondernomen. Dat snapt u; u kent
mij, denk ik.De heer Dibi (GroenLinks):Ik wil niet vervelend doen, maar ik moet dit toch even gezegd hebben.
Verschillende fracties hebben gezegd dat zij hier nogal dubbel in staan en
nog niet helemaal overtuigd zijn. Wij hebben de staatssecretaris gevraagd
om een aantal argumenten, die zij inbrengt in het debat door een aantal cijfers
te noemen. Vervolgens weten wij echter niet wat de precieze achtergrond van
die cijfers is. Ik vind dat die dan ook niet als argument moeten worden ingebracht
in de discussie. Ik wil een goede afweging maken of ik deze wetswijziging
moet steunen. Wij kunnen het er allemaal wel over eens worden dat er een wettelijke
basis moet zijn voor de toetsingscriteria, maar dan moeten er wel duidelijke
argumenten voor zijn. Dan moet ook duidelijk worden wat deze wetswijziging
gaat veranderen. Dat is nog steeds niet duidelijk.Staatssecretaris Dijksma:Ik heb gemeld dat er acht scholen zijn die op basis van de huidige wet
kunnen doorgaan. Zij moeten sluiten of hebben in ieder geval een probleem
op het moment dat dit wetsvoorstel wordt aangenomen. Dan hebben wij natuurlijk
wel een casus. Het wetsvoorstel is nodig om alle redenen die ik eerder gegeven
heb. Uit de praktijk van de afgelopen twee jaar blijkt nog steeds dat het
nodig is.De heer Dibi (GroenLinks):Ik hoop dat de staatssecretaris dat allemaal concreet opneemt in die brief.
Wij weten nog steeds niet wat de achtergronden van de sluiting van die scholen
zijn.Staatssecretaris Dijksma:Dat heb ik al toegezegd.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben blij dat de staatssecretaris deze gegevens nu gaat verstrekken,
maar ik vind het jammer dat zij er in haar eerste termijn niet mee gekomen
is. Ik wijs erop dat de gegevens niet moeten gaan domineren in de beoordeling
van het wetsvoorstel, al ben ik benieuwd naar de achter de getallen liggende
feiten.Staatssecretaris Dijksma:Het is ook niet mijn bedoeling om de getallen te laten domineren. In eerste
termijn heb ik los van de praktijk willen laten zien waarom het wetsvoorstel
nodig is. Het huidige toetsingskader heeft een wettelijke basis nodig. Ik
ben mijn beantwoording in tweede termijn begonnen met een meer algemene lijn
van argumentatie waarom dit wetsvoorstel nodig is. Ik zal ervoor zorgen dat
de informatie naar de Kamer komt, zodat alle leden de precieze achtergronden
kennen. Op basis daarvan kunnen zij het oordeel over het wetsvoorstel vellen.
Ik hoop natuurlijk op steun.De voorzitter:Ik som de toezeggingen van schriftelijke informatie aan de Kamer op: - Binnenkort ontvangt de Kamer een brief met de beleidsvoornemens inzake
thuisonderwijs.- Vóór de stemmingen ontvangt de Kamer
een brief met informatie over de vraag of de gang naar de kantonrechter mogelijk
is bij bezwaar en beroep tegen een beslissing van de leerplichtambtenaar.
In deze brief wordt ook informatie opgenomen over de scholen die een negatief
advies hebben gekregen dat (nog) niet door de leerplichtambtenaar is opgevolgd.
De staatssecretaris zal het in de motie op stuk nr. 12 (30652) gevraagde onderzoek
naar de toename van het aantal particuliere scholen verrichten en de uitslag
ervan opnemen in deze brief.- In het volgende Onderwijsverslag zal
worden ingegaan op scholen die volgens de nieuwe regelgeving een negatief
advies zouden krijgen.De heer Jasper van Dijk (SP):Dan trek ik mijn motie in.De voorzitter:Aangezien de motie-Jasper van Dijk (30652, nr. 12) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over het wetsvoorstel.Daartoe wordt besloten.De algemene beraadslaging wordt gesloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-3060-3083.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl