Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers houdende regels tot aanwijzing van bijzondere categorieën vreemdelingen ten behoeve van inburgering (27000)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1448-1458

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 34, pagina 1448-1458

26-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27000Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers houdende regels tot aanwijzing van bijzondere categorieën vreemdelingen ten behoeve van inburgering (27000)Pagina 1448-1458
Lijst van besluiten (dinsdag 26 juni 2001)Pagina 1485-1485
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 juni 2001)Pagina 1485-1486
Behandeling van het wetsvoorstel: - Wijziging van de Statistiekwet 1950 i.v.m. wijzigingen in de Europese regels inzake het Intrastatstelsel (27614); - Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs onder meer in verband met de onderwijsbevoegdheid voor het geven van onderwijs in zintuiglijke en lichamelijke oefening en de verklaring omtrent het gedrag (27616)Pagina 1448-1448
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen en de invoering van een stelsel van mestafzetovereenkomsten (27276)Pagina 1472-1485
Presentie en opening (dinsdag 26 juni 2001)Pagina 1447-1447
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen en de invoering van een stelsel van mestafzetovereenkomsten (27276)Pagina 1458-1472
Herdenking van de dhr. W. ThomassenPagina 1447-1448

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet inburgering nieuwkomers houdende regels tot aanwijzing van bijzondere
categorieën vreemdelingen ten behoeve van inburgering (27000).De beraadslaging wordt geopend.De heer Lemstra (CDA):Mijnheer de voorzitter. De CDA-fractie is zeer ingenomen met de uitvoerige
beantwoording en de memorie van antwoord van de minister. Toch blijven bij
ons nog twee vragen hangen, die ik hem wil voorleggen in deze eerste termijn.De minister schrijft in de memorie van antwoord: zoals elke nieuwkomer
zal de geestelijke bedienaar zich bij vestiging in een gemeente moeten aanmelden
voor een inburgeringsonderzoek dat wordt afgenomen door een daartoe door het
college van B en W aangewezen instantie. Tijdens dit inburgeringsonderzoek
zal onder andere worden vastgesteld wat het beginniveau, het opleidingsniveau,
de beschikbaarheid, de leermogelijkheden en wensen van de nieuwkomer zijn.
Maatwerk staat derhalve ook hierbij voorop. Einde citaat.Dit klinkt indrukwekkend, maar dit is slechts de start van de inburgering.
Kan de minister ons ook zeggen hoe het verder gaat? Stel dat deze cursisten
tijdens de rit afhaken, er met de pet naar gooien of dat de opleidingsmogelijkheden
niet adequaat of onvoldoende zijn voor de veelheid aan cursisten, wat dan?
Ik heb namelijk in Binnenlands Bestuur gelezen dat er een file is voor NT2.
Misschien kan de minister ons op dit punt geruststellen.Mijn tweede vraag betreft de verpleegkundigen en de leerkrachten van buiten
de Europese Unie die wij waarschijnlijk in dit land nog wel enige jaren nodig
zullen hebben. De minister heeft in de Tweede Kamer, maar ook in deze memorie
van antwoord toegezegd dat hij op dat probleem voor de zomer zou terugkomen.
De zomer nadert, zeker gelet op de huidige temperatuur. Is het
denkbaar dat wij zijn reactie binnenkort mogen ontvangen, ook in deze Kamer?Voorzitter: BoorsmaDe heer Van Thijn (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Er schuilt iets tegenstrijdigs in dit wetsontwerp.
Enerzijds wordt verplichte inburgering van imams voorgesteld, omdat de minister –
mijn fractie deelt dat standpunt – vindt dat zij ter wille van de kwaliteit
van de pastorale dienstverlening niet alleen het Nederlands machtig moeten
zijn, maar ook over de nodige informatie moeten beschikken over onze samenleving,
inclusief kennis van de kernwaarden, de grondrechten, de minima moralia.Anderzijds is juist de scheiding van kerk en Staat een van die fundamentele
grondrechten. Dat houdt in, aldus de minister, dat overheden een grote terughoudendheid
moeten betrachten in aangelegenheden van godsdienst en levensovertuiging alsmede
zaken die de interne orde van kerkgenootschappen betreffen. De minister loopt
dan ook op eieren. De vraag is: waar ligt de grens? Gaat het om een verplichting?
Welke stappen kunnen overheden zetten als imams in gebreke blijven, met name
als het de tien modules betreft inzake de maatschappelijke aspecten? Dreigt
niet het gevaar dat wij hier bezig zijn met symboolwetgeving? Zou de aanpak
niet fundamenteler zijn als de minister bevordert dat er een Nederlandse imamopleiding
komt?Het is trouwens de vraag of de minister niet zelf bezig is de maatschappelijke
functie van de imams te zwaar aan te zetten. Ik neem aan dat hij zelf aan
het woord is op pagina's 3 en 4 van de memorie van antwoord, hoewel ik mij
dat nauwelijks kan voorstellen, want de terminologie heeft een hoog mystiek
gehalte en dat zit helemaal niet in de karakterstructuur van de minister.
Ik citeer: "In het bijzonder door moslims is er meermalen op gewezen dat zij
van hun geestelijke leiders meer dan alleen in strikt godsdienstige aangelegenheden
leiding verwachten". Kan dit gepreciseerd worden? Moslims? De moslims? Sommige
moslims? Welke moslims? Deelt de minister die mening van moslims, die overigens
zoals bekend gelukkig diverse opvattingen – ook zeer liberale en geseculariseerde
opvattingen – vertegenwoordigen? Die diversiteit moeten wij vooral niet
uit het oog verliezen.Ik citeer verder: "Van hem wordt steun verwacht bij het bepalen van de
houding die zijn achterban ten aanzien van die samenleving zal innemen". Is
dat reëel? Ook na tien modules? Vooral: is dat wenselijk en is dat alleenzaligmakend?
Er volgt een heel eisenpakket; ik neem aan dat de minister inmiddels zelf
aan het woord is: "Om zijn maatschappelijk functioneren optimaal te laten
zijn, wil men erop vertrouwen" – wie is "men"? – "dat een imam
een intrinsieke ervaring van integratieprocessen heeft, zich loyaal opstelt
ten opzichte van de Nederlandse samenleving en in staat is met vertegenwoordigers
van een andere levensovertuiging in dialoog te treden". Dat is prachtig, maar
opnieuw rijst de vraag of dit reëel is. Betekent dit dat de scheiding
tussen kerk en staat met een korreltje zout genomen moet worden? Wat te doen
als het geestelijk gezag – het lijkt wel of de tijden van het Mandement
herleven – toch in aanvaring komt met de minima moralia van de Nederlandse
samenleving, nog afgezien van het feit dat dat, uitzonderingen daargelaten,
in onze democratische rechtstaat natuurlijk moet kunnen?Zo'n uitzondering hebben wij recent beleefd. Ik wil geen nieuw zout in
wonden strooien. Ik heb bij de behandeling van een zeker kaderverdrag, waarvan
de minister het bestaan hopelijk niet is vergeten, al uitvoerig gesproken
over de recente uitspraak van de inmiddels in Nederland wereldberoemde Rotterdamse
imam El-moumni. Bovendien zou ik het onjuist vinden als het wetsvoorstel in
het teken komt te staan van de ontoelaatbare uitspraak van één
imam, die – dat mogen wij hopen – niet representatief is voor
de beroepsgroep, laat staan voor de pluralistische moslimgemeenschappen in
Nederland, hoewel de steunbetuiging van 1300 jongeren nogal verontrustend
is. Het is een bewijs temeer dat het niet verstandig is om een al te hoog
verwachtingspatroon te hebben van het maatschappelijk gidsvermogen van deze
categorie geestelijke leiders. Het is ook zeker niet verstandig om net te
doen alsof het doen van richtinggevende uitspraken in wereldse zaken tot hun
core-business behoort. Een permanente dialoog ligt dan meer voor de hand dan
een inburgeringscursus. Voor iedereen in dit land, geestelijk leider of niet,
geldt dat discriminerende uitspraken niet kunnen worden getolereerd. Bij een
botsing van grondrechten geldt, wat mijn fractie betreft, het primaat van
artikel 1.Tot slot: de minister heeft in de Tweede Kamer toegezegd dat hij na overleg
met zijn collega's van OCW en VWS zal nagaan of het wenselijk is om ook andere
vreemdelingen die tijdelijk naar Nederland komen voor het verrichten van arbeid –
gedacht werd bijvoorbeeld aan onderwijskundigen en verpleegkundigen –
onder de WIN te brengen. Voor de zomer zou hij hierover uitsluitsel geven.
Als ik over het hoofd van de minister naar buiten kijk, is mijn indruk dat
de zomer inmiddels is ingetreden.De heer Terlouw (D66):Voorzitter. De memorie van antwoord is niet erg lang en dus stuit ik op
dezelfde citaten als collega Van Thijn. De minister betoogt bij herhaling
in de memorie van antwoord dat imams allerlei dingen in de Nederlandse samenleving
moeten weten en kennen. Zo lezen wij dat de geestelijke leiders de Nederlandse
situatie moeten kennen om de sociaal-economische en sociaal-culturele positie
van etnische minderheden te kunnen beoordelen en op dat gebied adviezen te
kunnen geven. Zij moeten de sociale kaart van de in Nederland beschikbare
instellingen, diensten en organisaties kennen. Zij moeten kennis hebben van
de waarden en de normen in de Nederlandse samenleving. Van een imam mag worden
verwacht dat hij over een behoorlijke kennis beschikt van andere in Nederland
bestaande godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen en over de geschiedenis
van de culturele ontwikkeling in ons land. Je moet al aardig zoeken in Nederland
om mensen te vinden die dit alles beheersen, maar goed, het staat er zo. De
imam moet ook intrinsieke ervaring met integratieprocessen hebben, zich loyaal
opstellen ten opzichte van de Nederlandse samenleving en in staat zijn met
vertegenwoordigers van andere levensovertuiging in dialoog
te treden.Dit is een heleboel en zeker voor iemand die hier maar twee of drie jaar
blijft. In beginsel zijn wij het echter eens met de minister; dit soort dingen
zou een imam moeten kunnen en moeten weten. De recente gebeurtenissen ondersteunen
deze opvatting en ik doel dan met name op de uitlatingen van een bepaalde
imam over homoseksualiteit. Ik zal op dit voorval en de discussies die erop
zijn gevolgd, overigens niet verder ingaan. De rechter moet maar uitmaken
of er wetten zijn overtreden. Ook een tijdelijk hier verblijvende imam zal
zich aan de Nederlandse wet moeten houden. Dit lijkt mij een eerste voorwaarde
en ik denk dat iedereen het hiermee eens is.Een andere eis die aan de inburgering wordt gesteld, heeft mijns inziens
een hoog illusiegehalte. Ik doel op de eis met betrekking tot de kennis van
de Nederlandse taal. De tijdelijk hier verblijvende imams moeten de Nederlandse
taal beheersen, zo staat in de memorie van toelichting en meerdere keren ook
in de memorie van antwoord. Wat is dat: de Nederlandse taal beheersen? Er
staat heel wat over in de stukken. Het wordt wenselijk geacht dat een imam
in de eerste plaats de Nederlandse taal actief in woord en geschrift op een
aan zijn functie aangepaste wijze zal beheersen. Hij dient vaardigheid te
hebben in het in het openbaar in het Nederlands spreken. Daarmee hebben wij
allen al de nodige moeite. Beheersing van de Nederlandse taal is onontbeerlijk
voor kennis van onze waarden en normen, enzovoorts. Wat het beheersen van
de Nederlandse taal is, wordt dus ingevuld.Wij weten allen dat je een vreemde taal op verschillende niveaus kunt
kennen. De weg vragen naar het station, de mededeling dat het je goed gaat,
maar dat het weer tegen zit, is misschien het eerste niveau en dit is met
een beetje inspanning wel te bereiken. Maar dan. Dan moet er worden gesproken
over die ingewikkelder onderwerpen waarvan ik er een aantal heb geciteerd.
Dan moet je leren nuances te begrijpen, dan moet je nuances ook tot uitdrukking
kunnen brengen. Ik kan u verzekeren dat een gesprek over een zedelijk en religieus
verantwoorde levenswandel heel wat anders vergt dan een gesprek over een wandeling
naar het station. Dit is buitengewoon moeilijk. Bij het beheersen van de Nederlandse
taal hoort uiteindelijk misschien ook nog dat je krantenkoppen begrijpt –
wat tot het allermoeilijkste van een vreemde taal behoort – en dat je
grappen begrijpt.Nu zijn er natuurlijk talenwonders, maar daarop worden imams niet geselecteerd,
neem ik aan. Nederlands en Arabisch of Nederlands en Turks zijn bepaald geen
aanverwante talen. Moet je ons getob horen met verwante talen als Engels en
Duits waarin wij ons na een vrij lange opleiding een beetje kunnen redden,
maar wij weten dat het ontzettend lastig is om een debat te voeren over kwetsbare
onderwerpen waarin nuances belangrijk zijn. "Discussiëren over andere
levensovertuigingen", staat er in de memorie van antwoord. Ik kan uit ervaring
zeggen – ik heb elf jaar in het buitenland gewoond – dat je totaal
uitgeput bent als je een avond lang in een buitenlandse taal – die vaak
nog verwant is – moet spreken over zulke ingewikkelde met nuances omgeven
onderwerpen. Het kost veel tijd om tot het niveau te komen dat je dat werkelijk
kunt.Met talloze asielzoekers die al vijf jaar of langer in Nederland zijn,
is converseren in het Nederlands vaak nog een moeilijke aangelegenheid als
je het niveau van de small talk wilt overstijgen. En dat is ook geen wonder:
een vreemde taal leren is, behalve voor kleine kinderen, die allemaal echte
talenwonders zijn, moeilijk, tijdrovend, energievretend en vergt een groot
doorzettingsvermogen. Zo zit dat met vreemde talen en ik ben ervan overtuigd
dat u allemaal weet dat ik daar gelijk aan heb; het is gewoon moeilijk, tenzij
je een buitengewoon talent hebt.Kortom, ik denk dat wat de minister opschrijft, niet erg realistisch is.
Eerlijk gezegd vind ik het ook niet zo erg als een tijdelijk hier verblijvende
imam het Nederlands niet beheerst. Het gaat natuurlijk om de dingen die ik
eerst opsomde – de normen en waarden en alles wat daarmee samenhangt.
Dat sluit ook aan bij het vakgebied van een imam, dat moet hij zich snel eigen
kunnen maken, dat kun je volgens mij wel in een paar maanden leren. Een openbaar
debat in het Nederlands met een gereformeerde theoloog – ja, dat staat
feitelijk in de memorie van toelichting! – betekent voor de imam echter
een debat onder wel zeer ongelijke omstandigheden. Mijnheer Wöltgens,
dit is voor ons al lastig, terwijl we beiden het Nederlands redelijk beheersen!Ik ben het eens met het voornemen van de minister om meer druk te leggen
op "oudkomers", de al langer in Nederland wonende allochtonen, om Nederlands
te leren en ook verder beter in te burgeren: leer de taal, anders hoor je
er niet bij en blijf je een vreemdeling. Tevens ben ik ervoor om imams, ook
als zij tijdelijk in ons land zijn, te verplichten om de Nederlandse wetten,
zeden, gewoonten, normen en waarden, te kennen en te respecteren. Maar voor
de kennis van onze taal formuleert de minister eisen waaraan bijna geen imam
die hier tijdelijk verblijft zal kunnen voldoen. Laat zo'n imam maar rustig
met zijn geloofsgenoten in het Arabisch van gedachten wisselen. Ik hoor graag
de mening van de minister hierover.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. De SGP-fractie en de fractie van de ChristenUnie hebben zich
destijds niet tegen de totstandkoming van de Wet inburgering nieuwkomers gekeerd.
Zij konden zich goed voorstellen dat niet alleen in het kader van naturalisatie
en permanent verblijf, maar ook bij verblijf voor langere duur inburgeringseisen
kunnen worden gesteld. Een van de vragen daarbij was wel hoever de overheidsbemoeienis
in dezen moet gaan en of hier niet primair van een persoonlijke verantwoordelijkheid
moet worden uitgegaan. Eventueel komt ook de verantwoordelijkheid van de werkgever
in beeld. En de vraag is tevens hoever deze overheidsverantwoordelijkheid,
als wij die aannemen, voor een voldoende mate van inburgering zich dan moet
uitstrekken. Moet worden volstaan met het aanbieden van informatie voor min
of meer vrijblijvende kennisname of moet ook onderzocht of zelfs getoetst
worden of men de aangeboden informatie wel tot het vereiste niveau tot zich
heeft genomen? Met andere woorden: is er plaats en grond voor dwingende verplichtingen
en eventuele sancties? Uit de toelichting op het wetsvoorstel hebben wij begrepen
dat gedurende het eerste jaar van verblijf het volgen van een inburgeringscursus
van 600 uur kan worden opgelegd.Het onderhavige wetsvoorstel heeft echter geen betrekking op personen
die langdurig of permanent verblijf in ons land zullen houden. Het betreft
vreemdelingen die naar Nederland komen voor een tijdelijk doel, het verrichten
van arbeid, gedurende ten hoogste drie jaar. De ruime delegatie- en aanwijzingsbevoegdheid
die het wetsvoorstel beoogt te creëren, zal er vooralsnog toe leiden
dat één bepaalde categorie personen zal worden aangewezen, namelijk
de zogenaamde geestelijke bedienaren, zo blijkt uit de toelichting. Waarom
wordt juist deze categorie eruit gelicht?Aan de Wet inburgering nieuwkomers ligt een integratiedoelstelling ten
grondslag en aan nieuwkomers die zich tijdelijk hier vestigen, kan thans geen
verplichting tot inburgering worden opgelegd. Zij worden niet ingeburgerd,
zo lees ik in de nota naar aanleiding van het verslag. Tussen haakjes: ik
wist niet dat inburgeren een overgankelijk werkwoord is geworden. Dat voorgesteld
wordt, geestelijke dienaren dwingend via inburgering bij de integratiedoelstelling
te betrekken, vindt, aldus de toelichting zijn verklaring en grond in het
gegeven van de maatschappelijke aspecten van hun functie-uitoefening.Met name moslims schijnen van geestelijke dienaren meer te verwachten
dan alleen leiding in godsdienstige aangelegenheden. Het blijkt daarnaast
een gegeven te zijn dat veel van de thans in Nederland werkzame imams niet
naar behoren in het Nederlands kunnen communiceren en onvoldoende op de hoogte
zijn van de Nederlandse omstandigheden en ontwikkelingen. Zij namen tot 30
september 1998, toen de Wet inburgering nieuwkomers met het verplichte karakter
van inburgering in werking trad, nauwelijks op vrijwillige basis deel aan
inburgeringscursussen. De conclusie die de regering uit dit complex van feiten
en normstellingen trekt, is dat zij, de imams, niet in staat zijn –
ik citeer pagina 11 van de nota naar aanleiding van het verslag – "de
islam in de Nederlandse samenleving dynamisch te integreren".De conclusie die ik aan het wetsvoorstel verbind, is dat het niet gaat
om de eigen inburgering van deze geestelijke bedienaren, maar om de integratie
van de etnische minderheden of de godsdienstige groeperingen waarvoor zij
werkzaam zijn. Dan zeg ik toch niet te veel als ik stel dat de geestelijke
bedienaren via het voorliggende wetsvoorstel tot instrumenten van het integratiebeleid
worden gemaakt? Het is precies op dit punt dat ik een aantal forse vraagtekens
bij het wetsvoorstel plaats, ondanks mijn begrip voor de praktische doelstellingen
en moeilijkheden ervan. Ik zal enkele van die vraagtekens toelichten.In de eerste plaats is en blijft het merkwaardig – ook anderen hebben
dit gesignaleerd – dat het tijdelijk verblijf van vreemdelingen, maximaal
drie jaar, gekoppeld wordt aan een wet met een uitgesproken integratiedoelstelling.
Al eerder merkte ik op dat het in de grond van de zaak bij dit wetsvoorstel
in het geheel niet gaat om een inburgeringsproces van de desbetreffende vreemdelingen
te bewerkstelligen, aangezien zij Nederland binnen korte tijd weer verlaten.In de tweede plaats wijs ik op de ruime aanwijzings- en delegatiebevoegdheid
die de minister voor zichzelf reserveert, gekoppeld aan de vooralsnog enige
groep waarop de wet toepassing zal vinden: de geestelijke bedienaren. Weliswaar
wijst de minister er bij herhaling op dat de delegatiebevoegdheid van het
voorgestelde artikel niet verschilt van artikel 1, tweede lid, onderdeel c
van de wet. Daarbij gaat hij er echter aan voorbij dat het thans voorgestelde
artikel de uitoefening van een grondrecht, het recht op de vrijheid van godsdienst,
en het beginsel van de scheiding van kerk en staat raakt en bovendien ook
nog eens een verplichtend karakter heeft.Weliswaar geeft de regering op pagina 3 van de memorie van antwoord aan
deze Kamer er blijk van te beseffen dat overheden grote terughoudendheid dienen
te betrachten in aangelegenheden van godsdienst en levensbeschouwing. Verder
lees ik dat met een inburgeringsprogramma niet wordt bedoeld en ook niet het
effect wordt nagestreefd dat geestelijke bedienaren in hun levensbeschouwelijke
c.q. theologische opvattingen beïnvloed worden. Niettemin wordt wel verwacht
dat zij zich dé waarden en normen van dé Nederlandse samenleving
eigen zullen maken. De vraag is welke voorstelling wij daarbij precies tot
de onze maken. Daarentegen lees ik ook dat aan de geestelijke bedienaren geen
functie-eisen zullen worden gesteld. De vraag rijst dan wel wat de derde module
in het speciale curriculum voor imams inhoudt, waar de taken van geestelijke
bedienaren worden benoemd als elementen van het inburgeringsprogramma.De beperkingsclausule van artikel 6, eerste lid, Grondwet, luidend "behoudens
ieders verantwoordelijkheid volgens de wet", houdt in dat alleen de formele
wetgever bevoegd is tot beperking van dit recht. Delegatie is niet toegestaan.
Dat ligt anders bij het tweede lid. Hoewel de grondwetgever de theorie van
de algemene beperkingen niet tot de zijne heeft gemaakt, blijkt in de praktijk
dat voorschriften die gebaseerd zijn op een formele wet, vooral in de sfeer
van het bestuursrecht, weliswaar niet zijn bedoeld om de vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging te beperken, maar dat wel doen. Ik kan daarvan de nodige
voorbeelden uit de jurisprudentie aanleveren. Uit de voornamelijk bestuursrechtelijke
rechtsspraak kan op grond van analyse de conclusie worden getrokken dat met
het accepteren van algemene beperkingen, met de leer van de "redelijke" uitleg
van het grondrecht of met de theorie van het kernrecht van het grondrecht
vergaande beperkingen mogelijk zijn. Over het algemeen worden deze beperkingen
nog redelijk terughoudend toegepast en wordt de vrijheid van godsdienst niet
vergaand beperkt. Echter, het bestaan en de toepassing van deze beperkingsgronden
kan een reëel gevaar voor de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
betekenen, omdat de instrumenten voor een vergaande beperking in de wet beschikbaar
zijn. In dit licht beschouwd, vind ik het wetsvoorstel riskant.Tevens blijkt uit de toelichtende stukken dat de beoogde aanwijzing alle
geestelijke bedienaren zal betreffen, ongeacht de godsdienstige of levensbeschouwelijke
richting waartoe zij behoren. Het gelijkheidsbeginsel zou dat vergen en daar
valt op zich iets voor te zeggen. Dat leidt ertoe dat het wetsvoorstel niet
alleen betrekking zal hebben op geestelijke bedienaren van godsdienstige groeperingen,
die onderdeel uitmaken van etnische minderheden, maar ook op "autochtone"
kerkge nootschappen en godsdienstige of levensbeschouwelijke
verbanden. Licht komt de gedachte op, dat bij deze benadering over het integratiedoel
heen geschoten wordt, nog afgezien van het tijdelijke karakter van het verblijf.
Maar vervolgens blijkt uit de stukken dat deze gedachte volgens de regering
berust op een foutieve interpretatie van het begrip integratie. In de opvatting
van de regering behelst integratiebeleid dat ook degenen die met eeuwenoude
wortels in de Nederlandse samenleving staan – ik lees dit op pagina
5 van de memorie van antwoord – "hun plaats hebben te herformuleren
als burgers van een multi-etnisch en intercultureel land". Afgezien van de
vraag hoe men tegenover deze algemeen geformuleerde integratiedoelstelling
staat, heeft de heer Schutte in het debat aan de overzijde over dit wetsvoorstel
met een voorbeeld van de Angelsaksische predikant uit Amerika, Canada of Australië
mijns inziens voldoende aangetoond dat de eis van gelijke behandeling hier
zijn doel voorbijschiet, ook al zegt de regering toe in de praktijk "maatwerk"
te zullen leveren.In dit verband heb ik er behoefte aan om nog een vraag te stellen. In
de nota naar aanleiding van het verslag van de behandeling in de Tweede Kamer
wordt op pagina 5 meegedeeld dat er overleg heeft plaatsgevonden met christelijke
organisaties en zegslieden. Graag zou ik van de minister bij deze gelegenheid
vernemen welke organisaties en personen dat betrof en wat hun opstelling in
dat overleg was.Zoals is gebleken, plaatsen onze fracties op tenminste drie punten zeer
kritische en ten dele principiële kantekeningen bij het wetsvoorstel.
Wij zullen evenwel met belangstelling naar de reactie van de minister luisteren.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. "Om redenen van groot maatschappelijk belang" is de minister
voornemens, na goedkeuring van de onderhavige wetswijziging geestelijke bedienaren
aan te wijzen als vreemdelingen die onder de werking van de Wet inburgering
nieuwkomers vallen. Welk maatschappelijk belang wordt door de minister bedoeld?
In de beantwoording wordt erop gehamerd dat het enige doel is, de geestelijke
bedienaren de Nederlandse taal te leren en algemene en bijzondere informatie
te verschaffen. Anderen hebben er al op gewezen, dat speciaal daarvoor tien
modules zijn ontworpen. Eigenlijk zou ik graag zien dat elke bewoner van dit
land de stof die daarin wordt aangeboden, beheerst. In de memorie van toelichting
staat dat de geestelijke bedienaren goed voorbereid moeten zijn op hun maatschappelijke
taken vanwege hun positiebepaling ten opzichte van het integratieproces van
etnische minderheden. Mijn interpretatie van dit antwoord is dat de minister
uitgaat van de veronderstelling dat een ingeburgerde imam meer aan integratie
kan bijdragen dan een niet-ingeburgerde imam.Hangt de minister de stelling aan dat versterking van zelfbewustzijn en
eigen identiteit belangrijke voorwaarden zijn voor succesvolle integratie?
Als dat het geval is, hoe ziet hij dan de relatie met een inburgeringscursus
voor geestelijke bedienaren? Moet een geestelijk leider daarmee tot het inzicht
komen dat onze normen en waarden algemeen geldende waarheden zijn, waarvan
een aanvaarding de integratie zal bespoedigen? Moet hij tot het inzicht komen
dat de normen en waarden uit de islamitische maatschappij botsen met de onze?
Wat zijn onze normen en waarden? Worden met betrekking tot homohuwelijk, prostitutie
en euthanasie door verschillende bevolkingsgroepen niet geheel verschillende
waarden gedefinieerd? Als waarden normatief zijn gedefinieerd in wetten, moet
van eenieder verlangd worden dat deze worden nageleefd. Er is echter sprake
van een schemergebied van botsende waarden in een pluriforme maatschappij,
niet alleen tussen bevolkingsgroepen maar ook binnen bevolkingsgroepen, tussen
Nederlanders onderling.De minister ontkent in reactie op een vraag van de fractie van GroenLinks
dat het de bedoeling is dat met de inburgering enige verlichting in het denken
van sommige imams optreedt. Een en ander hangt samen met de angst om de scheiding
tussen Staat en godsdienst te laten eroderen. De Staat mag zich immers niet
bemoeien met de inhoud of organisatie van een godsdienst. Is de ontkenning
van de minister echter wel reëel? Zonder al te zeer in schematische patronen
te vervallen: botsende normen en waarden kunnen overstegen worden door een
succesvolle integratie als er wederzijds respect bestaat en tegelijkertijd
de minderheid de in wetgeving gestolde normen en waarden accepteert. Voor
deze tour de force is een verlichte imam beter geschikt dan een fundamentalistische.
Als dat het effect is van deze wetswijziging, dan is dat winst. Wil de minister
deze winst niet?Gelet op de discussie van de laatste weken is het de vraag of Nederland
zich wel goed raad weet met imams. Wordt de positie van de imam eigenlijk
niet overschat? Heeft de reactie van de minister op El-Moumni, de man en zijn
beroepsgroep niet te belangrijk gemaakt? In De Groene stond onlangs een interview
met de Marokkaanse schrijver Ali Eddaoudi, die de positie van de imam in de
Marokkaanse gemeenschap als zeer bescheiden schetste; geen gezaghebbende,
maar een dienende status. Hoe beoordeelt de minister dit soort kritiek, die
naar aanleiding van deze affaire van verschillende kanten op hem af is gekomen?Ik geef toe dat het paradoxaal is dat je aan de ene kant de rol van de
imams niet moet opblazen, maar dat je dat aan de andere kant misschien meteen
doet door er aandacht aan te besteden, ook in dit debat. Overigens ben ik
mij ervan bewust, dat hetgeen wij in deze zaal zeggen helaas niet altijd naar
buiten doorklinkt.De opwinding over de uitlatingen van de imam is wel begrijpelijk, al kan
ik het niet laten eraan toe te voegen, dat doorgaans ook wordt gereageerd
op homodiscriminerende uitlatingen van fundamentalistisch-christelijke zijde,
zij het wat minder massaal en fel. Die geluiden worden vaak min of meer als
folklore beschouwd, veilig opgeborgen in het rivierengebied en de Noord-Veluwe,
maar de Marokkaanse jongeren bevolken de steden en waaieren daar uit. Aangespoord
door hitsige uitlatingen van dolgedraaide imams zijn zij een gevaar, zo luidt
ongeveer een deel van de publieke opinie. Zonder dat nu allemaal weg te relativeren,
wil ik er wel enkele opmerkingen over maken. De uitlatingen van de imam deugen
natuurlijk van geen kant, maar tegelijkertijd is dank zij de discussie die
volgde duidelijk geworden, dat er onder Marokkaanse mannen
een heftige, meest tijdelijk beoefende praktijk van herenliefde bestaat. Vele
islamieten hebben met de koran in de hand de opvattingen van de imam publiekelijk
bestreden. Er zijn dus verschillende stromingen en er is pluriformiteit binnen
de islam, van progressief naar conservatief. Dat geldt ook voor imams. Dat
dit is gebleken vind ik een winstpunt van de discussie. En wat de Marokkaanse
jongeren betreft: 90% van hen komt nooit met justitie in aanraking. Degenen
die dat wel doen komen nooit in de moskee, zo zag ik enkele zo op het oog
perfect geïntegreerde Marokkanen meedelen in het televisieprogramma waarin
ook de minister optrad.Opvattingen over homoseksualiteit zoals de imam uit waren in de jaren
vijftig in Nederland vrijwel gemeengoed. Ongeveer 90% van de Nederlanders
was die opvatting toegedaan. Het is onduidelijk hoe dit precies ligt bij het
islamitische volksdeel, maar enige tijd voor emancipatie, toch een neveneffect
van inburgering, moet het wel worden gegund, vind ik, zonder overigens rabiate
opvattingen of gedragingen te tolereren.De opleiding van imams heeft een raakpunt met deze discussie. De vraag
is of de vrijheid van godsdienst zover moet gaan dat de opleiding van imams,
zoals de particuliere Jamai Madinatul-Islam school in Den Haag, niet onder
een kritische loep moet worden gelegd. Wie het Parool van 16 juni leest, kan
zich toch niet aan de indruk onttrekken, dat de manier waarop 180 jongens
en 160 meisjes strikt gescheiden in de islam worden onderwezen vrij rabiaat
is. Onder andere discriminatie van homo's is tot leerstuk verheven. Ik leid
dat af uit een uitgebreid artikel in het Parool. Is er ooit onderzoek gedaan
naar het gebruik van discriminerende leermiddelen op islamitische seminaries?
Is een leraar die op zo'n opleiding les geeft in de geest van El-moumni strafbaar?
Ik citeer: "Inhoudelijk sta ik achter deze imam, maar ik zou het nooit zo
formuleren. Ik zeg altijd maar: God heeft het paradijs met Adam en Eva geschapen,
niet met Adam en Evert." Is de leiding van zo'n seminarie strafbaar als een
leerling van school moet als blijkt dat hij homoseksueel is?Kernpunt van de discussie is voor ons wanneer het beroep op godsdienstvrijheid
ophoudt te bestaan als die vrijheid wordt gebruikt voor aanzet tot haat of
discriminatie. Niet voor niets opent de Grondwet met het antidiscriminatieartikel.
Op dat dilemma zou ik graag het licht van de minister willen laten schijnen.Nu wij toch bij elkaar zijn, vraag ik, om mijzelf daarmee te ontslaan
van het stellen van schriftelijke vragen, hoe het staat met de afhandeling
van de Kaderwet minderheden.Minister Van Boxtel:Voorzitter. Laat ik beginnen met de opmerking dat het kabinet niet over
één nacht ijs is gegaan met de wetswijziging die ertoe strekt
om ook hier tijdelijk verblijvende geestelijke bedienaren onder de werking
van de Wet inburgering nieuwkomers te brengen. Ik debatteer in het kabinet
nog met mijn collega's over de vraag of ook onderwijsgevenden en verpleegkundigen
van buiten de EU daaronder zullen worden gebracht. Het is de bedoeling dat
wij in september aan de Tweede Kamer een notitie terzake sturen. Als daar
prijs op wordt gesteld, wil ik die ook aan de Eerste Kamer zenden.De Wet inburgering nieuwkomers verplicht mensen om zich bij de gemeente
te melden, waarna een intake volgt. Dat zou ook voor hier tijdelijk verblijvende
geestelijke bedienaren gaan gelden. Het in de wet opgenomen sanctieregime
is dan ook op hen van toepassing. Wie de verplichte opleiding niet volgt,
riskeert hetzij een bestuurlijke boete, hetzij een korting op een uitkering.
Dat laatste doet zich bij imams niet voor, want die zijn doorgaans in dienst
van een moskeevereniging of -bestuur. Een bestuurlijke boete zou echter kunnen
worden opgelegd. Tot nu toe heb ik steeds gezegd dat naar mijn mening niet
voor niets sancties in een wet zijn opgenomen. Bij de toepassing van de Wet
inburgering nieuwkomers moeten wij naar mijn mening ook meer en meer toegroeien
naar een systeem waarin sancties gewoon worden toegepast. Een aantal gemeenten
heeft zich in de afgelopen periode nog kunnen verschuilen achter organisatorische
problemen, maar zo langzamerhand ontstaat een sluitende aanpak voor nieuwkomers.
Er zijn voor nieuwkomers ook geen wachtlijsten. Die zijn er wel voor oudkomers.
In het afgelopen jaar hebben wij in hoog tempo geprobeerd die weg te werken.
Overigens concludeerden wij dat de uitval in die categorie niet minder dan
60% is, terwijl dit bij de nieuwkomers maar 20% is. Dat is overigens nog te
hoog. Zo langzamerhand moeten wij overgaan naar een sluitend aanbod en naar
veel meer maatwerk. Dat maatwerk proberen wij via dit voorstel te leveren.
In de beantwoording van vragen hebben wij de module opgenomen. Met de heer
Platvoet ben ik het eens dat veel meer mensen erbij gebaat zouden kunnen zijn
om die te volgen, want de stelregel dat iedereen geacht wordt de wet te kennen,
blijkt in de praktijk helaas niet altijd op te gaan. Dan gaat het echter meer
in den brede om het verinnerlijken van onze democratische normen en het zich
daarnaar gedragen.De heer Van Thijn vroeg wat wij doen aan het bevorderen van een imamopleiding
in Nederland. Zoals ik al in de media heb gezegd is het niet aan de Staat
om een imamopleiding op te richten. Dat is voorbehouden aan religieuze gemeenschappen
of levensbeschouwelijke organisaties. Wel staan wij open voor degenen die
mogelijk overwegen om initiatief op dit gebied te ontplooien. Voorzichtige
initiatieven her en der in het land worden verkend. Ik ben daarover in gesprek
met mijn collega van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, de heer Hermans,
om te bezien op welke wijze wij daarin mogelijk een bijdrage kunnen leveren.
Prudentie is daarbij allereerst aan de orde. Vervolgens speelt daarbij ook
het leerstuk van de scheiding van kerk en staat. Wij zullen beide lijnen goed
in het oog moeten houden bij eventuele vervolgactiviteiten. U weet dat er
in Den Haag een begin van een opleiding is. Ook in Rotterdam en Amsterdam
wordt erover gesproken. Het is echter primair aan de islamitische organisaties
om naar ons te komen met voorstellen. Dat heb ik ook gezegd tijdens het overleg
dat ik vorige maand met hen heb gehad.Dit raakt aan de opmerking van de heer Van Thijn en andere woordvoerders
dat het hier niet gaat om een uniforme geloofsgemeenschap. De islam komt in
allerlei verschijningsvormen voor, van streng orthodox tot streng liberaal.
Daarmee is helemaal niets mis. Binnen iedere religie zijn verschillende verschij ningsvormen. Wij hebben in dit land vrijheid van godsdienst en daaraan
hecht ik zeer. Dat heeft ook te maken met verdraagzaamheid en respect. Het
kabinet kan best hulp toezeggen bij het op gang brengen van het proces en
daaraan eventueel ook ambtelijke enige steun verlenen analoog aan hetgeen
gebeurd is bij de hindoegemeenschap in Nederland. Daar is men na vijftien
jaar discussie afgelopen maand gekomen tot de oprichting van een hindoeraad,
waarmee alle betrokkenen heel gelukkig waren, behalve wat vrouwen zoals ik
achteraf in de krant las. Ondanks de verscheidenheid in de geloofsachterban
is men na vijftien jaar totéén platform gekomen van waaruit
debatten kunnen worden gevoerd met andere maatschappelijke organisaties, andere
religieuze organisaties en ook met de overheid.Het behoeft hier geen betoog dat er grote verschillen zijn tussen de diverse
stromingen binnen de islam zelf en bijvoorbeeld ook tussen de Turkse geloofsgemeenschap
en de Marokkaanse geloofsgemeenschap; dat speelt daarin ook een rol.De Wet inburgering nieuwkomers heeft nooit anders bedoeld te zijn dan
een eerste stap op weg naar integratie. In de beeldvorming is echter bij het
publiek de mening ontstaan dat wanneer iemand is ingeburgerd, hij een soort
stempel op zijn voorhoofd krijgt waarop staat "geïntegreerd" en dus zijn
weg in de samenleving kan vinden. Daarvoor is deze wet nooit bedoeld. Het
is altijd een eerste stap geweest op weg naar integratie. Daaruit zijn die
600 uren voortgekomen die overigens niet verplicht zijn; daarmee kan gespeeld
worden, afhankelijk van de kwaliteiten van betrokkenen.De memorie van antwoord, de memorie van toelichting en de wisselingen
die hebben plaatsgevonden tussen kabinet en beide Kamers, bevatten soms een
wat zware terminologie met betrekking tot het verwachtingspatroon. Het Nederlands
zou heel goed beheerst worden zodat men op allerlei niveaus geweldige ethische,
esthetische, religieuze debatten met elkaar zou kunnen gaan voeren. De filosoof
Wittgenstein overtuigde mij ervan dat ieder woord dat wij met elkaar wisselen,
al geladen is met een hoge mate van subjectiviteit en dat wij ons al op een
enkel woord kunnen misverstaan. Als je in dat licht de memorie van antwoord
leest, is die misschien wel erg hoopvol en illusoir. Ik zou willen benadrukken
dat het beheersen van de taal van groot belang is. Dat gaat wat mij betreft
zeker voor geestelijke bedienaren verder dan de gang naar de supermarkt of
naar het station. Het gaat door de bank genomen om zeer belezen mensen met
een intellectuele vaardigheid. Men mag dan ook veronderstellen dat zij met
een voor hen op maat gesneden cursus iets sneller die woordkennis zullen kunnen
vergaren die hen in staat stelt debatten op een bepaald niveau te kunnen voeren.
Tegelijkertijd blijkt uit de modules die mijns inziens heel zorgvuldig zijn
samengesteld, dat de "eerste stapgedachte" nog steeds geldt. Er moet dus niet
het ambitieniveau uit gelezen worden, dat men dan ook gereed is om op ieder
moment van de dag in het eerste het beste televisiepraatprogramma volwaardig
in het Nederlands mee te kunnen doen aan het debat.De heer Terlouw (D66):Ik ben blij dat de minister een tikje afzwakt wat er staat. Het leren
van een taal heeft mijns inziens minder te maken met intellectuele gaven dan
met muzikale gaven. Dus zegt het niet zoveel over hoe slim zo'n imam is. Al
die andere dingen kan hij snel leren – dat sluit aan bij hetgeen waarin
hij is opgeleid – maar of hij snel een taal leert, heeft daar heel weinig
mee te maken. Dus laten wij niet zoveel verwachtingen wekken. Dat hij in twee
jaar de Nederlandse taal fantastisch beheerst en hij derhalve in het openbaar
in het Nederlands kan discussiëren met een andere theoloog is echt ondenkbaar
in bijna alle gevallen. Als je die verwachtingen wekt, geloof je de rest ook
niet. En dat vind ik een bezwaar, want de rest vind ik wel zeer de moeite
waard.Minister Van Boxtel:Ik neem van u aan dat muzikaliteit veel bepalender is. Dat zou dan ook
een opdracht kunnen zijn aan de wervende instanties om met dat aspect rekening
te houden in de hoop dat dan het taalgebruik beter en sneller tot zijn recht
kan komen.De kern van de zaak waarbij alle woordvoerders en in het bijzonder de
heer Holdijk hebben stilgestaan, betreft de vraag hoe ver men kan gaan waar
het gaat om de gedachte van de scheiding tussen kerk en staat. De heer Holdijk
heeft zelfs aangegeven dat wij met dit wetsvoorstel een riskante weg inslaan.
Ik ben overigens blij dat hij niet zijn afkeuring heeft uitgesproken over
het wetsvoorstel. Ik heb namelijk de overtuiging dat wij wel raken aan die
scheiding van kerk en staat maar dat wij niet over grenzen heen gaan. Natuurlijk
zijn er grensvlakken die elkaar naderen, maar wij bemoeien ons niet met de
inhoud van de religie en met de uitleg van de schrift. Ik zie wel een maatschappelijk
patroon waarin geestelijke bedienaren van religies, zeker die welke nog niet
zo lang in onze samenleving zijn, voor de uitdaging staan richting hun geloofsgenoten
om het verkondigen van het geloof in meer brede zin te plaatsen in de context
van waar men zich bevindt. Dan raakt men echt aan de normen die gelden in
de Nederlandse samenleving, die volgens de heer Platvoet verstold zijn vastgelegd
in onze wetten. Ik zou het woord verstold overigens niet willen gebruiken.
We passen de normen aan op het moment dat we vinden dat ze aangepast moeten
worden. In die normen ligt in ieder geval de verankering van onze democratische
rechtsstructuur. Het gaat dan om normen die wij elkaar voorhouden op een betamelijk
verkeer met elkaar, normen die wij met elkaar respecteren ondanks het feit
dat er in de Nederlandse samenleving minderheden zijn die het daarmee wellicht
niet eens zijn. Ik noem de gelijkwaardige behandeling van man en vrouw en
de erkenning van de verschillende seksuele gerichtheden. Als iemand van buitenaf
komend de opdracht heeft om het geloof te verkondigen en uit te leggen en
deze daarnaast gehouden is om dit te doen binnen de brede sociaal-maatschappelijke
context waarin de geloofsgemeenschap zich beweegt, dan is het niet anders
dan dat zo iemand bij herhaling geconfronteerd wordt met vragen die in het
maatschappelijk verkeer aan de orde zijn. Die vragen kunnen te maken heb met
arbeidsmarkttoeleiding, burenruzies, voortijdige schooluitval etc. Ik heb
gisteren bij een bezoek aan de Vrijheidswijk in Leeuwarden uitvoerig gesproken
met de plaatselijke imam, die zich zeer druk maakt over de kwaliteit van wonen
en de sociale cohesie in de wijk. En daar ben ik alleen maar blij mee. Overigens
heeft deze imam publiek afstand genomen van de uitlatingen
van zijn collega El-Moumni. Ik ben ook nooit opgevoed met het idee dat een
geestelijk dienaar zich uitsluitend dient te beperken tot schrift en schriftuitleg.
Hij dient ook een rol in een bredere context te vervullen. Ik hoop dat de
heer Holdijk zijn fractie wil adviseren om toch steun aan dit wetsvoorstel
te geven, juist vanwege de bredere problematiek die aan de orde is.Voorzitter: Korthals AltesMinister Van Boxtel:Voorzitter. Het gaat mij niet om het opleggen van de Nederlandse normen
en waarden. De normen zoals vastgelegd in de wet- en regelgeving worden gehandhaafd.
Het is overigens wel van belang dat men de algemeen geldende normen kent en
waardeert, zodat men die kan plaatsen naast de eigen opvattingen. Uiteraard
dient respect hierbij uitgangspunt te zijn.Ik hecht eraan, nader in te gaan op de kwestie met de heer El-Moumni.
Deze imam heeft in Nova bepaalde uitspraken gedaan. Later is bekend geworden
dat niet alles wat is opgenomen ook is uitgezonden. Het OM onderzoekt op dit
moment hoe een en ander geduid moet worden. Vlak voor ik een gesprek had met
de heer El-Moumni verschenen in Vrij Nederland citaten uit preken die ik op
dat moment niet kon duiden. Eén daarvan was, overigens na een lang
betoog in de preek, dat Europeanen lager getaxeerd moesten worden dan honden
en varkens omdat zij homoseksualiteit accepteerden. Ik heb in dat gesprek
de heer El-Moumni expliciet gevraagd of die citaten van hem afkomstig waren.
Hij heeft dat toen tot twee maal toe ontkend. Na afloop van dat gesprek werd
mij echter door de media gemeld dat men er zeker van was dat dit wel uitspraken
van deze imam waren. Ik heb toen gezegd, de zaak uit te laten zoeken. De desbetreffende
preek is ook gevonden in een boek van de heer El-Moumni. Dit boek is weliswaar
in Marokko verschenen, maar bevat preken die eind jaren negentig in Nederland
zijn gehouden. De citaten bleken daar inderdaad in te staan. Het ging mij
niet om de vraag of die uitspraken discriminerend zijn, want dat oordeel is
voorbehouden aan het OM. Ik was echter zwaar teleurgesteld dat hij in een
gesprek met mij ontkende dat dit citaten van hem waren, terwijl dit later
wel het geval bleek. In het verkeer tussen burgers en bestuurders moet je
erop kunnen vertrouwen dat betrokkenen de waarheid spreken. Dat principe werd
op dat moment geweld aan gedaan.Deze citaten betroffen met name de problematiek rondom de homoseksualiteit.
Wij weten inmiddels wat hierdoor is losgemaakt. Onder andere het COC heeft
een klacht ingediend. Ik heb echter het gevoel dat deze zaak meer sentimenten
in de samenleving raakte en dat verontrust mij zeer. Er is sprake van een
gecompliceerd dossier. Wij hebben te maken met een moeizame relatie met de
staat Marokko bij de handhaving van onze sociale wetgeving. Vervolgens is
er de kwestie-El-Moumni over het geloof en het oordelen over homo's. Daarnaast
is er het vraagstuk van crimineel gedrag van een aantal Marokkaanse jongens
in meerdere Nederlandse steden. Hoewel deze zaken niet direct met elkaar samenhangen,
leiden zij in de beeldvorming – en zeker in de Marokkaanse gemeenschap –
tot cumulatie van affaires die uiteindelijk dreigt uit te monden in een kloof
tussen Marokkanen en Nederlanders. Ik wil dat absoluut niet laten gebeuren.Ik wil daarom dolgraag a. dat wij samen met Marokko snel een oplossing
vinden voor de problemen rondom de socialezekerheidswetgeving, b. dat deze
wet kan worden uitgevoerd, met de bedoeling om de imams sneller in staat te
stellen een begin te maken met het hanteren van de Nederlandse taal om hen
een bredere rol in de Nederlandse samenleving te kunnen laten vervullen en
c. dat wij samen met de Marokkaanse gemeenschap in dit land erin slagen geen
kloof te laten ontstaan. Het overgrote deel van deze gemeenschap doet het
overigens heel goed. De schoolprestaties van de kinderen nemen toe; wij konden
het vanochtend nog in Trouw lezen. Dat zijn hoopvolle signalen. Ik hoop snel
een brug te kunnen slaan. De overheid en de gemeenschap moeten daarvoor samen
verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat de criminaliteit, die op dit
moment veel door jongens wordt gepleegd, wordt teruggedrongen.Ik werd een beetje uitgedaagd tot deze discussie omdat door verschillende
leden is gezegd dat het aan meer raakt dan aan dit wetsvoorstel alleen. Het
onderwerp is uiterst actueel en het lijkt mij goed dat wij daar op deze manier
over kunnen praten.De heer Platvoet haalde het citaat van Ali Eddaoudi aan en vroeg hoe ik
de kritiek beoordeel die op mij is afgekomen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik
een onvoorstelbare bijval heb gekregen. Ik heb de afgelopen periode heel veel
brieven en e-mails ontvangen, niet alleen over het vraagstuk inzake de Koran
en de Koranuitleg over homoseksualiteit, maar ook over de bredere strekking
van de opmerkingen van El-moumni. Ook mijn verzoek aan de Marokkaanse samenleving,
medeverantwoordelijk te worden voor het inperken van de criminele ontwikkelingen
heeft een enorme bijval opgeleverd. Natuurlijk zal deze en gene schrijven
dat ik de positie van een imam niet moet overschatten, maar het is maar door
welke bril dat wordt gezien. Voor de liberale moslim betekent die positie
misschien veel minder dan voor sommige anderen die heel dicht bij de imam
staan. Daar heb ik geen waardeoordeel over. Het is nooit het volle gelijk
van de een tegenover dat van de ander. Ik heb een groot gevoel voor al die
nuances. Ik heb geen andere wens dan dat in een goed discours tot rust en
waar nodig tot een oplossing te brengen. Ik leg beslist niet alle opmerkingen
en kritiek klakkeloos naast me neer. Integendeel, ik incorporeer het allemaal
om ervoor te zorgen dat het kabinet dit met prudent beleid tot een goede oplossing
kan brengen.De heer Holdijk vroeg mij of ik de geestelijke bedienaren die hier tijdelijk
zijn, niet anders zie dan instrumenten van het integratiebeleid. Dat vind
ik wel een heel formele interpretatie. Daarmee zou ik bijna aan het individu
van de imam voorbijgaan. Ik wil dolgraag dat de geestelijk bedienaar van buiten
als persoon wordt gezien en wordt geëquipeerd om als persoon, naast zijn
rol als geestelijk bedienaar, goed te kunnen functioneren, zoals wij dat iedereen
toewensen. Juist de erkenning dat hij een bredere functie kan vervullen, maakt
dat ik hem niet simpel zie als een instrument van het integratiebeleid. Hij
kan een wezenlijke bijdrage leveren. Het woord "instrument " is in mijn ogen
echt te kil. De heer Holdijk heeft nog gevraagd met welke organisaties ik heb gesproken
over dit wetsontwerp en het eventueel op termijn brengen van geestelijke bedienaren
uit christelijke organisaties onder deze wet. Ik heb gesproken met SKIN. Dat
is de organisatie van nieuwe christelijke kerken van etnische groepen in Nederland.
Zij was zeer verheugd met dit wetsvoorstel. Daar heb ik geen enkele vorm van
kritiek op gehad. De heer Holdijk haalde ook de woorden van de heer Schutte
aan, die in de Tweede Kamer heeft gezegd dat voorbeelden van mensen uit Amerika
of Canada niet zo acuut zijn. Ik heb toen geantwoord, hoewel ik dat geen enkele
geloofsgemeenschap of levensbeschouwelijke organisatie gun dat men een tekort
heeft aan voorlieden, dat je in omstandigheden kunt komen te verkeren dat
je uit heel andere gebieden mensen wilt vragen. In die situatie kan deze wet
wel opportuun zijn. Als iemand uit Ghana moet komen of een ander ver gebied,
zijn daaraan bepaalde aspecten verbonden. Die afweging zou ik willen laten
plaatsvinden op het niveau waarop het thuishoort. Dat is het lokale vlak waar
in alle realiteit getoetst wordt hoe men met die inburgeringseis en de invulling
van het maatwerkpakket wil omgaan.Voorzitter. Ik hoop dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord. Eén
rest mij nog, dat is de vraag over het Kaderverdrag. Het kabinet is daarover
nog in gesprek.De heer Lemstra (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord. Ik heb begrepen dat
er sanctiemogelijkheden aanwezig zijn. Door de gemeentebesturen zal daarvan
gebruik worden gemaakt.Ik blijf nieuwsgierig naar zijn antwoord over de verpleegkundigen en de
onderwijskrachten, waarop wij nog enkele zomermaanden moeten wachten.Met de collega's ben ik van mening dat de minister een vrij stevig functieprofiel
van de imam geeft. Aangezien ik uit de ambtelijke wereld afkomstig ben, weet
ik hoe gevaarlijk dat is, want je wordt daarop afgerekend. Dat functieprofiel
is niet alleen maar, zoals ik als voorzitter van het Nederlands justitie pastoraat
ervaar, het uitleggen van de koran. De minister wil de imam veel meer laten
doen. Hij ziet een begeleidende rol, de imam moet kennis hebben van waarden
en normen in ons land. Omdat wij die ervaring hebben opgedaan bij justitie
in de penitentiaire inrichtingen en bij de krijgsmacht voor de geestelijke
verzorging, wil ik hem suggereren te streven naar een organisatievorm van
de moslimgemeenschap in dit land als sparring partner voor hemzelf om deze
zaken bespreekbaar te krijgen. Hij moet dat niet alleen doen bij de start
van deze inburgeringscursus voor de imams, maar ook bij de voortgang ervan.
Ik suggereer dat, omdat ik vrees dat hij anders de kop van Jut wordt als het
fout loopt. Het is een bijzonder goede ervaring die wij hebben opgedaan met
CIO, contact in overheidszaken om deze zaken bespreekbaar te maken tussen
enerzijds de zendende instanties en anderzijds de overheid.De heer Van Thijn (PvdA):Ik dank de minister voor zijn uitvoerige en inhoudelijk goede antwoord.
Ik stel het op prijs dat het inburgeringstraject is neergezet als slechts
een eerste stap. Zelf was ik dat weer even kwijt, maar de minister bracht
mij terecht weer terug bij die les. Want na lezing van de stukken kon ik gemakkelijk
op een dwaalspoor worden gebracht.Mijn tweede punt betreft het functieprofiel van de imams of geestelijke
leiders in het algemeen. De minister zegt te zijn opgegroeid in een klimaat
waarin je van geestelijke leiders iets meer verwachtte dan geestelijke leiding
alleen. Ik ben daarentegen opgegroeid in een klimaat waarin ik een toenemende
afkeer ging koesteren van herderlijke schrijvens en mandementen die invloed
uitoefenen op maatschappelijke verhoudingen. Sindsdien is er een samenleving
ontstaan, waar D66 toch eigenlijk ook een kind van is, van mondige burgers,
dwars door de levens- en maatschappijbeschouwingen heen die zelf hun weg wel
wisten te vinden. Mijn ideaalbeeld is dat zo'n wereld die zich al aftekent
ook in toenemende mate zal ontstaan in kringen van de moslims.Dat brengt mij op het derde punt. De minister spreekt naar mijn mening
iets te makkelijk over bijvoorbeeld de Marokkaanse gemeenschap; dat houdt
immers een gevaarlijke generalisatie in, want wij spreken over burgers van
dit land van Marokkaanse herkomst. Ook binnen die groep is sprake van een
enorme pluraliteit. In Vrij Nederland van de afgelopen week staat een reeks
interviews met Marokkaanse intellectuelen die zich verweren tegen het verwijt
dat zij niet hebben geparticipeerd in het grote titanendebat tussen de minister
en de imam. Hun motto daarbij was dat zij helemaal niets met die man van doen
hebben en geen enkele affiliatie met hem hebben; waarom zou men hen dan op
dit soort krankzinnige uitspraken willen aanspreken? Dat is een teken aan
de wand. Natuurlijk hebben wij verantwoordelijkheid voor elkaar, maar primair
als burgers van dit land en pas secundair als leden van bepaalde levensbeschouwelijke
en maatschappelijke groeperingen waarmee men zich in meerdere of mindere mate
affilieert.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Ook ik gebruik deze tweede termijn allereerst om de minister
dank te zeggen voor zijn reactie op de inbreng van ons en van anderen, waarbij
hij de kern van het wetsvoorstel en de desbetreffende materie nog eens heeft
toegelicht.Twee elementen spelen in het inburgeringsproces een voorname rol. Globaal
aangeduid gaat het daarbij om de kennis van de taal en om de kennis van gebruiken,
waarden en normen van de Nederlandse samenleving. Uiteraard onderschrijf ik
het belang van de taalkennis, maar toen de heer Terlouw daar in eerste termijn
over sprak, herinnerde ik mij iets uit de jaren vijftig: Nederlanders die
toen naar Canada en de Verenigde Staten emigreerden, hadden behoefte aan Nederlands
sprekende predikanten, omdat zij zelf nog niet met het Engels uit de voeten
konden. Er zijn toen inderdaad enkele Nederlandse predikanten naar toe gegaan.
Zij hebben daar nooit Engels geleerd, hebben daar uitsluitend Nederlands gesproken
en zijn bij mijn weten nooit aan een inburgeringscursus onderworpen. Zij kwamen
ook spoedig, na een of twee jaar, terug. Met andere woorden: wij moeten de
zaken, ook het aspect van de kennis van de taal, in hun verhoudingen blijven
zien. Wat ik daarover in algemene zin heb gezegd, blijft echter
gezegd.Dan kom ik bij de waarden en normen van onze samenleving. Ik ben het met
de heer Platvoet eens dat iedereen die in dit land verkeert, zich aan de Nederlandse
rechtsorde zal hebben te conformeren. Als het op dat punt aan kennis ontbreekt,
moet die kennis spoedig worden bijgebracht. Ik noteerde het volgende tijdens
het antwoord van de minister: "Wij leggen normen aan, maar wij leggen geen
normen op, behalve de normen van de rechtsorde".Ik erken natuurlijk dat het voor kan en zal komen dat geestelijke bedienaren
een veel bredere functie in de samenleving vervullen dan alleen het geven
van geestelijke leiding aan een gemeenschap. Toch doemen daar in mijn benadering
de risico's op. Dan denk ik aan de risico's dat wij de grens van het principiële
staatsrechtelijke onderscheid tussen kerk en staat overschrijden. De minister
heeft gezegd dat het wetsvoorstel in de ogen van de heer Holdijk misschien
riskant lijkt, maar dat het niet over de grens gaat. Nogmaals: ik denk dat
er in dit overigens vrij onschuldig ogende wetsvoorstel risico's worden geschapen,
zeker wanneer wij bij inburgeringsprogramma's onderscheid zouden maken tussen
"verlichte en fundamentele imams" of tussen "conservatieve en progressieve
imams", zoals bijvoorbeeld de heer Platvoet deed. Ik denk dat wij dan inderdaad
over de grens gaan en risico's nemen die wij niet moeten nemen.Voorzitter. Ik denk dat wij nodeloos een grens overschrijden bij de toepassing
van het gelijkheidsbeginsel, dat wil zeggen dat de wet geldt voor alle geestelijke
bedienaren ongeacht hun herkomst of maatschappelijke achtergrond, allochtoon
of autochtoon. De rechtszekerheid van zowel de geestelijke bedienaren als
van de groepen die van hun diensten gebruik maken, kan heel gemakkelijk in
het geding komen. Ik heb niet gezegd dat dit zal gebeuren, maar ik heb aan
de hand van een analyse van de bestuursrechtspraak gezegd dat de beperkingen
nog redelijk terughoudend worden toegepast. Het bezwaar van de rechtszekerheid
van de geestelijke bedienaren en van degenen die op hen een beroep doen, blijft
echter overeind. De toepassing van het gelijkheidbeginsel in deze vorm zal nodeloos extra
bestuurslasten veroorzaken. De minister zegt dat hij de regels op maat gesneden
wil toepassen. Hij zal met andere woorden rekening houden met alle mogelijke
achtergronden, de stand van de kennis van zaken, enzovoorts. Het is aan burgemeester
en wethouders van de gemeenten om aan de hand van een test vast te stellen
wat dit maatwerk inhoudt. Ik denk dat men daarmee extra nodeloze bestuurslasten
op de gemeenten legt.Voorzitter. Ik zou een conclusie trekken. In eerst instantie heb ik het
woord mogen voeren namens de fracties van de SGP en van de ChristenUnie. U
zult begrijpen dat wij zonder het praktische belang van dit wetsvoorstel te
bestrijden of te ontkennen, toch van oordeel zijn dat hier vrij principiële
aspecten in het geding zijn. Als er geen stemming wordt gevraagd, zal ik namens
beide fracties aantekening vragen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Het is aardig dat de heer Holdijk en ik via een andere weg
op hetzelfde punt uitkomen, namelijk het risico dat de scheiding tussen staat
en godsdienst aan erosie onderhevig is. De heer Holdijk staat er natuurlijk
voor dat die scheiding blijft bestaan. Mijn stelling is dat de bedoeling van
deze wet toch is dat imams kennisnemen van de normen en waarden in deze maatschappij
en dat zij daarvan op de een of andere manier gebruik maken in hun werk. Religie
is toch geen geïsoleerd verschijnsel in een samenleving, ook de islam
in Nederland niet. Er ontwikkelt zich een interactief proces dat ook gevolgen
kan hebben voor opvattingen over die religie. Met dit wetsvoorstel beoogt
men deze ontwikkeling weliswaar niet, maar ze kan wel optreden. Als die winst
van een verlichte imam zou optreden, wil de minister die winst dan wel of
niet? Op die vraag heeft de minister niet geantwoord en ik nodig hem uit om
dit alsnog te doen.Mijn tweede opmerking betreft de imamopleiding. De minister heeft daar
wel iets over gezegd, maar hij ging niet in op hetgeen ik had vernomen uit
een artikel uit Het Parool over een particuliere imamopleiding in Den Haag.
Ik vroeg mij af of de leermiddelen die daar worden gebruikt ooit aan een onderzoek
zijn onderworpen. Ik hoef niet in herhalingen te vervallen over de vrijheid
van godsdienst, maar als zich daarin notoire zaken als het opwekken tot homohaat
afspelen, dan ligt hier een opdracht voor het ministerie.Minister Van Boxtel:Voorzitter. Ik wil een beperkte nuancering aanbrengen in het beeld dat
door mijn antwoorden in eerste termijn kan zijn ontstaan. Zo zei de heer Lemstra
dat ik imams een sterk functieprofiel geef, met andere woorden, dat ik het
groter maak dan het her en der is. Welnu, dat is absoluut niet de bedoeling.
Verder is de beweegreden van dit alles juist dat in sommige geloofsgemeenschappen
binnen de islam een dergelijke functie aan de imam wordt toegedicht, in weerwil
van sommige artikelen die dit tegenspreken. Dit wordt heel divers beleefd.
Ik vind dat men, waar men de imam een grotere rol toedicht dan die van geestelijk
voorganger, er sterker op moet toezien dat die rol goed kan worden vervuld
en de taalvaardigheid zodanig is dat de communicatie goed kan verlopen. Dat
geldt voor eenieder die hier langer verblijft: taal en communicatie vormen
ongeveer het begin van een fatsoenlijke onderlinge relatie. Daar is dus de
grond te vinden. In onze bijeenkomst heb ik de islamitische gemeenschap aangeboden
om samen te zoeken naar de mogelijkheden van een platform. Ik heb aangeboden
om in dit najaar een gezamenlijke conferentie te beleggen waarin de mogelijkheden
en manieren waarop kunnen worden verkend. Het kabinet heeft dus een aanbod
gedaan en ik kan alleen maar hopen dat deze handschoen wordt opgepakt.De heer Van Thijn stond ook stil bij het functieprofiel. Hij zei dat hij
de minister af en toe de rol hoorde verdedigen alsof die een prachtig goed
was, en dat terwijl hij uit een tijdvak en partij-ideologische stroming zei
te komen waartoe hij ook mijn politieke huis rekende. Ik zal mijn eigen politieke
huis nooit verloochenen, zij het dat een minister primair voor het algemeen
belang staat. Ik laat deze zaken graag over aan de mensen en de geestelijke
bedienaren in hun onderlinge samenspel. Ik heb hier geen normatieve
opvatting over, in de zin dat ik het ene wel goed vind en het andere niet.
Het is het spel tussen voorgangers en geloofsgenoten om dit te waarderen.
Dat geldt ook voor levensbeschouwelijke opvattingen: wie zijn uw voorbeelden
en uit welke boeken put u uw ideeën? Ik wil het dus niet op een bepaalde,
eenzijdige manier inkleuren, daar gaat het niet om. Ik maak ook groot verschil
tussen wat ik feitelijk constateer met betrekking tot de eerste, tweede en
derde generatie, waarin zich allerlei verschillende patronen voordoen. Toch
zal men, met mij, moeten erkennen dat zeker in de eerste generatie een aantal
zeer kerkgetrouwe islamitische geloofsgenoten naar de moskee gaan en een heel
sterke band met de imam kunnen ontwikkelen. Met het oog daarop vind ik het
van groot belang dat een geestelijke bedienaar zijn bredere rol volledig kan
waarmaken.De heer Van Thijn (PvdA):Daarin wil ik, net als u, niet treden. Die gevoeligheid hebben wij in
Nederland inmiddels goed verinnerlijkt. Ik doelde dan ook op de maatschappelijke
gidsfunctie. Past het bij het functieprofiel van een imam dat hij uitmaakt
hoe mensen stemmen? Ligt de grens soms daar dat hij nog wel mag aangeven dat
mensen zouden moeten gaan stemmen?Minister Van Boxtel:Het democratische geloof kan natuurlijk niet sterk genoeg verankerd zijn.
Ik wijs er daarbij wel op dat niet-stemmen in Nederland een democratisch recht
is. Het verlenen van hulp aan mensen die gebruikmaken van hun democratische
rechten, kan echter een groot goed zijn. Ik wil niet veel verder gaan dan
dit voorbeeld. De heer Van Thijn weet heel goed wat ik bedoel met die maatschappelijke
elementen. Dat zijn de voorbeelden die ik in eerste termijn heb genoemd, zoals
het organiseren van activiteiten in de wijk, het vinden van werk en het zoeken
van oplossingen voor een gezin dat een kind heeft met problemen op school.Ik geef mij onmiddellijk gewonnen, als iemand mij verwijt te spreken over
de Marokkaanse gemeenschap, want ook ik spreek bij voorkeur over mensen van
Marokkaanse afkomst. Veel mensen in deze gemeenschap hebben immers de Nederlandse
nationaliteit. In de tijd dat ik verantwoordelijk ben voor het integratiebeleid,
heb ik een gevoelige antenne ontwikkeld voor het duiden van pluriforme verschijningsvormen.Ik kom gelukkig steeds meer mensen uit minderheden tegen die in rond Nederlands
tegen mij zeggen dat zij er doodmoe van worden om steeds maar als lid van
een minderheid te worden aangesproken. Zij voelen zich hier, om het maar eens
met een goed Nederlands woord te zeggen, "senang" en willen erkenning voor
hun persoonlijke prestaties. Deze mensen vervullen vaak de rolmodellen en
functies die wij allemaal uit de krant kennen. Deze mensen staan echter niet
voor die andere mensen van Marokkaanse afkomst die nog niet zoveel bereikt
hebben en nog steeds met een echte achterstand te kampen hebben. Op zoek naar
veiligheid en geborgenheid sluiten deze mensen zich op in hun eigen gemeenschappen.
Wat zij zoeken, wordt hen vaak niet geboden door de ontvangende samenleving
en kunnen zij ook niet vinden in hun werk.De leidende figuren van Marokkaanse herkomst wil ik ertoe bewegen een
deel van de verantwoordelijkheid voor deze problemen op zich te nemen. Zij
dragen deze verantwoordelijkheid natuurlijk niet alleen, net zo min als deze
verantwoordelijkheid in haar geheel door de overheid wordt gedragen. Wij moeten
deze verantwoordelijkheden combineren om ervoor te zorgen dat een aantal reële
problemen wordt aangepakt.Ik heb goed geluisterd naar de heer Holdijk. Ik begrijp zijn opstelling.
Ook in de Tweede Kamer is die geventileerd. Dat neemt overigens niet weg dat
ik een gedachtewisseling met mensen die een ander taxatie maken, altijd zeer
op prijs stel.De heer Platvoet draaide de vraag om en vroeg mij: wilt u de winst dan
niet? Hij suggereerde, een en ander zijn gang te laten gaan om te voorkomen
dat wij een gemeenschap stigmatiseren met het beeld dat in die gemeenschap
vooroordelen uiteindelijk de doorslag geven. Hij benadrukt dat wij kennis
moeten nemen van deze geloofsgemeenschap en haar moeten accepteren. Die winst
wil ik natuurlijk ook boeken. Ik denk dat dit wetsvoorstel daaraan een bijdrage
kan leveren. Wij moet verder uitdragen dat het niet de bedoeling is om bepaalde
beelden te versterken, maar dat het de bedoeling is, mensen zodanig te equiperen
dat zij snel afstand kunnen nemen van deze beelden.De laatste vraag van de heer Platvoet betrof de leermiddelen. Ik weet
dat de Onderwijsinspectie altijd controleert als dat nodig is. Zij controleert
dus ook de islamitische scholen. Als er lesmateriaal wordt gebruikt dat niet
door de beugel kan, wordt dat aan de kaak gesteld. De heer Platvoet kent het
voorbeeld van de school waar een absoluut ontoelaatbare videoband werd getoond.
Op die band werden vreselijke taferelen getoond en vooroordelen geuit over
joden en Israël. Tegen die school is opgetreden. Staatssecretaris Adelmund
heeft over deze zaak Kamervragen beantwoord, maar dat neemt niet weg dat ik
een en ander na wil gaan. Ik heb namelijk niet paraat of het in Den Haag specifiek
is nagegaan.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van de ChristenUnie en van de SGP wordt
conform artikel 121 van het Reglement van Orde aantekening verleend dat zij
geacht willen worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De vergadering wordt van 15.15 uur tot 15.25 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-1448-1458.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl