Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607);  - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608);  - Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 315-334

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-12-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 11, pagina 315-334

09-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28712Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28608Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28607Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607); - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608); - Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712)Pagina 315-334
Presentie en opening (maandag 9 december 2002)Pagina 315-315
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van H. Borgman te Kudelstaart betreffende de wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2002-2003, nr. VI); - adres van N. Ramkhelawan te Rotterdam betreffende een betalingsregeling voor een belastingaanslag (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2002-2003, nr. VII); - en 2 andere adressenPagina 315-315
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2003 (28600 IXA); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2003 (28600 IXB); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2003 (28600 G); - en 4 andere wetsvoorstellenPagina 315-315
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 5 juni 2001 te Luxemburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen van het ontgaan van belasting inzake belastingen naar het inkomen en naar het vermogen, met Protocol I en II en briefwisseling (Trb. 2001, 136) (28259)Pagina 334-340

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 102 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607);het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten
c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608);het
wetsvoorstel Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Financiën van harte welkom op deze
wat late avond. Het is zijn eerste optreden in de Eerste Kamer. Ik wens hem
daarmee heel veel genoegen en voorspoed.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Ook ik heet de staatssecretaris van Financiën hier van
harte welkom. Ik ken hem al uit een vorig leven. Hij heeft mij een keer indringend
geïnterviewd en mij daarbij gevraagd hoe mijn fractie voor het Belastingplan
2001 kon stemmen gezien de denivellerende effecten en dergelijke. Dan is het
jammer dat hij met zijn huidige voorstellen de fractie van de PvdA wellicht
in nog grotere problemen brengt, want de denivellering gaat verder. Noch werkgelegenheid
noch milieu lijken nu door de fiscaliteit voldoende te worden ondersteund.
Natuurlijk is het noodzakelijk om in economisch donkere tijden voldoende geld
binnen te krijgen, maar het belastingplan had – ook in het licht van
het demissionaire karakter van het kabinet – beleidsarmer mogen zijn.
Ik roep wel eens: stuur maar een rekening. Geen enkel kabinet kan zonder lastenverzwaring
de toekomst tegemoet treden, maar de wijze waarop dit kabinet hieraan invulling
geeft, zal het voor de fractie van de PvdA moeilijk maken om voor het wetsvoorstel
op stuk nr. 28607 te stemmen.Mijnheer de voorzitter. Ik heb sommige stukken op mijn computer moeten
opzoeken. Zelfs de nota naar aanleiding van ons eigen verslag had ik niet
ontvangen. Ook is nog niet ieder verslag van de discussies aan de overkant
in druk verschenen. Het is daarom best mogelijk dat ik af en toe iets moet
herhalen wat al gezegd is. In de richting van het ministerie wil ik opmerken
dat mede door rekenvoorbeelden en wellicht zelfs rekenfouten – de staatssecretaris
heeft het gehad over konijnen die uit hoge hoeden sprongen tijdens het najaarsoverleg
en dat is natuurlijk fascinerend – de zaken er niet duidelijker op werden.
Het spaarloon wordt verhoogd nadat het eerst verlaagd was naar 615 euro. Daarna
wordt het weer verlaagd naar 613 euro. Wij hebben er in de Eerste Kamer keer
op keer op gewezen dat folders en voorlichting pas kunnen worden gepresenteerd
nadat een wet de Eerste Kamer is gepasseerd. Folders volgen de wet, maar nu
volgt de wet de folders. Ik begrijp wel dat de markt de consument snel heeft
willen en moeten informeren, want er verandert veel. Dat wist het kabinet
echter, ook gezien het late moment van het najaarsoverleg. Dan is het toch
betreurenswaardig dat niet meteen de goede berekeningen gemaakt zijn. Ik hoop
niet dat wij nog een keer zullen meemaken dat een wet de folders volgt.Ook de koopkrachtplaatjes zijn niet erg helder. Een ding is wel duidelijk:
mensen met een uitkering raken meer achter op mensen met een baan, daarbij
uitgaand van de beoogde loonmatiging en zonder rekening te houden met periodieken
en andere incidentele inkomsten. Dan is het uitermate relevant dat eenieder
die wil en kan werken daartoe ook in staat wordt gesteld. Nog meer is het
de vraag of het totale beleid van dit kabinet – en dat is natuurlijk
meer dan bij deze wet aan de orde komt – daartoe zal leiden.De fractie van de PvdA vindt belasting betalen noodzakelijk, maar ziet
het niet als een kwaad. Het is namelijk gewoon de prijs die wij met elkaar
besluiten te betalen voor onze collectieve goederen en diensten. De vraag
is dan altijd hoe die belastingen worden geheven. Wat zijn de effecten van
de heffing voor de inkomensverdeling tussen de burgers en voor de doelstellingen
van het overheidsbeleid. Juist in dat laatste kan het kwaad schuilen. Het
gaat dan om de volgende vragen. Draagt de heffing bij tot een vergroting van
het sociaal-economisch draagvlak? Leidt het tot meer werkgelegenheid, ook
voor minder kanshebbenden? Bevordert de heffing de kenniseconomie? Is het
een bijdrage tot een duurzame ontwikkeling? Is het transparant voor burgers
en bedrijfsleven? Draagt het bij tot het gevoel dat de overheid bij het op
orde brengen van haar huishoudboekje de burger niet ziet als melkkoe, maar
juist als betrokken lid van een samenleving, die in staat moet blijven de
noodzaak van de belastingheffing te doorzien om zijn eigen financiële
planning op de belastingplannen af te kunnen stemmen. Eenvoud, administratieve
lastenverlichting voor burgers en bedrijven en betrouwbaarheid zijn daarbij
kernwoorden. Ook op die punten acht ik het belastingplan wat zwak. Dat valt
mij van deze staatssecretaris, van wie ik nu juist zulke grote verwachtingen
had gezien zijn vorige activiteiten, dan wel weer tegen.Een eerste lijn die na grove lezing van het belastingplan naar voren komt,
is dat de belastingverlagingen van vorig jaar, die deels bedoeld waren als
terugsluizing voor andere belastingverhogingen – zoals de invoering
van de ecotaks – worden teruggedraaid. Nu geef ik graag toe dat ik de
vormgeving van de terugsluizing lang niet altijd zonder meer heb bejubeld.
Ik zag in tegenstelling tot mijn collega's van de fractie van de PvdA aan
de overkant iets minder positiefs in subsidie op milieuvriendelijke auto's.
Naar ons idee is het veel belangrijker om andere vormen van vervoer, zoals
het openbaar vervoer, te bevorderen. Stimulering van autobezit is sowieso
niet goed. Daar slibben de wegen maar van dicht. Nu zie ik dat de stimulering
niet wordt bezien op effectiviteit, maar dat er gewoon een deel wordt geschrapt
omdat de vormgeving niet goed lijkt te zijn. Het valt gewoon weg. Dan lijkt
er toch iets niet te kloppen. Ik heb niets tegen het vervallen van de fietsregeling.
Ik heb staatssecretaris Bos indertijd al gesuggereerd dat het, omdat het een
administratief onding was, net zo goed geschrapt kon worden. Maar dan was
er toch een andere mogelijkheid geweest om openbaar vervoer en duurzaam vervoer
van en naar werk te bevorderen?Wij hebben inspannings- en, gezien Kyoto, ook resultaatsverplichtingen
op het terrein van het milieu. Dan is de vraag of het belastingplan daartoe
wel zal bijdragen. Dat is een retorische vraag die ik niet positief kan beantwoorden.
Ik zal een voorbeeld geven. Eerst hebben wij gelden bij de gemeentes weggehaald
uit de WIW-pot. Daarvoor moest een toetrederskorting komen. Nu is de toetrederskorting
weer geschrapt, omdat die niet effectief was. Het geld gaat echter niet terug
naar de gemeenten of naar de sociale werkvoorziening om mensen te ondersteunen
die een geringe kans hebben op de arbeidsmarkt. Zo lijkt het erop dat het
verwijderen van de fiscale faciliteiten nog ondoordachter en nog minder onderbouwd
verloopt dan zij door vorige staatssecretarissen zijn ingevoerd.Ik kom bij de arbeidsmarkt. Aan de overkant is daar, ook door mijn collega's,
al veel over gezegd. De belastingfaciliteiten voor het in dienst hebben of
nemen van mensen met een – naar het oordeel van werkgevers – beperkte
productiviteit is ingeperkt en deels komen te vervallen. Dat
zal, zeker bij een ongunstiger economisch klimaat, de kans voor laaggeschoolden
en voor mensen met beperkingen negatief beïnvloeden. Het kan natuurlijk
best waar zijn dat bestaande regelingen niet altijd even goed hebben gewerkt,
maar er komt helemaal niets voor in de plaats. De SPAK en de afdrachtvermindering
langdurig werklozen, VLW, worden gefaseerd afgeschaft. Het toekennen van een
hogere afdrachtkorting aan werkenden heeft met name effect voor de beter betaalden
en geeft een werkgever geen enkele compensatie om over zijn aarzeling ten
aanzien van de doelgroep, die door SPAK en VLW wel werd bereikt, heen te stappen.
De kans is dan groot dat mensen die al moeilijker plaatsbaar waren, nu in
het geheel niet aan het werk komen, te meer niet waar de werkgever niet alleen
de lastenverzwaringen ondergaat van dit kabinet, maar nu ook meer problemen
heeft vanwege de vreugde van het in dienst hebben van veel personeel. Juist
het personeel waarvan hij vreest dat het risico op uitval groot zal zijn,
is bij een ontspannen arbeidsmarkt helemaal gemakkelijk buiten de deur te
houden. Die groep valt nu juist vaak samen met de doelgroep langdurig werklozen.
Ik denk dan aan maatregelen zoals twee jaar loonbetaling bij ziekte. Dat is
een behoorlijke lastenverzwaring voor de reïntegratie als de werkgever
daar direct voor verantwoordelijk is. Het overgrote deel van de kleine werkgevers
heeft ook te maken met een zeer forse verhoging van de Pemba-premie, omdat
maar een klein deel ooit te maken had met WAO-uitstroom. Ik denk dat werkgevers
een werknemer niet aan zullen nemen als zij verwachten dat de reële arbeidskosten
hun doelmatigheidsdrempel overschrijden. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling
zijn. Het is wel het effect. Straks worden degenen die toch al minder welkom
waren op de arbeidsmarkt geheel aan de kant geplaatst. Dat is dan vervelend
voor de werknemers, maar ook heel slecht voor de sociale cohesie en dus voor
de samenleving als geheel. Het valt dan ook te betreuren dat SPAK en VLW niet
na een heroriëntatie op een andere wijze zijn ingezet.Voorzitter. De positie van het midden- en kleinbedrijf als motor van de
economie hangt natuurlijk ook samen met de mogelijkheden voor startende ondernemers
om te kunnen beginnen. Daarbij zullen zij vaak gebruik maken van mogelijkheden
om goedkoop te lenen. De banken waarschuwen ervoor dat door het vervallen
van de fiscale ondersteuning van de bancaire Tante Agaathleningen er een probleem
bij komt. Dat die fiscale faciliteiten voor de burger die daaraan deelgenomen
heeft wegvallen, vind ik minder erg. Ik neem aan dat mensen die aan dat soort
regelingen deelnemen dat doen uit meer dan alleen het idee dat het een voordeel
oplevert. Ook voor de startende ondernemers is het erg vervelend, omdat lang
niet iedereen een draagkrachtig netwerk heeft. Nogmaals, lastenverzwaringen
binnen het MKB zijn bijna per definitie een aantasting van de werkgelegenheid.Voorzitter. Ik heb ook een lichtpuntje gezien: de bijdrage voor ondersteuning
van het werkend leren. Vergeleken met de oosterburen heeft Nederland weinig
leerbedrijven. Een bevordering daarvan is zeker goed. Maar als ik zie hoeveel
andere mogelijkheden wegvallen, denk ik dat wij in Nederland toch niet helemaal
door hebben dat wij het niet moeten hebben van goedkoper, maar vooral van
beter. Nederland zal echt een kenniseconomie moeten worden. Uit die optiek
lijkt de versobering van de scholingsaftrek en de afdrachtvermindering scholing
niet efficiënt. Wij zullen moeten afwachten of een andere inrichting
van de maatregelen voor speur- en ontwikkelingswerk meer is dan een bezuiniging.Alles bijeen moet de PvdA-fractie wel constateren dat het begrip "modernisering
arbeidsmarkt" weinig toeziet op de noodzaak in een economisch moeilijke tijd
de zwakkeren op de arbeidsmarkt te ondersteunen bij het vinden en verkrijgen
van betaald werk. Het leidt er ook niet toe dat de noodzakelijke versterking
van onze kenniseconomie wordt bevorderd. Dat zijn gemiste kansen. Natuurlijk
hebben wij waardering voor de inzet van de sociale partners om met het kabinet
nog iets voor elkaar te krijgen op het gebied van de I/D-banen. De sectoren
waarin ik I/D-banen tegenkom, zijn geen sectoren waarin mensen kunnen doorstromen
naar betaald werk. Ik noem het werk in speeltuinen, projecten vanuit de doelgroep
zelf, zoals het project Meer samen van de MS-vereniging. Hoe moet het daar
dan geregeld worden? Mensen met een uitkering volgens de Wajong hebben zonder
meer al veel minder perspectieven, omdat iedereen denkt: zij zitten wel goed;
zij zijn jong gehandicapt. Natuurlijk ga ik hier vanavond niet de begroting
voor SZW behandelen.Mijn volgende onderwerp betreft een zeer specifieke groep zelfstandigen.
Deze groep voelt zich bekocht. Het betreft de slijters en de accijnsverhoging.
De slijters zien hun omzet dalen als gevolg van accijnsverhogingen voor echt
sterke drank die plotseling in het belastingplan zijn opgenomen. Handelaren
in onroerende zaken hadden nog de mogelijkheid hun actie en lobby zodanig
te organiseren dat aan die briefwisseling uitgebreid aandacht is besteed.
Dat heeft geleid tot het amendement van de heer Hofstra en de zijnen om de
inperking van de afschrijving van onroerende zaken ongedaan te maken. De slijters
zijn volstrekt overvallen door het voorstel, omdat hun branche de gevolgen
van de lastenverzwaring van deze dekking zal moeten opvangen. Ik vind het
"ge-Gogel" met accijns.Ik denk daarbij niet aan de voorganger van de bewindsman en de Bataafse
Republiek. Toen stond het namelijk enkele gegoede burgers en sommige steden
vrij om naar believen belasting te heffen. Toch moet ik bij dit voorstel denken
aan het ouderwetse tolpoortje. Ik wijs erop dat nadat de Staten-Generaal destijds
de mensenrechtenverklaring had uitgebracht de burgerij tegen deze willekeur
in opstand kwam. Ik zou graag verder ingaan op de geschiedenis van de belasting
zoals de imposten en de accijnzen, maar ik doet dat toch maar niet.Deze staatssecretaris heeft een zeer indringend betoog gehouden over de
wenselijkheid van inperking van de afschrijving van onroerende zaken, iets
waarmee wij het van harte eens zijn. Ook zegt hij de vaste overtuiging te
hebben dat het verstandig is, die afschrijving onroerende zaken aan de kaak
te stellen. Op het moment echter dat de Kamer hem om zijn oordeel vraagt over
het amendement, antwoordt hij dat oordeel aan de Kamer over te laten. Wat
zegt mij dat over een vaste overtuiging? Mij zegt dat iets over slappe knieën. Op de accijnsverhoging zelf wil ik nog even ingaan, omdat die discussie
aan de overzijde nauwelijks is gevoerd. Bij het alcoholbeleid dat een jaar
geleden ongeveer in deze Kamer is besproken, hebben wij gesproken over mogelijkheden
alcoholgebruik terug te dringen. De accijnsverhoging werd niet aan de orde
gesteld. De breezers waren toen ook al een probleem. Ik noem die expres, omdat
naar verluidt een deel van de Tweede Kamer voor het amendement heeft gestemd,
omdat men meende dat alleen de accijns op de breezers zou worden verhoogd.
Als je daar 70 mln euro aan wilt overhouden, heb je wel een erg negatief beeld
van het alcoholgebruik door onze tieners.Vanuit beleidsoptiek en het oogmerk, opbrengsten te genereren, zou het
best mogelijk zijn geweest, stunten met alcoholische dranken door supermarkten
aan banden te leggen en te verbieden. Dat genereert ook meer btw-inkomsten.
Als je een accijnsverhoging invoert om het gedrag te beïnvloeden, hoop
je immers minder inkomsten te ontvangen, doordat mensen minder gaan drinken.
In de afgelopen periode heeft een aantal keren een accijnsverhoging plaatsgevonden.
Daaruit kan worden opgemaakt dat hoewel de inkomsten uit accijns niet sterk
achterblijven, de omzet van alcoholische dranken, gekocht binnen Nederland
aanzienlijk afneemt.Als lid van de Partij van de Arbeid heb ik niets tegen matigende activiteiten
ten aanzien van het totale alcoholgebruik. De slijtersbranche heeft wel gelijk
als zij zegt dat een dergelijke accijnsverhoging op een achternamiddag tot
stand gebracht, geen behoorlijk beleid is. De neutrale opstelling van de staatssecretaris
tegenover het amendement vind ik beneden alle peil. Hij had kunnen bedenken
dat in de grensstreek de grensoverschrijdende aankoop van alcohol zou toenemen
en dat veel kleine middenstanders in grote problemen zouden komen. De ene
groep boze ondernemers, de "Ed Mazen" van deze wereld die relatief makkelijk
toegang hebben tot het ministerie en kamerleden en die in de ogen van de staatssecretaris
nota bene terecht een lastenverzwaring krijgen opgelegd, worden ontzien ten
koste van een andere groep kleine ondernemers die niet konden anticiperen
op een dergelijke maatregel. Ik vind dat scharrig.Op zo'n moment mis ik het terugzendrecht van deze Kamer. Ik ben er namelijk
volstrekt van overtuigd dat als in het belastingplan een verhoging van accijns
uitsluitend voor de sterke alcoholhoudende dranken had gegolden, dezelfde
partijen die nu deze verhoging als dekking gebruikt hebben, de eersten zouden
zijn geweest om zich tegen een dergelijke accijnsverhoging te verzetten. Ik
zuig dat niet uit mijn duim. Ik heb dat al drie keer eerder meegemaakt bij
de behandeling van accijnsverhogingen. Ziet de staatssecretaris nu werkelijk
geen andere mogelijkheid hier iets aan te doen? Straks komt er weer een discussie
op gang vanuit de een of andere politieke partij over de teruggave van "de
euro van Van Eijck".Ik ga over op een ander onderwerp, namelijk het Witteveenkader en de levensloopregeling.
In het oorspronkelijke wetsvoorstel was een levensloopregeling opgenomen,
maar die is eruit gesloopt, omdat het idee nog niet helemaal rijp was. Het
is absoluut waar dat werknemers die op een bepaald moment geld te veel en
tijd te weinig hebben, ontzettend graag daarmee willen schuiven. Ik heb destijds
voor het ministerie van Onderwijs in het rapport Tijd voor tijd een tijdspaarregeling
met verschuivingsmogelijkheden zonder fiscale consequenties ontwikkeld, waar
ook gebruik van wordt gemaakt. Het ministerie van Financiën vond alles
prima, als het maar niet leidde tot vervroegd pensioen. Inmiddels is in het
Belastingplan 2001 een mogelijkheid gecreëerd om van het brutosalaris
10% te sparen, waarbij de belasting pas betaald hoeft te worden als het verlof
feitelijk wordt genoten. Er zijn dus al verschillende mogelijkheden. Bij het
ministerie van SZW staan zij keurig op de website vermeld.Ik sta positief tegenover een uitbreiding naar een vrijwillige verlofspaarregeling
inclusief vormen van prepensioen. De nadruk ligt wel op vrijwillig. Het merendeel
van de werknemers heeft namelijk nooit geld te veel, maar wel tijd te weinig.
Velen die meer vrije tijd nodig hebben, zouden het zich nooit kunnen permitteren,
ervoor te sparen. Vanuit die optiek blijft de fractie van de PvdA van mening
dat binnen het arbeidsvoorwaardenoverleg en door semi-dwingende wetgeving
andere, tijdelijke loopbaanonderbrekingen, zoals ouderschapsverlof en calamiteitenverlof,
moeten blijven bestaan. Het wegvallen van de fiscale ondersteuning van werkgevers
voor betaald ouderschapsverlof vind ik jammer. Juist betaald ouderschapsverlof
kan voorkomen dat een eenouderwerknemer, veelal -werkneemster, niet volledig
behoeft te stoppen met werken, want dat is vaak de reden waarom veel alleenstaande
moeders met kind in de bijstand geraken. Later moeten zij met erg veel moeite,
persoonlijk inzet en ondersteuning van hun omgeving er weer uitklimmen. Bovendien,
loopbaanonderbreking om kinderen op te voeden, lijkt mij niet haalbaar. Tegen
de tijd dat je genoeg gespaard hebt, zijn die kinderen al lang naar de disco.Wij wachten dus met nieuwsgierigheid de verdere ontwikkeling van de levensloopregeling
door een volgend kabinet af. Wij kunnen ons best goede regelingen voorstellen,
want de behoefte aan verlof tijdens de actieve fase en korter werken aan het
einde van het beroepsleven kunnen heel goed samengaan. Een deeltijdpensioen
tot aan het 65ste levensjaar kan er bovendien voor zorgen dat meer mensen
tot hun 65ste aan de arbeidsmarkt deelnemen dan thans het geval is. Deze doelstelling
wordt in het Europese kader expliciet beoogd. Ik zeg altijd: beter ten halve
gewerkt, dan ten hele uitgetreden.Wat heeft een dergelijke levensloopregeling onder de 65 te maken met de
ruimte voor pensioenopbouw boven de 65? Die logica ontgaat ons. De wijze waarop
die inperking nu is aangekondigd en bij Koninklijk besluit kan worden ingevoerd,
achten wij onjuist.De Wet fiscale facilitering pensioenopbouw is van heel recente datum:
1999. Deze wet was expliciet bedoeld om rust te genereren binnen de pensioenwereld
en bestendige pensioenopbouw mogelijk te maken. Ook toen heb ik al gezegd
dat het geen krap jasje was. Tegelijkertijd werd het vullen van pensioengaten
uit het verleden onmogelijk gemaakt. Een werknemer was daardoor niet meer
in staat een pensioengat te vullen als hij een periode korter gewerkt had,
zij-instromer in de Nederlandse samenleving was of misschien een pensioengat
had als gevolg van echtscheiding. Om die reden hebben velen
gebruik gemaakt van de mogelijkheid om in het kader van die 2%-ruimte deel
te nemen aan een vrijwillige regeling. Onlangs zijn die staffels eindelijk
uitgerekend voor de beschikbare premieregeling en de hybride varianten.Pensioenopbouw vereist jaren. Die periode moet je niet op elk moment wijzigen
door regelingen aan te passen of momenten waarop wijzigingen optreden in het
ongewisse te laten. Het deugt niet, nu het kader in te perken en de ingang
te doen plaatsvinden bij Koninklijk besluit. Dat zou op ieder willekeurig
moment kunnen gebeuren. Ik meen dan ook dat de geruststellende antwoorden
die ik kreeg in de nota naar aanleiding van het eindverslag over de procedure
gaan adequaat antwoord zijn op mijn vraag. Als er een levensloopregeling komt,
is de materie van de in deze wet beperkende maatregelen reeds opgenomen en
niet expliciet aan de orde. Er behoeft dus feitelijk niet eens naar verwezen
te worden omdat in deze wet, als zij wordt aangenomen, al staat dat bij inwerkingtreding
van iets anders – de levensloopregeling die inhoudelijk nauwelijks meer
hoeft te zijn dan de bestaande regeling met een strik erom – de inperking
van het Witteveenkader in werking treedt, zonder dat iemand met het oog op
de weging, de appreciatie en de reikwijdte van de levensloopregeling heeft
kunnen overwegen of hij deze Witteveeninperking gewenst acht. Ik vraag de
staatssecretaris, en indirect al zijn opvolgers, om een heel voorzichtige
toezegging dat dit onderwerp op z'n minst terugkomt in de memorie van toelichting
bij een nieuw wetsvoorstel over een verlofregeling, opdat de hier opgenomen
bepalingen dan alsnog kunnen worden geschrapt en gewijzigd en niet onopgemerkt
zullen blijven. Dat is toch niet te veel gevraagd van een demissionair staatssecretaris?De PvdA-fractie vindt een goede verlofregeling voor werknemers van minder
dan 65 jaar geen reden om de pensioenopbouw na hun 65ste te beperken. Het
opbouwen van een redelijk pensioen in de tweede pijler is bij een ouder wordende
samenleving een collectief belang. Het idee dat 70% van het laatst genoten
salaris als pensioen voor velen haalbaar is, is een illusie. Als er al een
beperking van het fiscale kader gewenst is, dan zou ik eerder voorstellen
om een begrenzing te vinden in het inkomen waarover het pensioen fiscaal gefaciliteerd
mag worden, vergelijkbaar met de inkomensgrens die wij kennen bij werknemersverzekeringen.
Het mag van mij ook hoger worden, voor mijn part dubbel of drievoudig. Dat
zou als beperking van het fiscale kader helemaal niet onredelijk zijn. Veel
pensioenregelingen kennen overigens al een dergelijke en vaak lagere beperking.
Wie dat snel invoert, voorkomt dus veel overgangsrecht.Nog even wat techniek. De beantwoording van de vraag over het vervallen
van artikel VI, onderdeel M, getuigt mijns inziens van een te beperkt blikveld.
Het gaat dan over de datum waarop pensioenregelingen van voor juni 1999 moeten
zijn aangepast. Ook zonder Witteveenkader is er voor die wetten een wijziging
uiterste datum van 1 juni 2004. Tegelijkertijd moet op grond van de PSW-artikel
2B een wijziging uiterste datum plaatsvinden voor de gelijke behandeling en
de uitruil 2005. Er was dus reden om die aanpassingsregeling voor pensioenregelingen
van voor juni 1999 iets later te laten plaatsvinden. Voor de uitvoeringspraktijk
is dat best makkelijk. Er komt vast nog wel eens een veegwetje waarin dat
kan worden meegenomen. Het is nog geen 2004.Dan kom ik bij de discussie over de vraag waar wij het laten als de levensloopregeling
er niet is en het spaarloon, het premiespaarloon en de ongetoetste lijfrente
zouden vervallen. Oorspronkelijk was immers beoogd dat de gelden dan zouden
doorstromen naar de levensloopregeling die er niet is. Nu zien wij alle mogelijke
losse stukjes wat ongecoördineerd in deze wet terugkomen. Geen levensloop,
maar wel behoud, zij het gedeeltelijk, van het spaarloon en vrijval van geblokkeerde
gelden. Geen ongetoetste lijfrenteaftrek, wel een nieuwe formule voor de berekening
van het pensioengat. Het is een beetje een rommeltje. Ik ga er snel doorheen,
want de staatssecretaris kent de werkelijkheid goed genoeg om mij snel te
begrijpen.Weg premiesparen, geblokkeerd behoudens het laatste jaar. Dus vrijval
over 1999, 2000 en 2001, maar de gelden gespaard in 2002 moeten blijven staan
tot 1 januari 2004. Een ander, lager bedrag aan spaarloon. Het spaarloon wordt
gedeblokkeerd over de jaren 1999 en 2000, maar niet over 2001 en 2002. Die
gelden moeten blijven staan voor de volle looptijd. Als je het spaarloon gebruikte
voor financiering of betalingen aan je eigen huis, dan moet er weer een rekening
op worden aangepast. Gaat het spaarloon direct door naar de lijfrente, dan
moet deze, gezien de wijziging van de lijfrenteafrente en de hoogte van het
spaarloon, weer worden aangepast. Misschien moet de lijfrente wel worden doorbetaald
of in tweeën geknipt, omdat die deels wel en deels niet aftrekbaar was.
Ga er maar aanstaan als burger of financiële instelling. Een extra dik
nummer van het blad Financiële planning zal daarbij niet helpen.De burger krijgt een plotselinge consumptieve bestedingsimpuls en daarna
is er een lange tijd waarin er geen spaargeld vrijvalt. Dat is heel lastig
als je het spaargeld gebruikt voor een storting voor een verzekering om je
kinderen te kunnen laten studeren. Het is dus je buik vol eten uit je eigen
voorraadkast en daarna kun je op een houtje bijten. Natuurlijk zijn er fiscale
consequenties, want op 1 januari is het vermogen in box 3 hoger, dus meer
of wellicht voor de eerste keer rendementsheffing. Heb ik het goed begrepen
dat de staatssecretaris zich bereid heeft verklaard om het ontstane probleem,
met de extra inkomsten over de rendementsheffing, met betrekking tot de alfahulpen
op te lossen? Dat probleem deed zich voor omdat de uurberekening van het tarief
niet helemaal consequent was. Die was namelijk gebaseerd op een 36-urige in
plaats van op een 40-urige werkweek.Je moet voor je lijfrente een pensioengatberekening maken. Geen gat: geen
aftrekbare lijfrente. Bij een pensioenregeling als die van het PGGM met een
lage franchise heb je bij een inkomen van € 20.000 – dan heb
je een franchise van ruim € 10.000 – inderdaad nog een heel
klein gaatje, te weten 456 euro. Ik ben zelf voorzitter van het IIAV, het
informatie- en documentatiecentrum van de vrouwenbeweging die onder het PGGM
valt, en de personeelsleden vragen mij regelmatig wat zij moeten doen. Zij
vragen of zij het geld kunnen laten doorlopen in de lijfrente.
Dan zeg ik dat wij dat eerst moeten uitrekenen, want bij een salaris van € 20.000
is het gaatje maar klein. Doorbetalen uit eigen brutoloon zonder aftrek betekent
niet alleen meer geld, maar ook splitsing van de polis in een belast en een
onbelast deel. Afkopen moet je niet doen, want het geld dat je gespaard denkt
te hebben, is als je nog niet zo lang deelneemt niet zo vreselijk veel waard
geworden. Eerst gaan de kosten eraf, dan de risicoverzekering en de beursdaling.
Vergeet niet dat je wel een naheffing van de fiscus krijgt over het volledig
afgetrokken bedrag. Het zou beter geweest zijn als de bestaande lijfrentes
tenminste waren voorzien van een overgangstermijn, maar nee. Er is wel weer
een heel ruime overgangstermijn voor de in België verblijvende lijfrentegenieters
en die hadden kunnen rekenen op een belastingheffing. Nu gaat het voor de
gewone burger, die het niet had kunnen voorzien, van pats boem. Ik vind dat
een aantasting van een betrouwbaar beeld van de overheid.Hoe mooi ook de belofte van een betere website met pensioengatinformatie,
de berekening van het pensioengat kan niet op korte termijn en is bovendien
heel onhelder, met name ook vanwege de factor A die moet worden gehanteerd.
Ik stel het op prijs dat de staatssecretaris ook ziet dat de berekening volgens
de geamendeerde tekst niet adequaat is. Ik denk dat het verstandig is om de
kennisgroep eens met dit onderwerp aan de slag te laten gaan. Dat lost het
probleem nu echter niet op. Betekent de huidige tekst dat er straks voor het
berekenen van het pensioengat over 2002 en 2003 moet worden uitgegaan van
de factor A over 2002, die medio 2003 bekend wordt? Betekent dit dat wij in
het jaar 2004 voor de berekening van het pensioengat wederom moeten uitgaan
van de A-factor uit 2002? Ik krijg daar graag meer duidelijkheid over. Het
liefst zou ik die berekening veranderd willen zien, waarbij de A-factor in
overeenstemming is met de rest van de formule voor de berekening van het pensioengat.Ik las in de Veegwet in een tekst over de delegatiebepalingen voor beleggingslijfrentes –
de berekening in units – dat er overleg over gaande was. Bij mijn weten
is dat overleg gestopt. Ik pleit ervoor om dat door te zetten. Ik kom terecht bij de financiële instellingen. De verzekeraars zijn
nogal verontwaardigd. Ruim een jaar geleden zei ik al dat zij bruto 600 mln
hebben ingeleverd voor het behoud van de lijfrente. Ik vond het een vrij domme
deal, want je weet nooit hoe lang een overheid zoiets in stand houdt. Dat
was inderdaad maar heel kort. Het zal in ieder geval leiden tot veel administratief
gedoe. Met weinig tegoeden op de rekening, want al het geld is gedeblokkeerd,
wordt dat dus heel duur. Wie verwacht dat de verzekeringsmaatschappijen en
banken dat voor eigen risico nemen, komt bedrogen uit. Over het algemeen is
hun werkwijze zo dat de consument dat linksom of rechtsom zelf betaalt.Ik vind het jammer dat de staatssecretaris zich niet heeft vergewist van
deze problematiek toen in de Tweede Kamer een amendement werd ingediend over
de vrijval. Ik las dat een van de Tweede-Kamerleden riep dat de verzekeraars
zelf ook niet weten wat ze willen, maar ik heb het gevoel dat nu van beide
de slechtste keuze is gemaakt. Alles bij elkaar moeten er in korte tijd vrij
veel wijzigingen worden ingevoerd. Burgers en instellingen moeten alternatieven
zoeken. Ik denk dat dit soort wetgeving de positie van de overheid en haar
relatie tot de burgers schaadt. Dat hoef je niet te verwachten van een kabinet
dat nu juist het beeld wil laten ontstaan dat de politiek luistert naar de
burger.Voorzitter. De fiscus adverteerde jaren dat zij het niet leuker, maar
wel eenvoudiger ging maken. Ik heb eens tegen staatssecretaris Vermeend gezegd
dat hij het verkeerd zag, dat hij het niet eenvoudiger maakte, maar wel een
stuk leuker. Bij deze staatssecretaris wordt het echter niet leuker en ook
niet eenvoudiger. Ik wil nog een voorbeeldje geven waaruit blijkt dat met
eenvoudiger niet de burger of het bedrijfsleven wordt bedoeld, maar de belastingdienst
zelf. Ik verwijs naar wetsvoorstel 28608, dat bepaalt dat het zevende lid
van artikel 27 van de Wet op de loonbelasting uit 1964 vervalt. Dit betreft
de verplichting voor de werkgever ten aanzien van werkgevers met loon uit
een vroegere dienstbetrekking die in het buitenland wonen. Zij zijn inhoudingsplichtig
als lijfrentes en pensioenen worden uitgekeerd. Inhouding kon tot nu toe achterwege
blijven als de begunstigde een verklaring van de belastingdienst overlegde.
Nu zou de verzekeraar dat zelf moeten nagaan, maar hoe kan een verzekeringsmaatschappij
weten of iemand die een lijfrente-uitkering krijgt in een buitenland woont
waarmee afspraken zijn gemaakt met betrekking tot de inhouding? Dat weet de
belastingdienst wel! Waarom blijft deze dienst dat dan niet doen? Zo wordt
onnodig en wellicht onbedoeld de uitvoeringspraktijk verder verzwaard. Kan
dit technische aspect niet alsnog worden aangepast?Wil de staatssecretaris ook nog eens kijken naar de samenhang tussen de
wijziging van de WABB en de fiscale behandeling van lijfrentes? Indertijd
is besloten dat, als een verzekeringsadviseur geen provisie krijgt van de
verzekeraar maar zelf een soort tegemoetkoming krijgt van de werknemer in
de vorm van een onafhankelijke honorering, er sprake is van een premie, dat
wil zeggen de op de verzekeringnemer drukkende uitgaven ter beloning van assurantietussenpersonen.
Als het gezien wordt als premie, heeft het gevolgen voor de afgedragen premie
en voor de ruimte die er is in het kader van een lijfrenteverzekering. Maar
hoe kan je met iets rekening houden wat je niet kent? Vroeger was het gemakkelijk,
want verzekeraars gaven provisie. Nu is het lastig. Waarom maken wij van dergelijke
kosten niet gewoon kosten?Voorzitter. Ik denk dat er een enorme ontwikkeling zal plaatsvinden in
de sfeer van aftrekbare lijfrenteverzekeringen. Als je werknemers verplicht
om op zoek te gaan naar hun pensioengat, zullen al degenen dat doen die tot
nu toe genoegen namen met een ongetoetste lijfrente. Bedenk wel dat je bij
een ABP-pensioen met een opbouw van 1.75% en een AOW-franchise van ruim € 15.000
bij hetzelfde inkomen van € 20.000 alweer een jaarruimte hebt van
1094 euro. Er wordt dan wel geen rekening gehouden met gedragsveranderingen,
maar de alternatieve routes kunnen best wel geld opleveren.Vervolgens wil ik een opmerking maken over de overdrachtsbelasting en
de woningbouwcorporaties. Uit die sector hoor ik weinig gepiep en ik kan mij
dat ook wel voorstellen, want het lijkt slechts te gaan om zo'n 52 mln euro.
Dat valt best te overzien voor alle Nederlandse sociale en voormalig
sociale woningbouwcorporaties. Er is echter nog iets anders aan de hand. Bij
de behandeling van de VROM-begroting in de Tweede Kamer is gesproken over
de verevening tussen rijke en arme corporaties in grote steden. Laatstbedoelde
corporaties hebben een behoorlijke taakstelling in de herstructureringsopgave.
Een verevening binnen de sector zelf, die altijd gepaard gaat met vastgoedtransacties,
en de specifieke maatregelen in de te herstructureren gebieden vragen om een
helder belastingtechnisch beleid. Ik meen dat er ook nog discussie is over
vennootschapsbelasting bij de woningbouwcorporaties. Ik zou het op prijs stellen
een beeld te krijgen van de belastingtechnische zaken die de woningbouwcorporaties
betreffen.Nederland heeft zich op grond van het Kyotoverdrag verplicht om te komen
tot meer gebruik van natuurstroom, groene stroom. Ik ben op dit terrein niet
bepaald deskundig, maar mij valt wel op dat Nederland relatief weinig doet
aan de ontwikkeling van energie uit water, wind en zon. Zeilend op de Noordzee
kom ik bij Esbjerg Ballast Nedam tegen. Dat bedrijf bouwt aan een enorm windmolenpark
dat nog niet eens op de kaart staat. Overal in Denemarken zie ik windmolens
staan. Mijn Duitse kennissen krijgen aanzienlijk meer subsidie op groene stroom
dan de Nederlandse consument. Ik begrijp best dat onze manier van stimuleren
van duurzame energie afwijkt van die in de ons omringende landen en dat wij
voorloper zijn met de ecotaks. Ook heb ik begrepen dat een deel van onze stimuleringsinspanning
naar het buitenland stroomde en dat dat lek moest worden gedicht. Wel vraag
ik mij af of er niet te veel onmogelijk is gemaakt. Daarom ook vroeg ik zo
expliciet naar de kleine waterkrachtcentrales. Die centrales vallen nu buiten
het REB-nihiltarief. Ze zijn van voor 1996 en zullen dus ook niet in het kader
van de MEP worden gestimuleerd. In de motie-De Vries is gevraagd deze vorm
van natuurstroom te stimuleren en ik vind het jammer dat wij hier niet verder
naar omkijken. Ik laat de discussie verder over aan degenen die het MEP-voorstel
behandelen, want ik heb begrepen dat er bij een tussentijdse nota van wijziging
een tussenoplossing is gecreëerd voor de periode tussen het ingaan van
de belastingwetgeving en de invoering van het MEP. Dat getuigt van wijsheid
omdat er anders een vacuüm zou zijn gecreëerd.Voorzitter. Mijn fractie kan instemmen met wetsvoorstel 28608. Er zijn
de nodige verbeteringen aangebracht en dan denk ik onder andere aan de artiestenregeling
en de ballonvaart. Het wetsvoorstel is mede onder druk van de Tweede Kamer
en de sociale partners op een aantal punten gewijzigd. Er zitten echter nog
wel enkele problemen in die ik al heb genoemd. Ik wacht de reactie van de
staatssecretaris af.De heer De Vries (ChristenUnie):Voorzitter. De fracties van de ChristenUnie en de SGP hebben met gemengde
gevoelens kennisgenomen van dit belastingplan. Wij stellen vast dat het veel
meer behelst dan een dekkingsplan, noodzakelijk om het begrotingstekort voor
2003 niet uit de hand te laten lopen. Die doelstelling onderschrijven wij.
Maar die kan op verschillende manieren bereikt worden. Het kabinet heeft gekozen
voor een rigoureuze opschoning en stroomlijning van de veelheid aan belastingsubsidies
die in de huidige wet verwerkt zijn, van de ongetoetste lijfrenteaftrek tot
de fietsaftrek. En daar ligt de bron van onze gemengde gevoelens. Want op
zichzelf zijn wij geen bewonderaars van een uitbundig instrumenteel gebruik
van de belastingheffing; ik heb daar in voorgaande jaren in belastingdebatten
ook uitdrukking aan gegeven. Met tevredenheid stelde ik vast dat in de laatste
miljoenennota's steeds kritischer over dit thema werd geschreven, al werden
die woorden toen niet door daden gevolgd. Op zichzelf zou over een opschoning
van de zogenaamde belastinguitgaven met ons dus best te praten zijn. Toch
hebben wij moeite met het wetsvoorstel 28607 op dit moment en wel om drie
redenen.De eerste reden is dat de meeste van deze belastingsubsidies nog zeer
recent in de wet zijn bevestigd of opgenomen. Pas sinds vorig jaar werkt de
nieuwe Wet inkomstenbelasting; de eerste definitieve aanslagen worden pas
dit jaar vastgesteld. Sommige regelingen, zoals de toetrederskorting, zijn
nog jonger. Er is dus nauwelijks gelegenheid geweest om na te gaan of deze
regelingen effect hadden op het gedrag van de belastingbetalers, zoals ermee
beoogd was, en nu zouden ze alweer geschrapt worden. "De mensen hebben hun
belastingaangifte vorig jaar voor het eerst op de nieuwe manier ingevuld,
dat was wennen. Maar de tweede en de derde keer zal al makkelijker gaan. Laat
ze nou even. Ze moeten niet iedere keer het grasveld willen omploegen." Ik
neem aan dat de staatssecretaris mijn laatste zinnen als citaat herkent; ze
zijn opgetekend uit de mond van zijn directeur-generaal belastingen. Met hen
die het grasveld omploegen, worden wij als wetgevers bedoeld.Ik illustreer dit bezwaar aan de hand van de ongetoetste lijfrenteaftrek.
Die maakte oorspronkelijk geen deel uit van het voorstel voor de wet Inkomstenbelasting
2001, maar is er later, na overleg met de verzekeraars ingebracht. Sommigen,
ook de verzekeraars zelf, zeggen: als gevolg van een handjeklap waarbij de
verzekeraars zelf de dekking betaalden. Zo ja, is het dan redelijk hier nu
al van af te stappen? Volgens anderen diende het de doelmatigheid bij de belastingdienst.
Geldt dat argument nu niet meer? Kan de staatssecretaris een schatting geven:
hoeveel mensen die nu enkel de ongetoetste lijfrenteaftrek benutten, gaan
straks dezelfde aftrekpost opvoeren met een beroep op een pensioengat, dat
berekend en nagerekend moet worden?Zeker voorzieningen voor de oude dag zijn een zaak van de lange termijn.
Ik ben het eens met prof. Leo Stevens, aangehaald in de nota naar aanleiding
van het verslag van de Tweede Kamer, dat verkregen rechten op belastinggebied
geen eeuwig leven hebben; behalve blijkbaar de hypotheekrenteaftrek, zou ik
eraan willen toevoegen. Ik ben het echter ook met hem eens dat moet worden
gezocht naar een evenwicht tussen stabiliteit en flexibiliteit. Dat evenwicht
is in deze abrupte beleidsombuiging ver te zoeken. In de titel van het Strategisch
akkoord dat ten grondslag ligt aan dit kabinet, komen de woorden "vertrouwen"
en "aanpakken" voor. Het aanpakken herken ik hier wel, het werken aan vertrouwen
niet.Iets dergelijks valt te zeggen over de aftrekpost voor durfkapitaal, die
is geschrapt voor leningen die via banken lopen. Daarmee lopen ondernemers
die van zulke bank financiering afhankelijk zijn, het risico
dat zij volgend jaar onverwacht een hogere rente moeten betalen. Was hier
niet een overgangsregeling met eerbiediging van bestaande contracten op z'n
plaats geweest? Of gaat de regering de door de Tweede Kamer aangenomen motie-Van
der Vlies/Van Vroonhoven-Kok uitvoeren?De tweede reden van mijn moeite met deze abrupte ombuiging in het fiscale
beleid ligt in het tempo waarmee dit gebeurt. Tussen de indiening en de afhandeling
door de Tweede Kamer lag minder dan twee maanden. De mondelinge behandeling
in die Kamer, zowel in commissieverband als plenair, stond onder geweldige
tijdsdruk, zoals eenieder kan vaststellen die de verslagen leest. Daarna lag
de tekst van de wet vast, afgezien van de nagekomen novelle. Onze Kamer kan
alleen nog ja of nee zeggen tegen het geheel, maar dat nee heeft ingrijpende
budgettaire consequenties, aangezien belastingverhoging met terugwerkende
kracht niet gepast is. Voor een voorstel dat niet meer behelst dan een puur
dekkingsplan, is dat aanvaardbaar, maar voor een voorstel dat het roer radicaal
omgooit en de fiscale kerstboom niet langer optuigt maar juist allerlei ballen
eraf haalt, zou meer tijd van parlementaire bezinning en vooral publieke discussie
beschikbaar moeten zijn. Ik verwijs hier naar het rapport van de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs over de kwaliteit van het fiscale wetgevingsproces,
waarvan de eerste conclusie luidt: goede belastingwetgeving vergt tijd. De
orde pleit ervoor, tekstvoorstellen eerder te publiceren en vaker te werken
met voorontwerpen voordat het formele wetgevingstraject wordt begonnen. Wij
willen dat pleidooi ondersteunen voor zover het structurele wijzigingen betreft.
De opbrengsten of kosten daarvan kunnen dan worden meegenomen in de begroting
die op prinsjesdag wordt gepresenteerd, waarna met een dekkingsplan de financiële
eindjes aan elkaar worden gebreid.Wat wij nu hebben gezien in de korte spanne tijds die de Tweede Kamer
voor deze voorstellen had, was een wirwar van nota's van wijzigingen en amendementen.
Het bedrag voor de arbeidskorting en dat van het spaarloon gingen omlaag en
weer omhoog, tot en met een nota van wijziging op een novelle; het leken wel
dagnoteringen. Zelfs het moment waarop de Tweede Kamer stemde, bleek niet
beslissend, blijkens de novelle die daar weer achteraangekomen is en die in
één week door de Raad van State en de Tweede Kamer is gejaagd.
Op deze manier is het zelfs voor parlementariërs ingewikkeld om na te
gaan wat er van het oorspronkelijk ingediende wetsvoorstel is overgebleven,
laat staan dat de burger het nog kan volgen. Wij vinden dit niet de manier
waarop ingrijpende beleidswijzigingen moeten worden behandeld.Welke problemen dit hoge tempo kan opleveren, leert de accijnsverhoging
voor gedistilleerd. Ik zou dit de "euro van Hofstra" willen noemen; dat lijkt
mij historische gezien een juistere benaming dan de "euro van Van Eijck".
Deze is op het laatste moment per amendement in de wet opgenomen, als dekking
voor het schrappen van een lastenverzwaring in de onroerendgoedsector. Dat
amendement werd op 13 november ingediend en op 14 november aangenomen. Terecht
heeft de slijterijbranche dit als een overval gevoeld.Als het erom gaat het alcoholgebruik te ontmoedigen door middel van hogere
accijns, dan steunen wij dat. In dat geval zou het echter zuiver zijn om geen
opbrengst te rekenen en dat gebeurt hier wel. Het is zeer de vraag of die
berekening zal uitkomen. Behalve het grenseffect, dat de regering bagatelliseert,
is er ook de vraaguitval vanwege de prijsverhoging, zoals ook in 1994 is gebleken.
Er is immers een alternatief in dranken waarvoor de accijns dit jaar niet
wordt verhoogd. Bij een accijnsverhoging is het een goed gebruik, de branche
vooraf de gelegenheid te geven haar zienswijze naar voren te brengen, zodat
regering en parlement die argumenten kunnen meewegen. Waarom de slijters de
gelegenheid onthouden die de vastgoedbranche met zoveel succes heeft benut?
Nu kwamen hun protesten op ons af: ik ontving dertien bezwaarschriften uit
die hoek. Ons kwam het oorspronkelijke voorstel van de staatssecretaris over
de afschrijving van beleggingspanden alleszins redelijk voor; het ging daar
immers om het beëindigen van een ongemotiveerd fiscaal voordeel. Dat
belanghebbenden daartegen protesteren, bewijst nog niet het ongelijk van de
regering. De accijnsverhoging had dan volgend jaar wel gekund. Mijn opmerking
in het verslag over het beperken van kortingsacties betreft overigens niet
een hogere accijnsopbrengst maar een hogere btw-opbrengst.Daar komt nog bij – dat is de derde reden van onze moeite met dit
belastingplan – dat deze voorstellen hier worden verdedigd door een
demissionair kabinet, terwijl ook de Tweede Kamer die deze voorstellen goedkeurde,
al op termijn ontbonden is. Het is zeker in het belang van het Koninkrijk,
dat maatregelen worden genomen om het oplopen van het financieringstekort
in de hand te houden. Er moest dus wel iets gebeuren op fiscaal gebied. Had
dat echter niet op een beleidsarme wijze gekund, door te sleutelen aan tarieven
en kortingsbedragen, uiteraard op zo'n manier dat de koopkrachteffecten redelijk
verdeeld zouden zijn? Ik bedoel dan uiteraard: met dezelfde opbrengst ingaande
1 januari 2003. Na 15 oktober was de termijn daarvoor weliswaar krap, maar
onmogelijk was het niet, blijkens de novelle. Zou een volgend kabinet –
waarvan we mogen hopen dat het een langere zittingsduur heeft – in dezelfde
lijn willen werken als dit kabinet en snoeien in de aftrekposten, dan kunnen
tariefsverhogingen gemakkelijk worden teruggedraaid. Het snoeien in de belastingsubsidies
zoals nu gebeurt, is welhaast onomkeerbaar te noemen. Je kunt je toch moeilijk
voorstellen dat de fietsaftrek voor 2003 wordt geschrapt en vanaf 2004 weer
zou gaan gelden, om maar een willekeurig voorbeeld te noemen.Het spreekwoord zegt: nieuwe meesters, nieuwe wetten. Dat is op deze voorstellen
alleszins toepasselijk. Ligt het echter wel op de weg van meesters die hun
ontslag al hebben aangeboden, om zich op deze wijze te manifesteren, los van
de budgettaire noodzaak, zoals in de nota naar aanleiding van het verslag
wordt gezegd? Het gebeurt alles bovendien in de aanloop naar verkiezingen.
Belastingsubsidies hebben niet alleen de functie om de burgers te prikkelen
tot een gedrag dat van maatschappelijk belang is; het zijn soms ook douceurtjes
die worden uitgedeeld om kiezers te paaien. Ook dat is een risico van het
instrumentalisme, maar bij de inperking daarvan kunnen zulke gedachten evengoed
meespelen.NRC Handelsblad schreef na de afhandeling in de Tweede Kamer dat de staatssecretaris zijn voorstellen nagenoeg ongeschonden door de
Tweede Kamer had geloodst. Als het gaat om het budgettaire belang, klopt dat
en dat is op zichzelf een compliment waard, zowel voor hem als voor de Tweede
Kamer. Inhoudelijk klopt het echter niet. Door de amendementen die de Tweede
Kamer heeft aangenomen, is immers een flink aantal voorgestelde ingrepen niet
doorgegaan. Daar hebben wij, in het algemeen gesproken, in het licht van wat
ik heb gezegd, waardering voor. Dat betekent echter niet dat wij met wat er
is overgebleven, gelukkig zijn.Zo betreuren wij de afschaffing van de regelingen die het voor werkgevers
aantrekkelijk maken om ongeschoolden of anderszins moeilijk plaatsbaren in
dienst te nemen. De regering motiveert dit met de stelling dat niet de vraag
naar, maar het aanbod van arbeid gestimuleerd moet worden. Veel werkgevers
hebben immers moeite om laagbetaalde functies te vervullen; de vacatures zijn
er dus wel. Maar zit het probleem niet in een discrepantie tussen vraag en
aanbod? De vacatures zijn er wel, maar de productiviteit van sommige werklozen
is zo laag dat zij ook tegen het minimumloon voor de werkgever te duur zijn.
Voor zulke mensen zijn de regelingen van SPAK en VLW een uitkomst. Hoe denkt
de regering deze groep zonder deze regelingen te bevrijden uit de situatie
van uitzichtloze werkloosheid?Het spaarloon wordt grotendeels gehandhaafd, mede dankzij de overeenstemming
met de sociale partners in het najaarsoverleg. Toch zei de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid twee weken geleden op een congres dat deze regeling
moet worden afgeschaft. Onder normale omstandigheden zou ik de staatssecretaris
hierover verder willen ondervragen, maar hem nu uitspraken ontlokken over
het beleid voor 2004 heeft weinig zin, aangezien niemand daaraan gebonden
kan worden. Ik constateer dat het spaarloon weliswaar voor 2003 gered is,
maar dat het daarmee voor de werknemers nog geen rustig bezit is.Om dezelfde reden ga ik niet in op de plannen inzake de benzineaccijns,
het "kwartje van Kok". Wij betreuren het wel dat de korting voor zuinige en
schone auto's nu al vervalt. Dit zal tot gevolg hebben, zo meldt de branche,
dat bepaalde eco-uitvoeringen van automerken straks niet meer in de Nederlandse
showrooms staan omdat ze door de hoge BPM te duur zijn. Het milieu is daarvan
dan de dupe. Het zou overigens nog beter zijn als zulke eigenschappen van
auto's gewoon werden voorgeschreven. Wij begrijpen dat dit alleen via de Europese
Unie kan. Voor de schone auto komen er in 2005 strengere normen. Wil de regering
zich ervoor inzetten dat zoiets ook voor de zuinigheid van auto's wordt voorgeschreven?Wij vragen ons verder af of de maatschappelijke beleving een doorslaggevend
argument kan zijn als het erom gaat, mensen met een auto van de zaak op het
punt van het woon-werkverkeer gunstiger te behandelen dan degenen die deze
faciliteit missen. De maatschappelijke beleving van de groep die met een eigen
auto reist, zou wel eens daaraan tegengesteld kunnen zijn. En met het argument
van de maatschappelijke beleving zouden nog wel meer belastingregelingen kunnen
sneuvelen. De regeling die in de wet stond, was op zichzelf billijk; als de
burgers die niet begrijpen, moet daarover betere voorlichting kunnen worden
gegeven.Voorzitter. Na het antwoord van de staatssecretaris zullen wij ons definitieve
standpunt over de wetsvoorstellen bepalen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Er is bij de financiële beschouwingen in de Tweede Kamer
een pittig debat gevoerd over de mate waarin het belastingplan een controversieel
karakter heeft; het is immers de vertaling van het regeerakkoord van een kabinet
dat demissionair is. Nu is er onlangs hier in deze Kamer een debat met de
minister-president gevoerd over de reikwijdte van het begrip "demissionair".
Het landsbelang was de term die steeds als een mantra uit de mond van Balkenende
de zaal in rolde. Dan liggen natuurlijk enkele vragen voor de hand. Was de
afschaffing van de spaarloonregeling nu in het landsbelang of de handhaving
daarvan? Was de afschaffing van de fiscale stimulering van het maatschappelijk
beleggen nu in het landsbelang of toch het handhaven ervan? Is de teruggave
van het kwartje van Kok aan de automobilist in het landsbelang of de omsmelting
daarvan in meer asfalt? Acht jaar Paars heeft een inkomensdenivellerende lastenverlichting
van 13,6 mld euro opgeleverd, uiteraard in het landsbelang. Nu is er sprake
van een lastenverzwaring van 2,1 mld euro, en ook dit is natuurlijk in het
landsbelang. Dit opportunistische gegoochel met deze term draagt niet bepaald
bij aan herstel van vertrouwen. Ik ben zo langzamerhand wat aan het dolen
geraakt als het gaat om het dienen van het landsbelang. Ook ik wil natuurlijk
graag het landsbelang dienen, want daartoe zijn wij allen geroepen. Maar ik
ben tot de conclusie gekomen dat ik het er toch maar bij houd dat de uitvoering
van het programma van GroenLinks het meest in het belang van het land is.
Zo zal deze LPF-staatssecretaris vinden dat met name het uitvoeren van een
VVD-belastingbeleid in het landsbelang is.Het grote belastingplan van de 21ste eeuw van Zalm en Vermeend is nog
maar anderhalf jaar geleden goedgekeurd. Het plan had een ambitieuze titel,
maar ik heb nooit een eeuw gezien die zo kort duurde als deze eeuw. Dit belastingplan
was volgens Zalm & Co houdbaar, redelijk, rechtvaardig en robuust. Daar
werden in de stukken dan nog de trefwoorden individualisering en vergroening
aan toegevoegd. Wij hadden op belangrijke punten grote bezwaren tegen dit
plan; ik noem de denivellerende werking ervan, de forfaitaire vermogensrendementsheffing,
de verlaging van de hoogste schijf in de inkomstenbelasting en het lastenverlichtingsfestival.
Wij stonden hier ook niet alleen in; ik heb uit teksten uit een vorig leven
van deze staatssecretaris begrepen dat ook hij zo z'n kritische kanttekeningen
bij dit belastingplan plaatste. Nu heeft het huidige belastingplan als trefwoorden
effectiviteit, efficiency, eenvoud en transparantie. In vergelijking met het
vorige zijn de trefwoorden groen, rechtvaardig en individualisering verdwenen,
dus hoe verhoudt dit belastingplan zich nu tot het grote belastingplan van
het vorige kabinet? Kan de staatssecretaris hier in wat beschouwende termen
zijn licht over laten schijnen? Waarom worden zojuist ingevoerde maatregelen
weer te niet gedaan? Ik zal het vrijwel bij deze vraag houden, omdat met name
de heer De Vries hierover al een aantal indringende vragen heeft
gesteld, maar ik voeg er nog één aan toe. Hoe verhouden de wijzigingen
die nu worden voorgesteld, zich tot de wettelijk vastgelegde evaluatie van
het vorige belastingplan? Hoe zinvol is zo'n evaluatie als de rechtse ontmanteling
van het grote belastingplan voortgaat?Er is inmiddels een sociaal akkoord gesloten. Ik neem aan dat de staatssecretaris
het met mij eens is dat dit akkoord ook in het landsbelang is, althans meer
dan het regeerakkoord op de onderdelen die met dat akkoord gewijzigd zijn.
Volgens de voorzitter van de FNV is het gelukt, "een aantal slechte zaken
uit het regeerakkoord te repareren". Ik ben het hiermee eens en ik neem aan
dat dit ook voor de staatssecretaris geldt. Ik noem de voorlopige handhaving
van het spaarloon, zij het dat de maximale inleg verlaagd wordt, de eenmalige
uitkering voor degenen die langer dan drie jaar van een minimum moeten leven,
en de omzetting van 10.000 Melkertbanen in gewone banen, terwijl de overige
73.000 Melketiers hun baan in 2003 behouden. In de toelichting op de novelle
naar aanleiding van het sociaal akkoord in het wetgevingsoverleg dat daaraan
gewijd was, was de financiële vertaling van dat akkoord aan de orde.
Klopt het nu dat er 38 mln euro wordt weggehaald uit het budget voor maatregelen,
bestemd voor de allerlaagste inkomens, terwijl daar een intensivering van
20 mln, dus 18 mln euro minder, tegenover staat voor degenen die langdurig
op een minimum zijn aangewezen? De financieringsonderdelen van het levenslooppakket
worden uitgesteld tot 1 januari 2004. Regeert het kabinet nu niet over zijn
graf heen? En hoe moet het levenslooppakket worden geïnterpreteerd? Enerzijds
worden er in het belastingplan warme woorden gesproken over het spitsuur van
het leven, tussen de 30- en de 50-jarige leeftijd, waarin de mensen het druk,
druk, druk hebben. Anderzijds wordt er in de nota naar aanleiding van het
verslag van de Tweede Kamer over geklaagd dat de arbeidsparticipatie in Nederland
met 57% internationaal gezien zo laag is. Dit komt met name door de vele deeltijdbanen.
Fijntjes wordt daar nog aan toegevoegd dat in vergelijking met de Verenigde
Staten de voltijders in Nederland relatief weinig uren werken. Wat betekent dit nu? Wat wil het kabinet nu eigenlijk? Wil het kabinet
de files van het leven bestrijden door de werkweek te verruimen? Dat zal,
net als in het verkeer, alleen maar tot meer drukte leiden, met name ook in
het spitsuur van het leven. Wat zijn nu de immateriële doelstellingen
van dit kabinet met betrekking tot het verdelen van werk, opleiding en verzorging,
daar waar het gaat om dat spitsuur in het leven?Ik las in de Staatscourant dat minister De Geus er toch bij blijft dat
de spaarloonregeling te veel luxe is en moet verdwijnen: deze moet ingeruild
worden voor de financiering van de levensloopregeling. Ik weet dat het een
moeilijk te beantwoorden vraag is, maar toch zou ik graag willen weten of
hier nu de regering sprak of een individuele minister. Wat is de opvatting
van de regering wat betreft het meerjarig perspectief van de handhaving van
het spaarloon?Ik wil nu enkele woorden wijden aan de arbeidsmarkt. Vorige sprekers,
met name mevrouw Ter Veld van de PvdA-fractie, hebben het daar ook al over
gehad. Het belastingplan bevat een aantal maatregelen om subsidie op laagbetaalde
arbeid, bedoeld om werklozen aan het werk te helpen, soms gefaseerd af te
bouwen. Het gaat om de SPAK, de VLW en de toetrederskorting. Hier lijkt de
vorige oorlog uitgevochten te worden. In een tijd van krapte op de arbeidsmarkt
lijkt er wat voor te zeggen om deze werkgeverssubsidie af te schaffen, maar
in een tijd van oplopende werkloosheid – ook het CPB-bericht spreekt
daarover – lijkt dat onverstandig. Zeker ook, als een nieuwe groep laagbetaalde
werknemers de arbeidsmarkt op gaat: de Melketiers. Het verdwijnen van deze
drie maatregelen werd in het belastingplan gecompenseerd door verhoging van
de arbeidskorting. Zo zou de armoedeval worden bestreden, wat mede, naar verwachting,
zou moeten leiden tot een grotere stimulans van mensen met een uitkering om
zich in dat spitsuur van het leven te begeven.Zo lang die arbeidskorting niet inkomensafhankelijk is, heeft GroenLinks
grote reserves ten aanzien van dit middel. In feite heeft deze faciliteit
zowel een hoog deadweight-loss als een free-ridereffect, om maar eens twee
andere termen te gebruiken die bij deze staatssecretaris voor in de mond liggen
als ik de stukken goed heb begrepen. Een inkomensafhankelijke arbeidskorting
verdient verre de voorkeur. Is de fiscalist die in deze staatssecretaris huist,
dat niet met mij eens?Zo'n inkomensafhankelijke arbeidskorting verdient ook de voorkeur boven
een regeling als bijvoorbeeld de SPAK, omdat wij niet blind kunnen zijn voor
het effect van deze regeling. Deze is immers voor werkgevers aantrekkelijk
omdat het loon wat lager in het loongebouw komt te zitten, zodat de vermindering
op de loonheffing geïnd kan worden. Van de 20.000 arbeidsplaatsen die
deze regeling opleverde, kwamen er immers 10.000 via een omzetting van hoger
naar lager betaalde banen tot stand. De manier waarop de arbeidspolitiek wordt
bedreven in dit belastingplan, vinden wij een heel teleurstellende, met name
daar waar het erom gaat mensen vanuit een minimuminkomen op de arbeidsmarkt
te krijgen.Ik kom op een onderwerp dat hier veel mee te maken heeft: het koopkrachteffect.
Wat is het koopkrachteffect van het belastingplan, inclusief de resultaten
van het najaarsoverleg? De koopkrachtplaatjes die bij de toelichting op de
novelle zaten, laten wat dat betreft een trend zien waaruit je maar één
conclusie kunt trekken, namelijk dat de inkomensdenivellering niet wordt gebroken.
In veel gevallen blijken de sociale minima er procentueel meer op achteruit
te gaan dan mensen met een inkomen daarboven. Dat vinden wij een vrij macaber
effect van de bestrijding van de armoedeval. Maar goed, dat wordt misschien
deels tenietgedaan door de eenmalige uitkering die uit het najaarsoverleg
is gekomen voor de meerjarige minima.Het blijft overigens een doorn in ons oog dat de koopkrachtplaatjes nooit
hoger reiken dan twee keer modaal, waardoor een enorm grote groep hoge inkomens
altijd maar buiten beeld blijft. Dat relativeert enorm die koopkrachtplaatjes,
nog afgezien van het feit dat allerlei endogene effecten buiten beschouwing
zijn gelaten. Je kunt je dus afvragen wat uiteindelijk de echte waarde van
die plaatjes is. De conclusie kan echter niet anders zijn, als je uitgaat
van wat ons wordt voorgetoverd aan effecten, dan dat het kabinet er niet in
slaagt om de denivellerende tendens te keren die met dat grote
belastingplan is ingezet. De vraag is natuurlijk of dat ook de bedoeling is
van dit kabinet. Wij hoopten aanvankelijk van wel, omdat zowel de LPF als
het CDA in de aanloop naar de verkiezingen daar mooie woorden over hebben
gezegd wat betreft de positie van de mensen met een laag inkomen. Het is derhalve
een logische vraag die ik aan deze staatssecretaris stel: hoe ziet hij dit
belastingplan in relatie tot de ook door hem eerder bepleite inkomensherverdeling
ten gunste van de laagste inkomens?Ik heb nog een vraag over de afschaffing van de Zalmsnip, zoals vermeld
in het regeerakkoord. Ik geef toe dat dit wat buiten het kader van dit belastingplan
valt. Niettemin wil ik graag weten of dit kabinet daar nog werk van maakt
in deze demissionaire status. Het lijkt mij van niet. Als het kabinet er niettemin
over nadenkt, zou ik het pleidooi willen houden om de variant van een inkomensafhankelijke
Zalmsnip mee te nemen.Een andere vraag betreffende het inkomensbeleid voor de lagere inkomens
betreft het volgende. Op 10 juni is er een notitie van de voorganger van deze
staatssecretaris gepubliceerd over lokaal inkomensbeleid. Daarin was er onder
andere veel aandacht voor de uitwerking van een motie van de PvdA-fractie
uit de Tweede Kamer over het kwijtscheldingsbeleid ter zake van gemeentelijke
belastingen. Gebeurt er nog wat met het beleid dat in die notitie aan de orde
wordt gesteld?Een ander aspect betreft de ontgroening of de vergroening: het is maar
hoe je het bekijkt. Immers, vergroening van belastingen was een van de weinige
goede bedoelingen van het grote belastingplan. In dit belastingplan wordt
daar echter stevig het mes in gezet: het groen beleggen, de fietsaftrek en
de regulerende energiebelastingen. Voor de afschaffing van de fiscale stimulering
van het groen beleggen heeft de Tweede Kamer gelukkig een stokje gestoken.
Dat moet toch wel tegen het zere been van deze staatssecretaris zijn, want
ik las in een interview met hem dat hij er geen enkele spijt van zou hebben
als het groen beleggen over boord zou worden gegooid. Nu is dit in twee opzichten
natuurlijk een heel milieuonvriendelijke opmerking. De staatssecretaris weet
dat hij nooit zomaar iets over boord mag gooien, want dat vervuilt het oppervlaktewater.
Het zegt echter ook iets over het groene karakter van deze staatssecretaris.
Ik vond het een heel treurig makende opmerking.Ontluisterend is hoe het aanbod van in Nederland geproduceerde groene
stroom ver achterblijft bij de massale belangstelling voor groene stroom van
de zijde van de Nederlandse huishoudens. De nu al decennialang gehouden pleidooien
voor het aanboren van alternatieve energiebronnen zijn in Nederland slechts
mondjesmaat gehonoreerd. Het gevolg daarvan is inkoop van in het buitenland
geproduceerde groene stroom. Deze landen die naar Nederland exporteren, vullen
de eigen energiebehoefte vervolgens weer aan met fossiele of nucleaire productie.
Zo wordt het paard achter de wagen gespannen. De staatssecretaris ziet dit
ook in, zo lees ik in de stukken, maar hij blijft in de marge bezig om duurzame
energiewinning te stimuleren. Tegelijkertijd wordt in het regeerakkoord wel
voorgesteld om Borssele langer open te houden. Wij vinden dat de regulerende
energiebelastingen steviger moeten worden ingezet, veel meer dan nu, om de
binnenlandse duurzame energieopwekking te stimuleren, onder andere gericht
op nieuwe installaties, stimulering van kleinschalige zonnecollectoren en
een veel ingrijpender energiebesparingsbeleid in huishoudens en in woningen.De vorige staatssecretaris, Bos, was het met ons eens – ik heb die
discussie een paar keer met hem gevoerd – dat de fiscaliteit verdonkergroend
moet worden: scherp blijven kijken of de meest energiezuinige, c.q. milieuvriendelijke,
c.q. meest duurzame producten en technieken worden gestimuleerd; idem bij
het verlenen van certificaten voor het groen beleggen. Deelt deze staatssecretaris
dit standpunt? Hoe hard wordt daaraan gewerkt? Het schrappen van de voorgenomen
regeling met betrekking tot de boscertificaten – dit slaat op bomen –
vinden wij een veeg teken. Wordt niet te gemakkelijk gebogen voor kritiek
vanuit Europa? Hoe is deze kritiek geuit en hoe ferm is daar tegenin gegaan?Over Europa gesproken: hoe zit het met de druk om de accijnzen op vliegtuigkerosine
Europees te regelen? Het is een steeds terugkerend onderwerp bij dit soort
beschouwingen. Hoe zit het met de progressieve energietarieven voor industriële
grootverbruikers en met het harmonisatietraject in de Europese Unie met betrekking
tot de nationale belastingen?Ik kan het niet nalaten om iets te zeggen over de hypotheekrenteaftrek.
Ook dit kabinet wil daarvan natuurlijk niets weten, al blijft het punt de
gemoederen bezighouden en duikt het bij elk fiscaal debat op. Zelfs in de
PvdA mag er, nu Kok weg is, openlijk over worden gediscussieerd. Dat is winst.
Om in de termen van de staatssecretaris te blijven: hoeveel free riders liften
mee met deze genereuze belastingfaciliteit?Het lijkt wel of de Eerste Kamer collectief aan de drank is, maar ook
ik wil iets zeggen over de accijns op gedestilleerd. Mede door een brief van
LPF-voorzitter Maas heeft de rechtse meerderheid in de Tweede Kamer het fiscale
afschrijvingsregime voor beleggingspanden laten vervallen en voor de financiering
daarvan de accijns op gedestilleerd verhoogd. Ouderwetse socialisten –
waartoe ik mij soms reken – waren van mening dat drie zaken de emancipatie
van de arbeidersklasse tegenhielden: kerk, kroeg en kapitaal. Wij moeten constateren
dat het kapitaal en de kroeg nu in elkaars waarwater zitten. Ook ik heb mij
gestoord aan de zwakke verdediging van deze staatssecretaris in de Tweede
Kamer. De accijnsverhoging heeft geleid tot veel protesten van de branche.
Men vreest een verdere terugloop van de verkoop, een bedreiging van de detailhandel
in de grensgebieden en een teloorgang van de nationale jeneverindustrie. Hoe
schat de staatssecretaris de met historische argumenten onderbouwde kritiek
in dat door een dalende omzet de beoogde opbrengst van 70 mln euro niet kan
worden geïnd? Ziet hij iets in inkomenssteun aan de detailhandel in de
grensstreek – zoals hier en daar wordt geopperd – mochten de verwachte
effecten inderdaad optreden? Kan die eventuele steun niet betaald worden uit
het invoeren van het afschrijvingsregime voor beleggingspanden in het Belastingplan
2004? Is de staatssecretaris een voorstander daarvan?Voordat de staatssecretaris het glas kan heffen op de aanname van dit belastingplan, ben ik benieuwd naar zijn antwoorden.De heer Schuyer (D66):Mijnheer de voorzitter. De behandeling van het belastingplan vindt voor
het eerst in twaalf jaar, en misschien nog wel langer, plaats zonder dat in
deze Kamer in dezelfde vergadering ook de algemene financiële beschouwingen
worden gehouden. Dat is logisch, want het kabinet kan nog maar een beperkte
verantwoordelijkheid nemen voor het jaar 2003. Als na 22 januari op basis
van de verkiezingsuitslag besprekingen worden gevoerd over de nieuwe regeringscoalitie,
is het logisch dat er financiële afspraken voor een langere periode worden
gemaakt. De belastingvoorstellen voor het jaar 2003 kunnen uiteraard niet
wachten op die mogelijk nieuwe situatie.Bij de behandeling in deze Kamer moeten wij echter terdege rekening houden
met dit alles. Immers, het gaat hier zelden over de vraag, of de voorstellen
worden aangenomen – dat is min of meer een vanzelfsprekendheid –
noch over mogelijke wijzigingsvoorstellen. De voorstellen worden beoordeeld
in het perspectief van meerjarige ontwikkeling, in het perspectief van rechtvaardigheid
en in het perspectief van uitvoerbaarheid. Op grond van hier gevoerde discussies
wordt het kabinet aangespoord, bepaalde veranderingen door te voeren in komende
belastingjaren. Naar het oordeel van mijn fractie heeft dat dit jaar echter
niet veel zin. Immers, naar verwachting komt deze staatssecretaris niet in
de gelegenheid om in deze Kamer nog een keer een belastingplan te verdedigen
en de mogelijkheid om tussen nú en 22 januari nieuw beleid te ontwikkelen,
is uitermate beperkt.Hoe onrustig het beeld voor dit jaar is, blijkt ook uit het gegeven dat
wij een belastingplan behandelen dat anders is dan waarover de Tweede Kamer
in eerste instantie heeft gestemd. Immers, vorige week dinsdag lag bij ons
in de postvakjes een afschrift van een nota ter behandeling in de ministerraad
van 28 november. Daarin wordt de uitkomst van het overleg met de sociale partners
verwerkt: verhoging van het spaarloon, verhoging van de arbeidskorting, enige
verbetering van de positie van de langdurige minima, enig behoud van Melkertbanen
en – nog weer later – begrip voor reeds in druk verschenen folders.
Mevrouw Ter Veld heeft de absurditeit daarvan ook al aangegeven. Het gaat
er niet om dat het nu € 2 minder is – dat is zelfs in het
maximumbelastingtarief maar een voordeel van € 1,04 – maar
het heeft met normen en waarden te maken. Als wij reeds gedrukte folders laten
prevaleren over voorstellen van het kabinet, is de vraag gerechtvaardigd waarop
het primaat van de politiek nu eigenlijk berust. Ik denk dat het, ondanks
de kosten waarover de staatssecretaris sprak, een slecht signaal is om voor
zoiets te buigen.Met de zojuist genoemde maatregelen is een bedrag van 730 mln euro gemoeid.
De dekking vindt plaats met de 500 mln euro waarover aan de overzijde uitvoerig
is gesproken, de rest komt uit de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en behelst te verwachten onderuitputtingen. Erg bewonderenswaardig is een
dergelijke dekking niet. Als een kamerlid ermee zou komen, zou het door de
staatssecretaris nooit als bonafide dekking worden geaccepteerd. Hij is door
diverse sprekers aan de overzijde gewezen op de trendbreuk die dit belastingplan
betekent ten opzichte van voorgaande plannen. Voor het eerst in lange tijd
is er belastingverzwaring en geen -verlichting. Dat geldt ook nog na de overeenkomst
die uit het overleg met de sociale partners is voortgekomen. Op zichzelf is
dat logisch. Immers, de grootscheepse herziening van ons belastingstelsel
is voor een belangrijk deel voltooid en in Europees perspectief valt te verwachten
dat er nog enige aanpassingen zullen volgen op het terrein van de successie,
de vennootschapsbelasting en wellicht op het terrein van belasting op vermogen.Politiek is het belangwekkend om waar te nemen dat de VVD met die lastenverzwaring
heeft ingestemd en derhalve niet zo gemakkelijk de viool van de lastenverlichting
kan blijven spelen. Weliswaar blijkt dat niet uit het verkiezingsprogramma,
maar de VVD is kennelijk bereid om deze verkiezingspunten bij coalitieonderhandelingen
niet zo hoog op te spelen. D66 acht de staat van de publieke voorzieningen
van dien aard dat er ook alle reden is om de komende jaren het accent te leggen
op versterking van het publieke domein. Een bescheiden lastenverzwaring is
aanvaardbaar.Een trendbreuk die aan de overzijde van het Binnenhof minder aandacht
kreeg doch die in de senaat wel besproken dient te worden, is het feit dat
deze staatssecretaris bij de bescheiden lastenverzwaring niet kiest voor verhoging
van indirecte of directe belasting maar voor het elimineren van allerlei soorten
regelingen. Wij zijn benieuwd welke visie daar precies achter zit. Het is
nog maar enkele jaren geleden dat er een breed dispuut was tussen fiscalisten
of het belastingsysteem ingezet mocht worden om andere – met name politieke –
doelen te realiseren dan wel dat de belasting zich toch in hoofdzaak moest
beperken tot hetgeen de overheid voor haar beleid nodig had.De heer Platvoet (GroenLinks):Juist omdat die lastenverzwaring niet leidt tot hogere belastingtarieven,
maar wordt weggehaald bij leuke dingen – sommigen denken dan aan leuke
dingen voor linkse mensen – is het niet zo verwonderlijk dat de VVD
daarmee heeft kunnen leven.De heer Schuyer (D66):Het gaat mij om het algemene beeld van de lastenverzwaring. Natuurlijk,
de VVD heeft ook duidelijk gemaakt dat zij ermee kan leven, maar omdat die
partij de viool van de lastenverlichting altijd heel zwaar speelt, had ik
er behoefte aan die opmerking in ieder geval te maken.Voorzitter. Met name staatssecretaris Vermeend heeft het belastingstelsel
als een kerstboom opgetuigd met allerlei bijzondere heffingen, maar ook met
bijzondere faciliteiten. In deze Kamer heeft dat beleid door alle partijen
regelmatig onder kritiek gestaan. Niet omdat de doelen niet nobel waren –
verre van – maar wel omdat de controle moeilijk was en daarom misbruik
of oneigenlijk gebruik gemakkelijk kan ontstaan. Zeker ook omdat met regelmaat
getwijfeld werd aan de effectiviteit van bepaalde maatregelen. Daar komt bij
dat die bepaalde maatregelen niet zonder veel maatschappelijke onrust kunnen
worden teruggedraaid. Niet in de laatste plaats omdat de overheid het op zichzelf
ook terechte verwijt krijgt geen betrouwbare partner te zijn. Het spaarloon,
het groen beleggen, het elimineren van de basislijfrente, de Agaathregelingen,
zijn daarvan een paar voorbeelden. Wij willen van de staatssecretaris
weten of het kabinet inderdaad een bewuste keuze heeft gemaakt om het belastingstelsel
minder in te zetten voor politieke doelen dan sinds enkele jaren gebruikelijk
was. Het zou ook kunnen zijn dat het kabinet in zijn zittingsperiode helemaal
niet aan denken is toegekomen. Maar ook dat is belangwekkende informatie.
De fractie van D66 in dit huis heeft ten aanzien van het vraagstuk steeds
gesteld dat het belastingsysteem in de allereerste plaats tot doel moet hebben
om de geldmiddelen voor de overheid binnen te halen en dat dit zo weinig mogelijk
gerealiseerd moet worden met fraudegevoelige maatregelen of met maatregelen
waarbij bekend is dat zij gemakkelijk kunnen worden afgewenteld. Juist omdat
in onze ogen een flak-tax nauwelijks fraudegevoelig is, hebben wij al geruime
tijd gepleit voor een dergelijke manier van directe belastingheffing. Wij
zijn nooit enthousiast geweest over de introductie van het spaarloon, de Agaathregelingen,
de fietsaftrek, het grijs kenteken, om een paar voorbeelden te noemen. Daartegenover
was accijnsverhoging als middel om gedrag te beïnvloeden aanvaardbaar.
Maar wat in ieder geval niet moet, is het realiseren van een jojobeleid met
belastingen.Dat nu is voor een groot deel met de nu voorliggende voorstellen wel het
geval. Het verwijt van een onbetrouwbare overheid is eigenlijk nauwelijks
nog te ontlopen. Dat geldt – ik zeg dat met nadruk – niet alleen
de belastingwetgeving, maar ook de sociale zekerheid. Bij wijzigingen in het
belastingstelsel en de sociale zekerheid zou veel meer dan tot nu toe moeten
worden nagegaan of voorgestelde maatregelen ook een minimale houdbaarheid
hebben. De overheid zou het moeten aandurven om bij de introductie een minimumtermijn
te noemen waarin de regelingen in ieder geval hun geldigheid zullen behouden.
Bij de fietsaftrek hoeft dat niet meer dan een jaar te zijn – liever
natuurlijk helemaal niet invoeren – maar bij het spaarloon duurt dat
aanmerkelijk langer, omdat mensen daarbij langdurige verplichtingen aangaan.Deze Kamer wordt soms gezien als een laatste strohalm voor de burger.
Dat is bij belastingwetgeving nauwelijks het geval omdat het verwerpen van
een heel belastingplan natuurlijk nauwelijks denkbaar is. Het wordt ons ook
nu weer onmogelijk gemaakt om een bepaald onderdeel af te stemmen vanwege
het feit dat de afzonderlijke voorstellen ons niet apart worden aangeboden.
Op dat punt is in het verleden door heel veel partijen gewezen, maar met een
nauwelijks tastbaar resultaat. Wij kunnen dan ook niet veel anders doen dan
knelpunten aan de orde stellen en trachten de staatssecretaris een uitspraak
te ontlokken.Het eerste punt handelt over de uitvoering van de motie-Van der Vlies/Van
Vroonhoven-Kok betreffende de indirecte variant van de Agaathregeling. Uit
het feit dat de ministerraad dit aspect op 28 november niet heeft geregeld,
maak ik op dat de staatssecretaris kennelijk het voornemen heeft, de motie
niet uit te voeren. Is dat een juiste waarneming? In een brief van 2 december
schrijft de NVB over dit knelpunt en gebruikt daarmee het argument van discriminatie
tussen de behandeling van de directe en de indirecte Agaathregeling. Het woord
discriminatie is in dit geval duidelijk pejoratief bedoeld. Kennelijk vond
een meerderheid van de Tweede Kamer dat ook.Wij willen dan ook graag horen van de staatssecretaris waarom hij deze
motie niet uitvoert en waarom het niet-uitvoeren niet als discriminatie kan
worden gezien. Bestaat er een kans dat de gescheiden fiscale behandeling van
de directe en indirecte variant kan leiden tot juridische procedures? Als
kenner van het Europees belastingsrecht kan de staatssecretaris misschien
ook de vraag beantwoorden of een dergelijke kunstmatige scheiding tussen de
directe en de indirecte variant van de Agaathregeling bij Europees juridische
procedures houdbaar zal blijken.Een tweede golf brieven die ons heeft bereikt, gaat over de volkomen onverwachte
accijnsverhogingen op gedistilleerd. De spaarloonregeling gaat van 615 naar
613, wat enkele tientallen miljoenen euro's oplevert. Wellicht kan de staatssecretaris
deze accijnsverhoging met dat bedrag verlichten. Met D66 valt op zichzelf
te praten over accijnsverhoging op sterke drank als inkomstenbeeld voor de
overheid. Van deze verhoging kan in ieder geval gezegd worden dat zij de schoonheidsprijs
niet verdient. Alleen dankzij een lobby van de onroerendgoedwereld, voor de
staatssecretaris als lid van de LPF een bekende en voor de partij belangrijke
lobby, is als vervanging van een inkomstenbron een andere verzonnen, zonder
dat de consequenties daarvan goed zijn gewogen. Immers, anders dan het afschrijfsysteem
op onroerend goed, kent accijns Europese aspecten. Een te groot verschil met
de ons omringende landen heeft gevolgen voor de ondernemers in de grensstreek.
Ook het vrij invoeren van gedistilleerd tot een bepaalde, maar ruime grens,
maakt dat accijnsverhogingen in breder perspectief dienen te worden bezien.
Voor de staatssecretaris is bij deze verhoging wellicht het meest bedreigend
dat de dekking boterzacht lijkt. Een en ander zou zelfs tot vermindering van
inkomsten kunnen leiden. Kan de staatssecretaris op die reactie uit de branche
ook eens ingaan? Kan hij ook ingaan op de suggestie om de extra inkomsten
uit het spaarloon voor het terugdringen van dit aspect te benutten?Het behoud van de hypotheekrente wordt door voorstanders, waartoe ook
D66 behoort zo lang niet de totale fiscale behandeling van het eigen huis
wordt bezien, gezien als een instrument om eigenwoningbezit te bevorderen.
Het is daarom jammer dat nog steeds niet de mogelijkheid bestaat voor huurders
met een kleine beurs om hypotheekrenteaftrek te krijgen voor het kopen van
de binnenkant van het huis. Het is voor velen de enige manier om een huis
te verwerven. Bekend is dat in Amsterdam woningbouwverenigingen bereid zijn,
tot verkoop van die binnenkant over te gaan, wellicht later gevolgd door verkoop
van de buitenkant. Wil de staatssecretaris eens bezien of hier geen mouw aan
te passen is? Het zou gegarandeerd meer succes hebben dan de initiatiefwet-Duivesteijn
die ook beoogde mensen met een klein inkomen te steunen bij de aankoop van
een huis.Centraal in het debat over de belastingplannen is het spaarloon komen
te staan. Op zichzelf is dat curieus. Het laat maar weer eens zien dat een
regeling makkelijker is ingevoerd dan afgevoerd. Dat is zelfs zo als het behoud
van zo'n regeling gerealiseerd wordt door het tarief in de tweede schijf licht
te verhogen en voorgenomen lastenverlichtingen niet te laten plaatsvinden.
Mijn fractie is ervan overtuigd dat het spaarloon alleen gehandhaafd
blijft vanwege de demissionaire status van het kabinet. Het leek een verkiezingsthema
te worden, waarmee men maar liever niet geconfronteerd wordt.Mijn fractie heeft vrede met de uitkomst, zonder daar overigens erg enthousiast
over te zijn. Zij wil wel graag van de staatssecretaris weten of hij over
gegevens beschikt welke inkomensgroepen het meest gebruik maken van het spaarloon.
Mijn beperkte ervaring als directeur van een instelling voor gezondheidszorg
met ongeveer 2000 werknemers is dat de lage inkomens het minst gebruik maken
van de regeling. Als dat een algemeen beeld is, is het wrang te ervaren dat
er zoveel aandacht voor het behoud van het spaarloon is op een moment dat
iedereen achteruit gaat en dat bij de laagste inkomensgroepen dat het hardst
aankomt, niet in de laatste plaats door de verhoging van de ziektekostenpremies.
Ik sluit mij aan bij de opmerkingen over het lijfrenteforfait van de voorgaande
sprekers.Er is op 28 november door een aantal fiscalisten alarm geslagen vanwege
het feit dat Nederland internationaal nauwelijks nog een rol van betekenis
speelt bij het aantrekken van buitenlandse bedrijven. Zelfs is het zo dat
in Nederland gevestigde bedrijven het land verlaten. Het meest tot de verbeelding
sprekende voorbeeld is het vertrek van de financieringsmaatschappij van Ahold.
Algemeen wordt erkend dat de staatssecretaris met een lastige erfenis zit.
Zijn voorgangers Bos en vooral Vermeend hebben zich waar het de belastingregelgeving
betreft, gekeerd tegen bemoeienis van Brussel. Dat werd door velen als een
heilloze weg gezien. Dat blijkt het nu ook wel te zijn. Opvallend is dat een
eigenzinnige interpretatie van Europese regelgeving ook op het departement
van SZW tot een forse afstraffing heeft geleid.Hoewel de verantwoordelijkheid in de allereerste plaats bij de diverse
bewindslieden ligt, hebben wij ons dat als Kamer ook aan te trekken. Met name
in de senaat hadden wij het voornemen, regelgeving te toetsen op Europese
aspecten. Daar komt onvoldoende van terecht. Het is nooit te laat, er mee
te beginnen. Daarbij is het allereerst nodig dat bewindspersonen transparant
zijn in hetgeen zij in de regelgeving willen vastleggen en hoe zij zelf de
weging gemaakt hebben met hetgeen Brussel voorschrijft. Het zou van groot
belang zijn als voortaan in de memorie van toelichting op belastingswetgeving,
inclusief het belastingplan aangegeven wordt wat op het departement zelf aan
onderzoek gedaan is op het terrein van de Europese aspecten. Ik betrek daar
ook de Agaathregeling bij en de directe en indirecte regeling.Voelt de staatssecretaris ervoor, dit in te voeren op een zodanige wijze
dat het door het parlement kan worden nagelopen? Voor de korte termijn zouden
wij graag beter geïnformeerd worden over hetgeen de staatssecretaris
denkt te gaan doen met hetgeen in de brandbrief van de fiscalisten wordt genoemd
als de meest in de aandacht springende knelpunten. Ik noem het over een langere
periode uitsmeren van belastingaftrek voor rente, de vijf jaar durende extra
heffing op grote dividenduitkeringen en de heffing over inkomsten uit beleggingsmaatschappijen
buiten de Europese Unie.In het redactioneel commentaar in het Financieele Dagblad van 30 november
staat dat het Europees belastingrecht voor de staatssecretaris een oude liefde
is. Het is dan voor hem aantrekkelijk om voor zijn opvolger een duidelijk
testament na te laten dat in het bijzonder voorstellen bevat hoe met het totaal
van de vraagstukken om te gaan. Is de staatssecretaris van plan, zo'n testament
ook te maken en kan hij al iets zeggen over wat daarin komt te staan?Tot nu toe is het voor mijn fractie in meer algemene zin onduidelijk met
welke visie deze staatssecretaris naar het bouwwerk van het belastingstelsel
kijkt en wat hij daarin zou willen veranderen als hij daartoe nog de kans
had. Misschien is het voor hem aantrekkelijk, bij deze behandeling in deze
Kamer iets van visie te laten zien. Mijn fractie nodigt hem daartoe uit. Wij
wachten de beantwoording met belangstelling af.De heer Stevens (CDA):Voorzitter. Namens de CDA-fractie heet ik de staatssecretaris van harte
welkom in dit huis.Het belastingplan staat in het teken van de ernstige economische situatie.
Het persbericht van 17 september kopt dan ook voortvarend: "Belastingplan
2003 scherpere prioriteitstelling en effectiever inzet van het fiscaal instrumentarium."
Wij zouden het plan gaarne toetsen aan deze uitgangspunten, ware het niet
dat de einduitkomst op een aantal onderdelen in meer of minder belangrijke
mate is afgeweken van het Strategisch akkoord, met op onderdelen als spaarloon,
groen, ethisch en cultureel beleggen en de Tante Agaathregeling. De demissionaire
status van het kabinet heeft meegebracht dat de wensen van de regeringspartijen
en de oppositie in de Tweede Kamer in ruime mate hun neerslag hebben gevonden
in het belastingplan. Onze fractie acht de einduitkomst in grote lijnen bevredigend,
mede gezien het feit dat bepaalde aanpassingen hebben geleid tot een akkoord
met de sociale partners op het punt van de loonmatiging. Wij betreuren het
echter dat een soepel overgangsregime van spaarloon naar levensloopregeling
ontbreekt. De CDA-fractie heeft op enkele onderdelen een aantal vragen, veelal
van technische aard. Ik zal deze aan het eind van mijn betoog aan de staatssecretaris
voorleggen. Deze kunnen dan schriftelijk worden beantwoord, mits de beantwoording
binnen is voor aanvang van de tweede termijn.Wij willen het belastingplan gaarne in een wat bredere context plaatsen.
Wij zullen in dit verband aandacht schenken aan het fiscaal ondernemingsklimaat,
de Europese dimensie, de kwaliteit van wetgeving en uitvoering, de positie
van het MKB en de verlichting van de administratieve lasten. Eerst zullen
wij het belastingplan toetsen aan de uitgangspunten van de motie-Boorsma uit
1992. In deze motie is in dit huis kamerbreed uitgesproken dat wetsvoorstellen
van verschillende aard, belang en/of urgentie niet in één wetsvoorstel
dienen te worden samengevoegd. Wetsvoorstellen die niet in het belastingplan
thuishoren, dienen op hun eigen merites beoordeeld te worden, ongeacht of
er sprake is van een budgettaire samenhang. Het doet onze fractie genoegen
dat het belastingplan dit jaar de toets van de motie-Boorsma kan doorstaan.
Daarmee is een jarenlange paarse traditie doorbroken. Er sneuvelt nog een traditie. Jaarlijks heb ik de gewoonte om het belastingplan
te toetsen op zijn leesbaarheid vanuit de optiek van de kwaliteit van de wetgeving.
Elk jaar opnieuw bleek het belastingplan wettelijke bepalingen te bevatten
van een hoge onleesbaarheidsgraad en extreme lengte. Een absoluut record vestigde
de voorganger van deze staatssecretaris, de heer Vermeend, die het Belastingplan
2000 met één zin van 150 woorden wist op te vrolijken. Alle
zinnen in dit belastingplan blijken korter te zijn dan 100 woorden, zodat
ik mij met genoegen ontslagen acht van het citeren van de langste volzin uit
de wetstekst. Dat neemt niet weg dat de staatssecretaris zelf ook een stempel
drukt op het belastingplan door nieuwe toetsen in te bouwen, die onder kleurrijke
bewoordingen als "free-ridergedrag" en "hoog cadeaugehalte" een nieuwe plaats
krijgen in het fiscale jargon, al zou ik de staatssecretaris willen aanraden
om woorden als "veegwetachtige bijstellingen" in de toekomst achterwege te
laten.Ik complimenteer de staatssecretaris met de presentatie van het belastingplan,
de aanpak en de toonzetting. Wij onderschrijven zijn ontboezeming dat de termijnen
voor het voorbereidend onderzoek en de plenaire behandeling zeer kort zijn
geweest en dat geldt zeker voor de novelle. De opmerking van de staatssecretaris
dat hij zich terdege realiseert dat een tijdige behandeling steeds een gunst
onzerzijds aan het kabinet is, stellen wij op prijs.Lange tijd liep Nederland voorop als het ging om het creëren van
een gunstig klimaat voor Nederlandse en buitenlandse investeerders. Uit een
recente peiling door het World Economic Forum blijkt dat Nederland op het
punt van algemene concurrentiekracht is gezakt van de achtste naar de vijftiende
plaats. Het tij is gekeerd. Staatssecretaris Joop Wijn van Economische Zaken
zegt het heel hard. "Nederland is niet meer concurrerend. De arbeidsproductiviteit
in onze buurlanden groeit in een aantal sectoren ruim 4% sneller dan bij ons.
De export stagneert en buitenlandse bedrijven vestigen zich niet meer zo makkelijk
in Nederland. Ze sluiten zelfs vestigingen. We moeten investeren in het verbeteren
van het ondernemingsklimaat." Het ondernemingsklimaat kent vele facetten. De praktijk toont aan dat
het fiscale regime een belangrijke rol speelt bij investeringsbeslissingen.
De temperatuur wordt aan de ene kant bepaald door de aantrekkelijkheid van
tarieven en incentives en aan de andere kant, en niet in onbelangrijke mate,
door de betrouwbaarheid van de overheid bij het maken van afspraken, het nakomen
van toezeggingen en, last but not least, snelheid en transparantie bij het
tot stand komen van afspraken met de fiscus vooraf. Dit geldt zeker voor buitenlandse
investeerders die nog geen ervaring hebben met onze gewoonten.De onrust over de kwaliteit van het investeringsklimaat lijkt breed te
worden gevoeld. Koppen in de financiële pers als "Fiscale achterstand
van Nederland neemt toe" geven te denken. De situatie is kennelijk zo ernstig
dat een van de voorgangers van de staatssecretaris in de pers meent te moeten
oproepen tot een creatief fiscaal offensief. Ik citeer oud-staatssecretaris
Vermeend: "Het fiscaal beleid is een van de weinige beleidsmogelijkheden die
je na invoering van de euro nog tot je beschikking hebt. Je kunt sturen op
arbeidsmarkt en fiscaal beleid. Het fiscaal beleid moet concurrerend zijn,
zowel voor ondernemingen als voor werknemers." Het fiscaal beleid wordt mede
vormgegeven door het rulingbeleid, het verstrekken van zekerheid vooraf aan
potentiële buitenlandse investeerders. De rulingpraktijk is per 1 april
2001 omgevormd tot een nieuwe praktijk, waarbij met name wordt gekeken naar
advanced pricing agreements en advanced tax rulings. Het heeft een Engels
tintje gekregen, maar de inhoud is in principe niet gewijzigd.De CDA-fractie heeft in het verleden meermalen aangedrongen op een vlotte
en zakelijke afhandeling van de rulingaanvragen door belastingplichtigen.
Uit het beheersverslag van de belastingdienst blijkt dat de gemiddelde behandeltijd
in 2001 op 91 dagen ligt. Dit is te lang. Is het mogelijk om de gemiddelde
doorlooptijd substantieel terug te brengen? Uit het veld bereiken ons berichten
dat de belastingdienst nog niet één financieringsruling of royaltyruling
zou hebben afgegeven onder het Besluit dienstverleningslichamen. Is dat juist? Het fenomeen kennisgroepen verdient eveneens nadere aandacht. De doelstelling
is duidelijk: bundeling van kennis en eenheid van beleid en uitvoering. Wij
vernemen echter van verschillende zijden dat de komst van de kennisgroepen
heeft geleid tot "de dood van de overlegcultuur" tussen belastingplichtigen
en inspecteur en bovendien tot extra tijdverlies. Weliswaar stelt de staatssecretaris
dat de inspecteurs het advies van de kennisgroep niet hoeven te volgen. De
praktijk blijkt anders te zijn. Dit stoort te meer daar de kennisgroepen één
grijze onzichtbare colonne vormen, die niet rechtstreeks door de belastingplichtigen
kan worden aangesproken.Voorts zijn er klachten dat de kennisgroepen meer beleidsvormend bezig
zijn en standpunten innemen van een hoog grensverkennend gehalte. Wij verzoeken
de staatssecretaris met klem om deze signalen serieus te nemen. In een transparante
benadering, die de staatssecretaris voorstaat, past onzes inziens de mogelijkheid
van direct overleg tussen inspecteur, kennisgroep en belastingplichtige en
zeker de publicatie van de stellingnames van de kennisgroep, die immers voor
soortgelijke zaken van belang kunnen zijn. Op deze wijze zal de inzet van
het ministerie van Financiën, namelijk eenheid van beleid en uitvoering,
ook op adequate wijze gestalte krijgen vis à vis de burger.De deelnemingsvrijstelling is een belangrijke kurk waarop het Nederlandse
internationale bedrijfsleven decennialang heeft gedreven en met succes. Door
herhaalde aanpassingen van de vrijstelling komt de positie van Nederland onder
druk te staan, te meer nu andere Europese landen steeds betere – lees:
meer concurrerende – deelnemingsregimes introduceren. Het feit dat onze
grote multinationals nog steeds in Nederland zijn gevestigd, heeft deels te
maken met het regime voor internationale holdings, waarvan de deelnemingsvrijstelling
een belangrijk onderdeel uitmaakt. Tegenover deze aanscherpingen en andere
ingrepen staan echter geen aansprekende tariefverlagingen, zoals indertijd
werd bepleit door de commissie-Van Rooij, noch op het punt van de vennootschapsbelasting,
noch op het punt van de kapitaalsbelasting.In de literatuur en in de praktijk worden steeds meer vraagtekens gezet bij de compatibiliteit van de voorgestelde wijziging van artikel
13g, lid 3, met het EG-verdrag, namelijk artikel 43 over recht van vestiging.
Is het juist dat de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing is op een
in een andere lidstaat gevestigde tussenholding omdat de activa bestaan uit
een zogenaamde passieve vaste inrichting gevestigd in de Europese Unie, terwijl
deze vrijstelling wel van toepassing zou zijn indien dezelfde activiteiten
zouden zijn uitgevoerd door een dochter in dezelfde lidstaat, mits aan de
voorwaarden van lid 1 is voldaan?Klopt het verder dat de deelnemingsvrijstelling niet langer van toepassing
is als bijvoorbeeld een Luxemburgse dochter belegt in aandelen Philips, omdat
de moeder bij een belang van minder dan 5% niet zelf voor de deelnemingsvrijstelling
in aanmerking komt? Betekent dit dat er een verschil kan ontstaan in behandeling
tussen Europese dochters die beleggen in obligaties en dochters die beleggen
in aandelen?De situatie wordt nog verergerd omdat de belastingdienst werkt aan een
beleidsaanpassing waarbij de gebruikelijke doorberekening van de kosten van
het hoofdkantoor wordt omgezet in het in rekening brengen van vergoedingen
aan concernonderdelen. Dit beperkt aanzienlijk de ruimte voor cost sharing
agreements en converteert het hoofdkantoor tot een fiscaal profitcenter voor
de Nederlandse fiscus. Deze verschuiving, die internationaal niet aan de orde
is, zal leiden tot talrijke discussies met de buitenlandse fiscus over aftrekbaarheid
van die vergoedingen aldaar en daarmee wellicht tot dubbele belasting. De
consequentie van deze eenzijdige beweging van Nederland is dat ons land opnieuw
als vestigingsplaats onaantrekkelijker wordt, hetgeen vroeg of laat zijn neerslag
zal vinden bij strategische keuzen van in Nederland gevestigde multinationals.Het ondernemingsklimaat vertoont nauwe samenhang met de Europese ontwikkelingen.
Allereerst de gedragscode om schadelijke belastingconcurrentie tegen te gaan.
De werkgroep-Primarolo maakte een lijst van concurrentieverstorende fiscale
faciliteiten waarop Nederland prominent voorkwam. Deze regimes moeten verdwijnen
of van hun schadelijke elementen worden ontdaan, zo luidde de missie van Primarolo.
Het is een teken aan de wand dat oud-bewindslieden van Financiën zich
publiekelijk in de discussie mengen. Oud-staatssecretaris Vermeend hekelt
"de Europese slaafsheid van de regering" en roept op tot een creatief fiscaal
offensief om het bedrijfsleven de helpende hand te bieden. Voorts pleit hij
ervoor het bedrijfsleven te laten meedenken: "Eén team maken en iedereen
een T-shirt met daarop 'BV Nederland vooruit'." Zelfs oud-minister Ruding
onderschrijft in een ingezonden brief in de Telegraaf van 23 oktober jl. de
stellingname van Vermeend. Wat is hier aan de hand? Op 5 december kondigde
de staatssecretaris aan geen nieuwe verzoeken om toepassing van de regeling
voor concernfinancieringsactiviteiten meer in behandeling te nemen en de wet
met terugwerkende kracht tot deze datum aan te passen. Wat is de reden van
deze onbegrijpelijke haast? Zijn er in het afgelopen jaar eigenlijk wel verzoeken
in behandeling genomen? Het onderzoek naar deze regeling door eurocommissaris
vanwege staatssteunelementen is nog gaande. Op 28 november heeft de staatssecretaris
in de Tweede Kamer gezegd dat er op de Ecofin-raad van 3 en 4 december geen
besluiten zijn genomen over fiscale concurrentie. Wat is er dan wel tijdens
die vergadering gebeurd? Van enige samenhang met deze actie van de staatssecretaris
zal toch sprake moeten zijn. Wat is er nu op het punt van de schadelijke concurrentie
besproken en/of geconcludeerd en wat heeft de staatssecretaris ertoe gebracht
meteen na deze Ecofin-vergadering de concernfinancieringsregeling te bevriezen
waardoor een positie wordt ingenomen die op z'n minst niet als positief kan
worden gekwalificeerd in het Montidossier?Een tweede Europese ontwikkeling is van zeer recente datum. Volgens de
Financial Times van 30 november jl. zouden Frankrijk en Duitsland overeenstemming
hebben bereikt over harmonisatie van de vennootschapsbelasting. Dit voorstel
zal vorm krijgen in een gemeenschappelijke Frans-Duitse nota over economic
governance. Commissievoorzitter Prodi deed hier vorige week nog een schepje
bovenop door te stellen dat het nationale vetorecht in belastingzaken uit
de tijd is. De timing van dit Frans-Duitse initiatief is opvallend laat. Ik
herinner de staatssecretaris eraan dat ik bij de financiële beschouwingen
eind 2001 heb gevraagd waarom door de EU geen beperkingen zijn opgelegd aan
nieuwe toetreders ter zake van het fiscaal vetorecht. Uit het antwoord dat
ik toen kreeg, werd duidelijk dat daar niet aan was gedacht, maar de staatssecretaris
beschouwde mijn interventie als een steun in de rug. De vraag was ingegeven
door het feit dat tot de nieuwe toetreders landen behoren als Cyprus en Estland
met een nultarief voor de vennootschapsbelasting. Als die landen zelfstandig
een fiscaal vetorecht krijgen, is ieder voorstel tot harmonisatie tot mislukken
gedoemd. De EU heeft immers een rijke ervaring met kleine landen die afwijkende
fiscale regimes hebben en met succes in stand houden dankzij hun fiscale autonomie!
Hoe is de stand van zaken? Zal een harmonisatievoorstel langs de Frans-Duitse
as de instemming behoeven van alle lidstaten, de nieuwe toetreders daaronder
begrepen? Heeft Nederland een positie op dit punt? Het opgeven van het nationaal
fiscaal vetorecht heeft grote gevolgen. Als klein land heeft Nederland een
natuurlijke achterstand in vergelijking met grote landen bij het aantrekken
van buitenlandse investeringen. Thans vallen directe belastingen op winst
en inkomen onder de nationale soevereiniteit. Harmonisatie zou Nederland zijn
laatste beperkte mogelijkheden ontnemen.Ik ga over naar het onderwerp "kwaliteit van wetgeving en uitvoering".
Het nieuwe belastingstelsel functioneert nu ruim anderhalf jaar en de eerste
aangifteronde is alweer voor een groot deel achter de rug. De eerste indruk
is dat er aan de opbrengstzijde geen onverwachte gaten zijn gevallen. Wel
vernemen wij uit de praktijk dat het aangifteproces niet als eenvoudiger wordt
ervaren, hoewel dit toch mede de inzet was van de ontwerpers van het plan.
Kan de staatssecretaris een eerste reactie geven? Wij realiseren ons dat de
officiële evaluatie nog even op zich laat wachten, maar het zou nuttig
zijn te vernemen wat de eerste ervaringen van de dienst zelf zijn op het punt
van uitvoering, voorlichting enz.De invloed van het Europese recht op het Nederlandse recht wordt steeds groter. Sinds het einde van de vorige eeuw wordt steeds vaker
in de memorie van toelichting bij wetsvoorstellen een aparte paragraaf"Europees-rechtelijke
aspecten" opgenomen. Toch komt het nog steeds voor dat bij bepaalde fiscale
wetsvoorstellen een dergelijke toetsingsparagraaf ontbreekt. Ik denk aan de
Wet ondernemingspakket 2001 en het wetsvoorstel inzake de dividendstripping.
Zou het niet aanbevelenswaardig zijn om voortaan alle fiscale wetsvoorstellen
te voorzien van een dergelijke toets naast een toets op vereenvoudiging en
vermindering van de administratieve lastendruk? De voorzitter van de NOB heeft
onlangs de wetgever opgeroepen het EU-recht serieuzer en inhoudelijker te
volgen en zich te onthouden van "Europees-rechtelijk grensverkenning". Voltrekken
zich soortgelijke verkennende bewegingen in andere EU-landen? Het dilemma
is niet gering. De Staat moet te allen tijde de budgettair gewenste opbrengst
realiseren, terwijl het speelveld steeds verder wordt beknot door de Europese
jurisprudentie.Wij constateren dat de staatssecretaris zelf met het oorspronkelijk ingediende
belastingplan een belangrijke stap heeft willen zetten naar het inperken van
het instrumentalisme. Niet ontkend kan worden dat dit verschijnsel te ver
is doorgeschoten in het belastingrecht. Na de behandeling in de Tweede Kamer
is deze aanpak van de staatssecretaris in belangrijke mate ingeperkt, zij
het dat een van de ergste uitwassen – de fietsaftrek – toch het
loodje heeft gelegd. Maar één gazelle maakt nog geen zomer!Onder de paarse kabinetten is de fiscale positie van de directeur-grootaandeelhouder
stelselmatig aangepakt. Sinds het aantreden van het eerste kabinet-Kok zijn
er circa tien maatregelen genomen die de fiscale positie van de DGA hebben
verslechterd. De terbeschikkingsstellingsregeling in de Wet belastingherziening
2001 is wel de apotheose geweest die veel kwaad bloed heeft gezet, met name
in kringen van het MKB. Collega Rensema heeft bij de behandeling van de belastingherziening
2001 een lans gebroken voor de "schoenlapper", hetgeen uiteindelijk heeft
geresulteerd in een aanzet voor flankerende voorstellen, maar zeker niet in
de gevraagde heroverweging van het bijzondere tarief bij bedrijfsbeëindiging.
Wij zijn benieuwd naar de opvatting van deze staatssecretaris over de ideeën
van collega Rensema die zijn neergelegd in een motie die breed door deze Kamer
is ondersteund.Op het punt van de tante Agaathregeling kan een gat ontstaan nu de bancaire
variant dreigt te worden beëindigd. De motie Van der Vlies/Van Vroonhoven-Kok
pleit voor instandhouding. Ook de NVB dringt daarop aan, maar de vraag is
of er dekking is ter uitvoering van deze motie. Als dat niet het geval is,
kunnen dan de criteria zodanig worden aangescherpt dat er meer budgettaire
ruimte wordt gecreëerd?De CDA-fractie vraagt met nadruk steun voor een vlotte uitvoering –
naar letter en geest – van de motie-Van Vroonhoven-Kok op nr. 49, waarin
een integrale visie wordt gevraagd op de fiscale behandeling van bedrijfsoverdrachten,
met name op de onderdelen doorschuiffaciliteiten, TBS en successiefaciliteiten.
In dit verband zijn wij ook geïnteresseerd, te vernemen wat de status
is van de ideeën die de staatssecretaris zelf in een interview heeft
geventileerd ter zake van de successiebelasting.Zeker in deze moeilijke economische tijden is het van het allergrootste
belang, het MKB op zijn minst fiscale duidelijkheid en consistentie te verschaffen
op deze vitale onderwerpen. Ik verwijs in dit verband naar het rapport dat
het EIM zeer recent heeft opgesteld voor Nederland in het kader van de Global
Entrepeneurship Monitor. Ingevolge dit onderzoek zouden de slechte economische
omstandigheden dit jaar hebben gezorgd voor een daling van 30% in nieuw ondernemerschap;
5% meer dan de wereldwijde teruggang.Het onderwerp administratieve lasten figureert keurig als paragraaf in
de memorie van toelichting bij de wetsvoorstellen. De indruk is dat de verlichting
van de administratieve lasten in het algemeen marginaal is. In dit verband
zou het interessant zijn, te vernemen wat de invloed dan wel de toegevoegde
waarde is van het instituut ACTAL, dat speciaal voor dit onderwerp is ingesteld.
Kunnen de rapporten van deze organisatie worden gepubliceerd? De grootste
administratieve last die al jaren boven de markt zweeft, is de discongruentie
tussen het loonbegrip voor de loonbelasting en voor de werknemersverzekeringen.
Dit verschil houdt twee volledig gescheiden trajecten in stand op het gebied
van de heffing, de inning, de uitvoering en de rechtspraak, terwijl de verschillen
voor beide loonbegrippen relatief gering zijn. De Walvisvoorstellen zijn vooral
gericht op bezuiniging bij de uitvoeringsinstanties van de sociale zekerheid,
maar niet op de verlaging van de administratieve lasten voor de werkgever.
Integendeel, het wetsvoorstel aansluitingswet Walvis leidt zelfs tot een verzwaring
van circa 60 mln euro per jaar voor de werkgevers. De beste benadering om
de administratieve lasten te verlichten, is de introductie van één
loon- en premiebegrip aan de heffingskant, één heffende instantie
en één eenduidig heffingssysteem. Daar hebben de slachtoffers,
werkgevers en werknemers, immers het meest mee te maken. Kan de staatssecretaris
meedelen of hij mogelijkheden ziet, het proces tot harmonisatie een verdere
duw te geven in de voornoemde richting? Het is toch onverteerbaar dat in deze
eeuw de burger nog moet worden afgescheept met een volstrekt ontoegankelijk
loonstrookje, alleen omdat de politiek niet bij machte is om één
eenvormig loonbegrip te formuleren.De CDA-fractie hecht zeer aan de totstandkoming van een levensloopregeling.
Zij betreurt het daarom dat in het kader van dit belastingplan geen opening
is gevonden om een naadloze overgang mogelijk te maken van lijfrenteverzekeringen
gefinancierd door spaarloon naar levensloopverzekeringen. De nu gekozen oplossing
staat daar haaks op. Bestaande polissen zullen nu per 1 januari 2003 moeten
worden aangepast aan de nieuwe bedragen en wellicht opnieuw per 1januari 2004,
om ze eventueel te kunnen converteren in levenslooppolissen. De daarmee gepaard
gaande kosten zijn, zeker gezien de relatief geringe hoogte van de polissen,
prohibitief. Wij vrezen dat de hiermee gepaard gaande administratieve rompslomp
en kosten straks veel Nederlanders er nog van zal weerhouden om een levensloopverzekering
aan te gaan.Het Nederlands Verbond van Verzekeraars heeft zich tot de Kamer gewend
met een indrukwekkende lijst van uitvoeringsproblemen. Ook uit de wereld van
de tussenpersonen bereiken ons zorgelijke berichten. Is de staatssecretaris
bereid, op korte termijn in overleg te treden met de branche teneinde tot
aanvaardbare oplossingen te komen in de uitvoeringssfeer?De PvdA-fractie heeft gevraagd waarom er geen overgangsregeling is gecreëerd
voor de bestaande basisaftrekposten. De staatssecretaris antwoordde daarop
dat de afschaffing van de basisruimte geen gevolgen heeft voor de totale jaarruimte.
Op zich is dat juist, maar uit een recent onderzoek blijkt dat 80% van de
1,3 miljoen mensen die lijfrentepremie aftrekken, een pensioengat heeft. Volgens
de staatssecretaris zullen echter nog maar 700.000 mensen na het schrappen
van de basisaftrek een aftrekpost blijven claimen. Dat zou betekenen dat er
ruim 300.000 mensen zullen zijn die wel een pensioengat hebben, maar geen
lijfrentepremie meer aftrekken. Kan de staatssecretaris deze conclusie onderschrijven?
Zo niet, welke conclusie moeten wij dan trekken uit de cijfers die ik zojuist
heb genoemd?Er is reeds veel gezegd over de accijnsverhoging; ik sluit mij daarbij
aan. In hoeverre is er nu sprake van een parallelle situatie, zoals wij die
hebben gekend bij de pompstationexploitanten? Dit heeft destijds geleid tot
aanvullend beleid in de vorm van inkomenssteun en wij hopen dat dit nu niet
noodzakelijk is. Is het juist dat de laatste accijnsverhoging in 1994 van
3,4% een daling in het verbruik van 4% heeft laten zien, zodat er per saldo
minder accijns binnenkwam dan voorheen?De bedoeling van het amendement-Van Vroonhoven-Kok was dat de pensioenuitvoerders
eerder opgave van de pensioenaangroei zouden kunnen doen, zodat de belastingplichtige
ook eerder kan beoordelen of er nog ruimte is voor aftrek van de lijfrentepremie.
Door deze oplossing wordt echter het verband tussen jaarruimte en pensioenaangroei
in dat jaar losgelaten, hetgeen tot vreemde situaties aanleiding kan geven.
Het Nederlands Verbond van Verzekeraars adviseert daarom, uit te gaan van
één uniforme peildatum voor de berekening van de factor A aan
het begin van het kalenderjaar óf om de terugwentelingstermijn structureel
te verlengen tot één jaar. Gaarne vernemen wij de visie van
de staatssecretaris. In de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer is een
definitie naar binnengeslopen van het pensioentekort die naar mijn oordeel
nadere nuancering behoeft. De definitie die wij daar lezen luidt: het verschil
dat had kunnen worden opgebouwd als optimaal gebruik was gemaakt van de fiscale
ruimte voor pensioenopbouw en anderzijds het feitelijk opgebouwde pensioen.
De conclusie is dan dat door de inperking van het Witteveenkader het pensioentekort
afneemt. Dit lijkt een beetje op een doelredenering. Is het niet eerder zo
dat het pensioentekort moet worden gedefinieerd als "het verschil tussen het
maatschappelijk als gewenst geoordeelde pensioen ter grootte van 70% van het
laatste salaris enerzijds en het feitelijk opgebouwde pensioen anderzijds"?
Uitgaande van die definitie zou het pensioentekort eerder groter worden als
gevolg van de inperking van het Witteveenkader.Ingevolge artikel 1.7b van de Wet IB 2001 wordt de betaling van een fee
aan een tussenpersoon gelijkgesteld aan de betaling van provisie door de verzekeraar.
Het effect van die bepaling is dat de verzekeraar geen zicht heeft op de werkelijke
hoogte van de premie, hetgeen allerlei consequenties heeft met name voor de
belastingplichtige. Is het mogelijk om een gelijke fiscale behandeling tussen
fee en provisie te bereiken door de fee als kosten aan te merken, zonder de
fiscale gevolgen van het contract te beïnvloeden?Is het mogelijk, op basis op grond van artikel 2.17, lid 2, Wet IB 2001
de kapitaalverzekering geheel of gedeeltelijk toe te rekenen aan de echtgenoot
of de partner, die op het aan hem toegerekende gedeelte dan zijn eigen vrijstelling
kan toepassen?Collega Ter Veld heeft al een vraag gesteld inzake het laten vervallen
van artikel 27, lid 7, van de Wet op de loonbelasting. Dit wordt gedaan vanuit
het perspectief van een verlichting van de administratieve lasten, maar wij
zetten daar een vraagteken bij. Juist op dit punt is er een grote behoefte,
zowel bij de belastingplichtigen als bij de uitvoerders, om zekerheid vooraf
te hebben. Is de belastingdienst nu ook verplicht om een dergelijke verklaring
af te geven indien daar specifiek om wordt verzocht?Geheel in sfeer sluit ik af met de kerstpakketten. Door het wegvallen
van de feestgeschenkenregeling in de loonbelasting kan een werkgever zijn
werknemer niet langer tot een maximum van € 136 per jaar onbelast
geschenken geven, bijvoorbeeld ter gelegenheid van Sint Nicolaas of Kerstmis.
Wel kan de werkgever de loonbelasting voor zijn rekening nemen middels het
regime van de eindheffing, mits het geschenk niet groter is dan € 23
per verstrekking of per geschenk, met een maximum van € 272 per
jaar. Ook voor geschenken ter gelegenheid van werknemersjubilea of feestdagen
geldt het probleem dat zij voor de toepassing van de eindheffing onder deze
grenzen zijn gebracht. Ware het uit een oogpunt van administratievelastenverlichting
en "kerstverlichting" niet te prefereren om het maximum per verstrekking te
verhogen tot bijvoorbeeld 136 euro, maar met volledige handhaving van het
maximum van 272 euro?Voorzitter. Wij wachten de reactie van de staatssecretaris met belangstelling
af.De heer Rensema (VVD):Voorzitter. In 1934 schreef Menno ter Braak zijn boek "Politicus zonder
partij". De titel van dit boek zou ook van toepassing kunnen zijn op de staatssecretaris
die nu achter de regeringstafel zit. Tenminste, dit begreep ik uit een artikel
in de NRC van hedenavond. De heer Van Eijck is een vooraanstaand fiscalist
en ondanks dat hij een politicus zonder partij is, wensen wij hem een goede
politieke toekomst.Voorzitter. De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat bij de voortdurende
ontwikkeling van het belastingrecht vooral gestreefd moet worden naar eenvoud
en bestendigheid. Dat de eis van rechtvaardigheid daarbij steeds voorop moet
staan, spreekt vanzelf. Over het gebrek aan eenvoud is altijd al geklaagd.
Er zijn ook wel verbeteringen geweest, maar uiteindelijk was het resultaat
vaak teleurstellend. De invulling van het eigen belastingbiljet is voor weinigen
een genoegen en voor velen een hels karwei. Wij vragen om aandacht voor de
kwaliteit van het fiscale wetgevingsproces. Goede wetgeving vergt tijd en
bezinning. Het kan er thans op lijken dat er ieder jaar weer tal van voorstellen
worden ingediend die nogal een ad-hockarakter hebben. Er wordt
wel gezegd dat politici voornamelijk oog hebben voor de effecten op korte
termijn, en dat is ook te begrijpen. Op het terrein van het belastingrecht
zou echter toch meer dan tot nu toe gelet moeten worden op kwaliteit en bestendigheid.Bij de belastingherziening 2001 zijn niet alle mogelijkheden om tot eenvoud
te komen gebruikt. Er bestaat een terbeschikkingstellingsregeling, eerder
de meesleepregeling genoemd, die naar onze mening niet past in het systeem.
In feite is er daarbij sprake van de vermenging van twee systemen, wat tot
grote ingewikkeldheden en tot oneigenlijk gebruik zal leiden. Dit moet dan
weer door moeilijke antimisbruikregelingen worden tegengegaan. De opvatting
dat er voor elke fiscale ongewenstheid wel een regeling gevonden kan worden,
leidt trouwens ook niet tot eenvoud. Die eenvoud kan wel geworden worden door
heldere uitgangspunten consequent uit te werken.In Fiscaal Recht van 28 november heeft prof. dr. J.E.A.M. van Dijck geschreven
dat hij het boxensysteem binnen de Wet Inkomstenbelasting 2001 overbodig en
onjuist vindt. Het is naar zijn mening een niet goed doordachte, opportunistische
inbreuk op het totaalinkomen. Wij vernemen hierover graag de opvatting van
de staatssecretaris, maar wij zijn zo nodig bereid om de conclusies van de
komende evaluatie af te wachten.Van Dijck, die in wetenschappelijke kringen een zeer groot gezag heeft –
hij wordt trouwens ook wel genoemd als adviseur van het CDA – heeft
verder geen goed woord over voor de afschaffing van het bijzondere tarief
voor de stakingswinst en speciaal voor de overlijdenswinst. Hij hekelt in
schrille bewoordingen het dogmatisme dat hieraan ten grondslag moet liggen.
Hij is van mening dat een tegemoetkoming voor de te zware belastingdruk niet
thuishoort in de Invorderingswet 1990, maar in de heffingswet zelf. Hij heeft
daarin natuurlijk volkomen gelijk. Als voor bepaalde situaties een fiscale
verzachting moet worden opgenomen in de invorderingswet, dan is dat te zien
als een erkenning van de stelling dat de heffingswet niet deugt, dat de belasting
te hoog is.Het standpunt van Van Dijck over het bijzondere tarief voor de stakingswinst
of de overdrachtswinst sluit geheel aan bij de motie die in deze Kamer is
aangenomen en die nog slechts in beperkte mate en voor een relatief kleine
groep van belanghebbenden is uitgevoerd, en dat dan ook nog op onjuiste wijze,
namelijk via de invorderingswet. De leden van de VVD-fractie zullen blijven
eisen dat deze motie geheel naar haar strekking wordt uitgevoerd. Een bijzonder
tarief ligt voor de hand, maar Van Dijck noemt ook andere oplossingen die
even goed kunnen zijn, zoals een gedeeltelijke vrijstelling. Het gaat hierbij
naar onze mening om een zo grote onrechtvaardigheid dat reparatie niet kan
wachten op een officiële evaluatie van de wet. Wij hopen dat de staatssecretaris
hiervoor begrip heeft.Intussen willen wij wel waardering voor de staatssecretaris uitspreken
nu hij blijkens een recent bericht maatregelen wil overwegen om de fiscale
problematiek van de bedrijfsopvolging te regelen. Wij vragen hierbij met name
om aandacht voor de land- en tuinbouwers, de winkeliers en de andere zelfstandige
beroepsbeoefenaren en ondernemers. In dit verband wil onze fractie weten of
de motie-Van der Vlies/Van Vroonhoven-Kok over de Agaathregeling, die in de
Tweede Kamer is aangenomen, door de regering zal worden uitgevoerd. Immers,
met het uitvoeren van deze motie wordt de discriminatie tussen de directe
en de indirecte Agaathregeling weggenomen. Dit zou onze fractie redelijk vinden.De heer Stevens heeft er al goede woorden over gesproken, waarbij wij
ons aansluiten: er is iets mis met het fiscale investeringsklimaat in Nederland.
Van verschillende kanten bereiken ons berichten die erop neerkomen dat buitenlandse
ondernemers en investeerders Nederland mijden omdat de belastingdienst zou
weigeren, duidelijkheid te verschaffen over de fiscale aanpak. Dit is ernstig.
Vroeger had Nederland een bijzonder goede naam door toedoen van het "ruling-team"
te Rotterdam. Nu wordt er wel gezegd dat dit team geheel verkrampt lijkt.
Dat het team een andere naam gekregen heeft, is ook een veeg teken. Misschien
had ook hierbij de regel "never change a winning team" moeten gelden. De staatssecretaris
zal wellicht ontkennen dat er problemen zijn, maar waardoor is dan bij belanghebbenden
de indruk van grote stroperigheid of zelfs onwelwillendheid ontstaan? Kan
er inzicht worden verschaft in het aantal zaken dat per jaar aan het ruling-team
wordt voorgelegd? In hoeveel procent van de gevallen wordt er een instemmende
verklaring afgegeven? Wat is de gemiddelde doorlooptijd van de verzoeken?
Het lijkt duidelijkheid dat het team een grote macht heeft, omdat het hierbij
veelal gaat om voorstellen waarover partijen om begrijpelijke redenen niet
willen procederen. Macht vraagt om controle. Hoe is die controle hierbij georganiseerd?
Waarom zou een onafhankelijk onderzoek moeten worden afgewezen, nu de kennelijk
talrijke klachten afkomstig zijn van vooraanstaande belastingadviseurs?Er is natuurlijk ook nog een politiek aspect van deze zaak. Wij hebben
geregeld gepleit voor een goede, gezonde vorm van belastingconcurrentie, omdat
die nuttig voor Nederland zou kunnen zijn. Het gaat om werk, werk en werk.
Van de zijde van de PvdA is echter wel betoogd dat belastingconcurrentie schadelijk
zou zijn, omdat die zou leiden tot te lage belastingtarieven. Wil de staatssecretaris,
die bekend staat als een vooraanstaand fiscalist, zijn standpunt in deze kwestie
uit de doeken doen? Het is intussen niet geheel en al uit te sluiten dat ook
de politieke inzichten van de ambtsvoorganger van de staatssecretaris omtrent
de nuttigheid dan wel schadelijkheid van de belastingconcurrentie een rol
hebben gespeeld bij de hervorming van het ruling-team. Een herwaardering van
de situatie is daarom nu geboden. In dit verband kan ook gewezen worden op
een artikel van prof. R.J. de Vries van donderdag jl. in het Weekblad voor
Fiscaal Recht, waarin wordt gesteld dat de belastingdienst niet aan fiscale
grensverkenning mag doen. De auteur lijkt er van overtuigd dat het wel gebeurt.Een ander punt van ongenoegen is nog steeds het bestaan en de invloed
van de "kennisgroepen". De volgende situatie is misschien niet ongewoon. Een
burger kan de indruk krijgen dat hij op een plezierige manier door de belastinginspecteur
wordt ontvangen en dat hij zijn standpunt overtuigend kan verdedigen. Aan
het einde van het gesprek lijkt de inspecteur het wel ongeveer met de burger
eens, maar hij zegt dat hij natuurlijk nog wel even naar zijn
kennisgroep moet om het af te stemmen. Vervolgens gebeurt er lange tijd niets.
Kennelijk was het oordeel van de kennisgroep afwijzend. Het is ook door anderen
opgemerkt: deze situatie is niet helemaal gelukkig. Voor de burger is dit
frustrerend, want hij heeft geen toegang tot de kennisgroep. Wij hebben er
steeds voor gepleit dat de inspecteur – die goed is opgeleid en gesteund
wordt door een esprit de corps – een beslissing mag en moet nemen. Versnipperde
besluitvorming is ongewenst. Dat was mede de reden dat wij al jaren geleden
in dit huis de "boete-inspecteur" hebben tegengehouden, de boete-inspecteur
als een afzonderlijk bestuursorgaan. Wij wilden dat de burger rechtstreeks
zijn zaken zou kunnen regelen met één man of één
vrouw, de belastinginspecteur. Die belastinginspecteur moet dan ook bevoegd
zijn om een beslissing te nemen, want dan kunnen er zaken gedaan worden.De vraag is ook in hoeveel procent van de gevallen de individuele inspecteur
afwijkt van het advies van de kennisgroep. Ik heb het vermoeden dat dit slechts
in heel geringe mate het geval is. Als dat zo is, dan wordt de ongerustheid
in feite alleen nog maar groter. Immers, dan wordt in de kennisgroep de beslissing
genomen en de burger heeft dan te maken met een persoon die alleen maar de
boodschap mag overbrengen, en niet met een man waarmee hij ten volle kan onderhandelen.Door de wijziging van artikel 3.127 Wet Inkomstenbelasting 2001 dient
voortaan bij het bepalen van de ruimte voor lijfrentepremieaftrek rekening
gehouden te worden met de pensioenaangroei van het voorafgaande kalenderjaar.
Voor het overige moet worden uitgegaan van het inkomen van het aangiftejaar.
Dit geeft een discrepantie. Bijvoorbeeld voor werknemers die een eigen bedrijf
beginnen, kan dit een probleem vormen in het eerste jaar waarin zij de onderneming
drijven. Kan de staatssecretaris aangeven of deze discrepantie gewenst is?
Zo ja, dan betekent dit – doordat geen overgangsbepaling is opgenomen –
dat tweemaal met de pensioenaangroei over 2002 rekening moet worden gehouden:
éénmaal bij de berekening van de ruimte voor lijfrentepremieaftrek
voor 2002 en éénmaal in 2003. Dit kan, zoals gezegd, nadelig
zijn voor de belastingplichtigen. Is de staatssecretaris bereid in de uitvoeringssfeer
maatregelen te treffen die aan deze bezwaren tegemoetkomen?Er kan enig begrip bestaan voor de slijters die zeggen dat de verhoging
van de accijns op gedistilleerde dranken met 18% als een dief in de nacht
gekomen is. Zij hebben de verdediging van hun belangen niet kunnen organiseren
zoals anderen dat wel hebben kunnen doen. Is er een goede reden om de alcohol
in gedistilleerde dranken zoveel zwaarder te treffen dan de alcohol in wijn
en bier? De verhouding is, naar ik meen, als 3,5 staat tot 1. Dat is een groot
verschil en daar zou een reden voor moeten zijn. Berust dat op wetenschappelijk
onderzoek? Zit daar een filosofie achter? Wij zouden daar graag iets over
vernemen. Wij hebben de indruk dat het gebruik verschuift in de richting van
wijn en bier. Waarom moet dan juist het gedistilleerd zo heel zwaar belast
worden? Het wegvloeien van de accijns in de grensgebieden met Duitsland en
in mindere mate in die met België is op zijn minst een ongunstige factor.
Wij vernemen gaarne het oordeel van de regering over het een en ander.Het zogenaamde "Witteveenkader" voor de pensioenen is nog slechts enkele
jaren van kracht en nu wordt alweer een forse inperking voorgesteld. Toen
was het een verruiming en nu dus weer een inperking, zij het met enige opschorting.
Dit lijkt in strijd met de bestendigheid die in het fiscale recht behoort
te worden nagestreefd, nu niet gezegd kan worden dat om redenen van rechtvaardigheid
of doelmatigheid de inperking geboden is. De pensioenfondsen stellen dat de
inperking zal leiden tot zeer hoge uitvoeringskosten. Is dit juist? Wat is
overigens het oordeel van de regering over de verbazing en de ontstemming
die bij de pensioenfondsen is ontstaan?Voorzitter. Met betrekking tot de opmerkingen van de heer Schuyer merk
ik op dat de VVD zal blijven streven naar belastingverlaging, maar dit moet
natuurlijk wel mogelijk zijn, ook in verband met de budgettaire aspecten die
daar altijd aan zitten. Overigens konden wij instemmen met het opruimen van
tal van regelingen waar wij nooit zo gelukkig mee waren. Men spreekt dan wel
over de belastingwet die als een kerstboom is voor alle mogelijke gevallen.
Wij willen dat er op een simpele, eenvoudige maar rechtvaardige wijze belasting
wordt geheven en dat de zaak niet moet worden opgesierd met allerlei franje.
Die franje mag er inderdaad af. Wij zijn het graag met de heer Schuyer eens
dat op lange termijn gestreefd zou moeten worden naar een vlaktax.Wat betreft de opmerkingen van de heer Stevens wil ik graag opmerken dat
ik het van harte eens ben met zijn pleidooi voor een harmonisatie van het
loonbegrip. Dat zou inderdaad buitengewoon belangrijk zijn. De harmonisatie
van het loonbegrip voor de belasting en de sociale verzekeringen is dringend
gewenst. Ik vind dat hij overtuigend gesteld heeft dat daar nu aandacht aan
gegeven moet worden.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De regering zal morgen bij de aanvang van de vergadering antwoorden.De vergadering wordt van 21.35 uur tot 21.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20022003-315-334.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl