Behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn en M.M. van der Burg houdende wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte en de Wet op de huurcommissies (begrenzing van de huurharmonisatie) (25796).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 6197-6220

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 95, pagina 6197-6220

30-08-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25796Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076), en van - motie-Geluk c.s. over een tijdelijke voorziening (27076, nr. 14), - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over voor en na 10 mei 1999 toegelaten middelen (27076, nr. 15), - de motie-Van der Steenhoven over strijd met Europese regelgeving (27076, nr. 16) en - motie-Poppe/Van der Steenhoven over een schaderegeling (27076, nr. 17)Pagina 6169-6197
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn en M.M. van der Burg houdende wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte en de Wet op de huurcommissies (begrenzing van de huurharmonisatie) (25796).Pagina 6197-6220
Regeling van werkzaamheden (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6169-6169
Presentie en opening (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6169-6169
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6220-6221

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van wet
van de leden Duivesteijn en M.M. van der Burg houdende wijziging van de Huurprijzenwet
woonruimte en de Wet op de huurcommissies (begrenzing van de huurharmonisatie)
(25796).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Het probleem dat centraal staat bij dit initiatiefwetsvoorstel
van de heer Duivesteijn, betreft het volgende. Ik merk overigens op dat dit
inmiddels al het derde initiatief is sinds hij Kamerlid is dat ik mag behandelen.
Soms staat hij er alleen voor als initiatiefnemer en soms doet hij dat met
anderen. Ik heb gemerkt dat het vierde initiatief, ondanks het feit dat de
heer Duivesteijn tot een zwaardere verantwoordelijkheid geroepen is, alweer
in aantocht is. Welnu, het probleem dat centraal staat bij dit initiatiefwetsvoorstel,
betreft de zorg rondom de aantallen relatief goedkope huurwoningen. De ene
kant van het probleem betreft de vraag of het gebruik van de huurharmonisatie
de reden is dat het aantal goedkope huurwoningen steeds maar weer afneemt.De heer Duivesteijn heeft daar in december 1997 een initiatief over ontwikkeld.
Naar de mening van de CDA-fractie is daarbij vrij pregnant de grote daling
aangegeven van het aantal woningen in de goedkopere sector, hetgeen voor de
CDA-fractie mede aanleiding was om bijvoorbeeld bij de begrotingsbehandeling
1998 de staatssecretaris te verzoeken met de aangekondigde integrale herziening
van de huurprijsregelgeving spoed te betrachten. Daarmee werd ook van de zijde
van de CDA-fractie aangegeven dat wij, als het gaat om het probleem dat de
heer Duivesteijn met zijn initiatief centraal wil stellen –
de behoefte aan voldoende relatief goedkope woningen – dit probleem
zeer serieus nemen. Wij nemen aan dat dit ook geldt voor de staatssecretaris,
ware het alleen al omdat deze in de nota Wonen het aantal mensen aangeeft
dat aangewezen zal zijn op die relatief goedkope huurwoningen. We noemen dat
wel eens de doelgroep en dan praten we nog steeds over 1,2 miljoen mensen.De vraag die de heer Duivesteijn ons in feite voorlegt, is deze. Als we
nu de huurharmonisatie zouden bevriezen op 70%, zouden we daarmee dan het
contingent relatief goedkope huurwoningen kunnen behouden? Vervolgens zijn
we bij de schriftelijke behandeling nogal ver gegaan. Soms had ik de indruk
dat de initiatiefnemer de verleiding niet altijd kon weerstaan om nog eens
stevig te spreken over het stelsel dat we inmiddels zijn ingegaan, maar hij
heeft zich ingehouden. Er zijn bijzinnen waarvan ik begrijp dat hij er geen
stelseldiscussie van wil maken. Toch zegt hij ronduit in de beantwoording:
de brutering heeft de corporaties het nodige opgeleverd; laten ze dus ook
maar wat inleveren als het om de huurharmonisatie gaat.De vraag waar de CDA-fractie voor stond, is of het middel, bevriezing
van de huurharmonisatie op 70%, het middel is om het doel te bereiken. Alvorens
ik daar wat dieper op inga, heb ik even een vraag aan de staatssecretaris.
Hoe ziet hij de zorg van de heer Duivesteijn, die wij overigens delen, als
het gaat om het aantal relatief goedkope huurwoningen? We hebben daar bijvoorbeeld
bij het jaarverslag onlangs nog eens naar gevraagd. En deelt de staatssecretaris
de opvatting van de heer Duivesteijn dat de huurharmonisatie daar een belangrijke
rol in speelt, als het om de afname gaat? Kan het, om het nog verder te preciseren,
zo zijn dat het landelijk wellicht meevalt, maar dat je bijvoorbeeld in groeikernen
of in grote steden juist met extra grote problemen te maken hebt, als het
gaat om de huurharmonisatie? Voor alle duidelijkheid: we praten over de situatie
waarin een huurwoning leeg komt. Sommigen menen dat een huurder dan zelf kan
beslissen wat hij doet. Dat is echter maar zeer de vraag, want veel huurders
verkeren nauwelijks in de situatie waarin zij veel te kiezen hebben. Je kunt
dus niet zeggen: als de verhuurder de maximaal redelijke huur vraagt, maar
de huurder wil die niet betalen, dan zal hij wel ergens anders heen gaan.
Heel veel huurders zijn namelijk niet tot die verandering in staat. Met name
aan de staatssecretaris vraag ik nu: hoe zit dat? Wat is de doorwerking van
de factor huurharmonisatie? In welke mate doet die zich gevoelen als het gaat
om de totale huurlasten?Voorzitter! De CDA-fractie realiseert zich natuurlijk heel goed dat het
probleem van de huurlasten zijn doorwerking kent als het gaat om de omvang
van de huursubsidie. Ook heeft het zijn doorslag bij de prestatienormering.
Ik heb begrepen dat de eerste corporaties afgerekend gaan worden op hun plaatsingsbeleid.
Zij zouden huurders namelijk in te dure woningen kunnen plaatsen. Bij de prestatienormering
voor de corporaties geldt wel: als je ze op iets wilt afrekenen, moet je ze
in staat stellen met een alternatief te komen. Je hoopt dus dat corporaties
verstandig zijn en dat er in voldoende mate relatief goedkopere huurwoningen
zijn. Op die manier zou een zo klein mogelijk beslag op het budget voor de
huursubsidie worden gelegd.In dit verband heb ik zowel aan de staatssecretaris als aan de initiatiefnemer
vragen. In feite wordt met het initiatiefvoorstel geprobeerd het huurbeleid
zo te beïnvloeden dat een dempend effect wordt bereikt. Ik ken het antwoord
van de initiatiefnemer op de vraag of een onderdeel van het huurbeleid, bevriezing
van de maximalisering, een instrument daarvoor is. Hij zegt daarop natuurlijk
ja, anders zou hij het initiatief voor dit voorstel niet hebben genomen. Maar
hoe denkt de staatssecretaris hierover? Is het middel "maximalisering" hiervoor
geschikt? Of zou een ander middel beter zijn, bijvoorbeeld het maken van prestatieafspraken
tussen gemeenten en corporaties? Met andere woorden, wij twijfelen aan de
effectiviteit van het voorstel van de heer Duivesteijn. Wij vinden het nogal
rigoureus. Wij hebben gezocht naar alternatieven, maar het lastige daarbij
is dat je dan altijd te maken hebt met andere aspecten. Daarom hebben wij
in 1998 nadrukkelijk gepleit voor een integrale herziening. Bij die herziening
zou ook het woningwaarderingsstelsel aan de orde kunnen komen. Onze vrees
ten aanzien van het initiatiefvoorstel is dat als je nu het gestelde zou doen,
vooruitlopend op wat allemaal te gebeuren staat, je binnenkort weer met iets
anders moet komen. Is het daarom niet mogelijk om in afwachting van de behandeling
van de nota Wonen en de integrale herziening huurprijsregelgeving anders te
handelen? Zou in de tussentijd de staatssecretaris kunnen bevorderen dat goede
afspraken worden gemaakt tussen gemeenten en corporaties? Zou hij bij de behandeling
van de nota Wonen kunnen aangeven hoe hij de tussentijd wil invullen? De heer
Duivesteijn heeft een punt als hij de vraag naar het aantal relatief goedkope
woningen aan de orde wil stellen, maar één ding is duidelijk,
het middel dat hij hierbij wil gebruiken vinden wij te rigoureus. Wij hebben
onze twijfels bij de inzet ervan.De heer Van Heemst (PvdA):Voorzitter! Als ik de heer Biesheuvel dit hoor zeggen, vraag ik mij af
wat huurders nog bij het CDA te zoeken hebben. Bij het debat over de huurprijzen
2000 heeft de heer Biesheuvel een zeer afhoudende en afwachtende rol gespeeld.
Nu laat hij weten dat hij het voorstel om de harmonisatie wat af te remmen,
wat te dempen, ook niet zal steunen. Wat hebben huurders van hem nog te verwachten?
Waarop kunnen huurders bij het CDA nog rekenen?De heer Biesheuvel (CDA):Ik ben het niet met u eens dat wij bij de behandeling van het huurbeleid
een terughoudende houding aannamen. Uiteindelijk zijn de PvdA- en de CDA-fractie
op hetzelfde uitgekomen De heer Van Heemst kan dus net goed naar zichzelf
kijken. De huurders hebben namelijk wat het beleid op dit punt betreft van
de PvdA evenveel te verwachten als van het CDA. De vraag die ik centraal wil
stellen is: is het middel dat de heer Duivesteijn wil gebruiken geschikt om
het gestelde doel te bereiken? Daarvoor heb je onder meer iets meer inzicht
nodig in de vraag of de huurharmonisatie de kwade genius is. Wij moeten ons
realiseren dat wij met een onderdeel van het totaal bezig zijn. Is het niet
veel beter om de huurprijsregeling in haar totaliteit te bezien? Ik realiseer
mij dat dat tijd kost.De heer Duivesteijn (PvdA):Jaren!De heer Biesheuvel (CDA):De CDA-fractie heeft dit probleem in 1998 aan de orde gesteld om vaart
in het proces te krijgen. Zou je in de tussentijd niet tot prestatieafspraken
kunnen komen?Overigens wijs ik in dit verband op het feit dat er een commissie-Vermeulen
bezig is. Dat moet de heer Van Heemst deugd doen, want hij kent de heer Vermeulen
ongetwijfeld nog. Volgens mij stelt deze commissie heel veel onderwerpen aan
de orde die hiermee te maken hebben. Als wij het plan van de heer Duivesteijn
overnemen, doorkruisen wij dan niet een aantal dingen die op de rol staan?
Dat lijkt mij een legitieme vraag, ook in het belang van de huurder.De heer Van Heemst (PvdA):Ik denk dat de huurder graag zaken zou doen met het CDA en niet ziet dat
u alles naar achteren schuift.De heer Biesheuvel (CDA):Ik schuif niets naar achter.De heer Van Heemst (PvdA):Ik citeer uit uw verkiezingsprogramma: "Een sterke, actieve sturing van
de overheid is noodzakelijk, in het bijzonder daar waar het gaat om het tegengaan
van sociale segregatie en het aantasten van maatschappelijk kapitaal".De heer Biesheuvel (CDA):Een prima zin!De heer Van Heemst (PvdA):Ja, zoals veel van uw zinnen prima zijn. Wij proberen uit te vissen waarom
uw daden daar zo schraal bij afsteken. Wat betekent voor u een "sterke, actieve
sturing van de overheid"?De heer Biesheuvel (CDA):De huurder heeft niets aan een te rigoureus middel, zoals de heer Duivesteijn
nu voorstelt. Dat weet u net zo goed als ik. Staan de huurders opeens te klappen
als je bevriest op 70%? Dat is natuurlijk onzin.De heer Van Heemst (PvdA):Daar heeft de huurder ƒ 200, ƒ 300, ƒ 400, ƒ
500 per maand aan.De heer Biesheuvel (CDA):Dat is een verkeerde voorstelling van zaken; dit soort bedragen kunt u
echt niet waarmaken.De heer Poppe (SP):Ik meen dat de huurharmonisatie ergens in de jaren zeventig door Marcel
van Dam is ingesteld. Het CDA zat toen vanzelfsprekend ook in de regering.
De huren waren indertijd gemiddeld ongeveer ƒ 250, hetgeen niet in
overeenstemming was met de kosten. Nu zitten wij met een ruime verdubbeling
van de huren. Het argument van toen om de huurharmonisatie ineens in te voeren
is feitelijk vervallen. Hoe kan de heer Biesheuvel dan zeggen dat de minimale
beperking die de indiener voorstelt, te rigoureus is? Gezien de eerdere opzet
zou huurharmonisatie in feite ineens verboden moeten worden.De heer Biesheuvel (CDA):De historie klopt niet helemaal. Het was een ander kabinet dat de huurharmonisatie
heeft ingevoerd. U komt nu tot een pleidooi om de hele huurharmonisatie af
te schaffen.De heer Poppe (SP):Gezien de reden voor de invoering is daartoe alle aanleiding.De heer Biesheuvel (CDA):Huurharmonisatie gaat erom dat je tot het niveau komt van een maximaal
redelijke huur. Daarover hebben wij afspraken gemaakt. Over die afspraken
wil ik ten principale praten. Ik snap het pleidooi voor afschaffing in het
geheel niet.De heer Poppe (SP):Wij willen allemaal de huurprijs beperken. Daar wordt van alles aan gedaan,
maar bij elke mutatie wordt het ingehaald door de huurharmonisatie ineens.
Wat ons betreft wordt er overigens ook nog wat gedaan aan de puntentelling.
Ik vind het niet erg als men er langer over doet om de maximaal redelijke
huurprijs te halen. Het percentage moet omlaag, naar nul of naar de index.De heer Biesheuvel (CDA):Dat moet je dan toch in zijn totale context zien. Overigens is het veel
effectiever en kunnen wij op kortere termijn resultaten bereiken als de staatssecretaris
de corporaties en de gemeenten zover krijgt dat zij per regio afspreken hoeveel
goedkopere woningen in die regio aanwezig moeten zijn. Dat gaat waarschijnlijk
veel sneller en efficiënter dan nu een limiet te stellen van 70% van
de maximaal redelijke huur.De heer Poppe (SP):Daarover is natuurlijk te praten; ik zal er in mijn termijn ook iets over
zeggen. Maar dit betekent wel dat er een grote kans is op segregatie, op een
tweedeling van arme en rijke wijken. Dat is, denk ik, niet de bedoeling van
het CDA. Maar dat zou van dat soort afspraken wel het gevolg kunnen zijn.
Ik vind dat je het veel generieker, veel algemener, moet doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het dreigt nu toch een brij te worden; ik wil de heer Biesheuvel twee
vragen stellen.De voorzitter:Maar wel binnen de lijnen van dit wetsvoorstel.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Natuurlijk. De heer Biesheuvel maakte zich grote zorgen over de woningen
met een goedkope huur. Maar hoe verhoudt zich dat met zijn uitspraken over
een grootschalige verkoop van huurwoningen? Verder zegt hij dat de heer Duivesteijn
een punt heeft, maar dat zijn middel te rigoureus is. Maar wil de heer Biesheuvel
dit dan op een ander moment regelen? Waarom twijfelt hij zo? Hij kan dit punt
nu goed regelen. Waarom laat hij dat na?De heer Biesheuvel (CDA):Omdat ik denk dat dit niet hét middel is dat leidt tot het doel.
Ik denk dat een integrale herziening en de prestatieafspraken een veel beter
middel zijn. Bij de verkoop van woningen denk ik natuurlijk niet aan woningen
met een huur tussen de ƒ 600 en ƒ 800 per maand. In de nota
Wonen staat een opdracht die, denk ik, ook door u wordt onderschreven, namelijk
dat wij op middellange termijn 1,2 miljoen mensen een behoorlijke woning moeten
geven. Voor die doelgroep heeft de overheid te zorgen. Ik ga ervan uit dat
de woningen met een huur van ƒ 600 tot ƒ 800 per maand niet
de eersten zijn die verkocht worden. De opbrengst van de woningen die wel
worden verkocht, kunnen wij bijvoorbeeld besteden om de huurprijs van de relatief
goedkope woningen in bedwang te houden. Met andere woorden: de opbrengst moet
worden geherinvesteerd in de sociale huisvesting.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Biesheuvel wil het door de heer Duivesteijn beoogde doel ook bereiken,
maar via een andere weg. Hij heeft echter geen zekerheid, dat die andere weg
daartoe leidt. Als hij het wetsvoorstel steunt, kan hij die zekerheid wel
krijgen. Dat kunnen wij aan het eind van de avond bekijken. De heer Biesheuvel
is ook een politicus. Ik vraag hem dus toch om dat standpunt te heroverwegen.De heer Biesheuvel (CDA):In mijn betoog heb ik naar voren gebracht dat ik wat minder zekerheid
heb dan u als het gaat om de vraag of dit middel ertoe leidt dat dat dempende
effect optreedt.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen is een voortzetting
van de reeks voorstellen van schaduwstaatssecretaris Duivesteijn. Het is namelijk
niet voor het eerst dat wij in deze rolverdeling met hem discussiëren.
Zijn beweegreden is steeds een ruim hart voor de huurder en – als het
wetsvoorstel nu wel door de Eerste Kamer komt – dan heeft hij dat binnenkort
ook voor kopers met een smalle beurs. Ik refereerde aan het wetsvoorstel over
het eigenwoningbezit.Over het doel van het nu voorliggende wetsvoorstel lijken alle fracties
het eens: er moeten voldoende betaalbare woningen beschikbaar blijven. Maar
dat is natuurlijk een heel algemene uitspraak. Huurders met een smalle beurs
moeten ook aan het eind van de maand wat geld kunnen overhouden. De grote
vraag is echter: heiligt het doel alle middelen en is het hier voorgestelde
middel wel het meest doelmatig? Op dat punt heeft de initiatiefnemer onze
fracties, dus die van GPV en RPF, vooralsnog niet kunnen overtuigen.Vooraf wil ik, zonder de werklust van onze collega in twijfel te trekken,
vragen waarom er meer dan een jaar zit tussen het verslag van de Kamer en
de nota naar aanleiding van het verslag. Zijn daarvoor misschien inhoudelijke
redenen aan te voeren? De meest fundamentele vraag is natuurlijk die naar
de rechtvaar- digingsgrond voor dit wetsvoorstel, want hoe je het ook wendt
of keert, je ontneemt verhuurders toch deels de mogelijkheid om ook in onze
ogen een rechtvaardige prijs te krijgen voor concrete woningen. Als je de
memorie van toelichting leest, lijkt het wel of de huurverhogingen van de
afgelopen jaren niet waren beoogd, en of huurharmonisatie onkies zou zijn.
Met de doelstelling "voldoende betaalbare huurwoningen" heeft de initiatiefnemer
een belangrijke troef in handen, maar dat is toch een te smalle basis om juist
voor dit instrument te kiezen. Hoe ziet collega Duivesteijn de formele verhouding
tussen de overheid enerzijds en de toegelaten instellingen en particuliere
verhuurders anderzijds? Of laat ik het maar toespitsen: wat is nu eigenlijk
de rechtsgrond voor het ingrijpen in de speelruimte van de verhuurders? Ook
naar de verhuurders, die krachtens de Grondwet recht hebben op hun eigendom,
moet je immers aannemelijk kunnen maken, waarom zij een lagere prijs mogen
vragen dan wat wij zo'n twintig jaar na het kabinet-Biesheuvel betamelijk
hebben geacht.Ik wil dit toespitsen op een tweetal categorieën verhuurders. Aan
de ene kant denk ik aan de grote categorie verhuurders die jarenlang de huren
nauwelijks hebben verhoogd, en die nu door de begrenzing van de huurharmonisatie,
zoals voorgesteld door de heer Duivesteijn, in de problemen kunnen komen,
omdat zij erop hebben gerekend dat zij de komende jaren de huurharmonisatie
voor de volle 100% konden toepassen. De groep is misschien beperkt, maar ik
vind het toch jammer dat daarop in de stukken nauwelijks door de heer Duivesteijn
is gereageerd. Heeft hij enig idee in hoeverre dit type verhuurders negatief
wordt getroffen door zijn voorstel? Heeft hij misschien ook nog gedacht aan
een soort ontheffingsmogelijkheid voor verhuurders die kunnen aantonen dat
een verhoging tot boven de 70% van de maximaal redelijke huur onontkoombaar
is voor de bedrijfsvoering? Het is meer een vraag dan een echt concrete suggestie.
Ik heb niet zoals de heer Biesheuvel naar alternatieven gezocht, maar vanuit
de systematiek van het wetsvoorstel zou dat toch een vraag kunnen zijn die
aan de heer Duivesteijn gesteld mag worden. De grootste groep verhuurders
zal ook met de grens van 70% overigens goed kunnen blijven verhuren. Dat is
waar. Huurverlagingen zijn niet aan de orde, en reguliere huurverhogingen
blijven mogelijk. Maar de vraag is of deze groep met de begrenzing van de
huurharmonisatie op de juiste manier wordt bejegend. De mogelijkheden om binnen
het woningbestand te variëren met huurprijzen wordt beperkt, zonder dat
hier iets van overheidswege tegenover staat.De heer Van Heemst (PvdA):Als de initiatiefnemer een aanvulling op het voorstel doet waarin wel
zo'n flexibeler benadering zit, en de 70% niet als een soort wetmatigheid
gehanteerd wordt, ontstaat er dan bij u ruimte om het wetsvoorstel te steunen?
Of is het meer een vraag uit nieuwsgierigheid, terwijl uw negatieve oordeel
onafhankelijk van het antwoord bij voorbaat vaststaat?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):In overwegende mate, kan ik u wel zeggen. Ik heb mijn tekst zo geformuleerd,
dat ik na het voorlezen niet het risico loop dat de heer Duivesteijn met buitengewoon
raffinement mij toch weer in zijn hok weet te krijgen. Soms moet je jezelf
verbaal in bescherming nemen tegen hem; in zoverre ken ik hem wel. Ik heb
zelfs vragen in de trant van "waarom 70% en geen 80%" maar vermeden, want
wij kennen elkaar voldoende. De heer Duivesteijn zet in op 70% en heeft misschien
allang bekeken dat het 80% wordt. Daar moet hij dan zelf maar mee komen, of
daar moet u misschien mee komen, dat zou een aardige rolverdeling kunnen zijn
binnen de sociaal-democratie! U hoort mij op dit moment geen proefballonnetjes
oplaten die aangeven dat met ons valt te onderhandelen. U heeft het bij de
heer Biesheuvel geprobeerd, u probeert het nu bij mij, en ik neem aan dat
u het straks ook bij D66 probeert. De VVD lijkt me geen beginnen aan! Dat
is ongeveer het front tegenover de heer Duivesteijn. Ik wens u verder veel
sterkte.In het verlengde van de zo-even geformuleerde vraagstelling speelt ook
de vraag naar de verwachte effecten van het voorstel. Het beoogde effect is
het langer behouden van de voorraad goedkope en betaalbare woningen. Maar
zet het gekozen middel echt zoden aan de dijk? Hoe verhoudt het zich tot mogelijke
neveneffecten? De Raad van State wijst op het risico van onderhoudsachterstanden.
Dat kan meevallen, gezien de redelijk sterke financiële positie van de
meeste verhuurders. Toch is niet uitgesloten dat een aantal verhuurders op
onderhoud zal gaan bezuinigen. Andere verhuurders zullen kiezen voor compensatie
door huurverhogingen of het afstoten van woningen met een lage huur. Ik heb
over al dit soort effecten weinig gelezen. Betekent deze keuze voor het actief
ingrijpen door de wetgever geen gevaar voor de mogelijkheden om in goed overleg
tot prestatieafspraken tussen overheid en verhuurders te komen? Waarom zouden
de door de heer Duivesteijn al bekritiseerde participanten zich nog druk maken
op het punt van de prestatieafspraken als er nog wetgeving komt? Is zijn voorstel
sowieso niet ontmoedigend voor verdere prestatieafspraken?In de schriftelijke voorbereiding is ook aandacht besteed aan alternatieven.
Terecht is opgemerkt dat het geen gezonde ontwikkeling is wanneer mensen met
een laag inkomen met steeds hogere woonlasten worden geconfronteerd.De heer Van Heemst (PvdA):Dit punt is natuurlijk ook aan de orde gesteld in de schriftelijke behandeling.
Wat deugt er in uw ogen niet van het antwoord dat de initiatiefnemer daarin
gegeven heeft? In antwoord op de vraag waarom het niet via de prestatieafspraken
kan, wordt het volgende gesteld: "De indieners willen met het voorstel van
wet bevorderen dat met een huurharmonisatiegrens van 70% maximaal redelijk
een duidelijk uitgangspunt wordt geïntroduceerd dat onderdeel kan gaan
uitmaken van de prestatieafspraken op lokaal niveau". Dat wordt gezegd nadat
is aangegeven hoe ongelofelijk veel uiteenlopende definities de ronde doen
over wat onder de goedkope voorraad verstaan moet worden. Wat is er nu mis
aan dat antwoord?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):In het antwoord dat u voorlas, zat natuurlijk wel verwerkt dat de ruimte
van participanten om zelfstandig vorm te geven aan prestatieafspraken navenant
wordt verminderd door dit wetsvoorstel. De verhuurders hebben minder mogelijkheden
om prijs en kwaliteit bij elkaar te brengen op een manier waarvan wij al twintig
jaar zeggen dat het betamelijk en toegestaan is. Verder staat voortdurend
in de stukken van collega Duivesteijn dat prestatieafspraken een heel los
karakter hebben en niet afdwingbaar zijn en dat derhalve wetgeving nodig is.
Welnu, zo kan ik er nog wel een paar bedenken in ons polderland. Mijns inziens
is er niets op tegen dat men in deze sector met prestatieafspraken werkt.
Er behoeft ook niets op tegen te zijn dat prestatieafspraken geen wetgeving
vormen. Het is dus een heel raar verwijt dat de heer Duivesteijn in de stukken
maakt. Als wij zijn redenering op dit punt zouden volgen, kunnen wij een pakket
van wetgeving op alle terreinen tegemoetzien.Hoewel wij hier nu niet debatteren over de ontwerpnota Wonen, zou ik het
toch op prijs stellen wanneer ook de staatssecretaris op het punt van die
prestatieafspraken ingaat. In hoeverre is het argument van de heer Duivesteijn
redelijk dat wij zo weinig vertrouwen in die prestatieafspraken zouden moeten
hebben dat wij wel naar het middel van wetgeving moeten grijpen? Uit het toezichtsverslag
sociale huursector van 1998 blijkt dat prestatieafspraken vaak nog achterwege
blijven, terwijl de afspraken die worden gemaakt in veel gevallen wel erg
vrijblijvend zijn. Gemeenten moeten hier natuurlijk harder aan gaan werken.
De vraag kan zich ook voordoen of ze misschien te weinig middelen hebben om
die afspraken echt handen en voeten te geven. Voorzover hij dat nu kan, krijg
ik hierop graag antwoord van de staatssecretaris, maar wij krijgen ongetwijfeld
delen van die discussie terug bij de behandeling van de nota Wonen.De heer Van Heemst (PvdA):Voorzitter! Het doel van het wetsvoorstel is het in stand houden van een
voorraad goedkope woningen. Dat is om twee redenen belangrijk volgens de initiatiefnemer
en die redenen zijn met name door de heer Biesheuvel namens de CDA-fractie
ondersteund. De eerste reden is dat mensen met een laag inkomen op die woningen
zijn aangewezen. Daarbij is een gegeven dat de omvang van die doelgroep de
komende tien jaar gelijk zal blijven, terwijl de kernvoorraad goedkope en
bereikbare woningen aanzienlijk zal afnemen. De tweede reden is dat door de
combinatie van een aantal ontwikkelingen – waarvan de huurharmonisatie
ineens er één is – de ruimtelijke tweedeling in de hand
wordt gewerkt. Dat is ook een van de overwegingen die de indieners in de toelichting
op hun voorstel hebben gegeven.De heer Van Walsem (D66):Ik begrijp dat de heer Van Heemst verwacht dat de sterke vermindering
van de kernvoorraad onverminderd voortzet. Waarop is die verwachting gestoeld?De heer Van Heemst (PvdA):Die is gestoeld op de trend die de afgelopen jaren duidelijk zichtbaar
is geworden. Aan de hand van cijfermateriaal kan geïllustreerd worden
hoe uitbundig er van die harmonisatie ineens gebruik is gemaakt, met name
in de particuliere sector. Als je die lijn doortrekt, mag je ervan uitgaan
dat het slinken van die betaalbare kernvoorraad voor de hand ligt.De heer Van Walsem (D66):Bent u het met mij eens dat, gezien het feit dat de kernvoorraad toch
een van de doelstellingen is van de toegelaten instellingen, de staatssecretaris
een specifieke taak heeft om te voorkomen dat die voorraad tot een onaanvaardbaar
niveau daalt?De heer Van Heemst (PvdA):Wij praten nu over een concrete mogelijkheid om op die ontwikkeling een
rem te zetten.De heer Van Walsem (D66):Met andere woorden: u heeft onvoldoende vertrouwen in de staatssecretaris
dat hij dat kan bewaken.De heer Van Heemst (PvdA):Het gaat nu om een concreet voorstel dat voorligt. Ik begrijp dat u zich
wat dat betreft aansluit bij het verhaal van de heer Biesheuvel. U schuift
het liever naar achteren.De heer Van Walsem (D66):Ik zou graag zien dat u mijn vraag beantwoordde. Straks kunt u mij interrumperen
als ik aan het woord ben, maar nu wil ik graag een antwoord op mijn vraag.De heer Van Heemst (PvdA):Mijn antwoord op uw vraag is dat u hetzelfde doet als de heer Bies heuvel. Evenals hij schuift u een concrete oplossing aan de kant
om te zijner tijd nog eens te bezien of er een maatregel genomen moet worden.
Terwijl u alle twee uw sympathie uitspreekt over de zorgen van de initiatiefnemers
en u alle twee zegt dat u zich ook wilt inspannen om een belangrijk deel van
de woningvoorraad beschikbaar te houden voor mensen met een laag inkomen,
laat u beiden de kans lopen om vandaag een concrete, op zichzelf bescheiden
maatregel te steunen die een bijdrage levert om dat tot stand te brengen.De heer Van Walsem (D66):Mijn vraag was of u er geen vertrouwen in hebt dat de staatssecretaris
ervoor kan zorgen dat die kernvoorraad niet tot een onaanvaardbaar niveau
daalt. Dat was mijn vraag. Wanneer ik straks het woord voer, kunt u hier met
alle gemak nog eens op terugkomen, maar u geeft geen antwoord op mijn vraag.De heer Van Heemst (PvdA):Ik heb uw vraag heel goed gehoord en ik hoop dat u mijn antwoord ook heel
goed heeft gehoord en dat u tussen nu en het moment waarop u het woord voert
nog even uw zonden wilt overdenken.Voorzitter! Ik wilde juist aangeven waarom volgens de initiatiefnemer
het in stand houden van een goedkope kernvoorraad woningen van betekenis is.
Dat zijn overwegingen die door de PvdA-fractie worden onderschreven. Op basis
van cijfers kan geconstateerd worden dat verhuurders steeds vaker op de harmonisatie
ineens overgaan. In de memorie van toelichting wordt daarop ingegaan. Bij
ongeveer de helft van de woningen die vrijkomen wordt de huur na mutatie geharmoniseerd
en dat gebeurt vooral in de particuliere sector. Overigens speelt hierbij
de interessante vraag of met de sociale en de particuliere sector op dezelfde
manier mag worden omgegaan. Het initiatiefvoorstel kiest ervoor om alleen
iets in de particuliere verhuursector te doen, omdat daarvoor de prestatieafspraken
niet gelden. In de particuliere sector wordt er veelvuldig gebruik van gemaakt:
40% van de beleggerswoningen en van de overige particulier verhuurde woningen
zit boven 80% van de maximale huurprijs. Dat is de werkelijkheid van de huren
in Nederland. Voor de overheid geldt bovendien dat de aanzienlijk hogere,
opgetrokken huren veel extra huursubsidie kosten. Het is geen hoofdpunt, maar
daarbij kan meespelen dat grote verschillen in huur binnen eenzelfde complex
of bij eenzelfde portiek scheve ogen kunnen opleveren tussen huurders.Wij vinden het voorstel een goed initiatief. Als wij deze stap nu zetten,
is dat een concrete verbetering. Ik word een beetje wantrouwig als mensen
zeggen dat het allemaal heel sympathiek is, maar dat zij graag over een halfjaar
of over een jaar willen bekijken wat er allemaal nodig is. Die onweersbui
hing in de lucht.Voor wie het verslag goed las, is wel duidelijk dat de politieke steun
voor dit wetsvoorstel vermoedelijk heel moeizaam te krijgen is. De VVD is
helemaal tegen. Dat is een wat rondborstige benadering in het verslag. De
VVD beschouwde dit wetsvoorstel als een detailaanpassing, terwijl anderen
het idee hebben dat er een heel systeem omver wordt gekegeld. Dat is een interessante
tegenstrijdigheid in hoe dit kan worden benaderd. D66 had op z'n minst aarzelingen.
In de loop van de afgelopen week werd duidelijk dat deze omsloegen in een
negatief oordeel. Het CDA had heel veel bedenkingen. Als men deze zorgen deelt,
is de vraag of er een afdoende oplossing is.Het betoog van de heer Biesheuvel is toegespitst op de vraag of de limiet
van 70% niet te rigide is. Een interessante mededeling is dat hij naar alternatieven
heeft gezocht, maar dat deze moeilijk te vinden zijn. En passant heb ik wat
van die alternatieven opgevangen en ik moet zeggen dat hij op een goede manier
bezig is en dat er interessante mogelijkheden voorhanden lijken te zijn. Per
saldo vindt hij het kennelijk verstandiger om dit concrete voorstel in de
prullenbak te helpen.Inmiddels is wel duidelijk dat een meerderheid in deze Kamer zich tegen
het voorstel dreigt te keren. Ziet de initiatiefnemer zelf een kans om een
handreiking te doen door het punt op te pakken dat de heer Van Middelkoop
heeft genoemd? Er worden hier niet zomaar vragen gesteld om de nieuwsgierigheid
te bevredigen, maar als er een vraag wordt gesteld over flexibilisering van
een wetsvoorstel, is men ook geïnteresseerd in het antwoord. Ik zie hem
nu heel zuinig "ja" knikken. Bij een positief antwoord is hij misschien bereid
om zijn aanvankelijke standpunt te herijken. Wij kunnen een poging doen om
anderen in deze Kamer tegemoet te komen en steun voor het voorstel te vergaren.
De PvdA-fractie is daartoe in ieder geval bereid. Naar aanleiding van een
opmerking van GPV en RPF in het verslag vraag ik de initiatiefnemer waarom
dit voorstel om meer gaat dan een eenzijdige nadruk op harmonisatie, zodat
wij hier in de loop van het debat op terug kunnen komen.Wij steunen het voorstel, omdat wij het redelijk onderbouwd vinden. Het
is geen grootscheepse systeemwijziging, maar wel een concrete verbetering.
Ik vind het raar en kortzichtig om deze mogelijkheid, met sympathie voor het
voorstel, te laten passeren. Wij zijn bereid om er met anderen aan te sleutelen
en te zoeken naar aanpassingen waardoor het voorstel alsnog acceptabel wordt.
Als het echt vastzit op de kwalificatie dat het wat rigoureus is en of er
niet iets naast die 70% kan worden gezet, doen wij daar graag aan mee.De voorzitter:De heren Hofstra en Van Walsem hebben mij gevraagd op de sprekerslijst
van plaats te mogen wisselen. Naar mij blijkt, stemt de Kamer daarmee in.De heer Van Walsem (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik heb altijd respect voor Kamerleden die met
een initiatiefwetsvoorstel komen. Het knappe van de voorstellen van de heer
Duivesteijn is dat zij vaak geraffineerd zijn. Degenen die de voorstellen
steunen, kunnen zich meestal direct verheugen in een grote populariteit bij
de doelgroep. Tegenstanders van de voorstellen maken zich daarentegen heel
snel onpopulair. Als je dergelijke voorstellen kunt indienen, is dat politiek
knap te noemen.Ook na lezing van het voorliggende voorstel heeft men direct de neiging
om mee te doen met het voorstel en om te delen in de populariteit. Na langer
doordenken blijken er echter wat haken en ogen aan te kleven. Daardoor zou
men eventueel niet zo snel meegaan met het voorstel. Ik kan nu al zeggen dat
wij niet meegaan met het voorstel.Het tijdstip van de behandeling vind ik niet adequaat. Ik weet niet wat de omstandigheden zijn die de late behandeling kunnen verklaren.
Het wetsvoorstel is immers reeds drie jaar oud. De staatssecretaris zal bij
de bespreking van de nota Wonen een totale samenhang brengen. Op dat moment
is men dan ook beter in staat om een afweging te maken dan nu het geval is
bij dit ene onderdeel.Ik denk dat de huursector en de sociale huursector behoefte hebben aan
een bepaalde continuïteit van beleid. De overheid moet betrouwbaarheid
uitstralen. Men moet ervan op aan kunnen. Ik doel ook op voorspelbaarheid,
zij het niet de voorspelbaarheid waaruit zou blijken dat de overheid per definitie
onbetrouwbaar is. Het is van belang dat men ervan uit kan gaan dat de beslissing
die genomen gaat worden voor enige tijd stand zal houden. Wij hebben enige
tijd geleden de sociale woningsector, de woningbouwcorporaties, geprivatiseerd.
Een aantal taken is bij de sector neergelegd. Het toezicht op de volkshuisvesting
is neergelegd bij de gemeenten, met een toezicht achteraf door de staatssecretaris.
Wij moeten dan ook vertrouwen hebben in die ontwikkeling. Er is een woningwaarderingssysteem
middels een puntentelling. Wij hebben daar vertrouwen in. Met het huidige
voorstel zouden wij dat systeem gedeeltelijk loslaten. Ik zie daar echter
vooralsnog geen aanleiding voor.Door het opnemen van de extra doelstelling in het BBSH inzake de leefbaarheid
van de omgeving is de corporaties een verzwaring opgelegd. Zij zijn hier mede
verantwoordelijk voor geworden. Er wordt tevens een hogere kwaliteit van de
woning opgelegd. Wij verwachten ook de nodige investeringen van de corporaties.
Dat is allemaal prima. Tevens willen wij de huurverhogingen op ongeveer het
niveau van de inflatie brengen. Daarbij gaat het ook de goede kant op. Een
en ander houdt overigens wel in dat de sector en de ontwikkelingen enige tijd
hun gang moeten kunnen gaan. Dat is nodig om te bezien of de sector een en
ander kan waarmaken, met de waarborgen, de achtervang door de gemeenten en
de prestatieafspraken. Daarnaast moet de staatssecretaris natuurlijk controleren
of de prioriteiten en doelstellingen van de corporaties gehaald worden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben op zoek naar het raffinement in de bijdrage van de heer Van Walsem,
die een hele opsomming geeft van zaken waar hij achter staat en die hij goed
vindt. Dat lijkt heel consistent. Zo noemt u het puntensysteem en u zegt dat
D66 daarin gelooft. Ik kan u verzekeren dat uw collega Van 't Riet daar helemaal
niet in gelooft. Verder hebt u het over respect: kennelijk gaat het voorstel
met respect de prullenbak in. Maar als u alles wat de heer Duivesteijn wil
zo goed vindt, waarom bent u dan niet zo geraffineerd om zijn voorstel te
steunen?De heer Van Walsem (D66):Ik vind die vraagstelling niet uitblinken in helderheid. Ik heb niet gezegd
dat ikzelf geraffineerd ben, maar ik vond dat de voorstellen van de heer Duivesteijn
een hoog gehalte aan raffinement hadden; u hoeft het raffinement dus niet
bij mij te zoeken. En dat ik respect heb voor de initiatiefnemer van een wetsvoorstel,
wil natuurlijk niet zeggen dat ik zijn initiatief meteen omarm. Misschien
doet u dat wel, maar ik niet; ik blijf altijd zelf nadenken. Dit alles staat
echter los van het respect dat ik voor dit initiatief heb. Ik snap daarom
niet goed wat u bedoelt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb er respect voor dat u zelf nadenkt; dat doe ik ook. U geeft een
opsomming en vindt het tijdstip van behandeling uiteindelijk niet adequaat.
Toch vindt u het goed dat er iets aan de huurharmonisatie gebeurt. Wat is
nu uw probleem?De heer Van Walsem (D66):Ik heb niet gezegd dat ik het goed vind dat er iets aan de huurharmonisatie
gebeurt. Ik vind het tijdstip wat ongelukkig, omdat een en ander beter in
samenhang met de nota Wonen in de 21ste eeuw kan worden gedaan, maar ik heb
niet gezegd dat ik de huurharmonisatie wil aanpakken. Als ik dat vond, dan
kon ik natuurlijk beter meteen het initiatiefwetsvoorstel steunen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vrees dat wij elkaar niet zo goed begrijpen omdat wij nog niet vaak
met elkaar hebben gedebatteerd. Daarom vraag ik het maar nog eens: is de intentie
van dit wetsvoorstel de intentie die de D66-fractie wil regelen bij de nota
Wonen? Die vraag kunt u gewoon met "ja" of "nee" beantwoorden.De heer Van Walsem (D66):Misschien kennen wij elkaar niet goed en gaat de discussie daarom wat
moeizaam. Toch moet elke discussie beginnen met goed luisteren naar wat de
ander zegt. Ik heb geen enkele keer gezegd dat ik de intentie van dit wetsvoorstel
omarm. Op zich vind ik de kernvoorraden van belang en ben ik het ermee eens
dat die in de gaten moeten worden gehouden, maar kennelijk vertrouw ik er
meer op dan u en de PvdA dat de staatssecretaris, de corporatiebesturen en
de gemeentes die zullen kunnen bewaken. In ieder geval zie ik op dit moment
geen reden om in te grijpen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voor de D66-fractie is de nota Wonen dus het juiste moment. Ik houd van
concrete politiek. Ik heb heel goed naar u geluisterd: volgens mij vindt u
het nu niet het juiste moment, maar draait u ook een beetje om de vraag heen
wat wel het juiste moment is.De heer Van Walsem (D66):Als ik hier sta, dan wind ik mij zelden op, maar hiervan word ik echt
kriegel. Ik draai absoluut nergens omheen. Een van mijn argumenten was dat
het tijdstip niet zo adequaat is, maar ik heb nog andere argumenten genoemd.
Ik heb niet gezegd dat ik dit onderwerp op een ander moment wil behandelen,
behalve dat het wellicht goed is om een en ander in samenhang met de nota
te behandelen.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Op welk tijdstip zit de fractie van D66 te wachten? Bij de
invoering van de huurharmonisatie ging het om een betere balans tussen de
huuropbrengst en de kosten. Nu zien wij dat de kosten voor de huurder soms
hoger zijn dan die voor de eigenaar-bewoner. Het is heel merkwaardig dat de
huurprijzen sinds de invoering met ruim 200% zijn gestegen. Nu die zaken elkaar
kruisen, lijkt het mij hét moment om te zeggen: effe dimmen!De heer Van Walsem (D66):Wij hebben een woningwaarderingssysteem, een puntensysteem, opgezet, waarmee
de maximaal redelijke huur wordt vastgesteld. Als u stelt dat die maximaal
redelijke huren niet correct zijn, dan bent u in ieder geval daarin consequent.
Ik deel die mening echter niet; wij hebben zo'n systeem opgezet
en ik ga niet zeggen dat 70% van de maximale huur eigenlijk redelijk is.De heer Poppe (SP):De maximaal redelijke huurprijs is vooral ingevoerd om te voorkomen dat
de verhuurders boven een bepaalde grens gaan, maar het maximale hoeven zij
niet te vragen. Wat gedaan kan worden, gezien de huurprijsstijgingen, is het
beperken – in mijn opvatting helemaal opheffen – van de oude huurharmonisatie.
Ik zal in mijn termijn wel zeggen welke gevolgen dit heeft als wij het niet
doen.De heer Van Walsem (D66):Dat moet u zeker doen.Voorzitter! Voor de bewoners die de huur niet kunnen opbrengen, hebben
wij het instrument van de individuele huursubsidie. De heer Van Heemst heeft
gelijk als hij zegt: wanneer wij dat niet toestaan, kan het betekenen dat
je minder subsidie kwijt bent. Dit houdt in dat de subsidielasten verder worden
afgewenteld op de verhuurders. Dat is een keuze natuurlijk. Ik geloof in het
toezicht door de gemeenten samen met de staatssecretaris als achtervang. Ik
denk dat een huurverhoging voor huurders voor wie geen harmonisatie geldt,
betekent dat zij mede het gelag betalen. Er is al gesproken over het gevaar
van verwaarlozing van het onderhoud.Een en ander brengt mij tot de conclusie dat mijn fractie het voorstel
niet zal steunen.De heer Van der Staaij (SGP):Mijnheer de voorzitter! Het grote belang van de betaalbaarheid van huurwoningen
voor de verschillende en met name de lagere-inkomensgroepen staat voor de
SGP-fractie niet ter discussie. Evenmin staat voor haar ter discussie dat
hier een belangrijke overheidsverantwoordelijkheid ligt. Als het gaat om de
huisvesting van lagere-inkomensgroepen, het tegengaan van een verdergaande
ruimtelijke tweedeling en het voorkomen van het onbeheerst oplopen van huursubsidie-uitgaven
mag en kan het laatste woord niet aan de markt zijn."Betaalbare en bereikbare woningvoorraad" zijn woorden die in de considerans
van dit initiatiefvoorstel van collega Duivesteijn voorkomen. Wij zijn zeer
blij met zijn voortdurende inzet voor een betaalbare en bereikbare woningvoorraad.
Dit betekent natuurlijk niet – andere sprekers hebben het ook al gezegd –
dat het doel de middelen heiligt en dat wij niet ook hier gehouden zijn te
beoordelen of de manier waarop hij in dit wetsvoorstel dat doel wil dienen
effectief is en of hij de goede weg bewandelt.Het valt reeds verschillende jaren te signaleren dat de afstand tussen
de jaarlijkse huurprijsverhoging en het inflatiepercentage steeds kleiner
wordt. Dat is voor de huurders een gunstige ontwikkeling. De indieners van
het wetsvoorstel onderkennen de positieve effecten van deze ontwikkelen, maar
achten daarnaast het wettelijk begrenzen van de ruimte voor ingrijpende huurverhogingen
bij huurderswisselingen, huurharmonisatie, een vereiste.Sprekend over huurharmonisatie is het allereerst van belang om op te merken
dat deze harmonisatie in het verleden veelal noodzakelijk was. De huren waren
op een groot aantal plaatsen onder het gewenste niveau gebleven en dat niveau
moest via een inhaalslag sneller worden bereikt. Vrij algemeen valt nu te
constateren dat dit niveau grosso modo is bereikt. Er is momenteel een redelijke
balans in de verhouding tussen de kwaliteit en de prijs van huurwoningen.
In dit opzicht bezien, valt er het nodige voor te zeggen om de ruimte voor
ingrijpende huurverhogingen bij mutatie aan banden te leggen en verdient het
onderhavige initiatiefwetsvoorstel derhalve serieuze beschouwingen, zeker
ook in het licht van de zorgen over een afnemende woningvoorraad die ook door
collega Duivesteijn is gesignaleerd als het gaat om goede, goedkopere woningen.Aan de andere kant impliceert het wetsvoorstel uiteraard een duidelijke
inperking van de verkregen zelfstandigheid van de verhuurders, een zelfstandigheid
waarvoor in de afgelopen jaren bewust is gekozen door de introductie van meer
marktwerking en deregulering in het volkshuisvestingsbeleid. De vraag rijst
dan of op deze uitgezette lijn met het voorliggende wetsvoorstel in zekere
zin op geïsoleerde wijze van de overige volkshuisvestelijke aspecten
inbreuk moet worden gemaakt. Ik wil dit niet bij voorbaat uitsluiten, maar
verdient een dergelijke inbreuk niet veel meer overweging in een veel breder
kader, bijvoorbeeld de nota Wonen? Dat zou mijns inziens wel degelijk een
meerwaarde kunnen hebben, als je moet vaststellen dat het hierbij gaat om
een klein onderdeel van een systeem voor de vaststelling van de huurprijzen.Verder schildert de initiatiefnemer een tamelijk zwart beeld van de ontwikkelingen
in de voorraad van goedkopere woningen. Min of meer expliciet wordt hierbij
met een scheef oog en enigszins verwijtend gekeken naar de doorgevoerde deregulering
en de geïntroduceerde marktwerking in het volkshuis- vestingsbeleid van
de afgelopen jaren. Openlijk geeft de indiener tevens aan dat hij weinig fiducie
heeft in de bilaterale prestatieafspraken tussen gemeenten en verhuurders
inzake de instandhouding van de voorraad goedkope woningen. Is hij op dit
punt niet al te pessimistisch? Het is wellicht goed, hierbij op te merken
dat voor het eerst in twintig jaar de jaarlijkse huurverhoging lager is dan
de inflatie, als recente berichtgeving hierover juist is. Het CBS heeft berekend
dat de huurverhoging in de periode van augustus 1999 tot juli 2000 gemiddeld
2,6% bedroeg, terwijl de inflatie 2,8% bedroeg. Dit is een vrijwel uniek gegeven,
bereikt met een volkshuisvestingsbeleid waarin juist wat meer ruimte voor
marktwerking en dergelijke wordt gegeven. Dit geeft aan dat de verhuurders
toch wel degelijk blijk geven van het besef van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid
op dit punt. Daarnaast is het niet onmogelijk om in plaats van met een wettelijke
maatregel de status, de controleerbaarheid en de afdwingbaarheid van de genoemde
prestatieafspraken zo nodig op een andere manier te verhelderen en te vergroten,
bijvoorbeeld in het kader van het Besluit beheer sociale huurwoningen. Zijn
er geen ongebruikte, relatief eenvoudige mogelijkheden op dit punt?Met het oog op het voorgaande is mijn fractie niet op voorhand overtuigd
van de noodzaak om de ruimte voor huurverhogingen bij mutaties wettelijk te
begrenzen. Verhuurders kunnen op het punt van de huurharmonisatie aangesproken
worden op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, en met
meer klem als duidelijk wordt dat de introductie van een wettelijke begrenzing
als stok achter de deur fungeert. Ik vraag me af of dit zeker voor de verhuurders
in de sociale huursector geen begaanbare weg is. Het vermijden van strikt
wettelijke maxima voor huurprijzen bij mutaties heeft het voordeel dat verhuurders
in specifieke gevallen voldoende speelruimte hebben voor huuraanpassingen
die noodzakelijk zijn voor een redelijke exploitatie van het verhuurde. De
financiële continuïteit voor verhuurders is een niet te veronachtzamen
aspect van deze zaak.Vervolgens leidt de bij het wetsvoorstel gekozen systematiek tot enkele
specifieke vragen. De doelstelling van het wetsvoorstel is niet in de laatste
plaats bescherming van de kernvoorraad. Realisering van dit streven wordt
echter primair afhankelijk gemaakt van de individuele huurder. Immers, deze
zal moeten besluiten of hij de aanvangshuur laat toetsen. Daarbij komt dat
het voor de huurder niet in de rede ligt de gerechtvaardigdheid van de hoogte
van de huur te laten afhangen van hetgeen de verhuurder met de vorige huurder
heeft afgesproken. Voor de huurder is slechts een redelijke verhouding tussen
prijs en kwaliteit van het gehuurde van belang, niet het in stand houden van
de goedkope woningvoorraad. Liggen hierin niet enkele tegenstrijdigheden en
wordt de bescherming van de kernvoorraad niet ten onrechte afhankelijk gemaakt
van de actie van de individuele huurder?Daarnaast is voor de indiener een belangrijke doelstelling, zo verklaart
hij, het terugdringen van de uitgaven voor huursubsidie. In de afgelopen jaren
is er binnen het volkshuis- vestingsbeleid en specifiek binnen het kader van
de huurprijzenontwikkeling gekozen voor meer marktwerking en deregulering.
In deze context baart het geen opzien dat ook commerciële marktpartijen
voordeel trekken van beschikbare subsidies, maar mijn fractie meent dat er
bezien moet worden of er op deze manier geen onbedoelde, ongewenste neveneffecten
optreden. Er zouden derhalve wellicht strengere voorwaarden en criteria kunnen
worden verbonden aan het verstrekken van subsidies. Het ligt echter niet in
de rede, in dit verband de zelfstandigheid die de huurders in de afgelopen
jaren bij de huurprijzenontwikkeling hebben verkregen, zonder voldoende motivering
aan banden te leggen om de uitgaven voor huursubsidie te beteugelen. Dat lijkt
ons geen geschikte route.Aan de ongelijkheid tussen zittende en nieuwe huurders die aan het oorspronkelijke
wetsvoorstel kleefde, ga ik nu voorbij, evenals aan het punt dat verhuurders
die de huur sinds lange tijd niet substantieel hebben verhoogd, in een slechte
positie kunnen verkeren ten opzichte van de verhuurders die wel de nodige
huurverhogingen hebben doorgevoerd. Dit is in de schriftelijke ronde uitgebreid
aan de orde geweest en het heeft ook geleid tot enkele aanpassingen in het
wetsvoorstel, maar ik geloof niet dat hiermee alle problemen zijn opgelost.
De indiener beklemtoont weliswaar dat hij dergelijke minpunten van het vigerende
stelsel juist wil voorkomen, maar dat biedt natuurlijk nog geen volledig soelaas
voor degenen die nu in zekere mate door de wet zouden worden benadeeld.Voorzitter! Ter afronding merk ik op dat ik de doelstelling van het wetsvoorstel
sympathiek acht, voorzover het betrekking heeft op het waarborgen van voldoende
betaalbare huurwoningen, maar mijn fractie heeft de nodige vragen rondom de
noodzaak van de gekozen systematiek en over de consequenties voor de zelfstandige
positie van verhuurders. Ik wacht graag het antwoord van de indiener af.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Dit wetsvoorstel, dat al een tijd op tafel ligt, is bepaald
niet rigoureus en het is ook geen schokkende ontwikkeling. Toch wil de SP
de indieners – want mevrouw Van der Burg luistert mogelijk ergens in
het land – best complimenteren met dit wetsvoorstel om de huurharmonisatie
ineens te beperken. Mede door de huurharmonisatie ineens zijn de huren in
vijfentwintig jaar met ruim 200% gestegen. En dat heeft toch grote gevolgen.
Het heeft er onder andere toe geleid dat de huurlasten in veel gevallen vrijwel
gelijk zijn komen te liggen met de hypotheeklasten van eigenaren-bewoners,
met het verschil dat die laatste groep een groot voordeel heeft, omdat zij
de waardestijging van de woning kan verzilveren, terwijl huurders dat niet
kunnen. Wij zien dan ook dat een aanzienlijk deel van de economische groei
is gebaseerd op het verzilveren van de waardestijging van woningen. In meerdere
gevallen zijn eigenaren-bewoners nu zelfs, wat hun lasten betreft, goedkoper
uit dan huurders met een hoge huur. Dat is toch een ongewenste ontwikkeling.
De SP heeft daarom al meerdere malen gepleit voor een beperking van de hoogte
van de excessieve hypotheekrenteaftrek – ook een punt van de indiener,
dacht ik – en voor het gebruiken van meer inkomsten van de staat om
de huursubsidie te verbeteren. Dat zou natuurlijk nog meer zoden aan de dijk
zetten dan dit wetsvoorstel. Daarmee zou ook een meer gelijke behandeling
van huurders en eigenaren-bewoners tot stand komen, wat toch ook het streven
is van de indiener. Dit wetsvoorstel neemt in onze ogen dus slechts een heel
beperkt deel van de oorzaak van deze onrechtvaardige ontwikkeling weg. Het
is zeker niet doelmatig genoeg om de veel te hoge huurprijzen te dempen en
om een betaalbaar segment in stand te houden of te doen groeien, wat naar
onze mening nodig is. Het is al helemaal niet rigoureus.Toch gaat het niet om een academische kwestie. Het gaat om de wijziging
van een wet die door veel huurders als uitermate onredelijk wordt beschouwd.
Dat blijkt uit de stapels brieven die ieder van de leden ook ontvangen zal
hebben in het afgelopen jaar. Ik geef enkele citaten: "Er zijn reeds grote
verschillen in de wijk Alandsbeek. Het is zomaar mogelijk dat er minimaal ƒ
300 verschil zit in de huurprijs van dezelfde woning". Het volgende citaat
luidt: "Het is ons als huurdersorganisatie dan ook al jarenlang een doorn
in het oog dat verhuurder bij mutaties in alle gevallen, dus altijd, de huur
optrekt tot de maximaal redelijke huur". Het volgende citaat: "Ook in onze
flat wordt de oude regeling toegepast, waardoor er in de flat enorme verschillen
zijn in huur, welke kunnen oplopen tot honderden guldens. Vooral de starters
onder de Nederlandse bevolking hebben hier veel last van."Voorzitter! Dit zijn voorbeelden en argumenten die overeenkomen met onze
inzichten. Maar er zijn nog meer argumenten. In het midden
van de jaren zeventig is de huurharmonisatie in de periode van Marcel van
Dam ingevoerd als middel om de huren – toen gemiddeld minder dan ƒ
250 per maand – meer kostendekkend te maken.De heer Duivesteijn (PvdA):Het kabinet-Biesheuvel voerde het in.De heer Poppe (SP):Ja, toen is het geïntroduceerd, maar ik dacht dat het onder de heer
Van Dam was ingevoerd in het volgende kabinet. Wij zullen dat nog nakijken,
maar het stamt zo ongeveer uit die tijd.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Ik weet bijna zeker dat u gelijk heeft. Het is inderdaad gefinaliseerd
onder staatssecretaris Van Dam in het kabinet-Den Uyl. Het is politiek buitengewoon
interessant dat de heer Duivesteijn dat niet in de stukken heeft vermeld.De heer Duivesteijn (PvdA):Gaat u nu samen optrekken?De heer Poppe (SP):Ik ben blij met de steun van de heer Van Middelkoop.Voorzitter! Maar waarom gebeurde dat toen? Dat gebeurde om de gemiddelde
huur van ƒ 250 per maand meer kostendekkend te maken. Maar de afgelopen
vijfentwintig jaar is Nederland binnen Europa veranderd van een goed- koopte-eiland,
wat huurwoningen betreft, in een van de duurste huurlanden. De indieners signaleren
zelfs in de memorie van toelichting dat 50% van de woningen nu een huur van
boven ƒ 600 per maand heeft tegen slechts 16,5% nog maar tien jaar
geleden. Dat is dus een hele snelle stijging van huurprijzen geweest. Omgekeerd
is het aantal woningen van boven de ƒ 600 in vijf jaar gedaald van
83,5% naar 46%, zeg maar gehalveerd in vijf jaar. Als er destijds al iets
te zeggen is geweest voor de huurharmonisatie ineens – wat ik niet vind,
maar ik kon er toen niet tegen protesteren, althans niet in deze positie –
dan is daar nu in ieder geval absoluut geen sprake meer van, zo wil ik vooral
in de richting van de heer Van Walsem zeggen. Dit is het juiste moment dus
om wat te doen.Verder dacht het kabinet destijds bij de huurharmonisatie in de eerste
plaats aan de sociale huursector, maar het zijn juist de particuliere verhuurders
die met grote dankbaarheid gebruik maken van de mogelijkheid die zij hebben
met de huurharmonisatie ineens, niet alleen om hun huurinkomsten te verhogen,
maar ook om, als de markt gunstig is voor verkoop, huurders weg te pesten
en daarmee de deur voor uitponden, voor de verkoop per woning, open te zetten.
Alleen daarom al is dit wetsvoorstel het steunen waard, zo zou ik in het bijzonder
tegen D66 willen zeggen, want op dit moment kan er dus ook wat gebeuren.Huurharmonisatie versterkt daarnaast, voorzitter, de ruimtelijke tweedeling.
Sommige wijken worden op termijn – er moeten eerst mutaties, verhuizingen,
plaatsvinden – gesloten voor huurders met lagere inkomens. Dat is faliekant
in strijd met het grotestedenbeleid dat dit kabinet, met een D66-minister,
belijdt. De segregatie tussen lagere en hogere inkomens die zich met name
in de grote steden heeft ontwikkeld, loopt over het algemeen ook nog eens
langs etnische lijnen. Ik geef een voorbeeld. In 22 postcodegebieden van de
vier grote steden, waar 42% van onze allochtone bewoners wonen, vertegenwoordigen
zij meer dan de helft van de bewoners. Zo zien we dat het huurbeleid, waar
de huurharmonisatie deel van is, ongewild en onbedoeld de integratie van bewoners
die niet oorspronkelijk uit ons land afkomstig zijn, tot in de tweede en derde
generatie belemmert. Het verzet van allochtone en autochtone bewoners samen,
bewoners in Deventer en van het Kanaaleiland te Utrecht, tegen de gevolgen
van deze segregatie is overigens hoopvol en een teken van emancipatie en van
een sterke wil tot integratie.Voorzitter! De praktijk van de huurharmonisatie was en is tot nu toe een
van de middelen voor de verhuurders om hun bedrijfsresultaat op te trekken.
Dit heeft direct tot gevolg dat mensen met een laag inkomen voor die woningen
niet meer aan de bak komen. Naast sloop, verkoop en huurharmonisatie is de
beperking om huurwoningen van boven de ƒ 750 uit te geven aan huursubsidiegerechtigden,
in het kader van de prestatieafspraken, één van de oorzaken
dat mensen met een laag inkomen voor een steeds beperkter deel van het woningbestand
in aanmerking kunnen komen. De vrijheid van keuze die wordt geroemd in het
populaire Delftse model, bestaat natuurlijk niet voor mensen met een beperkt
inkomen. En 300.000 huishoudens zitten met hun inkomen op of onder de armoedegrens.
Dat zijn de feiten.De SP-fractie vindt daarom, naast de voorgestelde beperking van de huurharmonisatie
zoals die nu in het wetsvoorstel staat, ook een verruiming van de werking
van de huursubsidie noodzakelijk. Het recht op huursubsidie zou moeten worden
verruimd om het mogelijk te maken dat mensen met een laag inkomen ook voor
woningen in aanmerking komen in woonwijken met de wat duurdere huurwoningen,
die nu steeds meer het spiegelbeeld gaan vormen van de achterstandswijken.
Dat kan leiden tot de door velen gewenste differentiatie van de bevolkingssamenstelling
in de woonwijken, waar ook minister Van Boxtel een groot voorstander van is,
teneinde de concentratie van meerdere sociale en maatschappelijke problemen
tegen te gaan. Huurders hebben nu geen vrije keus om een huurcontract wel
of niet te tekenen. De situatie op de huurmarkt is niet te vergelijken met
de supermarkt, waar de klant zou kunnen besluiten naar een andere winkel te
gaan, als deze de koffie voor een 30% lagere prijs verkoopt. Die vrijheid
bestaat niet. Als zodoende deze wijken op termijn hun problematisch karakter
verliezen, zullen ze ook weer, vanwege de betaalbaarheid van de huren, aantrekkelijker
worden voor jonge starters, ongeacht hun afkomst. Er is ons alles aan gelegen
de segregatie, de tweedeling, tegen te gaan en één van de middelen
is – het is maar is deeltje – het beperken van de huurharmonisatie
ineens, die immers tot nu toe het tegenovergestelde stimuleert.Voorzitter! Ik maak nog enkele opmerkingen bij het wetsvoorstel. Allereerst
zouden wij er de voorkeur aan hebben gegeven om ook de maximumpuntprijs te
verlagen. Ik heb begrepen dat het CDA er een groot voorstander van is, en
ook D66 als ik het goed heb begrepen, om iets te doen aan de puntentelling
en de maximaal redelijke huurprijs. Mijn voorstel is dan: laten wij met z'n
drieën daartoe een initiatiefvoorstel indienen. Laten wij er op die manier
voor zorgen, dat de maximaal redelijke huurprijs naar beneden
gaat. Ik weet overigens niet of dat de bedoeling is, maar dat horen we dan
wel. Die maximaal redelijke huurprijs ligt thans op een zodanig niveau, dat
hiervan niet of nauwelijks een remmende werking op de huurverhoging uitgaat.
Het zou echter mooi zijn als dat wel het geval was, gelet op de gegevens waarop
ik zojuist heb gewezen.Voorzitter! Ik heb een vraag aan de indiener: kan hij aangeven hoeveel
woningen in Nederland nog onder de maximale huursubsidiegrens vallen als alle
verhuurders morgen de maximaal toegestane puntprijs vragen? Het is misschien
interessant dit uit te zoeken en hierover de Kamer te informeren. Ik vrees
namelijk, dat minder dan een kwart van de huidige voorraad overblijft. Er
zullen in de zaal niet veel woordvoerders zijn die dit acceptabel zouden vinden.
Denk maar eens aan de gevolgen die dit zou hebben. Daarom heb ik ook de vraag:
waarom heeft de indiener niet gekozen voor verlaging van de puntprijs, zodat
sprake zou zijn van daadwerkelijke bescherming?Mijn tweede opmerking heeft betrekking op de jaarlijkse huurverhoging.
Hierbij is sprake van het verschijnsel van communicerende vaten: als de maximale
huurverhoging wordt verlaagd, zoals recent is gebeurd, zullen naar verwachting
de verhuurders meer gebruik gaan maken van de ruimte van de huurharmonisatie.
De recente verlaging van de maximale huurverhoging was te gering, maar goed,
daarover zullen we het niet meer hebben. Juist omdat de verhuurders bij verlaging
van de maximale huurverhoging meer gebruik gaan maken van de ruimte van de
huurharmonisatie is, mijnheer Van Walsem, het juiste moment aangebroken om
in dit verband een beperkende regel te stellen. Zelfs als dit voorstel is
aangenomen, is in veel gevallen de wettelijke ruimte daarvoor aanwezig. Een
aanzienlijk aantal woningen heeft op basis van de puntentelling nu nog een
huur die ligt onder de 65% van de maximale huur. Om deze reden staan wij positief
tegenover het amendement van mevrouw Van Gent op stuk nr. 9. Zij wil daarmee
dit uitwijkgedrag enigszins aan banden leggen.Voorzitter! Tot slot kom ik te spreken over het werkingsgebied van de
wet. Die beperkt zich nu tot de huurwoningen onder de maximale huurprijs van
de Huursubsidiewet. Ik heb al geconstateerd dat met name particuliere verhuurders
hun huren veelvuldig boven die grens optrekken, juist omdat zij dan geen last
meer hebben van bepaalde artikelen van de Huurprijzenwet.In sommige gemeenten in het westen van het land bestaat een aanzienlijk
deel van de huurwoningen uit de categorie ƒ 1100-plus. Om deze reden
heb ik het amendement op stuk nr. 10 ingediend. Daarmee wordt de werking van
de wet uitgebreid en gaat zij ook gelden voor huurwoningen met een huur tot
125% van de maximale huurprijs van de Huursubsidiewet. Met de uitbreiding
die wij met dit amendement voorstellen zou de segregatie die er nu, helaas,
nog is, aanzienlijk worden tegengegaan.Voorzitter! Hoewel dit wetsvoorstel in enkele opzichten een beetje rommelen
in de marge is, is er sprake van een verbetering ten opzichte van de huidige
situatie, die volstrekt onverdedigbare huurverschillen tussen gelijke woningen
mogelijk maakt. Ik voorspel dat als het wetsvoorstel niet wordt aangenomen,
de verhuurders de bescheiden vooruitgang die is geboekt met de verlaging van
de maximale huurverhoging, waarvoor ook D66 zich druk heeft gemaakt, zullen
vergeten en langs de achterdeur weer iets binnen zullen halen door in nog
ruimere mate de wettelijke mogelijkheden voor huurharmonisaties ineens te
misbruiken.Voorzitter! Wij zullen het initiatiefvoorstel dus steunen. Ik hoop dat
de meerderheid van de Kamer dat ook zal doen. Het voorstel is namelijk niet
rigoureus, niet zeer ingrijpend en het zal de verhuurders ook niet in grote
problemen brengen. Het zal wel een deel van een zeer negatieve ontwikkeling
enigszins beperken. Zelfs die kleine beperking moet het waard zijn om dit
voorstel te steunen en hierbij denk ik dan aan de segregatie. De steun zal
gegeven moeten worden in afwachting van verdergaande stappen. Die zullen zeker
nodig zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Het was ook de GroenLinks-fractie opgevallen dat collega Duivesteijn
het nogal naar zijn zin heeft in vak K. We treffen hem daar regelmatig aan.
Hij is inmiddels vice-voorzitter van zijn eigen fractie en je kunt dus zeggen
dat het carrièrelijntje aardig zichtbaar is. Vandaag dreigt er echter
een dipje in het carrièrelijntje van de heer Duivesteijn te komen.
Die indruk kreeg ik namelijk toen ik de voorgaande sprekers hoorde. Ik zou
dat betreuren.Er is al de neiging tot koehandel: moeten wij het wel op 70% houden, kunnen
wij er geen 80% van maken? Het moet mij van het hart dat ik het jammer vind
dat het idee achter het wetsvoorstel de hemel in wordt geprezen, terwijl het
wetsvoorstel naar de prullenbak wordt verwezen. Het zou beter op een ander
moment in een andere context kunnen worden geregeld. Ik hoop dat het mogelijk
zal blijken te zijn om vandaag goede afspraken te maken over de huurharmonisatie.
Zolang het debat niet is afgelopen, is die hoop er nog. Wil het CDA haar verkiezingsprogramma
uitvoeren, nota bene in de oppositie? Ik zou denken: graag! Bij D66 kan een
fractiebespreking misschien nog tot een ander oordeel leiden.Het probleem van de huurharmonisatie is in onze ogen al jarenlang knellend.
Wij vinden het goed dat collega Duivesteijn met een initiatief is gekomen.
Het is weliswaar niet revolutionair, maar soms moet je met kleine stappen
goede zaken bereiken. Wij zijn positief gestemd over het voorliggende wetsvoorstel.
Wetstechnisch is het van beperkte omvang, maar het kan van groot belang zijn
voor het behoud van de goedkope en betaalbare voorraad.Vanmiddag wachtte ik op het begin van dit debat. Via de draadomroep wordt
tijdens schorsingen steeds opgesomd wat er nog behandeld zal worden. Het wetsvoorstel
werd heel treffend omschreven: dit wetsvoorstel gaat erom om goedkope woningen
te garanderen en de positie van de huursector te versterken. Ik vond dat een
mooie samenvatting van de manier waarop ik het wetsvoorstel interpreteer.
Het valt mij op dat de collega's die tot nu toe aan het woord zijn geweest,
dat onderschrijven. Er wordt echter wat ingewikkeld en af en toe slinks en
afhoudend gezegd dat het beter anders en op een ander moment kan gebeuren.
Als ik dan iets vraag, wordt mij verweten dat ik niet luister of
dat ik het niet heb begrepen. Ik heb het echter heel goed begrepen en ik heb
uitstekend geluisterd. De heer Van Walsem wil het voorstel niet meteen naar
de prullenbak verwijzen, omdat hij dan misschien het verwijt krijgt dat hij
zich niet genoeg inzet voor het op peil houden van de goedkope en betaalbare
woningvoorraad en iets doet aan de positie van huurders. Ook huurders die
naar een andere huurwoning willen, moeten redelijk betaalbaar iets anders
kunnen krijgen. Het is teleurstellend dat met name het CDA en D66 het wetsvoorstel
niet willen steunen. Met name bij D66 kreeg ik een warm gevoel als men het
had over de positie van de huurders. Ik had altijd het idee dat men daar redelijk
goed mee bezig was. Maar ik begin nu te twijfelen en dat vind ik jammer.De heer Van Walsem (D66):Ik ben blij dat u warme gevoelens heeft wanneer u aan D66 denkt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Had!De heer Van Walsem (D66):Dat gaat bij u blijkbaar heel snel. Als de warme gevoelens alleen afhankelijk
zijn van de vraag of wij het wel of niet met u eens zijn, vind ik het een
beetje schamel. Ik kan zonder meer onderschrijven dat wij de huurders een
warm hart toedragen, maar het is overtrokken om te zeggen dat dit wetsvoorstel
de zaligheid voor de huurders is. Daarmee wordt de werkelijkheid absoluut
geweld aan gedaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De zaligheid heb ik het ook niet genoemd. Ik betoog slechts dat de situatie
voor de huurders iets zaliger wordt als dit wetsvoorstel het haalt. Het gaat
om een combinatie van maatregelen waarover wij de afgelopen maanden heftig
met elkaar hebben gediscussieerd. Bij de nota Wonen zullen wij elkaar ook
nog tegenkomen. Dit kleine beetje zaligheid kunnen wij nu toevoegen. Ik vind
het een gemiste kans dat de heer Van Walsem dat niet wil doen.In de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag
kwam duidelijk naar voren dat de relatief goedkope woningen in hoog tempo
van de markt verdwijnen. Daarvoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen.
De eerste grote hoofdschuldige is in onze ogen toch de reguliere huurverhoging.
De heer Van der Staaij zei net dat het bij de sessie van dit jaar voor het
eerst net onder het inflatieniveau is gezakt, maar het gaat natuurlijk wel
steeds om gemiddelden. Het gaat ook om een groot aantal jaren waarin de huurverhogingen
zich hebben opgestapeld, waardoor je nu toch een enorme stijging ziet. Dat
moet je in zijn totale verband bekijken.Een andere boosdoener voor het verlies van goedkope huurwoningen is volgens
ons inderdaad de zogenaamde harmonisatie ineens. In een periode waarin ondanks
het instrument van de huursubsidie de woonlastenquote voor huurders stijgt,
is de uitwijkmogelijkheid van de harmonisatie achterhaald en onwenselijk.Ook de sloop van veel betaalbare huurwoningen en de verkoop van de voorraad,
ook in de categorie met een huur van ƒ 600 tot ƒ 800 per maand
waarover ik het net met de heer Biesheuvel had, zijn een oorzaak. Toen het
ging over de individuele koopsubsidie, hebben wij het erg betreurd dat de
heer Duivesteijn wat minder bezorgd was over het behoud van de woningvoorraad.
Hij wilde namelijk geen "geen enkele"-constructies. Ik ben erg blij als mensen
in deze Kamer initiatieven vertonen, maar dan moet je ook consistent in het
denken blijven. Ik vraag de heer Duivesteijn dan ook om op te letten. Kan
zijn stellingname bij de individuele koopsubsidie niet tot gevolg hebben dat
je op de langere termijn onvoldoende betaalbare woningen voor lagere-inkomensgroepen
beschikbaar houdt?Dan kom ik op de huidige systematiek. Voordat ik enkele vragen stel over
het voorliggende wetsvoorstel, wil ik een tweetal algemene opmerkingen maken
over de Huurprijzenwet woonruimte. In de eerste plaats zeg ik iets over de
eufemistische term "maximaal redelijke huur". Mede naar aanleiding van veel
signalen uit het land weet ik dat voor veel huishoudens "maximaal redelijk"
helemaal niet zo redelijk is. Wij zien dat ook terug in de woonlastenstatistieken.
Het is maar een heel relatief begrip. Collega Van 't Riet heeft hierover bij
de debatten over het huurprijsbeleid reeds enkele opmerkingen gemaakt. Het
huidige woningwaarderingssysteem, uitgewerkt in het besluit huurprijzen woonruimte,
moet op de schop. Het is toch bijvoorbeeld van de gekke dat basale voorzieningen
als fatsoenlijk daglicht of de aanwezigheid van een douche tot extra punten
en dus tot een hogere huur leiden. Wij zouden het veel beter vinden als bijvoorbeeld
duurzaamheidsaspecten daarin worden meegenomen. Ik zal er nu niet al te diep
op ingaan. Wij zullen er bij de nota Wonen uitgebreid over doordiscussiëren.
Dan zullen wij ook moeten bekijken of wij het puntensysteem niet op een andere
manier willen inkleden. Nu wil ik hier graag een korte reactie van de indiener
op vernemen; wellicht kan de staatssecretaris hier ook op ingaan.De tweede opmerking betreft de financiële positie van verhurend Nederland.
Terecht merkt de indiener in de nota naar aanleiding van het verslag op dat
wij ons hierover in ieder geval geen zorgen hoeven te maken. Welk normaal
bedrijf kan bijvoorbeeld producten die voor pakweg ƒ 30.000 in de boeken
staan, voor het tienvoudige op de markt aanbieden. In het huurprijsbeleid
is verhuurders de ruimte gegund om een redelijk marktconform beleid te voeren.
Ter bestrijding van uitwassen – misschien is dat in mindere mate het
geval bij corporaties – is de Harmonisatiewet een effectief instrument.
Voor een deel van de huurders kan harmonisatie worden gecompenseerd via de
huursubsidie. Maar behalve dat een groot deel van de huurders door zijn inkomen
niet eens in aanmerking komt voor een geharmoniseerde woning, zitten wij als
rijksoverheid in verband met de zogenaamde prestatieafspraken de (particuliere)
verhuurders in plaats van de huurders te subsidiëren. Dit is in onze
ogen niet nodig en ook niet wenselijk. De wetgever moet deze subsidiestroom
niet mogelijk willen maken. Daarop krijg ik graag een reactie.Voorzitter! De indieners hebben gemeend de ruimte van harmonisatie ineens
te beperken tot 70% van de maximaal redelijke huur. Dit wordt verdedigd met
het argument dat de gemiddelde huurwoning op 65% van de maximaal redelijke
huur zit. In de schriftelijke ronde is door de fractie van GroenLinks expliciet
gevraagd naar het waarom van deze grens, in plaats van een beperking op basis
van de huur van de vorige bewoner. Helaas hebben wij hierop geen antwoord
gekregen. Het mooie van de huidige woningvoorraad is namelijk
dat er ook nog een hoewel slinkend aantal woningen is dat ver onder de maximale
huurprijs zit. Dat is in onze ogen helemaal niet verkeerd. Het is goed voor
de huisvesting van de doelgroep, maar ook goed voor mensen die net buiten
de huursubsidie vallen en dankzij het bestaan van de relatief goedkope woningvoorraad
in een fatsoenlijk huis kunnen wonen. Juist vanwege het belang van behoud
van een betaalbare woningvoorraad – niet te verwarren met betaalbaar
uit de huursubsidie – zou het zo jammer zijn als woningen die nu bijvoorbeeld
op 50 of 55% van maximaal redelijk zitten, door harmonisatie ineens niet meer
beschikbaar zijn. Als je deze harmonisatie ineens aanpakt – de indiener
doet dat – dient dit ook te gebeuren met respect voor de betaalbare
woningen. Een demping van de harmonisatie op basis van de bestaande oude huur
is dan in onze ogen logischer dan op basis van een achterhaald en bureaucratisch
puntensysteem. In het door mij ingediende amendement op stuk nr. 9 heb ik
gekozen voor een harmonisatie die de oude huur met niet meer dan 10% mag overschrijden.
In mijn ogen is dat een aanvullend instrument om de door ons allen zo gewenste
betaalbare voorraad niet te verkwanselen en te beschermen. Dit sluit ook heel
goed aan bij artikel 17a, lid 1, van het wetsvoorstel, waar aan de nieuwe
huurder een schriftelijke opgave moet worden gegeven van de samenstelling
van de vorige huur. Ik vraag hierop een reactie van de indiener. Wij willen
een extra dempende werking, een soort tussenstap inbouwen, plus een vertraging
om een te hoge huurverhoging te voorkomen.De voorliggende wet hangt al zo'n twee jaar boven de markt. Ik kan mij
zo voorstellen dat veel verhuurders in deze periode gebruik hebben gemaakt
van het harmonisatie-instrument om de inwerkingtreding voor te zijn. Heeft
de indiener inzicht in cijfers hieromtrent voor de jaren 1998 en 1999? Is
de indiener het met de fractie van GroenLinks eens, dat de voorliggende wet
slechts een tijdelijk karakter zou moeten dragen? Heeft hij, net als wij,
een voorkeur voor uitwerking en juridische onderbouwing van gemeentelijke
prestatieafspraken en, zo ja, is hij bereid zich hiervoor bij de behandeling
van de nota Wonen hard te maken? De fractie van GroenLinks is er met de indiener
van overtuigd, dat met het voorliggende wetsvoorstel het bruteringakkoord
geen geweld wordt aangedaan. Corporaties hebben de "buit" al lang geleden
binnengehaald. Wat is de mening van de staatssecretaris op dit punt? Hoe zit
het nu eigenlijk met die "buit", en met de verevening?Het wetsvoorstel kan in principe op de steun van de fractie van GroenLinks
rekenen, maar ons amendement op stuk nr. 9 is voor ons wel heel belangrijk.
Ik zal toch nog even het debat vanavond afwachten om te zien welke handeltjes
er nog gedreven worden en welke compromissen er gezocht worden. Als dat duidelijk
is, zal ik een definitieve afweging maken van wat ik zal doen met dit op zich
goede wetsvoorstel. Wij zouden het toch heel erg betreuren als dit wetsvoorstel
zou verslappen en verslechteren in vergelijking met de aanvankelijke bedoeling.
Het ziet er op dit moment somber uit, maar de wedstrijd is nog niet verloren
voordat ze is uitgespeeld.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Namens mijn fractie zou ik het voorliggende voorstel vanuit
een wat principieel standpunt willen bezien. Wij hebben heel bewust de financiële
verzelfstandiging van de sector gewild. Ik ben nog steeds blij dat ook de
indiener dat heeft gesteund. Helaas moest ik nadien merken dat dit gerecht
door hem wel met lange tanden moest worden gegeten. Wij hebben dus al vele
momenten in de afgelopen jaren gehad dat hij er achteraf toch wat spijt van
had, maar wij hebben het gedaan en ik ben van mening dat wanneer je A zegt,
je ook B moet zeggen. Wij kennen een sterke regulering van de huurprijs in
Nederland. Mijn fractie heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat er
wellicht hier en daar wat te sterk is gereguleerd. Bijvoorbeeld het woningwaarderingssysteem
willen wij ook graag veranderen, zij het dat wij niet zoveel kritiek hebben
op het toegestane huurniveau. Onze kritiek is er veel meer op gericht dat
die waarde soms onnauwkeurig en onredelijk wordt vastgesteld.De indiener komt niet met een voorstel voor een ander puntensysteem. Wel
zegt hij dat waar vandaag geldt 100% maximaal redelijk, dit morgen voor 70%
het geval zou moeten zijn. Derhalve is dan 70% maximaal redelijk en dat vindt
de VVD-fractie onredelijk. Los daarvan is het een verkrachting van de Nederlandse
taal, hetgeen ook niet goed is opgelost in de toelichting. Met genoegen heb
ik dan ook het commentaar van de Raad van State gelezen, waarin ook op dit
probleem wordt gewezen. Het leidt namelijk tot ongelijke behandeling. De teruggang
van 100% naar 70% geldt namelijk niet voor alle woningen, maar is selectief.
Bovendien doet deze verhogingsmogelijkheid zich alleen maar voor bij het leegkomen
van de woning. En dat gebeurt op vrij bescheiden schaal, misschien af en toe
wel te bescheiden. Wij zouden graag een wat grotere doorstroming willen. Alleen
in dat geval is die extra verhoging dus mogelijk. Wij zijn er heel erg voor
dat die mogelijkheid blijft bestaan, omdat wij de huren meer marktconform
willen vaststellen. Degenen die het dan niet kunnen betalen, kunnen via de
huursubsidie financieel geholpen worden.Waar wij praten over corporaties, beleggers en grote particuliere verhuurders
wordt veelal de groep van kleine particuliere verhuurders over het hoofd gezien.
Vaak wordt dan door velen in deze Kamer gezegd dat laatstgenoemde groep veelal
bestaat uit malafide mannen en vrouwen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat zijn uw woorden!De heer Hofstra (VVD):Er zijn wel degelijk situaties waarin bijvoorbeeld een beperkt aantal
woningen vanwege een erfenis in familiebezit blijven en als zodanig verhuurd
worden. Voor die eigenaren is het vaak economische noodzaak om dit soort huurverhogingen
toe te passen, omdat ze het anders gewoon niet rond krijgen.Dan de praktische kant. Naar mijn smaak is het effect van deze harmonisatie
ineens zeer beperkt. Wellicht dat de staatssecretaris in staat is straks hierover
nog wat getallen te noemen. Als ik naar de cijfers kijk, is er een sterk dalende
tendens waar het gaat om de hoogte van die verhoging. Gelet op de huursubsidie
voor mensen met lage inkomens verandert er in veel gevallen niet veel. Ook
kijkend naar het aantal woningen in de categorie goedkoop
en betaalbaar, is mijn stelling dat de kernvoorraad niet daalt maar gelijk
blijft of zelfs groeit, terwijl de doelgroep ook een neiging tot dalen vertoont.
Dus de stelling dat wij dit moeten doen omdat anders onze goedkope woningvoorraad
gaandeweg zal verdwijnen, lijkt mij onjuist. Om die reden voelen wij er niet
voor om de zaak op deze manier aan te pakken.Voorzitter! Dan is er nog een kleinigheid waar ik op wil wijzen. Als die
extra huurverhoging door de harmonisatie ineens niet meer kan worden verhaald
door de verhuurder, wordt het uiteraard betaald door de andere huurders. Die
krijgen dan een kleine extra verhoging. In de grote steden zijn er naar onze
smaak nog heel veel woningen – collega Van Gent vond dat positief; ik
ben daar minder positief over – die verhuurd worden voor een kunstmatig
laag gehouden huur. Ook dat leidt tot ongelijke behandeling en een vreemde
verdeling van kosten. Naar mijn mening moet het in die gevallen mogelijk zijn
om dat meer op de marktsituatie af te stemmen.Dit wetsvoorstel is in 1997 ingediend. Het is dus al een hele tijd onderweg.
Vlak na de indiening kwam er een nieuw kabinet met een nieuw regeerakkoord.
Daar stond een uitvoerig verhaal over het wonen in. Men had het voornemen,
met toestemming van de indiener, om tot de nota Wonen te komen en tot nieuwe
voorstellen op allerlei punten. Daar willen wij graag aan meewerken en daarom
hebben wij ons van het begin af aan afgevraagd waarom dit onderdeel apart
behandeld wordt. Wij zien het liever in het totaalbeeld. Dan hangt het niet
alleen met de nota Wonen samen, maar vooral ook met het nieuwe huurbeleid.
Het apart behandelen maakt de zaak te ingewikkeld en wij voelen dan ook niet
voor een dergelijk ad-hocbesluit.Afsluitend moet ik concluderen dat het probleem waar het hier om gaat
slechts beperkt voorkomt en heel snel afneemt. Wij moeten principieel vasthouden
aan de mogelijkheid van huurharmonisatie. Er is dus geen ingrijpende maatregel
nodig en ook niet gewenst. Wanneer de staatssecretaris bij de uitwerking van
de nota Wonen op punten stuit die zouden kunnen leiden tot enige bijstelling
van deze systematiek, dan willen wij daar positief naar kijken, maar dan in
het kader van een herziening van het totale stelsel. Wij wachten voorstellen
daarover graag af. De VVD-fractie zal dus niet met deze wet kunnen instemmen.De vergadering wordt van 18.45 uur tot 20.15 uur geschorst.De voorzitter:Wij zijn toe aan het antwoord in eerste termijn. Het woord is aan de initiatiefnemer.De heer Duivesteijn (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Allereerst dank ik de leden van deze Kamer die
hun waardering hebben uitgesproken voor het feit dat ondergetekende een initiatiefvoorstel
heeft geschreven. Heel veel complimenten voor de leden die aan het begin van
het debat niet echt de indruk maakten al open te staan voor een goede argumentatie.
Naar aanleiding van het debat komen zij wellicht tot een bijstelling van hun
voorlopige opstelling. Daarom waardeer ik het dat de heer Van Middelkoop en
de heer Van der Staaij een aantal vragen hebben gesteld aan de initiatiefnemer
over de systematiek. Zij hebben te kennen gegeven dat zij bereid zijn de argumenten
van ondergetekende op z'n minst op zich te laten inwerken. Ik start dit debat
dan ook met de overtuiging dat wij een open, frank en vrij debat hebben, waarin
wij elkaars argumenten kunnen wegen en waarbij wij van tevoren nog niet hebben
bepaald wat het eindoordeel zal zijn.Verder bedank ik de staatssecretaris. Ik zag net negen medewerkers zitten
voor de beantwoording. Ik heb met veel waardering gebruikgemaakt van deze
medewerkers om te zorgen dat er ook in technisch opzicht een verantwoord voorstel
ligt. Ik ben blij dat dit mogelijk was.Het voorstel raakt aan een ongelofelijk principieel onderwerp. Het gaat
niet om een soort gelegenheidskwestie of een detail dat uit een wet wordt
gehaald. Integendeel. Het heeft alles te maken met de afspraken die wij hebben
gemaakt, met de intenties van de nota-Heerma en met het volkshuisvestingsbeleid
dat wij willen voeren.Ik wil direct ingaan op de kern van de zaak. Waarom moeten wij komen tot
een zekere beheersing van het huurprijzenbeleid door de rijksoverheid? Ik
ga niet zover dat ik voortdurend bezig ben met benzineprijzen en rekeningrijden,
maar het is wel een groot goed dat wij in dit land nog een aantal woningen
hebben die betaalbaar zijn. Die betaalbaarheid neemt in een ongelofelijk hoog
tempo af. Daarvoor zijn wij in deze Kamer verantwoordelijk. Dit volkshuisvestingsstelsel
is geïntroduceerd bij de nota-Heerma, waarmee ik niet wil zeggen dat
de Partij van de Arbeid niet medeverantwoordelijk is voor de totstandkoming
ervan. Ik zal er als initiatiefnemer ook niet van weglopen, maar ik vind wel
dat het onze verantwoordelijkheid is om te bekijken of het beleid dat wij
toen hebben geformuleerd, de gewenste effecten heeft gehad en of er wellicht
onbedoelde effecten zijn geweest.In de tijd waarin de discussie over het huurprijsbeleid plaatsvond, waren
er extreem lage huren in Nederland. Er was geen land in Europa te vinden dat
zulke lage huren kende. Die situatie is echter in nog geen tien jaar tijd
volledig veranderd, zodat Nederland op dit moment behoort tot een van de duurste
huurlanden die er zijn. Voor een deel is dat redelijk en dus te verdedigen.
Er zijn immers heel wat mensen die best meer huur kunnen betalen. Heel wat
mensen bewonen een betrekkelijk goedkope woning. Het is redelijk dat zij een
groter deel van hun inkomen aan huur opbrengen. Waarom niet? Dat is geen enkel
probleem.Als wij echter tegelijkertijd kijken naar wat de liberalisering, de vrijmaking,
van de huurprijzenmarkt heeft opgeleverd, dan is te zien dat in de jaren 1998
en 1999 deze tendens zich heeft doorgezet. In 1998 zat nog maar 5,3% van de
huurwoningen in de goedkope woningvoorraad onder de ƒ 400. Ik heb niet
de meest recente cijfers. Die kan de staatssecretaris ongetwijfeld geven.
Thans is dat percentage onder de 5 gekomen. Dat wil zeggen dat van de 1,2
miljoen huishoudens waar mijnheer Biesheuvel zich net zo'n zorgen over maakte,
die afhankelijk zijn van een betaalbare huur, de meesten per definitie zijn
aangewezen op huursubsidie. Iemand met een laag inkomen die niet afhankelijk
is van huursubsidie, is niet meer in staat om een woning te vinden beneden
de grens van ƒ 400. Sterker nog, in 1990 had 5,5% van de huurwoningen
een huur boven de ƒ 700. In 1998 zat maar liefst 42% boven
de ƒ 700. De allerlaatste cijfers heb ik niet. Ik ben er echter van
overtuigd dat het percentage zeker boven de 45 uit is gekomen. Misschien is
het zelfs meer.Dit alles is beleid dat de Kamer mogelijk heeft gemaakt. Naar mijn stellige
overtuiging was het echter nooit de bedoeling van de Kamer om van "extreem
goedkoop" te gaan naar een situatie waarin Nederland een van de duurste huurlanden
is. Dat houdt tevens een bewuste poging in om de huursector onaantrekkelijk
te maken voor de middengroepen. Mevrouw Van Gent heeft daarin gelijk. Ik heb
begrepen dat het CDA hier ook problemen mee zou hebben. Een en ander houdt
echter in het onaantrekkelijk maken van de huursector voor grote delen van
de Nederlandse samenleving.De voorzitter:Ik deel u mede, dat de heer Poppe mij heeft gevraagd hem te verontschuldigen
voor zijn afwezigheid. Hij heeft vanmiddag plotseling het droevige bericht
ontvangen dat zijn schoonvader is overleden.De heer Hofstra (VVD):Ik vind dat de initiatiefnemer zich een beetje kwetsbaar maakt met deze
redenering. Ik weiger namelijk te geloven dat Nederland, internationaal gezien,
een duur huurland zou zijn. Daarnaast heb ik in mijn bijdrage duidelijk proberen
te maken dat de goedkope voorraad niet slinkt, maar groeit. De termen goedkoop
en betaalbaar zijn overigens inwisselbaar vanwege onze huursubsidie. Die is,
zoals men weet, de beste ter wereld. Een en ander is belangrijk. Dit vormt
immers de basis van de hele redenering.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik mag u wel vertellen dat de huursubsidie niet is gegroeid dankzij de
VVD. Die toont zich in het algemeen namelijk een fervent tegenstander van
verhoging van de huursubsidie. Ik stel echter prijs op de waarderende woorden
van de heer Hofstra over de groei. Een van de oorzaken van die groei is echter
heel duidelijk, namelijk de groei van de huren. De huren groeien door de jaarlijkse
huurverhoging. In dat verband complimenteer ik de staatssecretaris met het
doorzetten van de tendens naar een inflatievolgend huurbeleid. Ook mede door
de huurharmonisatie is er echter een forse verhoging te zien. Ik voorspel
dat het huidige huurbeleid, de vrijheid die er thans bestaat, een veel groter
beslag op de huursubsidie zal betekenen. Ik heb dat ook becijferd in mijn
voorstellen. Heel veel verhuurders zullen in toenemende mate gebruikmaken
van de huurharmonisatie. Dat is ook logisch. Als men het niet meer kan halen
uit een individuele verhoging per woning, zal men dat willen compenseren.
Regeren is vooruitzien, en men mag verwachten dat zeker een aantal verhuurders
die in een heel schaarse markt zitten, de neiging zullen hebben om naar dit
instrument te grijpen. Gelukkig is dat nu nog niet het geval.De internationale situatie ligt vrij eenvoudig. Duitsland, Denemarken
en Nederland staan aan de top van Europa. Ik weet niet wat de rest doet. Ik
weet niet hoe het in Japan is, maar in Europa behoren wij in ieder geval tot
de top 3 en ik denk dat Nederland een goede kans heeft om Europees kampioen
te worden.De heer Hofstra (VVD):Van onze internationale positie ben ik nog niet zo overtuigd, maar hoe
het daarmee precies zit, kunnen we eventueel opzoeken. U zult zich goed kunnen
herinneren dat de VVD met een zeker enthousiasme heeft meegeholpen aan de
nieuwe Huursubsidiewet. In het verleden hebben wij bewust de keuze gemaakt
voor subjectsubsidies in plaats van objectsubsidies. Als u over ƒ 400
praat, dan werkt u volgens mij met vooroorlogse grenzen. Door de huursubsidie
is er geen verschil meer; vandaar dat ik vind dat goedkoop en betaalbaar bij
elkaar moeten worden opgeteld. Dan blijft mijn stelling dat de kernvoorraad
groeit, zeker in verhouding tot het aantal mensen dat deze woningen nodig
heeft.De heer Duivesteijn (PvdA):Vooroorlogse grenzen? Van de staatssecretaris verneem ik dat de normhuur
van de individuele huursubsidie op dit moment ongeveer ƒ 350 is, dus
duidelijk minder dan ƒ 400. Wij vinden ƒ 350 kennelijk een verantwoord
bedrag om mensen zelf te laten betalen. Dat heeft niets te maken met vooroorlogse
grenzen, maar wel met wat mensen reëel zouden moeten betalen. Natuurlijk
erkennen wij dat de kostprijs van de woning hoger kan zijn; de exploitatie
zou duurder kunnen zijn, dus wij accepteren dat de staat inmiddels zo'n 3
mld. bijbetaalt. Wij mogen echter verwachten dat er door het vrije huurbeleid
alleen sprake zal zijn van huurstijgingen. Slechts in een klein deel van het
land zullen, in beperkte mate, de huren lager worden: zelfs in Delfzijl niet,
waar sprake is van substantiële leegstand. Dat is ook logisch, omdat
de staat compenseert. De heer Biesheuvel doet de rekening aan de staat toekomen.
Volkshuisvestingdeskundigen als de heer Priemus maken zich zorgen over een
zodanig extreme stijging van de huursubsidie, dat verschillende partijen zullen
aangeven dat het systeem zichzelf zal opblazen. Nu zie ik al dat verschillende
partijen – wellicht ook de partij van de heer Biesheuvel – zich
zorgen maken over de groei van het huursubsidiebudget, terwijl zij dat zelf
uitlokken. Het sympathieke van de maatregel die ik voorstel is niet dat de
huurprijzen worden bevroren. Neen, inflatievolgend huurbeleid, of sterker
nog, de maximale huurverhoging kan met goede argumenten jaarlijks worden doorgevoerd.
Daarvan zou ik geen voorstander zijn, maar de heer Biesheuvel maakt dat wel
mogelijk. Het enige wat ik voorstel, is dat de sprong die wordt gemaakt als
de woning leeg komt te staan, wordt beperkt tot 70%.De heer Biesheuvel (CDA):Het is mij natuurlijk niet ontgaan dat uw voorstel dit laatste behelst.
Maar u begint uw algemene politieke beschouwingen over het huurbeleid met
een tirade over wat u "liberalisering" noemt; ik noem het "verzelfstandiging".
U maakt mij niet wijs dat de PvdA-fractie een dergelijke ontwikkeling niet
had voorzien.Verder verwijt u de CDA-fractie dat zij de rekening doorschuift naar de
staat. Stel dat de huren zouden worden bevroren op ƒ 358: waar zouden
de kosten dan terechtkomen?De heer Duivesteijn (PvdA):Zoiets heeft niemand serieus voorgesteld. Stel dat wij alles gratis weggeven:
wie komt dan voor de kosten te staan?De heer Biesheuvel (CDA):Zo gemakkelijk komt u niet van mij af. U maakt verwijten aan het adres
van degene die consequent de gevolgen van de verzelfstandiging heeft beredeneerd
en wel degelijk heeft willen ingrijpen in excessen. Het is merkwaardig
dat u de discussie steeds ontloopt. Ook de PvdA had kunnen weten wat de gevolgen
van de verzelfstandiging waren. U zegt dat wij de rekening naar de staat doorschuiven,
maar wat had u dan gewild en waar waren de kosten in dat geval terechtgekomen?De heer Duivesteijn (PvdA):Het is heel eenvoudig. Wij hebben het over de huurharmonisatie.De heer Biesheuvel (CDA):Dat is een discussietechniek die ik niet accepteer. U begon met een algemene
politieke beschouwing over het huurbeleid. Dan wil ik niet dat u het verengt
tot de huurharmonisatie. Daar komen wij zo op. Het gaat om uw algemene stelling:
waar komen de kosten terecht als de huren waren vastgesteld op ƒ 350?De heer Duivesteijn (PvdA):De PvdA-fractie is altijd voorstander geweest in grote lijnen van de nota-Heerma.
Daarin staat dat wij moeten streven naar kostendekkende huren. Dat is heel
wat anders dan de markthuur en de vraaghuur. Op dit moment kijken wij niet
meer naar de kosten, maar naar de marktsituatie. Er staan genoeg mensen klaar
om bijvoorbeeld in Amsterdam te gaan wonen of ergens in de binnenstad van
Den Haag, die overigens erg aantrekkelijk is geworden, zoals u weet. Men is
bereid om daar veel geld voor te betalen. De heer Hofstra kan het weten, want
hij woont tegenover een heel mooi wit gebouw. Men wil daar rustig ƒ
1000 à ƒ 1500 per maand voor betalen, terwijl die woningen vroeger
nog geen ƒ 300 of ƒ 400 opbrachten. Je kunt positief zijn over
het feit dat de stad weer aantrekkelijk is geworden, maar Heerma heeft het
nooit nagestreefd en de PvdA heeft er ook nooit mee ingestemd. Bovendien is
het verstandig om, als je die ontwikkeling ziet, te interveniëren. Regeren
is vooruitzien. Wij praten maar over een beperkte mate van bescherming. Eigenlijk
is het een meer geleide huurprijsontwikkeling als er sprake is van woningen
die leegkomen, want wij hebben het niet over bewoonde woningen. Je mag verwachten
dat het CDA bereid is die gedachte serieus te nemen, maar wat het CDA op dit
moment doet, vind ik een schijnmanoeuvre. Men wil het puntenstelsel in totaliteit
bekijken en verwijt vervolgens de staatssecretaris impliciet – en misschien
wel expliciet – dat die vraag in 1998 gesteld is. Het is bekend dat
wij met een integrale herziening van het huurprijsbeleid enige jaren bezig
zijn. De ontwikkelingen die nu plaatsvinden, zullen naar mijn overtuiging
straks heftiger plaatsvinden en het CDA neemt daar de verantwoordelijkheid
voor. Het laat in feite de markt zijn gang gaan. Het effect zal zijn dat veel
particuliere huurders – in het betoog van de heer Biesheuvel komt de
particuliere huurder niet aan bod – mee zullen maken dat op het moment
dat een woning leegkomt de huur wordt opgetrokken met ƒ 200, ƒ
300 of ƒ 400, waardoor op heel goede plekken in de stad goede, goedkope
woningen verdwijnen. Op die manier wordt meegewerkt aan een stukje tweedeling.De heer Biesheuvel (CDA):U geeft voorbeelden van aantrekkelijke delen van Den Haag. Daar heeft
u in een vorige functie aan bijgedragen. Hulde daarvoor. De vraag is of een
huursegment met prijzen van ƒ 1500 een huursegment is waarover wij
het vanavond hebben. Ik denk niet dat u dit moet vermengen met de discussie
over relatief lage en betaalbare huren. Overigens wil ik wel eens horen welke
definitie u daarbij hanteert. Ik heb wel eens begrepen dat wij tot nu toe
denken aan huren van ƒ 600 tot ƒ 800 als goedkoop en boven ƒ
800 als relatief betaalbaar.Een tweede punt is dit. De huurharmonisatie vormt een onderdeel van de
discussie. Dat realiseer ik mij heel goed. Ik vind echter niet dat u uw algemene
betoog alleen mag ophangen aan de huurharmonisatie. Als wij het sec over de
huurharmonisatie hebben, wil ik u vragen wat in 1999 het percentage was van
de bijdrage van de huurharmonisatie aan de totale huurlasten. Ik zeg dat het
12% was. Dat zal in een individueel geval best eens hebben kunnen uitkomen
op ƒ 200, maar de vraag is of het daarbij gaat om hetzelfde segment
als waarover u en ik ons zorgen maken. Dat vind ik het bezwaar van de wijze
waarop u discussieert met de Kamer.De heer Duivesteijn (PvdA):Het is heel eenvoudig. Laat ik een voorbeeld geven, de Jordaan in Amsterdam.
Daar zijn huizen neergezet met huren – stadsver- nieuwingshuren noemde
men die – van ƒ 325. Die huizen doen nu ƒ 1200; het waren
woningwetwoningen. Een deel van deze woningen – corporatiewoningen,
maar ook particuliere woningen – zijn nu zelfs geliberaliseerd, gewoon
omdat de Jordaan aantrekkelijk is. Dit betekent dat delen van de stad die
tien, vijftien jaar geleden nog onaantrekkelijk waren, steeds minder mensen
uit de lagere-inkomensgroepen huisvesten. Sterker nog, je komt er geen zwarte
school tegen. Wat vroeger een arbeiderswijk was waar velen niet wilden wonen,
is blijkbaar mede door de revitalisering en het huurprijzenbeleid voor de
markt buitengewoon aantrekkelijk geworden.Voorzitter! Nu geldt dat particulieren hierin sowieso hun eigen gang gaan;
die kun je met prestatieafspraken niet binden, dat is gewoon een keihard gegeven.
Daarom vind ik het zo jammer dat in het betoog van de heer Biesheuvel de hele
particuliere huursector niet aan bod komt, want daar gaat het primair om.
De sociale huursector is nog het meest bescheiden bij het toepassen van huurharmonisatie.
Hier en daar zie je wat excessen en veroorlooft men zich steeds meer vrijheid,
maar de sociale huursector is in dit opzicht bescheiden. Er zijn volgens de
DG volkshuisvesting slechts dertien definities van prestatieafspraken en in
de meeste streeft men naar 70 of 80% van de maximale huurprijs. De situatie
in de sociale huursector gaat dus in de richting van de intentie van het wetsvoorstel;
het enige wat ik op dit punt voorstel, is een ijkpunt. Ik ben het wat dit
betreft niet eens met mevrouw Van Gent, ik vind het heel redelijk om te streven
naar 70% van de maximale redelijke huur, in navolging van de kostprijshuur
van staatssecretaris Heerma. Ik vind het een gezonde grens. Daar betaalt de
staat dan aan mee en vervolgens ga je dan met kleine stapjes na of er inflatievolgend
huurbeleid nodig is of dat er iets meer gedifferentieerd zou moeten worden,
afhankelijk van de situatie. Ik vind dit heel redelijk. Je kunt erover stoeien
of je de systematiek zou moeten veranderen, zoals mevrouw Van Gent in haar
amendement voorstelt, maar ik mag toch minimaal van de CDA-fractie verwachten
dat zij deze sociale opgave, deze verantwoordelijkheid serieus neemt en dat
zij zich niet met een brij van woorden verschuilt achter het
gegeven dat de staatssecretaris nog niet voor een integrale herziening gezorgd
heeft. De heer Biesheuvel weet dat het zeker drie, vier jaar duurt voordat
zo'n herziening door de Kamer behandeld is en toegepast kan worden. Zijn fractie
zou dus toestaan dat hoofdzakelijk particuliere verhuurders, maar wellicht
ook al te commerciële sociale verhuurders gedurende al die jaren een
deel van de woningvoorraad ontoegankelijk maken voor lagere inkomens en dat
de staat het moet betalen voorzover die woningen voor die groep toegankelijk
blijven.De heer Biesheuvel (CDA):U mag mij aanspreken op dat sociale aspect en u weet dat u daarmee bij
mij een gevoelige snaar raakt. Maar dan moet u ook kunnen aangeven in hoeverre
de huurharmonisatie veroorzaakt heeft wat u steeds betoogt. Nogmaals, ik vind
dat u allerlei huursegmenten door elkaar haalt.De heer Duivesteijn (PvdA):Het is heel eenvoudig, ik kan bij wijze van spreken op verschillende plekken
in het land de huisnummers noemen.De heer Biesheuvel (CDA):Maar ga nu eens in op mijn stelling dat in 1999 de component huurharmonisatie
12% bedroeg. Ik ben net als de heer Hofstra erg benieuwd wat de jongste cijfers
op dat gebied zijn, maar dat zullen wij zo dadelijk wel van de staatssecretaris
horen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ja, maar dat is dan weer het gekke. Het gaat in het leven niet om procenten,
gemiddelden of algemene gegevens; het gaat om individuele gegevens. Het heette
vroeger ook individuele huursubsidie. Een huurprijs wordt individueel betaald.
Dan haal ik de heer Poppe aan, die een magnifiek citaat had. Het ging om de
huurdersvereniging Koningin Julianaflat; op zichzelf zou een vereniging niet
zo'n naam mogen hebben, maar dat soort dingen gebeurt. Het citaat luidt: "Ook
in onze flat wordt de oude regeling toegepast, waardoor er in de flat enorme
verschillen zijn in huur, welke kunnen oplopen tot honderden guldens. Vooral
de starters onder de Nederlandse bevolking hebben hier veel last van". Dat
gaat om een flat, gebouwd in de sociale sector in de Woningwet, dan wel in
de premiesector, met enorme verschillen van honderden guldens. Dat komen wij
tegen. Het is heel eenvoudig. Ik kan in Amsterdam een aantal woningen aanwijzen;
voor de ene woning wordt ƒ 1000 betaald, voor de woning daarboven ƒ
325 en voor de woning daarnaast ƒ 800. Het zijn allemaal identieke
woningen. Ik wil het feit dat er verschillen zijn niet dramatiseren, maar
de huurharmonisatie is de oorzaak van die extreme verschillen. Daar zit geen
geleidelijkheid in. Je ziet dat sommige woningen "wegvluchten". Als referentie
heb ik een paar Amsterdamse wijken waar hoofdzakelijk allochtonen wonen. Het
is de tragiek van het tegenwoordige huurbeleid dat die mensen niet meer komen
protesteren. Denkt u dat die mensen massaal hier komen? Welnee, die zijn heel
bescheiden. Zij zijn niet of nauwelijks in staat om zich te organiseren. Er
komt wel een aantal brieven van huurdersorganisaties binnen, maar vroeger,
in de jaren zeventig, zou het nooit geaccepteerd worden dat er zulke grote
verschillen bestaan. Ik vind het jammer dat wij hier met elkaar praten zonder
dat er ook maar een huurder op de tribune te vinden is. Het is een onderwerp
geworden dat wij met elkaar kunnen afdoen. Wij worden er politiek niet meer
op afgestraft. Wij worden daar politiek niet meer op aangesproken. Hoe kunt
u, mijnheer Biesheuvel, verdedigen dat u wel 15% van het inkomen wilt besteden
aan huur en dat u vervolgens toestaat dat er een geweldige stijging is bij
individuele woningen als gevolg van de huurharmonisatie? Dan zou u minimaal
de incidentele verbeteringen in deze wet moeten accepteren.De heer Biesheuvel (CDA):Dit is me een discussietechniek!De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is geen discussietechniek; dat is gewoon de waarheid.De heer Biesheuvel (CDA):Als u deze avond wilt gebruiken om samen met mij het normhuurlastenquotesysteem
verder uit te werken en om te praten over een maximale huurlast van 15%, heeft
u daar tot nu toe alleen lippendienst aan bewezen. Maar u heeft de CDA-fractie
nog nooit gesteund als het op dat punt om de inhoud gaat. Als u mij daarin
uitdaagt, zeg ik dat wij nu stoppen met deze discussie. Dan gaan wij vanaf
nu werken aan het systeem waarbij de lasten van huren gemaximaliseerd worden.
Dan bent u mijn man.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ben voortdurend naar u toegekomen. Nu moet u geen nee schudden. Ik
ben nog niet uitgesproken. U kunt pas nee schudden als u weet wat ik ga zeggen.De heer Biesheuvel (CDA):Ik weet al wat u gaat zeggen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ben zes jaar lang naar u toegekomen! Bij de heer Hofstra is het duidelijk.
Wij hebben geen enkel verschil van mening over het feit dat wij van mening
verschillen en niet zo'n klein beetje ook. De heer Hofstra is voor liberalisering.
Inzake de huursubsidie hebben wij inderdaad heel prettig samengewerkt, maar
dat wil niet zeggen dat het af en toe niet mogelijk was om via andere, door
mij ook gewaardeerde partijen te komen tot een verbetering van de substantiële
waarde. Dat was mogelijk. Juist omdat de VVD en de PvdA zo verschillen van
opvatting is het heel sympathiek dat wij in de Kamer toch nog tot belangrijke
verbeteringen kunnen komen. Die hebben wij met elkaar doorgevoerd via de huursubsidieregeling.
Ik heb altijd de fantasie – maar ik zeg dat nu even als initiatiefnemer
en niet als lid van de fractie van de PvdA en al helemaal niet in die nieuwe
functie van mij – dat wij met het CDA verder moeten kunnen komen als
het gaat om een sociaal volkshuisvestingsbeleid. Dat biedt perspectief. Maar
ik weet niet of het nu precies het systeem van het CDA moet zijn of dat er
andere oplossingen gezocht moeten worden. Er zit een risico in uw opzet.De heer Biesheuvel (CDA):Kijk, daar gaat u al! Ja, daar gaat u al. Het hoeft geen fantasie te zijn,
mijnheer Duivesteijn. Het kan vanavond duidelijk worden als wij samen het
plan van het CDA, "De moeite waard", gaan uitvoeren. U weet net zo goed als
ik wat de consequenties daarvan zijn.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik vind het interessant om met het CDA door te praten over een ander volkshuisvestingssysteem.
Wij gaan ook nog eens met elkaar praten over de nota Wonen.
Ik vind het interessant daarover met u door te praten. Maar dan nog zou je
voor die tussenperiode, mijnheer Biesheuvel, een maatregel moeten nemen die
in feite een beheersingsmaatregel is en die een dempende werking heeft, zoals
u terecht formuleerde. Ik kan me zelfs voorstellen dat je die maatregel neemt
met een tijdspad, zodat automatisch de wet afloopt na datum X en je als het
ware een soort rust krijgt. Dat was vroeger met de landbouwhervorming ook
heel normaal. Het is helemaal geen maatregel die ondenkbaar is.Ik vind het interessant, voorzitter, om toch minimaal het CDA uit te dagen
in deze vrije kwestie, niet geregeld in het regeerakkoord – dat heeft
de heer Hofstra nagelaten – en om daar met elkaar iets bijzonders van
te maken.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Nu we hopelijk het ideologische blokje achter ons hebben,
wil ik het hebben over de maatregel zelf. Ik vond het zo aardig dat de heer
Duivesteijn zo-even van de 70% zei dat dit heel redelijk is, maar ik breng
even in herinnering wat ik heb gezegd. We kennen "maximaal redelijk" en dat
is 100%. Dan kun je niet zeggen dat 70% morgen redelijk is. De VVD-fractie
vindt dat onredelijk. Zou de heer Duivesteijn daar eens op in willen gaan?De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is het gekke van de term "maximaal redelijk". Je had vroeger "minimaal
redelijk" en "maximaal redelijk"; "minimaal redelijk" hebben we eruit gehaald.
Het is eigenlijk heel gek dat de hoogste huur maximaal redelijk is, want die
is eigenlijk onredelijk. Die terminologie klopt gewoonweg niet, maar ik ga
ervan uit dat dit de aandacht heeft bij de integrale verandering van de Huurprijzenwet,
waarvan ik ook vind dat de staatssecretaris nu eens moet opschieten. De terminologie
dient te zijn: de maximaal toegestane huur, en of die nu redelijk is of niet,
is eigenlijk niet aan de orde. Als je uitgaat van het gedachtegoed van de
nota-Heerma – gedachtegoed dat toch belangrijk is – dan kan 70%
ongeveer overeenkomen met wat je de kostprijshuur zou noemen. Het enige wat
ik wil, is dat daarna een temporisering gaat ontstaan.Mevrouw Van Gent heeft een voorstel gedaan voor een andere systematiek.
Ik weet dat in de wandelgangen ook hier en daar gesproken is over een andere
systematiek die wellicht evenwichtiger is of wat minder strak. Ik ben ertoe
bereid daarnaar te kijken. Ik zou u derhalve willen vragen, voorzitter, of
u mij na deze eerste termijn enige tijd zou willen gunnen om nog even technisch
overleg te hebben met de zo gewaardeerde medewerkers van de staatssecretaris,
teneinde eens te kijken of ik wellicht de Kamer tegemoet zou kunnen komen
in iets wat het mogelijk maakt om met elkaar zaken te doen.De voorzitter:Nu u het op dit moment zegt – ik had er al informeel iets van gehoord –
merk ik op dat mijns inziens "enige tijd" verder strekt dan een halfuur vanavond.De heer Duivesteijn (PvdA):Ja, ik denk dat het goed is dat we met elkaar deze gedachtewisseling zo
scherp mogelijk voeren en elkaar ook nog eens even heel stevig aanspreken
op wat de achterliggende gedachtes zijn. Maar goed, de heer Biesheuvel heeft
in zijn betoog, zij het wat verhuld, toch ook wel aangegeven dat het mogelijk
zou moeten zijn om te komen tot oplossingen. Hij heeft zelfs net nog een voorstel
gedaan dat helemaal radicaal was en waarvan ik het in ieder geval interessant
vind...De voorzitter:Uw verzoek, aan mij gedaan, is duidelijk. Dan weet iedereen ook waar men
aan toe is, namelijk dat we er na deze eerste termijn, inclusief het antwoord
van de staatssecretaris, mee stoppen voor vanavond.De heer Duivesteijn (PvdA):Dan ga ik ervan uit dat ik toch vrij snel...De voorzitter:Laten we dat aan het eind van de avond bespreken; gaat u nu door met de
eerste termijn.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik heb toch wat meer gekozen voor de hoofdlijnen, omdat ik denk dat daarmee
ook heel veel vragen beantwoord kunnen worden. Nogmaals, mijn voorstel haalt
het stelsel op geen enkele manier onderuit. Wat dat betreft is het niet een
ondermijnend voorstel. Het is ook geen ondermijnend voorstel – dat is
misschien een tegenvaller – in de sfeer van het bruteringsakkoord. Integendeel,
er zijn geen afspraken gemaakt over huurharmonisatie op dit punt. En het laat
de jaarlijkse huuraanpassing mogelijk, die in redelijkheid kan worden overeengekomen.
Dat vind ik namelijk ook nog een punt dat de Kamer onderschat.U, als Kamer, treedt in feite op voor die huurders die niet voor zichzelf
kunnen opkomen. We hebben onze mond vol over het poldermodel, maar bij een
leegkomende woning is er geen poldermodel. Daar kan de verhuurder enkelvoudig
en zelfstandig bepalen wat de huurprijs gaat worden. De huurder mag in ons
systeem nog wel onderhandelen over de 3,8%, maar hij mag niet onderhandelen
als het gaat om ƒ 300, ƒ 400 of ƒ 500. Dergelijke huursprongen
worden nu gemaakt. We praten dus niet over dubbeltjes. Bij individuele woningen
kan het verschil echt oplopen tot ƒ 500. Daar zijn voorbeelden van
te over. Praat maar met de Amsterdamse wethouder of met mensen in gebieden
waar schaarste is of die zeer aantrekkelijk zijn.Voorzitter! Ik ga verder met mijn beantwoording en wil dan iets zeggen
over het puntensysteem. Natuurlijk willen wij bezien of het puntensysteem
gemoderniseerd kan worden. Dat wil niet alleen ik als initiatiefnemer, maar
dat wil ook de PvdA-fractie. Misschien zullen wij daarbij de WOZ-waarde in
aanmerking nemen, maar voor de mogelijkheid van modernisering van dit systeem
moet je openstaan. Ik sta ook open voor een integrale herziening van de huurprijswetgeving.
Op zichzelf lijkt het mij heel gezond dat wij in het kader van de nota Wonen
hieraan werken. Het gaat echter vooral om wat in de tussenliggende periode
wordt gedaan. Voorzitter! Ik meen dat ik duidelijk ben geweest: marktwerking
oké, maar geen onbedoelde effecten.Dan wil ik nog iets zeggen over de betekenis van prestatieafspraken. Ik
heb al gezegd dat als het erop aankomt, de corporaties bescheidener zijn dan
sommige particuliere verhuurders. Desalniettemin er is sprake van een sluipend
proces. Ieder jaar komt 9% van de woningen leeg. Dat biedt de potentiële
mogelijk om voor 9% te komen tot stijging van de huurprijzen en het is een
keihard gegeven: prestatieafspraken zijn niet helder gedefinieerd. Praat maar
met de staatssecretaris; praat maar met de DG volkshuisvesting.
Voor prestatieafspraken gelden vele definities. Zij zijn vaak niet controleerbaar.
Daarom is het nationale volkshuisvestingsplan problematisch. Je kunt echt
heel moeilijk afrekenen op basis van gegevens. Deze kwestie zouden wij naar
mijn mening bij de behandeling van de nota Wonen heel serieus moeten bespreken.
De vraag daarbij zal moeten zijn: op welke manier kunnen wij voor versterking
zorgen, zodat de gemeenten meer de positie krijgen die zij vroeger hadden
zonder dat zij terugvallen in de ouderwetse denkbeelden?De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! De heer Duivesteijn sprak zo-even over de particuliere verhuurders.
Ik wijs erop dat in die sector de verhouding tot de maximaal redelijke prijs
al veel hoger ligt dan in de sociale huursector. Daardoor heeft het eigenlijk
niet zoveel zin meer daar op dit moment iets te doen. Er is hierbij sprake
van een relatief duur segment, dat geef ik direct toe. Maar de heer Duivesteijn
wil de kleine particuliere verhuurders toch niet de mogelijkheid ontnemen
om hun vaak gespannen exploitatie een beetje gezonder te maken voor het geval
een woning leeg komt te staan? Als hij dat wel wil, is er zelfs de kans dat
woningen worden onttrokken aan de huurvoorraad als zij leeg komen te staan.De heer Duivesteijn (PvdA):Mijn veronderstelling is dat 70% van maximaal redelijk een heel aanvaardbare
kostprijs huur is. Vervolgens is er ieder jaar de mogelijkheid om tot huuraanpassing
te komen, of via inflatievolgend huurbeleid of met gebruikmaking van de toegestane
huurverhoging. Het kostenaspect is hierbij in aanmerking genomen: het wegnemen
van de geldontwaarding. Ik meen dus dat er een heel redelijke mogelijkheid
is. Zojuist heb ik al een op zichzelf stoere uitspraak gedaan: die 70% vind
ik heel reëel. In sommige delen in het land, bijvoorbeeld in Amsterdam,
zit men daar onder. Ik vind dat per definitie wordt uitgesloten dat er een
stijging is die voor de laagste inkomens wordt gecompenseerd met de individuele
huursubsidie. De betaalbare huur bedraagt ongeveer ƒ 550 en ligt op
het niveau waar de kwaliteitskorting aan de orde komt. Op zichzelf vind ik
dit een heel gezond uitgangspunt.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Het is zeer wel mogelijk dat op macroniveau die 70% redelijk
dicht komt bij wat als kostendekkend geldt. Dat sluit ik niet uit. Een berekening
heb ik niet uitgevoerd. Er zijn echter ook voorbeelden denkbaar, waaruit blijkt
dat de ene verhuurder het de laatste jaren een beetje rustig aan heeft gedaan,
terwijl de andere iedere keer het maximum heeft aangehouden. Is het dan niet
redelijk dat degene die het rustig aan heeft gedaan, bij zo'n zeldzame mutatie –
die komt namelijk niet zo vaak voor – een keer de ruimte heeft om in
zijn geval en bij een bepaalde woning of bepaalde woningen tot een goed niveau
te komen? Ik heb al gesproken van ongelijke behandeling.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ben het absoluut met u eens, dat er individuele eigenaars zouden kunnen
zijn, eigenaars die één, twee of drie woninkjes hebben, die
thans niet rondkomen. Het is echter de vraag of die nog eigenaar zouden moeten
zijn en of hun woningen niet een onderdeel zouden moeten zijn van een groter
bestand, zodat het een tegen het ander wegvalt en er meer efficiënt gewerkt
kan worden. Ik deel de analyse van de individuele verhuurder die in problemen
zou kunnen komen, maar dit valt in het niet bij alle huurders die individueel
een forse aanslag op hun inkomen krijgen. Ik denk dat dat onze verantwoordelijkheid
is. Wij zijn volksvertegenwoordigers. Wij willen de markt wel haar werking
laten hebben, maar wij stellen hier en daar grenzen. Dat is de heer Hofstra
ook niet onbekend, bijvoorbeeld als het gaat om benzineprijzen en rekeningrijden.
Ik hoor hem daar bijna iedere dag over. Een heel klein beetje grenzen stellen
aan de groei lijkt mij heel gezond. Ik kijk opnieuw naar mijn vroegere bondgenoot,
de heer Biesheuvel. Je zou toch mogen verwachten dat wij het op dit punt eens
kunnen worden.De heer Van der Staaij (SGP):Ik wilde niet ingaan op de benzineprijzen, maar nog wel even terugkomen
op de prestatieafspraken. Is de indiener daar niet te voorbarig negatief over?
Hebben deze afspraken nu al voldoende kansen gehad? Stel dat er iets mis zou
zijn met de juridische inbedding van de prestatieafspraken. Ligt het dan niet
voor de hand om te kijken in hoeverre de regeling in het BBSH moet worden
aangevuld?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik wil het even heel scherp zeggen. Ik heb er een ontzettende hekel aan
als er over de sociale huursector wordt gesproken als een stel zielige ondernemers
die op de een of andere manier nog een kans zouden moeten krijgen. Wij praten
over een van de meest professionele sectoren die wij in Europa op het terrein
van de volkshuisvesting kennen. Er gaat een ongelooflijke hoeveelheid geld
in om. Enkel al in het bestrijden van enkele luchthartige ideeën van
mij worden kapitalen gestoken. Er worden ik weet niet hoeveel bureaus ingezet
om zo'n BEW'tje ter discussie te stellen. Wij hebben het echt over een heel
professionele lobbygroep, een heel professionele sector die de helft van de
Nederlandse woningvoorraad in handen heeft. Heeft men wel of niet een kans
gehad? Ik citeer alleen maar datgene wat het directoraat-generaal volkshuisvesting
zegt: 25 gemeenten, 7 corporaties, 13 definities van de kernvoorraad.Staatssecretaris Remkes:Waar citeert u uit?De heer Duivesteijn (PvdA):Uit een fantastisch stuk dat ik zelf geschreven heb en dan nog zonder
een medewerker. Het gaat om het niveau van ƒ 575 voor "jongeren" tot ƒ
882. Het is eigenlijk een schande dat de prestatieafspraken, die al in de
tijd van Tommel zijn ingevoerd, nog zo weinig betekenis hebben gekregen. Ik
was tot nog toe erg enthousiast over de nota Wonen op het punt van de verscherping
van de institutionele afspraken. Je moet mensen kunnen afrekenen op de prestaties
die zij met elkaar overeenkomen. Richting D66 zeg ik, totaal anders dan vroeger,
dat ik blij ben dat er een VVD'er op Volkshuisvesting zit, die op dit punt
strikte afspraken wil maken.De heer Van der Staaij (SGP):Het ging mij er ook niet om een beeld te schetsen van een zielig clubje
dat een laatste kans moet krijgen. Wij hebben ingezet op een bepaald instrument.
Is dan nu al de tijd gekomen om er radicaal mee af te rekenen?De heer Duivesteijn (PvdA):Nee, ik reken niet af. Op dit punt zullen wij in de PvdA-fractie,
zonder het stelsel geweld aan te doen, trachten te komen tot een aantal verbeteringen,
los van het feit dat wij in de coalitie zitten. Dat laatste is voor mij niet
onbelangrijk, zo moet ik tegenwoordig iedere dag zeggen. Bij die verbeteringen
denk ik ook aan de prestatieafspraken voor gemeenten en corporaties. Ik zie
echt met vreugde uit naar dat debat en ik sta op dit punt meer dan als één
man achter het standpunt van de regering.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind het allemaal heel boeiend, maar ik wil nu toch achterhalen waarop
het moet eindigen. De heer Duivesteijn heeft gezegd dat een andere systematiek
voor hem bespreekbaar is. Hij is dus bereid om af te wijken van zijn wetsvoorstel
om te proberen toch nog een meerderheid te krijgen. Ik zou het plezierig vinden
als hij alvast een tipje van de sluier licht. Ik heb namelijk een amendement
met een andere systematiek ingediend en ik hoor graag of dat onderdeel uitmaakt
van zijn nadenken hierover.De heer Duivesteijn (PvdA):Veel partijen zeggen dat zij mijn zorg delen: GroenLinks, de SP, de PvdA
en het CDA. Dat geldt trouwens ook voor de partijen van de heren Van der Staaij
en Van Middelkoop. Van de heer Van Walsem heb ik niet goed begrepen dat hij
die zorg deelde. Zijn verhaal was voor mij niet echt helder. Maar ik vind
dat die partijen de komende week moeten nagaan wat de mogelijkheden daarvoor
zijn. Mevrouw Van Gent heeft een bruikbare variant geleverd, maar ik weet
dat in de wandelgangen nog een andere variant bestaat. Je kunt je ook voorstellen
dat je een time-out creëert; dat is helemaal niet ongewoon. Het CDA heeft
in het verleden die systematiek bij het grondbeleid toegepast: twee of drie
jaar wetgeving ter voorkoming van excessen. Ik voorzie excessen, want wij
zien dat met name bepaalde gebieden kwetsbaar zijn. Wij moeten dus proberen
met elkaar in gesprek te komen. Ik zal collega's uitnodigen om op dat punt
een laatste poging te doen.De heer Van Heemst (PvdA):Na die oproep zou het misschien nuttig zijn als de heer Biesheuvel wil
toezeggen dat hij zijn alternatieven die hij de afgelopen weken de revue heeft
laten passeren...De voorzitter:Nou wordt het mij te rommelig in de discussie. Er wordt in eerste termijn
met de initiatiefnemer gediscussieerd, die al heeft aangekondigd dat hij na
deze termijn de beraadslaging wil opschorten. Dan lopen wij niet in een interruptie
vooruit op de tweede termijn door weer vragen aan de heer Biesheuvel te stellen.
Dat gaat echt te ver.De heer Biesheuvel (CDA):Ik kom nog even terug op de prestatieafspraken, want de heer Van der Staaij
zei terecht tegen de heer Duivesteijn: u bent daar wel erg negatief over;
u heeft daar weinig vertrouwen in. In mijn eerste termijn heb ik gesproken
over de commissie onder het voorzitterschap van de oud-PvdA-wethouder Vermeulen
die bezig is met ideeën te formuleren over onder andere innovatieve huurcontracten.
Wil de heer Duivesteijn nu uitstralen dat de heer Vermeulen met een zinloze
actie bezig is?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik vind dat de staatssecretaris sowieso niet met een zinloze actie bezig
is.De heer Biesheuvel (CDA):De heer Vermeulen is nog geen staatssecretaris. Het gaat mij erom dat
u zo negatief doet over afspraken die in het veld worden gemaakt. Als dat
doorsijpelt naar de heer Vermeulen, zal hij misschien zeggen: waar ben ik
mee bezig?De heer Duivesteijn (PvdA):Mijnheer Biesheuvel, wij hebben het over de particuliere verhuurders.
Natuurlijk kun je intentionele afspraken maken met de sociale huursector,
maar dan is er nog geen garantie dat zij worden nagekomen. Zie de wijze waarop
de wetgeving inzake het overleg huurders-verhuurders door een aantal corporaties
wordt uitgevoerd.Staatssecretaris Remkes:Particuliere verhuurders zitten erbij.De heer Biesheuvel (CDA):Ook in de commissie-Vermeulen.De heer Duivesteijn (PvdA):Natuurlijk zitten die erbij. Wij weten ook hoe zij met het huurbeleid
zijn omgegaan. Wij hebben van de Woonbond verslag gekregen, dat de particuliere
verhuurders op dat punt een ander gedrag vertonen dan zij hadden afgesproken.
Dit is geen stelseldiscussie, dit is niet het ondermijnen van de sociale huursector,
want die zit intentioneel al in vergelijkbare afspraken ten aanzien van de
70% maximaal redelijke huur. Maar ik ben gevoelig voor het argument van de
heer Biesheuvel en mevrouw Van Gent, dat de 70% misschien iets te rigide is
en dat er misschien wat meer flexibiliteit in kan worden gebracht. Daarom
zeg ik dat het interessant zou zijn om de komende weken met elkaar na te gaan
wat wel en niet de mogelijkheden zijn. Ik heb al een idee ten aanzien van
de techniek. En daarmee wil ik mijn betoog eigenlijk afsluiten, want ik heb
via de bespreking van de hoofdlijnen al de meeste vragen beantwoord. Het kan
niet zo zijn dat het debat dat we hier voeren alleen maar een formaliteit
is. Nee, we hebben te maken met een ongewenste situatie, die is erkend door
de verschillende fracties, in het bijzonder door het CDA. Je moet dan zoeken
naar een oplossing. Dat hoeft niet voor 100% mijn oplossing te zijn; 70% zou
redelijk zijn.De heer Van Heemst (PvdA):Kent u inhoudelijk de alternatieven van de heer Biesheuvel, waarover deze
naar eigen zeggen zijn gedachten heeft gepijnigd en, zo ja, kunnen we die
alternatieven dan krijgen, misschien ook nog voorzien van uw reactie?De heer Duivesteijn (PvdA):Veel waardering voor de heer Van Heemst, maar ik vind dit een impertinente
vraag. Van wat niet officieel is, kan ik niet op de hoogte zijn. We weten
van elkaar dat er mogelijkheden zijn. In de komende week wil ik een poging
wagen.De voorzitter:Ten slotte is wat deze avond betreft – er zijn immers geen verdere
agendapunten meer – het woord aan de staatssecretaris van VROM.Staatssecretaris Remkes:Voorzitter! Ik moet zeggen dat ik wel betere initiatieven van de eerste
ondertekenaar van het wetsvoorstel ben tegengekomen. Ik heb daarvoor een aantal
argumenten. Het is wat mij betreft een verkeerd voorstel op
het verkeerde moment. Ik begin met een citaat uit de memorie van antwoord
van de vier indieners bij het wetsvoorstel BEW. "Naar aanleiding van de vraag
van de RPF/GPV-fractie of, ingeval het wetsvoorstel succesvol is, niet het
gevaar ontstaat dat de voorraad goedkope huurwoningen niet te sterk afneemt,
de vrees bij de leden van GroenLinks voor marginalisering van de huursector,
alsmede de vraag van het CDA of er bindende afspraken over een noodzakelijke
kernvoorraad moeten worden gemaakt, zij het volgende opgemerkt. Vanwege een
drietal redenen delen wij het beeld van de leden van de RPF/GPV-fractie en
GroenLinks niet. Wel achten wij bindende afspraken over een noodzakelijke
kernvoorraad tussen gemeenten en corporaties gewenst, maar achten het niet
nodig dat de rijksoverheid dit op landelijk niveau afdwingt."Door diverse leden van deze Kamer is over precies dit punt gepraat. Het
gaat om de betekenis van prestatieafspraken. Dit raakt de kern van de argumentatie.
Een paar jaar geleden is het fenomeen prestatieafspraken door mijn voorganger,
de heer Tommel, in het leven geroepen. Dat proces is volop bezig op gang te
komen. Natuurlijk vertoont de praktijk een zekere gevarieerdheid in afspraken,
omdat de lokale werkelijkheid vaak een andere is, en vaak maatwerk vereist.
Vanzelfsprekend wordt die lokale werkelijkheid mede bepaald door lokale politieke
opvattingen en lokale opvattingen van corporaties. Dat proces is, zoals gezegd,
volop in gang. Ik zit op dit ogenblik in een verstedelijkingsronde. Een van
de vaste punten daarbij is de vraag of er prestatieafspraken zijn en, zo ja,
in welke richting die tenderen en op welke wijze daarmee op de lokale werkvloer,
gegeven de problematiek, zou moeten worden omgesprongen. Ik ben van plan om
ook die lijn krachtig voort te zetten. Dat is ook een lijn die bepaald niet
ontmoedigd moet worden en waar ikzelf veel betekenis aan hecht, gegeven de
principiële keuzen die gemaakt zijn over decentralisatie. Het zal de
goede lezer van de ontwerpnota Wonen ook zijn opgevallen dat daarin zelfs
voorgesteld wordt om dat instrument verder in hardere juridische vorm aan
te scherpen. Ik heb ook gezien dat de indiener in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel heeft aangegeven dat het juridisch niet hard is en dat
daarom tot landelijk beleid moet worden overgegaan. Ik meen dat dit meer past
in de meer structurele discussie die nog gevoerd moet worden over wat decentraal
en centraal moet plaatsvinden. Mijns inziens wordt deze discussie nu op een
wat verkeerd moment gevoerd.Verder wordt in de ontwerpnota Wonen voorgesteld om de corporatietaak
ten aanzien van doelgroepen verder aan te scherpen. Er wordt daarin zelfs
gesproken van acceptatieplicht, acceptabele wachttijden en prestatiecontracten.
Gegeven de behoefte aan lokaal maatwerk, is dat mijns inziens de principieel
juiste lijn die moet worden gevolgd.De heer Van Heemst (PvdA):De staatssecretaris heeft gezegd dat deze discussie op een verkeerd moment
wordt gevoerd. Laat hij dan eens aangeven wat naar zijn oordeel het tijdsbeslag
zal zijn van de behandeling van de nota en het omzetten van conclusies in
eventuele wetgeving die vervolgens weer naar de Tweede en Eerste Kamer moet.
Dan hebben wij het toch niet over stappen van maanden maar over stappen van
jaren? Dat de staatssecretaris als bestuurder zegt dat de discussie niet wordt
gevoerd in de goede context, kan ik nog wel een beetje begrijpen, maar dat
er vanuit politieke overwegingen wordt voorgesteld om de boel door te schuiven,
is voor mij onbegrijpelijk.Staatssecretaris Remkes:Ten aanzien van dat verkeerde moment zijn er nog een paar argumenten door
de geachte afgevaardigden aan de orde gesteld. Ik kom overigens op het element
dat de heer Van Heemst naar voren brengt straks nog terug.De heer Biesheuvel maar ook anderen hebben de commissie-Vermeulen ten
tonele gevoerd. Het is niet voor niets dat er na het huurdebat van dit vroege
voorjaar een proces is gestart, door ondergetekende sterk gestimuleerd, waarbij
verhuurders en huurders onder een onafhankelijke voorzitter praten over de
toekomst en de breedheid van het huurdebat. Bij het huurbeleid kun je draaien
aan meerdere knoppen, maar die hangen waar het gaat om de geluidskwaliteit
altijd wel met elkaar samen. Als de Kamer dit initiatiefvoorstel zou aannemen,
dan zou een van die knoppen vastgedraaid worden, hetgeen onherroepelijk ten
koste zou gaan van de integrale geluidskwaliteit. Huurharmonisatie is namelijk
onderdeel van het integrale huurdebat. Ik zou die discussie met de Kamer bij
gelegenheid van de nota Wonen niet graag met gebonden handen willen ingaan.
Dat kan ook het proces zoals dat in het kader van de commissie-Vermeulen verloopt,
zeer verstoren. Ik wil de Kamer daar zeer nadrukkelijk op wijzen. Dat neemt
niet weg dat de in het initiatiefvoorstel genoemde punten belangrijke aandachtspunten
zijn, zoals ook van de zijde van de verschillende fracties is aangegeven.
Ik wil dan ook op de inhoudelijke argumentatie nader ingaan. Die argumentatie
komt op het volgende neer.Het eerste argument is dat het ten koste van de betaalbare voorraad zal
gaan als het voorstel niet wordt aangenomen. Het tweede argument is dat het
tot sociale segregatie leidt als het voorstel niet wordt aangenomen. Het derde
argument – dat argument spreekt mij wat minder aan – is dat er
een punt gezet moet worden achter de ongeclausuleerde marktwerking. Verschillende
leden van de Kamer vragen in het verslag ook hoe die teneur van de zijde van
de indieners geplaatst moet worden tegenover de keuzes die destijds in de
nota-Heerma en bij het bruteringsakkoord zijn gemaakt.Ik begin bij het eerste argument. Dat vind ik zelf ook een belangrijk
aandachtspunt en dat wil ik niet onder stoelen of banken steken. Mij is vanavond
wederom opgevallen dat er in het debat over dit onderwerp verschillende begrippen
gehanteerd worden. Er wordt gesproken over de betaalbare woningvoorraad, over
de kernvoorraad en over bereikbaarheid. Het is belangrijk om een scherpe definiëring
te geven. Die definiëring moet, zo is in het verleden afgesproken, in
relatie gezien worden tot de grenzen zoals deze zijn vastgelegd in de Huursubsidiewet.
Dan lijkt het mij goed om uit te gaan van de volgende begrippen: goedkoop:
onder de kwaliteitskortingsgrens; betaalbaar: onder de aftoppingsgrens; duur:
tot aan de huursubsidiegrens en te duur. Ik ga ervan uit dat met de herziening
van de Huursubsidiewet in 1997 bedoeld is dat de beide eerste categorieën
bereikbaar moeten zijn voor de doelgroep, dus de categorieën
"goedkoop" en "betaalbaar". In dit verband wil ik een paar cijfers geven die
verband houden met de ontwikkeling van de voorraad en de huurontwikkeling
in relatie tot de ontwikkeling van de doelgroep. Het WBO uit 1990 wees uit
dat er per doelgroep over heel Nederland gemiddeld een percentage van 1,51
bereikbare huurwoningen beschikbaar was. In 1994 was dat 1,55% en in 1998
was dat 1,64%. In de groeikernen hebben die percentages zich ontwikkeld van
1,45 tot 1,55, omdat daar een specifiek probleem aan de orde is. Dat betekent
dat er in termen van gemiddelden geen exceptioneel probleem aan de orde is.
Vanavond is de indruk gewekt dat als gevolg van de begrenzing van 3,8% ongelimiteerd
geharmoniseerd kan worden. Zo stelde de heer Poppe onder anderen. Maar dat
is niet aan de orde. Ik heb het jongste cijfer, ervan uitgaande dat de gemiddelde
huurstijging bij mutatie de afgelopen jaren al dalende was. Dat was in 1999
nog 12%, maar dat is in de laatste ronde gehalveerd naar 6%. Dus het beeld
dat er allerlei rare ontwikkelingen zullen plaatsvinden, klopt niet. Ik kan
overigens verheugenderwijs nog een paar andere cijfers meedelen ten aanzien
van de generieke huurontwikkeling per 1 juli jl. Dat zijn CBS-cijfers.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik snap niet dat u 12% noemt voor 1999, want in het toezichtsverslag van
de sociale huursector over 1999 wordt bij het gedeelte over de huurharmonisatie
vermeld dat de huurstijging bij harmonisatie ten opzichte van de oude huur
in 1998 10,1% en in 1999 13,5% was. Dat is een ander getal. U noemt percentages
en getallen die niet overeenkomen met de stukken die ik heb. Dat geldt ook
voor de bereikbare huren over heel Nederland. Dat zijn gemiddelde percentages
die over specifieke situaties betrekkelijk weinig, zo niet niets zeggen.Staatssecretaris Remkes:Ik ken ook excessieve situaties, maar de vraag is met welk wapen er op
welk fenomeen wordt geschoten. Ik heb de indruk dat er in dit wetsvoorstel
met hagel wordt geschoten. De Kamer heeft heel indringend gevraagd om effectief
te zijn. Het kan zijn dat je dan met de kogel moet schieten. Het percentage
dat mevrouw Van Gent noemt, komt uit het verslag over de sociale huursector.
De sociale huursector is niet helemaal maatgevend. Ik ga er even van uit dat
het daarmee samenhangt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het ligt wel hoger.Staatssecretaris Remkes:Dat zijn van die beelden. Het percentage van de stijging in de particuliere
huursector, bij de kleine verhuurders, verraste mij ook enigszins. Dat was
per 1 juli 1,8%, dus onder het algemeen gemiddelde dat 2,5% is. Het harmonisatie-effect
over de totale huursector was per 1 juli jl. globaal 0,1%, want er zitten
wat afrondingseffecten in.Door de Kamer is gevraagd hoe belangrijk het fenomeen is waarover wij
praten. Hoe verhoudt dit belang zich tot het instrument dat wordt ingezet
en de argumentatie die wordt gehanteerd? Wij praten over een betrekkelijk
gering effect.De heer Duivesteijn (PvdA):Mag ik interrumperen?De voorzitter:Nee, u mag verhelderend toevoegen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik wilde als verhelderende toevoeging aan de staatssecretaris vragen of
hij de cijfers over de andere particuliere verhuurders wil noemen, want hij
laat deze naar mijn gevoel bewust buiten beeld.Staatssecretaris Remkes:De particuliere huursector bestaat uit de kleine particuliere verhuurders
en de institutionele beleggers. Ik wil het rijtje wel even aflopen: de sociale
verhuursector 2,5, de institutionele beleggers 2,7, particuliere verhuurders
1,8, dus gemiddeld 2,5; precies het percentage dat in de Huurbrief is genoemd
als wenselijk om de gemiddelde inflatie te volgen, zoals de leden van de Kamer
zich zullen herinneren. Het beeld dat de huurontwikkeling zich in de afgelopen
jaren in een heel raar tempo heeft voltrokken, klopt niet voor de meest recente
jaren. Het probleem ligt in de periode daarvoor. Over dat probleem zijn wij
het eens, maar de vraag welke instrumenten voor de toekomst moeten worden
ingezet, is een heel andere.De heer Biesheuvel (CDA):De staatssecretaris sprak over goedkoop, betaalbaar, duur en te duur voor
de doelgroep. Hij zei toen dat in de categorie goedkoop en betaalbaar per
woningzoekende anderhalve woning beschikbaar is. Dat is in zoverre theoretisch
dat wij weten dat er een probleem is van scheefheid, omdat er mensen in een
woning wonen die in een veel duurdere woning kunnen wonen. Is dat exclusief
die scheefheid?Staatssecretaris Remkes:Afhankelijk van hoe je het definieert, zit het er al of niet in. Het gaat
mij niet zozeer om het exacte percentage per jaargetal. Het gaat mij veel
meer om de ontwikkeling die zich aftekent. In het debat is immers het beeld
opgeroepen dat als gevolg van de brutering, de nota-Heerma en de harmonisatie,
alles veel krapper is geworden. Dat beeld klopt echter niet, genomen als een
gemiddelde.De heer Van Heemst (PvdA):De staatssecretaris heeft gezegd dat het beeld over de afgelopen jaren
niet klopt. Het ging vooral slecht in de jaren daarvoor. Ik heb echter alleen
maar de cijfers over het jaar 2000 genoteerd. Ik maak daar dus uit op dat
de staatssecretaris vaststelt dat er voor het jaar 2000 mooie uitkomsten liggen
wat betreft de gemiddelde huurprijsstijging in de twee sectoren. Over het
jaar 1999 zijn er toch geen cijfers genoemd?Staatssecretaris Remkes:Het gaat om twee verschillende dingen. Ik heb zo-even de huurontwikkeling
en de harmonisatie-effecten per 1 juli 2000 gegeven. De percentages waarover
de heer Biesheuvel net een vraag stelde, betreffen de verhouding tussen de
betaalbare en de goedkope voorraad in relatie tot de omvang van de doelgroep.
Daarbij heb ik percentages genoemd uit 1990, 1994 en 1998. Uit die percentages
kan de impliciete conclusie worden getrokken dat deze verhouding in die jaren
niet is verslechterd.De heer Van Heemst (PvdA):Ik reageerde niet op wat de staatssecretaris tegen de heer Biesheuvel
heeft gezegd. Ik reageerde op de woorden waarmee de staatssecretaris het eigen
betoog afsloot. Na het geven van de cijfers over de gemiddelde huurstijging,
zei de staatssecretaris immers dat het probleem vooral ligt in de jaren 1999
en 2000. Gelet op de cijfers van de staatssecretaris moet
echter gezegd worden dat het probleem ligt vóór het jaar 2000.De staatssecretaris heeft tevens een uiteenzetting gegeven van de definitie
van goedkoop en betaalbaar. Ik leg die naast de beschouwing van de initiatiefnemer
in de nota naar aanleiding van het verslag. Daarin staat dat in de prestatiecontracten
tientallen definities te vinden zijn van goedkoop en betaalbaar. Is de beoordeling
van de staatssecretaris dat er in Nederland een definitie wordt gehanteerd
zoals hij die vanavond in de Kamer heeft gegeven? Is dat de standaarddefinitie
die ook in de prestatiecontracten terug is te vinden? Als dat niet zo is,
hoe bereiken wij dan op dat punt eenduidigheid?Staatssecretaris Remkes:Er zal ongetwijfeld sprake zijn van lokale afwijkingen. Ik ben echter
een "lokalo". Het lokale bestuur zit daar zelf bij, vanuit de politieke verantwoordelijkheid
die men heeft. Ik geef hier de definitie zoals die naar mijn opvatting gehanteerd
zou moeten worden. Als de heer Van Heemst aan mij vraagt of ik bereid ben
om dit bij de verdere discussie over prestatieafspraken en -contracten in
de richting van corporaties en gemeentebesturen helder en duidelijk te communiceren,
dan is het antwoord ja. Die bereidheid heb ik natuurlijk. Uiteindelijk moet
het echter mogelijk zijn dat er lokaal afwijkende afspraken over te maken
zijn. Den Haag moet niet de pretentie hebben om alles en detail voor te schrijven.De heer Van Heemst (PvdA):Dat is toch geen kwestie van dat iedereen maar een beetje zijn gang kan
gaan? Vanuit het landelijke volkshuisvestingsbeleid bezien, gaat het hier
toch over een essentiële vraag? Hoe beoordelen wij op een door iedereen
erkende manier wat het goedkope en betaalbare deel van de voorraad is? De
staatssecretaris doet nu net alsof dat op 252 verschillende manieren in het
land is in te vullen.Staatssecretaris Remkes:Ik heb net mijn definitie gegeven. Ik heb daar ook de bijbehorende cijfers
bij gegeven, als landelijk gemiddelde. Meer kan ik op dit ogenblik niet doen.
Het zal ongetwijfeld zo zijn dat in gemeente X eens iets afwijkend gedefinieerd
zal worden ten opzichte van gemeente Y. Daar worden colleges van B&W politiek
op afgerekend door de gemeenteraden. Zo hoort dat ook. Ik vind niet dat deze
Kamer de neiging moet hebben om in die verantwoordelijkheid te treden. Het
gaat om de weging, ook van lokale en regionale problemen.Ik maak over de grenzen nog een opmerking. Ik ben in de memorie van toelichting
en in het verslag voortdurend aangelopen tegen de grens van ƒ 600.
Die grens is jaren geleden uitgevonden. Dat is natuurlijk anno 2000 geen reële
grens meer. Er vallen veel minder woningen onder de grens van ƒ 600.
Maar het gaat toch niet aan om anno 2000 dezelfde grens te hanteren als in
1992? Cijfers als de huursubsidiegrens hebben zich in de loop van de tijd
ontwikkeld. De initiatiefnemer stelde voor om een aantal huursubsidies per
1 juli te verhogen met 3,8%. In het totaalbeeld telt dat allemaal mee. Destijds
is ook zeer welbewust gekozen voor een verschuiving van objectsubsidies naar
subjectsubsidies. Ik sta nog steeds achter die keuze van destijds, maar ook
dat debat hoort voor mij primair thuis in de discussie over de nota Wonen.Ik heb nog een principiële systeemopmerking. Ik wil niet onder stoelen
of banken steken dat ik in een aantal opzichten de zorgen van de indiener
deel, bijvoorbeeld over een aantal prijsstijgingen. Maar wij hebben gekozen
voor een systeem van toetsing aan kwaliteit, namelijk via het puntensysteem.
Als de Kamer het algemene huurniveau eigenlijk te hoog vindt, dan dient een
discussie over de puntentoekenning plaats te vinden. Dit lijkt mij echter
het verkeerde instrument. De Kamer wees al op willekeur en een gebrek aan
rechtsgelijkheid. Een dergelijke discussie moet bij de nota Wonen worden gevoerd.
Ik ben tot een zodanige bredere aanpak ten volle bereid. In de lijn van de
nota Wonen is het bovendien niet onredelijk om, in het kader van meerjarige
zekerheid en het tot uitdrukking brengen van een grotere individuele zeggenschap,
een grotere contractvrijheid na te streven. Als iedereen dit wil en tegelijk
enige rem wil zetten op harmonisatie – dat is voor mij bespreekbaar –
dan vraag ik mij af of beide zaken niet aan elkaar kunnen worden gekoppeld:
als een huurder en een verhuurder bijvoorbeeld een contract voor vijf jaar
hebben gesloten, dan is dat prima, maar als een contract niet tot stand komt,
dan kan de grens van 70% gelden. Zo worden een aantal gedachten op een creatieve
manier gecombineerd. Maar dergelijke opties horen volgens mij in het debat
over de nota Wonen thuis; dit wat incidentele debat staat volgens mij een
bredere gedachtewisseling in de weg. Ik maak van mijn hart geen moordkuil:
het liefst zou ik hebben dat dit wetsvoorstel wordt verworpen. Toch wil ik
wel tot een zeker procesmatig compromis komen. Wellicht kunnen wij een aantal
piketpaaltjes staan. Ik heb goed geluisterd naar de heer Biesheuvel, hij heeft
mij indringend over de prestatiecontracten bevraagd en ik heb geprobeerd een
aantal signalen in die richting te geven. Het zou mijn procedurele suggestie
zijn om de beoordeling na de discussie over de nota Wonen te doen plaatsvinden.
Dat past veel beter. Dan heeft hoop ik de commissie-Vermeulen haar advies
uitgebracht, zodat het bij de beoordeling kan worden betrokken. Er zijn natuurlijk
meer varianten denkbaar die in dat debat kunnen worden behandeld.Dan wil ik nog ingaan op het argument van de sociale segregatie. Er zit
natuurlijk geen streep licht tussen de intenties van de indiener en ondergetekende
op dit punt. Dit instrument is te beperkt qua werking en bovendien niet goed
om daaraan iets te doen. Je zorgt op het Utrechtse Kanaleneiland niet voor
een evenwichtige bevolkingssamenstelling met dit instrument in handen. Als
het gaat om de positie van steden zijn meer investeringen nodig in kwaliteit.
De kwaliteits- en investeringsdiscussie hangt overigens ook weer samen met
het huurdebat. Als je meer differentiatie in steden wilt, zal geïnvesteerd
moeten worden, ook in kwaliteit. Dat kan altijd, maar het hangt wel samen
met het antwoord op de vraag welk investeringsklimaat er in steden ontstaat.
Mijn stelling is dat dit voorstel qua psychologie daaraan geen bijdrage levert.
In buurten en wijken die in de grootst mogelijke problemen verkeren, gaat
het niet om deze ontwikkeling. Het probleem van het Kanaleneiland is niet
dat de harmonisatie daar de afgelopen jaren heeft toegeslagen. Nee, het probleem
is totaal anders en vraagt om het nemen van totaal andere maatregelen. Ik wil ten slotte iets zeggen over de amendementen. Het amendement van
mevrouw Van Gent op stuk nr. 9 vind ik een amendement met een tamelijk absurde
uitwerking. Ik steek dat niet onder stoelen of banken. Verhuurders die tot
dusverre een keurig verhuurgedrag getoond hebben...De Van Middelkoop (RPF/GPV):Punt van orde, voorzitter. Het kan zijn dat ik iets heb gemist, maar ik
begrijp dat de staatssecretaris nu een oordeel gaat even over een amendement
op een initiatiefwetsvoorstel, terwijl de initiatiefnemer dat niet heeft gedaan
en daarmee tot de tweede termijn wil wachten. Ik vind dit enigszins curieus.
Maar misschien heeft mevrouw Van Gent behoefte aan het commentaar van de staatssecretaris.
Ik wil daar niet in treden, maar ik wil wel opkomen voor de rechten van de
initiatiefnemer.Staatssecretaris Remkes:Ik vind het uitstekend om mijn commentaar op te schorten. Ik wil wel wijzen
op een meer technisch punt dat raakt aan de uitvoerbaarheid van het amendement
van mevrouw Van Gent.Dit amendement is gebaseerd op een systematiek in het kader waarvan gezegd
wordt: de beoordeling dient plaats te vinden op basis van het oude huurcontract
tussen huurder en verhuurder. De verhuurder is verplicht dat oude huurcontract
over te leggen. Als dit niet gebeurt – en dat is geen theoretische mogelijkheid –
wordt het instrument daarmee gereduceerd tot uitsluitend een papieren instrument,
want als dat verhaal bij de huurcommissie komt in die systematiek dan zal
automatisch de hoofdregel van de heer Duivesteijn in werking treden en dat
is: 70% is de grens.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil hierop ingaan.De voorzitter:Ik begrijp dat de heer Duivesteijn een procedurele opmerking wil maken.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik deel de opvatting van de heer Van Middelkoop dat het heel vreemd is
dat er nu over amendementen gesproken wordt.De voorzitter:Er is nu over dit ene amendement gesproken, ook vanuit een oogpunt van
uitvoerbaarheid, zoals de staatssecretaris aangaf. Ik stel voor, dit punt
nu af te handelen en dan de behandeling te schorsen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Ik vraag me af hoe de opmerking van de staatssecretaris zich
verhoudt tot artikel 17a, eerste lid. In het advies van de Raad van State
staat het duidelijk; ik vraag hem daar nog eens goed naar te kijken.En voor de goede orde, ik trek mijn amendement op stuk nr. 8 in omdat
de technische wijziging waarom het daarin gaat, inmiddels in het wetsvoorstel
is verwerkt.De voorzitter:Aangezien het amendement-Van Gent (stuk nr. 8) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Remkes:Voorzitter! Ik ben natuurlijk altijd bereid om ernaar te kijken, maar
de genoemde bepaling kan heel gemakkelijk omzeild worden, in combinatie met
de werking van het amendement. Mijn medewerkers zijn volgaarne bereid om er
nog een nadere toelichting op te geven, nu er toch wat meer tijd voor de verdere
behandeling zal zijn. Bovendien zou ik willen wijzen op het wat merkwaardige
effect dat de verhuurder die tot dusverre zeer gematigde huren heeft gehanteerd
en nog behoorlijk ver onder de 70% zit, minder mag dan de verhuurder die wat
uitbundiger is geweest. Ik vind dit een heel raar signaal en ik denk dat dit
in de samenleving heel gemakkelijk gevoelens van onrechtvaardigheid oproept.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter, even een punt van orde. U zegt dat wij nu met de behandeling
stoppen, maar is mijn indruk verkeerd dat geen van de woordvoerders behoefte
heeft aan voortzetting van dit debat?De voorzitter:Een voorzitter is op een avond als deze toch al zo stil, dus doet u mij
het plezier mij een bescheiden rol te laten spelen door een voorstel te doen.
Dat behoort immers vanaf deze plaats te komen. Ik werp de vraag op of een
van de woordvoerders behoefte zou hebben gehad aan een tweede termijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ja, voorzitter.De voorzitter:Dit blijkt het geval te zijn. Dan stel ik voor, te voldoen aan het verzoek
van de initiatiefnemer om de beraadslaging te schorsen, met de aantekening
dat hij heeft aangegeven dat wij binnen een paar weken zullen kunnen trachten
de behandeling af te ronden.Naar mij blijkt, stemt de Kamer hiermee in.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 21.49 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-6197-6220.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl