Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet en van enige andere wetten in verband met de implementatie van EG-verordeningen 1/2003 en 139/2004 (Mededingingswet) (29276)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 5239-5251

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 81, pagina 5239-5251

08-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29276Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (dinsdag 8 juni 2004)Pagina 5225-5228
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 8 juni 2004)Pagina 5278-5280
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet en van enige andere wetten in verband met de implementatie van EG-verordeningen 1/2003 en 139/2004 (Mededingingswet) (29276)Pagina 5239-5251
Vragen van het lid Gerkens aan de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over de onzekere toekomst van NS Internationaal als de directie van NS vasthoudt aan het plan om alle verkoopbalies te sluiten en over prijsstijgingen van treinkaartjes (mondelinge vragenuur)Pagina 5215-5218
Opmaken van een voordracht van twee kandidaten voor benoeming tot buitengewoon lid van de Algemene Rekenkamer (29577)Pagina 5231-5231
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over de Europese Grondwet, te weten: - de motie-Van Baalen over netto-begrenzing van de Nederlandse bijdrage (29625, nr. 1); - de motie-Duyvendak/Van der Ham over het opgeven van blokkerende veto's (29625, nr. 2); - de motie-Van As over een referendum over toetreding van Turkije tot de EU (29625, nr. 3)Pagina 5229-5229
Vragen van het lid Atsma aan minister Veerman van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de berichtgeving inzake het Belgische slachtafval dat verwerkt is in kipfrikadellen die zijn afgezet in de Nederlandse markt (mondelinge vragenuur)Pagina 5221-5224
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over de Schiphol/Polderbaan, te weten: - de motie-Duyvendak c.s. over oprekking van de nacht tot 07.00 uur (26959, nr. 69); - de motie-Duyvendak c.s. over versnelling van de evaluatie van het vigerende normstelsel van Schiphol (26959, nr. 70)Pagina 5228-5228
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet (verhoging van het gedeelte van de rekenhuur dat voor rekening van de huurder blijft) (29463), en over: - de motie-Van Velzen/Van Gent over versobering van de hypotheekrenteaftrek voor dure woningen en hogere inkomens (29463, nr. 10)Pagina 5231-5231
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over werkgelegenheid, te weten: - de motie-Bos/Marijnissen over een daadkrachtig antwoord op de oplopende werkloosheid bij de huidige laagconjunctuur (29200 XV, nr. 84); - de motie-Marijnissen c.s. over een actieplan ter beperking van de ongewenste schooluitval in het beroepsonderwijs (29200 XV, nr. 85); - de motie-Marijnissen c.s. over verlenging van de subsidieregeling en openstelling voor leer-werkplekken (29200 XV, nr. 86)Pagina 5228-5228
Stemming over een motie, ingediend in het debat over huisartsenposten, te weten de motie-Arib over een plan van aanpak voor verbetering van bereikbaarheid en kwaliteit (29247, nr. 15)Pagina 5229-5230
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over het rijksvaccinatiebeleid, te weten: - de motie-Kant c.s. over invoering van het rijksvaccinatieprogramma per 1 september 2004 (29200 XVI, nr. 237); - de motie-Arib c.s. over opname van het pneumokokkenvaccin in het rijksvaccinatieprogramma (29200 XVI, nr. 238); - de motie-Arib over actieve voorlichting over vaccinatie tegen pneumokokkeninfectie (29200 XVI, nr. 239).Pagina 5228-5229
Debat naar aanleiding van de uitspraken van staatssecretaris Nijs over minister Van der HoevenPagina 5251-5278
Presentie en opeing (dinsdag 8 juni 2004)Pagina 5215-5215
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 juni 2004 over UPC en een algemeen overleg op 2 juni 2004 over de KabelnotaPagina 5232-5239
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en Horecawet in verband met de introductie van de bestuurlijke boete (29299), en over: - de motie-Schippers/Nawijn over strafbaarstelling jongere dan wel wettelijke vertegenwoordiger (29299, nr. 8); - de motie-Schippers/Nawijn over schrappen strafbaarstelling van de horecaondernemer (29299, nr. 9)Pagina 5231-5231
Vragen van het lid Noorman-den Uyl aan de minister van Financiën over het bericht dat het kabinet op korte termijn komt met voorstellen voor bekorting WW en dat minister Zalm c.q. het kabinet het SER-advies over de WW niet wil afwachten (mondelinge vragenuur)Pagina 5224-5225
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de RAZEB, te weten de motie-Koenders over toepassing van het Protocol Oorsprongsregels (21501-02, nr. 546)Pagina 5231-5232
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet, de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en enkele andere wetten, in verband met herziening van het overeenkomstenstelsel in de sociale ziektekostenverzekering alsmede enkele andere wijzigingen (Wet herziening overeenkomstenstelsel zorg) (28994)Pagina 5230-5231
Vragen van het lid Marijnissen aan de minister-president over koopkrachtverlies van werknemers door kabinetsplannen voor het prepensioen (mondelinge vragenuur)Pagina 5218-5221

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 143 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Mededingingswet en van enige andere wetten in verband met de implementatie
van EG-verordeningen 1/2003 en 139/2004 (Mededingingswet) (29276).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Het verheugt mijn fractie dat woordvoerders van veel fracties
zich op de sprekerslijst hebben laten zetten, want er is met deze minister
een aantal belangrijke zaken te bespreken over de Mededingingswet. Er is zelfs
een aantal amendementen ingediend, terwijl alle andere fracties deze Europese
verordening eerst wilden behandelen als een hamerstuk. Dat zou jammer zijn
geweest, want in de Volkskrant van 29 mei heeft de minister zich er nadrukkelijk
over beklaagd dat hij in dit huis nauwelijks fundamentele debatten voert.Mijn fractie beperkt zich in dit debat tot twee hoofdzaken. De eerste
is het verhogen van de boetes bij niet meewerken. De tweede betreft de onduidelijkheden
omtrent de wettelijke vrijstellingen. De PvdA-fractie zou overigens graag
het debat willen aangaan over een aantal andere belangrijke zaken, zoals het beroepsverbod voor bestuurders die de Mededingingswet overtreden,
huiszoekingen, of een eventuele knip tussen aanklacht en uitspraak. Daarbij
gaat het om de eventuele dubbele pet van de NMa. Wij constateren echter dat
de minister, volgens zijn brief van 27 april, er wat meer tijd voor nodig
heeft om tot een afgewogen oordeel te komen. Mijn fractie was er klaar voor,
en vindt het uitstel te betreuren, ook omdat het een minister betreft die
erover klaagt dat hij fundamentele debatten in dit huis mist.Een vorig, kort zittend kabinet, sprak over: eerst het zuur en dan het
zoet. Laat ik dan ook maar beginnen met het zuur, en wel voor de ondernemingen
die niet wensen mee te werken aan een onderzoek van de NMa. Daar staat nu
slechts een schamele boete op van € 4500. Een dergelijke lage boete
heeft twee nadelen. Ten eerste loont obstructie. Door geen inzage te geven
in de boeken of door medewerkers niet te laten spreken met de NMa, kan immers
een veel hogere boete worden vermeden. Het wordt voor de NMa namelijk lastiger
om misbruik aan te tonen en aan het einde van de rit een hogere boete op te
leggen als de Mededingingswet inderdaad is overtreden. Mijn fractie vindt
dat de boete bij niet meewerken effectief dient te zijn en in verhouding dient
te staan tot de miljoenenboetes die door de NMa aan het einde van de rit terecht
zouden kunnen worden opgelegd. Een tweede argument voor een hogere boete –
dit is wellicht een argument van een iets minder zware orde – is dat
het nauwelijks loont om te ageren tegen een boete voor niet meewerken. Een
beetje mededingingsadvocaat kost al snel € 4500. Daardoor kan er
ook onduidelijkheid blijven bestaan over de vraag wat nu precies wel en wat
niet onder meewerken wordt verstaan. Niet alle bedrijven in Nederland zijn
principieel en willen principiële rechtszaken voeren. Zij laten zo'n
lage boete er maar bij zitten. De PvdA-fractie lost beide problemen op door
de boete voor het niet nakomen van de mededingingsplicht met twee nullen te
verhogen, van € 4500 naar € 450.000. Een toezichthouder
moet niet alleen kunnen blaffen, maar af en toe ook eens goed kunnen bijten;
vandaar mijn nader gewijzigde amendement op stuk nr. 12. Ik geloof dat een
boete voor het niet meewerken in het verleden 13 maal is opgelegd. Voor de
heer Aptroot maak ik een snelle rekensom: 13 maal € 450.000 in plaats
van € 4500 levert de schatkist toch al snel 6 mln op. Dat moet de
VVD-fractie toch aanspreken.De heer Aptroot (VVD):Ik hoop toch niet dat het uw bedoeling is om dekking voor de begroting
te zoeken, hoewel het voor het eerst sinds enige tijd zou zijn dat de PvdA-fractie
daar weer verantwoord mee omgaat. U verwacht bovendien toch niet dat alle
boetes maximaal zullen zijn?De heer Heemskerk (PvdA):De boetes hoeven niet maximaal te zijn; zij moeten in verhouding staan
tot het vergrijp. Ik wijs u er wel op dat in het door de heer Zalm gepresenteerde
aanvullende pakket bezuinigingen zwaardere boetes door de NMa zijn gebruikt
als dekking om het financieringstekort lager dan 3% te houden. U verwijt mij
iets wat u uw voorman in het kabinet zou moeten verwijten.De heer Aptroot (VVD):Dat is nooit het doel geweest, maar het kan wel het gevolg zijn.De heer Heemskerk (PvdA):Precies. Boetes zijn geen doel op zichzelf. Wij willen een toezichthouder
die kan blaffen. Af en toe moet hij ook bijten om ervoor te zorgen dat wij
een goede mededinging hebben in dit land en lage prijzen. Dat is met name
aantrekkelijk voor de lagere inkomens.Voorzitter. Het tweede hoofdpunt van de PvdA-fractie in dit debat is de
invoering van de wettelijke vrijstellingen die in de plaats moeten komen van
het oude systeem, waarin ondernemingen ontheffingen konden aanvragen. Ik ben
het eens met mijn collega Ten Hoopen van de CDA-fractie dat deze overstap
een goede zaak is. De functionarissen van de NMa krijgen meer capaciteit voor
opsporing, in plaats van achter hun bureau al die ontheffingsverzoeken te
moeten beoordelen. Volgens mij was het de Amerikaanse oud-president Roosevelt
die ooit zei "speak softly, but always carry a big stick", waarmee wij in
goed Nederlands weer zijn beland bij: niet alleen blaffen, maar zonodig ook
bijten. Het is voor mijn fractie zeer belangrijk dat helder is wat de NMa
meldt over de Mededingingswet. Voor de rechtvaardigheid en voor de acceptatie
van hoge boetes is het zeer belangrijk dat bij ondernemingen helder is hoe
de mededingingswet geïnterpreteerd dient te worden. Hierover bestaat
nog veel onbegrip en wellicht ook onkunde. Het is niet alleen onwil dat de
Mededingingswet niet wordt nageleefd.Mijn fractie vindt dat deze minister zich te rigide – ik zou bijna
zeggen te naïef – Europees opstelt door het Europese recht volledig
te willen volgen en de NMa op te dragen slechts bij hoge uitzondering een
informele zienswijze te geven. Mijn fractie vraagt de minister dan ook de
NMa op te dragen, iets soepeler of ruimhartiger om te gaan met die informele
zienswijze. Hard straffen mag best, maar dan moeten de mededingingsregels
wel helder zijn. Als het voorstel van dit kabinet wordt aangenomen, zal de
NMa in vrijwel alle gevallen niet thuis geven als ondernemingen bij voorbaat
om een uitspraak vragen. Grote ondernemingen hebben daar niet veel last van.
Zij huren een dure adviseur in. De overgrote meerderheid van de ondernemingen
kan dat echter niet zo makkelijk. In typisch nationale gevallen is het ook
niet altijd helder hoe de Mededingingswet moet worden geïnterpreteerd.
De toepassing van de mededingingsregels is nog steeds ingewikkeld. Hoe moet
een groepje huisartsen uit een achterstandswijk, dat een samenwerkingsverband
wil aangaan, weten hoe de Mededingingswet precies wordt toegepast? Ook de
NMa weet dat nog niet altijd precies. Een ander voorbeeld dat deze minister
vast uit zijn vorige functie kent, zijn branchebrede oplossingen voor milieuproblemen.
Nederland kent heel veel nuttige verwijderingssystemen, bijvoorbeeld voor
autowrakken, autobanden, oud papier en witgoed. Deze systemen werden door
voorgangers van de huidige minister omarmd, maar zij staan op gespannen voet
met de Mededingingswet. Die spanning kan alleen worden weggenomen als de NMa
zich uitspreekt en op voorhand aangeeft waar het wenselijke samenwerkingsverdrag
overgaat in verboden kartelafspraken. Dat beleid moet transparant zijn. Nogmaals,
een soepele en ruimhartige uitleg door de NMa is gewenst. Graag hoor ik hierop
en reactie van de minister, zodat ik weet of ik namens mijn fractie
hierover in tweede termijn een Kameruitspraak dien te vragen.Een tweede vraag ten aanzien van het vrijstellingenregime betreft de ontheffingen
die onder het oude regime reeds toegezegd zijn. De heer Aptroot overweegt
een amendement dat extra zekerheid biedt ten aanzien van de reeds toegezegde
ontheffingen voor de resterende looptijd. De PvdA-fractie heeft sympathie
voor een dergelijk amendement, maar hoort graag van deze minister of er wellicht
sprake is van overbodige administratievelastendruk of symboolpolitiek. Is
dit echt nodig?Voorzitter. De PvdA-fractie volgt alles wat er uit Brussel komt zeer zorgvuldig.
In tegenstelling tot wat pro-Europa D66 soms bij deze Europese verkiezingen
lijkt te beweren, is niet alles wat uit Brussel komt per definitie goed. Wij
zijn niet naar binnen gericht, maar nemen ook niet alles klakkeloos over.
Wij betreuren het dan ook zeer dat deze minister in de Volkskrant nationale
Kamerleden karakteriseert met termen zoals onkunde, onwil en kinnesinne. Natuurlijk
weten wij niet altijd alle details, maar ook deze minister met Europese ervaring
verslikt zich wel eens aan de precieze besluitvorming omtrent softwarepatenten.
Sommigen noemen dat een blunder. Ik zal het echter niet verder inwrijven.
Ik hoop dat de minister stopt met goedkope kritiek op de Kamer. Laten wij
de internationale en belangrijke Europese aspecten zo goed mogelijk bij ons
werk hier betrekken.Mevrouw Gerkens (SP):Mevrouw de voorzitter. De SP-fractie kijkt toch met enige argwaan naar
het wetsvoorstel. Ik wil mij dan ook scharen achter de kritiek waarover vrij
uitgebreid in de kranten is geschreven en waarover mijn collega's ongetwijfeld
nog zullen spreken.In de eerste plaats vrezen wij problemen met de nieuwe systematiek die
met name het midden- en kleinbedrijf zullen treffen. Van die bedrijven kan
namelijk niet verwacht worden dat zij in alle situaties zelf kunnen inschatten
of zij binnen de grenzen van de Mededingingswet blijven. Bedrijven weten in
deze nieuwe situatie veel minder goed waar zij aan toe zijn. Naast deze rechtsonzekerheid
zullen ook de juridische kosten van ondernemingen toenemen. Dat dit juist
het midden- en kleinbedrijf hard zal treffen, behoeft geen betoog. De kans
is groot dat bedrijven bepaalde afspraken niet meer zullen maken uit angst
voor boetes en om hoge juridische kosten te vermijden. Dat is zeer te betreuren,
aangezien in sommige gevallen afspraken heel gunstig kunnen zijn voor de consument.
Dat zou een minister die zegt zich in te zetten voor betere consumentenbescherming,
moeten aanspreken. Mede vanwege het ontbreken van duidelijke richtlijnen over
wat wel en niet is toegestaan, pleit de SP ervoor de NMa in onduidelijke situaties
bedrijven en brancheorganisaties vrijblijvend advies te laten geven en de
onzekerheden op rechtsgebied weg te laten nemen. De SP staat echter ook open
voor andere oplossingen van de zijde van de minister. Het is in elk geval
van groot belang dat vooral het midden- en kleinbedrijf goed geïnformeerd
wordt hoe men de eigen afwegingen moet maken.In de tweede plaats is de SP-fractie bezorgd over de reeds afgegeven vrijstellingen
en de lopende bezwaar- en beroepsprocedures. Wat de SP betreft dienen de reeds
toegezegde vrijstellingen gehandhaafd te worden voor de toegezegde periode.
De Europese regels staan dit niet alleen toe, maar op Europees niveau geldt
zelfs een soortgelijke regeling. Lopende bezwaar- en beroepsprocedures waarbij
de NMa en de betrokken ondernemingen nog geen overeenstemming hebben bereikt,
dienen bovendien netjes te worden afgerond. Het moge duidelijk zijn dat de
SP de voorstellen hierover zal steunen. Het invoeren van deze wetswijziging
zal zonder het meenemen van de hierboven genoemde voorstellen tot negatieve
gevolgen van een verder overwegend positieve wetswijziging leiden, iets wat
de SP zou betreuren.Ik wil terugkomen op het punt dat het beter zou zijn voor de consument
als er wel mogelijkheden tot afspraken zijn, namelijk afspraken van maatschappelijk
belang. De heer Heemskerk verwees er ook naar. Collega Van Velzen heeft hierover
eerder gesproken en ook een motie ingediend. Ik zie graag dat afspraken rondom
maatschappelijk belang op een andere wijze worden gewogen dan andere afspraken.
Ik hoor graag van de minister welke mogelijkheden hij daartoe ziet en of hij
hierop wellicht terugkomt bij de herziening van de Mededingingswet.De heer Ten Hoopen (CDA):Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie deelt de gedachte achter de introductie
van het nieuwe systeem van rechtstreeks werkende uitzonderingen. Eerlijke
concurrentieverhoudingen zijn van groot belang, maar in een toenemende competitieve
markt moeten bedrijven ook op een consistente overheid kunnen rekenen, een
overheid die afspraken nakomt. Het gaat hier om zorgvuldigheid en rechtszekerheid.Wat de rechtszekerheid betreft vindt mijn fractie het vervallen van de
mogelijkheid om ontheffingen aan te vragen, wenselijk. De verandering is bovendien
haalbaar en mogelijk, omdat de Mededingingswet al een aantal jaren bestaat.
De invulling van de regels blijkt voldoende uit de beschikkingspraktijk, de
jurisprudentie en de richtsnoeren van de NMa. Toch zijn er nog wat twijfels
gebleven. Ondernemingen uit het midden- en kleinbedrijf missen vaak de tijd
en met name ook de juridische kennis om bijvoorbeeld jurisprudentie te bestuderen.
De CDA-fractie stelt daarom voor om binnen de mogelijkheden van het nieuwe
systeem het bedrijfsleven zoveel mogelijk zekerheid te bieden. De vraag is
dan ook aan de minister: deelt de minister deze gedachte, met name daar waar
het gaat om het midden- en kleinbedrijf? Als hij deze gedachte ondersteunt,
hoe geeft hij dit dan vorm?Een tweede punt betreft rechtszekerheid en zorgvuldigheid. De minister
stelt voor om door de NMa verleende ontheffingen te laten vervallen. Ook wil
hij bezwaar- en beroepsprocedures buiten de verdere behandeling laten. Dat
spoort niet helemaal met de opvattingen van de CDA-fractie over zorgvuldigheid
en rechtszekerheid: 1. het tast de rechtszekerheid van ondernemingen
aan, want zij moeten nu plotseling zelf inschatten of hun overeenkomsten wel
of niet toegestaan zijn;2. ondernemingen hebben op basis van verleende
ontheffingen activiteiten opgezet en investeringen gedaan;3. de ontheffingen
zijn vaak verleend onder bepaalde voorwaarden en beperkingen
en als deze nieuwe situatie niet wordt nageleefd, is intrekking van de ontheffing
niet mogelijk;4. de NMa is gebaat bij een goede reputatie; aantasting
van de rechtszekerheid draagt daar niet aan bij;5. de verordening
1/2003, artikel 43, bepaalt dat ontheffingen die door de Europese Commissie
zijn verleend, in principe geldig blijven.De minister kiest hier niet voor en tegelijkertijd stelt hij herhaaldelijk,
zowel hier als buiten de Kamer, dat het uitgangspunt is dat de Mededingingswet
niet strenger en ook niet soepeler wordt in het kader van deze nieuwe Europese
regels. De vraag is dus, waarom de minister verder wil gaan dan Europa, terwijl
dit ten koste gaat van de rechtszekerheid van de ondernemingen. Waarom is
zijn afweging anders uitgevallen dan die van bijvoorbeeld de Europese Commissie?Het stopzetten van de lopende procedures komt er in feite op neer dat
partijen de toegang tot de rechter wordt ontzegd. Kan de minister mij en de
CDA-fractie eens toelichten of dit nu al of niet in strijd is met onze eigen
Grondwet?De CDA-fractie heeft op basis van deze genoemde argumenten twee amendementen
opgesteld die de Kamer bekend zijn. De strekking van het eerste amendement
is dat ontheffingen nog twee jaar dienen door te lopen, zodat ondernemingen
zich kunnen instellen op de nieuwe situatie. De duur van twee jaar vormt een
evenwichtige oplossing in onze optiek. Ondernemingen wordt enerzijds rechtszekerheid
en zorgvuldigheid geboden, terwijl anderzijds de ongelijkheid tussen ondernemingen
met en zonder ontheffing beperkt blijft in tijd.De heer Heemskerk (PvdA):Het gaat mij om die twee jaar. U zegt dat dit een evenwicht is: aan de
ene kant biedt u zo rechtszekerheid en zorgvuldigheid, en aan de andere kant
is er geen ongelijke verhouding tussen ondernemingen die wel en geen ontheffing
hebben. Mijn vraag hierbij is waarom u niet het volgende zegt: de ontheffing
zoals die is verleend, voor drie of vier jaar, loopt af en wij nemen de hele
looptijd van de ontheffing; als die voorbij is, is het afgelopen met de ontheffingensystematiek.
Immers, nu kun je redeneren: na twee jaar is er alsnog weer onzekerheid. Waarom
die periode van twee jaar, die zomaar uit de lucht komt vallen?De heer Ten Hoopen (CDA):Nee, dat komt niet zomaar uit de lucht vallen. Ik heb daar een paar argumenten
voor. Het kabinet kiest ervoor om het direct te laten vervallen en ik ga niet
mee in het voorstel van het kabinet op dit onderwerp. Voorts dien je aan bedrijven
de tijd te geven om zich te kunnen instellen op de veranderingen die plaatsvinden,
in het kader van Europa. Mijn derde argument is dat je niet twee systemen
zo lang naast elkaar moet laten bestaan, als het je ernst is om zoveel mogelijk
die rechtszekerheid en zorgvuldigheid te bieden.De heer Heemskerk (PvdA):Ik verwacht dat de minister wel zal aangeven hoe lang de langstlopende
ontheffing geldt. Maar als deze nog twee, drie of vier jaar loopt, zou je
kunnen zeggen: neem hem nu mee en laat dat de eindtermijn zijn. Bent u daar
principieel op tegen? Is die twee jaar voor u een principezaak of is dit nog
een open kwestie voor u?De heer Ten Hoopen (CDA):Nee, het gaat mij hier niet om het principe. Het gaat mij er hier om dat
er rechtszekerheid geboden wordt aan bedrijven en dat je zoveel mogelijk onzekerheid
uit de markt wegneemt. Met de minister heeft ook de CDA-fractie steeds gepleit
voor een competitieve markt en een andere mentaliteit, maar daar hoort rechtszekerheid
vanuit de overheid bij om de markt ook daadwerkelijk te laten functioneren.Mijn tweede amendement betrof de beroepsprocedures. Ik stel voor deze
onder het oude recht af te ronden.Mevrouw de voorzitter. Ik kom toe aan mijn laatste, afrondende punt. De
decentralisatie van het mededingingsrecht heeft tot gevolg dat de nationale
autoriteit en de Europese Commissie op een nieuwe basis met elkaar gaan samenwerken.
De samenwerking zal gestalte krijgen in het zogeheten European Competition
Network. De toegenomen uitwisseling van informatie kan ertoe leiden dat het
systeem van clementietoezeggingen onder druk komt te staan. Wanneer bijvoorbeeld
een onderneming bij de NMa om clementie verzoekt en die ook krijgt, bestaat
de kans dat het Bundeskartellamt daarvan op de hoogte raakt. Aangezien er
geen uniform clementiebeleid is, is het mogelijk dat de Duitse mededingingsautoriteit
wel tot vervolging overgaat. Dat staat in onze optiek op gespannen voet met
de Europese gedachte. De vraag is: deelt de minister die opvatting? Er zijn
inmiddels pogingen gedaan om dit probleem op te lossen. De Europese Commissie
heeft ter uitvoering van de verordening een moderniseringspakket samengesteld.
Een van de mededelingen vermeldt dat "informatie niet zonder instemming van
de indiener van een clementieverzoek met het netwerk mag worden gedeeld" behalve
in die gevallen waarin de ontvangende autoriteit de bescherming van de verzoeken
garandeert. De Commissie heeft op dit punt dus van de overgrote meerderheid
van de lidstaten schriftelijke toezeggingen ontvangen. Daarmee is het probleem
echter voor een deel opgelost. Ook het European Competition Network heeft
aan deze problematiek aandacht geschonken. Dat is mooi en eigenlijk het begin
van een uniform Europees clementiebeleid. Ondernemers kunnen toch allesbehalve
zeker zijn van een Europese, brede clementie. Welke initiatieven neemt de
minister van Economische Zaken om deze problematiek op te lossen? Komt hij
bijvoorbeeld met aanvullende regelingen of maakt hij duidelijk hoe de NMa
met de clementieregeling en de clementietoezegging zal omgaan?De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Ik vond de inleiding van de heer Heemskerk wel aardig. Inmiddels
heb ook ik de Volkskrant gelezen en mij voorgenomen om in debatten zo weinig
mogelijk voor te lezen. Ik wil proberen alles uit het hoofd doen. Daarom heb
ik nu alleen de tekst van het amendement bij me. Zo'n inbreng zou zonder papierwerk
moeten kunnen, maar ik weet niet of de minister dit geweldig zal vinden. Achteraf
hoor ik wel of hij dit een succes vond of dat hij toch mijn hersenpan even
wil lichten om er wat debatvaardigheid of voorbereiding in te stoppen. Het
is de chirurg Brinkhorst gegeven om commentaar te leveren. Voorzitter. Het gaat nu om de uitvoering van Europees beleid. Onze vrijheid
is op dit punt beperkt. Mededingingswetgeving vind ik overigens uitermate
belangrijk. Daarover heb ik een boel vragen, vooral omdat ik graag wil weten
hoe zoiets gaat. Hoe werkt de NMa? Als het bijvoorbeeld gaat over de garnalenvissers
of de fietsenproducenten, zet ik wel eens een vraagteken. Daarvoor vormt dit
debat echter niet het moment. Bij gelegenheid moeten wij wel een keer uitleg
krijgen om op zijn minst onze controlerende functie te kunnen waarmaken. Wij
moeten niet op voorhand kritiek op de NMa hebben, maar, zoals ik zei, ik plaats
wel eens vraagtekens.Wat de aan de orde zijnde verandering van wetgeving betreft, heb ik, net
als de collega's, problemen met de abrupte overgang met betrekking tot de
ontheffingen. Ik vind ook dat er voor brancheorganisaties, met name het midden-
en kleinbedrijf, rechtszekerheid moet zijn. Het feit dat de verleende ontheffingen
in één keer allemaal vervallen, vindt de VVD-fractie onjuist.
Op grond van de Mededingingswet is een bepaalde manier van samenwerken mogelijk.
Daarvoor wordt dan gedurende vijf jaar ontheffing verleend. Het is dan gek
dat wij met de wetgeving nu daar een streep door halen. Het CDA stelt op dit
punt een termijn van twee jaar voor. Dat vinden wij een willekeurige termijn,
maar het voorstel is wel een verbetering. Wat zou het bezwaar zijn als wij
de verleende ontheffingen laten voortduren? Die ontheffingen gelden voor maximaal
vijf jaar en dat betekent dat zij vanzelf komen te vervallen. Op deze manier
zou er maximale rechtszekerheid zijn en geen nieuwe wetgeving met terugwerkende
kracht. Dan zijn wij over uiterlijk vijf jaar van de ontheffingen af. Ik dien
daartoe een amendement in en hoor graag het standpunt van de regering.Ik sluit mij aan bij de collega's die hebben gesproken over samenwerking
in het bedrijfsleven. Men komt nu voor een soort black box te staan en moet
gissen of eventuele plannen tot samenwerking wel kunnen. Wij zijn van mening
dat er vooraf duidelijkheid moet kunnen worden gegeven. Ik doel op de ondernemers
en brancheorganisaties die volgens de wet willen handelen, maar die zich wel
eens afvragen hoe die moet worden geïnterpreteerd en in de praktijk uitpakt.
Het is bijzonder ongunstig als er vooraf geen duidelijkheid kan worden verschaft.
Na een, twee of drie jaar merk je wel of de NMa ingrijpt en of er procedures
beginnen. Ik stel het op prijs als de minister duidelijk maakt of hij mogelijkheden
ziet om vooraf enige duidelijkheid te geven. Ik wil het in eerste instantie
aan hem overlaten of dat 100% duidelijkheid dan wel aanvullende informatie
of een eerste check is. Maar wij kunnen niet de wetgeving veranderen en vervolgens
tegen bedrijven en brancheorganisaties zeggen: je merkt in de praktijk wel
hoe het uitpakt, je gaat je gang maar en de enige mogelijkheid om duidelijkheid
te krijgen is dat je door de NMa wordt aangepakt. Duidelijkheid van tevoren
is belangrijk. Bij de belastingdienst kun je in ingewikkelde kwesties van
tevoren overleggen en een ruling krijgen. Dan is duidelijk of iets kan. Een
dergelijke mogelijkheid zou ook bij de NMa moeten worden geboden. Ziet de
minister mogelijkheden daartoe?De heer Heemskerk (PvdA):Dit is het kabinet van de eigen verantwoordelijkheid oftewel "u zoekt
het maar uit". Vrijstellingen passen prachtig in het idee van de eigen verantwoordelijkheid.
Ik ben het met de heer Aptroot eens dat de NMa goed moet uitleggen hoe een
mededingingswet in elkaar steekt. Bent u het met mij eens dat de NMa niet
moet worden opgedragen om iedere vraag en elk geval te beoordelen? Dan verstoren
wij de opsporingscapaciteit van de NMa. Waar ligt voor u de balans tussen
een duidelijke zienswijze, een soort ruling, versus een verplichting om ook
de meest onnozele vragen te beantwoorden?De heer Aptroot (VVD):Dat kan ik niet in detail aangeven. U geeft aan dat er ergens een draaipunt
zit. Ik ben het met u eens dat het niet de bedoeling is dat iedereen voor
elk pietluttig ding naar de NMa gaat. Overigens ga ik ervan uit dat brancheorganisaties
voor details en onbelangrijke zaken zekerheid van tevoren in de vorm van een
uitspraak van de NMa niet nodig vinden. De materie is echter uiterst gevoelig.
Er is nog weinig jurisprudentie. Wij vinden dat de NMa vooraf hetzij een aantal
voorbeelden moet geven wat wel en niet kan dan wel in belangrijke zaken een
eerste toets moet geven. Wij moeten niet zeggen: het loket is van tevoren
gesloten, wij zijn niet bereikbaar; als je iets doet wat niet mag, is er van
tevoren niets over te zeggen, maar krijg je straks wel een boete en pakken
wij je aan. Zo gaan wij niet met elkaar om. Degenen die kwaad willen zullen
niet van tevoren overleggen en iets willen vragen. Wij moeten ondernemers
en brancheorganisaties die volgens de regels willen handelen juist een handje
helpen. Ik ben het ermee eens dat het fatsoenlijk moet worden geregeld zonder
een heleboel bureaucratie.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik ben verheugd met de Kamer over een fundamenteel onderdeel
van Europees recht, namelijk het mededingingsrecht, te kunnen discussiëren.
Ik ben blij dat de Kamer eraan meewerkt om de grote achterstand bij de implementatie
van Europese wetgeving een klein beetje terug te brengen. Als het zou lukken
om volgende week de stemming te laten plaatsvinden – ik heb begrepen
dat het morgen niet zal gebeuren – dan hoop ik dat de Eerste Kamer erin
wil bewilligen om het vóór 1 juli, het moment dat wij het
voorzitterschap in handen krijgen, aan te nemen. Ik roep via u de fracties
op om hun collega's aan de overkant daartoe te brengen. Wij zijn al in gebreke,
het is geen eurofilie, maar het is duidelijk dat Nederland op een groot aantal
gebieden in Europees verband een achterstand heeft. Het is een feitelijke
constatering. De achterstand neemt toe. De wetgevingsprocedures in Nederland
dragen niet bij aan het inlopen van die achterstand. Tegen die achtergrond
ben ik erover verheugd, dit debat te kunnen voeren.Het gaat over een onderwerp dat juist voor de omslag naar een meer concurrentiegerichte
samenleving van grote betekenis is. Het kan een bijdrage zijn aan meer economische
groei. Ik ben blij dat de Kamer in brede kring bereid is het wetsvoorstel
te steunen. Een Europees mededingingsrecht, dat al ruim 40 jaar bestaat, kan
niet tot grote verrassingen leiden. Er is een uitgebreide Europese
jurisprudentie. Toen ik ruim 40 jaar geleden dit vak doceerde aan de Universiteit
Leiden, kon ik nog zeggen dat het voor het MKB een verrassing was. Het is
onmogelijk dat na 40 jaar jurisprudentie het Nederlandse MKB de armen ten
hemel richt uit verbijstering over het Europese mededingingsrecht.Wij hebben het vandaag over de EG-verordeningen 1/2003 en 139/2004, over
de toepassing van het Europees verbod op kartels en op misbruik van economische
machtsposities. Na 40 jaar gaan wij over tot vervanging van de oorspronkelijke
verordening 17/62. Vorig jaar hebben wij de Kamer een kabinetsstandpunt doen
toekomen over de evaluatie van de Mededingingswet. In januari van dit jaar
is daarover een hoorzitting gehouden. Er is een groot aantal vragen gesteld,
vragen die ik geprobeerd heb in de nota uitvoerig te beantwoorden. De reeds
aangekondigde afschaffing van het nationale ontheffingssysteem van artikel
17 van de Mededingingswet, de Nederlandse pendant van artikel 81, derde lid,
van het EG-verdrag, is naar voren gehaald en in het aan de orde zijnde wetsvoorstel
meegenomen.Daarnaast heb ik de Kamer bij brief van 27 april geschreven dat ik
voornemens ben om twee andere wijzigingen van de Mededingingswet versneld
te realiseren, namelijk het opleggen van hogere boetes bij het niet nakomen
van de plicht om medewerking te verlenen aan onderzoek en toezicht van de
NMa, en het verlenen van de bevoegdheid aan de NMa om ook zonder toestemming
van bewoners een woning binnen te treden. Inmiddels heeft de heer Heemskerk
van de PvdA-fractie op stuk nr. 12 een amendement ingediend, waarmee die hogere
boete reeds nu wordt geïntroduceerd. Ik ben hem daar erkentelijk voor.
Ik heb er geen enkele moeite mee om op deze wijze dit amendement versneld
in de wet op te nemen. Het past in de systematiek van de telecomwetgeving.
Ook daar proberen wij een scherper boetesysteem in te voeren. Ik ben blij
met het voorstel.Mevrouw Gerkens (SP):Neemt de minister dit amendement over?Minister Brinkhorst:Ik vind het een goed democratisch gebruik om over een amendement dat door
de Kamer is ingediend, door de Kamer te laten stemmen. Daarmee doe ik het
meeste recht aan de dualiteit van ons bestel. Maar zoals ik al zei: als de
Kamer daartoe besluit, heb ik daar geen enkel probleem mee. Dat is wat anders
dan het overnemen daarvan.De heer Ten Hoopen (CDA):In de beantwoording schrijft de minister over de verhoging van de afschrikkende
werking: "Ook hiervoor geldt dat het kabinet advisering door de Raad van State
wenselijk acht. Een en ander zal tegelijk met de wijziging van binnentreding
aan de Raad worden aangeboden." Met andere woorden: de minister heeft geen
bezwaar, wacht hij het advies nog af, wat doet hij daarmee?Minister Brinkhorst:Ik zal het amendement behandelen als de Kamer daarover een uitspraak heeft
gedaan. Het past in de visie van het kabinet, maar ik laat het aan de Kamer
over. Ik geef het signaal dat het past in de structuur die ik op andere gebieden
heb van aanscherping van de wetgeving. Maar ik neem het amendement niet over,
in de zin dat ik daarmee een soort nota van wijzigingen zou introduceren.De voorzitter:Het lijkt mij helder dat de minister het amendement niet overneemt. Ik
geef het woord aan de heer Heemskerk, wiens amendement het tenslotte is.De heer Heemskerk (PvdA):Ik dank de minister voor de ondersteuning van dit amendement. Ik zeg tegen
de heer Ten Hoopen dat ik bewust onderscheid heb gemaakt tussen het ophogen
van die belachelijk lage boete, want het loont: obstructie is zeer aantrekkelijk.
Aan de andere kant laat ik het aan de Raad van State over om huiszoekingen
en dergelijke goed te onderbouwen, want dan treed je echt privédomeinen
binnen. Ondersteunt de heer Ten Hoopen nu ook het amendement om die belachelijk
lage boete op te hogen?De heer Ten Hoopen (CDA):Maar de discussie gaat niet over de vraag of de boete al of niet te hoog
is. Bij de evaluatie is aan de orde geweest of de boete omhoog moet. De minister
heeft daarbij het kabinetsstandpunt verwoord. In die zin gaat het erom dat
het kabinet een advies van de Raad van State wenselijk acht. Daarom is het
logisch dat er een advies van de Raad van de State komt en aan de hand daarvan
wordt besloten, en het kabinet al of niet met een initiatiefvoorstel komt.De heer Heemskerk (PvdA):Het is belangrijk dat in dit land daadkracht wordt getoond en tempo wordt
gemaakt. Wat we nu al weten, kunnen we in de vorm van een amendement indienen,
waarop de Kamer haar oordeel kan uitspreken. Ik hoop op de steun van de CDA-fractie.De voorzitter:Ik constateer dat de minister heeft gezegd dat hij het amendement niet
expliciet overneemt. Dan gaan we er gewoon, naar ik hoop volgende week, over
stemmen. De minister vervolgt zijn betoog.Minister Brinkhorst:Er zijn vragen gesteld over de systematiek van de nationale ontheffingspraktijk.
Met aanvaarding van dit systeem bevindt Nederland zich ongeveer in de middenmoot.
Slechts een zeer kleine minderheid van de lidstaten houdt nog een nationaal
ontheffingssysteem over. Dat zou betekenen: voor zuiver nationale regelingen,
met een beperkte inhoud en reikwijdte. In Nederland zal dat niet goed werken,
omdat wij heel snel interstatelijke werking hebben. Er zijn heel belangrijke
lidstaten die geen ontheffingssysteem handhaven. Duitsland zal het afschaffen,
en ook Frankrijk heeft geen systeem van nationale ontheffingen, en hetzelfde
geldt voor Italië, Zweden, Finland, Griekenland en Ierland.Ik heb ervoor gekozen om in lijn met de Europese verordeningen in de Mededingingswet
de ontheffingsmogelijkheid te wijzigen in een systeem van rechtstreeks werkende
uitzonderingen op het verbod van mededingingsbeperkingen. Globaal gezegd steunt
de Kamer mij in die benadering, waarover ik zeer verheugd ben. De verordeningen
maken dat nieuwe systeem namelijk wel zeer wenselijk. Begin dit jaar is dat
in de hoorzitting naar voren gebracht. Met wijziging van het systeem op nationaal
niveau wordt aansluiting verkregen op het Europese systeem, en wordt een consistent
geheel aan mededingingsregels gecreëerd. Anders zouden er ingewikkelde
afbakeningsproblemen ontstaan, met het naast elkaar laten bestaan van verschillende
systemen. Naar mijn gevoel zijn de duidelijkheid en de rechtszekerheid daarmee
gediend. Ik heb daarmee een duidelijke streep willen zetten onder de huidige
ontheffingspraktijk, ook door het laten vervallen van de bestaande ontheffingen.
Dat is mogelijk, omdat de inhoudelijke criteria voor de toelaatbaarheid van
mededingingsbeperkingen in het nieuwe systeem gelijk blijven. Partijen worden
dus niet inhoudelijk benadeeld.De Europese verordening voorziet in handhaving van bestaande Europese
ontheffingen. Dat wil zeggen: Europese ontheffingen op Europese wetgeving.
Nationale ontheffingen voor mededingingsbeperkingen met een interstatelijk
effect zullen direct onder het nieuwe Europese systeem vallen. Dat past ook
in de visie van een gedecentraliseerde toepassing. Het volgt naar mijn gevoel
ook uit het systeem van de nieuwe verordening. De waarde van het overeind
houden van bestaande ontheffingen is daardoor zeer gering, aangezien het gevallen
betreft met een interstatelijk effect.Voor die gevallen zal in het nieuwe Europese systeem niet het beschikken
over een nationale ontheffing maatgevend zijn voor de toelaatbaarheid van
een dergelijke beperking, maar de actuele toetsing aan de uitzonderingsvoorwaarden
van het nieuwe systeem. Helemaal zwart/wit ligt het echter niet, zoals verschillende
geachte afgevaardigden hebben aangegeven. Het feit dat men in het verleden
een ontheffing heeft gekregen, zal namelijk bij een beoordeling onder het
nieuwe systeem wel worden meegewogen. Verschillende leden hebben hiertoe amendementen
ingediend.De heer Ten Hoopen stelt in zijn amendement op stuk nr. 13 voor om bestaande
heffingen voor uiterlijk twee jaar te handhaven. De heer Aptroot stelt daarentegen
voor om die termijn op vijf jaar te bepalen. Een dergelijke overgangstermijn
sluit aan bij de systematiek in de meeste andere lidstaten. Zo kent Duitsland
een overgangsregeling van één jaar. Mede met het oog daarop
heb ik een duidelijke voorkeur voor het amendement van de heer Ten Hoopen
met een overgangsperiode van twee jaar. Tegen aanneming van dit amendement
heb ik geen bezwaar.Overigens zie ik zelf de noodzaak van een overgangstermijn niet in. Zoals
ik eerder aangaf, is er al veertig jaar sprake van staand recht. Het beeld
is dan ook onjuist dat wij in Nederland nu het Europese recht ontdekken. Overigens
doelde ik daarop toen ik opmerkte dat wij in Nederland, ondanks het feit dat
wij één van de grondleggers van de Unie zijn, vaak niet veel
kennis van de Europese wetgeving hebben. Ik verwijs hiervoor ook naar het
SER-rapport Met Europa meer groei. In dit rapport worden hiervan enkele zeer
aardige voorbeelden gegeven. Ik zal hierop verder niet ingaan, maar het moge
wel duidelijk zijn dat ik geen bezwaar heb tegen aanneming van het amendement
van de heer Ten Hoopen. Ik zou overigens bepaald wel bezwaar hebben tegen
aanneming van het amendement van de heer Aptroot, omdat ik het veel te ver
vind gaan.De heer Aptroot (VVD):Er zijn dus geen grote materiële verschillen, omdat de huidige wetgeving
eigenlijk toestaat dat een ontheffing uit het verleden wordt voortgezet. Als
dat zo is, waarom kan de minister dan wel instemmen met een overgangsregeling
van twee jaar en niet met een overgangsregeling van vijf jaar? Die periode
van vijf jaar komt immers overeen met de maximale looptijd van vijf jaar.Minister Brinkhorst:Het heeft mijn voorkeur om af te zien van een overgangsperiode. Hierover
wordt immers al veertig jaar gesproken. Ik heb echter begrepen dat een overgangsregeling
een wens van de Kamer is. Blijkbaar zijn wij op dit punt wat zachter dan vele
andere landen. Als de Kamer besluit tot een overgangsregeling, ligt de benadering
van de heer Ten Hoopen volgens mij meer voor de hand, omdat die overgangsperiode
het kortst is.Ik wijs er verder op dat het een verkeerde veronderstelling is dat een
langere overgangsregeling meer rechtszekerheid zou bieden. Integendeel, een
dergelijke regeling biedt minder rechtszekerheid. De rechtszekerheid wordt
immers gegeven door de jurisprudentie en de Europese ontheffingen. Deze ontheffingen
zijn namelijk richtinggevend voor de vraag wat wel en wat niet onder het kartelrecht
valt.In de tijd dat de NMa nog niet bestond en wij geen nationaal kartelrecht
kenden, beschikten wij alleen over Europese wetgeving. Die wetgeving was richtinggevend.
Nu kennen wij inderdaad een volwaardige nationale wetgeving die aansluit op
het Europese netwerk en daarom zie ik niet in waarom er een overgangsregeling
nodig zou zijn. Daarmee wordt namelijk de suggestie gewekt dat wij in een
nieuwe context terechtgekomen zouden zijn. De heer Aptroot merkte echter terecht
op dat het eigenlijk een voortzetting van het oude beleid is. Het wegnemen
van de administratieve lastendruk was voor de gemiddelde burger en het gemiddelde
bedrijf heel voorspelbaar, want wij werken al veertig jaar met deze wetgeving.De heer Heemskerk (PvdA):Wij onderscheiden ons natuurlijk niet van andere landen als wij die ontheffingen
wel in stand houden, want een aantal andere landen kent ook ontheffingen.
In die zin zijn wij niet lakser, slapper of "helaas nog te veel een kartelland".
Een van de redenen van de minister om die ontheffingen te laten vervallen,
is dat er interstatelijke ontheffingen zijn die niet meer gewenst zijn in
de nieuwe Europese systematiek. Is die interstatelijkheid een probleem als
wij het twee jaar laten doorlopen?Minister Brinkhorst:Voor mij zijn er eigenlijk drie belangrijke argumenten. Ten eerste zijn
op deze mededingingsbeperking met een interstatelijk effect naast de Mededingingswet
ook de Europese mededingingsregels van toepassing. In dat licht is de mogelijkheid
van een ontheffing bepaald niet gewenst. Het nationale en het Europese systeem
zouden zoveel mogelijk op elkaar moeten aansluiten om complicaties en onduidelijkheid
bij de uitvoering te vermijden. Ten tweede is de rechtszekerheid ermee gediend
als er slechts één systeem is. De heer Ten Hoopen heeft dit
ooit heel zorgvuldig aangegeven in een artikel in het Financieele Dagblad.
Ten derde moet potentiële strijdigheid tussen het nationale en het Europese
recht worden vermeden. Een belangrijke nevenoverweging, waar sommige sprekers
op hebben gewezen, is dat de NMa de capaciteit die vrijkomt
doordat zij geen ontheffingsaanvragen meer hoeft te behandelen, kan gebruiken
voor verdere intensivering van de handhaving van de Mededingingswet. De andere
overwegingen zijn voor mij echter doorslaggevend. In dat licht past eigenlijk
geen overgangsregeling. Mijn opmerking sloeg op de wens in de Kamer, onder
andere van verschillende regeringspartijen – ik zeg het maar zoals het
is – om toch iets van een overgangsregeling te creëren. Van de
scherpe positie "Nederland kartelland" zijn wij geleidelijk een normaal Europees
land geworden waar het handhaven van kartelrecht een meer overwegende situatie
is. De steun van de Kamer voor deze ontwikkeling naar normaliteit vind ik
van dien aard dat ik graag een handreiking wil doen; ik hoor het signaal heel
goed. Wat mij betreft, hoeft het echter niet; ik kan volgens mij niet duidelijker
zijn.Eigenlijk heb ik de vraag over de problematiek van het midden- en kleinbedrijf
van de heer Aptroot en de heer Ten Hoopen al beantwoord. Ik heb overigens
begrepen dat de NMa de brancheorganisaties een brochure heeft gestuurd over
de rechtstreekse werking van artikel 81, derde lid. Daarmee krijgen de brancheorganisatie
een direct signaal van de NMa.De heer Ten Hoopen en de heer Aptroot hebben beiden gevraagd of bij wijze
van "informele zienswijze" antwoord kan worden gegeven op vragen van ondernemers
over de verenigbaarheid van hun regelingen. Mijn antwoord daarop is: nee,
dat is geen gewenste weg. Een zodanige verplichting voor de NMa komt in feite
neer op een uitnodiging voor ondernemers om regelingen voor te leggen ter
toetsing aan de voorwaarden van het nieuwe artikel 6, derde lid, van de Mededingingswet.
Die toetsing zou tot een extra belasting van de NMa leiden. Zoals ik net al
heb aangegeven, is een belangrijke overweging voor de afschaffing juist dat
de vrijkomende capaciteit van de NMa kan worden ingezet voor intensivering.
De essentie van het nieuwe systeem is het geven van eigen verantwoordelijkheid
en ruimte voor ondernemers om zelf na te gaan of hun regelingen aan de voorwaarden
voldoen. Nogmaals, het gaat niet om nieuw recht. Er is een veertigjarige jurisprudentie.
Toen vele leden van deze Kamer nog in de windselen lagen, bestond deze wetgeving
al. Ter nadere verklaring voeg ik hieraan nog één ding toe.
Alleen in heel bijzondere gevallen zal de NMa een informele zienswijze geven.
Dan gaat het om gevallen waarin sprake is van een nieuwe rechtsvraag, een
groot maatschappelijk of economisch belang en de noodzaak tot strategische
signaalwerking. Er moet geen nader onderzoek nodig zijn. Bovendien zal de
NMa zich dan beperken tot gevallen zonder interstatelijke werking. Heeft die
regeling wel een interstatelijke werking, dan ligt het voor de hand dat in
eerste instantie de commissie om een antwoord wordt gevraagd.De heer Heemskerk (PvdA):Ik geloof dat zelfs de politie het niet tot haar allerbelangrijkste taak
rekent om boeven te vangen. De belangrijkste politietaak is om mensen te waarschuwen
en te surveilleren, dus preventie. Voorkomen is beter dan genezen. Dat zou
ook voor de NMa dienen te gelden. U zegt dat de NMa in bijzondere omstandigheden
wel een prejudicieel oordeel velt. Dan gaat het om zaken van maatschappelijk
of groot economisch belang zonder interstatelijke werking. Bent u bereid om
de NMa op te dragen soepel of ruimhartig met deze prejudiciële vraagstukken
om te gaan? Wij moeten echt niet ieder wissewasje en ieder MKB-verzoek honoreren,
want de NMa moet opsporen en straffen. Mijn fractie zou het echter zeer weten
te waarderen als daar ruimhartig en soepel mee wordt omgegaan.Minister Brinkhorst:Ik vind het van groot belang dat de directeur-generaal van de NMa de voormalige
vice-president van de rechtbank in Den Haag is. Ik heb die keuze ook bewust
zo gemaakt, omdat hij een heel brede visie heeft op nationaal recht en opportuniteit.
Ik heb algemene beleidsregels. U vraagt mij om hem te verzoeken daar ruimhartig
mee om te gaan, maar dat gaat mij wat te ver. Ik laat het in eerste instantie
aan zijn wijsheid over. Wij hebben regelmatig een debat over de evaluatie
van de Mededingingswet. Mocht in de komende periode blijken dat het gaat om
een onredelijke situatie, dan kunnen wij dat alsnog bekijken. Het gaat toch
een beetje te veel uit van de gedachte dat vader Brinkhorst weet wat goed
voor ons is. Ik acht mijzelf en de Kamer zeer geëmancipeerd. Tegen die
achtergrond acht ik een dergelijke benadering eigenlijk niet gewenst. Wij
hebben dat ook in het algemeen niet in ons rechtstelsel. Eenieder wordt geacht
de wet te kennen. Wij bouwen ook geen jurisprudentie op over de vraag in welke
omstandigheden het gewenst is om door oranje licht te rijden. Ik weet dat
veel Nederlanders door oranje licht rijden. Ik vind niet dat wij de suggestie
moeten wekken dat zij daar wat royaler mee kunnen omgaan en zelfs kunnen doorrijden
als het net rood is geworden. Ik vind dat de NMa het proportionaliteitsbeginsel
als algemeen geldend Nederlands rechtsbeginsel moet hanteren. Ik weet overigens
zeker dat de heer Kalbfleisch zorgvuldig luistert naar wat wij hier bespreken.De heer Heemskerk (PvdA):Ik mag hopen dat hij af en toe naar de Kamer luistert, maar ik hoop vooral
dat hij de kartels aan het opsporen is. Uw vergelijking met het rijden door
rood licht gaat niet op, want dat is een duidelijke overtreding. Ik heb al
gezegd dat de NMa in het geval van een overtreding echt rücksichtslos
moet straffen. Het gaat om de vraag waar ik mijn auto wel of niet mag parkeren,
om het maar te vergelijken met de taak van de politie. Proportionaliteit is
een begrip dat in de buurt komt, maar ik zou willen dat de minister uitspreekt
dat de NMa ruimhartig en soepel omgaat met het maatschappelijk of economisch
belang. Wij zijn dat toch nog een beetje aan het ontdekken. Wij hebben al
een historie van veertig jaar, maar er zijn veel bedrijven in het MKB die
daarmee worstelen. De minister moet niet gaan behoren tot de preciezen die
zeggen dat iedereen het maar zelf moet uitzoeken.Minister Brinkhorst:Ik zie mijzelf niet als iemand die tot de preciezen behoort. In de zestiende
eeuw was er de discussie tussen de rekkelijken en de preciezen, tussen Gomaristen
en de Arminianen. Deze minister, stammende uit een sociaal-liberale traditie,
heeft zich altijd meer thuis gevoeld bij de rekkelijken dan bij de preciezen.
Ik weet echter niet of het uitgangspunt moet zijn de NMa opdracht te geven
om tot de rekkelijken te behoren. Dat gaat mij wat te ver. In deze Kamer zijn
er tenslotte anderen die veel preciezer zijn dan ik.Ik vind een redelijke wetsinterpretatie en proportionaliteitstoepassing
belangrijk. De Kamer heeft de mogelijkheid dit over enige jaren nog eens na
te gaan, gehoord het debat dat wij in de Kamer hebben gevoerd. Daarbij wil
ik het laten.De heer Aptroot (VVD):Ik heb de indruk dat de minister wel eens denkt dat vader Brinkhorst weet
wat goed voor ons – en zeker voor het parlement – is. Begrijp
ik de minister goed dat hij zegt dat er veertig jaar jurisprudentie ligt en
dat dit dus niet nieuw is. De toepassing zou in feite niet veranderen, ondanks
het feit dat het nu weer nationaal is. Mag het bedrijfsleven ervan uitgaan
dat zij al die zaken waarvoor tot nu toe ontheffingen zijn verleend, automatisch
en zonder problemen in de toekomst kunnen toepassen?Minister Brinkhorst:Ik vind het altijd gevaarlijk om een algemene uitspraak van dien aard
te doen.De heer Aptroot (VVD):Misschien kunt u een beetje rekkelijk zijn.Minister Brinkhorst:Een redelijke wetsinterpretatie zou zijn dat deze wetgeving niet leidt
tot zodanige materiële veranderingen dat men zich plotseling op een hellend
vlak bevindt. De belangrijkste betekenis is vervanging van een ontheffingssysteem
door rechtstreekse werking. Er is geen materieel nieuwe toets toegevoegd.
Er bestaat geen absolute zekerheid in het leven. Naar mijn gevoel is dit een
redelijke wetsuitleg. Overigens denk ik dat het zou passen bij de grote belangstelling
van de Kamer voor het Europees recht dat ik vandaag weer zo sprankelend uit
vele monden hoor. Meer aandacht voor het Europees recht in het middelbaar
en hoger onderwijs zou van grote betekenis zijn om de interpretatie die hier
wordt gegeven, nog eens onder de aandacht van het midden- en kleinbedrijf
te brengen.De heer Aptroot (VVD):Ik zou graag "ja" of "nee" horen. Mag het bedrijfsleven ervan uitgaan
dat datgene waarvoor zij tot nu toe een ontheffing kregen, in de toekomst
ook mag? Gesteld natuurlijk dat de situatie in de toekomst vergelijkbaar is.Minister Brinkhorst:Ik zal proberen het nog wat pregnanter te formuleren. Als ik onverhoopt
ooit dit mooie ambt verlaat en mij vestig als juris consult, dan zou ik er
niet wakker van liggen om een nadere interpretatie te vragen over een eenmaal
gekregen ontheffing. Alles geldt rebus sic stantibus, dus mits er geen materiële
veranderingen hebben plaatsgevonden. Ik hoop hiermee toch het politieke signaal
te geven dat hier geen sprake is van een majeure wetswijziging die alles overhoop
gooit. Dat vond ik ook goed doorklinken in de zeer evenwichtige betogen die
ik uit de mond van de heren Aptroot, Ten Hoopen en Heemskerk heb gehoord.Ik heb geen bezwaar tegen het amendement van de heer Ten Hoopen op nr.
14 over de beroepsprocedure. Ik teken echter wel aan dat de uitkomst van een
dergelijke beroepsprocedure niet kan zijn dat alsnog een nieuwe ontheffing
wordt verleend. Het kan alleen gaan om het krijgen van een principiële
uitspraak en eventuele schadeacties.Ik heb al tegen mevrouw Gerkens gezegd dat het ook gaat om maatschappelijke
belangen. Daartoe verwijs ik naar pagina 18 van de memorie van antwoord waar
ik het volgende schrijf. De mogelijkheid bestaat om als minister algemene
aanwijzingen te geven inzake het meewegen van niet-economische belangen bij
de toetsing van de voorbereiding van de uitzondering. De Europese jurisprudentie
over artikel 81 derde lid van het EG-verdrag zal daarbij leidend zijn. Ik
hoop dat ik de vraag van mevrouw Gerkens daarmee bevredigend heb beantwoord.De heer Ten Hoopen heeft gevraagd hoe de NMa omgaat met gegevens die verkregen
zijn via clementieaanvragen. De vraag was: gaat de NMa deze uitwisselen binnen
het Europese netwerk? Dat is inderdaad een belangrijk netwerk. De NMa heeft,
in het in haar samenwerkingsbekendmaking ingestelde systeem, een door de Europese
Commissie opgesteld "joint statement" met 22 andere lidstaten onderschreven.
Daarbij geldt als hoofdregel dat er sprake is van uitwisseling binnen het
netwerk. De toestemming wordt gegeven door de clementieaanvrager. Als dit
niet het geval is, is er dus geen uitwisseling. Hierop zijn twee uitzonderingen.
De eerste uitzondering is dat de ontvangende mededingingsautoriteit dezelfde
clementieaanvraag van dezelfde aanvrager heeft ontvangen. De tweede uitzondering
is dat de ontvangende autoriteit schriftelijk verklaart dat de clementieaanvrager
geen boete of sanctie zal worden opgelegd. De clementieaanvrager ontvangt
dan een kopie van deze schriftelijke verklaring. De richtlijnen van de NMa
op dit punt zijn aan dit systeem aangepast en staan in de Staatscourant van
29 april jl.De heer Ten Hoopen vroeg of wij verder gaan dan de Europese Unie. Dat
sloeg ook een beetje op de vraag van de heer Aptroot of er strijdigheid is
met de Grondwet. Het antwoord is: neen, wij gaan niet verder dan de Europese
Unie. De Europese verordening regelt het systeem waaraan het nationale recht
moet voldoen. Daarin past dus niet dat wij nationaal wel ontheffingen zouden
blijven geven. Naar mijn gevoel is er evenmin strijdigheid met de Grondwet,
want in het nieuwe stelsel staat de gang naar de rechter gewoon open. Dat
is waar het om gaat: de rechtstaat in Nederland komt volop tot gelding. De
Europese Unie laat zich er niet over uit of lidstaten een tijdelijk systeem
van ontheffing hebben. Als handreiking naar de Kamer is een amendement dat
twee jaar overgangsrecht regelt, aanvaardbaar.Mevrouw Gerkens (SP):Ik had de minister gevraagd of het mogelijk is dat de NMa of een andere
instantie informatie geeft aan ondernemers als zij een afweging moeten maken.Minister Brinkhorst:Die vraag hebben wij zojuist uitvoerig aan de orde gehad. De vraag van
de heer Ten Hoopen had hierop ook betrekking. Ten principale zeg ik dat dit
niet het geval is, behalve in de uitzonderlijke gevallen, en daarop volgde
het interruptiedebat.De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen. Ik
dank hem ook voor de steun voor het ingediende amendement. Wat de ontheffingen
en de overgangstermijn betreft, twijfelt mijn fractie nog. Een principieel
standpunt zou zijn: niet doen, want het is niet nodig. Als het niet om het
principe gaat en er toch wordt gekozen voor een overgangs termijn,
voel ik er veel voor om die gelijk te laten zijn aan de resterende looptijd.Ik constateer met vreugde dat de minister wat de prejudiciële adviezen
van de NMa betreft niet tot de preciezen behoort. Uit zijn antwoorden maak
ik op dat de NMa, die goed meeluistert, zijn best zal doen om enigszins soepel
en ruimhartig om te gaan met prejudiciële vraagstukken, te meer daar
de antwoorden van de minister onderdeel gaan uitmaken van de wetsgeschiedenis.De heer Ten Hoopen (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide antwoord en ik dank
hem ook voor zijn tegemoetkomingen met betrekking tot dit onderwerp. Met betrekking
tot het midden- en kleinbedrijf is het op zichzelf juist dat wij 40 jaar jurisprudentie
hebben, maar toch. Er was de afgelopen jaren met name in het midden- en kleinbedrijf,
maar ook bij de brancheorganisaties absoluut geen begrip voor wat de NMa heeft
gedaan. Ook voor de acceptatie van de rol van de NMa is het mijns inziens
van belang dat de toets ruimhartig wordt toegepast. Dat wil ik de minister
meegeven. Voorts heb ik een vraag met betrekking tot Europa en de clementieregeling.
Heb ik het goed begrepen dat er in het Europese netwerk waarborgen voor zijn
dat iets dat in Nederland wordt afgekaart elders niet kan worden opgepakt?De heer Aptroot (VVD):Ik dank de minister voor zijn beantwoording. De heer Heemskerk heeft een
punt als hij zegt dat een boete van € 4500 voor het niet meewerken
aan een onderzoek niet echt serieus is. De minister heeft zich bereid verklaard,
de boetes te verhogen als de Kamer dat echt wil. Wij vinden het amendement
van de PvdA een goed voorstel en zullen het volgende week bij de stemmingen
steunen.Dan kom ik op de positie van de brancheorganisaties en op de ontheffingen
in het midden- en kleinbedrijf. Ik vind dat wij daarin niet kneuterig moeten
zijn. In het midden- en kleinbedrijf heeft men nu al de indruk dat grote bedrijven,
die soms wel 300 of 400 vestigingen in het land hebben en een zeer groot marktaandeel,
van alles mogen, terwijl zelfstandige ondernemers direct op de mededingingsregels
worden gewezen als zij al iets hebben dat op een afspraakje lijkt. Het MKB
heeft een ontheffing gekregen voor maximaal vijf jaar. De minister zegt dat
het eigenlijk geen probleem is om dat te laten doorlopen. In Duitsland doen
zij dat een jaar. De heer Ten Hoopen heeft het over twee jaar. Als het materieel
en inhoudelijk geen probleem is om de termijn waarvoor je ontheffing hebt
gekregen, gewoon door te laten lopen, dan moeten wij naar mijn mening ook
maar royaal zijn. En daarna is het dan afgelopen. Ik handhaaf dan ook mijn
amendement en ben blij met de steun van de PvdA-fractie. Ik hoop op nog meer
steun, want dan kunnen wij dat regelen. Dat zou bij het MKB en de brancheorganisaties
veel begrip kweken voor ons handelen en de overgang.Tot slot heb ik een opmerking over het prejudicieel advies. Het moet ruimhartig
waar dat nodig is. De minister heeft overigens gezegd dat dit ook kan, als
er echt iets nieuws is. Ik ben blij dat hij na veel omwegen zegt dat wat tot
nu toe mocht, omdat je er op basis van de Mededingingswet ontheffing voor
kon krijgen, in feite ook in de toekomst mag. Ik vertaal het maar even in
normaal Nederlands, want dat spreken ondernemers ook: wat tot nu toe met ontheffing
kon, kan dus in de toekomst ook gewoon.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Ook ik ben op veel punten tevreden met de antwoorden van de
minister. Ik ben zeker tevreden over de toezegging die hij doet op pagina
18. De minister houdt de mogelijkheid om aanwijzingen te geven als het gaat
om economische belangen en het maatschappelijke belang. Wij verschillen misschien
nog van mening over de vraag hoe die aanwijzigen eruit zullen zien, maar daar
komen wij zeker nog een keer op terug. Ik ben er zeer tevreden mee dat die
mogelijkheid er is.Wij zien nu dat deze wetswijziging het ondanks 40 jaar Europese ervaring
en een paar jaar Nederlandse ervaring toch met zich meebrengt dat wij de afweging
meer aan de ondernemers en bedrijven zelf overlaten. Dan acht ik het toch
van zeer groot belang dat zij goed worden geïnformeerd voordat zij een
keuze maken. Wil de minister ervoor zorgen dat er een mogelijkheid van advisering
is? Dat mag wat mij betreft door de NMa gebeuren, maar ook door een andere
instantie. Ik denk dat dit de juridische procedures en daarmee ook hogere
kosten voor de bedrijven kan voorkomen. Onnodige lastendruk
kan eveneens worden voorkomen, want als je na een simpel telefoontje weet
hoe het moet, dan is zeker voor het midden- en kleinbedrijf weer een hoop
ellende opgelost. Daartoe dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat door de wijziging van de Mededingingswet ondernemers en
bedrijven zelf moeten beoordelen of zij al dan niet ontheffing moeten aanvragen;overwegende dat goed advies juridische procedures en hoge kosten kan voorkomen;overwegende dat goed advies onnodige lastendruk kan voorkomen;verzoekt de regering, hetzij de NMa hetzij een andere instantie de taak
te geven ondernemers en bedrijven te adviseren bij hun afweging,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gerkens. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(29276).Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar bijdrage in tweede termijn.
Er zijn nog een paar punten.Het eerste betreft de kwestie van de ontheffing en de overgangstermijn.
Laat het helder zijn: ik heb liever geen overgangstermijn. Ik geef daarover
dus een klip en klaar antwoord aan de heer Heemskerk. Ik denk dat wij na bijna
veertig jaar het Europese recht in Nederland toch moeten kennen. De enige
reden dat ik de geste doe, is dat wij in Nederland nu eenmaal lang een kartelcultuur,
een gesloten cultuur, hadden. Het heeft in Nederland dus wat langer geduurd
dan in de meeste andere Europese landen om te wennen aan de zegeningen van
het marktmechanisme. Ik herinner u aan de bouwfraudediscussie. Regering, Kamer
en sectoren hebben jarenlang een geïnstitutionaliseerd kartelsysteem
overeind gehouden. Als wij ons een beetje aan de Europese structuur hadden
aangepast en daarmee meer marktwerking hadden gecreëerd, was die al jarenlang
verdwenen. Ik zeg het ook met enige zelfkastijding, niet persoonlijk maar
functioneel, omdat ook de overheid jarenlang zulke systemen heeft getolereerd.
Wij zijn nu eenmaal een wat softere samenleving op dit punt. Dat heeft zijn
voordelen. Ik heb het al eens eerder gezegd. Als wij geen buitenland hadden,
zouden wij misschien wat minder aan de tucht van de markt en de concurrentie
zijn overgeleverd, maar de situatie is nu eenmaal dat het anders is. Omdat
ik er zeer van overtuigd ben dat Nederland als geheel er baat bij heeft dat
er wat meer wind waait, ook in de gezelligheid van de Nederlandse polder,
is het niet echt noodzakelijk.Ik heb er begrip voor dat de Kamer en met name de coalitiepartijen graag
een vorm van overgang willen, maar dan zo weinig mogelijk. Zoals gezegd, verschillende
andere landen hebben helemaal geen overgangsperiode. Ons buurland Duitsland,
dat ook vaak kartelmatig optreedt, spreekt over maximaal één
jaar. In een land als Frankrijk, dat in Nederland vaak wordt gezien als een
land waar weinig marktdenken is, bestaat een overgangsperiode niet. Die bestaat
ook niet in Italië, Zweden, Finland, Griekenland en Ierland. En zoals
men weet is Ierland nu één van de meest competitieve economieën.
Tegen die achtergrond zeg ik dat ik het liever niet wil. Ik heb echter mijn
toezegging gedaan. Als de heer Ten Hoopen een meerderheid voor zijn standpunt
krijg, alla. Dan zal ik het wetsvoorstel gewoon tot het Staatsblad brengen,
als de Eerste Kamer het ook aanneemt.Tegen die achtergrond zeg ik tegen de heer Aptroot dat ik het betreur,
dat hij als lid van een van de meest marktgerichte partijen zo op de bres
staat voor degenen die het nog een beetje willen uitstellen.De heer Aptroot (VVD):Of het klopt wat de minister zegt, dat het onder de nieuwe wetgeving materieel
sowieso kan en dat het uitlopen in de tijd van zo'n ontheffing geen probleem
is, of het is wel van materiële betekenis en dan kan ik mij indenken
dat het de minister het zoveel mogelijk wil beperken en het liever niet wil,
dat hij het dan wil beperken tot één jaar zoals in Duitsland.
Als de minister zegt dat het materieel eigenlijk niet van belang is, kunnen
wij toch ruimhartig zijn naar degenen die er hard voor hebben geknokt om die
ontheffing te krijgen en zeggen dat die ontheffing de rest van de looptijd
gewoon blijft gelden.Minister Brinkhorst:Eigenlijk heb ik het gevoel dat ik minister ben in een overgangsperiode,
waarbij wij van een oude cultuur op weg zijn naar een nieuwe cultuur. Ik hoop
dat over vier jaar in deze Kamer dit soort pleidooien niet meer worden gehouden
en dat wij een normaal Europees land zijn geworden met een normale concurrentiestructuur,
die op dat punt stevig in elkaar zit.Het MKB is genoemd en daarvan zeg ik dat ik buitengewoon veel waardering
heb voor het midden- en kleinbedrijf; ik heb daar dagelijks mee te maken.
Het "MKB" is echter een diffuus begrip: je kunt niet alle bedrijven van het
MKB over één kam scheren. Er zijn bijvoorbeeld starters die
er veel belang bij hebben dat er een krachtige toepassing is van het mededingingsrecht
ten opzichte van gevestigde belangen. Vóór dit debat had ik
een debat met uw Kamer over de kabel en de monopoliesituatie daar. Ik pleit
altijd sterk voor de consumentenbelangen, maar ook daar zijn nieuwkomers –
op de kabel, bij de vaste telefonie – die er een groot belang bij hebben
dat er scherp wordt opgetreden.De Kamer moet in mij niet degene zien die de gevestigde belangen wil handhaven.
Ik heb wel eens eerder in een debat met deze Kamer gezegd dat ik langzamerhand
wat radicaler word naarmate ik ouder word – hoewel de meeste mensen
dan wat conservatiever worden. Ik vind soms dat mevrouw Gerkens nogal conservatieve
opvattingen heeft op het punt van het marktdenken, maar dat is een opmerking
die aardig is bedoeld, namelijk om nog eens op die discussie te wijzen. Het
is tegen deze achtergrond dat ik zeg dat, als ik aan uw kant zou staan, ik
geen behoefte zou hebben aan de overgangsmaatregel; maar als deze er toch
moet komen, dan zo beperkt mogelijk. Dit om als het ware te karakteriseren
dat wij in Nederland weliswaar op weg zijn naar een volwassen
samenleving, maar daar nog niet helemaal aan toe zijn.Op het punt van de proportionaliteit ben ik ervan overtuigd dat de NMa
daar op een heel redelijke wijze mee is omgegaan. Laat u toch niet alleen
uw oren hangen naar de klagers in de samenleving die vinden dat de NMa te
hard is! De NMa is een deel van de nieuwe cultuur, waar u en ik langzamerhand
bij horen.De heer Heemskerk (PvdA):Ik constateer dat de minister zegt dat de NMa redelijk zal omgaan met
de prejudiciële adviezen. Dat is winst.Ten aanzien van de ontheffingen vind ik dat de minister het wel erg opblaast.
Enerzijds wordt aangegeven dat als je tegen de ontheffingen bent, je echt
voor de markt bent en voor een nieuwe cultuur gaat; dan krijgen wij namelijk
dynamiek en komen wij niet meer op voor de gevestigde belangen maar voor echte
vernieuwers. Overigens is het de vraag of KPN in vergelijking met UPC een
gevestigd belang is of een nieuwkomer. Anderzijds is er de redenering van
de minister dat de ontheffingen materieel niet zoveel voorstellen en dat hij
wel kan leven met die twee jaar, bij wijze van handjeklap met het CDA. De
minister blaast het hiermee op tot irreële proporties. Ik heb dan ook
in mijn betoog gezegd dat de minister helder kan zijn en het punt van de ontheffingen
kan afwijzen. Als hij dit echter niet zegt – ik constateer dat dit het
geval is – dan kunnen wij net zo goed de termijn van drie, vier jaar
van de heer Aptroot overnemen.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Wij zijn allen zondaars...De heer Aptroot (VVD):Volgens mij spreekt de minister hier niet namens ons allen, maar namens
het kabinet!Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik zal niet op die verzuchting van de heer Aptroot ingaan.In de kern komt het erop neer, zo zeg ik in de richting van de heer Heemskerk,
dat het geen kwestie is van handjeklap maar van wat uw Kamer uiteindelijk
en in een dialoog met het kabinet wil. Ik geloof dat ik een helder standpunt
heb Ingenomen. Mijn voorkeur gaat ernaar uit dat er geen overgangsperiode
is. Ik ga daar echter geen messen over trekken, want ik hoor van twee voor
mij belangrijke regeringspartijen dat zij een vorm van overgang zouden willen
hebben. Als over vier jaar een volgend kabinet van deze zelfde samenstelling
wordt gevormd en wij hier weer staan, ben ik ervan overtuigd dat de vertegenwoordigers
van die fracties méér geharnast over deze problematiek zullen
spreken en zullen zeggen: inderdaad, de Nederlandse samenleving is gemoderniseerd
en die krukken hebben wij eigenlijk niet nodig. Omdat wij daar echter nog
niet helemaal aan toe zijn, doe ik deze handreiking. Ik kan het niet mooier
maken.De proportionaliteit heb ik al genoemd; ik geloof dat wij het daar op
zichzelf over eens zijn.Ik kom bij de kwestie van de clementieregeling die door de heer Ten Hoopen
is genoemd. Wat hij aangeeft, is inderdaad waar. Wanneer in Nederland clementie
is verleend, kan bij de uitwisseling van gegevens in het buitenland niet worden
beboet. Die grens geeft de geachte afgevaardigde ook aan. Ik heb de twee uitzonderingen
genoemd die ik ook in de eerste termijn heb aangegeven.De heer Aptroot sprak over het punt van het wantrouwen. Er zijn verschillen
en de situatie is diffuser dan hij aangeeft. Er is ook nog de algemene regel
die zegt: minima non curat praetor. Wanneer je een minimale regeling hebt
die weinig effect op de concurrentie heeft, wordt die naar staand gebruik
eigenlijk nooit onder het kartelrecht gebracht. Ik heb dit nog niet zolang
geleden in een gesprek onder de aandacht van de heer Kalbfleisch gebracht.
Deze zogenaamde minimaregel is ook voor de NMa een belangrijke factor.De laatste vraag komt van mevrouw Gerkens: wat kunnen wij verder nog doen?
Ik heb gezegd dat het naar mijn mening op de weg van de brancheorganisaties
ligt om hun leden te informeren. Wanneer zij bij het opstellen van een brochure
steun nodig hebben, is Economische Zaken graag bereid iets te doen. Dat is
dus het punt niet. Waar het om gaat is dat ik niet voor een systematische
inlichtingensituatie ben.Met haar motie wil mevrouw Gerkens op dit punt tot een adviestaak komen.
Ik meen dat dat niet verstandig is. De NMa adviseert bedrijven niet. Zij is
niet een polderorgaan, maar zij voert de wet uit en ziet toe op de wetsnaleving
door bedrijven. Wat misschien wel kan is dat mevrouw Gerkens aan de regering
vraagt om te bevorderen dat de richtsnoeren van de Commissie worden vastgelegd
in een beleidsregel. Die beleidsregel is er dan voor de interpretatie van
de voorwaarden voor de uitzonderingen. Dit zou passen bij de mededeling van
de Europese Commissie, die richtsnoeren heeft gegeven. Zoiets past ook bij
het scheppen van een algemeen kader. Dit is een laatste handreiking die ik
mevrouw Gerkens kan doen en misschien een oplossing voor de problematiek.
Tegen die achtergrond ontraad ik aanneming van de motie van mevrouw Gerkens,
maar ik keer mij niet tegen het idee om conform de richtsnoeren van de Europese
Commissie de problematiek van de beleidsregels nog eens aan een nader onderzoek
te onderwerpen.De heer Aptroot (VVD):Als de minister kan toezeggen dat hij zal zorgdragen voor goede beleidsregels,
is daarmee aan onze wens voldaan. Dat gebeurt dan wel op een andere manier
dan wij wensten, maar kan hij dit toezeggen en zorgen dat er voor het bedrijfsleven
duidelijkheid komt?Minister Brinkhorst:Ik had graag dat het verzoek niet alleen van u kwam, maar van veel andere
leden van de Kamer. Het houdt in dat in lijn met de mededelingen van de Commissie
die ik net noemde een beleidsregel wordt vastgesteld voor de interpretatie
van de voorwaarden voor de uitzondering die is neergelegd in het voorgestelde
nieuwe artikel 6, derde lid, van de Mededingingswet. Dat verzoek zal niet
op bezwaar stuiten.Mevrouw Gerkens (SP):Ik interpreteer uw woorden als een verzoek aan mij om de motie op de aangegeven
manier te wijzigen. Ik zal dat overwegen.Minister Brinkhorst:Heel graag. Ik zal uw reactie met belangstelling afwachten.Voorzitter. Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn termijn.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister hartelijk voor de beantwoording van alle vragen. Ik
dank de Kamerleden voor hun inbreng. Ik neem aan dat wij over de in dit debat
en dat over UPC en de Kabelnota ingediende moties en over de amendementen
en het wetsvoorstel volgende week kunnen stemmen.De vergadering wordt van 18.15 uur tot 20.00 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-5239-5251.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl