Spoeddebat over het handhaven van de sollicitatieplicht van bijstandsmoeders (30545)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 4832-4844

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 69, pagina 4832-4844

27-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30545Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Spoeddebat over het handhaven van de sollicitatieplicht van bijstandsmoeders (30545)Pagina 4832-4844
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met de uitvoering van Richtlijn nr. 2005/68/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 16 november 2005 betreffende herverzekering en houdende wijziging van Richtlijnen 73/239/EEG en 92/49/EEG van de Raad en van Richtlijnen 98/78/EG en 2002/83/EG (PbEU L 323) (31131)Pagina 4805-4805
Presentie en opening (donderdag 27 maart 2008)Pagina 4805-4805
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de artikel 100-brief Tsjaad, te weten de motie-Irrgang over afzien van een bijdrage aan deze missie (29521, nr. 59) en de motie-De Roon over het niet uitzenden van militairen naar Tsjaad (29521, nr. 60)Pagina 4831-4832
Spoeddebat over de mislukte ondertekening milieuplan vervoerssector (31305)Pagina 4844-4860
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 maart 2008)Pagina 4805-4806
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 maart 2008 over de aanpak van Antilliaans-Nederlandse risicogroepen (26283)Pagina 4809-4819
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 maart 2008 over arbeidsmarktbeleid in de zorg (29282)Pagina 4806-4809
Debat over de artikel 100-brief Tsjaad (29521)Pagina 4822-4831
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 maart 2008)Pagina 4820-4822
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 27 maart 2008)Pagina 4860-4860

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over het handhaven
van de sollicitatieplicht van bijstandsmoeders.De voorzitter:Ik wijs erop dat de leden drie minuten spreektijd per fractie hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik zou bijna zeggen: bijstandsmoeders, the movie. Er zijn
echter serieuze zaken gaande. Daarom heeft de fractie van GroenLinks met steun
van de fracties van de VVD en D66 dit debat aangevraagd.In 2004 zaten er bijna 94.000 alleenstaande ouders in de bijstand. Nu
zijn dat er nog 74.000. Deze daling is deels te danken aan de economische
ontwikkeling, maar vooral aan de invoering van de sollicitatieplicht in de
nieuwe Wet werk en bijstand van toenmalig staatssecretaris Rutte. Je ziet
dat bijstandsmoeders massaal aan de slag gaan. Ongeveer een kwart van alle
mensen in de bijstand is alleenstaand ouder. Van alle 74.000 alleenstaande
ouders in de bijstand is 99% vrouw.In het coalitieakkoord Balkenende IV is afgesproken: "De sollicitatieplicht
voor alleenstaande bijstandsgerechtigde ouders met kinderen tot 5 jaar wordt
geschrapt. De maximale vrijstellingsperiode voor de sollicitatieplicht is
6 jaar. Er komt een scholingsplicht voor deze groep alleenstaande ouders,
teneinde na de vrijstelling een baan te vinden. Er zal een regeling komen
die werken in deeltijd voor sollicitatieplichtige alleenstaande ouders met
kinderen financieel aantrekkelijk maakt."Staatssecretaris Aboutaleb werkt aan voorstellen om dit uit te werken.
Ik vraag het kabinet vanavond dringend om hiermee op te houden. Het kabinet
moet terugkomen op deze dwaling. Wat doet het namelijk? Het helpt een beleid
dat werkt om zeep. Dat kan nooit de bedoeling zijn van het werkelijkheid maken
van een coalitiecompromis. Ik kreeg vandaag nog een brief van Henk Kool, PvdA-wethouder van sociale
zaken in Den Haag. Hij schrijft daarin dat hij die sollicitatieplicht gewoon
nodig heeft om met de bijstandsmoeders aan de slag te kunnen. In Den Haag
is er een geweldig project dat Mama Mia heet en waarmee maatwerk wordt geleverd
voor alleenstaande ouders in de bijstand. Er zijn ook veel tienermoeders bij
betrokken. Hij geeft helder aan dat het hem uit handen valt als hij niet langer
de sollicitatieplicht kan aanvoeren. Ik vraag mij dan ook af waar het kabinet
mee bezig is. Is voor het kabinet het coalitiecompromis belangrijker dan een
goede toekomst voor deze vrouwen en hun kinderen en dan een goede begeleiding
en maatwerk voor deze vrouwen en hun kinderen? Het kabinet zet dit op het
spel met het afschaffen van de sollicitatieplicht.Staatssecretaris Aboutaleb, u hebt zelf met uw voeten in de modder gestaan
en weet als geen ander hoe het in een gemeente werkt. U weet als geen ander
dat gemeenten de mogelijkheden en middelen moeten hebben om op dit punt goed
beleid te kunnen voeren. Het kan toch niet de bedoeling zijn om de achterstand
van deze grote groep van vrouwen te vergroten? Zij zullen volgens het coalitieakkoord
recht krijgen op zes jaar scholing, maar niemand weet hoe die zes jaar precies
moeten worden ingevuld. Ondertussen blijven deze vrouwen arm in de bijstand
zitten met een armetierige uitkering. Hun kinderen groeien ook in armoede
op. Veel van deze vrouwen willen of kunnen niet leren, maar willen wel aan
het werk en hebben daarbij goede ondersteuning nodig.Daarom vraag ik de staatssecretaris waarom hij het niet als volgt gaat
doen. Ik zou het liefst de sollicitatieplicht handhaven. De GroenLinksfractie
wenst dat om zeer sociale redenen. Als dat de staatssecretaris te ver gaat
en hij op zoek is naar een opening in het coalitiecompromis, dan vraag ik
hem om de gemeenten de ruimte te geven om de sollicitatieplicht te handhaven
en om het aan de afzonderlijke gemeenten over te laten hoe ze het maatwerk
leveren dat nodig is. Als de staatssecretaris de gemeenten die mogelijkheid
uit handen neemt, zal dit geheel averechts uitwerken. Ik kan mij niet voorstellen
dat de staatssecretaris, een man uit de praktijk, dat wil toestaan.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):In 2003 had u hierover heel andere gedachten, want toen vond u de combinatie
van arbeid en zorg juist goed. U hebt toen zelfs een amendement ingediend
om in elk geval de arbeidsplicht indien mogelijk in te perken tot ongeveer
20 uur per week. Staat u daar nu niet meer achter? Hoe bent u tot een andere
manier van denken gekomen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):2003 is vijf jaar geleden. Politiek bedrijven is ook: blijven nadenken
en niet stil blijven staan. Ik wijs op de enorm positieve effecten van de
sollicitatieplicht ingevolge de Wet werk en bijstand voor bijstandsmoeders.
Er is voor hen aanbod beschikbaar gekomen in werk, scholing, begeleiding en
maatwerk. Heel vaak betekent dat werk in deeltijd. Anderhalf jaar geleden
heb ik een prachtig plan gepresenteerd, met de aansprekende titel "van
aanrecht naar baanrecht", waarin ik een aantal concrete voorstellen heb
gedaan om vrouwen in de bijstand aan het werk te helpen. Ook zou het op grond
van dat plan weer mogelijk worden om langer dan zes maanden bij te verdienen,
waardoor werken in deeltijd voor deze vrouwen lonend is. Al die varianten
wil ik mogelijk maken. Uit de praktijk hoor ik dat deze mooie voorbeelden
onder druk komen te staan als wij de sollicitatieplicht als stok achter de
deur weghalen. Het wordt dan moeilijker om deze vrouwen te bereiken. Dat vind
ik doodzonde.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Hoe komt u erbij dat deze vrouwen geen aanbod meer krijgen? Er is nu een
sollicitatieplicht voor moeders met kinderen onder de zes jaar. Een heleboel
vrouwen willen inderdaad wel werken. Kunt u cijfers geven? Hoeveel vrouwen
wilden eigenlijk thuis blijven zitten en hoeveel vrouwen zijn door de gemeente
inderdaad gestimuleerd om te participeren op de arbeidsmarkt?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb onlangs nog projecten bezocht, in Hengelo en Zwolle, en daar gesproken
met alleenstaande ouders in de bijstand. U weet dat dit bijna allemaal vrouwen
zijn. Zij zeggen dat er voor hen jarenlang weinig actie werd ondernomen, in
de trant van: zij hadden geen sollicitatieplicht, dus wat zouden wij ons verder
druk maken om deze vrouwen? Dat was een heel slechte zaak, maar de situatie
is enorm verbeterd door de invoering van de Wet werk en bijstand en de sollicitatieplicht.
Veel gemeenten zijn aan de slag gegaan om maatwerk te leveren. Veel van deze
vrouwen zeggen blij te zijn dat dit gebeurt. U weet hoe moeilijk het is om
met een bijstandsuitkering kinderen groot te brengen. Als je zes jaar langer
in de bijstand blijft dan nodig is, moet je nog maar zien of je daarna nog
perspectief hebt op werk. Daaraan moeten wij iets doen. Van de VNG, van Divosa,
van wethouders en van vrouwen zelf hoor ik dat dit beleid, dat nu goed gaat
werken, door een soort christelijk coalitiecompromis op het spel wordt gezet.
Dat mag niet gebeuren, want dat verdienen deze 74.000 moeders in de bijstand
niet. Zij hebben recht op werk en op een goed toekomstperspectief. Zij moeten
kunnen wegkomen van het aanrecht naar een baan.De voorzitter:Ik maak de leden erop attent dat wij volgende week nog in brede zin over
de Wet werk en bijstand komen te spreken. Ik verzoek de leden daarom, zo dicht
mogelijk bij het onderwerp te blijven.Het woord is aan de heer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. "De Kamer heeft de neiging om voorstellen van het kabinet
al te bespreken voordat zij zijn ingediend." Zo klaagde de toenmalige
minister van Sociale Zaken De Vries in september 1999 tijdens een algemeen
overleg over alleenstaande ouders in de bijstand. Dat zou je ook kunnen zeggen
van dit debat. De inkt van het regeerakkoord, waarin het schrappen van de
sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met jonge kinderen is opgenomen,
is weliswaar al geruime tijd droog, maar het wetsvoorstel waarin deze afspraak
vorm krijgt, moet nog worden ingediend. Juist de behandeling van dat wetsvoorstel
biedt alle kansen om dit onderwerp grondig te bespreken. Ik wil dit spoeddebat
namens de SGP-fractie graag aangrijpen om de staatssecretaris te vragen om
inderdaad met spoed met dat wetsvoorstel te komen. Wij staan namelijk voluit
achter deze afspraak in het regeerakkoord. Al in het debat in 1999 dat ik
zojuist aanhaalde, zijn inhoudelijk belangwekkende uitspraken gedaan die zijn
gericht tegen gedwongen arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders met jonge
kinderen. Ik citeer – en ik verwacht dat het citaat dat nu volgt vooral
voor mevrouw Van Gent van gewicht kan zijn – "Dwang is echter absoluut
niet nodig en kan zelfs averechts werken. Mag de overheid ouders dwingen om
hun kinderen naar de crèche te brengen? De leerplicht geldt pas vanaf
5 jaar" – dat was toen nog zo – "en het gaat wel heel
ver als de overheid ook een crècheplicht oplegt." Einde citaat.
En zo is het maar net. Verstandige, behartigenswaardige woorden. Geen crècheplicht,
geen dwang. Deze woorden zijn afkomstig van, u raadt het, de toenmalige GroenLinksvertegenwoordiger,
oud-collega, betreurde collega, Ab Harrewijn. Met GroenLinks van toen zeggen
wij nog steeds: geen crècheplicht, geen dwang.Bij de behandeling van de WWB heeft de SGP-fractie al bezwaar aangetekend
tegen de sollicitatieplicht van alleenstaande ouders met jonge kinderen, want
ondanks het feit dat veel gemeenten de zorgplicht van ouders zwaar laten meewegen –
en gelukkig maar – is de huidige regeling wel een fragiele basis. Een
goede zorg voor de jonge kinderen staat voor ons voorop. Wij vinden dat een
Bijbels gebod. Een prachtig citaat van een thuisblijfmoeder kwam ik tegen
in het blad Dus van de FNV. Een onverdachte bron, zou ik tegen de aanvragers
van dit debat zeggen. Ik citeer daaruit: "Ik vind dat ik de verantwoordelijkheid
moet nemen voor wat ik op aarde doe, in dit geval dus zorgen voor mijn kindje,
hem naar eer en geweten opvoeden. Ik wil hem een veilige basis geven, liefde
en respect voor zichzelf en zijn omgeving. Die opvoeding hoort niet te liggen
bij opa's en oma's of een crèche."Inderdaad. Door eenzijdig te kijken naar een vergroting van de arbeidsparticipatie
ligt het gevaar steeds op de loer dat de zorg voor jonge kinderen, onze toekomstige
maatschappij meevormend, niet de plaats krijgt die deze zorg verdient.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ken het standpunt van de SGP-fractie en wij zijn het niet eens. Dat
kan gebeuren. Als u, mijnheer Van der Vlies, nu praat over een recht om thuis
te blijven en voor je kind te zorgen, vindt u het dan niet schrijnend dat
74.000 vrouwen met kinderen in de bijstand zitten? U weet net zo goed als
ik dat die bijstandsuitkering niet echt een vetpot is en dat er onder die
vrouwen hier en daar ook sprake is van vrij schrijnende armoede. Dat geldt
dan ook voor hun kinderen; dat zijn die paar honderdduizend arme kinderen
in Nederland. Ik heb het u wel eens vaker gevraagd: bent u, als u zegt: geen
sollicitatieplicht, lekker thuis blijven bij de kindjes en niet naar de arbeidsmarkt,
ook bereid om de uitkeringen voor deze groep vrouwen te verhogen? Anders blijven
zij in armoede achter het aanrecht.De heer Van der Vlies (SGP):"Lekker thuis blijven bij de kindjes": de toon ervan alleen
al! Alsof dat iets is wat je eigenlijk maatschappelijk nauwelijks weet te
waarderen. Wij waarderen dat uitermate hoog. Het is een van de best mogelijke
investeringen in een toekomst, waarin wij allemaal geborgenheid en veiligheid
en toewijding en verantwoordelijk gedrag willen ervaren. Dat
is die investering.Wat de armoede betreft, hebben wij vorige week of de week daarvoor over
de armoedemonitor gesproken en toen hebben wij ook het debat gevoerd over
een opvoeren van de bodem in het gebouw van uitkeringen. Dat is voor de fractie
die ik hier vertegenwoordig niet onbespreekbaar, maar daar liggen nog allerlei
mogelijkheden voor. Dat is dus de keerzijde van de medaille van de voorstellen
die vanuit het coalitieakkoord naar ons toe komen. Er wordt niet alleen gezegd:
je kunt een aantal jaren onbekommerd voor je kindje zorgen, dat is heel positief
en wij vinden het prima dat je dat doet, maar wij zullen ook proberen je een
scholingstraject aan te bieden om de terugkeer op de arbeidsmarkt te vergemakkelijken,
tegen de tijd dat die weer aan de orde is. Dat lijkt mij een prachtig model!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik hecht daar geen waardeoordeel aan. Onbekommerd is het echter zeker
niet, want een substantieel deel van deze groep leeft in armoede en daarmee
hun kinderen ook. U geeft geen antwoord op mijn vraag of u bereid bent om
die uitkering dan substantieel te verhogen. Bent u het met mij eens dat een
werkende moeder geen slechte moeder is, net zo goed als een werkende of zorgende
vader geen slechte vader is?De heer Van der Vlies (SGP):Over de bodem in het uitkeringsgebouw hebben wij onlangs gesproken. Daar
zit heel veel meer aan vast. Wij kunnen daarom vanavond niet in een kwartier
beslissen dat wij die uitkeringen gaan verhogen. Ik heb al gezegd dat wij
ons gereed houden voor een bespreking daarover.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Het zal niet verbazen dat de CDA-fractie elk positief bericht
over het succes van de nieuwe Wet werk en bijstand koestert. Het was –
wij spreken over 2003 – hoog tijd voor een nieuwe wet die het accent
legde op werk boven inkomen. De inzet op actief mee blijven doen in de samenleving,
ook voor mensen die korter of langer zijn aangewezen op een bijstandsuitkering,
was en is nog steeds ons uitgangspunt. Wij hebben die hervorming zwaar moeten
bevechten in de Kamer en in de buitenwereld. Ik ben blij dat mevrouw Van Gent
van de fractie van GroenLinks in feite al heeft gezegd dat zij spijt heeft
van haar tegenstem toen.Het succes mag er zijn. Het aantal bijstandsgerechtigden is nog nooit
zo laag geweest. Er zijn minder dan 280.000 mensen aangewezen op een bijstandsuitkering.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat was een beetje uitlokking. De fractie van GroenLinks heeft bij de
behandeling van de Wet werk en bijstand gezegd dat zij voor de methode is,
maar tegen de zware bezuinigingen die eraan vastzaten. Dat gegeven heeft uiteindelijk
gemaakt dat wij toen tegen de wet hebben gestemd. Ik kom daar graag volgende
week op terug.Mevrouw Spies (CDA):Ik verheug er nu al op. Wij hebben er 4 uur voor, mevrouw Van Gent. De gewenste omslag in denken en doen bij bijstandsgerechtigden en sociale
diensten is gerealiseerd. Dat is een prachtig resultaat, zeker nu ook, zoals
het Algemeen Dagblad meldt, bijstandsmoeders massaal aan de slag zijn gegaan.
Bijna 20.000 alleenstaande ouders hebben de bijstand achter zich gelaten en
hebben hun plaats op de arbeidsmarkt gevonden. Er is dus alle reden om met
volle kracht vooruit te blijven gaan met de uitvoering van dit succesverhaal.Sommige organisaties waarschuwen ons nu voor een van de afspraken die
wij in het coalitieakkoord hebben gemaakt ten aanzien van het schrappen van
de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met kinderen jonger dan vijf
jaar. Voordat ik een oordeel uitspreek over de vraag of deze waarschuwing
terecht is, wil ik even teruggaan naar de feiten. Bij de invoering van de
WWB is het amendement-Bruls aangenomen. Dat amendement voorziet in de mogelijkheid
voor gemeenten om ontheffing van de sollicitatieplicht te geven. Het gerucht
gaat dat hiervan op redelijk grote schaal gebruik wordt gemaakt. Misschien
kan de staatssecretaris ons aan de hand van feiten een indruk geven van de
huidige praktijk.De twee moeders die in het AD-artikel worden opgevoerd, hebben allebei
een ontheffing van de sollicitatieplicht. Zij zijn toch aan het werk gegaan.
Er zijn gelukkig in de afgelopen periode ook heel veel alleenstaande ouders
aan het werk gegaan. Is dat te danken aan de sollicitatieplicht of aan een
samenspel van factoren? Zou het niet kunnen zijn dat veel alleenstaande ouders
ook vanzelf al de ambitie hadden om aan het werk te gaan? Uit de verhalen
van Anastasia van der Vlucht en Bianca Funs blijkt dat de sollicitatieplicht
geen overweging was bij het zoeken naar werk. Ik heb tot op heden nog niet één
onderzoeksrapport gezien dat een causaal verband aantoont tussen de sollicitatieplicht
en het gegeven dat meer alleenstaande ouders geen gebruik meer hoeven te maken
van de bijstand.In de afspraken uit het coalitieakkoord en het actieprogramma Iedereen
doet mee van de bewindslieden van SZW staat dat in de WWB een ontheffingsmogelijkheid
wordt geïntroduceerd voor alleenstaande ouders met kinderen onder de
vijf jaar. Ouders die van de ontheffingsmogelijkheid gebruik willen maken,
zijn verplicht zich te laten scholen. Niet naar school gaan betekent dat er
geen ontheffing wordt verleend. Dit is bepaald geen afspraak die leidt tot
achteroverleunen of die de activering bedreigt. Kortom, er is veel voor te
zeggen om de ontheffing van de sollicitatieplicht voor deze groep ouders wettelijk
te regelen, met alle voorwaarden die hierbij horen.Ik begrijp de signalen van Divosa en de VNG, en de angst van sommige collega's
tegen deze achtergrond niet zo goed. Het lijkt wel of zij denken dat er met
het schrappen van de sollicitatieplicht een verbod ontstaat om te werken.
Daarmee zetten zij de wereld op z'n kop. In plaats van een sollicitatieplicht
komt er minimaal een scholingsplicht. In plaats van op verplichten, zetten
wij in op verleiden. Ik weet niet hoe het met u gaat, voorzitter, maar volgens
mij is verleiden vaak veel effectiever dan verplichten.De voorzitter:Ik onthoud mij van een antwoord op deze vraag. Mevrouw Van Gent heeft
een vraag voor mevrouw Spies.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het lijkt erop dat de voorzitter het wel een leuke vraag vindt.Mevrouw Spies wil met volle kracht vooruit met dit succesverhaal. Zij
heeft altijd veel op met wethouders, de VNG en Divosa en zij vindt dat gemeenten
zo veel mogelijk beleidsvrijheid moeten krijgen. Diezelfde gemeenten zeggen
dat zij zich grote zorgen maken. Ik noemde als voorbeeld het project Mama
Mia in Den Haag. Daarbij gaat het om jonge tienermoeders. Zij zijn erg moeilijk
te bereiken als je de sollicitatieplicht niet achter de hand hebt. Daarmee
kan deze moeders maatwerk worden aangeboden. Mevrouw Spies vindt dat het bij
de gemeenten op dit moment eigenlijk allemaal prima gaat. Gemeenten kunnen
ontheffing verlenen en maatwerk leveren. Waarom vindt mevrouw Spies het dan
toch nodig om de sollicitatieplicht te laten vervallen? Waarom geeft zij gemeenten
niet gewoon de ruimte om met het bestaande beleid op volle kracht verder te
gaan, juist nu dit beleid gaat werken? Ik begrijp dat gewoon niet.Mevrouw Spies (CDA):Ik begrijp het wel en ik zal het u proberen uit te leggen. Ik weet niet
precies hoe het in Den Haag ligt, maar je ziet in feite dat ook in grote steden
juist deze groep alleenstaande ouders een ontheffing heeft van de sollicitatieplicht.
Dat weerhoudt deze mensen er gelukkig niet van om aan de slag te gaan als
zij dat willen. Kijkt u maar naar de cijfers. Dit is het goede nieuws en daarmee
moeten wij doorgaan. Er is dus in heel veel plaatsen in Nederland op dit moment
sprake van een ontheffing van de sollicitatieplicht. Deze praktijk is in feite
precies wat er ook in het coalitieakkoord staat, namelijk een bestendiging
van de bestaande praktijk bij veel gemeenten. Ik heb de staatssecretaris gevraagd
of hij dit met wat meer feiten kan onderbouwen. Daarbij komt dat wij niet
zeggen: gaat u maar lekker achteroverleunen en meldt u zich over vijf jaar
maar weer. Nee, alleenstaande ouders hebben de keuze. Zij kunnen zich laten
scholen. Dan hoeven zij niet te solliciteren, hoewel zij het wel mogen doen.
Als zij zich niet willen laten scholen, blijft de sollicitatieplicht gewoon
gelden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw Spies zegt: dit gebeurt nu allemaal al. Eigenlijk zegt zij dat
er veel te veel ontheffingen worden verleend. Dat ben ik met haar eens. Als
het na zo'n ontheffing meezit en je behoort tot de sterken van de groep, red
je het op eigen kracht. Als je echter niet tot de sterken behoort, dan kun
je het verder wel vergeten. Dat is mijn punt en dit is precies wat er in Den
Haag en in andere grote steden dreigt te gebeuren. Waarom wil mevrouw Spies
niet veel serieuzer kijken naar deze ontheffingen? Het huidige beleid kan
nog iets beter. Als de ontheffing van de sollicitatieplicht weer formeel wordt
ingevoerd, gaan wij steeds meer mensen verliezen. Dit is precies waarvoor
de wethouders waarschuwen. Ik begrijp niet dat mevrouw Spies hieraan meewerkt.Mevrouw Spies (CDA):Mevrouw Van Gent draait nu weer de feiten om.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, dat doe ik niet.Mevrouw Spies (CDA):Ondanks de ontheffing van de sollicitatieplicht, die in zeer veel gemeenten
in Nederland wordt verleend en staand beleid is, hebben wij met elkaar weten
te realiseren dat er voldoende prikkels zitten in de Wet werk en bijstand
en er op dit moment meer banen beschikbaar zijn. Dit heeft ertoe geleid dat
er 20.000 mensen meer aan de slag zijn gegaan. Dat is fantastisch.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat komt ook door de sollicitatieplicht, mevrouw Spies. Dat weet u ook
wel.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Spies brengt nu het argument "bestendiging bestaand beleid"
in stelling dat ook werd gebruikt toen het regeerakkoord werd vastgesteld.
Bij die vaststelling was de fractie van mevrouw Spies uiteraard nauw betrokken.
Dit argument komt neer op: eigenlijk doen wij, als wij dit nu wettelijk regelen,
niets anders dan wat er nu al gebeurt, want de gemeenten ontheffen bijstandsmoeders
al zo vaak. Dit klopt echter niet; dat zagen wij al. Mevrouw Spies heeft toch
wel gevolgd dat het CBS heeft uitgerekend dat onder het gemiddeld aantal ontheffingen
slechts 17% van de bijstandsmoeders wordt ontheven van de sollicitatieplicht?
Daarmee is de hele grond aan dat argument ontvallen. Het zou mooi zijn als
de opstellers van het regeerakkoord, inclusief de regering, niet blind bleven
voor de feiten en terugkwamen op hun plan.Mevrouw Spies (CDA):Naar onze stellige overtuiging zitten er ook als er over de hele linie
een ontheffing van de sollicitatieplicht komt voor alleenstaande ouders voldoende
prikkels in de bijstand om te investeren in zichzelf, hetzij in scholing,
hetzij door werk te zoeken. Voor bepaalde groepen, die voor het CDA van groot
belang zijn, hebben wij de mogelijkheid om de zorg voor kleine kinderen door
de ouders zelf volledig te laten uitvoeren. Op bepaalde plekken verruimen
wij die mogelijkheid zelfs.De heer Nicolaï (VVD):Dat is het mooie verhaal dat ik net ook hoorde en waar ik het niet mee
eens ben. Dat zal ik dadelijk uitleggen. Mijn vraag was een andere. Het argument
was dat met het voorstel alleen gewoon wordt bevestigd wat al gebeurt, omdat
de meeste gemeenten de bijstandsmoeders toch al ontheffen van de sollicitatieplicht.
Dat blijkt niet te kloppen. Dat moet toch een reden zijn om terug te komen
van uw eigen voornemen?Mevrouw Spies (CDA):Het klopt voor een groot deel wel. De heer Nicolaï moet mij maar
eens het onderzoeksrapport laten zien waarin een op een een causaal verband
wordt gelegd tussen de vergroting van de arbeidsdeelname door alleenstaande
ouders en de sollicitatieplicht. Ik heb zojuist het voorbeeld gegeven dat
aanleiding was om vanavond dit debat te voeren. De twee moeders die in het
artikel in AD worden opgevoerd als hét succes van de Wet werk en bijstand
hadden beiden een ontheffing van de sollicitatieplicht. Toch zijn beide dames
aan het werk gegaan.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter. De Wet werk en bijstand, ingevoerd door de toenmalige staatssecretaris
Rutte, is een groot succes. Sinds de invoering in 2003 is een uitstroom van
bijstandsgerechtigden van meer dan 31.000 gerealiseerd. Dat is meer dan 10%
van alle bijstandsgerechtigden. Zelfs de PvdA, die toen tegen
was, erkent nu het succes van deze wet.Het geheim van het succes van de wet is dat iedereen die kan werken ook
moet werken. Voorts is de verantwoordelijkheid gelegd waar zij moet liggen:
bij de gemeenten. Wat doet staatssecretaris Aboutaleb nu? Hij dreigt met zijn
plan dit succes onderuit te halen, want hij wil de bijstandsmoeders categoraal
ontheffen van de sollicitatieplicht.De VVD heeft zich daar van meet af aan tegen verzet, in september jongstleden
met een motie. Wij bespraken zojuist al dat de staatssecretaris steeds als
belangrijkste reden heeft gegeven, dat het niet veel anders zal gaan dan nu
al gebeurt. De bijstandsmoeders worden al vaak van de sollicitatieplicht ontheven.
Dat was niet zo. Het was maar 17%, zo zeg ik nog een keer tegen mevrouw
Spies. Dat is minder dan er gemiddeld wordt ontheven van de sollicitatieplicht.Uit de laatste berekeningen van het CBS blijkt dat meer dan 17.000 bijstandsmoeders
sinds de invoering van de WWB aan de slag zijn gekomen, een verdubbeling van
het cijfer in de periode daarvoor. En ondertussen is nu bijna iedereen tegenstander
van de ontheffing van de sollicitatieplicht voor bijstandsmoeders. Al eerder
gaven PvdA-wethouders van de grote steden aan dat zij hier fel tegen waren.
Nu spreekt de hele VNG zich scherp uit tegen het voornemen. De heer Tof Thissen,
voorzitter van de vereniging van directeuren van sociale diensten, Divosa,
verzoekt met klem om het voorstel in te trekken. In de hoorzitting die de
Kamer de vorige week hield merkte hij op dat het uitzonderen van bijstandsmoeders
direct in strijd is met de omslag die de sociale diensten nu juist hebben
gemaakt. Voor de goede houding die zij innemen werkt het averechts uit.Ik citeer een van de bijstandsmoeders die mevrouw Spies noemde, in het
Algemeen Dagblad. Ook bijstandsmoeders hangen deze filosofie aan. Ik citeer
mevrouw Funs: "Juist als je in een scheidingssituatie zit, heb je de
neiging je terug te trekken. Het is een moeilijke periode en voor je het weet
zit je thuis en zie je niemand meer. Niet iedereen kan zichzelf uit zo'n situatie
trekken. Dan is het handig dat de sociale diensten je kunnen verplichten langs
te komen. Maar dan moet er wel goed worden gekeken naar de persoonlijke situatie
van iemand."Wat nu het plan is, bijstandsmoeders categoraal ontheffen van de sollicitatieplicht,
lijkt sociaal, maar is asociaal. Het helpt mensen juist achterop. Zij komen
na een tijd niet gewerkt te hebben juist moeilijker aan de slag en raken eerder
in een sociaal isolement. Alleen scholing, zonder de stok van het werken achter
de deur, lijkt nu juist voor deze groep niet te werken en is wereldvreemd.
Dat zijn zware woorden, maar ik citeer wethouder Henk Kool uit Den Haag, van
de PvdA. Hoe ver is deze staatssecretaris nu al weggedreven van de praktijk?
Gezinspartijen zoals het CDA, de ChristenUnie en de SGP moeten toch inzien
dat het juist tegenover de kinderen asociaal is, omdat het juist voor hen
toch goed zou zijn als het gezin wat meer inkomen dan alleen bijstand had?
Zij moeten toch geen slecht voorbeeld krijgen, het patroon van het overdragen
van armoede en werkloosheid van generatie op generatie moet toch juist worden
doorbroken?Tot slot. Het is ook de bijl aan de wortel van het succes van de wet-Rutte
op het punt van decentralisatie. Staatssecretaris Aboutaleb geeft altijd hoog
op van de eigen verantwoordelijkheid van de gemeenten, hij lijkt zich er soms
zelfs achter te verschuilen, maar nu wil hij ze die verantwoordelijkheid eenvoudigweg
ontnemen. Laat de gemeenten de mogelijkheid behouden om per geval de beste
afweging te maken en scheer niet iedereen vanuit Den Haag over één
kam.De heer Spekman (PvdA):Voorzitter. Als wij solliciteren niet willen verplichten, betekent het
natuurlijk niet dat wij het verbieden. En het betekent al helemaal niet dat
wij vrouwen niet kunnen verleiden om bepaalde keuzen te maken. Het gaat erom,
wie er nog in gelooft dat wij mensen kunnen verleiden tot bepaalde keuzen.
Zou dit geen beter resultaat kunnen opleveren dan een verbod?Er is gezegd dat werken belangrijk is, maar zorg is ook belangrijk. Dat
kunnen wij toch ook best erkennen, daar is toch niks mis mee? Wij kunnen toch
ook keuzen van mensen respecteren, maar wel proberen om hen te verleiden om
te solliciteren? In de afgelopen jaren ben ik als wethouder in Utrecht verantwoordelijk
geweest voor de invoering van de Wet werk en bijstand. Ik heb daarbij gekozen
voor een vrijstelling van de sollicitatieplicht voor deze vrouwen, maar de
uitstroom uit de bijstand was groter dan in Den Haag, waar wél een
verplichting gold. Dit hebben wij bereikt door verleiding, door de meiden,
de tienermoeders warmte en ruimte te bieden in de vrouwenopvang en ervoor
te zorgen dat de knoppen weer in de juiste stand kwamen te staan. Wij hebben
ervoor gezorgd dat de kinderopvang goed geregeld werd, dat de vrouwen een
beetje warmte kregen en dat hun een opleiding gegund werd, dat hun iets meer
geboden werd dan hen meteen zomaar aan het werk te zetten. Want waar belanden
deze vrouwen dan en hoeveel verdienen zij dan, als zij maar twintig uur kunnen
werken omdat zij werk en zorg moeten combineren?Verleiden kan dus leiden tot een goed resultaat, zo is in een aantal gemeenten
gebleken. Ik mag dit ook zeggen over mijn eigen gemeente. Er was zojuist discussie
over de landelijke cijfers en over de effectiviteit van de sollicitatieplicht,
maar ik weet hoe het in mijn gemeente is gegaan. Ik ben ook heel tevreden
met de keuze die het kabinet heeft gemaakt.De heer Nicolaï (VVD):Kan het nu voor Utrecht beter in Utrecht door de betrokken Utrechtse wethouder
beoordeeld worden of door de staatssecretaris in Den Haag, wat de beste weg
is? En is dit eigenlijk een oproep tot de wethouder in Den Haag, een partijgenoot
van u, om toch vooral maar te stoppen met zijn succesvolle project Mamma Mia?
Dat project is niet meer mogelijk, als wij doen wat u wilt, wat staatssecretaris
Aboutaleb wil.De heer Spekman (PvdA):Ik heb het project bezocht en ik vond dat de mensen daar met een enorme
gedrevenheid werkten. De meiden gingen geleidelijk aan vooruit en sommige
meisjes met een heel moeilijke ervaring kregen uiteindelijk weer de durf om
verder te leven. Maar ik heb ook aan hen gevraagd wie er nu eigenlijk dwang
nodig had om aan het project deel te nemen. Er was één meisje
dat aangaf dat zij niet wist of zij het zonder verplichting ook had gedaan,
maar de meesten zeiden dat zij er sowieso graag aan wilden deelnemen, omdat
het een goed aanbod met goede hulpverleners was. Ik zou graag
zien dat alle gemeenten in deze meiden investeren, en dit zal worden bewerkstelligd
door een volstrekt nieuw onderdeel van de regeling, namelijk scholing, scholing
en nog een keer scholing om te voorkomen dat deze meiden fulltime moeten werken
om het nog maar net te redden, want dan is het in Nederland lastig om werk
en zorg te combineren.De heer Nicolaï (VVD):Hiermee is mijn eerste vraag niet beantwoord. Eigenlijk zegt u: inderdaad,
ik laat liever de staatssecretaris in al die gemeenten wethouder spelen dan
dat ik dat de wethouders in die gemeenten zelf laat doen.De heer Spekman (PvdA):Ik laat de staatssecretaris geen wethouder spelen. Wij hebben een aantal
regels. Zelfs het vorige kabinet bepaalde wat gemeenten wel of niet mochten
op het punt van het armoedebeleid. Dat herinnert u zich vast nog wel. Vanochtend
hebben wij een debat gehad over vrijheid. U was de meester van de vrijheid.
Echter, nu geeft u deze vrouwen geen vrijheid, want u legt ze een plicht op
in plaats van ze te verleiden. Sommige regels kunnen wij best wel in Den Haag
opstellen, maar dan moeten wij ook kunnen aantonen dat die regels er niet
toe leiden dat vrouwen voor altijd worden afgeschreven. Daarentegen moeten
het kabinet en de Kamer ervoor zorgen dat in deze vrouwen wordt geïnvesteerd.
Wij moeten juist geld uittrekken om ervoor te zorgen dat zij een opleiding
kunnen volgen, dat zij dus vooruit kunnen in het leven en niet stil blijven
staan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik kan er geen touw aan vastknopen. Ik snap de heer Spekman
echt niet. Hij is zelf wethouder geweest. Nu is hij Kamerlid, maar hij gedraagt
zich als de wethouder van Nederland. Alle mogelijkheden die hij namelijk noemt,
die hebben gemeenten. Zij kunnen vrijstelling verlenen, zij kunnen maatwerk
leveren, zij kunnen de sollicitatieplicht gebruiken om vrouwen beter te benaderen,
zij kunnen scholing aanbieden. Al die mogelijkheden kunnen voor de verschillende
groepen bijstandsmoeders van belang zijn, inclusief de sollicitatieplicht.
Echter, de heer Spekman wil zich als wethouder van Nederland opstellen en
tegen allerlei adviezen in die mogelijkheden afschaffen. Het beleid van gemeenten
begint nu lekker te lopen en de heer Spekman zegt: nu alles lekker gaat lopen,
help ik het om zeep. Waar is hij dan mee bezig?Dan nog een korte vraag, mijnheer Spekman. U vindt dat deze vrouwen in
die zes jaar meer mogen bereiken dan het verkrijgen van een startkwalificatie.
Betekent dat dat ze hbo en universitair onderwijs kunnen gaan volgen?De heer Spekman (PvdA):Wij willen iets anders dan GroenLinks, die misschien die mensen wil verplichten...Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat heb ik niet gezegd. Hier protesteer ik tegen.De heer Spekman (PvdA):...om aan het werk te gaan. Wij willen deze vrouwen juist de kans bieden
om het maximale uit zichzelf te halen. Ik heb de indruk dat, ook bij de vrouwen
die ik bij Mamma Mia zag, veel potentie aanwezig is. Echter, zij moeten dan
wel de tijd en de ruimte krijgen en wij moeten geld voor ze uittrekken, zodat
zij in zichzelf kunnen investeren. Dat is beter dan dat wij zeggen: je kunt
werken en dat zul dan ook meteen gaan doen, al moet je ondertussen zorgen
voor je kind. Veel van deze vrouwen staan er alleen voor en zij hebben steun
nodig. Hiermee geef ik aan welke positie ik inneem. Wij hebben geleerd van
de Wet werk en bijstand. Over die wet heb ik al het nodige gezegd. Misschien
ben ik de enige die ruiterlijk toegeeft dat ik in het verleden iets anders
heb gezien dan de meesten hier. Hier doet namelijk iedereen het voorkomen
of hij hetzelfde heeft gezien als de ander. De les van de Wet werk en bijstand
op dit onderdeel is dat heel veel gemeenten vrijstelling hebben verleend.
De gemeenten die dat hebben gedaan en waarvan ik het beleid kan beoordelen,
hebben geen slechtere resultaten behaald met de pogingen om vrouwen die in
de bijstand zitten, te laten gaan werken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar als al die mogelijkheden er voor gemeenten zijn, waarom wilt u ze
dan inperken? Waarom wilt u de gemeenten niet de vrijheid gunnen om vormen
van sollicitatieplicht te hanteren? Ik ben ook voor een goede combinatie van
arbeid en zorg, ook voor het volgen van goede opleidingen en voor een goed
sociaal beleid. Echter, u wilt de mogelijkheden van gemeenten inperken. Waarom
doet u dat? Welke wijsheid ligt daaraan ten grondslag, mijnheer Spekman?De heer Spekman (PvdA):De huidige Wet werk en bijstand biedt de kortste weg naar werk. Wij zeggen:
deze groep vinden wij zo belangrijk dat wij erin gaan investeren en wij zorgen
ervoor dat ze een opleiding kunnen volgen, zodat zij niet tot in de eeuwigheid
moeten proberen om een baantje te vinden van zoveel uur. Dat vind ik sociaal
in plaats van ze nu te laten werken met nu eens een 10-urenbaantje en dan
weer een 20-urenbaantje, en dan ook met flexibel contract. Geleidelijk wordt
hun positie dan steeds moeilijker, zodat die kinderen in armoede opgroeien.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Welke opleidingen mogen deze vrouwen dan volgen? Welk opleidingsniveau
is voor ze toegestaan? Blijkbaar heeft uw collega Henk Kool van de PvdA het
helemaal niet begrepen. Hij gaat hier namelijk dwars tegenin.De voorzitter:U had het woord niet, mevrouw Van Gent. Nu gaat u gewoon door zonder dat
wij dat hadden afgesproken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil weten welk opleidingsniveau voor deze vrouwen is toegestaan.De heer Spekman (PvdA):Ik heb net nog gezegd dat de PvdA wil dat mensen het maximale uit zichzelf
halen, en het maximale is het maximale. Dat betekent: de hoogst mogelijke
opleiding. Wij vinden het belangrijk dat dat kan. Wij willen deze vrouwen
de tijd geven om een opleiding te volgen. Dat is ook de meerwaarde van het
voorstel dat zal worden gedaan. Het is nog niet precies geformuleerd, maar
de afspraak is al met het regeerakkoord gemaakt. Met dat voorstel willen wij
tot verbetering komen vergeleken met de situatie in heel veel gemeenten nu.
In heel veel gemeenten wordt standaard de kortste weg naar werk gekozen. Dat
leidt heel vaak tot een levenlang creperen, niet voor de mensen die al een studie op hoog niveau hebben gedaan en niet voor de mensen die nu
al gemakkelijk aan werk kunnen komen en die het met een 20-urige baan het
financieel kunnen rooien, omdat zij goed betaald krijgen. Echter, er zijn
veel vrouwen en vooral tienermoeders die het hartstikke moeilijk hebben. Wat
dat betreft is het consistent. Wij hebben er geld voor over om deze vrouwen
sterker te maken en niet te kiezen voor de eenvoudigste weg, namelijk die
tot het opleggen van een verplichting. Wij hebben gezien dat verschillende
gemeenten goede resultaten hebben behaald met het "verleiden" van
deze vrouwen. Dat houdt in dat zij die vrouwen er niet van weerhouden om aan
het werk te gaan. Zij stimuleren hen zelfs om het maximale uit zichzelf te
halen. Wij hebben in dit land niet altijd verplichtingen nodig om het goed
te doen. Dit is daarvan een voorbeeld.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Afgelopen week werd in diverse media gemeld dat
bijstandsmoeders massaal aan het werk zijn gegaan na de wijziging van de WWB.
Voor een aantal fracties is dat aanleiding om zich ongerust te maken. Zij
vrezen dat de sollicitatieplicht voor bijstandsmoeders op een gegeven moment
zal worden geschrapt. Eerlijk gezegd, begrijp ik niet waarom daarover plotseling
zo paniekerig wordt gedaan. Dit kabinet is namelijk niet van plan om bijstandsmoeders
te verbieden aan het werk te gaan. Die suggestie wordt bijna gewekt.Iedereen die dat wil, zal optimaal worden ondersteund bij de zoektocht
naar werk. Dit kabinet wil bijstandsmoeders wel een zekere keuzevrijheid geven,
opdat zij hun kleine kinderen zelf kunnen opvoeden. In Nederland heeft iedereen
die keuzevrijheid, behalve de moeders die extra kwetsbaar zijn. Daarom wil
het kabinet dat ook voor die vrouwen regelen. Mijn fractie is het daarmee
hartgrondig eens. Bovendien gunnen wij ieder kind een stabiele thuissituatie.
Als die volgens vader of moeder het best kan worden geboden door thuis te
blijven, moet de overheid dat besluit respecteren. Er wordt gedaan alsof de
ontheffing een geheel nieuwe wending aan het beleid geeft. Niets is echter
minder waar. Gemeenten kunnen al een ontheffing van de sollicitatieplicht
geven. Het is in zekere zin dus al de praktijk. In het kader van de rechtsgelijkheid
is het volgens mijn fractie goed dat dit ook landelijk beleid wordt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw Ortega noemt de bijstandsmoeders "de meest kwetsbare groep".
Die groep bestaat uit 74.000 mensen. Vindt mevrouw Ortega het een goede zaak
dat zij met een lage of zelfs te lage uitkering – zij leven dus in armoede –
hun kinderen moeten opvoeden? Als mevrouw Ortega het dermate belangrijk vindt
dat die moeders thuisblijven, is zij dan bereid om hun uitkering te verhogen?Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Zij kunnen er inderdaad voor kiezen thuis te blijven om hun kinderen te
verzorgen. Daarnaast houdt het kabinet zich bezig met het opstellen van een
groot aantal maatregelen. De staatssecretaris heeft veel maatregelen aangekondigd
en werkt daaraan op ambitieuze wijze om ervoor te zorgen dat ook deze vrouwen
niet in armoede hoeven te leven.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Misschien kan mevrouw Ortega enkele van die maatregelen opsommen. Ik heb
die namelijk nog niet ontdekt. In Nederland leven honderdduizenden arme kinderen
en tienduizenden arme gezinnen. Ouders in de bijstand maken van de laatstgenoemde
groep vaak onderdeel uit. De SP-fractie pleit er in ieder geval voor om de
uitkeringen te verhogen, maar mevrouw Ortega laat die mensen voor niets achter
het aanrecht staan.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Veel mensen weten niet welke voorzieningen er zijn. Er wordt momenteel
aan gewerkt om dat te veranderen. Ook de langdurigheidstoeslag zal op een
andere manier worden geregeld.Een argument tegen de ontheffing van de sollicitatieplicht dat veel wordt
gehoord, is het verliezen van de aansluiting met de arbeidsmarkt. Dit kabinet
onderkent dat probleem en legt daarom een scholingsplicht op. Op die wijze
snijdt het mes aan twee kanten: alleenstaande ouders krijgen de rust om hun
kleine kinderen groot te brengen en zij komen straks op de arbeidsmarkt beter
beslagen ten ijs. Wie kan daarop tegen zijn?In het coalitieakkoord zijn afspraken gemaakt. Daar gaan wij voor. Dat
doen wij juist namens al die alleenstaande bijstandsgerechtigden met kleine
kinderen.Mevrouw Karabulut (SP):Voorzitter. Mijn fractie vindt dat alle ouders het recht hebben om voor
hun kinderen te zorgen. Dit recht moet niet alleen zijn voorbehouden aan hen
die het zich kunnen permitteren, aan de elite. Stellen zonder uitkering hebben
die keuze. Er is geen instantie die hen opjaagt om te solliciteren. Zij kunnen
ervoor kiezen om een aantal jaren zelf voor hun kind te zorgen. Daarmee zijn
ook die vrouwen niet verloren voor de rest van hun leven. Als alleenstaande
ouder in de bijstand mag je dat niet zelf bepalen, dan mag je niet zelf bepalen
hoe je je kind wilt opvoeden en moet je je kind naar de kinderopvang sturen.
De liberalen, GroenLinks, VVD en D66, zeggen te staan voor vrijheid, maar
niet voor iedereen. Aan de meest kwetsbare groep in onze samenleving, de alleenstaande
ouders in de bijstand, gunnen zij die vrijheid niet. Zij willen ten koste
van alles deze vrouwen de vrijheid ontnemen om zelf voor hun kinderen te zorgen
en hen de arbeidsmarkt "opjassen".Er zijn heel veel alleenstaande ouders met kinderen die wel werk en zorg
willen combineren, maar die tal van hindernissen ondervinden, zoals het vinden
van een baan, een goede opleiding, voldoende inkomen, een baan die lonend
is, allerlei verlofmogelijkheden. De aandacht zou daarnaar uit moeten gaan
in plaats van naar het ontnemen van allerlei vrijheden. De aandacht zou moeten
gaan naar het bieden van kansen op onderwijs op inkomen en op werk. Kortom,
ik verzoek de staatssecretaris de alleenstaande ouders net zo veel vrijheid
te geven om zelf voor hun kinderen te zorgen als alle andere ouders en op
te houden met deze onzin. Ik zou bijna zeggen: vrouwen moeten niet alleen
baas zijn in eigen buik, maar ook in eigen huis.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het klinkt bijna alsof mevrouw Karabulut vindt dat vrouwen baas over eigen
aanrecht moeten zijn. Maar goed, het is niet mijn rijmpje. Ik wil van mevrouw
Karabulut weten of zij vindt dat werkende alleenstaande moeders
ook goede moeders zijn?Mevrouw Karabulut (SP):Ik zou een tegenvraag willen stellen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar eerst een antwoord!Mevrouw Karabulut (SP):Natuurlijk zijn dat goede moeders. Die hebben heel veel moeite met hun
situatie. Mevrouw Van Gent wil iedereen de arbeidsmarkt "opjassen".
Zij weet net zo goed als ik dat deze vrouwen vaak oververtegenwoordigd zijn
in slecht betaalde banen en dat zij "never nooit" uit die armoede
komen. Maar ja, dat zijn goede moeders. Wat vindt mevrouw Van Gent van de
moeders die de keuze maken om zelf voor hun kind te zorgen? Vindt zij dat
slechte moeders?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, helemaal niet. Ik heb in mijn plan "Van aanrecht naar baanrecht"
wel tien oplossingen aangegeven om arbeid en zorg goed te combineren. Ik heb
het over betere bijverdienregelingen, goede scholing et cetera. Ik wil maatwerk
bieden waar de sollicitatieplicht onderdeel van uitmaakt. Ik vind het jammer
dat mevrouw Karabulut de hakken in het zand zet. Zij zegt dat ik alleen maar
vrouwen de arbeidsmarkt "op wil jassen". Is zij het met mij eens
dat deze vrouwen kansen moeten krijgen om hun kinderen niet in armoede op
te laten groeien? Zij wil een vrijstelling van de sollicitatieplicht voor
vrouwen met kinderen tot twaalf jaar. Dan heeft een vrouw, als het tegenzit,
twaalf jaar achterstand op de arbeidsmarkt. Dat zijn die bijstandmoeders die
tot hun AOW in de bijstand zitten. Is dat het emancipatieperspectief dat de
SP aanhangt? Dat kan ik mij toch niet voorstellen.Mevrouw Karabulut (SP):Ik vind het ontzettend jammer dat een partij als GroenLinks zich niet
kan voorstellen in wat voor positie deze vrouwen zich bevinden. Maar goed,
dat kan ook haast niet anders. Zij kunnen alleen maar denken aan de grachtengordelelite
die zich een nanny of een au pair kunnen permitteren. Er is dan ook altijd
een partner die voor de zorg kan opdragen. Mevrouw Van Gent kan zich niet
in de positie van die vrouwen in de bijstand verplaatsen en zij wil die vrouwen
ook geen kansen bieden. Mijn partij wil goede verlofmogelijkheden en echte
banen in plaats van prulbanen. Ook wil zij opleidingsmogelijkheden bieden.
Dat is echte emancipatie, mevrouw Van Gent.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik hoef mij die opmerking over de elite niet te laten welgevallen. Ik
vind dat vrij kwetsend en eenzijdig. Ik kan mevrouw Karabulut verzekeren dat
ik veel van deze vrouwen heel goed ken en weet wat er met hen gebeurt. Zij
moet niet net doen alsof wij allemaal met de gouden lepel in de mond zijn
geboren. Ik had haar wel wat serieuzer geacht in deze discussie.Mevrouw Karabulut (SP):Jammer dat mevrouw Van Gent deze vrouwen niet de vrijheid wil bieden om
zelf voor hun kinderen te zorgen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, u wilt ze lekker arm achter het aanrecht houden!De voorzitter:Mevrouw Van Gent, als u iets te vragen hebt, zou ik het op prijs stellen
als u daar de microfoon voor gebruikt.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Ik heb geen vraag aan mevrouw Karabulut, maar aan u. Hebt
u een bericht van verhindering van de D66-fractie gekregen?De voorzitter:Ik moet u eerlijk zeggen dat de D66-fractie niet is aangemeld op de lijst
van sprekers. De heer Fritsma van de PVV was wel aangemeld, maar hij heeft
vanavond laten weten dat hij verhinderd is.Mevrouw Spies (CDA):Ik wil graag in de Handelingen opgenomen hebben dat de D66-fractie een
van de aanvragers was van dit debat. Zij was ook nodig om 30 leden voor dit
spoeddebat te krijgen. Dan was het toch op z'n minst voorstelbaar dat de fractie
zich had afgemeld.De voorzitter:Ik denk dat het goed is om eerst in het verslag vast te leggen wat mevrouw
Spies heeft gemeld en dan mevrouw Van Gent het woord te geven.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb gisteren en vandaag contact gehad met mevrouw Fatma Koşer
Kaya van de D66-fractie. Zij was gisteren ziek. Zij is hier vandaag geweest,
maar zij is weer ziek naar huis gegaan, wat haar enorm spijt. Dat is complete
overmacht wat haar betreft, maar ik weet dit niet van de andere twee collega's.
Het is geen opzetje om het spoeddebat erdoorheen te krijgen en dan niet meer
te komen, maar het is echt overmacht.De voorzitter:Ik had niet de indruk dat die suggestie ervan uitging. Het was alleen
een constatering.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zeg wat ik zeg.De voorzitter:Na deze zaken geef ik graag het woord aan de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.Staatssecretaris Aboutaleb:Voorzitter. Ik heb met meer dan gewone belangstelling geluisterd naar
dit debat. Ik heb dit nu al voor de vierde keer gevoerd met de Kamer, zonder
dat er een stuk op tafel ligt. Ik voel mij een beetje bezwaard, omdat het
geen traditie is om te debatteren over een kabinetsstandpunt dat nog niet
bij de Kamer ligt. Dat is voor mij wat bezwaarlijk, omdat ik bezig ben mijn
ideeën te ontwikkelen en wetgeving te organiseren. De koninklijke weg
is om eerst naar de ministerraad te gaan, vervolgens naar de Raad van State
en daarna met elkaar een ordentelijk debat te voeren.Het is een wat merkwaardige gang van zaken, te meer omdat er kennelijk
stevige voorkennis is bij de oppositie over wat er in de stukken gaat komen.
De heer Nicolaï spreekt over een categoriale ontheffing, maar dat kan
hij niet weten, want hij weet niet wat er in de stukken staat. Ik zou zeggen
dat een vorm van zorgvuldigheid betrachten op zijn plaats is. Hij zou geen
stellingen moeten betrekken op grond van voorkennis over iets wat er nog niet
is. Als er een heel grote mate van nieuwsgierigheid bestaat, zou deze moeten
uitmonden in vragen. Dan bekijk ik of de staatsrechtelijke
positie waarin ik mij bevind, mijüberhaupt in staat stelt om iets van
die nieuwsgierigheid te bevredigen.De heer Nicolaï (VVD):Dit zou heel goed nieuws kunnen zijn. Ik heb het regeerakkoord gelezen
en heel goed geluisterd naar wat de staatssecretaris eerder zei. Ik heb voortdurend
begrepen dat het regeerakkoord moest worden uitgelegd zoals hij het uitlegde,
namelijk dat er een categoriale ontheffing voor bijstandsmoeders met kinderen
jonger dan vijf jaar zou komen. Als de staatssecretaris nu zegt dat hij veel
ruimte neemt en misschien wel met iets heel anders komt, hebben wij goed nieuws.
Dan hebben wij echt iets bereikt vanavond.Staatssecretaris Aboutaleb:Wij hebben volgens mij al in vier overleggen over algemene noties gesproken.
In bijna elk debat over de Wet werk en bijstand wordt dit punt door de heer
Nicolaï opgevoerd, en dat is zijn goed recht. Wij hebben op basis van
wat algemene noties gesproken over het coalitieakkoord, maar het luistert
nog altijd heel precies als het gaat om de wetgeving die op papier komt te
staan. Hij moet toch eerst de vormgeving op papier zien, voordat hij kan beoordelen
of er sprake is van een categoriale ontheffing, zoals hij dat noemt.De heer Nicolaï (VVD):Ik probeer goed te luisteren. Ik begrijp dat de staatssecretaris toch
een beetje afstand neemt van het regeerakkoord, waar dat wel in staat. Ik
herinner mij dat de VVD in eerdere debatten heeft gevraagd om dat niet te
doen en dat de staatssecretaris dan zei dat hij dat wel doet.Staatssecretaris Aboutaleb:Ik heb getekend voor het coalitieakkoord en daar neem ik geen afstand
van. Ik neem wel afstand van de interpretaties van de heer Nicolaï. Hij
moet mij niet interpreteren. Ik zeg precies wat ik zeg; niet meer en niet
minder dan dat. Ik ben wel bereid om vanavond enigszins tegemoet te komen
aan die nieuwsgierigheid die kennelijk zo knaagt, want het is ook zo wat om
helemaal niets te zeggen.Uit de persberichten van de afgelopen periode blijkt dat het aantal alleenstaande
ouders in de bijstand eind 2003 93.960 bedroeg. Eind 2007 was dit aantal 74.000.
Dat is inderdaad een stevige daling met bijna 20.000 personen. Dit is een
verheugend bericht. De neerwaartse trend doet zich niet alleen voor bij alleenstaande
ouders maar bij de gehele bijstandspopulatie onder de 65 jaar. In dezelfde
periode daalde die namelijk van 335.700 tot 275.000. Ik memoreer dit ook even
met het verzoek aan het kritische deel van de Kamer – en dat bent u
allemaal – om vooral ook dit te onthouden als wij binnen afzienbare
tijd met elkaar debatteren over het re-integratiebeleid. Dit laat immers zien
dat het re-integratiebeleid wel degelijk en zeker de laatste drie jaar zijn
vruchten heeft afgeworpen. Het moet dus niet zo zijn dat wij nu lof zwaaien
op het terrein van dit deel van het debat en dat er, als wij in zijn algemeenheid
praten over re-integratiebeleid, wel weer zuinigjes wordt gedaan. Ik wil vooral
ook vastleggen dat er kennelijk verheugd wordt gereageerd op de resultaten
van het re-integratiebeleid.Uit onderzoek in het kader van de evaluatie Wet werk en bijstand blijkt
dat die wet waarschijnlijk een bijdrage heeft geleverd. Maar zeker ook de
conjunctuur heeft een bijdrage geleverd. De mate waarin een sollicitatieplicht
voor alleenstaande ouders in de Wet werk en bijstand heeft bijgedragen aan
deze ontwikkeling, is niet precies te traceren. Dat is niets met zekerheid
over te zeggen. Ik ben best bereid om aan te nemen dat dit wellicht ook een
effect heeft. Dat hele conglomeraat kan een effect hebben. Ik heb echter geen
correlatie in handen waarmee ik u op dat punt kan geruststellen.Landelijke cijfers over de daling van het aantal ontheffingen als gevolg
van de toename van de sollicitatieplicht zijn dus niet voorhanden. Er zijn
op dit moment wel cijfers van het CBS bekend over die beroemde ontheffingen.
Dat is 17%. Andere cijfers spraken overigens weer van andere niveaus.
Zoals altijd zal de waarheid ergens in het midden liggen. Zoals al uit mijn
brief aan de Kamer blijkt, moeten die 17% en al die cijfers over ontheffingen
ook op een bepaalde manier worden geduid.In de optiek van het kabinet is het van belang, alleenstaande ouders met
jonge kinderen te ondersteunen in de keuze die zij moeten maken in het kader
van de combinatie van arbeid en zorg. Die arbeidsmarktparticipatie gaat mij
zeer na aan het hart. Daarover kan geen misverstand bestaan. De economische
zelfstandigheid van alleenstaande vrouwen gaat mij ook zeer na aan het hart.
Dat geldt voor het gehele kabinet. Maar er iets meer tussen hemel en aarde.
Het is niet alleen maar zwart-wit. De zorg voor jonge kinderen is van onschatbare
betekenis. Wij mogen daar ook niet zo gemakkelijk aan voorbijgaan.De heer Nicolaï zei dat deze ex-wethouder een beetje ontrouw is geworden
aan zijn kennis in de praktijk van toen. Zo is het niet. Ik kom in de dagelijkse
praktijk heel veel gebroken vazen tegen, die niet kunnen schitteren omdat
die aan scherven zijn gevallen. Ik noem een jonge moeder van 21 jaar met drie
kinderen, zonder diploma, met alleen een basisschoolopleiding. Zij heeft zo
veel in het leven meegemaakt dat het een hele tijd zal duren voordat die vrouw
echt geheeld is om vervolgens in de praktijk aan de slag te gaan om zichzelf
economisch te bedruipen. Dat zijn overigens ook precies de voorbeelden waar
wij met een andere pet over spreken als wij praten over re-integratie en de
kritiek dat het helpen van deze jonge moeders niet direct leidt tot een baan.
Ja, nogal wiedes, want die scherven moeten eerst worden gelijmd. Als de scherven
gelijmd zijn, mentaal en fysiek, dan is het inderdaad, zoals mevrouw Karabulut
zeer terecht zei, bijna ondoenlijk om die mevrouw op te jagen richting de
arbeidsmarkt. En dat gebeurt in het kader van de sollicitatieplicht. Het is
bijna ondoenlijk omdat datgene waarvoor mevrouw Van Gent zo bang is zich voortdurend
zal herhalen als die mevrouw zonder opleiding en zonder een stevige basis
de arbeidsmarkt op moet. Zij zal van klein laagbetaald baantje naar klein
laagbetaald baantje naar klein laagbetaald baantje gaan, van armoede naar
armoede, van armoede naar armoede. Mevrouw Van Gent, u moet dat niet willen.
Dat moet u met mij bestrijden. Het kabinet ontwikkelt ideeën om deze
dames een stevige basis onder de voeten te geven om van daaruit te werken
aan werkelijk economische zelfstandigheid.Natuurlijk staat dit concept er geenszins aan in de weg dat degene die
wil werken dat gaat doen. Daar is geen verbod op. Ik denk geenszins aan een
categoriaal opgelegde ontheffing voor alle jonge moeders. Wat mij betreft,
wordt het een instrument dat wordt toegevoegd aan de bestaande instrumenten
voor het op gang brengen van het gesprek tussen gemeenten en
jonge moeders, soms jonge vaders, over wat in hun geval goed is. Bekeken kan
worden of het goed is om te gaan werken, of er een stevige onderwijskundige
achtergrond is, of er relevante werkervaring is, of er hulp is geboden is
in het verleden, of de huisvesting is geregeld en dergelijke. Al deze zaken
kunnen worden gewogen. In het ene geval kan voor de persoon in kwestie werken
in combinatie met kinderopvang, zorg, onderwijs en allerlei andere opties
de aangewezen weg zijn en in het andere geval kan het wijsheid zijn om betrokkene
nog even de tijd te geven om te helen en/of het kind meer aandacht te geven,
maar nooit gratis. Want in mijn beeld kan vrijstelling van de sollicitatieplicht
in dat geval alleen worden gegeven in combinatie met scholingsplicht.Van de jonge vrouwen over wie wij spreken, heeft 70% geen startkwalificatie,
geen relevante achtergrondopleiding om mee aan de slag te gaan. Het gaat dus
om een niet gering aantal. Het kabinet kiest ervoor om te proberen in het
mandje van mogelijkheden van de gemeenten de mogelijkheid te introduceren
om deze jongedames de kans te geven aan een stevige onderwijskundige basis
te werken om van daaruit op eigen kracht beter te kunnen uitvliegen. Ik prefereer
dat boven het van het ene naar het andere laagbetaalde baantje jagen van de
dames waardoor zij van de ene in de andere armoedige situatie belanden.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter. Dit was heel dramatisch, maar bijna onkies, want tegen wie
vertelt de staatssecretaris dit verhaal? Alsof de VVD-fractie wil dat al deze
mensen op deze manier op de straat worden opgejaagd!Wij hebben een Wet werk en bijstand die gemeenten juist de mogelijkheid
geeft om in bijzondere gevallen, zoals de dramatische gevallen die de staatssecretaris
schetst, ontheffing te geven van de sollicitatieplicht. De gemeenten kunnen
per geval oordelen. Is er sprake van een volstrekt gebrek aan vertrouwen in
een fatsoenlijk handelen in dezen van de sociale diensten en de wethouders
van sociale zaken in Nederland? Is dat wat de staatssecretaris eigenlijk zegt?Staatssecretaris Aboutaleb:Ik adresseerde niemand, maar motiveerde tegen welke achtergrond ik aan
het werk ben om het wetsvoorstel te onderbouwen dat de Kamer te zijner tijd
zal ontvangen. De heer Spekman van de Partij van de Arbeid zei treffend dat
de WWB uitgaat van de kortste weg naar werk. Daar draait het om. In dit geval
creëren wij heel bewust een extra mogelijkheid voor gemeenten, geen dwang,
om te kiezen voor een langer traject. Dat is een traject van diepte-investering
in deze jongedames, zodat deze aan de hand van een goede opleiding, het liefst
uitmondend in een startkwalificatie, kunnen werken aan een beter economisch
bestaan. Dat is misschien uitgestelde re-integratie, maar wel een steviger
basis voor een beter economisch bestaan. Ik herhaal dat het een extra mogelijkheid
is, geen dwang. Ik ben ervan overtuigd dat de gemeenten met dit instrument
erbij meer op de wet gegronde keuzemogelijkheden krijgen dan ze tot nu toe
hadden. Ik ken de praktijk inderdaad erg goed. Vandaar dat ik het zo kan beargumenteren.De heer Nicolaï (VVD):Ik vind dat de staatssecretaris op deze manier als het ware wethouder
van andere gemeenten wil spelen. Ik vind dit een aan de gemeenten ontnemen
van mogelijkheden die ze hebben. Gemeenten kunnen nu al in die bijzondere
gevallen datgene doen wat de staatssecretaris belangrijk vindt dat ze doen.
Waarom vertrouwt de staatssecretaris er niet op dat sociale diensten en wethouders
ter plekke zullen handelen in de geest van de Wet werk en bijstand? Waarom
wil hij centraal bepalen dat een hele categorie van mensen op een bepaalde
manier moet worden benaderd?Staatssecretaris Aboutaleb:Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de heer Nicolaï niet
goed wil luisteren. Ik heb net gezegd dat de wet nu uitgaat van de kortste
weg naar werk. De kortste weg voor zo'n jongedame is – in klassieke
termen uitgedrukt – een schoonmaakbaantje van vijftien uur. Dat moet
dan prevaleren boven een diepte-investering in deze jonge moeder. Ook op grond
van mijn praktijkkennis vind ik dat een tekortkoming in de regels. Ik weet
wat er dan met zo'n jonge moeder gebeurt: van het ene schoonmaakbaantje naar
het andere schoonmaakbaantje, waarbij zij nooit in staat zal zijn om een goed
inkomen te verdienen. Dan gebeurt inderdaad waarvoor mevrouw Van Gent bang
is: van armoede naar armoede naar armoede. Dat is precies wat wij niet willen.
Er is een duidelijke correlatie tussen het onderwijsniveau van deze jongedames
en het inkomen dat zij kunnen genereren. Ik heb het vaker gezegd: ik investeer
liever € 20.000 zodat iemand de rest van zijn leven op eigen kracht
kan vliegen dan dat ik € 12.000 uitgeef aan een uitkering. Vandaar
dat ik hier met veel meer dan gewone kracht betoog dat dit geen versoepeling
van wetgeving is. Wij creëren een extra mogelijkheid, een extra ventiel
voor gemeenten. Nu hebben zij twee keuzes: volledige vrijstelling geven voor
maximaal twaalf jaar of een sollicitatieplicht. Die twaalf jaar wil ik beperken
tot zes jaar. Bovendien is die zes jaar in tegenstelling tot nu niet gratis.
Nu hoef je niks te doen, dan krijg je de verplichting om scholing te volgen.
Wie is er tegen scholing? Er is dus een evenwichtig pakket maatregelen in
de maak, om ervoor te zorgen dat deze jongedames een keuze maken die hen in
staat stelt om later economisch op eigen benen te staan. Ik wil voorkomen
dat zij kiezen voor kortetermijnwinst en verlies op lange duur.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind het een beetje irritant wat de staatssecretaris zegt. Iedereen
is het met hem eens dat de zorg voor jonge kinderen van onschatbare betekenis
is. Hij gaf het voorbeeld van een moeder met drie jonge kinderen die arbeid
en zorg goed moet kunnen combineren. Ook mijn fractie vindt dat van groot
belang. Ik heb er vaak voorstellen over gedaan, waarvoor ik niet meteen de
handjes van andere fracties op elkaar kreeg. De staatssecretaris spreekt over
een mandje met mogelijkheden voor de jongedames. Zij zijn overigens niet allemaal
zo piepjong; er zit nog wel wat leeftijdschakering in. Aan de ene kant breidt
de staatssecretaris het mandje met mogelijkheden uit, maar aan de andere kant
maakt hij het kleiner. Ik ben het eens met wethouder Henk Kool, een partijgenoot
van de staatssecretaris, die zegt dat hij deze mogelijkheid nodig heeft om
de tienermoeders mee te krijgen in de trajecten. Dat zou de staatssecretaris
toch moeten aanspreken? Begrijp ik het goed dat hij het mandje van mogelijkheden
zo groot mogelijk wil houden? Dan kan die sollicitatieplicht
gewoon worden gehandhaafd als positief middel.Staatssecretaris Aboutaleb:Werken wordt voor alleenstaande ouders niet verboden. Er komt een instrument
bij. De dienstdoende ambtenaar kan met de jonge vader of moeder aan het loket
een goed gesprek hebben over de mogelijkheden. Op basis van de persoonlijke
situatie van iemand kan maatwerk worden geboden. Soms is het advies: in uw
geval is het beter om aan de slag te gaan. Niet iedereen is namelijk schoolbaar.
Voor sommige mensen is het handig om even een periode werkervaring op te doen.
Voor andere mensen is het goed om een participatieplaats in te nemen of tijdelijk
aan de slag te gaan als vrijwilliger. Het hele palet aan mogelijkheden kan
dus worden onderzocht. Eén mogelijke uitkomst is: mevrouw, u hebt de
afgelopen periode nogal wat meegemaakt, misschien is het verstandig om even
niet te gaan werken omdat het kind veel zorg nodig heeft. In dat geval kan
er een vrijstelling worden gegeven. Iedereen weet dat het een hele dobber
zal worden om de opvoeding van een kind en een goede opleiding met elkaar
te combineren. Het lijkt misschien licht, maar het is even zwaar en misschien
zelfs zwaarder dan de combinatie werken en opvoeden. Wij kiezen daar bewust
voor, omdat het een kans biedt op een beter economisch perspectief. Het besluit
wordt genomen in het gemeen overleg tussen de re-integratiecoach van de gemeente
en de persoon in kwestie. Het gaat dus om het uitbreiden van de mogelijkheden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):In wezen zegt de staatssecretaris dat deze vrouwen, en wellicht anderen
in de bijstand, nu in te slechte baantjes terechtkomen, de zogenaamde draaideurbaantjes,
die te weinig perspectief bieden. Klopt dat? De staatssecretaris zegt ook
dat deze mensen alles uit zichzelf moeten halen. Is hij het ermee eens dat
je in die zes jaar dan ook hoger beroepsonderwijs of universitair onderwijs
mag volgen? Behoort dat straks tot de mogelijkheden, of gaat het alleen om
het halen van een startkwalificatie?Staatssecretaris Aboutaleb:Ik ben mij ervan bewust dat dit debat ook een vergaand ideologisch karakter
heeft. Dat mag wat mij betreft en ik ontloop het niet. Ik constateer echter
dat mevrouw Van Gent niet goed luistert. 68% van de alleenstaande ouders
in de bijstand heeft geen startkwalificatie. Dan kunt u mij wel de vraag stellen
of dit betekent dat zij dan in de laagbetaalde baantjes terechtkomen, maar
u kunt daaruit ook zelf een conclusie trekken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit vind ik flauw en het was ook mijn vraag niet. Mijn vraag was, of de
alleenstaande ouders niet te veel in slechte baantjes terechtkomen en of u
vindt dat zes jaar scholingsplicht in plaats van sollicitatieplicht betekent
dat deze vrouwen, jonge dames zoals u ze noemt, ook hoger beroepsonderwijs
of universitair onderwijs mogen volgen.De voorzitter:Dat was een herhaling van de vraag.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Omdat ik nog geen antwoord heb gekregen.Staatssecretaris Aboutaleb:Het eerste deel van de vraag heb ik wel beantwoord, maar de tweede interruptie
kwam zo snel, dat ik mijn antwoord niet kon afmaken. 68% heeft geen
startkwalificatie en dat zegt iets over de kansen van betrokkenen op de arbeidsmarkt.
Laten wij elkaar op dat punt gewoon recht in de ogen kijken; het zullen geen
hoogvliegende banen zijn. Het is toch eigenlijk raar om dan te zeggen: laten
zij er maar gelijk een hbo-opleiding bij gaan doen. Ik stel vast dat zij geen
startkwalificatie hebben. Laten wij dus beginnen met ernaar te streven dat
men een startkwalificatie behaalt. Wij vinden in Nederland dat de overheid
qua scholing op zijn minst de beroepsbevolking zou moeten aanmoedigen om de
startkwalificatie te behalen. De discussie over een hogere of academische
opleiding is hooguit theoretisch. Ik zou graag willen dat ik daarover in praktische
zin kon nadenken, maar als 70% van de mensen laag geschoold is en nog
geen startkwalificatie heeft, laten wij daar dan iets aan doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat mij om die 32%.De voorzitter:Neen, u had...Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Neen, voorzitter, dit is echt flauw. Wij hebben het over 100%,
niet over 68%.Staatssecretaris Aboutaleb:U zei dat u nog één vraag had. Die vraag hebt u zelfs kunnen
herhalen en daarop hebt u antwoord gekregen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Neen, daar protesteer ik tegen. Ik heb gevraagd of het in principe mogelijk
wordt dat mensen die het kunnen een hbo-opleiding of universitair onderwijs
volgen. Ik heb het nu over de 32% die wel een startkwalificatie heeft;
de heer Spekman heeft er ook iets over gezegd: alles eruit halen wat erin
zit. Op die vraag wil ik antwoord.De voorzitter:De staatssecretaris heeft ook gezegd wanneer hij met zijn wetsvoorstel
naar de Kamer komt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Hij geeft wel een deel van het antwoord, dus dan kan hij ook het hele
antwoord geven.Staatssecretaris Aboutaleb:Voorzitter. Als u dat wilt, kan ik u helpen.De voorzitter:Ik ga alleen over de orde, als u het goed vindt. U hoeft mij niet te helpen.Staatssecretaris Aboutaleb:Zo bedoelde ik het ook.Aan het begin van het debat heb ik gezegd dat ik bereid ben om vanavond
een klein beetje de nieuwsgierigheid te bevredigen. Dan weet ook mevrouw Van
Gent waar wij ongeveer aan toe zijn. De details komen inderdaad in het wetsvoorstel
en dan gaan wij daar ordentelijk over praten.Mevrouw Karabulut (SP):Ik heb dit vandaag ook aan de staatssecretaris gevraagd en hij heeft gezegd:
ik wil mensen vleugels geven. Zij moeten niet van de ene armoedejob naar de
andere armoedejob hoppen. Hij wil maximaal de talenten uit de mensen halen.
Betekent dit dat de 10%, 20% of 30% die
echt in staat is een mbo of hbo-opleiding te volgen en dat ook wil, de mogelijkheid
daartoe krijgt?Staatssecretaris Aboutaleb:Hiervoor geldt hetzelfde antwoord dat ik zojuist heb gegeven.De heer Spekman (PvdA):Ik begrijp het antwoord van de staatssecretaris, maar ik kan mij goed
herinneren dat wij hier bij de begrotingsbehandeling met een soortgelijk verhaal
stonden. Toen heeft de staatssecretaris geantwoord dat hij vond dat vrouwen
met een kwetsbaar verleden het maximale uit zichzelf zouden moeten kunnen
halen als blijkt dat zij over heel veel kwaliteit beschikken. Ik neem aan
dat de staatssecretaris die uitspraak niet intrekt en dat het ook voor deze
groep gaat gelden.Staatssecretaris Aboutaleb:Wij discussiëren hier in algemene zin. Ik probeer binnen de staatsrechtelijke
ruimte die ik heb – de ministerraad heeft nog niet over het voorstel
gesproken – aan te geven wat ongeveer de richting van het debat zal
zijn. Ik neem niet terug wat ik eerder gezegd heb en wat de heer Spekman nu
ook citeert, maar ik ga hier vandaag niet in details treden over de definitieve
vormgeving van wetgeving. Dat komt echt later.Ik wil benadrukken dat ik er niet tegen ben dat ouders met kinderen werken.
Dat kan ik ook nog een keer adstrueren aan de hand van het feit dat ik bij
mijn aantreden de Wet Vazalo heb aangetroffen. Dat wetsvoorstel heb ik verdedigd
in de Eerste Kamer. Wij hebben toen als kabinet niet gezegd: wij trekken het
in, nee, wij hebben het verdedigd en tot een goed einde gebracht. Daarin is
voor alleenstaande ouders de mogelijkheid vastgelegd om te werken. Op een
gegeven moment hebben wij helaas moeten vaststellen dat daartegen juridische
bezwaren lopen. Ook toen heeft het kabinet niet gezegd: wij stoppen ermee,
nee, toen heb ik gezegd: dan kom ik met een experiment op basis van de WWB
dat ongeveer hetzelfde beoogt als Vazalo, zonder dat die juridische bezwaren
eraan kleven. Ik heb de Kamer recent in een algemeen overleg gezegd dat wij
daar een afspraak over gemaakt hebben. Ik werk eraan, dat experiment vorm
te geven. Wij lopen nu een paar weken achter, maar ik ben er nog altijd van
overtuigd dat wij de gestelde termijnen met elkaar gaan halen. Dat is dus
ook een mogelijkheid extra in het mandje van de gemeenten om jonge ouders
te helpen aan een fatsoenlijk economisch bestaan als zij kiezen voor die weg.
Dat is overigens ook een afspraak die in het coalitieakkoord is gemaakt, dat
alleenstaande ouders in de bijstand aan een fatsoenlijk inkomen geholpen zouden
kunnen worden. Ik wil dan ook eigenlijk geen verdenking aan de orde hebben
als zou het kabinet werken voor alleenstaande ouders willen ontmoedigen of
niet belangrijk vinden. Het kabinet wil de mogelijkheden voor een heleboel
ouders juist vergroten. Als alleenstaande ouders willen werken, kan er gewerkt
worden en als men een andere keuze zou willen maken, dan kan dat wat mij betreft
ook.Voorzitter. Ik wou het voorlopig hierbij laten, omdat het lastig discussiëren
is over een wetsvoorstel dat er nog niet is.De voorzitter:Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is het geval bij de heer Nicolaï
en mevrouw Van Gent. Dan is de spreektijd hooguit een minuut, inclusief een
motie, mocht u die willen indienen. Ik geef het woord aan de heer Nicolaï
om een vraag te stellen, en daarna gaan wij beginnen aan de tweede termijn.De heer Nicolaï (VVD):Het kernpunt in de redenering van de staatssecretaris is toch eigenlijk
dat het vooral gezocht moet worden in scholing. Wij laten ze niet zomaar aan
hun lot over of thuis zitten, wij zoeken het in scholing en ik vul dat mandje
met extra mogelijkheden. Ik wil dan toch een reactie van hem horen op wethouders –
om te beginnen PvdA-wethouder Kool hier in Den Haag – die zeggen dat
hen een mogelijkheid wordt ontnomen, de stok achter de deur, juist als zij
scholing willen bevorderen. Het gaat immers vaak om vrouwen die geen startkwalificatie
hebben, met allemaal afgebroken opleidingen op een laag niveau. Die wethouder
vraagt zich af hoe hij die vrouwen nu vier, vijf jaar vasthoudt in de schoolbanken;
dat is wereldvreemd. Kan de staatssecretaris op dat punt nog preciezer reageren?Staatssecretaris Aboutaleb:Voorzitter. De heer Nicolaï kent de WWB erg goed, maar ik moet hem
er toch op wijzen dat hij hierin een denkfout maakt. De WWB gaat uit van de
kortste weg naar werk. Het aanbieden van een volledige opleiding van de zijde
van de WWB is dus geen optie, want dat is niet de kortste weg naar werk. Als
u een vierjarige mbo-opleiding wilt aanbieden aan iemand van 30 die een kind
heeft, dan zal de gemiddelde gemeente zeggen: no way, dat doen wij dus niet.
De heer Kool ziet waarschijnlijk in dit geval over het hoofd dat hem die mogelijkheid
nu in mijn voorstellen zal worden aangereikt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Je zou kunnen zeggen dat het "samen werken" begint
te lopen, maar voordat het echt op tempo komt, gaan wij het tackelen. Dat
vind ik onbegrijpelijk als het gaat om de sollicitatieplicht. Wat de GroenLinksfractie
betreft, hoort dat gewoon in dat mandje van mogelijkheden. Natuurlijk is de
zorg van jonge kinderen van onschatbare betekenis en natuurlijk ken ik de
voorbeelden. Ik ben ook voor een goede combinatie van arbeid en zorg en dat
is geen experimentje met Vazolo. Er zou ook kunnen worden besloten om de bijverdienregeling
te verbeteren, de werkervaringspremie anders in te zetten en scholing te optimaliseren.De staatssecretaris zoekt de aanval door te zeggen dat een aantal fracties
hier minder sociaal is en iedereen maar op de arbeidsmarkt wil plempen. Dat
is natuurlijk volstrekte onzin. Wij willen juist sociaal adequaat beleid om
vrouwen in de bijstand met kinderen een beter perspectief te geven. Als het
dan om hbo of universiteit gaat, haakt de staatssecretaris af. Ik vind dat
gemeenten te ruimte moeten houden om als onderdeel van het totale pakket ook
de sollicitatieplicht te kunnen gebruiken voor maatwerk. Daarom dien ik een
korte motie in.De Van GentKamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat sinds de afschaffing van de sollicitatievrijstelling
voor alleenstaande ouders in de bijstand, het aantal ouders met een bijstandsuitkering
is gedaald van 94.000 naar 74.000;verzoekt de regering, gemeenten de vrijheid te geven al dan niet over
te gaan tot afschaffing van de sollicitatieplicht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent en Nicolaï. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 48(30545).De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. In het
regeerakkoord staat letterlijk dat de sollicitatieplicht voor alleenstaande
bijstandsgerechtigde ouders met kinderen tot vijf jaar wordt geschrapt. De
staatssecretaris zegt dat het zo'n vaart niet loopt en dat de Kamer eerst
zijn voorstellen moet afwachten. Dat geeft hoop. Ik hoop dat hij ter harte
heeft genomen wat hier is gezegd, maar vooral wat gemeenten, die hij zo'n
warm hart toedraagt, zeggen. Ik vind het echt schokkend dat de staatssecretaris
zo gemakkelijk zegt dat zij het blijkbaar verkeerd zien en dat zij een en
ander blijkbaar niet door hebben. Hij probeert uit te leggen dat het ontnemen
van een mogelijkheid, het ontnemen van de stok achter de deur om mensen tot
scholing te brengen, eigenlijk een extra mogelijkheid is. Ik begrijp het niet,
maar ik bevind mij in een heel breed gezelschap van allerlei sociale diensten
en wethouders, ook van PvdA-huize. Mevrouw Van Gent heeft met mij een motie
in gediend waarmee in iedere geval een stap wordt gezet. Het zou goed zijn
als de staatssecretaris of de Kamer daaraan tegemoet zou willen komen door
die te steunen en gemeenten een mogelijkheid te laten behouden om een eigen
individuele afweging te maken.Staatssecretaris Aboutaleb:Voorzitter. Dit is een wat merkwaardig debat over stukken die er niet
zijn. De heer Nicolaï nam het woord "schokkend" in de mond,
zoals hij regelmatig doet in debatten over dit onderwerp. Daarmee wordt zo'n
woord enigszins aan inflatie onderhevig. Ik vind iets schokkend als je iets
meemaakt dat je misschien niet had verwacht en dat met een schrikeffect gepaard
gaat, maar misschien zoek ik het te veel in de techniek van de taal en moet
ik hier "schokkend" vooral politiek duiden. Dat zal ik dus doen.
Ik vind het zelf schokkend dat er verregaande woorden worden gesproken over
en duidingen worden gegeven aan wetgeving die men nog niet kent. Dat is echt
een glazen bol.Ik heb geprobeerd om de Kamer vanavond een klein beetje mee te nemen in
het traject waarmee ik bezig ben. Het echte debat volgt als de wetgeving op
tafel ligt. Ik heb totaal geen behoefte aan de motie die is ingediend. Ik
vind het ook merkwaardig om nu een motie in te dienen. Wat moet er eigenlijk
recht worden gezet? Waarnaar wordt verwezen? Dit is een discussie over hoofdlijnen
zonder enig stuk. Wat mij betreft kan de motie prima worden bewaard voor het
moment dat wij de wetgeving gereed hebben en er ordentelijk over hebben gediscussieerd.
Dan kan zij nog een keer worden ingediend. Op dat moment zal ik deze motie
van advies voorzien.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nu dien ik eens een motie in ter ondersteuning van het kabinetsbeleid
en de Wet werk en bijstand, en nu is het weer niet goed. Wij hebben serieuze
bedoelingen met deze motie en daarom wil ik graag dat de staatssecretaris
er serieus op reageert. Dit heeft wel degelijk te maken met signalen die wethouders,
mensen uit de praktijk, de VNG, Divosa en bijstandsmoeders ons geven. Zij
hebben recht op een serieuze reactie op deze motie, en de Kamer ook.Staatssecretaris Aboutaleb:Als ik in de Kamer optreed, ben ik bloedserieus. Derhalve heb ik niets
toe te voegen aan de opmerking die ik zojuist maakte.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dit een heel matige en schokkende reactie.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende motie aanstaande dinsdag 1 april
te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 20.45 uur tot 21.05 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-4832-4844.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl