ECLI:NL:RBARN:2011:BP6944, Rechtbank Arnhem, 02-03-2011, 200764
Rechtbank Arnhem — Uitspraak 
Datum: 2011-03-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Is tussen partijen een overeenkomst gesloten op grond waarvan Van Loman voor Sky Invest werkzaamheden zou verrichten, waarvoor zij aan Sky Invest kosten in rekening zou brengen?
        Anders dan Van Loman ziet de rechtbank geen aanleiding om de zogenaamde omkeringsregel toe te passen.
        Bewijsopdracht aan Van Loman

Vonnis
      RECHTBANK ARNHEM
    
    
    Sector civiel recht
    
    zaaknummer / rolnummer: 200764 / HA ZA 10-1001
    
    Vonnis van 2 maart 2011
    
    in de zaak van
    
    
      de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
      VAN LOMAN & CO B.V.,
      gevestigd te Amsterdam,
      eiseres,
      advocaat mr. J.M. Hesselink te Naarden,
    
    
    tegen
    
    
      de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
      SKY INVEST B.V.,
      gevestigd te Culemborg,
      gedaagde,
      advocaat mr. L.M.P. van Zandvoort te Lith.
    
    
    Partijen zullen hierna Van Loman en Sky Invest worden genoemd.
    
     
    
      1.	De procedure
      1.1.	Het verloop van de procedure blijkt uit:
      -	het tussenvonnis van 1 september 2010
      -	het proces-verbaal van comparitie van 12 november 2010
      -	de akte na comparitie van Van Loman
      -	de antwoordakte van Sky Invest.
    
    
    1.2.	Ten slotte is vonnis bepaald.
    
    
    
      2.	De feiten
      2.1.	Van Loman exploiteert een fiscaal adviesbureau. Sky Invest is een onderneming die tot doel heeft het investeren in nieuwe ondernemingen. Zo investeert Sky Invest onder meer in Dynawax, KidsPlant en Exvo. 
    
    
    2.2.	Eind 2008 geeft Van Loman aan Sky Invest een presentatie omtrent de start van een onderneming in Luxemburg, te weten Dynawax. Ook bij KidsPlant en Exvo voert Van Loman daarover besprekingen, in het bijzijn van Sky Invest. 
    
    2.3.	Bij e-mail van 19 november 2008 mailt [betrokkene1] (van Van Loman) aan [betrokkene2] (thans van Sky Invest) onder meer het volgende:
    
    
      In de auto terug van Luxemburg gaf je aan een gebaar van onze kant op prijs te stellen ter zake van onze uurtarieven voor de werkzaamheden die door ons in de toekomst wellicht te doen zijn voor jullie […]. 
      Wij hebben jou onze diensten gefactureerd tegen het nationale tarief en zijn gaarne bereid af te spreken dit ook in de toekomst zo te doen. Het spreekt vanzelf dat wij graag zouden uitgroeien tot de vaste adviseur van jou en je bedrijven. We willen je daarom een voorstel doen waarin het voor jou aantrekkelijker wordt naarmate we meer voor je kunnen doen, waarbij een extra voordeel willen geven als blijk van onze appreciatie. 
    
    
    Met het oog op een toekomstige vruchtbare samenwerking willen we je het volgende voorstel doen […].
    
    2.4.	Op 15 april 2009, 13:42 uur, mailt [betrokkene4] (Exvo) aan [betrokkene4] (Van Loman) onder meer: 
    
    
      Exvo Nieuwe Structuur
      De keuze of we deze structuur wel of niet willen gaan implementeren zal voor een zeer groot gedeelte afhangen van de heffingen, die we wel of niet vermeden kunnen worden. De nadruk van de onderstaande vragen ligt daarom op dat aspect. 
    
    
    Ik stel ook voor om dit in twee stukken te knippen. Eerst het onderstaande, dan nemen wij op basis van de informatie een besluit en vervolgens hebben we nog enkele achtergrondvragen omtrent de structuur […].
    
    
      Kosten
      Het is mij nog niet bekend wat er aan kosten wordt berekend voor deze dienstverlening. Zou je mij hiervan op de hoogte kunnen brengen, en bij akkoord voor deze kosten, hetgeen dat vermeld is onder ‘Geruisloze Inbreng’ en ‘Aangifte IB 2008’ aan Exvo willen factureren? Het overige hoort bij het bestaande dienstverleningstraject. 
    
    
    2.5.	Bij e-mail van diezelfde dag, 16:04 uur, antwoordt [betrokkene4] onder meer als volgt: 
    
    Het opstellen van het verzoek met bijlagen zal naar schatting ongeveer € 1.200 tot € 1.500 exclusief BTW kosten (inclusief werk tot nu toe hiervoor). 
    
    2.6.	Diezelfde dag, 16:29 uur, mailt [betrokkene3] terug: 
    
    
      Ben net weer op m’n stoel geklommen na het zien van de geschatte kosten. Is dat nog wat te beperken? Of is het dermate delicaat dat het veel aandacht vereist? […]
      Wilde even een ding toevoegen, met betrekking tot de communicatie omtrent de structuur, heb ik even namens ons en Sky Invest de regie, maar alle resultaten kunnen inderdaad direct door naar alle participanten, want iedereen heeft hier een belang in.
    
    
    Met andere woorden, op basis van jouw reactie op deze vragen, zullen de laatste vragen jouw kant op komen omtrent de implementatie kant van de structuur, waarna we vervolgens hopelijk kunnen gaan implementeren. 
    
    2.7.	Bij e-mail van diezelfde dag, 16:57 uur, antwoordt [betrokkene4] onder meer:
    
    Dit was stukken voordeliger geweest als de accountant zijn werk had gedaan in 2008 […]. Ik heb gerekend met 5 tot 6 uur en als het met minder toekan, krijg je uiteraard het mindere in rekening. 
    
    2.8.	Bij e-mail van 27 april 2009 schrijft [betrokkene4] aan [betrokkene4] en [betrokkene5] (Van Loman) onder meer: 
    
    
      We hebben intern de plannen verder doorgesproken en een plan van aanpak vastgelegd, waarvoor wij binnen de implementatie een grote rol voor Van Loman & Co zien […].
      We zijn voornemens de oprichtingen en voortvloeiende werkzaamheden bij jullie onder te brengen, met dien verstande dat wij alle vraagstelling tot nu toe, waaronder de laatste detailvragen zoals vermeld in het bijgesloten document, als acquisitie advies zien, wat ons de vertrouwensbasis biedt om überhaupt met Van Loman & Co in zee te gaan. (Voor jullie beeldvorming, we spreken bijv. ook met Benning & Partners, Soesterberg).
    
    
    2.9.	Het antwoord van Van Loman in haar e-mail van 28 april 2009 luidt onder meer:
    
    Wij hebben een naar onze mening bijzonder gunstige aanbieding gedaan aan René, die we aan Exvo.com ook willen aanbieden. Deze houdt in dat we onze internationale advisering tegen ons nationaal tarief aanbieden. De afspraak houdt verder in dat wij regelmatig met twee adviseurs bij besprekingen zullen zijn, maar slechts een persoon in rekening brengen. Tot slot voorziet deze aanbieding ook in een korting vanaf een bepaalde omzet op onze eigen werkzaamheden, die ook de gunstigste is die we vorig jaar met een klant hebben afgesproken […]. Wij willen met alle plezier een engagement opmaken voor Exvo.com waarin we bovenstaande investeringen van onze kant vastleggen. 
    
    2.10.	Op 5 mei 2009 mailt [betrokkene1] aan onder anderen [betrokkene4] en [betrokkene4] onder meer het volgende:
    
    
      Naar aanleiding van het telefoongesprek van vanochtend met [betrokkene6] stuur ik hierbij nog enige informatie over de kosten voor de opzet van de structuur […].
      Hierbij dient te worden opgemerkt dat de kosten eenmalig zijn en afhankelijk van de uiteindelijke gekozen structuur en de mate van betrokkenheid die wordt vereist van de verschillende adviseurs […]. Zoals besproken hebben de kosten van Van Loman & Co hoofdzakelijk betrekking op de analyse vanuit NL oogpunt van de structuur en begeleiding van de buitenlandse adviseurs. 
    
    
    Ik heb aan deze e-mail tevens de urenspecificatie van onze uren van april gehecht ter zake van Exvo. Zoals besproken zijn we bereid een bedrag aan korting op te nemen als acquisitiekosten van € 1.000. Dit bedrag is nog niet in de specificatie meegenomen. 
    
    2.11.	Op 6 mei 2009 mailt [betrokkene4] aan [betrokkene4] onder meer: 
    
    In verband met de voortschrijdende tijdlijn, wil ik graag dit gedeelte (zie hieronder) van de opdracht in werking zetten. Omtrent de internationale structuur zal er nog verder worden gediscussieerd. Laten we dit gedeelte van de werkzaamheden in de aanduiding omschrijven als ‘Reparatie Geruisloze Inbreng’. 
    
    2.12.	Bij e-mail van 19 mei 2009, 10:41 uur, schrijft J[betrokkene7] (Sky Invest) aan [betrokkene1] onder meer: 
    
    Doen jullie aan ons nog een aangepast voorstel indien Sky Invest altijd jullie debiteur wordt? 
    
    Op deze manier lukt het ons mogelijk om de structuren van Exvo en de andere bedrijven door jullie te laten optuigen aangezien de andere aandeelhouders van deze bedrijven ook akkoord moeten gaan met de te maken kosten etc. 
    
    2.13.	Bij e-mail van 19 mei 2009, 18:06 uur, schrijft [betrokkene1] aan onder anderen J[betrokkene7] onder meer: 
    
    Zoals besproken tijdens onze bespreking op 12 mei sturen we hierbij een voorstel om in de toekomst de facturen voor al onze diensten ten aanzien van jullie projecten/investeringen rechtstreeks aan Sky Invest te sturen onder één paraplu overeenkomst. 
    
    Deze overeenkomst is naar onze mening voor beide partijen voordelig. Wij kunnen jullie een korting aanbieden ter bevestiging en waardering van onze samenwerking die oploopt naar mate meer diensten worden afgenomen en jullie bieden ons hiermee een stabiele partij die bekend is met onze werkwijzen en tarieven. Bovendien zal het beide partijen zeer veel tijd besparen omdat we dit onderwerp niet voor ieder project hoeven te bespreken […].
    
    
      Met het oog op een toekomstige vruchtbare samenwerking willen we jullie het volgende voorstel doen: 
      - Onze diensten worden gefactureerd tegen het nationale tarief […].
    
    
    2.14.	Op 16 juni 2009 schrijven [betrokkene1] en [betrokkene4] aan [betrokkene2] onder meer het volgende: 
    
    Hierbij aangehecht tref je een overzicht van onze kosten voor Dynawax en Exvo tot heden, alsmede specificaties van de bedragen in de andere sheets. Zoals we eerder met jou voor andere werkzaamheden hebben afgesproken, is bij besprekingen de tijd van slechts 1 persoon in rekening gebracht. Dit levert een korting op van ruim 15%.
    
    Aangezien we bij beide projecten niet een structuur hebben kunnen neerzetten voor jullie, stellen we voor een extra korting te geven op het totale bedrag van 15%. Graag vernemen we of jullie akkoord zijn met het voorstel en naar wie we de factuur kunnen sturen. 
    
    2.15.	Bij brief van 2 juli 2009 schrijft [betrokkene4] aan [betrokkene1] onder meer:
    
    De werkzaamheden zoals door u gefactureerd aan Sky Invest BV, wat mogelijk aan Exvo.com (Nieuw) BV zou worden doorbelast, worden door ons beoordeeld als inhoudelijk dermate incorrect dat wij van mening zijn, dat hiervoor facturatie geheel uit zou moeten blijven. 
    
    	Wij gaan derhalve ook niet akkoord met het bedrag van € 6500, minus de 15% korting. 
    
    Zowel het gehele pre-advies, als de werkzaamheden waarvoor u nu wilt factureren, zijn doorspekt met incorrecte informatie, fouten en andere onzorgvuldigheden. 
    
    Terug kijkend is er eigenlijk geen enkel punt dat correct was, of überhaupt toepasbaar is gebleken. Dit geldt zowel voor de reparatie en gevolgen van de geruisloze inbreng, de mogelijke internationale structuren, en de voorstellen ter implementatie daarvan. 
    
    Het ontbreekt mij helaas aan de tijd om u de volledige lijst van deze punten in deze brief reeds te verstrekken, maar ik heb 4 A4’s vol met punten waarop uw kantoor er tot onze grote spijt geheel naast zit. Deze zijn inhoudelijk tevens onderschreven door Deloitte (Leiden). 
    
    U zal begrijpen dat in deze situatie geen enkele factuur op zijn plaats is. 
    
    Sterker, indien u de adviezen op papier zou zetten, getekend namens uw kantoor, wat sowieso nog zou moeten gebeuren voordat van enige betaling sprake kan zijn, dan zou dit document naar onze mening een goede basis zijn voor een schadeclaim richting uw kantoor. Laat nog onverlet de schade die zou zijn ontstaan indien we uw adviezen daadwerkelijk zouden hebben geïmplementeerd […].
    
    Ik verzoek u daarom de kosten zoals gefactureerd aan Sky Invest BV te crediteren, ter bevestiging van uw instemming. 
    
    2.16.	Op 4 augustus 2009 mailt [betrokkene1] aan onder meer J[betrokkene7] het volgende:
    
    
      Onder verwijzing naar onderstaande e-mails zullen we einde van deze week onze factuur sturen aan Sky Invest voor een bedrag van € 12.000 exclusief BTW voor de geleverde diensten in de periode december 2008 tot en met mei 2009. Dit bedrag hebben we toegelicht en gespecificeerd in bijgaand Excel sheet.
      Aan [betrokkene4] hebben we ter zake van zijn brief en opmerkingen de gelegenheid gegeven deze te onderbouwen. We hebben echter niets meer van hem vernomen. 
    
    
    2.17.	Bij factuur van 6 augustus 2009 brengt Van Loman aan Sky Invest een bedrag van € 18.040,40 inclusief btw in rekening. Op de factuur staat vermeld dat deze betrekking heeft op “Honorarium voor werkzaamheden per bijgaande specificaties, in de periode december 2008 t/m mei 2009”. De betalingstermijn bedraagt 14 dagen. 
    
    2.18.	Op 25 augustus 2009 mailt J[betrokkene7] aan [betrokkene2] – die ondanks de andersluidende aanhef van de e-mail staat vermeld als geadresseerde – onder meer: 
    
    Beste Laurens,
    
    
      Ik heb van René begrepen dat naar Sky Invest een factuur is gestuurd voor het opzetten van een structuur voor KidsPlant I.P. in Luxemburg.
      Zoals eerder aangegeven, komt deze factuur voor rekening van de betreffende onderneming. Deze onderneming is inmiddels opgericht onder de naam IP Animation B.V. Alle facturen, indien correct, dienen dan ook opgestuurd te worden naar deze onderneming. 
    
    
    In jullie urenoverzicht wordt geen rekening gehouden met het feit dat Robbert Laden, CEO van IP Animation B.V. op 12 mei tijdens de bespreking e.e.a. wilde weten over Loman & Co en de mogelijkheden om een structuur op te zetten in Luxemburg. Voor dit soort mailwisselingen en verkenningsgesprekken wenst hij dan ook niet te betalen. Verder zijn er allerlei adviezen gegeven die achteraf niet juist waren […]. Tot een beslissing om jullie de opdracht te geven om de structuur uit te werken is het dan ook nooit gekomen […].
    
    Kort samengevat:
    
    
      1.	Voor acquisitie en verkenningsgesprekken kan geen vergoeding gevraagd worden indien daar geen schriftelijke afspraken over zijn gemaakt.
      2.	De gehele voorgestelde structuur van jullie blijkt helemaal niet te kunnen volgens de mail van [betrokkene9] op 20 mei 2009.
      3.	Vervolgens bevestigen jullie op 28 mei 2009 dat dit inderdaad ook jullie conclusie is, wat voor ons een onbegrijpelijke reactie.
      4.	De door jullie gegeven informatie is niet alleen volledig in strijd met wat [betrokkene9] heeft aangegeven, maar ook wat wordt geadviseerd door de erkende fiscalisten in Nederland […].
    
    
    Wij verzoeken dan ook een credit nota naar Sky Invest te mailen aangezien de facturen niet correct zijn en ook niet aan Sky Invest geadresseerd mogen worden. 
    
    2.19.	Bij e-mail van 2 december 2009 mailt J[betrokkene7] aan [betrokkene4] en [betrokkene2] onder meer het volgende:
    
    Wij hebben jullie nooit gevraagd ideeën aan te dragen om daar vervolgens voor te betalen, ongeacht of ze wel of niet correct en/of van toepassing op onze bedrijven zijn.
    
    
      Wij hebben jullie gevraagd of er fiscale besparingsmogelijkheden zijn voor onze nieuw op te richten bedrijven en of jullie daarin iets voor ons zouden kunnen betekenen (Acquisitie fase).
      Indien jullie adviezen niet alleen interessant, maar uiteraard ook haalbaar en toepasbaar (Adviesfase) zouden blijken, dan zou de dagelijkse directie van deze nieuw op te richten bedrijven jullie de opdracht kunnen geven om dit verder uit te werken (Formele opdracht). Gezien het feit dat jullie nooit een opdrachtbevestiging van deze bedrijven hebben ontvangen zegt genoeg over de kwaliteit van jullie adviezen. 
    
    
    2.20.	Bij brief van 16 maart 2010 sommeert de advocaat van Van Loman Sky Invest tot betaling over te gaan. 
    
    2.21.	Bij brief van 28 maart 2010 schrijft Sky Invest aan Van Loman onder meer: 
    
    Zoals eerder aangegeven zijn wij niet bereid om uw factuur te betalen. De redenen hiervoor zetten wij nogmaals kort uiteen: 
    
    1.	Tussen Van Loman BV en Sky Invest BV bestaat geen overeenkomst tot het verrichten van advieswerkzaamheden. U beschikt niet over een door ons getekende opdrachtbevestiging. 
    
    2.	De werkzaamheden die door u zijn verricht hebben de status van oriëntatie van onze kant ten aanzien van mogelijk door u na verleende opdracht te verrichten diensten. Wij betwisten dat ter zake al een betaalverplichting onzerzijds zou bestaan. 
    
    3.	Voor zover u reeds van mening zou zijn dat u een vergoeding toekomt vanwege het op eigen initiatief verrichten van werkzaamheden met een oriënterend en van u uit bezien acquisitief karakter, zijn wij van mening dat de kennismaking met uw organisatie op basis van de door u gepresenteerde vermeende fiscale mogelijkheden zodanig is geweest dat wij besloten hebben niet van uw diensten gebruik te maken. 
    
    2.22.	De factuur is tot op heden onbetaald gebleven. 
    
    
    
      3.	Het geschil
      3.1.	Van Loman vordert – samengevat – veroordeling van Sky Invest tot betaling van het factuurbedrag van € 18.040,40, vermeerderd met wettelijke handelsrente, alsmede tot betaling van € 500,00 wegens buitengerechtelijke incassokosten en veroordeling van Sky Invest in de proceskosten. 
    
    
    3.2.	Van Loman legt aan haar vordering ten grondslag dat zij aan Sky Invest diensten heeft geleverd c.q. voor Sky Invest werkzaamheden heeft verricht en dat Sky Invest toerekenbaar is tekortgeschoten in de nakoming van de verbintenissen uit hoofde van de tussen partijen gesloten overeenkomst(en) door het factuurbedrag onbetaald te laten. Volgens Van Loman verkeert Sky Invest sinds het verstrijken van de betalingstermijn in verzuim. 
    
    3.3.	Van Loman heeft zich bij akte na comparitie aanvullend op het standpunt gesteld dat de bewijslast als bedoeld in artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv) ingevolge de omkeringsregel niet op haar rust, maar op Sky Invest. Subsidiair meent zij dat een eventuele bewijsopdracht aan Sky Invest moet worden opgelegd omdat voorshands aannemelijk is dat de door Van Loman gestelde overeenkomst tussen partijen bestaat. Meer subsidiair meent Van Loman dat een eventuele bewijsopdracht aan Sky Invest moet worden opgelegd omdat “vermoed” moet worden dat de door Van Loman gestelde overeenkomst tussen partijen bestaat. 
    
    
      3.4.	Sky Invest voert gemotiveerd verweer. Primair stelt zij zich op het standpunt dat tussen haar en Van Loman geen overeenkomst tot stand is gekomen. Van Loman heeft wel werkzaamheden verricht, maar dat betrof volgens Sky Invest gratis acquisitie. Indien al sprake zou zijn van een overeenkomst van opdracht, dan is deze niet gesloten met Sky Invest, maar zijn Dynawax, KidsPlanet en Exvo de opdrachtgevers, zo stelt Sky Invest. 
      Sky Invest voert verder aan dat Van Loman haar werkzaamheden niet heeft uitgevoerd zoals het een goed opdrachtnemer betaamt, zodat Sky Invest ook om die reden niet gehouden is tot betaling over te gaan. Zij stelt ten slotte dat partijen geen vergoeding zijn overeengekomen, dat het gevorderde loon niet redelijk is en dat de hoogte van de factuur niet in verhouding staat tot de geleverde prestatie. 
    
    
    3.5.	Met betrekking tot de bewijslast heeft Sky Invest zich bij antwoordakte na comparitie op het standpunt gesteld dat deze conform de hoofdregel van artikel 150 Rv rust op Van Loman. Volgens Sky Invest is er geen sprake van een normschending door Sky Invest die zou moeten leiden tot omkering van de bewijslast. Sky Invest meent dat ook de redelijkheid en billijkheid niet kunnen leiden tot omkering van de bewijslast. Ten slotte is volgens Sky Invest geen sprake van een vermoeden van het bestaan van een overeenkomst, noch is op voorhand aannemelijk dat een overeenkomst bestaat, zodat Sky Invest geen tegenbewijs hoeft te leveren. 
    
    3.6.	Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
    
    
    
      4.	De beoordeling
      4.1.	De vraag die voorligt, is of tussen partijen een overeenkomst is gesloten op grond waarvan Van Loman voor Sky Invest werkzaamheden zou verrichten, waarvoor zij aan Sky Invest kosten in rekening zou brengen. Vast staat dat de volgens Van Loman tot stand gekomen overeenkomst niet schriftelijk is vastgelegd. Wel zijn er de hierboven onder de feiten aangehaalde schriftelijke stukken en (e-mail)correspondentie waarop Van Loman zich ten bewijze van haar stellingen beroept, maar waarin geen (directe) bevestiging van de gestelde afspraken is te vinden. 
    
    
    4.2.	De rechtbank stelt in verband met het voorgaande voorop dat het antwoord op de vraag of partijen een overeenkomst als gesteld hebben gesloten afhankelijk is van hetgeen zij jegens elkaar hebben verklaard en over en weer uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en mochten afleiden. 
    
    4.3.	Uit de hoofdregel van artikel 150 Rv volgt dat het in beginsel op de weg van Van Loman ligt om feiten en omstandigheden te stellen en – in geval van voldoende gemotiveerde betwisting – te bewijzen waaruit volgt dat Van Loman met Sky Invest is overeengekomen dat zij voor Sky Invest tegen betaling werkzaamheden zou verrichten en welke vergoeding partijen daarbij zijn overeengekomen. Anders dan Van Loman ziet de rechtbank geen aanleiding om de zogenaamde omkeringsregel toe te passen. Daarvoor is immers vereist dat sprake is geweest van een gedraging in strijd met een norm die strekt tot het voorkomen van een specifiek gevaar ter zake van het ontstaan van schade en dat degene die zich op schending van deze norm beroept ook bij betwisting aannemelijk heeft gemaakt dat in het concrete geval het specifieke gevaar waartegen de norm bescherming beoogt te bieden zich heeft verwezenlijkt. Uit de feiten zoals weergegeven onder 2 blijkt niet dat er sprake is van een normschending in die zin dat Sky Invest – zoals Van Loman stelt – Van Loman maandenlang werkzaamheden heeft laten verrichten in de wetenschap dat zij daarvoor niet zou betalen, terwijl Sky Invest wist dat het de bedoeling van Van Loman was dat er voor de werkzaamheden zou worden betaald. Toepassing van de omkeringsregel zal gezien het voorgaande achterwege blijven. 
     
    4.4.	Gelet op hetgeen hierboven onder de feiten is vermeld, en in aanmerking genomen de door Van Loman op de comparitie afgelegde verklaring, heeft Van Loman voldaan aan haar stelplicht. Het bewijs van de gestelde overeenkomst is daarmee echter nog niet genoegzaam geleverd. Uit hetgeen Van Loman op de comparitie heeft verklaard, kan niet worden opgemaakt dat tussen haar en Sky Invest een overeenkomst als door haar gesteld tot stand is gekomen. Zij heeft immers uitsluitend verklaard dat zij ervan is uitgegaan dat de werkzaamheden waarom het in deze procedure gaat een voortzetting waren van een eerder project dat zij voor (de gebroeders Van Arnhem, thans van) Sky Invest had gedaan en waarvoor zij ook heeft gefactureerd, dat de e-mail van 19 mei 2009 een bevestiging vormde van de al gemaakte afspraken, dat haar werkzaamheden zeker niet als acquisitie kunnen worden beschouwd en dat het bestaan van de overeenkomst blijkt uit de overgelegde mailwisseling. Van wilsovereenstemming aan de hand van de onder 4.2 vermelde maatstaf blijkt hieruit niet. Van belang daarbij is dat Sky Invest expliciet betwist dat zij een overeenkomst als gesteld met Van Loman heeft gesloten. 
    
    4.5.	De onder de feiten aangehaalde schriftelijke stukken en (e-mail)correspondentie bieden op onderdelen wel enige aanknopingspunten voor het bestaan van de gestelde overeenkomst, maar zijn onvoldoende om al daaruit het bewijs – al dan niet voorshands – te kunnen putten. Weliswaar wordt in de e-mailwisseling herhaaldelijk gesproken over het in rekening brengen van kosten voor werkzaamheden (zie onder 2.3, 2.5, 2.7, 2.9, 2.10, 2.13, 2.14 en 2.16), ook van de zijde van Sky Invest (zie onder 2.4 en 2.6), maar niet steeds is duidelijk of het ook de werkzaamheden en kosten betreft waarop de factuur van Van Loman ziet. Verder lijkt er in de meeste gevallen uitsluitend sprake te zijn van een voorstel of aanbod van de zijde van Van Loman, waarvan zonder nadere onderbouwing, die voorshands ontbreekt, niet vaststaat dat dit ook door Sky Invest is aanvaard. Uit de correspondentie tussen partijen blijkt bovendien dat Sky Invest het bestaan van een overeenkomst en/of de verschuldigdheid van een vergoeding bij herhaling heeft betwist (zie onder 2.8, 2.15, 2.18, 2.19 en 2.21). 
    
    4.6.	Gezien het voorgaande moet Van Loman zodanige feiten en omstandigheden bewijzen dat daaruit kan worden afgeleid dat zij met Sky Invest is overeengekomen dat zij voor haar werkzaamheden zou verrichten en dat zij voor die werkzaamheden kosten in rekening zou brengen, althans feiten en omstandigheden waaruit volgt dat zij er in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs op heeft mogen vertrouwen dat een dergelijke overeenkomst tot stand zou zijn gekomen. Eveneens rust op Van Loman de bewijslast van de hoogte van de in rekening te brengen kosten. Overeenkomstig haar aanbod zal Van Loman tot bewijslevering worden toegelaten. 
    
    4.7.	Na de bewijslevering zal de vraag moeten worden beantwoord of het bewijs van de gestelde overeenkomst en de in rekening te brengen kosten is geleverd. 
    
    4.8.	Indien het bestaan van de gestelde overeenkomst en de hoogte van de in rekening te brengen kosten komen vast te staan, geldt dat Sky Invest aanvoert dat zij niet tot betaling hoeft over te gaan omdat Van Loman haar werkzaamheden niet heeft vervuld zoals het een goed opdrachtnemer betaamt. De rechtbank overweegt echter op voorhand dat dit verweer faalt. Een eventuele wanprestatie van Van Loman, waarop Sky Invest doelt, ontslaat Sky Invest immers op zichzelf nog niet van haar eigen betalingsverplichting. De vordering tot betaling van de factuur is in het voornoemde geval dan ook in beginsel toewijsbaar. 
    
    
      4.9.	Indien alleen kan worden vastgesteld dat de gestelde overeenkomst tot stand is gekomen, maar niet welke kosten in rekening zouden worden gebracht, geldt het volgende. 
      In dat geval ligt vervolgens de vraag voor of Van Loman op grond van artikel 7:405 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) toch aanspraak heeft op loon. Op grond van deze bepaling is de opdrachtgever, indien de overeenkomst door de opdrachtnemer in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf is aangegaan, aan hem loon verschuldigd. Niet in geschil is dat Van Loman haar werkzaamheden in de uitoefening van haar beroep of bedrijf heeft verricht. Op grond van artikel 7:405 lid 2 BW heeft Van Loman dan recht op het op de gebruikelijke wijze berekende loon of, bij gebreke daarvan, een redelijk loon. Van Loman zal – om proceseconomische redenen meteen in dit vonnis – in de gelegenheid worden gesteld zich bij akte uit te laten over de hoogte van het op de gebruikelijke wijze berekend loon, dan wel van een redelijk loon. Bij dit laatste moet worden aangeknoopt bij wat door beroepsgenoten in het algemeen voor de verrichte werkzaamheden als beloning in rekening wordt gebracht. Om aan de hand van dat tarief het redelijk loon te kunnen berekenen, is noodzakelijk dat komt vast te staan hoeveel uren Van Loman aan haar werkzaamheden voor Sky Invest heeft besteed. Als uitgangspunt kan het urenoverzicht dienen dat is overgelegd als onderdeel van productie 1 bij dagvaarding. Van Loman wordt verzocht hierop bij voornoemde akte een nadere toelichting te geven. Sky Invest mag vervolgens bij antwoordakte reageren. 
    
    
    4.10.	Indien Van Loman niet slaagt in het bewijs van het bestaan van de gestelde overeenkomst, is haar vordering niet toewijsbaar. 
    
    4.11.	Ten aanzien van de vordering tot vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten overweegt de rechtbank alvast dat deze bij eindvonnis zal worden afgewezen. Van Loman heeft onvoldoende gesteld om te kunnen concluderen dat zij voorafgaande aan de procedure werkzaamheden heeft verricht waarvoor een eventuele proceskostenveroordeling geen vergoeding pleegt in te sluiten. 
    
    4.12.	In afwachting van de bewijslevering zal nu iedere verdere beslissing worden aangehouden. 
    
    4.13.	Indien Van Loman bewijs wenst te leveren door middel van het horen van getuigen geldt het volgende. Bij het oproepen van de getuigen moet er rekening mee worden gehouden dat het verhoor van een getuige gemiddeld 60 minuten duurt. De namen en woonplaatsen van de (maximaal drie) getuigen en de tijdstippen waartegen zij zijn opgeroepen, moeten ten minste een week voor het verhoor aan de wederpartij en aan de griffier van de rechtbank worden opgegeven.
    
    4.14.	Partijen moeten erop voorbereid zijn dat de rechtbank op een zitting bepaald voor de getuigenverhoren een mondeling tussenvonnis kan wijzen waarbij een verschijning van partijen op diezelfde zitting wordt bevolen om inlichtingen over de zaak te vragen en om te onderzoeken of partijen het op één of meer punten met elkaar eens kunnen worden. Zij moeten daarom in persoon op de getuigenverhoren verschijnen. Een rechtspersoon moet ter zitting zijn vertegenwoordigd door iemand die van de zaak op de hoogte is en bevoegd is tot vertegenwoordiging.
    
    
     
    
      5.	De beslissing
      De rechtbank
    
    
    5.1.	draagt Van Loman op zodanige feiten en omstandigheden te bewijzen dat daaruit kan worden afgeleid dat zij met Sky Invest is overeengekomen dat zij voor haar werkzaamheden zou verrichten en dat zij voor die werkzaamheden kosten in rekening zou brengen, alsmede feiten en omstandigheden waaruit de hoogte van de overeengekomen, in rekening te brengen kosten kan worden afgeleid,
    
    5.2.	bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 16 maart 2011 voor uitlating door Van Loman of zij bewijs wil leveren door het overleggen van bewijsstukken, door het horen van getuigen en/of door een ander bewijsmiddel,
    
    5.3.	bepaalt dat Van Loman, indien zij geen bewijs door getuigen wil leveren maar wel bewijsstukken wil overleggen, die stukken direct in het geding moet brengen,
    
    5.4.	bepaalt dat Van Loman, indien zij getuigen wil laten horen, de getuigen en de verhinderdagen van de partijen en hun advocaten op donderdagen in de maanden april tot en met juni 2011 direct moet opgeven, waarna dag en uur van het getuigenverhoor zullen worden bepaald,
    
    5.5.	bepaalt dat dit getuigenverhoor zal plaatsvinden op de terechtzitting van mr. O. Nijhuis in het paleis van justitie te Arnhem aan de Walburgstraat 2-4,
    
    5.6.	bepaalt dat alle partijen uiterlijk twee weken voor het eerste getuigenverhoor alle beschikbare bewijsstukken, en partij Van Loman tevens de onder 4.9 bedoelde akte, aan de rechtbank en de wederpartij moeten toesturen,
    
    5.7.	houdt iedere verdere beslissing aan.
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. O. Nijhuis en in het openbaar uitgesproken op 2 maart 2011.
    		
    		
    		
    Coll.: JC