ECLI:NL:RBUTR:2011:BQ8722, Rechtbank Utrecht, 31-05-2011, 16/600101-07 // 21/002189-07
Rechtbank Utrecht — Uitspraak 
Datum: 2011-05-31 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Verlenging terbeschikkingstelling met twee jaar. Flinke stok achter de deur nodig om het nog te starten resocialisatietraject tot een positief einde te brengen en het recidiverisico aanvaardbaar te verminderen

RECHTBANK UTRECHT
    
    Parketnummer: 16/600101-07 // 21/002189-07
    
    Beslissing verlenging terbeschikkingstelling met voorwaarden
    
    In de zaak van de officier van justitie onder het hierboven genoemde parketnummer tegen
    
    
      [terbeschikkinggestelde]
      geboren te [geboorteplaats], op [1983],
      verblijvende in de Forensisch Psychiatrische Kliniek te Assen,
    
    
    heeft de officier van justitie de verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden gevorderd. Op deze vordering heeft de rechtbank de volgende beslissing gegeven.
    
    
      1	 De procedure.
      De procedure blijkt onder meer uit het volgende:
    
    
    
      - de vordering van de officier van justitie d.d. 5 april 2011, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van [terbeschikkinggestelde] met twee jaar;
      - het aanvullende voortgangsverslag TBS d.d. 13 mei 2011, opgemaakt door I. Berkhoff, reclasseringswerker bij Reclassering Nederland;
      - het voortgangsverslag d.d. 14 februari 2011, opgemaakt door I. Berkhoff, reclasseringswerker bij Reclassering Nederland. In dit rapport wordt geadviseerd de maatregel van terbeschikkingstelling te verlengen met twee jaar, alsmede om de bestaande voorwaarden te wijzigen en een aantal voorwaarden toe te voegen; 
      - het rapport van psychiater J.M.F. Offermans d.d. 9 mei 2011, waarin de psychiater adviseert om de maatregel van terbeschikkingstelling met voorwaarden met twee jaar te verlengen.
    
    
    
      Tijdens het onderzoek ter terechtzitting is de officier van justitie gehoord.
      Tevens is de terbeschikkinggestelde gehoord, bijgestaan door zijn raadsman mr. O.E. de Jong, advocaat te Utrecht.
      Voorts is de deskundige mevrouw I. Berkhoff, verbonden aan Reclassering Nederland, gehoord.
    
    
    
      2	De beoordeling
      Het standpunt van Reclassering Nederland is opgenomen in het rapport van 14 februari 2011. De deskundige heeft het rapport, alsmede het aanvullende voortgangsverslag TBS van 13 mei 2011, en het advies ter zitting toegelicht.
    
    
    De terbeschikkinggestelde heeft resultaat geboekt in zijn behandeling. De behandeling is dan ook afgerond en de terbeschikkinggestelde staat nu aan het begin van zijn resocialisatietraject. Zaken als huisvesting, dagbesteding, en dergelijke moeten nog geregeld worden. Daarbij kampt de terbeschikkinggestelde met een aanzienlijke persoonlijkheidsproblematiek en een gebrek aan inzicht. Hij is geneigd zijn zin door te drijven en overziet niet de gevolgen van zijn gedrag op de lange termijn. 
    
    
      Zijn verhoogde krenkbaarheid brengt met zich mee dat hij kritiek moeilijk kan verdragen en dat hij de juistheid ervan niet kan inzien en erkennen. De terbeschikkinggestelde laat zich moeilijk begeleiden. Het moeizame verloop van de behandeling blijkt uit het rapport van de reclassering van 13 mei 2011 waarin de meest actuele ontwikkelingen zijn opgenomen. Er zijn samenwerkingsproblemen geweest, gerelateerd aan de resocialisatie. Door de houding van de terbeschikkingstelling heeft zijn resocialisatie een aanzienlijke vertraging opgelopen. Hij is star en rigide in zijn denken en hij leert voornamelijk door middel van inslijpen van nieuw gedrag. Dit betekent dat de terbeschikkinggestelde eenmaal in een structuur tijd nodig heeft, zodat het gedrag kan consolideren. De terbeschikkinggestelde heeft met zijn gedrag een aantal voorwaarden, zoals vermeld in het maatregelrapport, overtreden. Hij houdt zich niet aan de aanwijzingen van het behandelteam en hij geeft geen openheid over zijn financiën. Doordat hij zich niet open en transparant opstelt is er een situatie van onvoldoende vertrouwen ontstaan. In overleg met de reclassering heeft het hoofd behandeling van de FPK een behandelpauze ingelast, met een tweeledig doel. Enerzijds hoopt men hiermee verdere escalatie te voorkomen, anderzijds biedt het de terbeschikkinggestelde de gelegenheid om na te denken of en hoe hij het traject wil voortzetten. De terbeschikkinggestelde verblijft in dat kader thans op crisisafdeling De Boeg. De problematiek van de terbeschikkinggestelde, in combinatie met het gebrek aan inzicht, vraagt om een duidelijke begrenzing waarbij een stevige stok achter de deur onmisbaar is. Niet uitgesloten kan worden dat de terbeschikkinggestelde opnieuw overgaat tot grensoverschrijdend gedrag. 
      De reclassering adviseert de terbeschikkingstelling met voorwaarden te verlengen met twee jaar. Een periode van twee jaar biedt een ruime tijdspanne waarbinnen het nieuwe gedrag kan beklijven. Of de terbeschikkinggestelde in de volgende fase in Utrecht goed functioneert moet nog blijken. Hoe steviger hij in een structuur en dagelijkse routine is ingebed des te kleiner is de kans dat hij vervalt in grensoverschrijdend gedrag. 
      De reclassering adviseert voorts de voorwaarden te wijzigen en een aantal voorwaarden toe te voegen, zoals opgenomen in het rapport van 14 februari 2011. De deskundige heeft daarbij aangegeven dat de voorwaarde dat de terbeschikkinggestelde de door zijn behandelaars voorgeschreven medicatie accepteert kan worden geschrapt, omdat hij geen medicatie meer hoeft te slikken.   
    
    
    
      3	Het standpunt van de psychiater
      Het standpunt van psychiater J.M.J.F. Offermans is opgenomen in het rapport van 
      9 mei 2011.
    
    
    
      De psychiater onderschrijft de eerder gehouden pro justitia onderzoeken waarin de terbeschikkinggestelde is gediagnosticeerd als lijdende aan een persoonlijkheidsstoornis niet anderszins omschreven met antisociale en narcistische kenmerken. De narcistische trekken betreffen vooral een gevoel van bijzondere rechten te hebben, grote krenkbaarheid en een gebrek aan empathie. Behandeling van de terbeschikkinggestelde heeft vooralsnog niet geleid tot zeer grote veranderingen. Deze verwachting zou ook niet reëel zijn gelet op de beperkte mogelijkheden bij de terbeschikkinggestelde tot verandering. Hij heeft tot dusver redelijk aan de behandelinitiatieven meegewerkt. De terbeschikkinggestelde heeft een betere controle ontwikkeld over zijn impulsen en agressie, wat in de gegeven situatie als een behoorlijke stap vooruit mag worden beschouwd en waarvan gehoopt mag worden dat het beklijft. Negatief is dat de terbeschikkinggestelde nog steeds erg weinig inzicht en zicht op zijn problematiek heeft, waardoor hij nog behoorlijk afhankelijk blijft van de extern aangebrachte structuur. Bij problemen neigt hij sterk tot externalisatie. Wanneer de terbeschikkingstelling direct wordt beëindigd en de terbeschikkinggestelde zelfstandig in de maatschappij moet functioneren is het recidiverisico voor de korte termijn laag tot matig en voor de middellange en lange termijn matig tot hoog. 
      De terbeschikkinggestelde heeft weliswaar enige vooruitgang geboekt in de afgelopen twee jaar, maar hij heeft ook nog een aanzienlijk stuk (resocialisatie) te gaan om zich ook binnen een minder gestructureerde omgeving redelijk te kunnen handhaven. 
      De psychiater acht een verdere behandeling door Kade 17 en de reclassering wenselijk en noodzakelijk. Behandeling en begeleiding moeten zich vooral richten op het hier en nu, waarbij getracht moet worden om zoveel mogelijk zicht te krijgen op wat er in de terbeschikkinggestelde omgaat aan gedachten en problemen. Gelet op de afwerende en afhoudende opstelling van de terbeschikkinggestelde zal dit bepaald geen sinecure zijn. Het resocialisatieproces dat met vallen en opstaan zal plaatsvinden moet nog beginnen en vereist dan ook nog een periode van twee jaar, waardoor de psychiater geen enkele twijfel heeft over de noodzaak de terbeschikkingstelling met voorwaarden te verlengen voor een periode van twee jaar. Met twee jaar wordt de reclassering voldoende tijd en gelegenheid gegeven om de terbeschikkinggestelde adequaat te begeleiden in het resocialisatieproces. 
    
    
    
      4	Het standpunt van de officier van justitie
      De officier van justitie heeft onder verwijzing naar de bevindingen en adviezen van de deskundigen gepersisteerd bij zijn vordering om de terbeschikkingstelling met voorwaarden voor een periode van twee jaar te verlengen. De officier van justitie heeft daarbij aangegeven dat het op eigen benen leren staan een moeilijker proces is dan het volgen van een klinische behandeling en dat het resocialisatietraject daarom zorgvuldig aangepakt moet worden. Door het overtreden van een aantal voorwaarden in de afgelopen periode heeft de terbeschikkinggestelde zelf onderstreept dat een verlenging met één jaar te kort is. 
    
    
    
      5	Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
      De terbeschikkinggestelde heeft ter zitting naar voren gebracht dat hij het eens is met de adviezen van de reclassering en de psychiater om de terbeschikkingstelling met voorwaarden te verlengen met twee jaar. Hij heeft daarbij aangegeven dat hij bereid is zich aan alle bestaande en gewijzigde, alsmede toe te voegen voorwaarden te houden, zoals door de reclassering aangegeven.
      De raadsman heeft aangevoerd dat zijn cliënt begrijpt dat hij hulp nodig heeft. De raadsman heeft verzocht om ter optimalisering van de behandeling en om te voorkomen dat het fout gaat doordat de terbeschikkingstelling te lang voortduurt, de terbeschikkingstelling te verlengen met één jaar.   
    
    
    
      6	De beoordeling
      De terbeschikkinggestelde is thans in het kader van een behandelpauze teruggeplaatst naar crisisafdeling De Boeg, omdat hij zich niet hield aan een aantal aan de terbeschikkingstelling gestelde voorwaarden. Het zich niet houden aan de voorwaarden illustreert de bevindingen van de reclassering en de psychiater dat de terbeschikkinggestelde zich moeilijk laat begeleiden en dat het begeleidingsproces moeizaam verloopt. Door de afwijzende en afwerende houding van de terbeschikkinggestelde zal het resocialisatietraject, dat nog moet beginnen, zeer zorgvuldig moeten worden opgebouwd. Er is een flinke stok achter de deur nodig om de terbeschikkinggestelde zich aan de voorwaarden te laten houden, hetgeen noodzakelijk is om het resocialisatietraject tot een positief einde te kunnen brengen en daarmee het recidiverisico aanvaardbaar te kunnen verminderen. Gelet op de conclusies van de reclassering en de psychiater dat een periode van twee jaar nodig is om de terbeschikkinggestelde dermate te resocialiseren dat hij zelfstandig goed in de maatschappij kan functioneren, is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden voor een periode van twee jaar eist.  
    
    
    De rechtbank zal daarbij de voorwaarden wijzigen op de wijze zoals door de reclassering in haar rapport van 13 mei 2011 is aangegeven. De terbeschikkinggestelde heeft zich bereid verklaard zich aan deze voorwaarden te houden.
    
    
      7	De beslissing
      De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van [terbeschikkinggestelde] met twee jaar.
    
    
    
      De rechtbank stelt daarbij de navolgende voorwaarden:
      - Reclassering Nederland, Regio Utrecht-Arnhem, is belast met het toezicht op naleving van de hierna vermelde voorwaarden en verleent de terbeschikkinggestelde hulp en steun.
    
    
    - De terbeschikkinggestelde pleegt geen strafbare feiten.
    
    - De terbeschikkinggestelde heeft een controleerbare dagbesteding. De bedoelde dagbesteding is zinvol in de zin dat deze bestaat uit (vrijwilligers)werk en/of scholing. De terbeschikkinggestelde geeft de reclassering toestemming om bij een werkgever en/of een contactpersoon van dat werk en/of die opleiding informatie in te winnen over zijn functioneren. Dit inwinnen geschiedt buiten de aanwezigheid van de terbeschikkinggestelde om. Hij wordt door de reclassering op de hoogte gesteld van de gesprekken. 
    
    - De terbeschikkinggestelde gebruikt geen alcohol en/of drugs.
    
    - De terbeschikkinggestelde maakt en houdt zijn sociaal netwerk inzichtelijk (met name wat betreft de relatie met zijn moeder) en geeft openheid van zaken over zijn sociale contacten, zowel bij de FPK te Assen en/of een andere behandelinstelling, als bij de reclassering. Daarbij heeft de terbeschikkinggestelde de FPK te Assen en de reclassering toestemming contact op te nemen met zijn netwerk.
    
    - De terbeschikkinggestelde gaat op een verantwoorde wijze met zijn financiën om. Desgevraagd legt hij bewijsstukken als bankafschriften over aan de reclassering.
    
    - De terbeschikkinggestelde woont in eerste instantie in de FPK te Assen, zolang de reclassering en zijn behandelaars nog geen passende woonruimte in Utrecht of een andere plaats voor hem hebben gevonden. 
    
    - De terbeschikkinggestelde stelt zich begeleidbaar en bemiddelbaar op en gedraagt zich naar de aanwijzingen van de reclassering of door de reclassering aan te wijzen begeleiders. De frequentie van de begeleidingsgesprekken, welke vanaf het moment dat hij zelfstandige woonruimte heeft ook bij de terbeschikkinggestelde thuis plaats zullen vinden, dient op voorhand vastgesteld te worden. In geval van tegenstrijdige meningen zullen de aanwijzingen van de reclassering doorslaggevend zijn.
    
    
      - De terbeschikkinggestelde onderhoudt contact met een medewerker en/of psychiater werkzaam bij forensische polikliniek Kade 17 of een soortgelijke instelling, vanaf het moment dat hij niet langer binnen de FPK te Assen verblijft. Hij geeft de reclassering toestemming om bij de medewerker en de psychiater te informeren naar de voortgang van de gesprekken. De frequentie van de gesprekken dient op voorhand vastgesteld te worden. In geval van een crisis of impasse in het toezicht zullen, in overleg met de behandelaren van Kade 17 de mogelijkheden onderzocht worden voor een crisisopname bij FPA Roosenburg of een soortgelijke instelling. 
      - De terbeschikkinggestelde zal op geen enkele wijze contact opnemen met zijn moeder zonder hier vooraf toestemming te hebben verkregen van de reclassering. Wanneer er op enigerlei wijze contact tussen de terbeschikkinggestelde en zijn moeder plaatsvindt, zal de terbeschikkinggestelde dit melden bij de reclassering. 
    
    
    - De terbeschikkinggestelde moet een zinvolle vrije tijdsbesteding hebben. Hij geeft hierover openheid.
    
    Deze beslissing is gegeven door mr. J.P. Killian, voorzitter, mr. L.E. Verschoor-Bergsma en mr. E.A. Messer, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier mr. K.F. van Dam en is uitgesproken ter openbare terechtzitting op 31 mei 2011.