ECLI:NL:RBDOR:2008:BD8297, Rechtbank Dordrecht, 23-07-2008, 72860 - HA ZA 07-2692
Rechtbank Dordrecht — Uitspraak 
Datum: 2008-07-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Zie zaak tussen zelfde eiseres en andere vennootschap Van Noordenne; zaaknummer 72862

RECHTBANK DORDRECHT
      Sector civiel recht
    
    
    zaaknummer: 72860 / HA ZA 07-2692
    
    vonnis van de enkelvoudige kamer van 23 juli 2008
    
    in de zaak van
    
    
      de vennootschap naar Duits recht
      Gethke Glas Gronau GmbH & Co. KG,
      gevestigd te Gronau (Duitsland),
      eiseres in conventie,
      verweerster in reconventie,
      procureur: mr. J.A. Visser,
    
    
    tegen
    
    
      de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
      Glasprojecten Van Noordenne B.V.,
      gevestigd te Hardinxveld-Giessendam,
      gedaagde in conventie,
      eiseres in reconventie,
      procureur: mr. C.F.W.A. Hamm.
    
    
    Partijen worden hieronder aangeduid als Gethke en Glasprojecten Van Noordenne.
    
    
    
      1.	Het procesverloop
      De rechtbank heeft kennis genomen van de volgende processtukken:
      - tussenvonnis van 27 februari 2008, waarbij een comparitie van partijen is gelast, en de daarin genoemde stukken,
      - proces-verbaal van comparitie van van partijen 6 mei 2008 en de daarin genoemde stukken,
      - conclusie van antwoord in reconventie,
      - de door beide partijen overgelegde producties.
    
    
    
      2.	De vaststaande feiten
      In conventie en reconventie
      Als enerzijds gesteld en anderzijds niet of onvoldoende gemotiveerd weersproken, alsmede op grond van de producties, voor zover niet betwist, staat het volgende tussen partijen vast.
    
    
    2.1.	Partijen hebben van 2002 tot 2006 zaken met elkaar gedaan. In dat kader heeft Gethke (onder meer) in 2005 en 2006 beglazing voor bouwprojecten, zoals ruiten e.d., verkocht en geleverd aan Glasprojecten Van Noordenne. 
    
    
      2.2.	Het door Gethke aan Glasprojecten Van Noordenne geleverde glas werd vervoerd en aangeleverd op Gethke in eigendom toebehorende, stalen bokken, veelal met daarop de letters “GGG” (=Gethke Glas Gronau).
      2.3.	Deze bokken zijn niet allemaal weer in het bezit van Gethke gekomen. 
    
    
    
      2.4.	Bij brief van 21 september 2005 heeft Gethke aan Van Noordenne Groep B.V. onder meer het volgende geschreven: 
      “(...) Ein Thema jedoch möchte ich mit diesem Brief nochmals verdeutlichen, welches wir bereits zu Beginn unserer Geschäftsbeziehung besonders betont haben. Wie Sie wissen haben Sie ca. 770 Glastransportgestelle in Ihrem Bestand. 270 Gestelle sind mittlerweile länger als 4 Wochen bei Ihnen.
      Ein normales Gestell had einen Neupreis van ca. 290 € zzgl. Mwst.. D.h. ein Wiederbeschaffungswert van über 200.000,00 € zzgl. Mwst. befindet sich in Ihrer Verantwortung. Dementsprechend stark sollten Ihre Bemühungen sein, uns die Gestelle zur Abholung zu melden.
      Weiterhin führt diese starke Gestellbinduing durch Ihr Haus zu Produktions-ausfällen bei uns. Diese Produktionsausfälle wirken sich negativ auf unsere Lieferfähigkeit aus. (...)
      Um Komplikationen in der Zusammenarbeit zu verhindern, bitten wir Sie in den nächsten Tagen deutliche Mengen unserer Transportgestelle zur Abholung bereitzustellen. (...)” 
    
    
    
      2.5.	Brief van 12 juli 2006 hebben Glasprojecten Van Noordenne en Glasindustrie Van Noorden aan hun relaties onder meer het volgende geschreven:
      “(...) Door de enorme groei van ons bedrijf, heeft Glasgroothandel en Glasindustrie Van Noordenne B.V. een vast persoon aan moeten stellen voor de administratie en het toezicht op het gebruik en het ophalen van emballage.
      Deze taak gaat de heer [X] vervullen. Er zijn diverse mogelijkheden om hem te bereiken.
      Telefoonnummer (...) 
      E-mail (...)
      Faxnummer (...) 
      Graag ontvangen wij van u leegmeldingen van glasbokken en containers, zodat de fabrieken voldoende emballage retour krijgen om u van dienst te kunnen zijn met leveringen van glas. Regelmatig worden wij aangesproken door fabrieken, met de mededeling dat, als er geen bokken terug komen, de leveringen en ook de productie gevaar lopen.
      Op de vervolgvellen vindt u de gebruiksvoorwaarden en een leegmeldformulier. Wij verzoeken u om u aan de voorwaarden te houden, zodat wij de goede relatie met de fabrieken kunnen behouden en daardoor leveringen kunnen blijven garanderen (...).”
    
    
    
      3.	De vordering 
      De vordering in conventie
      Gethke vordert dat Glasprojecten Van Noordenne zal worden veroordeeld bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, tot:
      1.	betaling van het bedrag van € 523,58 vermeerderd met de handelsrente over dit bedrag vanaf 17 februari 2007 tot aan de dag der algehele voldoening en vermeerderd met de buitengerechtelijke incassokosten over dit bedrag van € 150,--;
      2.	primair teruggave van de bokken met boknummers als vermeld in productie 2 , subsidiair vergoeding van de waarde van de bokken van € 3.625,-- (de rechtbank begrijpt dat dit moet zijn € 3.365,--, zie dagvaarding pag. 1 en de opstelling in productie 2 bij dagvaarding);
      3.	een vergoeding voor het gebruik van de bokken tot 5 mei 2006 € 3.801,--;
      4.	een vergoeding voor het gebruik van de bokken vanaf 5 mei 2006 tot aan de algehele voldoening nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;
      5.	betaling van de kosten van dit geding. 
      Gethke stelt daartoe het volgende.
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 1
      Dit betreft door Gethke aan Glasprojecten Van Noordenne geleverd glas (€ 434,46 + € 89,12 = € 523,58, productie 1 bij dagvaarding), dat Glasprojecten Van Noordenne ten onrechte onbetaald laat. 
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 2
      De bokken, waarop het glas door Gethke wordt vervoerd en aangeleverd, moeten door Glasprojecten Van Noordenne worden geretourneerd. Ondanks sommaties heeft zij echter 29 bokken niet geretourneerd. De bokken zijn eigendom van Gethke. Uit het feit dat het glas op bokken wordt afgeleverd vloeit automatisch de verplichting voort dat de bokken aan Gethke dienen te worden geretourneerd. Met betrekking tot deze bokken heeft Glasprojecten Van Noordenne een zorgplicht. De vervangingswaarde van de niet teruggegeven bokken is € 3.365,-- (productie 2 dagvaarding). Deze werkwijze is in de branche geaccepteerd en wordt ook door Glasprojecten Van Noordenne gehanteerd.
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 3
      Dit betreft de vergoeding voor het gebruik van de bokken over de periode vanaf 1 maart 2006 tot 5 mei 2007, waarop de Duitse advocaat van Gethke bij brief van 24 februari 2006 aanspraak heeft gemaakt. Deze vergoeding wordt mede gebaseerd op ongerechtvaardigde verrijking. Deze werkwijze is in de branche geaccepteerd en wordt ook door Glasprojecten Van Noordenne gehanteerd.
    
    
    Glasprojecten Van Noordenne laat ondanks sommaties na de vorderingen van Gethke te voldoen en is dus in verzuim.
    
    
      Het verweer in conventie
      De conclusie van Glasprojecten Van Noordenne strekt tot afwijzing van de vordering, met veroordeling – bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad - van Gethke in de kosten van het geding. 
    
    
    Glasprojecten Van Noordenne voert als verweer het volgende aan.
    
    
      Ten aanzien van vordering 1
      Eind 2005 is met de heer [XX] van Gethke afgesproken dat de op dat moment bestaande vorderingen van Gethke op Glasprojecten Van Noordenne zouden worden “weggestreept”. 
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 2
      Er zijn nooit afspraken gemaakt over het vervoeren van het glas op bokken. Gethke koos ervoor om het glas op deze wijze te vervoeren en het is daarom aan haar ervoor te zorgen dat de bokken weer worden opgehaald. Dat ging aanvankelijk ook zo. Uit het feit dat de levering door Gethke van het glas op bokken plaatsvindt, vloeit niet de verplichting voort voor Glasprojecten Van Noordenne om deze bokken aan Gethke te retourneren. 
      De juistheid van de opgave van de bokken die volgens Gethke niet zijn geretourneerd, wordt betwist. De schade wordt betwist.
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 3
      Een dergelijke vergoeding is niet overeengekomen. Betwist wordt dat Glasprojecten Van Noordenne enige vergoeding is verschuldigd. 
      Betwist wordt dat Glasprojecten Van Noordenne wordt verrijkt. Zij gebruikt de bokken niet en heeft ook geen profijt van de bokken nu deze niet in haar bezit zijn. 
    
    
    
      De vordering in reconventie
      Glasprojecten Van Noordenne vordert dat:
      1.	voor recht wordt verklaard dat Gethke aansprakelijk is voor de schade, die Glasprojecten Van Noordenne heeft geleden als gevolg van de tekortkomingen in de nakoming van de overeenkomst tot het leveren van glas aan Glasprojecten Van Noordenne; 
      2.	voor recht wordt verklaard dat Gethke volledig aansprakelijk is voor de schade die Glasprojecten Van Noordenne heeft geleden als gevolg van de leveringsstop op 3 april 2006, waaronder de schade valt die Glasprojecten Van Noordenne heeft geleden als gevolg van het elders moeten bestellen van het glas dat bij Gethke in bestelling stond, welke schade nader zal worden opgemaakt bij staat;
      3.	Gethke wordt veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan Glasprojecten Van Noordenne van € 2.203,99 voor het niet nakomen van haar garantieverplichting. 
    
    
    Glasprojecten Van Noordenne stelt daartoe het volgende.
    
    
      Ten aanzien van vorderingen 1 en 3
      Door beschadigd glas te leveren, is Gethke tekortgeschoten. Aangezien Gethke weigerde haar garantieverplichtingen na te komen, heeft Glasprojecten Van Noordenne elders glas  moeten bestellen. Voor de daarmee gemoeide kosten is Gethke aansprakelijk (productie 11).
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 2
      Door na het gesprek op 30 maart 2006 te besluiten de levering van glas aan Glasprojecten Van Noordenne te staken, is Gethke tekort geschoten in de nakoming van de met Glasprojecten Van Noordenne gesloten overeenkomsten. Er stonden nog 1.101 ruiten in bestelling (productie 10 bij antwoord). Hierdoor heeft Glasprojecten Van Noordenne schade geleden, bestaande schadevergoeding die zij aan haar klanten heeft moeten betalen wegens niet (tijdige)levering, de kosten van (duurder) glas dat elders is besteld en de daarmee gepaard gaande extra manuren. 
    
    
    
      Het verweer in reconventie
      De conclusie van Gethke strekt tot afwijzing van de vordering, met veroordeling van Glasprojecten Van Noordenne in de kosten van het geding.
    
    
    Gethke voert als verweer het volgende aan.
    
    
      Ten aanzien van vorderingen 1 en 3
      Er wordt een beroep gedaan op opschorting. 
      Gethke is nooit door Glasprojecten Van Noordenne in gebreke gesteld. 
    
    
    
      Ten aanzien van vordering 2
      Betwist wordt dat sprake was van wanprestatie. Gethke kon niet leveren bij gebreke van bokken. Het niet kunnen leveren aan Glasprojecten Van Noordenne kan Gethke bij gebreke van bokken niet worden toegerekend (overmacht).
      Glasprojecten Van Noordenne was ten aanzien van het leegmelden zelf in verzuim en kan daarom geen aanspraak maken op schadevergoeding (schuldeisersverzuim). 
      Betwist wordt dat Glasprojecten Van Noordenne schade heeft geleden. 
      4.	De beoordeling van het geschil
      in conventie en in reconventie 
      toepasselijk recht
      4.1.	Ter comparitie hebben partijen verklaard het erover eens te zijn dat op hun geschillen Nederlands recht van toepassing is. Gelet op deze verklaring en de wijze van procederen van partijen, waarbij zij zich bedienen van termen uit het Nederlands Burgerlijk Wetboek, zal hierna worden uitgegaan van de toepasselijkheid van Nederlands Burgerlijk Wetboek. 
    
    
    
      in conventie
      ten aanzien van vordering 1
      4.2.	Deze vordering, die bestaat uit de bedragen € 434,46 en € 89,12, in de derde opstelling in productie 1 bij dagvaarding, onder het kopje “14339 van Noordenne Glasprojecten KLACHTRUITEN ZIJN NIET NAAR ONS TERUG GESTUURD”. 
    
    
    4.3.	De rechtbank begrijpt dat de door Glasprojecten Van Noordenne gestelde afspraak, gelet op het gestelde tijdstip (december 2005), alleen betrekking heeft op posten uit 2005, derhalve op de eerste twee posten: “factuur 17308 12.12.2005 kleur kruis-roede fout! 29,29” en “factuur 6080688 15.2.2005 beschadiging in de spouw 202,55”. Bij de bewijslastverdeling ten aanzien van de door Glasprojecten Van Noordenne als verweer aangevoerde (nadere) afspraak ten aanzien van deze twee posten is uitgangspunt de hoofdregel van artikel 150 Rv. Toepassing van die regel leidt in het onderhavige geval tot het volgende. Nu Glasprojecten Van Noordenne zich beroept op de rechtsgevolgen van het door haar gestelde feit - kort gezegd dat zij met (de heer [XX] van) Gethke (nader) is overeengekomen dat Glasprojecten Van Noordenne de openstaande posten van 2005 niet zouden behoeven te betalen en dat zij daarom niet door Gethke tot betaling kan worden aangesproken – en Gethke dat gemotiveerd betwist, rust de bewijslast van dat feit op Glasprojecten Van Noordenne. Laatstgenoemde zal conform haar aanbod tot dat bewijs worden toegelaten.
    
    
      4.4.	Indien Glasprojecten Van Noordenne slaagt in het leveren van dit bewijs, dan dienen deze twee posten uit 2005 te worden afgewezen. Indien Glasprojecten Van Noordenne dit bewijs niet weet te leveren, zal zij deze posten dienen te betalen. Weliswaar heeft zij ook aangevoerd dat zij haar betalingsverplichting heeft opgeschort omdat het betreffende glas niet voldeed aan de overeenkomst, maar Gethke heeft dat laatste betwist en Glasprojecten Van Noordenne heeft haar stelling over levering van ondeugdelijk glas vervolgens niet nader onderbouwd. 
      Overigens is het aan partijen om hierover eventueel alsnog een onderlinge regeling te treffen. De rechtbank signaleert in dit verband de door Gethke geuite bereidheid om tot creditering over te gaan indien Glasprojecten Van Noordenne alsnog kan aantonen dat het hier om terechte klachten gaat (dagvaarding onder 2, onderaan pag. 3).
    
    
    4.5.	Resteren drie posten, te weten “factuur 605065 21.3.2006 vuil in de spouw 117,91”, “factuur 605067 21.3.2006 stikker in de spouw 84,71” en “factuur 604196 9.3.2006 “korting voor contante betaling”, teveel afgetrokken 89,12”. De rechtbank begrijpt dat Glasprojecten Van Noordenne zich hier nog steeds op opschorting van haar betalingsverplichting beroept vanwege - volgens haar - levering van ondeugdelijk glas door Gethke. Gethke heeft dat laatste betwist en Glasprojecten Van Noordenne heeft haar stelling over ondeugdelijke levering vervolgens niet nader onderbouwd. Dit betekent dat de betalingsverplichting van Glasprojecten Van Noordenne vaststaat en dat deze drie posten van € 117,91, € 84,71 en € 89,12 voor toewijzing gereed liggen.
    
    4.6.	De buitengerechtelijke incassokosten zijn in het geheel niet toegelicht, terwijl ook niet is gebleken dat sprake is geweest van méér dan een of enkele, voorafgaand aan deze procedure namens Gethke verstuurde sommatiebrieven. Deze kosten zullen daarom worden afgewezen.
    
    4.7.	De verschuldigdheid van de wettelijke handelsrente is op zich zelf niet betwist, zodat deze voor toewijzing gereed ligt. 
    
    
      ten aanzien van vordering 2
      4.8.	Gethke stelde aanvankelijk in de dagvaarding dat uit het feit dat het glas op, haar in eigendom toebehorende bokken aan Glasprojecten Van Noordenne wordt afgeleverd automatisch de verplichting voortvloeit dat Glasprojecten Van Noordenne de bokken aan Gethke dient te retourneren. Glasprojecten Van Noordenne heeft dit bestreden en vervolgens heeft Gethke haar aanvankelijke stelling niet nader onderbouwd, hetgeen wel op haar weg had gelegen.Tijdens de comparitie heeft Gethke het standpunt ingenomen dat de primaire vordering tot teruggave van de bokken is gebaseerd op de afspraak dat zij leverde op bokken en dat die bokken moesten worden leeggemeld, hetgeen ook zo is gegaan in het verleden, althans is gebaseerd op het gebruik in de branche om op bokken te leveren en de bokken terug te geven. Weliswaar heeft Gethke ter comparitie hierover nog gesteld dat zij aan het begin van de relatie met Glasprojecten Van Noordenne heeft gezegd dat zij, anders dan andere fabrikanten, veel belang hecht aan terugkeer van haar bokken, maar die enkele (deels door Glasprojecten Van Noordenne erkende) stelling is onvoldoende om de de door Gethke gestelde afspraak tot het retourneren van de bokken aan te nemen. De gestelde afspraak heeft Gethke vervolgens niet nader onderbouwd, zodat daaraan voorbij wordt gegaan.
    
    
    4.9	Uit hetgeen partijen over en weer hebben aangevoerd leidt de rechtbank af dat het in de glashandel kennelijk wel gebeurt dat bokken door klanten worden leeggemeld waarna zij vervolgens door de fabrikant worden opgehaald, maar dat niet alle klanten dat doen en dat dat in de verhouding tussen partijen ook zo ging. Glasprojecten Van Noordenne heeft tijdens de comparitie – onbestreden – verklaard dat het probleem van de bokken ook in andere landen speelt. Gelet op het voorgaande kan niet tot het oordeel worden gekomen dat sprake is van een gewoonte (als bedoeld in artikel 6: 248 lid 1 BW) die leidt tot het rechtsgevolg dat Glasprojecten Van Noordenne lege bokken, waarop Gethke glas aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne heeft geleverd, leeg diende te (laten) melden, zodat Gethke de bokken kon ophalen.
    
    4.10	Gebleken is dat aanvankelijk steeds voldoende bokken, waarop glas aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne werd geleverd, aan Gethke werden geretour-neerd en dat er voor Gethke en Glasprojecten Van Noordenne toen geen aanleiding was om actie te ondernemen en Glasprojecten Van Noordenne daarop ook niet bedacht behoefde te zijn, maar dat die teruggave op enig moment steeds meer stagneerde, zodanig dat – naar als onbestreden vaststaat – Glasprojecten Van Noordenne en Groothandel Van Noordenne samen op een gegeven moment 1.000 van de in totaal 3.000 bokken van Gethke onder zich hadden. Weliswaar is namens Glasprojecten Van Noordenne tijdens de comparitie verklaard dit aantal (30% van het het totaal aantal bokken van Gethke) niet bovengemiddeld te vinden gezien het volume aan glas dat zij van Gethke afnam (20% van de omzet van Gethke), maar de rechtbank acht het standpunt van Gethke dat Glasprojecten Van Noordenne en Groothandel Van Noordenne met 1.000 bokken er teveel onder zich hadden, niet onbegrijpelijk en niet onredelijk.
    
    4.11	Wel had Glasprojecten Van Noordenne bij de uitvoering van de door partijen gesloten overeenkomsten tot glaslevering mede rekening te houden met het gerechtvaardigde belang van Gethke dat zij (in verband met continuïteit van haar bedrijfsvoering, ook ten opzichte van haar andere afnemers) haar bokken zou terugkrijgen en dat diende zij in ieder geval te doen toen Gethke zich begon te beklagen over het feit dat zij over te weinig bokken beschikte. In die zin had Glasprojecten Van Noordenne inderdaad, zoals Gethke verder stelt, een zorgplicht.
    
    
      4.12	Als productie C heeft Gethke haar brief aan Van Noordenne Groep B.V. (waaronder kennelijk Glasprojecten Van Noordenne en Groothandel Van Noordenne moeten worden begrepen) van 21 september 2005 overgelegd (zoals aangehaald in 2.4) waarin ervoor wordt gewaarschuwd dat, wanneer er geen bokken kunnen worden opgehaald door Gethke, er ook niet meer kan worden geleverd omdat de levering alleen op bokken kan geschieden. De rechtbank begrijpt uit deze brief dat Gethke Glasprojecten Van Noordenne diverse malen erop heeft gewezen dat zij de bokken aan Gethke diende te retourneren; in ieder geval heeft Gethke in deze brief - kennelijk geschreven naar aanleiding van een door partijen op 20 september 2005 gevoerde bespreking - duidelijk gemaakt dat zij het aantal bokken dat Glasprojecten Van Noordenne en Glasprojecten Van Noordenne toen onder zich hadden (770) te groot vond en dat zij Glasprojecten Van Noordenne en Glasprojecten Van Noordenne verzocht om substantiële aantallen bokken leeg te melden. In ieder geval vanaf die datum, dus vanaf 21 september 2005, had Glasprojecten Van Noordenne er rekening mee moeten en kunnen houden dat Gethke aanspraak zou maken op spoedige teruggave van haar bokken na levering van glas door haar aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne en derhalve in ieder geval vanaf die datum had Glasprojecten Van Noordenne had maatregelen moeten en kunnen treffen om zichzelf inzicht te verschaffen in de vraag waar de bokken van Gethke zich bevonden en  had Glasprojecten Van Noordenne het ertoe moeten leiden dat lege bokken ook daadwerkelijk (door haar klanten) werden leeggemeld, zodat Gethke deze bokken kon ophalen.
      Gebleken is dat Glasprojecten Van Noordenne die maatregelen blijkens haar brief aan haar relaties van 12 juli 2006 (zoals geciteerd in 2.5) ook daadwerkelijk heeft getroffen en dus kennelijk ook feitelijk heeft kunnen treffen, echter eerst driekwart jaar later. Glasprojecten Van Noordenne heeft toen immers een vast persoon aangesteld die zich zou gaan bezig houden met de administratie en het toezicht op het gebruik en het ophalen van emballage.
    
    
    4.13.	Uit de redelijkheid en billijkheid, die partijen als (toenmalige) contractspartners jegens elkaar in acht dienen te nemen, vloeit de verplichting voor Glasprojecten Van Noordenne voort om toezicht te houden op het leegmelden en de daadwerkelijk teruggave van bokken aan Gethke, te administreren waar de afgeleverde bokken zich bevonden en het nodige te doen om de bokken inderdaad leeg door Gethke te laten ophalen c.q. leeg bij Gethke af te (laten) leveren.
    
    4.14.	Glasprojecten Van Noordenne heeft weliswaar (enige van) haar klanten benaderd met de vraag of zich daar nog bokken van Gethke bevonden en heeft medio juli 2006 een speciale functionaris aangesteld die zich zou bezig houden met de administratie en het toezicht op het gebruik en het ophalen van emballage, echter niet is gebleken dat Glasprojecten Van Noordenne reeds vanaf 21 september 2005 van de door Gethke met glas beladen bokken consequent heeft geadministreerd waar de bokken zich bevonden en of en wanneer die bokken waren leeggemeld, terwijl zij vanaf die datum daartoe wel gehouden was, zoals hiervoor is overwogen. 
    
    4.15.	Nu Glasprojecten Van Noordenne aldus verplicht was ervoor te zorgen dat de bokken aan Gethke zouden worden geretourneerd en zij, ondanks verzoeken/ sommaties van Gethke, deze verplichting niet is nagekomen, zal zij op de voet van 3:296 BW worden veroordeeld tot teruggave van de bokken, welke vordering volgens de verklaring van Gethke ter zitting zo moet worden gelezen dat Glasprojecten Van Noordenne een termijn van een maand krijgt om de bokken bij Gethke leeg te melden zodat Gethke de bokken kan ophalen. Voor het geval Glasprojecten Van Noordenne die verplichting niet binnen een maand nakomt, zal zij worden veroordeeld tot (vervangende) schadevergoeding, nu de niet-nakoming haar kan worden toegerekend. 
    
    4.16.	Gelet op het voorgaande en gelet op het feit dat het aantal volgens Gethke nog niet aan haar geretourneerde bokken door Glasprojecten Van Noordenne wordt betwist, dient Gethke zich nu bij akte uit te laten over de vraag welke bokken (met glas) door haar ná 21 september 2005 aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne zijn geleverd en dit ook te onderbouwen (met “Empfangsbestätigungen”). Bij die gelegenheid kan Gethke ook aangeven hoeveel aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne geleverde bokken er alsdan nog niet in haar bezit zijn. Niet ondenkbaar is immers dat na de comparitie op 6 mei 2008 nog bokken aan Gethke zijn leeggemeld c.q. geretourneerd. Verder dient Gethke zich alsdan uit te laten over de prijzen van bokken (kennelijk aankoopprijzen) die zij heeft gehanteerd bij de berekening van haar schade (productie 2), dit met het oog op het verweer van Glasprojecten Van Noordenne dat niet moet worden uitgegaan van de aanschafwaarde maar van de vervangingswaarde van de bokken. Glasprojecten Van Noordenne mag op een en ander bij akte reageren. De zaak zal daartoe naar de rol worden verwezen nadat bewijslevering heeft plaatsgevonden, waartoe is beslist in 4.3 en en zal worden beslist in 4.18. 
    
    
      ten aanzien van vordering 3 en vordering 4
      4.17.	Gethke maakt aanspraak op een vergoeding van € 1,-- per bok per dag dat de bok langer dan 28 dagen niet aan haar is geretourneerd, hetgeen volgens haar berekening over de periode vanaf 1 maart 2006 tot 5 mei 2006 komt op € 3.801,--. Ter zitting is namens Gethke verklaard dat zij op 1 maart 2006 een afspraak met Glasprojecten Van Noordenne heeft gemaakt over de vergoeding van € 1,-- per dag dat de bok langer dan 28 dagen niet is geretourneerd, hetgeen is bevestigd in haar brief van 2 maart 2006 (productie B van Gethke), en dat Glasprojecten Van Noordenne dit nooit heeft tegengesproken. Glasprojecten Van Noordenne heeft een en ander bestreden onder verwijzing naar haar e-mailbericht van 21 maart 2006 (productie 8 bij antwoord).
      4.18.	Gethke zal de door haar gestelde afspraak hebben te bewijzen. Immers, nu Gethke zich beroept op de rechtsgevolgen van het door haar gestelde feit - kort gezegd dat zij met Glasprojecten Van Noordenne (op 1 maart 2006) is overeengekomen dat Glasprojecten Van Noordenne aan haar een vergoeding zou betalen van € 1,-- voor iedere dag dat een bok langer dan 28 dagen onder (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne zou berusten – en Glasprojecten Van Noordenne dat gemotiveerd betwist, rust de bewijslast van dat feit op Gethke. Laatstgenoemde zal conform haar aanbod tot dat bewijs worden toegelaten.
    
    
    4.19.	Volgens Gethke (dagvaarding alinea 6, pagina 6 onderaan) is deze vergoeding mede gebaseerd op ongerechtvaardigde verrijking nu zij zelf onnodig bokken moet kopen of huren terwijl Glasprojecten Van Noordenne de bokken gratis gebruikt of laat gebruiken of onvoldoende toezicht uitoefent. Tijdens de comparitie heeft Gethke zich primair beroepen op de hiervoor bedoelde afspraak, die dus door haar bewezen zal moeten worden, en subsidiair, indien die afspraak niet zou komen vast te staan, op ongerechtvaardigde verrijking. Door aan te voeren dat zij de bokken niet in haar bezit heeft en daar dus geen profijt van heeft, heeft Glasprojecten Van Noordenne gemotiveerd betwist dat zij is verrijkt. Vervolgens heeft Gethke haar stelling niet nader onderbouwd, terwijl dat wel op haar weg had gelegen Aan deze stelling zal derhalve voorbij worden gegaan.
    
    4.20.	De zaak zal eerst naar de rol worden verwezen voor opgave van verhinderdata in verband met het horen van getuigen in verband met het in 4.3 aan Glasprojecten Van Noordenne opgedragen bewijs en het in 4.18 aan Gethke opgedragen bewijs. Het ligt daarbij voor de hand de getuigenverhoren in deze zaak tegelijkertijd te laten plaatsvinden met de getuigenverhoren in de zaak tussen Gethke en Groothandel Van Noordenne (rolnummer 72862) en alle verhoren op één dag te houden, dit mede in verband met het feit dat waarschijnlijk één of meer getuigen uit Duitsland zullen moeten komen. De rechtbank stelt zich voor dat er na de dagbepaling van de getuigenverhoren overleg plaatsvindt tussen (de griffie van) de rechtbank en de raadslieden van partijen over de inrichting van de getuigenverhoren op deze ene dag. Na deze getuigenverhoren zal de zaak opnieuw naar de rol worden verwezen voor uitlaten van partijen – eerst door Gethke en vervolgens door Glasprojecten Van Noordenne – zoals is overwogen in 4.16. 
    
    
      in reconventie
      ten aanzien van vordering 2
      4.21.	Glasprojecten Van Noordenne heeft in dit verband productie 11 overgelegd, zijnde een opstelling van verschillende posten die uitkomt op € 2.023,99. Volgens Glasprojecten Van Noordenne gaat om het verschillende leveringen. Gethke heeft ter zitting verklaard dat haar die productie onbekend voorkomt en dat zij er niet veel mee kan. De rechtbank volgt Gethke hierin. Glasprojecten Van Noordenne stelt weliswaar dat Gethke tekort is geschoten door beschadigd glas te leveren, uit de door Glasprojecten Van Noordenne overgelegde productie 11 noch anderszins wordt evenwel duidelijk om welke leveringen (aan welke klanten) het gaat en hoe de feitelijke gang van zaken is geweest. Bij gebreke van een feitelijke onderbouwing zal deze vordering moeten worden afgewezen. 
    
    
    
      Ten aanzien van vorderingen 1 en 3
      4.22.	Uit de stellingen van partijen over en weer en de door hen overgelegde correspondentie leidt de rechtbank af dat Gethke de levering van glas aan Glasprojecten Van Noordenne per 3 april 2006 heeft opgeschort onder meer omdat toen kennelijk 400 à 500 bokken, waarop zij glas aan (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne en (klanten van) Groothandel Van Noordenne had geleverd, nog niet waren geretourneerd en daarmee volgens haar de levering van glas (aan andere klanten) in gevaar kwam. 
    
    
    4.23.	Reeds vastgesteld is dat op Glasprojecten Van Noordenne in ieder geval vanaf 21 september 2005 de verplichting rustte om bokken van Gethke te retourneren danwel leeg te melden en zich daarvoor in te spannen en dat zij die verplichting niet volledig is nagekomen. Het moet er voor worden gehouden dat Glasprojecten Van Noordenne als schuldeiser ten gevolge van aan haar toe te rekenen omstandigheden niet voldeed aan haar verplichting tot het retourneren of leegmelden van bokken van Gethke, op welke grond Gethke bevoegdelijk de nakoming van haar verbintenis tot levering van reeds door Glasprojecten Van Noordenne besteld glas heeft opgeschort, hetgeen haar was toegestaan omdat in ieder geval kan worden gezegd dat er tussen de verplichting van Glasprojecten Van Noordenne tot teruggave van bokken en de leveringsverplichting van Gethke voldoende samenhang bestond. Zolang Glasprojecten Van Noordenne als schuldeiser in verzuim was, kon schuldenaar Gethke in ieder geval niet in verzuim raken ten aanzien van haar leveringsver-plichting. Reeds om die reden kan Gethke niet schadeplichtig zijn wegens het niet nakomen van haar leveringsverplichting zoals Glasprojecten Van Noordenne. De vorderingen 1 en 3 zullen daarom worden afgewezen. 
    
    4.24.	Er is geen aanleiding om af te wijken van het in artikel 138 lid 1 Rv geformuleerde uitgangspunt om in conventie en in reconventie bij hetzelfde eindvonnis te beslissen. De beslissing in reconventie zal daarom worden aangehouden in afwachting van de bewijslevering en de beslissing in conventie. 
    
    
    5.	De beslissing
    
    De rechtbank:
    
    
      in conventie
      draagt Glasprojecten Van Noordenne op te bewijzen, desgewenst door middel van getuigen, dat zij (in december 2005) met (de heer [XX] van) Gethke is overeengekomen dat Glasprojecten Van Noordenne de openstaande posten van 2005 niet zouden behoeven te betalen;
    
    
    draagt Gethke op te bewijzen, desgewenst door middel van getuigen, dat zij (op 1 maart 2003) met Glasprojecten Van Noordenne is overeengekomen dat laatstgenoemde een vergoeding aan Gethke zou betalen van € 1,-- voor iedere dag dat een bok langer dan 28 dagen onder (klanten van) Glasprojecten Van Noordenne berust(te);
    
    
      verwijst de zaak naar de rolzitting van 20 augustus 2008 om zowel Glasprojecten Van Noordenne als Gethke in de gelegenheid te stellen alsdan
      bij akte bewijsstukken over te leggen
      en/of
      de namen en woonplaatsen van de voor te brengen getuigen op te geven en de verhinderdata van die getuigen en van beide partijen en hun raadslieden in de daaropvolgende vier maanden mede te delen;
    
    
    
    bepaalt dat het eventuele getuigenverhoor zal worden gehouden voor mr. I. Bouter, die daartoe zal overgaan op een nader te bepalen datum en tijdstip in het gebouw van de rechtbank aan het Steegoversloot 36 te Dordrecht;
    
    in conventie en reconventie
    
    houdt iedere nadere beslissing aan;
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. I. Bouter en uitgesproken ter openbare terechtzitting van woensdag 23 juli 2008.