ECLI:NL:CBB:1999:AA3720, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 02-09-1999, 99/610/26400
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 1999-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

421 / De president van het College van Beroep voor het bedrijfsleven
    
    No. AWB 99/610 2 september 1999
    
    
      26400
      Uitspraak op het verzoek om voorlopige voorziening in de
      zaak van:
      Stichting voor Educatie en Beroepsonderwijs Zadkine, te Rotterdam, verzoekster,
      gemachtigde: mr  H.H. Luigies, advocaat te Rotterdam,
      tegen
      de Regionale Directie van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie Rijnmond,
      verweerder, gemachtigden: mr . M.F.A. van Marken, mr J.H. Roovers en mr R.M.
      van  Dam.
    
    
    
      1.      De procedure
      Bij brief van 26 april 1999 heeft verzoekster een bezwaarschrift ingediend tegen het
      besluit van de Regionale Directie van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie Rijnmond
      (verder onder meer: de Regionale Directie) van 17 maart 1999 tot intrekking van
      verleende subsidies en in verband daarmee tot terugvordering van een bedrag van
      fl. 2.502.625,--.
      Op 20 juli 1999 heeft verzoekster zich tot de president gewend met het verzoek bij
      wege van voorlopige voorziening te bepalen dat de terugbetalingsverplichting wordt
      opgeschort.
      Bij brief van 28 juli 1999 heeft verzoekster de president verzocht verweerder te
      vragen de beslissing op het verzoek om voorlopige voorziening af te wachten en
      niet reeds tot invordering over te gaan. Verweerder heeft op een daartoe strekkend
      verzoek van de president afwijzend gereageerd.
      Op 29 juli 1999 heeft verweerder schriftelijk op het verzoek om voorlopige
      voorziening gereageerd.
      Het verzoek om voorlopige voorziening is door de president behandeld ter zitting
      van 26 augustus 1999, waar partijen bij monde van hun gemachtigden hun
      standpunten nader hebben toegelicht. Tevens zijn aan de zijde van verzoekster
      verschenen E. Slagter en ir J. Willems, beiden werkzaam voor verzoekster.
      2.      De grondslag van het geschil
      2.1     Ingevolge artikel 6:16 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb)
      schorst het bezwaar of beroep niet de werking van het besluit waartegen het is
      gericht, tenzij bij of krachtens wettelijk voorschrift anders is bepaald.
      In artikel 15, vierde lid, van de Regeling Europees Sociaal Fonds (CBA, 1994; Stcrt.
      1994, 239, laatstelijk gewijzigd Stcrt. 1997, 248; hierna: Regeling ESF) is het
      volgende bepaald:
      "       4. Een verleende subsidie wordt ingetrokken indien de aanvrager bij de
      aanvraag onjuiste of onvolledige informatie heeft verschaft en de subsidie bij juiste
      of volledige informatie niet of slechts gedeeltelijk zou zijn toegekend. Intrekking
      vindt eveneens plaats indien de aanvrager de aan de subsidie verbonden
      voorwaarden niet of onvoldoende naleeft."
      2.2     Bij de beoordeling van het verzoek om voorlopige voorziening gaat de
      president uit van de volgende feiten en omstandigheden.
      -       Verzoekster ontvangt ter realisering van haar doelstelling gelden van het
      ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
      -       Aan verzoekster zijn in het kader van het project "Futuro Laboral 1995-1997"
      subsidies verleend door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Bij beschikking van
      16 augustus 1995 onder projectnummer 9520125 is een subsidie toegekend van
      fl. 1.147.500,-- en bij beschikking van 26 april 1996 onder projectnummer 96130265
      is een subsidie toegekend van fl. 1.030.000,--. Op 2 juli 1996 is ten aanzien van
      eerstgenoemde subsidie de beschikking op de einddeclaratie genomen. De
      einddeclaratie was voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring, waarin
      op één onderdeel een voorbehoud was gemaakt. Ten aanzien van de in 1996
      verleende subsidie is nog geen beschikking op de einddeclaratie genomen.
      -       Bij besluit van 17 maart 1999 heeft verweerder besloten tot intrekking van
      voornoemde subsidies. Bij separaat schrijven van eveneens 17 maart 1999 heeft
      verweerder de betaalde voorschotten teruggevorderd, en verzoekster gesommeerd
      het bedrag binnen 30 dagen te betalen.
      -       Bij brief van 26 april 1999 heeft verzoekster zowel tegen de intrekking als
      tegen de terugvordering bezwaar gemaakt. Hierbij heeft verzoekster verzocht de
      invordering van het totale bedrag van fl. 2.502.625,-- alsmede de verschuldigdheid
      van de wettelijke rente op te schorten tot zes weken na de beslissing op het
      bezwaar- respectievelijk beroepschrift.
      -       Bij brief van 20 mei 1999 heeft verweerder aan verzoekster bericht dat bij
      gebreke van argumenten vooralsnog geen basis bestaat het verzoek tot opschorting
      van de betalingsverplichting te honoreren, waarna verzoekster bij brief van 11 juni
      1999 alsnog argumenten heeft aangevoerd.
      -       Bij brief van 28 juni 1999 heeft verweerder voornoemd verzoek afgewezen en
      verzoekster gesommeerd binnen 8 dagen tot betaling van het totale bedrag over te
      gaan.
      -       Op 20 juli 1999 heeft verzoekster zich tot de president gewend met het
      verzoek bij wege van voorlopige voorziening te bepalen dat de
      terugbetalingsverplichting wordt opgeschort.
      -       Op 23 juli 1999 heeft verweerder aan verzoekster een mededeling gestuurd
      omtrent de behandeling van het bezwaarschrift en er daarbij op gewezen dat de
      betalings-termijn is verstreken en dat nu ook aanspraak wordt gemaakt op de
      wettelijke rente.
      -       Bij brief van 30 juli 1999 heeft verweerder aan verzoekster een herinnering
      gestuurd dat het te betalen bedrag nog niet is ontvangen en dat - ondanks het door
      verzoekster ingediende verzoek om voorlopige voorziening - onverkort wordt
      vastgehouden aan de verplichting tot terugbetaling. Verzoekster dient per
      ommegaande het bedrag over te maken.
      3.      De beslissingen van 17 maart 1999 en het standpunt van verweerder
    
    
    
      In het intrekkingsbesluit van 17 maart 1999 is onder meer het volgende overwogen:
      "       Intrekking van de subsidieverlening heeft plaatsgevonden omdat feitelijk is
      geconstateerd dat de projectadministratie niet voldoet aan de administratie
      voorschriften conform artikel 10 van de regeling Europees Sociaal Fonds (CBA
      1994). Meer in het bijzonder de co-financiering van de publiekrechtelijke instelling
      ("inkomen deelnemers") is onvoldoende gewaarborgd met bewijsstukken van
      uitkerende instanties.
      (…)
      Dit betekent dat, gezien het bepaalde in artikel 15 vierde lid laatste alinea van de
      Regeling Europees Sociaal Fonds (CBA 1994), alsmede het gestelde in de
      beschikking tot subsidieverlening, intrekking van betaalde voorschotten moet
      plaatsvinden."
      Bij separaat schrijven is aan verzoekster medegedeeld dat zij conform de intrekking
      subsidieverlening d.d. 17 maart 1999 de betaalde voorschotten voor het project
      Futuro Laboral 1995/1996 aan de Arbeidsvoorziening dient te retourneren. Dit
      betekent dat het te vorderen bedrag van fl. 2.502.625,-- binnen 30 dagen na
      dagtekening van het besluit dient te worden overgemaakt.
      In zijn reactie op het verzoek om voorlopige voorziening heeft verweerder voorop
      gesteld dat van de zijde van verzoekster slechts verzocht is een voorlopige
      voorziening te treffen met betrekking tot de op verzoekster rustende verplichting tot
      terugbetaling van uitbetaalde gelden, zodat de reactie dan ook uitsluitend daarop is
      gericht.
      Allereerst is verweerder van mening dat verzoekster onvoldoende spoedeisend
      belang heeft bij het treffen van een voorlopige voorziening, aangezien de hoorzitting
      in het kader van de bezwarenprocedure medio september 1999 zal plaatsvinden en
      het vervolgens mogelijk moet zijn om uiterlijk 10 oktober 1999 een beslissing op het
      bezwaarschrift te nemen.
      Voorts ziet verweerder geen reden af te wijken van de algemene beleidslijn dat de
      financiële afwikkeling van genomen beschikkingen direct dient te volgen.
      Verweerder wijst in dit verband op artikel 6:16 van de Awb, waarin als hoofdregel is
      bepaald dat het indienen van bezwaar geen schorsende werking heeft. Aangezien
      in casu geen afwijkende bepalingen van toepassing zijn, geldt de hoofdregel.
      Verweerder gaat voorshands uit van de rechtmatigheid van het besluit van 17 maart
      1999. Het is niet aan verweerder om aan te tonen welk spoedeisend belang bestaat
      bij de invordering, maar aan verzoekster om aan te tonen op grond van welk belang
      invordering zou moeten worden opgeschort. De door verzoekster in dat kader
      aangevoerde argumenten zijn door verweerder gewogen en te licht bevonden.
      Daarbij komt dat verweerder zich dient te verantwoorden bij het ministerie van
      Sociale Zaken en Werkgelegenheid en bij de Europese Commissie, welke instanties
      een snelle inning van onterecht genoten subsidiegelden eisen.
      Ter zitting heeft verweerder hieraan toegevoegd dat als zwaarwegend belang geldt
      dat de Europese Commissie momenteel geen middelen uit het ESF aan Nederland
      beschikbaar stelt wegens onregelmatigheden die de Commissie bij een aantal
      projecten heeft geconstateerd. Dit betekent dat de middelen die via
      terugvorderingsprocedures als de onderhavige worden verworven onmiddellijk weer
      ter beschikking kunnen worden gesteld aan andere ESF-projecten, waardoor de
      voortgang van die projecten is gewaarborgd en een efficiënte inzet van ESF-gelden
      mogelijk is.
      Tenslotte heeft verweerder opgemerkt dat verzoekster de verschuldigde bedragen
      kan terugvorderen van de uitvoerder van het bewuste ESF-project. Voorts zijn de
      kosten verbonden aan het lenen van "vreemd" geld beperkt en derhalve niet om die
      reden doorslaggevend.
      4.      Het standpunt van verzoekster
      Verzoekster heeft ter ondersteuning van haar verzoek om voorlopige voorziening,
      dat zij heeft beperkt tot de beslissing van verweerder om tot terugvordering over te
      gaan,- samengevat - het volgende aangevoerd.
      Naar de mening van verzoekster dient, nu nog niet onherroepelijk vaststaat dat er
      een terugbetalingsverplichting bestaat, te worden afgewogen welk spoedeisend
      belang verweerder heeft om thans reeds over het terug te vorderen bedrag te
      kunnen beschikken tegenover het belang van verzoekster om het bedrag van ruim
      2,5 miljoen gulden thans nog niet te hoeven betalen.
      Volgens verzoekster staat vast dat het betreffende bedrag ten behoeve van de
      betreffende projecten volledig is aangewend. Het is verzoekster niet bekend dat op
      verweerder een verplichting rust het betreffende bedrag op enigerlei wijze af te
      dragen, zodat geen urgente noodzaak bestaat het bedrag reeds thans terug te
      betalen, nog daargelaten dat dit uit liquiditeitsoverwegingen op dit moment niet
      mogelijk is. Verzoekster is een stichting zonder winst-oogmerk en heeft zowel in
      1997 als 1998 een exploitatieverlies geleden van structureel 2 à 3 miljoen gulden,
      hetgeen uit de lopende middelen gefinancierd moet worden. Verzoekster zou
      derhalve vreemd geld moeten aantrekken tegen marktwaarderente. Nu niet is
      aangetoond dat verweerder het betreffende bedrag op enigerlei wijze moet
      afdragen, is dit een last welke in dit stadium in redelijkheid niet van verzoekster kan
      worden verlangd. Het is overigens nog maar de vraag of verzoekster, gezien haar
      financiële positie, vreemd geld zal kunnen aantrekken. Invordering zal ernstige
      consequenties hebben voor verzoekster.
      Ter zitting heeft verzoekster de vraag opgeworpen of het schrijven van 17 maart
      1999 als een zelfstandig, bij het College beroepbaar, terugvorderingsbesluit valt aan
      te merken, of dat de terugvordering besloten ligt in de intrekkingsbeschikking.
      Verzoekster heeft in dat verband gewezen op een uitspraak van de Afdeling
      bestuursrechtspraak van de Raad van State van 21 oktober 1996, AB 1996/496.
      Volgens verzoekster is nauwelijks sprake van een formeel terugvorderingsbesluit –
      waarbij nog betwijfeld kan worden of het besluit door de juiste instantie is genomen – en is niet voldaan aan de terzake in de jurisprudentie ontwikkelde criteria, die
      inhouden dat aan de besluitvorming een afzonderlijke belangen-afweging vooraf
      dient te gaan en dat het besluit duidelijk moet worden gemotiveerd.
      5.      De beoordeling van het verzoek
      Ingevolge het bepaalde bij artikel 8:81 van de Awb kan, indien tegen een besluit,
      voorafgaand aan een mogelijk beroep, bezwaar is gemaakt, op verzoek door de
      president van het College een voorlopige voorziening worden getroffen indien
      onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist. Dienaangaande
      overweegt de president als volgt.
      Naar aanleiding van de door verzoekster opgeworpen vraag omtrent het
      rechtskarakter van verweerders schriftelijke mededeling dat tot terugvordering wordt
      overgegaan overweegt de president dat een zodanige - van een bedrijfslichaam
      afkomstige - mededeling blijkens jurisprudentie van het College (zie CBb 27
      december 1977, AB 1978, 334; CBb 15 januari 1990, AB 1991, 301) een in het
      kader van de toen vigerende Wet administratieve rechtspraak bedrijfsorganisatie bij
      het College beroepbaar besluit opleverde.
      De president heeft geen aanknopingspunten om te komen tot het, voorlopige,
      oordeel dat die jurisprudentie hier thans niet evenzeer gelding zou hebben.
      De door verzoekster geuite twijfel of het besluit ten aanzien waarvan thans om een
      voorlopige voorziening wordt gevraagd bevoegdelijk is genomen is naar voorlopig
      oordeel van de president ongegrond.
      Het betrokken besluit is blijkens de ondertekening kennelijk genomen namens de
      Regionale Directie, die, onder meer gelet op het bepaalde in artikel 39 van de
      Arbeidsvoorzieningswet 1996, hier het beslissingsbevoegde orgaan is.
      Naar aanleiding van de inhoudelijke kant van het verzoek om voorlopige voorziening
      overweegt de president in het voetspoor van eerdere uitspraken dat voor het treffen
      van een voorlopige voorziening in een zaak als de onderhavige, waar het gaat om
      een financieel belang als de betaling van een geldsom, in beginsel slechts plaats
      kan zijn indien, ook zonder een diepgaand onderzoek met betrekking tot de
      relevante feiten en/of het recht, ernstig betwijfeld moet worden of het gevorderde
      bedrag verschuldigd is en bovendien verzoekster feiten en omstandigheden
      aanwijst die meebrengen dat haar belang vordert dat het verzoek om schorsing van
      de terugbetalingsverplichting aan verweerder bij wege van onverwijlde voorziening
      bij voorraad wordt ingewilligd.
      Omstandigheden, als hiervoor omschreven, waarvan sprake moet zijn wil de
      president termen aanwezig kunnen achten om bij wijze van voorlopige voorziening
      een uitzondering op artikel 6:16 van de Awb toe te staan, doen zich hier naar zijn
      oordeel niet voor.
      De door verzoekster in het onderhavige geding aangevoerde argumenten zijn
      beperkt tot de beslissing tot terugvordering en meer in het bijzonder tot de weigering
      van verweerder om de uitvoering van die beschikking op te schorten. In hetgeen
      verzoekster op dat punt heeft aangevoerd ziet de president geen, althans
      onvoldoende, aanleiding voor ernstige twijfel omtrent de rechtmatigheid van de
      gewraakte terugvordering.
      Ook hetgeen overigens door verzoekster is aangevoerd, noopt naar het oordeel van
      de president niet tot het treffen van de gevraagde voorlopige voorziening. De
      financiële positie van verzoekster kan in dit verband, ondanks de beweerdelijk
      geleden exploitatieverliezen, niet van doorslaggevend belang worden geacht.
      Teminder nu verzoekster ter zitting heeft verklaard dat zij jaarlijks circa 180 miljoen
      aan inkomsten ontvangt en onvoldoende valt in te zien waarom zij niet eventueel
      vreemd geld kan aantrekken om - in afwachting van de uitkomst van de
      bodemprocedure - aan de haar opgelegde verplichting te voldoen.
      Vorenstaande overwegingen leiden de president tot het oordeel dat het verzoek om
      voorlopige voorziening dient te worden afgewezen.
      De president acht geen termen aanwezig toepassing te geven aan artikel 8:75 van
      de Awb.
      6.      De beslissing
      De president wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af.
      Aldus gewezen door mr R.R. Winter, president, in tegenwoordigheid van
      mr M.M. Smorenburg, als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 2 september
      1999.
      w.g. R.R. Winter        w.g. M.M. Smorenburg
      Verzonden op:
      $$N UITSPRAAK