Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 maart 1999 over de aanpak van de WAO.
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3522-3533

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 55, pagina 3522-3533

10-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22187Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 maart 1999 over de aanpak van de WAO.Pagina 3522-3533
Behandeling van het wetsvoorstel Voorschriften van tijdelijke aard, waaronder wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, in verband met de vernieuwing van opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs op het gebied van de natuur (Tijdelijke wet aanwijzing bèta-opleidingen) (26339).Pagina 3505-3522
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 10 maart 1999)Pagina 3533-3533
Presentie en opening (woensdag 10 maart 1999)Pagina 3497-3497
Regeling van werkzaamheden (woensdag 10 maart 1999)Pagina 3497-3497
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht kredietwezen 1992 teneinde de verstrekking van informatie aan het publiek te verbeteren (26130).Pagina 3497-3505

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg
op 4 maart 1999 over de aanpak van de WAO.De voorzitter:Dit is een tweeminutendebatje, dat wil zeggen dat de leden elk twee minuten
spreektijd hebben en deze tijd in feite gebruiken om het debat af te ronden
en, bijvoorbeeld, moties in te dienen. De sprekersvolgorde is overigens wat
willekeurig.Mevrouw Smits (PvdA):Mevrouw de voorzitter! In het algemeen overleg met de staatssecretaris
zijn zorgen uitgesproken over de volumeontwikkeling van de WAO. Het aantal
groeit en dat is niet goed. Bij de Partij van de Arbeid heerst niet het idee
van de VVD-fractie, namelijk dat een groep werknemers onterecht een claim
zou doen op een WAO-uitkering. Ik wil nogmaals stellen dat wij niet voor de
gedachte zijn om de groep werknemers met psychische aandoeningen niet langer
recht te geven op de WAO na een jaar wachttijd. Wij vinden dat de problemen
veel meer hun oorzaak vinden op de arbeidsmarkt. Het plan van aanpak van de
staatssecretaris kunnen wij steunen. Op een aantal onderdelen is dat wat minder.
Vandaar dat wij de Kamer een aantal uitspraken voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat werknemers op grond van artikel 24 en artikel 28 WAO
verplicht zijn mee te werken aan hun herstel en reïntegratie;overwegende, dat die plicht onafhankelijk staat van het arbeidsongeschiktheidscriterium;overwegende, dat werkgevers, gesteund door Arbo-diensten en uitvoeringsinstellingen,
verplicht zijn die inspanningen te ondersteunen;overwegende, dat het betrekken van inspanningen om weer aan het werk te
komen, bij de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling een oneigenlijk element in
het arbeidsongeschiktheidscriterium vormt;verzoekt de regering de beoordeling van het herstelgedrag en de reïntegratie-inspanning
van werknemers los te zien van de theoretische schatting op grond van het
arbeidsongeschiktheidscriterium,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Smits en Schimmel. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 73 (22187).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat noch bij de werkgevers noch bij de uitvoeringsinstellingen
adequate registraties van aantallen arbeidsgehandicapten in het arbeidsproces
aanwezig zijn;overwegende, dat (organisaties van) werkgevers en (organisaties van) werknemers
tot taak hebben gelijke kansen van arbeidsgehandicapte en niet-gehandicapte
werknemers voor deelname aan het arbeidsproces te bevorderen;overwegende, dat registratie van aantallen arbeidsgehandicapte werknemers
bij bedrijven en de (rijks)overheid daartoe een bijdrage kan leveren;verzoekt de regering per sector te registreren hoeveel dienstbetrekkingen
met arbeidsgehandicapte werknemers Smitsbestaan en hoeveel daarvan een (gedeeltelijke)
WAO-uitkering hebben, in aanvulling op haar voornemen voortaan per sector
de instroom in de WAO en de uitstroom uit de WAO te registreren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Smits en Schimmel. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 74 (22187).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat te veel (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte werknemers
hun arbeidsplaats verliezen respectievelijk geen arbeidsplaats vinden;overwegende, dat weliswaar: 1. de werkgever gedurende de eerste
twee jaar van ziekte van de werknemer de arbeidsovereenkomst met hem niet
kan opzeggen;2. het op artikel 6 BBA gebaseerde ministerieel ontslagbesluit
specifieke eisen stelt aan de inwilliging van een verzoek om toestemming van
ontslag ten aanzien van een werknemer die door ziekte of gebreken niet in
staat is aan de gestelde functie-eisen te voldoen;3. de arbeidsinspectie
ingevolge artikel 8 Wet REA ambtshalve van de werkgever kan eisen dat hij
de arbeidsplaats, de arbeidsorganisatie of de arbeidstijden van de arbeidsgehandicapte
aan diens mogelijkheden aanpast;overwegende, dat uit de rechtspraak (HR 8 november 1986, NJ 1988, 309
(Van Haaren/Cehave) en HR 13 december 1991, NJ 1992, 441 (Goldsteen/Roeland))
naar voren komt dat de norm van een goed werkgeverschap onder meer vereist
dat de werkgever de (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte werknemer die een voldoende
concreet voorstel doet tot het verrichten van de bedongen arbeid onder aangepaste
omstandigheden of andere passende arbeid, naar de mate van het redelijke daartoe
in de gelegenheid moet stellen;overwegende, dat de regeling van de arbeidsovereenkomst in het Burgerlijk
Wetboek de werkgever onvoldoende specifiek aanspreekt op diens verantwoordelijkheid
om tijdig te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de werknemer in staat
te stellen tot het verrichten van de bedongen arbeid onder aangepaste omstandigheden
of van andere passende arbeid en de werknemer een desbetreffend aanbod te
doen; dat immers het BW de werkgever wel ontslaat van diens verplichting tot
loondoorbetaling als hij de (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte werknemer een
aanbod van passende arbeid doet doch deze daarop zonder deugdelijke grond
niet ingaat (artikel 7:629 lid 3, sub c), maar hem niet verplicht tot het
doen van een dergelijk aanbod;verzoekt de regering: 1. een in het Burgerlijk Wetboek op te
nemen bepaling te ontwerpen die de werkgever verplicht om de werknemer die
niet langer in staat is zijn arbeid dan wel die arbeid onder de bestaande
omstandigheden te verrichten, in de gelegenheid te stellen tot het verrichten
van die arbeid onder aangepaste omstandigheden respectievelijk andere passende
arbeid te verrichten voorzover dat redelijkerwijs van de werkgever kan worden
gevergd;2. een zodanige aanvulling van artikel 7:681, lid 2, BW voor
te stellen, dat ontslag kennelijk onredelijk kan zijn als het is gegrond op
de omstandigheid dat de werknemer niet of niet langer in staat is tot het
verrichten van zijn arbeid, terwijl de werkgever hem onvoldoende in de gelegenheid
heeft gesteld die arbeid onder aangepaste omstandigheden of andere passende
arbeid te verrichten dan wel zich, zo nodig door een passend scholingsaanbod,
voor de veranderende functie-eisen te kwalificeren;3. de terminologie
van Ziektewet en Burgerlijk Wetboek zodanig op elkaar af te stemmen dat zeker
wordt gesteld dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer die bij zijn
werkgever andere passende arbeid gaat doen, de ontslagbescherming geniet op
grond van artikel 670, lid 1, Burgerlijk Wetboek,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Smits en Schimmel. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 75 (22187).Ik moet overigens wel zeggen: dit is geen motie meer, maar een betoog.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik wilde ook vragen of het niet eerst naar de Raad van State
moet, want het lijkt meer een initiatiefwetsvoorstel dan een motie.Mevrouw Smits (PvdA):We hebben het hier over redelijk ingewikkelde wetgeving, zoals die is
vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek. Wat wij met de motie beogen, is duidelijk
aangeven wat onze wensen zijn en in welke richting wij voorstellen van de
staatssecretaris verwachten.De voorzitter:Ik weet niet zeker of ik de motie als motie aanvaard. Ik heb nog nooit
zo'n lange motie gezien. Ik zal het Reglement van orde erop naslaan en ik
zal kijken of er vormeisen aan een motie worden gesteld. Ik zal u dat in de
loop van het debat nog laten weten.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! De SP-fractie heeft vorige week tijdens het algemeen
overleg over de WAO-plannen van het kabinet laten merken problemen te hebben
met de aanpak die nu aan de orde is. Naar onze mening zou de voorkeur van
het kabinet moeten uitgaan naar de aanpak van de arbeidsomstandigheden en
zou het kabinet de werkgevers daarop moeten aanspreken in plaats van nu met
nieuwe plannen rond keuringen de mensen die in de WAO zitten of met de WAO
te maken krijgen de stuipen op het lijf te jagen.De reïntegratie komt niet of nauwelijks van de grond en naar onze
mening is het invoeren van een quotumverplichting, zoals de Wet op de reïntegratie
die inmiddels al kent, noodzakelijk om op dit punt vooruitgang te boeken.
Daarom wil ik de Kamer de volgende motie voorhouden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de reïntegratie van arbeidsongeschikten niet van
de grond komt;van mening,De Wit dat het invoeren van een quotumverplichting een geschikt
middel is om de gewenste reïntegratie te realiseren;verzoekt de regering over te gaan tot invoering van een quotumverplichting
van 5% en daartoe de voorbereiding ter hand te nemen van de in de Wet op de
reïntegratie bedoelde algemene maatregel van bestuur,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 76 (22187).De heer De Wit (SP):Vervolgens heb ik een motie over de Arbo-artsen. Zij behoren een belangrijke
rol te spelen in het reïntegratieproces, maar dat gebeurt te weinig.
De onafhankelijkheid van de Arbo-artsen is in het geding. Daarnaast speelt
de inzet van de Arbo-artsen doordat die in de praktijk gekoppeld blijkt te
zijn aan de omvang van het contract dat is afgesloten tussen werkgever en
Arbo-dienst. Dat vinden wij een negatief gevolg van de marktwerking. Daarom
stelt de SP-fractie voor om een intensiever toezicht uit te oefenen op de
Arbo-diensten en dat neer te leggen bij de arbeidsinspectie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een belangrijke taak van de Arbo-diensten is het voorkomen
van langdurig of frequent ziekteverzuim door het leggen van nadruk op verbetering
van de arbeidsomstandigheden in de onderneming;constaterende, dat deze taak onvoldoende tot zijn recht komt, doordat
de Arbo-diensten in de markt opereren;van mening, dat een intensiever toezicht door de arbeidsinspectie op het
functioneren van de Arbo-diensten bijdraagt aan een verbetering van de kwaliteit
van de dienstverlening van de Arbo-diensten;verzoekt de regering op korte termijn met voorstellen te komen voor een
intensiever toezicht op de Arbo-diensten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 77 (22187).De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Kan de heer De Wit aangeven wie dat toezicht zou
moeten uitoefenen?De heer De Wit (SP):Dat zou de arbeidsinspectie moeten doen, omdat die ook belast is met de
uitvoering van en het toezicht op de handhaving van de Arbowet. Arbo-diensten
zijn daar een onderdeel van en het ligt dan voor de hand om dat bij de arbeidsinspectie
neer te leggen.Ten slotte heeft het debat van verleden week wel duidelijk gemaakt dat
door de opstelling van de VVD-fractie de hoogte en duur van de uitkering van
de WAO voor haar nog steeds aan de orde zijn en dat noopt in ieder geval de
SP-fractie ertoe ook in de toekomst op dat punt waakzaam te blijven.De heer Harrewijn (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik wil graag de tevredenheid van mijn fractie uitspreken
over de reactie van de staatssecretaris op de nogal wilde plannen van de VVD,
waardoor die aparte behandeling van mensen met psychische klachten in ieder
geval van tafel is.Is de staatssecretaris bereid op dit moment voor de Handelingen klip en
klaar zijn toezegging te herhalen dat hij met een brief komt over de sociale
activering, ook in de WAO?Staatssecretaris Hoogervorst:Bij dezen!De heer Harrewijn (GroenLinks):Bedankt!Voorzitter! Ik wil op een drietal punten een motie indienen waarvan de
eerste als volgt luidt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat te veel mensen instromen in de WAO zonder dat actief
en daadwerkelijk de mogelijkheden tot reïntegratie zijn beproefd;overwegende, dat het opstellen van reïntegratieplannen en het duiden
van mogelijke functies waarin mensen aan het werk kunnen, doorgaans papieren
exercities zijn, waarbij zelden sprake is van actieve begeleiding;van mening, dat het goed zou zijn dat niemand (gedeeltelijk) instroomt
in de WAO zonder dat actief en op maat bezien is of bemiddeling naar werk,
werkervaring, scholing, trajectbegeleiding of sociale activering mogelijk
is;verzoekt de regering te komen tot een sluitende aanpak van bemiddeling,
scholing, reïntegratie en begeleiding naar sociale activering bij instroom
in de WAO, analoog aan de sluitende aanpak bij de werkloosheid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Harrewijn, Schimmel en De Wit.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 78 (22187).De heer Harrewijn (GroenLinks):Mijn volgende motie betreft het midden- en kleinbedrijf en luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat inzake het beleid aangaande ziekte en arbeidsongeschiktheid
bij het midden- en kleinbedrijf vaak geen deskundigheid aanwezig is op het
gebied van personeelsbeleid, dat de mogelijkheden tot herplaatsing in een
aangepaste of andere functie bij het eigen bedrijf geringerHarrewijn zijn
dan bij grotere bedrijven en dat er minder schaalvoordelen zijn die leiden
tot een regelmatig direct contact met Arbo-diensten en verzekeraars;verder overwegende, dat ook bij andere regelingen, zoals de Wet PEMBA
en bij de in het regeerakkoord aangekondigde regeling voor deeltijdarbeid,
aandacht is voor de onderscheiden eigen mogelijkheden van het midden- en kleinbedrijf; verzoekt de regering de eigen positie van het midden- en kleinbedrijf
tot uiting te laten komen in een aanpak van WAO-instroom en het beleid betreffende
het eerste ziektejaar, de verantwoordelijkheidsverdeling daarin, de inzet
van publieke middelen en de rol van Arbo-diensten daarbij, die recht doet
aan de meer beperkte mogelijkheden die het midden- en kleinbedrijf heeft in
dezen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Harrewijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 79 (22187).De heer Harrewijn (GroenLinks):Onze derde motie sluit aan bij die van de heer De Wit over de Arbo-diensten,
maar is nog wat breder.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de contracten die bedrijven afsluiten met Arbo-diensten
vaak slechts zeer minimaal zijn;overwegende, dat mede daardoor weinig terechtkomt van preventie van ziekteverzuim,
van actieve begeleiding en van daadwerkelijke reïntegratie;overwegende, dat het anderzijds voor de bedrijven vaak weinig inzichtelijk
is wat van de Arbo-diensten verwacht mag worden en hoe de verhouding is tussen
prijsstelling en diensten;verzoekt de regering met de vertegenwoordigers van erkende Arbo-diensten
te komen tot transparantie aangaande dienstenpakketten en prijsstelling en
waar nodig een dergelijke transparantie op te leggen;en verzoekt de regering de arbeidsinspectie strenger te laten toezien
op de wettelijke plichten inzake preventie van ziekteverzuim, begeleiding
en reïntegratie en de kwaliteit van Arbo-dienstverlening,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Harrewijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 80 (22187).Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! Vorige week hebben wij het plan van aanpak van de WAO van
de staatssecretaris besproken. Wij hebben toen al gezegd dat wij het jammer
vonden dat het geen sluitende aanpak was. Overigens was het niet de eerste
keer dat wij dat zeiden. Wij hebben dat ook gezegd bij de behandeling van
de begroting van Sociale Zaken en bij het algemeen overleg waar wij de sluitende
aanpak van de nieuwe werkloosheid bespraken. Wij vinden het jammer dat dit
kabinet daar niet voor heeft gekozen, omdat wij te maken hebben met het grootste
politieke probleem in de Nederlandse sociale zekerheid van de afgelopen tien
jaar. Daarom steunen wij ook de motie van GroenLinks.Wij zijn blij dat de staatssecretaris meer aandacht gaat besteden aan
het eerste ziektewetjaar hetgeen nog niet in het plan opgenomen was. Wij beschouwen
het zeker als een onderdeel van de sluitende aanpak.De aandacht van de staatssecretaris is erg gericht op de keuringspraktijk.
Wij zijn ook voor uniformering van deze praktijk, mede uit een oogpunt van
rechtszekerheid en rechtsbescherming van degenen die een beroep moeten doen
op deze verzekering. Wij zien weinig in het onderscheid tussen psychische
en fysieke klachten. Ons is gebleken dat de staatssecretaris ook niet van
plan is om dat onderscheid verder door te zetten. Misschien kan hij dat bevestigen,
want ik vond het vorige week enigszins onduidelijk.Wat wij missen in het plan, is een recht van de zieke werknemer of gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werknemer op reïntegratie voorzover hij/zij daartoe
in staat is. Om dat recht wat sterker aan te zetten, hebben wij een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat noch in het Burgerlijk Wetboek noch in de WAO het recht
op reïntegratie van werknemers is vastgelegd;overwegende, dat de zieke dan wel arbeidsgehandicapte werknemer daardoor
afhankelijk wordt van inspanningen van derden met betrekking tot begeleiding
naar werkhervatting;overwegende, dat de zieke dan wel arbeidsgehandicapte werknemer over betere
mogelijkheden moet beschikken om het werk bij eigen dan wel andere werkgever
te kunnen hervatten;verzoekt de regering een wettelijke recht van reïntegratie in het
BW en in de WAO op te nemen op basis waarvan een zieke dan wel arbeidsgehandicapte
werknemer aanspraak kan maken op informatie over en begeleiding naar werk,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Schimmel en Smits. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 81 (22187).De heer Wilders (VVD):Los van de vraag over de handhaafbaarheid stel ik aan mevrouw Schimmel
de vraag of zij niet bang is voor een enorme juridisering. Komen er niet enorme
procedures bij de claimbeoordeling? Heeft de UVI nu wel of niet genoeg gedaan?
Vreest zij niet dat zij meer bureaucratie in het leven roept? Ik heb het in
het AO ook gevraagd, maar er is niet echt een antwoord op gekomen. SchimmelZullen
die juridisering en de bureaucratie eromheen niet enorm frustrerend zijn?Mevrouw Schimmel (D66):Ik vind het belangrijk dat in onze sociale zekerheid de reïntegratie
op de voorgrond komt. In plaats van te procederen om uitkeringen zou ik het
toejuichen als mensen gaan procederen om weer recht te hebben op passende
arbeid. Daar gaat het uiteindelijk om, niet om de afhankelijkheid van de uitkering
te vergroten. Aan mensen moet de mogelijkheid worden geboden om door middel
van een eigen inkomen in het eigen levensonderhoud te voorzien. Wellicht zijn
nadelen verbonden aan de procedures, maar het grote voordeel
is dat je probeert in de sociale zekerheid het arbeidsparticipatiemotief voorop
te stellen. Dat beoog ik met deze motie.Als laatste heb ik nog een motie om als sluitstuk van een sluitende aanpak
te doen gelden, namelijk arbeidsplaatsen voor mensen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat sociale partners en overheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid
hebben om deelname van mensen met een arbeidshandicap aan het arbeidsproces
te bevorderen;constaterende, dat het aandeel arbeidsgehandicapten in het arbeidsproces
minder dan 2% is;overwegende, dat het aandeel arbeidsgehandicapten in het arbeidsproces
verhoogd dient te worden;verzoekt de regering in het aanstaande voorjaarsoverleg afspraken met
sociale partners te maken over jaarlijkse streefcijfers met betrekking tot
het aantal arbeidsgehandicapten dat per sector in dienst zal worden genomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Schimmel en Smits. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 82 (22187).Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Aan welke sanctie denkt u wanneer deze streefcijfers niet worden gehaald?Mevrouw Schimmel (D66):Met deze streefcijfers beoog ik nog niet de quotumverplichting in werking
te stellen, waarvoor in de REA de mogelijkheid is geopend. Deze streefcijfers
zijn daarvan min of meer een afgezwakte vorm. Ik vertrouw in dit geval op
de afspraken die per sector worden gemaakt omtrent het aantal te plaatsen
arbeidsgehandicapten. Een sanctie is er dan alleen maar in gelegen dat duidelijk
wordt dat een sector niet aan de streefcijfers voldoet, waardoor het perspectief
van de quotumverplichting wellicht naderbij komt.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Mevrouw de voorzitter! Ik krijg toch een wat merkwaardig gevoel bij dit
VAO'tje nu ik zoveel moties van een gedeelte van de coalitie zie neerdwarrelen.
Dat moet mij toch van het hart. Het valt mij op dat een gedeelte van de coalitie
het nodig vindt om een zo grote hoeveelheid moties in te dienen. Dat belooft
wat voor de toekomst.Voorzitter! Dit debat is er één in een reeks. Ik heb de
staatssecretaris al een groot aantal toezeggingen horen doen over sectorspecifieke
kanten, de positie van vrouwen, het poortwachtersmodel enz. Wij spreken er
eind maart weer verder over. Ik wacht al die stukken met belangstelling af
en hoop dan met de bewindsman verder te debatteren over onze voorstellen die
hij, naar ik aanneem, goed heeft begrepen. Wij willen alles zetten op herstel,
in een meer verplichtende vorm voor werkgever en werknemer. Met andere woorden:
liefst geen WAO geven als er nog een kans is op herstel. Dat is de kern van
onze voorstellen en dat zullen wij steeds blijven herhalen.Graag hoor ik van de staatssecretaris wanneer hij denkt met de beloofde
onderzoeksnotities te komen.Ten slotte dien ik een motie in met betrekking tot een onderzoek naar
het meer verplichtende element voor werkgever en werknemer om echt aan herstel
te werken, hetgeen in het BW kan worden vastgelegd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat voor herstel en terugkeer naar werk bij ziekte de verantwoordelijkheid
bij werkgever en werknemer ligt;verzoekt de regering te onderzoeken op welke wijze het mogelijk is de
voorschriften in de huidige WAO met betrekking tot het eerste ziektejaar te
vervangen door bepalingen in het arbeidsrecht die automatisch onderdeel van
de arbeidsovereenkomst zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bijleveld-Schouten. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 83 (22187).De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik kan naadloos aansluiten bij de analyse van mevrouw
Bijleveld. Zij heeft enkele opmerkingen gemaakt over de wijze waarop de coalitie
met betrekking tot dit dossier opereert en dat was voor mij aanleiding om
even in Van Dale na te gaan wat daarin onder "coalitie" staat. Ik citeer:
"verbond, vereniging van twee of meer partijen tegen een gemeenschappelijke
vijand of een bestrijdende partij". Voorzitter! Wat het WAO-dossier betreft
bestaat er geen coalitie meer. Dat is de conclusie die wij twee weken geleden
al trokken en die wij nu opnieuw kunnen trekken. Het is een vrij gênante
vertoning.De staatssecretaris komt hiermee al met al niet slecht weg. Het kost mij
geen moeite om waardering te uiten voor de wijze waarop hij zijn voornemens
heeft opgeschreven en ook heeft verantwoord in het AO dat wij hebben gehad.
Ik betwijfel of hij nog problemen krijgt met coalitiepartners want voorlopig
zijn die veel te veel met elkaar bezig.Alleen de VVD heeft zich duidelijk anders opgesteld ten opzichte van het
voornemen van de staatssecretaris. De heer Wilders constateerde openhartig
aan het einde van het debat dat zijn voorstellen weliswaar kwaliteit hebben,
maar dat er geen meerderheid voor te vinden was. In die zin heeft hij bijgedragen
aan het "kalt stellen" van zijn "asociale ideeën", zoals mevrouw Schimmel
die kwalificeerde, als ik nog wat verder mag stoken in de coalitie!De staatssecretaris schreef dat hij voorstander is van een frequentere
herbeoordeling van psychische aandoeningen met herstelkansen. Ik heb daar
geen bezwaar tegen. Wij, als wetgever, moeten wel voorzichtig zijn met het
opnieuw opleggen van lasten op de uitvoerende apparaten. Er zijn vele problemen
met de capaciteit als het gaat om de normale herbeoordelingen
waartoe de wet verplicht. Ook vinden nog veel te veel pro-formakeuringen plaats.
Eerst moeten die problemen worden opgelost, voordat wij aan iets nieuws beginnen.
Met het oog daarop dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat vanwege capaciteitsproblemen nog onvoldoende wordt herkeurd
en nog steeds een groot aantal pro-formakeuringen plaatsvindt;kennisnemend van het voornemen van de staatssecretaris om de frequentie
van de tussentijdse herbeoordelingen vast te leggen voor alle gevallen waarvoor
herstel te verwachten is;verzoekt de regering pas dan daartoe over te gaan als de bestaande problemen
met betrekking tot de capaciteit en de pro-formakeuringen zijn opgelost,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Middelkoop. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 84 (22187).De heer Wilders (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie heeft verleden week een voorstel gedaan om
het WAO-volume aanzienlijk terug te brengen en dat is hard nodig. Wij hebben
in het gezondste en, als ik de ochtendkranten mag geloven, in een van de gelukkigste
landen ter wereld veel te veel arbeidsongeschikten en dit volume loopt steeds
nog op. Vooral het aantal psychisch arbeidsongeschikten, meer dan 300.000,
is schrikbarend hoog. Ik zal ons voorstel niet in detail herhalen, daar is
dit debat niet voor, maar volgens ons voorstel zou de WAO alleen nog toegankelijk
worden voor de zogenoemde zwaardere gevallen met psychische klachten. Wij
willen ook een extra inzet om mensen met psychische problemen naar herstel
en werkhervatting te begeleiden door ze gericht een burn-outtraining aan te
bieden. Met een dergelijk voorstel komen dusdanige volume-effecten los dat
aanpassing van hoogte en duur tot het verleden zou kunnen horen. De inzet
van de VVD-fractie!Ons voorstel zou het aantal arbeidsongeschikten op termijn niet alleen
met honderdduizenden doen dalen, maar het levert ook nog eens 100.000 extra
banen op, met extra geld voor die trainingen, kortere Riagg- en WSW-wachtlijsten,
meer geld voor reïntegratie, kortom ik blijf erbij: het is een sterk
en sociaal voorstel.Onze voorstellen konden niet op steun van andere fracties rekenen. Dat
is jammer, maar uiteraard het goed recht van iedereen, ondanks het feit dat
ik niet echt andere concrete voorstellen heb gezien die eveneens het aantal
arbeidsongeschikten in enkele jaren met honderdduizenden terugdringen, terwijl
bijna iedereen het volume te hoog vindt en 16.000 minder arbeidsongeschikten
in 2002 te weinig ambitieus acht. Het feit dat men niet zelf met substantiële
voorstellen is gekomen, wordt verbloemd door felle kritiek op de VVD-voorstellen.
Het zij zo. Ik ben niet van plan om emotionele krachttermen te gebruiken,
zoals enkele collega's verleden week deden, die mijn voorstellen asociaal
en krankzinnig noemden. Ik houd het graag zakelijk. Wij vragen ons wel af
hoe sociaal het is om af te zien van maatregelen die het volume de komende
jaren substantieel laten dalen. Van dergelijke struisvogelpolitiek wordt niemand
beter en de VVD kiest daar in ieder geval niet voor.Mevrouw Schimmel (D66):Het verbaast mij dat de heer Wilders geen vertrouwen heeft in de effectiviteit
van de PEMBA die per 1 januari 1998 in werking is getreden. In 2000 zullen
effecten merkbaar zijn als de premiedifferentiatie aan de individuele werkgever
wordt doorberekend. De VVD verwachtte toch ook dat de financiële prikkels
bij de werkgever een vermindering bewerkstelligen? Vanwaar dat wantrouwen
eigenlijk in PEMBA? Bovendien is het niet zo dat de andere partijen geen plannen
hebben gepresenteerd. Wat wij níét hebben gedaan, is een groep
apart zetten, waarvan we zeggen: jij mag niet meer meedoen met de WAO; voor
jou rest alleen nog maar de bijstand. Kijk, op die manier kan iedereen het
natuurlijk. Ik kan ook wel zeggen: ach, waarom zouden vrouwen überhaupt
recht hebben op een WAO-uitkering?De voorzitter:Dit is geen interruptie meer; dit is een nieuw betoog.De heer Wilders (VVD):Mevrouw de voorzitter! Mevrouw Schimmel is zo ongeveer de laatste in dit
huis die recht van spreken heeft. Ik vraag me af hoelang zij op dit moment
in de Kamer zit. Is dat vijf jaar of tien jaar of vijftien jaar? Ik zou het
niet weten, mevrouw Schimmel, maar in ieder geval is het zo dat, wat ik mij
kan herinneren, u al jaren dezelfde riedel houdt, dezelfde plaat afdraait,
en het levert geen een arbeidsongeschikte minder op. Als ik u nu eens een
welgemeende suggestie mag doen: waarom gaat u niet eens enkele dagen een frisse
neus halen buiten? Misschien komt u dan terug met wat nieuwe inspiratie en
wat betere voorstellen, die ook wat opleveren. Nogmaals, ik accepteer dit
niet van u; het is veel te goedkoop. U houdt ieder jaar hetzelfde verhaal;
het levert niets op. Ik probeer een keer wat anders te doen; verzin ook eens
een keer wat anders. Als het gaat over de vraag betreffende PEMBA, is het
heel simpel: we hebben er alle vertrouwen in, maar er zal iets meer moeten
gebeuren.Mevrouw Schimmel (D66):Misschien houd ik al tien jaar hetzelfde verhaal, maar in deze Nederlandse
overlegeconomie is er nooit iemand die bijvoorbeeld afspraken wil maken over
de plaatsing van het aantal gehandicapten in het arbeidsproces. Aangezien
uw partij ook daar geen geloof in heeft, zal het misschien ook niet tot stand
komen. Wellicht moeten we veel meer werken aan het traject van arbeidsparticipatie
in de sociale zekerheid dan voortdurend speculeren over hoogte en duur en
het uitzonderen van mensen. Kijk, als u spreekt van lichte psychische klachten,
dan treft u daarmee ook een groep vrouwen. Wellicht kunt u ook nog eens denken
aan de consequenties daarvan.De heer Wilders (VVD):Ja, een grote groep vrouwen; dat zou betekenen dat we nu een grote groep
mannen discrimineren, want je kunt het ook omdraaien. Maar mijn punt is dat
u geen enkel recht van spreken heeft. U houdt al tien jaar
dezelfde riedel en het levert helemaal niets op. Mijn voorstel is: probeert
u het eens op een andere manier, want, nogmaals, uw voorstellen hebben tot
dusverre niets opgeleverd. Ik heb respect voor uw vasthoudendheid, maar het
zou misschien goed zijn als u ook eens wat verder zou kijken. Wij doen dat
en wij steken onze nek uit. Wij stellen ons kwetsbaar op door met aanvullende
voorstellen te komen. Het is heel gemakkelijk, mevrouw Schimmel, om die voorstellen
af te schieten en vervolgens niet met voorstellen te komen die ook daadwerkelijk
tot die 100.000 extra banen leiden en tot minder arbeidsongeschikten. Die
suggestie, met alle goede bedoelingen, zou ik u mee willen geven.De voorzitter:Ik stel voor dat we dit onderdeel van de discussie in ieder geval besluiten.
Dit is een beetje ronddraaien in dezelfde discussie die we tijdens het algemeen
overleg hebben gehad. Er staan nog verschillende sprekers achter de microfoon.
De heer Harrewijn eerst, dan de heer Van Middelkoop en dan mevrouw Bijleveld;
kort alstublieft.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik wil het toch even voor collega Schimmel opnemen, want ik vind het eigenlijk
geen toon die hier aangeslagen wordt. Ik vind dat er wel degelijk ook voorstellen
gedaan zijn. Wij hebben een heel plan gemaakt en ook mevrouw Schimmel doet
een voorstel en absoluut niet altijd hetzelfde. Mijn vraag is: wat is uw recht
van spreken? Uw partij was zo'n fervent voorstander van privatisering en marktwerking,
want dat zou de werkgevers prikkelen. Dáár moest de verantwoordelijkheid
komen en dan kwam alles goed. Bij het eerste promille waarmee de WAO-instroming
omhooggaat, wijst u niet naar de werkgevers en wijst u niet naar uw eigen
mooie systeem van marktwerking, maar wijst u naar psychisch arbeidsongeschikte
WAO'ers. Ik snap absoluut niet waarom u ineens van de gedachte van de marktwerking
afstapt en de bal op het verkeerde speelveld tracht te leggen. Wat is bij
u de consequentie eigenlijk?De heer Wilders (VVD):Nee, voorzitter, dat is totaal bezijden de waarheid. Wij hebben groot
vertrouwen in de marktwerking. We hebben er ook vertrouwen in dat het het
komende jaar gaat werken. We zeggen alleen: er is méér nodig.
Willen wij in de toekomst hardere ingrepen, generieke ingrepen, die wij als
VVD-fractie absoluut niet willen, voorkomen, dan zullen we nu wat meer moeten
doen. Met alle vertrouwen in de PEMBA en met alle vertrouwen in de WULBZ:
we zullen nu iets extra's moeten doen. Als je dan een voorstel doet, waarbij
je je kwetsbaarder maakt, dat wordt afgeschoten, kan dat heel wel zo zijn,
maar hier kan niet het verwijt geuit worden dat de VVD-fractie niet de verantwoordelijkheid
heeft genomen om hardere ingrepen in de toekomst te voorkomen. Dat kan niet
het verwijt zijn en dat is mijn antwoord op de vraag.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Met zulke coalitieverhoudingen heb je geen oppositie
meer nodig, maar toch nog maar een opmerking van mijn kant. Ik vond, eerlijk
gezegd, dat de heer Wilders in de buurt kwam van een persoonlijk feit jegens
mevrouw Schimmel en ik begrijp dat niet. Als wij vorige week goed geluisterd
hebben naar elkaar, dan moeten we constateren dat we op hoofdlijnen steun
geven aan het beleid van de staatssecretaris in een buitengewoon gevoelig
en maatschappelijk belangrijk dossier. Wel willen we allemaal op bepaalde
punten wat verdergaan, de heer Wilders in het bijzonder. Dat mag en daar moet
de staatssecretaris ook maar zijn winst mee doen. Maar los van het feit dat
de heer Wilders deel uitmaakt van de coalitie, wil ik hem gelet op de aard
van het dossier en de mensen die het aangaat, vragen wat hem op dit moment
bezielt om zo uit te halen tegen zijn collega's.De heer Wilders (VVD):Nee, ik houd het zakelijk. Ik ben de vorige week niet begonnen met de
krachttermen. U hebt daar zelf ook aan gerefereerd. Ik zeg dit niet in reactie
daarop. Sterker nog, in mijn verhaal stond daar niets over. Maar als mevrouw
Schimmel mij vervolgens opnieuw interrumpeert, probeer ik haar zo zakelijk
mogelijk duidelijk te maken dat zij al jaren met dezelfde voorstellen komt.
Daar heb ik respect voor, want iedereen mag voorstellen wat hij wil, maar
als er dan een collega komt met andere voorstellen die verdergaan, is het
wel erg eenvoudig om daar kritiek op te hebben en daar zelf niet iets anders
naast te leggen wat hetzelfde oplevert. Dat was de strekking van mijn betoog,
niet meer en niet minder.Mevrouw Smits (PvdA):Ik heb meneer Wilders over "frisse ideeën" horen praten. Als zijn
voorstellen doorgaan en er 100.000 nieuwe banen en 250.000 WAO'ers in de bijstand
komen, welke groep zal hij daarna op de rol plaatsen voor het uitstoten? Wanneer
is hij klaar met zijn "frisse ideeën"?De heer Wilders (VVD):Wij zijn nooit klaar met onze frisse ideeën, maar de suggestie die
u wekt, is niet de mijne. Ik ga ook niet op die vraag in. Wij hebben helemaal
niet de intentie om mensen op die manier te behandelen. Sterker nog, ons voorstel
is sociaal omdat wij het begeleiden met maatregelen om mensen juist terug
te begeleiden naar werk, training aan te bieden en om daar concreet wat aan
te doen. Het is totaal niet wat mevrouw Smits nu suggereert.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ook nu in zijn beantwoording spreekt de heer Wilders over
generieke maatregelen in de toekomst. Kan hij mij duidelijk maken hoe naar
zijn mening de instroom in de WAO kan verminderen door de hoogte en de duur
van de uitkering te verlagen?De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Daar ga ik niet op in. Ik heb de vorige week concrete voorstellen
gedaan, die een behoorlijk resultaat hebben. Wij doen die voorstellen om juist
te voorkomen dat ik het antwoord moet geven op de vraag die de heer De Wit
stelt.De heer De Wit (SP):Maar u hebt een- en andermaal...De voorzitter:Nee, nee! De vorige week is dit uitgediscussieerd. Dit is een tweeminutendebatje
en we gaan niet het hele debat overdoen. Mijnheer Wilders, uw spreektijd is
om.De heer Wilders (VVD):Ik ben meer geïnterrumpeerd dan ik heb gesproken. Ik heb nog een
paar korte opmerkingen. Ik heb niet de indruk dat de moties zullen leiden tot veel minder arbeidsongeschikten.
Men zal dat terugzien in ons stemgedrag. Wij zijn ervan overtuigd dat aanpassingen
van de fouten in het stelsel, zoals 300.000 psychisch arbeidsongeschikten
van de 900.000 in totaal, nodig zijn. Gebeurt dat niet vandaag, dan zal het
morgen of overmorgen gebeuren, zeker als het veel te hoge volume verder stijgt
en onbeheersbaar wordt.De voorzitter:Ik wijs de Kamer erop dat er geen tweede termijn is. Voordat ik de vergadering
even schors opdat de staatssecretaris voldoende tijd heeft om zich te beraden
over de stroom moties, wil ik graag nog even ingaan op de motie die mevrouw
Smits heeft ingediend en die naar mijn oordeel te lang is. Ik heb het Reglement
van orde van de Tweede Kamer erop nageslagen en daarin staat dat een motie
kort en duidelijk geformuleerd op schrift moet worden ingediend, ondertekend
door de voorsteller en gesteund door de Kamer. Ik wil mevrouw Smits in overweging
geven om haar te lange motie te herzien en ik geef haar daartoe graag de gelegenheid.Mevrouw Smits (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik leg de Kamer graag een gewijzigde uitspraak
voor, een nieuwe motie ter vervanging van die op stuk nr. 75.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat te veel (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte werknemers
hun arbeidsplaats verliezen respectievelijk geen arbeidsplaats vinden;overwegende, dat weliswaar de werkgever gedurende de eerste twee jaar
van ziekte van de werknemer de arbeidsovereenkomst met hem niet kan opzeggen;overwegende voorts, dat uit de rechtspraak blijkt dat hij de (gedeeltelijk)
arbeidsongeschikte werknemer die een voldoende concreet voorstel doet tot
het verrichten van de bedongen arbeid onder aangepaste omstandigheden, naar
de mate van het redelijke daartoe in de gelegenheid moet stellen;overwegende evenwel, dat de regeling van de arbeidsovereenkomst in het
Burgerlijk Wetboek de werkgever onvoldoende specifiek aanspreekt op diens
verantwoordelijkheid om tijdig te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn
om de werknemer in staat te stellen tot het verrichten van passende arbeid;verzoekt de regering: - een in het BW op te nemen bepaling
te ontwerpen die de werkgever verplicht om de werknemer die niet langer in
staat is zijn arbeid te verrichten, in de gelegenheid te stellen tot het verrichten
van passende arbeid en daarvoor zo nodig scholing te volgen;- een
zodanige aanvulling voor te stellen, dat ontslag kennelijk onredelijk kan
zijn als het is gegrond op de omstandigheid dat de werkgever hem onvoldoende
in de gelegenheid heeft gesteld die passende arbeid te verrichten dan wel
zich voor de veranderde functie-eisen te kwalificeren;- de terminologie
van Ziektewet en Burgerlijk Wetboek zodanig op elkaar af te stemmen, dat zeker
wordt gesteld dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer die bij zijn
werkgever andere passende arbeid gaat doen, de ontslagbescherming geniet op
grond van art. 671, lid 1 BW,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze herziene motie is voorgesteld door de leden Smits en Schimmel. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 85 (22187).De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Hoogervorst:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de verschillende woordvoerders voor hun
inbreng. Ik zal de vele moties langslopen.Ik begin met de ingewikkelde motie van mevrouw Smits over het Burgerlijk
Wetboek en ontslagbepalingen met het oog op arbeidsongeschikten. Ik kijk dan
tevens in de richting van mevrouw Bijleveld, die een aanpalende motie heeft
ingediend. Het opnemen van dit soort bepalingen in het Burgerlijk Wetboek
is mogelijk zeer verstrekkend. Ik kan dat nu niet overzien. Ik zal hierover
contact moeten opnemen met de minister van Justitie. Ik vraag de Kamer derhalve
of ik een schriftelijke reactie mag geven op deze motie. Ik streef ernaar
dat nog voor de stemmingen te doen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Ik vind het prima om een schriftelijke reactie te krijgen.
Ik wijs er wel op dat er een onderscheid is in de teksten. Ik vraag in mijn
motie om een onderzoek. Ik vraag om de mogelijkheid te onderzoeken. In de
gewijzigde motie van mevrouw Smits wordt nadrukkelijk gevraagd om al iets
te ontwerpen.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat is waar. Uw motie is iets minder verstrekkend. Er zijn al wel wat
onderzoeken bezig. Ik zal hierop schriftelijk ingaan.Dan kom ik bij de motie van mevrouw Smits en mevrouw Schimmel over de
beoordeling van het herstelgedrag van cliënten. Gesteld wordt dat de
beoordeling van het herstelgedrag en de reïntegratie-inspanning van werknemers
los moeten worden gezien van de theoretische schatting op grond van het arbeidsongeschiktheidscriterium.
De sanctiebepalingen die in de WAO zijn opgenomen, staan los van de theoretische
schatting die plaatsvindt. In zoverre is dit dus al bestaande praktijk. Er
doen zich echter extreme gevallen voor waarin mensen zich iets aandoen. Ik
heb praktijkvoorbeelden gehoord die ik liever niet naar voren breng, omdat
zij zeer onaangenaam zijn. Maar mensen doen zichzelf iets aan – dat
komt zeer exemplarisch voor – om een WAO-uitkering te verkrijgen. Hoe
exemplarisch en zeldzaam dit gelukkig ook is, er moet een wettelijke mogelijkheid
zijn om dan niet tot vaststelling van de uitkering over te gaan. Daarom ontraad
ik aanvaarding van deze motie.De voorzitter:Het gaat hier over de motie op stuk nr. 73.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De staatssecretaris heeft vorige week in het algemeen overleg
zijn uitleg van die wettelijke bepaling gegeven. Is hij het er niet mee eens
dat de herstelbepaling in de wet – dus het niet meewerken aan het herstel –
alleen ziet op de werknemer die niet meewerkt aan het medisch herstel. Dus
als je jezelf wat aandoet, zoals de staatssecretaris zegt, of als je niet
meewerkt aan een medisch onderzoek of aan een nader onderzoek, dan gaat de
wet niet uit van de reïntegratie en het meewerken aan reïntegratie,
maar van het niet meewerken aan je medisch herstel.Staatssecretaris Hoogervorst:Naar mijn beste weten is het herstel in brede zin en niet alleen puur
juridisch gedefinieerd.Mevrouw Smits (PvdA):Als ik het goed begrijp, geeft u toe dat er een sanctiemogelijkheid is
opgenomen in de wet, ook voor de extreme gevallen die u aanhaalt. Waarom wilt
u dan nog een extra toevoeging?Staatssecretaris Hoogervorst:Ik wil helemaal geen extra toevoeging. Ik heb in mijn plan van aanpak
helemaal niet gerept van extra toevoegingen. Ik heb het niet over nieuwe sanctiebepalingen
gehad.Mevrouw Smits (PvdA):Maar uit de formulering in het plan van aanpak valt af te leiden dat u
het betrekt bij de theoretische schatting, waarbij het arbeidsongeschiktheidscriterium
aan de orde is. Daar hoort het dus niet bij. U heeft die sanctiemogelijkheid
in de wet, dus waarom heeft u het überhaupt opgenomen in het plan van
aanpak?Staatssecretaris Hoogervorst:Als ik refereer aan een sanctiebepaling die al in de wet staat, wat kan
daaraan dan fout zijn?Mevrouw Smits (PvdA):Dat u het lijkt te verbinden aan de theoretische WAO-beoordeling!Staatssecretaris Hoogervorst:Als dat misverstand is gerezen, laat ik dat dan uit de wereld helpen.
Ik ben in ieder geval niet van plan om nieuwe elementen in de wet te introduceren
betreffende sancties bij gebrekkige inspanning tot herstel. Het gaat erom
dat je die sancties moet kunnen gebruiken als je hersteltrajecten inzet.In de motie op stuk nr. 74 wordt de regering verzocht per sector te registreren
hoeveel dienstbetrekkingen met arbeidsgehandicapte werknemers bestaan –
dat doen wij in ieder geval al – en mede hoeveel een (gedeeltelijke)
WAO-uitkering hebben. Op het eerste gezicht weet ik niet of wij dat doen en
in hoeverre dat een heel grote administratievelastenverzwaring zou betekenen.
Ik moet dat nader bekijken.De heer Van Middelkoop (GPV):Betekent dit dat wij voor dinsdag ook een schriftelijke reactie op deze
motie krijgen?Staatssecretaris Hoogervorst:Dat lijkt mij wel verstandig. Het is goed dat u dat vraagt.De heer De Wit heeft mij gevraagd om mensen niet onnodig de stuipen op
het lijf te jagen. Ik meen dat ik dat niet doe met mijn plan van aanpak. In
zijn motie op stuk nr. 76 wordt de regering verzocht een quotumverplichting
van 5% in te voeren. Ik ben van mening dat het invoeren van zo'n verplichting
op dit moment alle initiatieven in de markt tot een vergrote reïntegratie
van arbeidsgehandicapten onmiddellijk om zeep zou helpen. Ik wil aanneming
van deze motie dan ook ontraden.De heer De Wit vraagt in zijn motie op stuk nr. 77 om een intensiever
toezicht door de arbeidsinspectie op het functioneren van de Arbo-diensten.
Dat berust op een misverstand. De arbeidsinspectie houdt geen toezicht op
de Arbo-diensten, maar op de werkgever. Wel kunnen wij bijvoorbeeld in het
kader van Arbo-convenanten afspraken maken over het gebruik van de stand der
techniek. Die afspraken in zo'n Arbo-convenant kunnen leiden tot beleidsregels,
waarop vervolgens toezicht wordt gehouden door de arbeidsinspectie. Daartoe
heb ik extra capaciteit uitgetrokken. In die zin kom ik enigszins tegemoet
aan de geest van de motie van de heer De Wit.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ik weet natuurlijk precies hoe het zit met het toezicht van
de arbeidsinspectie. Het gaat om de constatering dat ook de artsen van de
Arbo-dienst een rol behoren te spelen inzake de arbeidsomstandigheden in het
bedrijf, met name de preventie. Het is dan ook de vraag of het niet wenselijk
is dat de staatssecretaris zoekt naar mogelijkheden om de arbeidsinspectie
te belasten met toezicht op dat punt. Geconstateerd wordt dat de Arbo-diensten
in de markt werken en in wezen onafhankelijk opereren. Zou de arbeidsinspectie
niet ook belast moeten worden met toezicht op de wijze waarop de Arbo-diensten
omgaan met die arbeidsomstandigheden en of dat voldoende in overeenstemming
is met de taak die de Arbo-dienst heeft?Staatssecretaris Hoogervorst:De arbeidsinspectie controleert formeel de werkgever en niet de Arbo-diensten.
Hoe de werkgever vervolgens gebruik maakt van zijn Arbo-dienst, wordt natuurlijk
betrokken door de inspecteur in zijn totale beoordeling van die werkgever.
Het is zeer wel mogelijk dat een werkgever heel weinig gebruik maakt van een
Arbo-dienst, maar toch een heel goed werkgever is, die voor een voortreffelijk
arbeidsomstandighedenbeleid in zijn bedrijf zorgt. Dat is het enige wat de
arbeidsinspectie controleert.Dan kom ik bij de moties van de heer Harrewijn, eerst de motie op stuk
nr. 78. Daarin wordt mij verzocht om te komen tot een sluitende aanpak van
bemiddeling, scholing, reïntegratie en begeleiding naar sociale activering
bij instroom in de WAO, analoog aan de sluitende aanpak bij de werkloosheid.
Ik deel de heer Harrewijn mee dat wij op het gebied van de WAO al meer doen
dan bij de sluitende aanpak van de werkloosheid. Wat het laatste betreft:
wij zijn nog niet toe aan die sluitende aanpak, zelfs niet voor nieuwe gevallen.
Wij hopen dit binnen een termijn van vijf jaar te bereiken. Ik heb in het
mondeling overleg duidelijk gemaakt dat wij wel voldoende trajecten hebben
voor die nieuwe gevallen in de WAO en dat wij zelfs een portie over hebben
voor het zittende bestand. In feite wordt deze motie dus al uitgevoerd. Ik
acht die dus overbodig.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Dat is mij net iets te gemakkelijk, want de praktijk leert
dat heel veel mensen de WAO instromen zonder dat hen een aanbod is gedaan.
De sociale activering is er absoluut nog niet bij betrokken. De staatssecretaris
heeft 50.000 trajecten ter beschikking, maar dat wil niet
zeggen dat die trajecten aan iedereen worden aangeboden.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat is correct.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ergens klopt het nog niet. Ik wil de ambitie met betrekking tot de sluitende
aanpak toch vasthouden, in die zin dat wij daar voor elk persoon naartoe gaan
werken.Staatssecretaris Hoogervorst:Die ambitie is er zeker, bij mij, maar ook bij het LISV. De heer Harrewijn
heeft volkomen gelijk als hij zegt dat het beschikken over middelen voor een
bepaald aantal trajecten nog geen garantie is voor het daadwerkelijk vervullen
van die trajecten. In het mondeling overleg heb ik ook toegegeven dat mijn
zorg zich daartoe uitstrekt. Ik heb dus niet zozeer zorg over de middelen
als wel over de correcte aanwending daarvan. In zoverre beschouw ik de motie
als een ondersteuning van mijn eigen streven.Dan kom ik op de motie op stuk nr. 79. Daarin wordt de regering verzocht
de eigen positie van het midden- en kleinbedrijf tot uiting te laten komen
in een aanpak van de WAO-instroom. Het gaat ook om de verantwoordelijkheidsverdeling
met betrekking tot het eerste ziektejaar. Daarbij wordt gedoeld op de WULBZ.
Via het arbeidsomstandighedenbeleid hebben wij heel duidelijk oog voor de
bijzondere positie van het midden- en kleinbedrijf. Wat de verantwoordelijkheidsverdeling
betreft houden wij echter vast aan de verantwoordelijkheidsverdeling zoals
wij die voor het eerste ziektejaar hebben gemaakt. Daarbij wordt geen of weinig
onderscheid gemaakt tussen het MKB en grotere bedrijven, ervan uitgaand dat
de extra risico's in de markt kunnen worden bijverzekerd. In dat kader ontraad
ik de aanneming van deze motie.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Heeft de staatssecretaris de signalen van het MKB wel gehad?
Het gaat namelijk niet alleen over het arbeidsomstandighedenbeleid. Daarover
is in het overleg gesproken, maar ik wijs bijvoorbeeld ook op de mindere kans
om iemand te herplaatsen in het eigen bedrijf als je maar drie of vijf mensen
hebt. De kwestie van de financiën wordt dan als een ontzettende last
ervaren, met name door kleine bedrijven. Dan worden mensen vaak niet vervangen.
Dan gaat de baas wat harder werken. Wij krijgen veel signalen over dat soort
aspecten. Er is dus wel degelijk sprake van een probleem bij het MKB op dat
punt. Ik begrijp dat de staatssecretaris niet direct wil snijden in de verantwoordelijkheid
met betrekking tot de Ziektewet, vanuit zijn positie, maar ik wil dat, vanuit
mijn positie, wel doen. Ziet de staatssecretaris geen enkele aanleiding om
daar wat aan te doen?Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! In mijn eigen politieke kring krijg ik ook wel signalen vanuit
het MKB dat men het niet altijd even prettig vindt. Ik wijs betrokkenen er
dan op dat hun ziekteverzuim in het algemeen een stuk lager ligt dan bij het
grootbedrijf. Toen de Ziektewet nog collectief was geregeld, betaalden zij
via de collectiviteit echter mee aan het ziekteverzuim in het grootbedrijf.
Toen lag het ziekteverzuim nog veel hoger dan nu. Zouden zij dan echt terugverlangen
naar die goede oude tijd? Dan wordt het meestal stil.In de motie van de heer Harrewijn op stuk nr. 80 wordt verzocht de dienstenpakketten
transparant te maken en om de arbeidsinspectie strenger te laten toezien op
de Arbo-diensten. Er wordt ook ingegaan op de kwaliteit van de Arbo-dienstverlening.De heer Harrewijn (GroenLinks):De motie is specifiek gericht op de taken van de werkgever en de kwaliteit
van de Arbo-diensten. De motie gaat dus niet over de controle op de Arbo-diensten.
Onder andere op dat punt onderscheidt deze motie zich van de motie van de
heer De Wit.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik ben van mening dat het bevorderen van de transparantie in de dienstenpakketten
overgelaten moet worden aan de markt. Voorzover de markt zelf die transparantie
niet aanbrengt – vaak wordt aangegeven wat er voor een bepaald bedrag
wordt geboden – is hier bij uitstek een taak weggelegd voor de werkgeversorganisaties.
Het is voor een overheid heel gevaarlijk om aan te geven wat er op de markt
wordt aangeboden. Voor je het weet, ben je partij in de marktverhoudingen.
Daar moet de overheid verre van blijven.De heer Van Middelkoop (GPV):Als het eerste dictum uit de motie komt te vervallen, zodat zij uitsluitend
gaat over de arbeidsinspectie, kan de staatssecretaris dan daarmee leven?Staatssecretaris Hoogervorst:Nee, want de arbeidsinspectie gaat niet over de kwaliteit van de Arbo-dienstverlening.Ik kan het verzoek om strenger toe te zien op de wettelijke plichten inzake
preventie van ziekteverzuim, begeleiding en reïntegratie niet goed overzien.
De discussie inzake de Arbowet wordt hierdoor enigszins herhaald. Ik heb destijds
naar aanleiding van de motie-Middel een inspanning verricht om bij de arbeidsinspectie –
en zelfs enigszins erbuiten – capaciteit vrij te maken voor een betere
inspectie in de bedrijven. Dat is ook wel gelukt. Het voorstel van de heer
Harrewijn betekent dat de arbeidsinspectie van andere taken moet worden ontslagen
en die kan ik niet zo snel aanwijzen.De heer Harrewijn (GroenLinks):Het grote probleem bij de transparantie is dat organisaties de Arbo-diensten
uit concurrentieoverwegingen vaak niet willen blootgeven. Het is eigenlijk
een gezamenlijk probleem, waar men niet uitkomt. Wilt u zich daar actief mee
bemoeien? Ik vraag dus niet om regels, want die zijn pas aan de orde als een
en ander niet lukt, dus aan het eind van het traject.Staatssecretaris Hoogervorst:Het gaat erom dat de werkgevers in het MKB inzicht in de markt krijgen.
Als de markt werkelijk zo ondoorzichtig is, moet MKB Nederland daaraan aandacht
besteden, want dat is geen overheidstaak. Voor het overige lijkt het mij vrij
simpel dat een bedrijf, ook al is het niet zo groot, aan verschillende Arbo-diensten
een offerte vraagt. Dat lijkt mij vrij overzichtelijk. Een ondernemer doet
niet anders dan offertes aanvragen om daarna een prijs-kwaliteitvergelijking
te kunnen opstellen.De heer Harrewijn (GroenLinks):MKB Nederland heeft juist geklaagd dat zij daarin onvoldoende inzicht
krijgt. Het wil zijn leden daarover wel degelijk informeren. Men heeft dit
probleem juist bij ons neergelegd.Staatssecretaris Hoogervorst:Er ligt een schone taak voor MKB Nederland op dat punt. Ik wil daar zeker
niet in treden, want ik kan niet de rol van consumentengids op mij nemen,
ook niet voor het bedrijfsleven. Dat is levensgevaarlijk.Voorzitter! In de motie op stuk nr. 81 van mevrouw Schimmel wordt de regering
gevraagd een wettelijk recht van reïntegratie in het BW en in de WAO
op te nemen op basis waarvan een zieke dan wel arbeidsgehandicapte werknemer
aanspraak kan maken op informatie over en begeleiding naar werk. Naar mijn
beste weten kan een arbeidsongeschikte of een arbeidsgehandicapte nu ook al
een verzoek indienen bij de UVI om een reïntegratieadvies of -traject.
Daar moet de UVI dan op reageren. Dat wil niet zeggen dat iemand automatisch
zo'n traject krijgt als hij daarom vraagt. De UVI zal toch nagaan of het echt
nodig is, want zij heeft ook te maken met schaarse middelen. Als iemand niet
duidelijk arbeidsgehandicapt is, komt hij niet in aanmerking voor zo'n traject.
Dat staat ook impliciet in de motie, omdat deze over arbeidsgehandicapten
gaat.Er kan nooit sprake zijn van een ongeclausuleerd recht op reïntegratie.
Er moet altijd een beoordeling zijn door de UVI of welke instantie ook of
deze wel of niet nodig is. Op dit moment is mijn grootste zorg of het geld
wel op een nette manier op komt. Als zo'n ongeclausuleerd recht in de wet
wordt opgenomen, kan ik niet overzien wat voor claims daaruit voortkomen en
of ik in staat ben om dat recht voor iedereen te laten gelden. Er kan een
situatie van schaarse middelen ontstaan, zoals bij de WW, zodat wij niet iedereen
zomaar een traject kunnen aanbieden. Ik denk dat hier iets in de wet wordt
vastgelegd wat zeer verstrekkende gevolgen kan hebben. Als ik dat in het kabinet
zou inbrengen, denk ik niet dat ik daarvoor de handen op elkaar krijg.Je moet je ook afvragen wat dit toevoegt aan alles wat wij al doen. In
de praktijk hebben wij problemen om mensen uit het eerste ziektejaar terug
te geleiden naar de arbeidsmarkt en om die reïntegratietrajecten op een
goede manier bij de mensen te brengen. Ik heb niet de indruk dat het probleem
is dat er honderden of duizenden arbeidsongeschikten aan de zijlijn staan
die vragen om trajecten die ze niet krijgen. Ik kan me niet voorstellen dat
dit werkelijk het grote probleem is. In individuele gevallen zal het heus
wel voorkomen, maar dat probleem lossen wij zeker niet op door zoiets in de
wet te zetten. Ik moet deze motie ontraden.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik wil als voorbeeld noemen dat er een leeftijdscriterium wordt gehanteerd
als mensen willen reïntegreren. Bij de WW maar zeker ook bij de WAO maakten
de UVI's soms de inschatting dat het op een bepaalde leeftijd weinig zin had.
Dat lijkt mij iets waar mensen ontzettend teleurgesteld van raken. Ze horen
namelijk dat mensen langer moeten werken en dat de werkloosheid onder ouderen
en arbeidsongeschikten te hoog is. Met zo'n regeling in het Burgerlijk Wetboek
kun je het een en ander ondervangen.Staatssecretaris Hoogervorst:Het zou nog veel beter zijn als ik die signalen gewoon kreeg, zoals ik
die nu ook van de heer Harrewijn krijg. We kunnen er dan in de praktijk iets
aan doen. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat er op grond van leeftijd wordt
gediscrimineerd. Dat doen wij ook niet bij de sluitende aanpak van de WW.De voorzitter:Dat was de motie op stuk nr. 81. U komt nu toe aan de motie op stuk nr.
82.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik kom bij de motie van de leden Schimmel en Smits, met het verzoek om
in het aanstaande voorjaarsoverleg met de sociale partners afspraken te maken
over jaarlijkse streefcijfers over het aantal arbeidsgehandicapten dat per
sector in dienst zal worden genomen. Tijdens het algemeen overleg heb ik al
duidelijk gemaakt dat ik wil komen tot een vergelijking van de prestaties
van verschillende branches en sectoren op het vlak van WAO-instroom en reïntegratie
van arbeidsgehandicapten, inclusief het Arbo-beleid. De beste branches kunnen
dan als voorbeeld dienen van hoe het wel en de slechte van hoe het niet moet.Ik ben bereid om de betrokken partijen op te roepen om tot streefcijfers
te komen. In sommige gevallen gebeurt dat al. Een voorbeeld is REA actief
in de metaal. Daar heeft men zichzelf een taakstelling opgelegd van reïntegratie
van 1200 arbeidsgehandicapten. Die streefcijfers moeten dan wel door de partijen
zelf worden gedragen. Ik weet zeker dat het niet doorgaat als ik het voorjaars-
of najaarsoverleg inga met een semi-dwingende oplegging van streefcijfers.
Dan zal het meteen mislukken. Ik kan niet garanderen dat het tot afspraken
komt. Ik zeg wel toe – zo versta ik de motie – dat ik in het kader
van de branchegewijze aanpak de sociale partners zal oproepen op het niveau
van hun sectoren tot streefcijfers te komen.De heer Van Middelkoop heeft in een motie gesteld geen problemen te hebben
met het frequentere keuren. Er zijn nog voldoende problemen met de normale
keuringen. Het is dan ook te vroeg om met de nieuwe aanpak aan het werk te
gaan. Ik ben het met de heer Van Middelkoop eens dat er problemen zijn in
de praktijk. Ik zeg erbij dat de UVI's er geld bij gaan krijgen als wij het
gaan doen. Het hoeft niet uit de bestaande middelen te gebeuren. Men krijgt
er aparte vergoedingen voor. Tevens zien de UVI's ook zelf de mogelijkheden
om bijvoorbeeld capaciteit vrij te maken binnen de huidige capaciteit, door
artsen van de administratieve werkzaamheden te ontlasten. Ik wil de heer Van
Middelkoop vragen om zoveel vertrouwen in de creativiteit van de sector zelve
en die van mijn departement te hebben om met deze nieuwe aanpak aan het werk
te mogen. Dat neemt niet weg dat ik de bestaande problemen erken, bijvoorbeeld
die bij de pro-formakeuringen. Die problemen zijn overigens niet bij alle
UVI's even ernstig. Daaraan moet verder worden gewerkt.De heer Van Middelkoop (GPV):Het is altijd wat riskant om het vertrouwen van Kamerleden te vragen.
Is het mogelijk om bij deze motie de afspraak te maken dat de staatssecretaris
dat wat hierover in de nota staat, op sterk water zet? Hij kan dan hopelijk
zo snel mogelijk – misschien over een jaar – de Kamer meedelen
dat het op orde is met de gewone keuringen, de herkeuringen en de pro-formakeuringen
en dat hij overgaat tot wat in de nota is aangekondigd, namelijk de tussentijdse
herbeoordelingen. Ik ben er zo langzamerhand wel van overtuigd dat wij als
wetgever vaak veel te gemakkelijk regels veranderen en dat wij onvoldoende
oog hebben voor de traagheid van bureaucratische processen
die nu eenmaal hun tijd moeten hebben. Ik denk daarbij ook aan andere dossiers,
zoals de bijstand. Zeker in dit dossier hecht ik zeer aan zorgvuldigheid.
Ruim eerst de problemen op die er zijn en kom dan met nieuwe regels. Er is
geen directe urgentie om hiertoe over te gaan. Ik zou het op prijs stellen
als er later een zelfstandig moment komt waarop die tussentijdse herbeoordelingen
worden geïntroduceerd. Dat bedoel ik met deze motie.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Laat ik deze aansporing ter harte nemen. Ik erken dat het
kan wringen, misschien bij de ene UVI wat meer dan bij de andere. Misschien
kun je er bij de ene UVI sneller mee beginnen dan bij de andere. Er zijn UVI's
die veel ernstiger pro-formaproblemen hebben dan andere. Ik zeg in ieder geval
toe dat het niet mag leiden tot verergering van de bestaande problemen. Ik
zeg toe dat ik het probleem dat de heer Van Middelkoop aan de orde stelt,
nog eens heel goed zal bezien.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Ik begreep tijdens het algemeen overleg dat die herkeuringen
alleen aan de orde waren in het licht van de reïntegratiemogelijkheden
en dat er daarom extra geld voor komt. Ik heb het zo begrepen dat dit, in
plaats van meer beoordelende keuringen, voor de claim en de beslissing zoveel
procent WAO en WW, in die trajecten voor reïntegratie zat. Dan zit ik
een beetje met een probleem. Ik krijg de indruk dat de reïntegratie naar
achteren geschoven wordt, als dit naar aanleiding van de motie van collega
Van Middelkoop wordt afgeremd om die andere problemen op te lossen. Klopt
dat?Staatssecretaris Hoogervorst:Nee, dat zijn separate geldstromen. Daar hoeft de heer Harrewijn niet
bang voor te zijn.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Onder voorbehoud dat de staatssecretaris nog voor de stemmingen een brief
schrijft met een beoordeling over de twee moties, stel ik voor dat wij aanstaande
dinsdag over de moties stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.28 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3522-3533.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl