Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (30161)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 3512-3518

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 54, pagina 3512-3518

23-02-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30161Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1: Interpellatievragen van het lid Huizinga-Heringa (ChristenUnie) aan de ministers van Buitenlandse Zaken, voor Vreemdelingenzaken en Integratie en van Justitie inzake kinderhandel SomaliëPagina 3568-3568
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet stedelijke vernieuwing (wijziging in verband met het aanwijzen van een niet-rechtstreekse gemeente als rechtstreekse gemeente gedurende een investeringstijdvak stedelijke vernieuwing) (30236); - Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de wijziging van bepalingen voor de financiële verslaggeving door verzekeringsmaatschappijen (28799)Pagina 3497-3497
Regeling van werkzaamheden (donderdag 23 februari 2006)Pagina 3532-3533
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (30161)Pagina 3512-3518
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 februari 2006 over de INDPagina 3533-3535
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 22 februari 2006 over de Algemene kinderbijslagwetPagina 3553-3557
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de aanpak van wachtlijsten in de jeugdzorg, te weten: - de motie-Azough c.s. over het baseren van de financiering op de verwachte vraag naar geïndiceerde jeugdzorg (29815, nr. 50); - de motie-Azough c.s. over het plan van aanpak 'Weg met de wachtlijsten' (29815, nr. 51); - en nog twee andere moties (29815, nrs. 52 en 53)Pagina 3561-3561
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de loonontwikkeling, te weten: - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over een aanpassing van de premie-inningsregeling (30300 XV, nr. 86); - de motie-Verburg c.s. over heropening van het arbeidsvoorwaardenoverleg van rijksambtenaren (30300 XV, nr. 87); - en nog een andere motie (30300 XV, nr. 88)Pagina 3558-3558
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over SUWI, te weten: - de gewijzigde motie-Noorman-den Uyl/Verburg over het op korte termijn oplossen van problemen (26448, nr. 251); - de gewijzigde motie-Noorman-den Uyl c.s. over bevoorschotting op het sociaal minimum (26448, nr. 252); - de motie-De Wit over tewerkstellingsvergunningen (26448, nr. 249); - en nog een motie-Verburg c.s. (26448, nr. 250)Pagina 3565-3565
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de slotverklaring van de rondetafelconferentie NAAZ, te weten: - de motie-Luchtenveld c.s. over het beperken van instroom van kansarme jongeren als onderdeel van de rondetafelconferenties (30300 IV, nr. 27); - de motie-Dittrich/Rouvoet over parlementaire waarnemers uit de Nederlandse Tweede Kamer (30300 IV, nr. 28); - en nog vier andere moties (30300 IV, nrs. 29, 30, 31 en 32)Pagina 3559-3560
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 23 februari 2006)Pagina 3566-3567
Stemming over een motie, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de energieprestatiecoëfficiënt, te weten de motie-Vietsch/Hermans over het op korte termijn aanpassen van de EPC-norm (28325, nr. 33)Pagina 3564-3564
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 januari 2006 over de energieprestatiecoëfficiëntPagina 3544-3549
Stemmingen in verband met wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid (30313), en over: - de motie-Van Velzen over voor- en vroegschoolse educatie (30313, nr. 22); - en nog vijf andere moties (30313, nrs. 23, 24, 26, 27, 28 en 29)Pagina 3557-3558
Debat over de aanpak van wachtlijsten in de jeugdzorgPagina 3497-3512
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de Algemene kinderbijslagwet, te weten: - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over verhoging van de kinderbijslag (29287, nr. 7); - de motie-Smilde c.s. over verhoging van de kinderbijslag vanaf 2007 (29287, nr. 8)Pagina 3565-3566
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat n.a.v. een algemeen overleg over terugkeer naar Congo, te weten: - de motie-Vos over een nieuw ambtsbericht over de Democratische Republiek Congo (19637, nr. 1015); - de motie-Vos over het niet uitzetten van Congolese asielzoekers met een politieke of militaire achtergrond of waarvan bekend is bij de Congolese autoriteiten dat zij asiel hebben aangevraagd (19637, nr. 1016); - en nog twee andere moties (19637, nrs. 1017 en 1018)Pagina 3563-3563
Eindstemming in verband met het wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent de ruimtelijke ordening (Wet ruimtelijke ordening) (28916)Pagina 3560-3560
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie-Huizinga-Heringa over kindersmokkel naar en vanuit Somalië, te weten de motie-Huizinga-Heringa over het verlenen van een verblijfsvergunning aan (minderjarige) slachtoffers (28638, nr. 21)Pagina 3562-3562
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 22 februari 2006 over terugkeer naar CongoPagina 3535-3540
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 februari 2006 over de voortgangsrapportage IndustriebriefPagina 3540-3544
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de voortgangsrapportage Industriebrief, te weten: - motie-Kortenhorst/Van Egerschot over voorlopig afzien van verhoging van energieheffingen voor de energie-intensieve industrie (29826, nr. 20); - motie-Van Egerschot/Kortenhorst over het nader motiveren van een stringenter nieuw beleid (29826, nr. 21); - en nog twee andere moties (29826, nrs. 22 en 23)Pagina 3563-3564
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over overlast en criminaliteit in steden, te weten de motie-Kalsbeek/Dittrich over maatregelen die het mogelijk maken ouders in een eerder stadium tot aanvaarding van opvoedingsondersteuning te brengen (28684, nr. 77)Pagina 3561-3561
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de IND, te weten: - de motie-Klaas de Vries over de aanpak van achterstanden ten gevolge van automatiseringsproblemen (30240, nr. 8); - de motie-Vos over het instellen van een werkgroep vooronderzoek inzake de opzet en de vorm van een parlementair onderzoek (30240, nr. 9); - en nog twee andere moties (30240, nrs. 10 en 11)Pagina 3562-3563
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de brief inzake één inspectie- en controledienst voor het bedrijfsleven, te weten de gewijzigde motie-Aptroot c.s. over de realisatie van één inspectie- en controledienst (29362, nr. 77)Pagina 3560-3560
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (30161), en over: - de motie-Weekers/Çörüz over een stimulerende rol van de Raad ten opzichte van lokale commissies van toezicht (30161, nr. 10); - de motie-Çörüz/Weekers over het hiërarchisch rechtstreeks positioneren van de Inspectie onder de Secretaris-Generaal (30161, nr. 11)Pagina 3561-3562
Behandeling van het voorstel van het Presidium der Kamer tot wijziging van het Reglement van Orde (30446)Pagina 3497-3497
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 februari 2006 over de structuur van de uitvoering werk en inkomen (SUWI)Pagina 3549-3553
Stemmingen over de brief van het Presidium over een uitvoeringstoets van de Wet inburgering (30308, nr. 11)Pagina 3562-3562
Interpellatie-Huizinga-Heringa, gericht tot de minister van Buitenlandse Zaken, de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie en de minister van Justitie, over kindersmokkel naar en vanuit SomaliëPagina 3518-3532
Presentie en opening (donderdag 23 februari 2006)Pagina 3497-3497

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing
en jeugdbescherming (30161).(Zie vergadering van 8 februari 2006.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Wij zijn in de vergadering van 8 februari – alweer een poosje
geleden – niet toegekomen aan de tweede termijn. Die doen wij vandaag.
Ik denk dat wij dat snel kunnen doen.Mevrouw Vos heeft zich verontschuldigd voor dit deel van het debat. Ik
wijk iets af van de volgorde op de sprekerslijst en geef allereerst het woord
aan de heer Weekers, daarna de heer Çörüz, de heer De Wit
en de heer Straub.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Ik heb in eerste termijn een aantal kritische vragen gesteld
over het onderdeel van het wetsvoorstel dat de toezichtstaak bij de RSJ weghaalt
en het hele toezicht, inclusief dat op de bejegening van de gedetineerden,
onderbrengt bij een ministeriële inspectie.Het antwoord van de minister in eerste termijn heeft mij niet geheel gerustgesteld.
Ik ben wel blij dat de minister ons vorige week nog een brief
heeft bezorgd, waarin hij specifiek ingaat op de zeer recent gewijzigde European
Prison Rules.Eerlijk gezegd sta ik voor een dilemma. Ik zie de pro's maar ook de contra's.
Ik heb nog wat vragen en ik heb geprobeerd om namens mijn fractie tot een
constructieve conclusie te komen. Mijn fractie is voor een goed gestructureerd
en gecoördineerd toezicht. Dat toezicht in enge zin is ten behoeve van
het bestuur en is daarom ondergebracht in een ministeriële inspectie.
Omdat de Kamer de toezichtsrapporten die de RSJ in het verleden heeft uitgebracht
niet kent, valt ook moeilijk te beoordelen of het toezicht ten behoeve van
de minister adequaat was of niet. Ik kan mij dan ook geen oordeel aanmatigen
over de vraag of het met de inspectie professioneler gebeurt. De minister
geeft aan dat hij als gebruiker meer heeft aan de rapporten van de ISt dan
aan die van de RSJ. Wil hij dat nader toelichten? Heeft hij niet eerder met
de RSJ gesproken over de kwaliteit die hij verwacht van de toezichtsrapportages?Ik kom op de positionering van de ISt. Mijn fractie vindt het onwenselijk
om de ISt in de ambtelijke hiërarchie onder te brengen bij de directie
die verantwoordelijk is voor het beleid. Het lijkt mij wijzer om de ISt rechtstreeks
onder de secretaris-generaal te brengen. Daarmee wordt de afstand tussen beleid
en toezicht vergroot. Dat komt de onafhankelijkheid en de "checks and
balances" binnen het departement ten goede. De heer Çörüz
zal daarover mede namens mij een motie indienen. Is de ISt in staat haar onafhankelijke
positie overeind te houden wanneer de verantwoordelijkheid van de minister
in het geding is?Ik kan er inkomen dat de minister de lokale commissies van toezicht ziet
als onafhankelijke "bodies" die in de zin van regel 93 van de "prison
rules" een belangrijke rol spelen in het toezicht op de detentieomstandigheden
en de bejegening van gedetineerden. Daarmee is het maatschappelijk toezicht
en dus de tweeledigheid van het toezicht zoals uit de internationale afspraken
volgt op zichzelf verankerd, zij het dat er geen vergelijkend overzicht meer
bestaat. Er is geen landelijke onafhankelijke body, maar er zijn lokale onafhankelijke
bodies. Wat je dan mist, is het vergelijkend overzicht en de overtuiging dat
het lokale onafhankelijke toezicht adequaat en overal even goed functioneert.
Ik zou graag de garantie hebben dat het lokale toezicht overal goed functioneert
en dat aan de kwaliteit daarvan door niemand behoeft te worden getwijfeld.
Ik kan dat niet beoordelen; boze tongen beweren wel eens dat lokale raden
van toezicht op de schoot van gevangenisdirecties zitten. Hoe functioneert
het lokale toezicht naar de mening van de minister? Ik denk dan met name aan
de bejegening en de rechtspositie van gedetineerden.Om de garantie te hebben dat het maatschappelijk toezicht niet het kind
van de rekening wordt, zou de RSJ wat mij betreft een adviserende, stimulerende
rol kunnen hebben op de lokale raden. Via de RSJ zouden de good en de bad
practices tussen de lokale raden kunnen worden uitgewisseld. Van tijd tot
tijd zou aan de Kamer gerapporteerd kunnen worden over het maatschappelijk
toezicht. Nogmaals, ik maak onderscheid tussen het integrale toezicht door
de inspectie ten behoeve van de minister en het onafhankelijk toezicht ingevolge
regel 93 van de prison rules.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de tijdelijkheid van de instellingswet van de Raad voor
de strafrechtstoepassing en jeugdbescherming per 1 april 2006 wordt opgeheven
en dat de definitieve taken van de raad dan moeten zijn vastgesteld;van mening dat de raad een belangrijke taak dient te vervullen met betrekking
tot de bescherming van de individuele rechten van justitiabelen en jeugdigen;overwegende dat een landelijke vergelijking en een signalering van trends
op het gebied van de bejegening van justitiabelen en jeugdigen gewenst is,
naast het lokale toezicht van de commissies van toezicht;voorts overwegende dat de maatschappelijke rol van de raad zeer van belang
is;verzoekt de regering, al het nodige in het werk te stellen om de raad
een stimulerende rol te laten spelen ten opzichte van de lokale commissies
van toezicht teneinde de raad in de uitoefening van zijn adviestaak in staat
te stellen een landelijke vergelijking te maken en landelijke trends te signaleren
op het gebied van de bejegening van justitiabelen en jeugdigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Weekers en Çörüz.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(30161).De heer De Wit (SP):Is het een kwestie van woorden dat de heer Weekers de raad nu een stimulerende
rol wil laten spelen?De heer Weekers (VVD):Het is niet alleen een kwestie van woorden. Wij hebben uit het antwoord
van de minister in eerste termijn begrepen dat het toezicht echt een toezicht
is ten behoeve van de minister. Wanneer de minister dit anders wil organiseren
om middels de ISt een professioneel toezicht te hebben, kan ik dat billijken
mits dat op grotere afstand van het directe beleidsonderdeel van het departement
staat dan de minister aanvankelijk heeft voorgesteld.Ik vind het maatschappelijk toezicht van groot belang, maar de vraag is
of dit in de toekomst op dezelfde wijze verricht moet worden door de RSJ of
dat de lokale raden van toezicht daar een nadrukkelijker rol in moeten spelen.
Aangezien ik nog niet volledig de overtuiging heb dat het maatschappelijk
toezicht, zoals het ook wordt bedoeld in de onlangs afgesproken European Prison
Rules, daadwerkelijk tot stand komt, denk ik dat het zinvol is dat de RSJ
zich daar nog op een stimulerende wijze mee bezighoudt om de lokale raden
een stukje empowerment te geven. Als de raad ons daar vervolgens over rapporteert,
dan kunnen wij de komende jaren de vinger aan de pols houden en beoordelen
of het door ons gewenste maatschappelijk toezicht adequaat
wordt uitgeoefend. Mocht uit de rapportages van de RSJ blijken dat de lokale
raden niet de verantwoordelijkheid nemen zoals die volgens ons als wetgever
genomen moet worden, dan moeten wij opnieuw met elkaar in discussie gaan over
deze specifieke taak.De voorzitter:U bent kort geïnterrumpeerd en nu maakt u er een soort derde termijn
van. U vervalt in uw oude fout, terwijl het de laatste tijd net zo lekker
ging.De heer Weekers (VVD):Ik denk dat ik de vragen hiermee omstandig heb beantwoord.De voorzitter:Dat is zeker zo.De heer Weekers (VVD):Ik wil de minister nog vragen of de RSJ in het kader van zijn adviserende
taak kan blijven doorgaan met het afleggen van bezoeken aan de instellingen.
Wat mij betreft, moet de RSJ dat kunnen blijven doen. Ik vraag de minister
om klip en klaar toe te zeggen dat die mogelijkheid blijft bestaan. In wezen
ligt dit in het verlengde van de motie die ik zojuist heb ingediend.De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Voor ons ligt het wetsvoorstel waarmee het tijdelijke karakter
van de instellingswet voor de RSJ wordt weggenomen en waarmee de definitieve
taken van de raad worden vastgesteld. In mijn eerste termijn heb ik om te
beginnen gesproken over de inspectie die al vanaf 1 januari toezicht
houdt. Ik heb daarbij aangegeven dat elke schijn van partijdigheid moet worden
weggenomen. De minister zegt dat dit goed is geregeld, maar bij mij blijft
een naar gevoel hangen omdat de inspectie die toezicht gaat plegen op kwetsbare
groepen, justitiabelen en jeugdigen, is ondergebracht bij dezelfde directie
die ook verantwoordelijk is voor de sanctietoepassing. De minister heeft met
zijn laatste brief een aantal vraagtekens bij ons weggenomen, met name ten
aanzien van de internationale aspecten die er aan kleven. Toch lijkt het ons
zinvol om elke schijn van partijdigheid, belangenverstrengeling etc. weg te
nemen. Ik heb de minister in eerste termijn voorgesteld om evenals dat het
geval is bij de Inspectie Verkeer en Waterstaat en de Inspectie Werk en Inkomen,
de inspectie niet te laten vallen onder dezelfde dg maar onder de sg. Ik zou
die lijn willen doortrekken middels een motie. De minister heeft in zijn reactie
een en ander wat in het midden gelaten. Mijn fractie heeft evenwel behoefte
aan expliciete duidelijkheid op dit punt. Ik hoop de minister met de motie
in die richting te kunnen bewegen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Inspectie voor de sanctietoepassing (de Inspectie)
die onder andere toezicht houdt op de bejegening van justitiabelen en jeugdigen,
onder het directoraat-generaal valt dat zelf rechtstreeks verantwoordelijk
is voor de sanctietoepassing;van mening dat juist op het gevoelige terrein van bejegening van justitiabelen
en jeugdigen de schijn van partijdigheid waar het gaat om het toezicht zo
veel mogelijk moet worden vermeden;overwegende dat de onafhankelijkheid van de Inspectie beter gewaarborgd
zal kunnen zijn indien zij rechtstreeks ondergeschikt is aan de secretaris-generaal
van het ministerie van Justitie;constaterende dat veel inspecties zoals de Inspectie verkeer en waterstaat
en de Inspectie werk en inkomen, ook rechtstreeks onder de secretaris-generaal
gepositioneerd zijn;verzoekt de regering, de Inspectie hiërarchisch rechtstreeks te positioneren
onder de secretaris-generaal,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Çörüz en Weekers.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(30161).De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Vervolgens wil ik toelichten waarom wij de motie van collega
Weekers ten aanzien van de lokale raden van toezicht hebben ondersteund. Deze
raden hebben een onafhankelijke positie, maar wat daarbij ontbreekt is het
landelijke overzicht. Een lokale raad van toezicht kan lokaal natuurlijk heel
goed werk verrichten, maar als je de landelijke tendensen, trends en vergelijkingen
niet kent, dan ben je te veel lokaal bezig. Volgens ons kan de raad hierin
een stimulerende rol vervullen. De heer De Wit heeft zich afgevraagd of in
dezen niet veeleer sprake Çörüzis van semantiek. Ik kan hem
zeggen dat dit niet het geval is, aangezien de raad hiërarchisch als
zodanig niet boven de lokale raden staat. Daarom is het een bewuste woordkeuze
dat wij spreken van een stimulerende, aanjagende rol, zodat de raad ook handvatten
krijgt van de lokale raden van toezicht om landelijk te vergelijken wat
er bijvoorbeeld in Limburg en in Groningen gebeurt, zodat wij wel enigszins
uniforme regels krijgen.De heer De Wit (SP):Het zal u bekend zijn dat een gedetineerde een klacht kan indienen bij
de commissie van toezicht. Bovendien kan men nog in beroep gaan bij de RSJ.
Vindt u dat dan niet een door elkaar gaan lopen van de rechtspraakfunctie
van de raad ten opzichte van de lagere klachtenbehandeling en de stimulerende
rol waarover u spreekt?De heer Çörüz (CDA):Ik denk dat absoluut niet. Ook uit gesprekken met leden van de raad hebben
wij vernomen dat er duidelijke convenanten over gesloten zijn, in de zin dat
het gaat om een gescheiden traject. Het lokale toezicht is goed, maar waar
het een beetje aan ontbreekt is dat je een vergelijking moet kunnen maken,
zodat hetgeen in de ene provincie gebeurt enigszins gedekt wordt door hetgeen
in de andere provincie gebeurt. Wij moeten elkaar dus kunnen aanspreken op
uniforme regels. Wij spreken bewust van een stimulerende rol, omdat er geen
hiërarchische verhouding is tussen de lokale raden en de landelijke raad.De heer Straub (PvdA):Ik verbaas mij erover dat u de coördinatie bij de RSJ wilt neerleggen.
Is dat niet typisch een taak van de ISt? Volgens mij is dat een doekje voor
het bloeden.De heer Çörüz (CDA):Ik heb met nadruk gesproken over stimuleren en niet over coördineren.
Op dit moment worden er op landelijk niveau geen analyses gemaakt van de trends.
De raad zou in dat opzicht stimulerend kunnen optreden.De heer De Wit (SP):Voorzitter. De minister heeft de Kamer na de eerste termijn een brief
gestuurd over de internationale regels voor gevangenissen. Sinds de oprichting
van de Inspectie voor de Sanctietoepassing bestaat er geen twijfel over dat
Nederland voldoet aan artikel 92 van de European Prison Rules, waarin het
gaat over een inspectie door een governmental agency. De naleving van artikel
93 komt echter in gevaar wanneer de toezichthoudende taak van de raad komt
te vervallen. De minister stelt dat Nederland vanwege het systeem van de commissies
van toezicht ook zonder toezicht door de raad aan de Europese eisen van monitoring
door een "independent body" zal voldoen. Zonder iets af te willen
doen aan het waardevolle werk van de commissies van toezicht meen ik toch
dat zij dat niet op dezelfde wijze als de RSJ toezicht op de algemene ontwikkelingen
kunnen houden en de knelpunten kunnen signaleren. De commissies bezoeken alleen
de eigen inrichting. Bovendien wordt in artikel 93, lid 2, gesteld dat de
instantie die onafhankelijk toezicht houdt in contact moet staan met internationale
organisaties die zich bezig houden met gedetineerden, zoals het European Committee
for the Prevention of Torture. Verwacht de minister nu werkelijk dat al die
commissies van toezicht dat soort contacten aangaan en onderhouden? Op dat
punt functioneert de raad zeer goed. Dat werk is belangrijk en de raad moet
dit ten volle kunnen blijven uitoefenen. Ik blijf mij verzetten tegen de stelling van de minister dat ook de inspectie
onder definitie "independent body" valt. Het is van tweeën
een: of de Inspectie voor de Sanctietoepassing is een "governmental agency"
of zij is een "independent body". Deze regels zijn niet voor niets
afzonderlijk geformuleerd. Dit is een belangrijke reden om de raad als independent
body naast de Inspectie voor de Sanctietoepassing als governmental agency
te laten bestaan. De stelling van de minister dat twijfel aan de onafhankelijkheid
van de inspectie zou moeten betekenen dat ook aan de onafhankelijkheid van
alle andere inspecties getwijfeld moet worden, gaat voorbij aan de verschillen
tussen de Inspectie voor de Sanctietoepassing en andere inspecties. Veel van
de andere inspecties houden namelijk toezicht op private organisaties, zoals
ziekenhuizen. De Inspectie voor de Sanctietoepassing moet als onderdeel van
het ministerie van Justitie toezicht houden op een ander onderdeel van dit
departement. Dat vraagt om extra waarborgen. Het toezicht op de bejegening
en de rechtspositie van mensen die onder verantwoordelijkheid van het ministerie
worden opgesloten, kan niet onafhankelijk genoeg zijn. Dat dient dan ook bij
de RSJ te blijven. De minister heeft zelf onlangs naar aanleiding van een
rapport van de Algemene Rekenkamer over de voedselkwaliteit twijfels geuit
over de onafhankelijkheid van de Voedsel en Waren Autoriteit; een inspectie
die ook onder een minister ressorteert.De minister heeft aangegeven, niet veel te hebben aan de toezichtsrapportages
van de raad. Ik heb deze nog niet onder ogen gehad en ik kan mij daar dan
ook geen oordeel over vormen. Ik maak wel gebruik van de jaarverslagen van
de raad waarin deze rapportages in grote lijnen worden samengevat en waarin
algemene ontwikkelingen in het gevangeniswezen worden geduid. Dat is belangrijke
informatie, die de Raad voor de Strafrechttoepassing alleen kan vergaren door
de vele toezichtsbezoeken die de raad aflegt. Dat aantal toezichtbezoeken
is overigens veel hoger dan het aantal toezichtsbezoeken door de inspectie.
Ik zou het toejuichen als voortaan ook de toezichtsrapportages zelf openbaar
worden. Ik heb van de raad begrepen dat die daar geen bezwaar tegen heeft.
De vraag is hoe de minister daartegenover staat.Dan de toezichtdruk. Uiteraard is mijn fractie voorstander van een goede
coördinatie van toezichts- en inspectiebezoeken. Het lijkt mij prima
als de inspectie daar zelf een leidende rol in speelt. Als de minister echter
volhardt in zijn wens om de toezichthoudende taken bij de raad weg te halen,
zal dat niet leiden tot minder toezichtsdruk bij de inrichtingen. In het kader
van de adviesfunctie zal de raad inrichtingen mogen blijven bezoeken, zoals
de minister ook heeft toegezegd.Een onafhankelijk toezicht op de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende
straffen bestaat in Nederland al meer dan vijftig jaar. Wat mij betreft, heeft
de minister geen steekhoudend argument aangedragen om daar nu een einde aan
te maken. Vandaar dat ik een amendement heb ingediend dat beoogt om de toezichthoudende
taken van de raad te handhaven. Er staat de komende jaren op het punt van
de inrichting van het gevangeniswezen bijzonder veel op het spel. Het is van
groot belang dat een onafhankelijke instantie met een onafhankelijke blik
daarnaar kijkt, juist vanuit het maatschappelijk bedoelde toezicht.Het gevaar van de motie is dat de rechtspraak en de rechtsprekende taak
van de raad verward worden met de door de motie beoogde stimulerende rol van
de commissies van toezicht. Ik vind dat de raad daardoor zelf in een moeilijk
parket wordt gebracht, omdat daardoor twee taken door elkaar worden gehaald.
Naar buiten komt de onafhankelijkheid daardoor ter discussie te staan. Vandaar
dat ik op dit moment geen voorstander van de motie ben.De heer Straub (PvdA):Voorzitter. Ook ik heb in eerste termijn reeds aangegeven dat de PvdA-fractie
grote twijfels heeft over het nut en de noodzaak van het voornemen om op dit
moment over te gaan tot het bij de Raad voor de Strafrechttoepassing weghalen
van de toezichthoudende taak. Na de antwoorden van de minister ben ik er eerlijk
gezegd nog steeds niet achter wat de belangrijkste drijfveer is. Het verminderen
van het toezicht zou een motivatie kunnen zijn, maar uit de beantwoording
door de minister blijkt dat de raad vanuit zijn adviesfunctie de inrichtingen
mag blijven bezoeken, bij wijze van spreken in de huidige frequentie. Er is
dus geen zicht op vermindering van het aantal inspecties. Dat is dus geen
valide argument.De minister had het ook over de kwaliteit van de rapportages. Een rapport
van het Verwey-Jonker Instituut geeft juist nadrukkelijk aan dat op het punt
van die rapportages sprake is geweest van een heel grote groei en veel uniformering.
Het argument dat de rapportages niet openbaar zijn, is het allersnelst te
weerleggen door de rapportages wel openbaar te maken. Volgens mij kwam het
altijd door de prudente houding van de raad dat de raad zelf de rapportages
niet openbaar maakte. Er had de minister dus niets in de weg gestaan om dat
zelf wel te doen.Ik zie dus niet in waarom die taken daar weg moeten worden gehaald. Dat
geldt des te sterker in tijden waarin wij heel rigoureus bezig zijn met het
veranderen van de kijk op straf en de wijze waarop de straf wordt ondergaan.
Dat is voor mij een reden temeer om er juist voor te zorgen dat zowel qua
bejegening als qua rechtspositie de onafhankelijke toezichten volledig tot
hun recht komen. In die zin sluit ik aan bij wat collega De Wit heeft gezegd
over artikel 93. Dat artikel gaat heel nadrukkelijk in op het onafhankelijke
toezicht en schept voor internationale "bodies" de mogelijkheid
om in Nederland met echt onafhankelijke teams informatie te verkrijgen. Ik
zie niet goed hoe dat in verband kan worden gebracht met de ISt. Ik zie de
ISt absoluut als gouvernementeel toezicht. Dat staat voor mij buiten kijf.Het viel mij vorige keer op dat de minister nergens in zijn betoog heeft
aangegeven dat hij doublures heeft ervaren in de rapportages van ISt en RSJ.
Daarnaast ben ik benieuwd naar de frequentie waarin de ISt, gelet op haar
werkwijze, in de toekomst inrichtingen zal gaan bezoeken. Voorzover ik weet
bezoekt de RSJ elke inrichting minstens één keer in de twee
jaar. Die bezoekfrequentie spreekt mij ten zeerste aan. Mijn eerste indruk
van ISt is dat het aantal zou kunnen dalen. Dat lijkt mij niet verstandig.Bij het rapport van de Algemene Rekenkamer geeft de minister nadrukkelijk
aan dat er onafhankelijke waarborgen moeten zijn voor de Voedsel en Waren
Autoriteit, zeker op het moment dat de verantwoordelijkheid van de minister
in het spel is. Door de suggestie om de ISt onder te brengen bij de sg ben
ik er niet van overtuigd dat die relatie voldoende gewaarborgd is op het moment
dat de positie van de minister in het spel komt.De motie van de collega's is eigenlijk een doekje voor het bloeden. Ik
vind dat je het niet bij de raad moet leggen. Dat soort zaken moet je neerleggen
bij de ISt voor een goede stroomlijning, een goede stimulering en een goede
coördinatie. Er wordt iets opgevoerd, terwijl ik denk dat er eigenlijk
wettelijk in wordt voorzien.Er is toegezegd dat de RSJ ook vanuit de adviesfunctie naar binnen kan.
Bij mij is absoluut niet het besef aanwezig dat de ISt voldoende onafhankelijk
is van de minister op het moment dat de minister in de knel komt. Daarom blijft
mijn fractie bij het standpunt dat het moet blijven zoals het nu is. Wat mij
betreft blijft de bejegening staan bij ISt. Je kunt bij een goede afstemming
zorgen voor waardevolle rapporten. Het kan alleen maar in het belang van de
minister zijn dat hij vanuit een onafhankelijk oogpunt een landelijk overzicht
aangeboden krijgt. Dat is erg lastig te destilleren uit alle individuele rapporten
van de commissies van toezicht.De voorzitter:Ik doe een beroep op de minister en op de leden om het kort te houden.
Er zijn nog andere debatten en de avond moet vrij blijven. Wij lopen enorm
vast als wij niet om één uur klaar zijn. Ik ken de minister
en ik weet dat het gaat lukken.Minister Donner:Die andere debatten zijn ook met mij, dus daar kan ik best op bekorten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik bedank de Kamer voor haar vragen en opmerkingen in tweede
termijn.Ik ben blij dat ik met mijn brief over de inpassing in de European Prison
Rules een aantal twijfels heb weggenomen. De toezichtstaak van de RSJ en dan
in het bijzonder het amendement van de heer De Wit en de vraag over de ophanging
van de inspectie, zijn de belangrijkste onderwerpen in de discussie die wij
vandaag voeren. De motie van de heer Weekers gaat in op een ander aspect.
Hij geeft dan ook een ander antwoord op de vraag of er op dit moment sprake
is van toezicht. De kwalificatie "een doekje voor het bloeden" is
volgens mij echter onjuist.De felheid waarmee de heren De Wit en Straub het toezicht door de raad
verdedigen, bevreemdt mij. Zij kunnen namelijk niet kennis nemen van de bijbehorende
rapporten omdat dit toezicht is dat ten behoeve van de minister wordt uitgevoerd.
De heer Weekers wees hier terecht op. De beslissing om het toezicht redelijker
en ordelijker te organiseren, is dan ook aan degene die de rapporten moet
gebruiken. Deze rapporten hebben geen enkele publieke functie, anders dan
dat zij gebruikt worden in het algemene jaarverslag. Daaraan verandert niets,
ook niet als de raad een adviserende functie zou krijgen.Toezicht is een aparte taak die een aparte professie behoeft. Er is gezegd
dat wij al vijftig jaar onafhankelijk toezicht hebben. Ik wijs er voor alle
eerlijkheid dan wel op dat dit toezicht tot vier jaar geleden bestond uit
het afleggen van een bezoek en het verslag doen daarvan. Aanvankelijk
werd er zelfs niet eens schriftelijk verslag uitgebracht. Dat gebeurt pas
sinds enkele jaren. Vier jaar geleden is de tijdelijke wet ingesteld en toen
is met de raad besproken dat er geen behoefte meer bestond aan deze toezichtsrapportages,
omdat er weinig mee kon worden gedaan.In de rapportages staat niet meer dan: wij zijn er geweest; wij hebben
met die en die gesproken en dat hebben ze gezegd. Dergelijke rapportages kunnen
niet worden gebruikt voor onafhankelijk toezicht of voor welk soort toezicht
dan ook. Sinds vier jaar beoordeelt men voor deze rapportages ook aan de hand
van stukken of de inrichting aan bepaalde eisen voldoet. Daarbij moet bijvoorbeeld
worden gedacht aan een werkplan. De hoofdmoot van deze rapportages is echter
nog steeds het bezoek en het verslag daarvan.De rapporten van de inspectie zijn wezenlijk anders dan die van de raad.
Zo zal de inspectie zeker niet minder, maar eerder meer bezoeken afleggen
aan de inrichtingen. Verder trekt de inspectie veel meer tijd uit voor haar
bezoeken. Zij bezoekt een inrichting namelijk gedurende twee dagen, waarin
systematisch het economisch beheer en het functioneren van de gevangenis wordt
doorgelicht. Dit onderzoek wordt aan de hand van criteria gedaan door speciaal
opgeleide mensen. Het is dus een heel ander soort onderzoek dan dat van de
raad. Dat was immers een bezoek, eens in de twee jaar, van mensen die dat
deden naast hun normale werk.Ik zeg niet dat de rapportages van de raad geen enkele betekenis hebben,
maar wel dat het niet zinvol is om te zeggen: wij hebben dat onderzoek nu
eenmaal, dus laten wij het maar zo houden. Als ik dat zou doen, zou ik mij
in wezen gaan bezighouden met institutionele monumentenzorg in plaats van
met een rationele inrichting van een overheidsfunctie. Ik heb wat aan de inspectierapporten
omdat die aan de hand van uniforme criteria zijn opgesteld door professionele
mensen die daar apart voor zijn getraind. Ik gebruik die als basis van beleid
en voor sturing. Door het toezicht kan ik mijn verantwoordelijkheid als minister
voor het gevangenissysteem en de inrichting van de Dienst Justitiële
Inrichtingen waarmaken. In dat kader meen ik dat een eind gemaakt moet worden
aan de taak van de RSJ en dat de ISt de functie kan voortzetten.Het toezicht op de bejegening door de commissies van toezicht in de verschillende
inrichtingen blijft daarmee ongemoeid. Dat betreft immers tevens de behandeling
van klachten. Ik heb er dan ook geen enkel probleem mee dat de RSJ de verzamelende
functie, de overzichtsfunctie, voortzet en behartigt. Dat verschilt echter
wezenlijk van toezicht. Het is onmogelijk om het toezicht te noemen en de
taken onveranderd te laten. Toezicht moet volgens een bepaalde systematiek
plaatsvinden zodat ik vergelijkingen kan maken tussen inrichtingen en mijn
verantwoordelijkheid kan nemen. Met het amendement van de heer De Wit blijft
de term staan en verandert er niets. Daarmee ontstaat een onbevredigende situatie.
De inspectie waarborgt het toezicht, de commissies van toezicht in de verschillende
inrichtingen zien, mede aan de hand van klachten en de behandeling daarvan,
toe op de bejegening van de gevangenen en de RSJ behandelt in tweede instantie
de hoge beroepen en geeft zonodig adviezen, gevraagd of ongevraagd, ten behoeve
van de minister. In dat kader kan de raad bezoeken afleggen aan de verschillende
inrichtingen en bevindingen omzetten in eventuele aanbevelingen en adviezen.
Als gebruiker van het geheel denk ik dat de door mij voorgestelde werkwijze
het meest verantwoord is en dat er anders functies in stand worden gehouden
die op papier vijftig jaar bestaan, maar in de praktijk pas sinds vier jaar
op een wat andere wijze dan alleen het verslag van een bezoek worden ingevuld.
Ook in die vorm zijn zij niet dienstig voor een goed en verantwoord beheer.
Eigenlijk moeten de verschillende rapporten worden ingezien om te bepalen
waar het verschil in zit.Als de passage over de Keuringsdienst van Waren wordt geciteerd, dan moet
ook verwezen worden naar het antwoord dat op de Kamervragen die naar aanleiding
daarvan zijn gesteld, is gegeven. Daarin is duidelijk aangegeven, dat de plaatsing
van de Keuringsdienst van Waren geen afbreuk doet aan de onafhankelijkheid
van de organisatie. In dat kader zijn er aparte voorzieningen getroffen voor
de studieafdelingen. Het feit dat iets bij een departement is georganiseerd,
doet geen afbreuk aan de onafhankelijkheid van het onderzoek. Onafhankelijkheid
ligt in de wijze waarop deze wordt uitgeoefend.Het heeft daarom ook geen zin om te vragen hoe het zich verhoudt tot de
verantwoordelijkheid van de minister. Uiteindelijk wordt toezicht uitgeoefend
en worden inspecties überhaupt ingericht onder verantwoordelijkheid van
de minister. Zij zijn daaraan dienstbaar. Dat betekent dat uit onderzoek kan
worden vastgesteld dat er bepaalde inspectierapporten zijn. In die zin zijn
verschillende inspectierapporten bij mij opgevraagd na de brand op de inrichting
in Schiphol. Dat zijn de objectieve gegevens op basis waarvan de Kamer vervolgens
kan vragen: u had dit advies of u had dit onderzoek en wat hebt u daarmee
gedaan? Uiteindelijk hebben inspectie en toezicht geen publieksfunctie anders
dan die ten dienste van het departement. Anders zou de Kamer in wezen een
andere instantie naast zich dulden als controleur van de minister dan de instellingen
die in de Grondwet zijn voorzien, zoals de Kamer, de Raad van State, de rechter
en de Algemene Rekenkamer. Sinds kort hebben wij ook de Nationale ombudsman.Ik heb in eerste instantie al gezegd dat je in de inrichting van inspecties
binnen een departement een ontwikkeling ziet. Vaak is het inderdaad zo dat
een inspectie begint bij het directoraat-generaal. Soms is dat omdat er ook
een aantal andere taken onder de inspectie vallen dan de taken die worden
opgehangen aan de secretaris-generaal. Ik heb geen principiële bezwaren
om, waar dat dienstbaar is aan het functioneren, de inspectie eventueel op
te hangen aan de secretaris-generaal. Ik benadruk wel dat dit niets verandert
aan de onafhankelijkheid van de inspectie. Voor het gevoel van eigenwaarde
van een minister vraag ik of de volgende zinsnede uit de motie van de heer Çörüz
iets anders geformuleerd kan worden. In de motie staat namelijk dat het directoraat-generaal
rechtstreeks verantwoordelijk is voor de sanctietoepassing. Ik dacht dat ík
rechtstreeks verantwoordelijk was. Zij zijn belast met de taak van de organisatie
van de uitvoering van de sanctietoepassing. Het Openbaar Ministerie is verantwoordelijk
voor de sanctietoepassing. De rechter legt de sancties op. DJI organiseert
de uitvoering daarvan. Ik ben verantwoordelijk. Dat is een redactionele kwestie,
maar voor de gevoelens van een minister is het prettig als dat wordt aangepast.
Voor het overige zou ik zelf eventueel tot verplaatsing overgaan na evaluatie
van de inspectie. De motie is geen ondersteuning van het beleid, maar zij
is ook niet onaanvaardbaar. Ik laat mij leiden door het oordeel
van de Kamer.De heer Çörüz (CDA):Als ik tegemoet kan komen aan de gevoelens van de minister, dan doe ik
dat bij dezen.Minister Donner:Ik heb de tekst hier.De heer Weekers heeft een motie ingediend met de strekking de raad een
stimulerende rol te laten spelen. Ook deze motie laat ik over aan het oordeel
van de Kamer. Ik heb gezegd dat de adviserende taak van de raad blijft bestaan.
Dat is in wezen ook de reden dat er eerst sprake was van een tijdelijke wet
en daarna van een aanvulling op deze rol. Ik denk dat dit duidelijk tot uitdrukking
brengt wat de waarde van de raad is, namelijk het overzicht dat hij kan bieden.
Duidelijk moet zijn dat wat voorheen de toezichtfunctie heette, maar wat nu
de toezichtfunctie van de commissie van toezicht is, niet interfereert met
de rechtsprekende functie, want op dat terrein is geen rol voor de raad weggelegd.Ik kom nu op het amendement van de heer De Wit. Ik heb in eerste instantie
in de brief aangegeven dat hij niet op deze manier onderscheid mag aanbrengen
tussen regel 92 en 93 van de European Prison Rules. In die zin was de constatering
voor en na de inspectie al dat zeker met de lokale commissies van toezicht
is voldaan aan de prison rules. Ik meen met de inspectie dat wij juist een
belangrijke stap vooruit hebben gedaan.De heer Straub heeft als argument genoemd het onderhouden van het contact
met de Europese Commissie. Elk van de commissies van toezicht kan dat contact
onderhouden. De inspectie kan dat contact ook onderhouden, de Raad voor de
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming kon dat contact onderhouden, maar
heeft dat ook nooit gedaan. Wat dat betreft blijven wij bezig om aan prison
rules waaraan wij al lang voldoen een argument te ontlenen om een extra functie
in stand te houden die in mijn ogen, met alle respect die ik heb voor de RSJ,
overbodig is en kan worden geschrapt. Dat wordt bevestigd door het feit dat
noch in de Kamer noch elders eerder is gevraagd naar de invulling van die
functie.Ik verzoek de Kamer dit wetsontwerp zo snel mogelijk te aanvaarden, gelet
op het feit dat de termijn van de raad tijdelijk is en per 1 april aanstaande
zal eindigen. Op dat moment zouden ook de andere functies van de raad vervallen.
Om de Eerste Kamer niet in grote moeilijkheden te brengen doordat zij het
wetsontwerp in één maand moet behandelen, zal ik mogelijk vandaag
nog een wetsontwerp met de koninklijke boodschap naar de Tweede Kamer sturen
om de termijn van de raad met een halfjaar te verlengen. Ik wil dit wetsvoorstel
pas indienen nadat de Kamer zich heeft uitgelaten over het voorliggende wetsontwerp.
Ik verzoek de Kamer dit wetsontwerp zo snel mogelijk te behandelen. Het is
enkel een uitschuiven van zes maanden van de termijn, wat ook de Eerste Kamer
in staat zal stellen dit wetsontwerp in een iets rustiger tempo te behandelen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over dit wetsvoorstel vandaag aan het einde van de vergadering
te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-3512-3518.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl