Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1592-1604

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-09-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 34, pagina 1592-1604

13-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30033Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033)Pagina 1592-1604
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug (30083)Pagina 1604-1605
Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033)Pagina 1569-1582
Lijst van besluiten (dinsdag 13 september 2005)Pagina 1614-1616
Presentie en opening (dinsdag 13 september 2005)Pagina 1567-1567
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet (invoering gebruiksnormen) (29930); het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet en intrekking van de Wet verplaatsing mestproductie en de Wet herstructurering varkenshouderij (vereenvoudiging productierechten) (30004)Pagina 1585-1592
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet (invoering gebruiksnormen) (29930); het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet en intrekking van de Wet verplaatsing mestproductie en de Wet herstructurering varkenshouderij (vereenvoudiging productierechten) (30004)Pagina 1605-1614
Behandeling van Diverse wetsvoorstellenPagina 1567-1569
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 13 september 2005)Pagina 1616-1616
Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug (30083)Pagina 1582-1585
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033)Pagina 1605-1605

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond
(30033).De beraadslaging wordt hervat.Minister Remkes:Mevrouw de voorzitter. Vandaag zijn twee wetsvoorstellen aan de orde die
het terrein van Binnenlandse Zaken betreffen: de samenvoeging van de gemeenten
Sassenheim, Voorhout en Warmond en de gemeentelijke herindeling in een deel
van de Utrechtse Heuvelrug. Ik wil beginnen met de leden van uw Kamer te bedanken
voor het feit dat zij het mogelijk hebben gemaakt om beide wetsvoorstellen
reeds vandaag te behandelen. Ik heb begrepen dat de betrokken gemeenten dat
ook geweldig waarderen. Straks kom ik nog te spreken over de gevolgde procedure.Voorzitter. Ik wil stilstaan bij de betrokkenheid van de bewoners, de
gemeentebesturen en de provinciale besturen van Zuid-Holland en Utrecht bij
het proces. Zij hebben veel werk en energie gestoken in de totstandkoming
van beide wetsvoorstellen. Het doet mij deugd dat vandaag blijk wordt gegeven
van die betrokkenheid met de aanwezigheid van belangstellenden op de publieke
tribune. Vanzelfsprekend zal het vandaag in de ogen van de gemeentebestuurders,
maar zeker ook in de ogen van de burgers een belangrijke dag zijn. Het gaat
namelijk om de bestuurlijke toekomst van hun gemeenten.De wetsvoorstellen die vandaag behandeld worden verschillen onderling
sterk, maar zij hebben wel een gemeenschappelijke geschiedenis. De Stuurgroep
Krachtige Gemeenten heeft in 2000 advies uitgebracht aan mijn ambtsvoorganger
inzake de bestuurskracht van gemeenten. De stuurgroep heeft in ons land een
zestal gebieden onderzocht: de Utrechtse Heuvelrug en de Duin- en Bollenstreek.
De wetsvoorstellen die nu voor ons liggen zijn het resultaat van het antwoord
dat de provincies Zuid-Holland en Utrecht hebben gegeven naar aanleiding van
de vraagstukken van bestuurskracht die naar voren kwamen bij het onderzoek
van de stuurgroep. Beide provincies hebben op geheel eigen wijze invulling
gegeven aan het proces dat heeft geleid tot de thans aan de orde zijnde voorstellen.
Juist de onderscheiden werkwijzen van beide provinciale besturen maakt dat
ik in mijn beantwoording afzonderlijk op de respectievelijke voorstellen inga.
Ik wil dat echter niet doen dan nadat ik twee wat meer algemene opmerkingen
heb gemaakt.Door sommige woordvoerders is gevraagd: wat vindt de minister van de schaal?
Behoort de minister tot de diersoort die maar één adagium heeft,
namelijk: groot is mooi? Tot die groep behoort deze minister niet. Ik realiseer
mij te goed dat schaalvergroting als doelstelling ook een aantal maatschappelijke
nadelen heeft. Dat geldt niet alleen voor de inrichting van het bestuur, maar
ook in zijn algemeenheid in de samenleving. Die nadelen worden op gezette
momenten zichtbaar. Er is onderzoek naar gedaan. Uitgaande van bestuurskracht
en doelmatigheid zijn er per gemeentelijke taak verschillende schaalgroottes.
De bovengrens ligt in zijn algemeenheid bij 100.000 inwoners, de benedengrens
bij 10.000 à 20.000 inwoners.Uit de herindelingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden, kun
je eigenlijk maar één conclusie trekken, namelijk dat in vrijwel
alle provincies behalve de Randstadprovincies grootschalige streeksgewijze
herindelingsprocessen aan de orde zijn geweest. Dat begint te knellen, bijvoorbeeld
als je bekijkt welke taken wij nog kunnen decentraliseren. Uit een oogpunt
van gemeentelijke autonomie is dat van groot belang, omdat het in situaties
waarin herindeling heeft plaatsgevonden gemakkelijker kan dan in situaties
waarin je nog wordt geconfronteerd met veel kleine gemeenten, bijvoorbeeld
op het grondgebied van de provincie Zuid-Holland.Daarbij komt een tweede overweging. Die geluiden komen ook in bestuurlijke
kring in de Randstad steeds prominenter naar voren. Het heeft te maken met
de bestuurlijke en economische slagkracht van de Randstad op de Europese kaart.
De Randstad zakt langzamerhand weg. Dat is niet alleen een kwestie van bestuur;
het is ook een kwestie van bestuur. Naar mijn stellige overtuiging zal er
de komende tijd nadrukkelijk naar de bestuurlijke slagkracht van de Randstad
moeten worden gekeken. Ik ben van plan om in het kader van de discussie over
het middenbestuur aan de drie provinciale besturen voor te stellen om systematischer
te kijken naar de bestuurskracht van gemeenten en van de Randstad in zijn
algemeenheid, zodat daaraan op een gegeven ogenblik conclusies kunnen worden
verbonden.De heer Van Raak (SP):Groot is niet altijd mooi, zegt de minister. Dat vind ik persoonlijk een
mooie opmerking. Er zijn veel herindelingen geweest en daardoor komen de gemeenten
in de Randstad een beetje in de knel. Lokt de ene herindeling eigenlijk niet
de andere uit? Moet er nu niet heringedeeld worden omdat er in het verleden
ergens anders heringedeeld is? En zijn die herindelingen niet nodig vanwege
de decentralisatiepolitiek die de minister voorstaat? Als je minder decentralisatiepolitiek
voert, kunnen die gemeenten dan niet kleiner blijven?Minister Remkes:Ik ben met de heer Van Raak van mening dat je het ene element in ons binnenlands
bestuur niet los kunt zien van het andere. Willen wij nog een aantal taken
bij gemeentebesturen leggen, wat bijvoorbeeld ook aan de orde zal komen bij
de Wet maatschappelijke ondersteuning of zoals is gebeurd bij de
Wet werk en bijstand, wat inmiddels de eerste voortreffelijke resultaten oplevert,
dan zal er ook moeten worden gekeken naar de gemeentelijke schaal. Dat is
onontkoombaar, want daar begint het te wringen. Ik vind dat het kabinet en
ook beide Kamers dit vraagstuk in deze onderlinge samenhang moeten benaderen.Gemeenten zien zich vandaag de dag in het algemeen – dat geldt ook
voor deze regio – geplaatst voor vraagstukken van een vaak hoge complexiteit.
Deze herindeling is net als alle herindelingen dan ook geen doel in zichzelf,
maar een voertuig om een krachtiger gemeentebestuur te realiseren. Het wetsvoorstel
tot samenvoeging van Sassenheim, Voorhout en Warmond is tot stand gekomen
via een provinciale herindelingsprocedure. De provincie Zuid-Holland heeft
in mijn ogen de procedure zeer zorgvuldig doorlopen. Men heeft gezocht naar
een oplossing voor de urgente bestuurskrachtproblemen van de gemeente Warmond.
Naar mijn mening is deze fusie een adequaat antwoord. Door de fusie ontstaat
een gemeente die bestuurskrachtiger zal zijn dan de drie afzonderlijke gemeenten
nu. Bovendien heeft het provinciaal bestuur, hoewel ik mij ervan bewust ben
dat men niet iedereen heeft kunnen overtuigen, met deze fusie een oplossing
waarvoor het grootst mogelijke draagvlak kan worden gevonden. Ik kom er bij
de afzonderlijke alternatieven nog op terug. De gemeenteraden van Sassenheim
en Warmond hebben inmiddels bij herhaling uitgesproken dat zij constateren
dat het draagvlak voor deze fusie in de praktijk steeds verder toeneemt en
dat zij het volste vertrouwen hebben in de toekomst van een nieuwe gemeente
Teylingen.Voorzitter. Gezien de beschikbare tijd ga ik nu over tot de beantwoording
van een aantal concrete vragen die mij zijn gesteld.Mevrouw Meindertsma, de heer Van Heukelum en de heer Platvoet hebben ten
principale de vraag gesteld of de Wet arhi nu niet zo kan worden gewijzigd
dat de provincie beslist over binnenprovinciale herindelingen. Ik ben best
bereid om die principiële discussie met de Kamer aan te gaan. De discussie
is al vaker gevoerd, maar op zichzelf zie ik de argumenten om de besluitvorming
over binnenprovinciale herindelingen aan de provincie over te laten. Ik constateer
vandaag dat er een ontluikende meerderheid lijkt te ontstaan bij de Eerste
Kamer als medewetgever, maar ik heb die ontluikende meerderheid nog niet gezien
bij de Eerste Kamer als medegrondwetgever. Ik ben er niet voor om zo af en
toe een gang naar Canossa te maken, want dat levert zo veel negatieve en verspilde
energie op. Maar op zichzelf deel ik een aantal opvattingen die in de Kamer
zijn gegeven.Ik kan overigens niet uit de voeten met vage criteria. Je moet scherp
doorkiezen: als er zich een herindeling voltrekt binnen provinciale grenzen,
dan moet je de beslissingsbevoegdheid nadrukkelijk daar leggen. Ik ben bijvoorbeeld
bereid een notitie over de positie van het middenbestuur in procedure te brengen
om ook af te tasten welke opvattingen hierover aan de overzijde leven. Dat
de besluitvorming iets onbevredigends in zich heeft, moge duidelijk zijn.
Zoals ik destijds als lid van de Kamer aan de overzijde altijd heb uitgedragen,
ben ik van de school die vindt: als deze procedure wordt gevolgd door gemeenten,
die soms hun bevolking consulteren en door het provinciaal bestuur, dan zullen
het kabinet en beide Kamers zich moeten beperken tot een marginaal toetsende
rol, tenzij de procedure onzorgvuldig is geweest en tenzij er nieuwe situaties
aan de orde zijn. Dat kan in een enkel geval gebeuren, maar in zijn algemeenheid
zou dit van wijsheid getuigen.De heer Van Heukelum (VVD):Mag ik dit nu noteren als een toezegging van de minister dat er een notitie
van zijn hand komt om de zaak aan de orde te stellen?Minister Remkes:Ja, zo kunt u dat interpreteren: in de loop van volgend jaar.De voorzitter:Kalenderjaar of parlementair jaar?Minister Remkes:U hebt een toezegging van mij, als ik van u de toezegging krijg dat u
in die tussenperiode werkt aan een tweederde meerderheid in deze zaal, zodat
wij zaken met elkaar kunnen doen.Mevrouw Meindertsma, de heer Pastoor en de heer Platvoet hebben gevraagd
of wij ons kunnen bezinnen op de termijnen van wetsbehandeling in relatie
tot de invoeringsdatum. Het wetgevingstraject en de voorbereiding van de implementatie
zijn de afgelopen maanden in belangrijke mate gelijk op gegaan. Natuurlijk
is het mogelijk om ons hierop te bezinnen. In de Tweede Kamer heb ik al aangekondigd
dat ik dat zal doen. Hierbij is met name van belang dat, wanneer herindelingsadviezen
tijdig aan mij worden aangeboden, alle betrokkenen in het wetgevingstraject
voldoende tijd kunnen nemen. Hierover stuur ik binnen een paar weken een brief
aan de Tweede Kamer en aan de provinciale besturen.Ook hier speelt een andere overweging mee. Herindelingsdiscussies en -procedures
vragen vaak vele jaren tijd. Wanneer de gemeenten en de provincie denken dat
zij eruit zijn, willen zij graag snel de schouders eronder zetten. Uitgaande
van die wens heb ik geregeld mijn best gedaan om wetsvoorstellen op korte
termijn in procedure te brengen.De heer Platvoet (GroenLinks):Er is altijd nog een Tweede Kamer en daarna een Eerste Kamer die haar
licht daarover laat schijnen, wat onvermijdelijk vertragend werkt. Houdt uw
toezegging ook in dat u kijkt naar het punt dat anderen en ik naar voren hebben
gebracht, te weten dat het te kort dag is tussen de dag dat deze Kamer uiteindelijk
besluit tot een herindeling en de feitelijke inwerkingtreding van de nieuwe
gemeente? Komt er meer ruimte voor een gemeente om pas nadat het besluit is
genomen daadwerkelijk stappen te zetten, zodat de enorme tijdsdruk waarvoor
wij verantwoordelijk zijn er niet meer is? Dat vind ik uiterst onverantwoordelijk
tegenover het lokaal bestuur.Minister Remkes:Ik ben bereid om dat aspect daarbij te betrekken. Overigens speelt daarbij
een rol dat, als het op lokaal niveau zo wordt ervaren dat de zaak in belangrijke
mate rond is en dat het tussen de oren zit, er op gemeentelijk niveau vaak
ook een soort uitvoeringsdynamiek ontstaat die op zichzelf niet ongezond is.
Maar ik geef u onmiddellijk toe dat er een spanningsveld kan optreden met
de verantwoordelijkheid van de Kamer.In de richting van de heer Pastoor merk ik op dat er in dit geval een
nogal opmerkelijk advies van de Raad van State is gekomen. Ik zeg niet dat
het de enige oorzaak is, maar het heeft wel een rol gespeeld. Ik ken de omstandigheden
niet, maar ik vond het opmerkelijk dat men zich zo gedetailleerd uitliet over
een aantal grenzen. Doordat er serieus is gekeken naar de opmerkingen van
de Raad van State en er een bestuurlijk proces achteraan is gekomen van overleg
met de desbetreffende gemeentebesturen en met het provinciaal bestuur, heeft
het extra tijd gekost. Als dat niet aan de orde was geweest, had het wetsvoorstel
naar mijn inschatting voor de zomer in deze Kamer afgehandeld kunnen zijn.Ik kom bij de vraag van de heer Engels en de heer Van Raak naar het element
draagvlak in het beleidskader herindeling. Zij vragen zich af of het bestuurskrachtcriterium
in de praktijk niet zwaarder weegt dan het draagvlakcriterium. Dat is wat
mij betreft niet aan de orde. Ik zal toelichten hoe deze criteria in dit concrete
voorbeeld onderling zijn gewogen.In de memorie van toelichting en in het verdere wetgevingstraject is regelmatig
helder naar voren gebracht dat het naar aanleiding van dit herindelingsadvies
niet mogelijk was een wetsvoorstel te realiseren dat voluit aan alle beoordelingscriteria
voldeed. Toch komen met name de criteria bestuurskracht en draagvlak in dit
herindelingsvoorstel optimaal tot hun recht. Wat betreft het criterium bestuurskracht:
vanuit het perspectief van elk van de drie fusiepartners zal de lokale bestuurskracht
toenemen. Wat betreft het criterium draagvlak: het fusievoorstel wordt gedragen
door twee van de drie gemeenten en door het provinciaal bestuur. Daarbij moet
worden vastgesteld dat bij elke alternatieve variant het draagvlak smaller
zou zijn. Het is mij gebleken dat zowel de gemeenteraden als het provinciebestuur
een grote inspanning hebben gepleegd om tot een voorstel te komen waarbij
ten aanzien van het draagvlak een optimum is bereikt, maar waarbij het onmogelijk
was om tot een resultaat te komen dat op ieders instemming kan rekenen.De heer Van Raak heeft gevraagd wat inspraak, enquêtes en referenda
eigenlijk voor zin hebben als de uitkomst toch van tevoren vaststaat. Ik neem
aan dat hij refereert aan een brief van de commissaris van de Koningin van
24 oktober 2001, waarin deze de verwachting uitspreekt dat Warmond zal
worden heringedeeld. De heer Van Raak suggereert dat het voor het overige
een uitgemaakte zaak is. Voorzitter, dat beeld is natuurlijk niet goed. De
heer Van Raak kan beter weten. Bij de brief van de commissaris van de Koningin
ging het er eenvoudig om dat wanneer deze aan ziet komen dat een herindelingsdiscussie
en vervolgens de daaruit voortvloeiende procedure gaan plaatsvinden, de burgemeesterspost
wordt opengesteld. Daarmee wordt helemaal niet vooruitgelopen op de uitkomst
van die discussie en de procedure. Wat de commissaris van de Koningin heeft
gedaan, is helemaal niet bijzonder en is zelfs een logisch uitvloeisel van
de ambtsinstructie. Kortom, de suggestie van de heer Van Raak werp ik verre
van mij.De heren Engels van Van Raak hebben gevraagd of ontbrekend draagvlak bij
de bevolking minder belangrijk is dan ontbrekend draagvlak bij bestuurlijke
organen. Voor het kabinet wegen de besluiten of zienswijzen van de representatieve
organen van gemeenten en/of provincies inderdaad zeer zwaar. Dat is wat mij
betreft ook het bestuurlijke ankerpunt. Dat volgt niet alleen uit het kabinetsbeleid
maar ook uit het wettelijk stelsel zoals dat in de Wet algemene regels herindeling
is uitgewerkt. Naar mijn overtuiging is het een zelfstandige verantwoordelijkheid
van de gemeenteraden en provinciale staten om te bepalen of en hoe zij zich
vergewissen van het draagvlak onder de bevolking. De praktijk leert dat de
gemeenteraden en de staten zich ook zeer bewust zijn van deze verantwoordelijkheid
en dat zij de hun toegekende verantwoordelijkheden ook nemen.De heer Platvoet (GroenLinks):Het is een discussie die wij eerder hebben gevoerd, althans als het gaat
om de interpretatie van het draagvlak. Ik vind wel dat u te gemakkelijk provincies
en gemeenten inwisselbaar maakt. Zou het mogelijk zijn dat u een wet had gemaakt
over deze herindeling als provinciale staten hadden besloten wat ze nu hadden
besloten in weerwil van de opvatting van alledrie de gemeenteraden?Minister Remkes:Stel dat de drie gemeenteraden ervoor zouden zijn en het provinciaal bestuur
ertegen...De heer Platvoet (GroenLinks):Dan was er geen wet gekomen.Minister Remkes:Tenzij de minister van Binnenlandse Zaken dan zijn eigen verantwoordelijkheid
neemt onder het motto "de ene poot van onderop is ervoor".De heer Platvoet (GroenLinks):Maar dat was mijn vraag niet. Als drie gemeenteraden tegen zijn maar provinciale
staten toch instemmen met het herindelingsvoorstel, had u dan dat besluit
van provinciale staten in een wet vertaald?Minister Remkes:Dan zou naar mijn opvatting aan de omstandigheid die nu wel aanwezig is,
aan de voorwaarde waaraan nu wel voldaan wordt, te weten een maximaal draagvlak,
niet zijn voldaan.De heer Platvoet (GroenLinks):Dus had u geen wet ingediend.Minister Remkes:Dan zou de kans daarop in ieder geval veel kleiner zijn geweest.De heer Platvoet (GroenLinks):1%.Minister Remkes:Ik herhaal: veel kleiner zijn geweest.De heer Platvoet (GroenLinks):0,5% dus.Minister Remkes:Voorzitter. De heer Van Heukelum heeft gevraagd of onvrijwillige herindelingen,
voorgesteld door de provincie, niet als bovenaf worden gevoeld en of het dan
niet beter is om eenduidig vast te stellen dat alle voorstellen hun basis
moeten vinden in een provinciaal voorstel. De basis in een provinciaal voorstel
vind ik belangrijk, maar ik vind het ook belangrijk wat gemeenteraden ervan
vinden. De enkelvoudige omstandigheid dat iets is neergelegd in een provinciaal
voorstel vind ik voor de vaststelling of er sprake is van draagvlak onvoldoende.
Aan het adres van de heer Pastoor zeg ik er in één adem bij
dat in het regeerakkoord nadrukkelijk is afgesproken – nu weet ik wel
dat dit niet voor iedereen de opperste wijsheid behoeft te zijn – dat
onder "draagvlak" en "van onderop" moet
worden verstaan draagvlak bij gemeenteraden maar ook draagvlak bij het provinciaal
bestuur. Ik realiseer mij natuurlijk dat politieke partijen hun eigen programma's
hebben, maar dát is waar het kabinet aan gebonden is, hetgeen ook als
zodanig is neergelegd in het herindelingskader. De uitleg die de heer Pastoor
daaraan geeft, is wat mij betreft te beperkt.De heren Van Heukelum en Engels hebben gevraagd wat de waarde van de raadpleging
is als de uitkomst niet bepalend is. Ook hierbij geldt dat ik het primair
graag overlaat aan de politieke afweging die op gemeentelijk niveau wordt
gemaakt waar het gaat om de vraag of er al dan niet een referendum, een consultatie
of een inspraakronde wordt gehouden. In zijn algemeenheid vertrouw ik gemeenteraden
voldoende dat zij die afweging kunnen maken en dat zij op een goede manier
omgaan met de uitslag van zo'n referendum of wat dies meer zij. Ik vind dat
de minister van Binnenlandse Zaken niet in de eerste plaats gehouden is om
in dezen allerlei bindende voorschriften en oekazes in de richting van gemeenten
te sturen.Hetzelfde geldt voor de vraag van de heer Engels of clusterreferenda eigenlijk
niet nuttig zijn. Er zijn natuurlijk wel wat voorbeelden. Zo'n referendum
kan soms heel nuttig zijn. Volgens mij is het in de omgeving van Den Haag
op die manier ook een keer gebeurd. Ik vind evenwel dat het niet aan de minister
van Binnenlandse Zaken is om in dezen oekazes uit te laten gaan in de vorm
van een soort centrale richtlijn vanuit Den Haag.De heer Van Heukelum (VVD):De minister wuift zijn betrokkenheid of bemoeienis met de volksraadplegingen
nu wel heel gemakkelijk weg. De gemeenten kunnen inderdaad bepalen hoe zij
het draagvlak onder de bevolking meten. Mijn punt is evenwel het volgende.
Er worden volksraadplegingen gehouden. Landelijk hebben wij een keer het avontuur
meegemaakt van de raadplegende referenda. Wat ik constateer, is dat zowel
bij de bevolking als bij gemeenteraden bepaalde verwachtingen gewekt worden
door deze referenda die eigenlijk niet waargemaakt kunnen worden. Het is wat
mij betreft dan ook van tweeën één: of wij maken er bindende
referenda van onder het uitgangspunt "de wil van het volk is het hoogste
goed", of wij schaffen deze vorm van soort schijndemocratie af.Minister Remkes:Ik meen dat hierbij ook een rol speelt wat de vraagstelling precies is
en wat je van tevoren aan de voorkant communiceert, zodat de verwachtingen
ook zo reëel mogelijk zijn. Ik ben het wel met de heer Van Heukelum eens
dat er op dat punt soms verkeerde voorbeelden zijn waar te nemen, waarbij
op voorhand voorspeld kan worden dat verwachtingen gewekt worden die niet
waargemaakt kunnen worden, hetgeen dan weer tot frustratie leidt. Dat betekent
overigens niet dat wij hier het beeld moeten laten bestaan dat Den Haag allemaal
oekazes doet uitgaan.De heer Engels (D66):Ik meen dat het vraagstuk van het omgaan met uitslagen van volksraadplegingen
iets gecompliceerder ligt dan alleen de vraag welke verwachtingen burgers
hebben. Ik bedoel daarmee te zeggen dat hierbij ook een element aan de orde
is, dat ik zou willen vatten onder de term vertrouwen. Het vertrouwen van
de burgers in de overheid gaat verder dan het hebben van een verwachting over
een uitslag en wat ermee gedaan wordt. Daar bedoel ik vooral mee dat het vertrouwen
in de overheid ook geldt voor de wijze waarop de provincie en zeker ook de
centrale overheid op hun beurt omgaan met de manier waarop de burgers, nu
ze eenmaal geraadpleegd zijn, zich hebben uitgesproken over die voorgenomen
herindeling. De vraag is dus of wij vanuit onze verantwoordelijkheid om te
kijken hoe wij als overheid richting de samenleving en de burgers moeten opereren,
wel op een verstandige manier bezig zijn. Ik heb daar een aarzeling bij.Minister Remkes:Dat is een thema waarover op zichzelf te discussiëren is. Is de heer
Engels het overigens met mij eens dat in het huidige stelsel het enige echte
werkbare criterium voor de vertaling van draagvlak gelegen is in de opvattingen
van gemeenteraden en provinciale besturen?De heer Engels (D66):Dat ben ik niet met u eens, maar dat zal ik in mijn tweede termijn nader
toelichten.Minister Remkes:Mevrouw de voorzitter. Verder is mij gevraagd waarom juist voor de voorliggende
variant is gekozen. De problemen in termen van bestuurskracht van de gemeente
Warmond zijn dermate urgent dat een bestuurlijke oplossing dringend gewenst
is. De provincie heeft bij het overwegen van de verschillende mogelijke samenvoegingsvarianten
geconcludeerd dat elk ander voorstel tot samenvoeging op minder draagvlak
kan rekenen dan het nu voorliggende fusievoorstel. Met de samenvoeging van
de gemeenten Warmond, Sassenheim en Voorhout ontstaat een gemeente met op
termijn 40.000 inwoners. Deze samenvoeging betekent een versterking van de
bestuurskracht van de drie gemeenten. Het is mijn stellige overtuiging dat
deze gemeente beter in staat zal zijn de lokale, bovenlokale en regionale
opgaven en vraagstukken adequaat voor de langere termijn op te pakken.De heer Van Raak (SP):De minister beweert dit zo ferm, maar het zou wellicht voor de discussie
in deze Kamer wel helpen als hij wat voorbeelden kon noemen van dingen die
fout zijn gegaan of die op dit moment fout gaan.Minister Remkes:Daar kom ik straks nog over te spreken.Voorzitter. Er is ook nog gevraagd waaruit nu blijkt dat het voor Sassenheim
en Warmond zo belangrijk is dat deze herindeling doorgaat. De Kamer heeft
tot twee keer toe de moties toegestuurd gekregen, waarin beide gemeenten met
klem aandringen op aanvaarding van dit wetsvoorstel. Zij geven daarin aan
dat zowel in Warmond als in Sassenheim het draagvlak voor de herindeling ook
onder de bevolking aanzienlijk is toegenomen. De voorbereiding van een eventuele
herindeling is in een vergevorderd stadium en er zijn inmiddels fusies gerealiseerd
of in voorbereiding bij politieke en maatschappelijke organisaties en in het
verenigingsleven. Onder andere hieruit blijkt dat de gemeenten actief hebben
gewerkt aan het vergroten van het draagvlak voor deze fusie onder de bevolking.
Deze gemeenten hebben hun verantwoordelijkheden voor de aanstaande
fusie op die manier uitdrukkelijk genomen.De heer Holdijk vraagt of er voorbeelden gegeven kunnen worden waarin
Voorhout tekort schiet in bestuurskracht. Uit de bestuurskrachtmeting van
Voorhout concludeert de provincie in het herindelingsadvies het volgende.
Er is sprake van een kwetsbaar ambtelijk apparaat, zowel in de persoonlijke
sfeer met veel eenmansposten als qua inhoud en strategische slagkracht. Ook
wordt genoemd het ontbreken van een samenhangende visie op de middellange
termijn voor de toekomst van Voorhout, bijvoorbeeld over het grondbeleid en
de woningbouw.In het verlengde daarvan is de vraag naar een kleinere fusie gesteld van
alleen Sassenheim en Warmond. Waarom geen novelle ingediend? Wie het verslag
van de bespreking aan de overzijde heeft gelezen, weet dat ik daar geen halszaak
van zou hebben gemaakt. Warmond als meest urgente probleem zou daarmee opgelost
kunnen worden. Ik heb echter moeten constateren dat voor die variant bij de
beide gemeentebesturen het draagvlak totaal ontbreekt. Ik heb ook moeten constateren
dat er in de Tweede Kamer geen meerderheid voor die variant was. Ik kan hier
dus wel een verhaal houden over een novelle. Die kan echter in de Tweede Kamer
niet op een meerderheid rekenen.De heer Platvoet vraagt waarom niet gekozen is voor een fusie van Warmond
met Oegstgeest. Oegstgeest is vanaf het begin betrokken geweest bij de arhi-procedure
die moest leiden tot een oplossing van het bestuurskrachtprobleem van de gemeente
Warmond. Verschillende samenvoegingsvarianten zijn in dit traject onderzocht.
Zowel de samenvoeging van Oegstgeest en Warmond als de samenvoeging van Oegstgeest,
Warmond, Sassenheim en Voorhout is in dit traject bekeken. De provincie heeft
echter moeten concluderen dat er voor beide varianten geen enkel draagvlak
te vinden is bij alle vier de betrokken gemeenten. Zo is Oegstgeest geen voorstander
van deze varianten en heeft deze gemeente een sterke bestuurlijke en maatschappelijke
oriëntatie op Leiden.Ik heb vragen gehoord over de alternatieven Warmond en Leiden, Warmond
en Alkemade en Warmond en Leiderdorp. Ook de samenvoeging van Warmond en Leiden
is onderzocht in de provinciale procedure. Warmond heeft in een vroeg stadium
de mogelijkheid bekeken om een deelgemeente van Leiden te worden. Gebleken
is dat zowel bij de gemeenteraad van Warmond, de bevolking als het gemeentebestuur
van Leiden geen draagvlak is voor deze optie. Een aantal jaren geleden zijn
er meer discussies geweest over de samenvoeging van een randgemeente en een
grote stad. Ik kan de Kamer voorspellen dat de weerstand bij de bevolking
van Warmond in dat geval vele malen groter zou zijn geweest dan bij het voorliggende
voorstel. Ik heb daar geen enquêtes voor nodig. Degenen die dit voorstel
afstemmen, nemen dan ook een zware verantwoordelijkheid op zich. Het is immers
niet uitgesloten dat in de toekomst een dergelijke variant weer op tafel komt
te leggen. Dat zal overigens niet gebeuren met medewerking van mijzelf.Er is ook gekeken naar een mogelijke fusie van Warmond met de gemeente
Alkemade. Binnen de gemeente Warmond is geen draagvlak voor deze fusie, omdat
deze optie gelet op de geografische ligging van beide gemeenten onlogisch
en onpraktisch zou zijn. Gekeken is eveneens naar de samenvoeging van Warmond
en Leiderdorp. Hier bestaat ook geen draagvlak voor, omdat de gemeenten niet
op elkaar zijn gericht.De vraag is gesteld of vergaande gemeentelijke samenwerking een alternatief
is voor deze fusie. In dit geval niet. Niet omdat, zoals de heren Engels en
Van Raak naar voren brengen, de democratische legitimatie van deze oplossing
zou ontbreken. Ook voor deze alternatieve oplossing blijkt geen draagvlak
te zijn bij de betrokken gemeenten. Deze mogelijkheid is namelijk uitgebreid
onderzocht tijdens de arhi-procedure en heeft niet tot de gewenste resultaten
geleid. In de door de provincie gekozen procedure is de gemeenten de mogelijkheid
gelaten om voorstellen te maken voor vergaande, niet-vrijblijvende samenwerking
als alternatief voor gemeentelijke herindeling. De gemeente Warmond heeft
actief mogelijke vormen van vergaande samenwerking onderzocht als alternatief
voor fusie. De provincie heeft aangegeven open te staan voor een dergelijk
alternatief. De provincie heeft echter in haar herindelingsontwerp moeten
constateren dat de door Warmond gewenste samenwerking met de buurgemeenten
niet tot resultaten heeft geleid. Daarnaast heeft de provincie moeten constateren
dat er slechts een beperkte bereidheid is bij de gemeenten om via versterking
van niet-vrijblijvende samenwerking een bijdrage te leveren aan het oplossen
van de problemen van Warmond.Na de vaststelling van het herindelingsontwerp hebben de gemeenten Sassenheim,
Voorhout en Warmond nog eens onderzocht of vergaande, niet-vrijblijvende samenwerking
een alternatief is voor de in het herindelingsontwerp voorgestelde fusie.
Ook toen hebben de gemeenten hier onderling geen overeenstemming weten te
bereiken en hebben de pogingen van de drie gemeenten niet tot resultaat geleid.De heer Van Raak (SP):Mevrouw Meindertsma heeft opgemerkt dat de fusie een goed idee is omdat
door de voorbereidingen reeds zo veel samengewerkt wordt. Blijkbaar is er
dus sprake van veel samenwerking.Minister Remkes:Zo werkt dit soort processen. Als besluitvorming over gemeentelijke herindeling
in een bepaalde fase komt, gaan de gemeenten daarmee heel praktisch aan de
slag. Zo zitten gemeentebestuurders in elkaar. Die hebben dat tussen de oren.
Dat is echter vaak niet dan nadat er heel duidelijke signalen zijn gegeven.De heer Van Raak (SP):Ik zie geen principiële onwil tot samenwerking. Als er problemen
zijn of als de druk groter wordt, is te zien dat goede gemeentebestuurders
als vanzelf gaan samenwerken.Minister Remkes:Hier is een zorgvuldigheidsvraag aan de orde. In het voortraject worden
onder provinciale regie alle varianten van alle kanten bekeken. In die fase
heeft men moeten concluderen dat dit geen reëel alternatief is. Die conclusie
is ook terecht getrokken. Daarna krijgt het proces, volstrekt logisch en voorspelbaar,
een eigen dynamiek. Aan die werkelijkheid mogen de provinciale procedure en
de conclusies die toen getrokken zijn niet afgemeten worden.De heer Engels (D66):De minister geeft voortreffelijk antwoord op de vraag waarom
de intergemeentelijke samenwerking hier in concreto geen oplossing is. Hij
heeft blijkbaar de indruk dat ik daarover een ander oordeel had. Ik heb meer
in het algemeen inzake intergemeentelijke samenwerking een opmerking gemaakt
over het democratische gehalte en de slagkracht. Ik wilde het niet als argument
gebruiken voor deze herindeling. Voor het verslag lijkt het mij goed om dat
even te verduidelijken.Minister Remkes:Ik heb het ook niet op die manier begrepen of genoteerd. De vraag blijft
wat naar de opvatting van de fractie van D66 het alternatief is.De heer Engels (D66):Ik ben in eerste termijn helder geweest over de vraag naar de bestuurskracht.
Mijn fractie heeft de bestuurskracht voor de drie gemeenten zo beoordeeld
dat er in bestuurlijk opzicht alle aanleiding is om tot opschaling en dus
tot kwaliteitsverhoging te komen. Ik heb daarbij opgemerkt dat voorzover er
in het algemeen andersoortige oplossingen worden aangedragen, zoals intergemeentelijke
samenwerking, federatiegemeenten, de Ten-Boervariant of seta-gemeenten, die
bij bestuurskrachtproblemen een mindere oplossing vormen.Minister Remkes:Dat staat bij mij niet verkeerd op het netvlies. Het is vastgesteld dat
dit geen volwaardige variant is en dat die in de procedure niet op draagvlak
kon rekenen. Wat moet er dan volgens de fractie van D66 gebeuren, gegeven
de problematiek van Warmond? De heer Engels heeft een kleine opening gelaten.
Hij zei dat de deur eigenlijk dicht zat. Wat moet er in dit gebied gebeuren
naar het oordeel van de fractie van D66?De heer Engels (D66):Ik wil dat toelichten in mijn tweede termijn. Het gaat om opschaling van
gemeenten met een groter draagvlak.Minister Remkes:Ik heb juist geprobeerd om aan te geven dat alle varianten zijn onderzocht
en dat het provinciaal bestuur heeft moeten vaststellen dat er voor geen enkele
variant een groter draagvlak is dan voor de voorliggende variant. Op grond
daarvan heb ik een en ander getoetst aan het Beleidskader herindeling. Vanuit
die invalshoek is dit het beste voorstel.De heer Pastoor en mevrouw Meindertsma vragen wat de plannen van het provinciaal
bestuur zijn voor de rest van het gebied in de nabije toekomst. De provincie
Zuid-Holland vindt het belangrijk dat burgers in Zuid-Holland nu en in de
toekomst verzekerd zijn van een bestuurskrachtig lokaal bestuur. Daartoe heeft
het provinciebestuur van Zuid-Holland alle gemeenten gevraagd om met een oplossingsrichting
te komen voor de bestuurlijke ontwikkeling van hun gemeente. Deze aanpak geldt
ook voor de omliggende gemeenten van het toekomstige Teylingen. De gekozen
aanpak heeft tot gevolg dat de processen in de regio differentiëren,
zowel wat inhoud als tijdpad betreft. Ik heb bij een van mijn meer algemene
opmerkingen juist om deze reden gezegd dat hierin wat meer systematisch lijn
moet worden gebracht. Ik ben van plan om daarover met de drie provinciale
besturen in gesprek te gaan.Mevrouw Meindertsma vraagt waarom het kabinet gekozen heeft om de buitengrenzen
te handhaven. Hoewel het kabinet onder verwijzing naar het beleidskader meent
dat niet lichtvaardig moet worden afgeweken van op decentraal niveau voorbereide
herindelingsvoorstellen, zijn naar aanleiding van het advies van de Raad van
State de buitengrenzen nog eens grondig tegen het licht gehouden. In het kader
van die heroverweging is overleg gevoerd met alle rechtstreeks bij de betreffende
buitengrenzen belanghebbende gemeentebesturen en met het provinciaal bestuur
van Zuid-Holland. De gemeentebesturen van Sassenheim, Voorhout en Warmond
onderstrepen het belang van snelle duidelijkheid, ongeacht of men voor- of
tegenstander is van fusie. Voortgezette discussie over de buitengrenzen alvorens
tot fusie over te gaan, wordt door deze gemeenten als zeer ongewenst ervaren.
In het licht van de lange voorgeschiedenis van de herindelingsdiscussie voor
deze gemeenten begrijpt het kabinet de behoefte aan een snelle afronding van
het fusietraject en wil het kabinet die snelle afronding dan ook bevorderen.In mijn heroverweging van de buitengrenzen naar aanleiding van het advies
van de Raad van State heb ik bij elk van de vier onderdelen die in discussie
zijn een afweging gemaakt. Enerzijds heb ik rekening gehouden met de inhoudelijke
opvatting van betrokkenen. Anderzijds heb ik ruimte willen geven aan een door
provincie of gemeente voorgenomen vervolgproces.In het verlengde van die vraag stellen mevrouw Meindertsma en de heer
Van Raak de vraag of de voorgestelde grenzen een duurzaam karakter hebben.
Wat mij betreft wel. Inmiddels heb ik begrepen dat gedeputeerde staten van
Zuid-Holland voornemens zijn om alle betrokken partijen uit te nodigen voor
een gesprek over de buitengrenzen. De verwachting is dat dit gesprek eerst
na de reguliere gemeenteraadsverkiezingen zal plaatsvinden. Dat is politiek
gezien logisch en verklaarbaar. Ik merk daarbij op dat ook met betrekking
tot grenscorrecties gedeputeerde staten zich op het standpunt stellen dat
deze bij voorkeur op initiatief van de gemeenten moet plaatsvinden.De heer Platvoet vraagt naar een alternatief met draagvlak bij alle partners.
Die vraag heb ik reeds beantwoord door alle varianten langs te lopen.Verwerping van het voorstel leidt ertoe dat er geen antwoord wordt gegeven
op de bestuurskrachtproblemen van de drie gemeenten die in het geval van Warmond
urgent zijn te noemen. De drie gemeenten hadden in verschillende mate te kampen
met bestuurskrachtproblemen, maar nadat jarenlang gezocht is naar de beste
oplossing met het meeste draagvlak, is men weer terug bij af. Als deze Kamer "nee"
zegt, heeft dit een ontmoedigend effect op de betrokkenheid van alle partijen.
Ik druk mij nu voorzichtig uit. Ook zal men gefrustreerd zijn, want men heeft
erg veel bestuurlijke energie in het proces gestoken. Ik kan mij die frustratie
dan ook wel voorstellen. De heer Pastoor vroeg: als deze Kamer "nee"
zegt, is de minister dan bereid een financiële oplossing te bieden? Mijn
antwoord is volstrekt duidelijk: dat ben ik niet. Het is de verantwoordelijkheid
van deze Kamer om via de herindelingslijn oplossingen aan te dragen. Als ik
in het geval van Warmond met een financiële oplossing kom, schep ik een
precedent. Er zijn immers vergelijkbare gevallen in het land te noemen.
Die discussie ga ik niet graag aan met de gemeentebesturen, want je weet waaraan
je begint, maar je weet niet waar je eindigt.De heer Van Raak (SP):De minister heeft nu al een paar keer gezegd dat er problemen zijn met
de bestuurskracht van de drie gemeenten. Ik ga voor de derde keer vragen of
hij concrete voorbeelden kan noemen. Uiteraard moeten frustratie en teleurstelling
worden voorkomen, maar het feit dat er nu al zo veel geld is uitgegeven mag
met het oog op de noodzaak van een zuiver oordeel geen rol spelen. Als dat
wel een rol speelt, kan de minister bij elk wetsvoorstel een miljard uitgeven
zodat de Kamer het wel moet aanvaarden.Minister Remkes:De Kamer heeft natuurlijk de volle vrijheid om "nee" te zeggen.
Zij heeft echter ook een bestuurlijke verantwoordelijkheid tegen de achtergrond
van vorm en inhoud van herindelingsprocedures. Zij dient ook de bestuurlijke
kant mee te nemen in haar oordeelsvorming. Juist deze Kamer kan daaraan niet
voorbij gaan.Minder goed scoren op het gebied van bestuurskracht betekent dat de gemeenten
nu of in de nabije toekomst minder goede resultaten boeken op de dimensies
gemeente als dienstverlener, gemeente als medeoverheid en gemeente als efficiënte
organisatie. Ik ontleen de volgende voorbeelden rechtstreeks aan het herindelingsontwerp
van de provincie: gebrek aan achtervang en dubbelfuncties, parttime dienstverband
van wethouders, langdurige inhuur van dure externen vanwege capaciteitsgebrek,
discrepantie tussen personele en financiële capaciteit en ambitieniveau,
het lastig kunnen handhaven van voorzieningen, problemen met het aantrekken
van kwalitatief goed personeel en het feit dat een effectieve uitvoering van
medebewind onder druk staat. De heer Platvoet wees nog op de handhaving van
milieuregels die steeds indringender op gemeenten afkomt. Dat vraagt om een
zekere capaciteit. Ook dit soort zaken komt onder druk te staan.Duidelijk is dat de gevolgen van verwerping voor Warmond het meest ernstig
zijn. Voor de andere twee gemeenten zouden de gevolgen minder ingrijpend zijn,
maar toch ook wel ernstig. Voorhout voert al langere tijd een tweesporenbeleid.
De gemeente is tegenstander van de fusie – politiek gesproken begrijp
ik die positie wel – maar werkt constructief mee aan de implementatie
van de herindeling. Inmiddels wordt door alle gemeenten gewerkt aan de voorbereiding
van een nieuwe gemeente. Als het voorstel wordt verworpen, hebben de gemeenten
veel onnodige kosten gemaakt.Voorzitter. Ik vergelijk nu even de inbreng van de CDA-fractie bij dit
wetsvoorstel met haar inbreng bij het voorstel met betrekking tot de Utrechtse
Heuvelrug en het voorstel-Katwijk, dat met algemene stemmen is aanvaard. De
heer Pastoor weet dat ik niet altijd onvriendelijk ben, maar toch zet ik enige
vraagtekens bij de consistentie van zijn fractie op dit punt. Ook op de Utrechtse
Heuvelrug is er een gemeente die "nee" zegt. Dat accepteert de CDA-fractie
wel, maar zij accepteert het niet in het nu voorliggende voorstel. Bij de
behandeling van het voorstel-Katwijk ontbrak die benadering ook. Ik miste
dus een beetje de loepzuivere lijn die ik gewend ben van het CDA in dit soort
discussies.Aan het adres van de heer Pastoor wil ik ook nog het volgende opmerken.
Een aantal jaren geleden heeft een moedige Drentse gedeputeerde op de bres
gestaan voor de herindeling van Drenthe. Als de heer Pastoor de criteria van
vandaag toepast op die provinciale herindeling, had het voorstel het wat hem
betreft volstrekt niet gehaald in deze Kamer.De heer Ten Hoeve heeft gezegd dat een gedwongen huwelijk niet als een
echte oplossing kan worden beschouwd. Als het fenomeen "gedwongen huwelijk"
in onze samenleving niet zou hebben bestaan, zouden vele moeders met hun kinderen
verweesd in de samenleving zijn achtergebleven. In die zin ligt er een zekere
parallel met deze herindeling.De heer Ten Hoeve (OSF):Er zijn typen van gedwongen huwelijken waar de westerse samenleving zich
hevig tegen verzet!Minister Remkes:Ik redeneer nu even langs de normen van de westerse samenleving.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister hartelijk voor zijn antwoord. In het begin
van zijn antwoord zette hij het voorliggende herindelingsvoorstel af tegen
de herindelingsvoorstellen in andere provincies. Hij wees erop dat de herindelingsproblematiek
in de randstedelijke provincies een eigen karakter heeft. Op de positie van
de randstadprovincies zal hij in zijn visie op het middenbestuur nog terugkomen.
Dat lijkt mij een buitengewoon belangwekkende mededeling en ik hoop dat hij
dat op een zodanig tijdstip weet te doen dat die visie bij de behandeling
van de WGR+ kan worden betrokken. In de randstedelijke provincies gaat het
niet alleen om nationale maar ook om internationale aspecten.Ook dank ik de minister voor zijn toezegging met betrekking tot de discussienotitie
over de plaats waarop de besluitvorming over de binnenprovinciale herindeling
moet plaatsvinden.De belangrijkste vraag in dit debat is die naar de verhouding tussen bestuurskracht
en draagvlak. Ik kan mij goed vinden in hetgeen de heer Engels hierover heeft
gezegd. Ik deel zijn analyse, maar dat geldt niet helemaal voor zijn conclusie.
Draagvlak moet nader worden gedefinieerd en gekwalificeerd. Er is sprake van
draagvlak bij de democratisch gekozen organen en van een gewogen draagvlak
bij raadpleging van de bevolking. Het gebeurt regelmatig dat gemeentebesturen,
die voorstander zijn van herindeling, hun bevolking niet rechtstreeks raadplegen
over de voorgenomen herindeling. Dat heeft zelden of nooit geleid tot een
geweldige opwinding bij de bevolking. De houding van de vertegenwoordigende
organen is dus wel degelijk van belang in relatie tot de opvatting van de
bevolking. Wat betreft de manier waarop de bevolking wordt geraadpleegd, moet
ook een zeker onderscheid worden gemaakt. Sassenheim legde de bevolking een
enquête voor waarbij verschillende vragen moesten worden beantwoord.
Dan krijg je een andere afweging dan wanneer je alleen maar de vraag stelt
of men voor- of tegenstander van een herindeling is. Het zou interessant zijn
om eens na te gaan of je bij herindelingen niet een geclusterd referendum
moet laten plaatsvinden. Wellicht zouden daarin ook eventuele alternatieven
een plaats kunnen krijgen.Ik ben erg verbaasd over de opvatting van het CDA. De minister heeft daarover
ook al het nodige gezegd. De heer Pastoor definieert het begrip "draagvlak"
vooral als draagvlak bij de bevolking en niet als draagvlak bij de vertegenwoordigende
organen. Je zou eruit kunnen opmaken dat het niet de gemeenteraden zijn die
een afweging maken op basis van een bevolkingsraadpleging, maar dat wij dat
zouden kunnen doen. Dat is niet onze opvatting. In de ene gemeente hebben
de burgers zich nadrukkelijk tegen uitgesproken, maar in de andere twee gemeenten
ligt dat anders. Het is waar dat het vertrouwen van sommige burgers een deuk
krijgt, maar de minister heeft duidelijk gemaakt dat alle mogelijke alternatieven
de revue zijn gepasseerd en dat er op een gegeven moment een besluit moet
worden genomen. Er is ongehoord veel werk aan de winkel. Het vertrouwen van
de burgers heeft ook te maken met de vraag of volgend jaar de WMO op een goede
manier in de gemeenten kan worden ingevoerd. Ik durf de stelling aan dat voor
de uitvoering van bijvoorbeeld de WMO of milieuwetgeving bestuurskracht nodig
is. Het bestuur moet er immers voor zorgen dat de burgers in de gemeente goede
dienstverlening en verzorging krijgen. Ook daarbij is het vertrouwen van de
burgers in hun bestuur in het geding.Voorzitter. Het zal duidelijk zijn dat wij dit voorstel steunen.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik heb met de minister niet veel meer te bespreken.
Het zal duidelijk zijn dat voorzover de regering en mijn fractie met elkaar
in discussie waren over dit voorstel, de verschillen niet zaten in het element
bestuurskracht, maar in het element draagvlak. Ik onderscheid hierin twee
onderdelen.De regering is van oordeel dat men binnen de gegeven omstandigheden een
optimaal draagvlak heeft gecreëerd. Dit is nu voor een deel verduidelijkt
met de stelling dat er nog minder draagvlak was voor andere herindelingvarianten.
De opvatting van mijn fractie is dat het oordeel van de bevolking ook van
belang is als men een duidelijke voorkeur voor het behoud van zelfstandigheid
uitspreekt. Of dit ook een verstandig oordeel is, is dan weer een andere vraag.
Gelet op de achtergronden en de idealen van mijn fractie kunnen wij dit natuurlijk
niet zonder meer terzijde schuiven. Het optimale draagvlak wegen wij anders
doordat wij het oordeel van de bevolking over het behoud van de zelfstandigheid
meewegen. Dit markeert volgens mij het verschil.Het tweede onderdeel is de beoordeling van het draagvlak. Ik heb dit nu
beter begrepen dan uit de schriftelijke behandeling. Waar gesproken wordt
over een wettelijk systeem, wordt het hebben van staatsrechtelijke bevoegdheden
in de besluitvorming bedoeld. Dit is formeel helder en juist en een begrijpelijke
en terechte benadering. Ik maak dan echter weer dezelfde opmerking. Voor mijn
fractie en voor de partij D66 is er behalve die formele component ook een
materiële component bij het wegen van het democratische gehalte van politieke
besluitvorming. Dit betekent dat in onze opvatting een serieuze weging van
het oordeel dat is uitgesproken door een belangrijk deel van de bevolking
van belang is als daarin ook het oordeel over zelfstandigheid is meegewogen.
Wij vinden dit niet alleen van belang omdat er misschien bepaalde verwachtingen
en frustraties worden verwacht, maar ook om het vertrouwen tussen overheid
en burger te behouden.Als de minister zegt dat diegenen die tegen dit voorstel stemmen een zware
bestuurlijke verantwoordelijkheid hebben, klinkt dit een beetje dreigend.
Wij hebben echter een bestuurlijke afweging gemaakt. Wij hebben heldere opmerkingen
gemaakt over de bestuurskracht. Als fractie en als partij hebben wij ook te
maken met een consistente visie op en oordeelsvorming over het democratisch
gehalte van dit type besluitvorming. Dit betekent dat wij zowel de bestuurlijke
als de democratische oordeelsvorming consistent hebben gewogen op basis van
onze visie. Ik heb al gezegd dat ik dit uit bestuurlijk oogpunt een terugvaloptie
vind. Deze weging leidt ertoe dat wij het voorstel niet steunen. Ik wil hier
wel aan toevoegen dat wij dit een moeilijke afweging vonden. Ik hoop hiermee
het standpunt van mijn fractie na de discussie met de minister voldoende te
hebben verduidelijkt.De heer Platvoet (GroenLinks):Als ik het goed heb begrepen, is het redelijk alternatief van de heer
Engels uiteindelijk: niets doen. Dat wil zeggen dat de drie huidige gemeenten
zelfstandig blijven voortbestaan.De heer Engels (D66):Nee, dit heb ik niet zo gezegd.De heer Platvoet (GroenLinks):Dit was de vraag van de minister en ik vond dit een heel interessante
vraag. Wat is nu het alternatief van D66? De heer Engels had een soort tweesporenbeleid
in zijn betoog. Enerzijds heeft hij begrip voor opschaling, anderzijds waardering
voor het standpunt van de bevolking. Wat is zijn alternatief nu hij dit voorstel
afwijst?De heer Engels (D66):Wij steunen dit voorstel niet, ondanks het feit dat wij de bestuurskrachtproblemen
zien, omdat wij het draagvlak op basis van onze visie onvoldoende vinden.
Dit zou kunnen betekenen dat het wetsvoorstel het niet haalt. Dan mag er naar
onze mening niet worden gevlucht in andersoortige oplossingen zoals samenwerking
en dergelijke. Gemeentelijke herindeling blijft dan de beste bestuurlijke
figuur om tegemoet te komen aan die bestuurskrachtproblemen. Wij pleiten er
dan voor om in de procesvorming meer aandacht te besteden aan het creëren
van draagvlak zowel onder de bevolking als onder de betrokken bestuurlijke
organen. Duidelijker kan ik het niet zeggen.De heer Van Raak (SP):Mevrouw de voorzitter. Dit is de Kamer van bezinning en wij zullen ons
ook bezinnen, bijvoorbeeld op de rol van de Eerste Kamer. Mevrouw Meindertsma
maakte in haar eerste termijn een heel interessante opmerking over de buitengebieden.
Zij vond eigenlijk dat de minister een pas op de plaats had moeten maken in
dit probleem. Toen dacht ik: maar waarom doet deze volksvertegenwoordiging
dit dan niet? Ik ben het dan eens met de heer Holdijk die zegt dat de Kamer
een eindverantwoordelijkheid draagt en niet de minister.Ik ben het van harte eens met de opmerking van de heer Pastoor over de
grote druk die op ons is gezet, omdat dit de laatste dag is dat wij een besluit
kunnen nemen. Al met al is dit een weinig zorgvuldige besluitvorming. Ik kijk
dan ook uit naar de notitie van de minister die volgt op het voorstel om dit
soort zaken in de toekomst aan de provincies en de gemeenteraden over te laten.
Ik wil hier heel serieus over meedenken, maar stuit dan wel direct op de vraag
wat onder draagvlak wordt verstaan. Ik hoop dat de minister die vraag in zijn
notitie wil meenemen. Hij vindt het ruim voldoende als er draagvlak is bij
de provincie en enkele gemeenteraden. Hoe zit het dan met het draagvlak bij
de bevolking? Hoe verhouden die drie: provincie, gemeenteraad en bevolking
zich tot elkaar? Wordt dit onderdeel van die notitie?Mevrouw Meindertsma stapte heel gemakkelijk over de meerderheden in de
gemeenten heen. In geen enkele gemeente is een meerderheid van de bevolking
voor dit besluit. Dan kun je natuurlijk zeggen dat een grote minderheid voor
is, maar wij leven toch in een parlementaire democratie. Als wij vanavond
stemmen, kan deze fusie met één stem verschil worden aangenomen
of niet. 51% of 52% is een meerderheid, net zo goed als 66%.
In zo'n geval is een referendum erg belangrijk. Dit wordt ook voorgeschreven
in Europese verdragen al zijn die niet bindend. Ik vind het een goed idee
om een geclusterd referendum te houden. In beide gevallen, ook in de aparte
referenda in de gemeenten, zou er nu een duidelijk nee uitkomen.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Waar moet volgens de heer Van Raak de weging van een referendum of bevolkingsraadpleging
op lokaal niveau plaatsvinden in onze parlementaire democratie? Naar ons oordeel,
zo heb ik dat gezegd en dit is niet gemakkelijk bedoeld, hoort dit thuis op
het niveau van de gemeenteraad en niet op het niveau van Den Haag.De heer Van Raak (SP):Ik vind dat je als volksvertegenwoordiger, als je gekozen bent door het
volk, gebonden bent aan de uitkomst van een raadpleging van je eigen kiezers.
Jij bent immers de vertegenwoordiger van die kiezers. Als je mensen direct
op een bepaald punt om hun mening vraagt, verplicht je je daartoe.De heer Platvoet (GroenLinks):De heer Van Raak weet toch dat wij zijn gekozen door provinciale staten?De heer Van Raak (SP):Ik ben gekozen door de SP-statenleden en ik kan u vertellen dat die erg
tegen zijn. Mijn kiezers staan achter mij, maar ik denk dat het voor de heer
Platvoet wat ingewikkelder is.De heer Platvoet (GroenLinks):De heer Van Raak hecht terecht veel belang aan referenda, maar ik vind
dat je de beslissing op gemeentelijk niveau moet laten. Hij heeft in eerste
termijn ook de gemeentelijke herindeling Katwijk genoemd. De SP heeft daar
voor gestemd, omdat er draagvlak was.De heer Van Raak (SP):Er hebben mij toen geen tekenen bereikt dat er grote problemen waren met
het draagvlak.De heer Platvoet (GroenLinks):Er was draagvlak bij de gemeentebesturen. Hebben die gemeentebesturen
een referendum gehouden onder de bevolking?De heer Van Raak (SP):Nee, dat hebben zij niet gedaan.De heer Platvoet (GroenLinks):Dus in dit geval bestond de meting van het draagvlak door de SP uit het
criterium: hoe denken de gemeentebesturen hierover?De heer Van Raak (SP):Als een gemeenteraad besluit om een referendum te houden, dus als de vertegenwoordiging
van het volk zegt: wij komen er niet uit, wij raadplegen het volk omdat wij
niet precies weten in hoeverre wij het volk met dit standpunt representeren,
is dat feitelijk bindend. De oorspronkelijke gemeenteraden die nu de nieuwe
gemeente Katwijk vormen, hebben dit niet gedaan. Zij voelden zich voldoende
vertegenwoordiger van de bevolking en voldoende representatief. Daar zijn
verder geen protesten tegen gekomen, er is geen volksinitiatief geweest of
een revolutie ontstaan in Katwijk.De heer Platvoet (GroenLinks):Dit is mijn punt niet. Ik constateer dat als de SP een oordeel vormt over
een wetsvoorstel met betrekking tot gemeentelijke herindeling in bepaalde
gevallen het draagvlak kan bestaan uit het oordeel van de gemeentebesturen.De heer Van Raak (SP):Laat ik het simpel zeggen: als de provincie het wil, maar de gemeenteraden
willen het niet, dan moeten wij het niet doen en als de gemeenraden het wel
willen en de burgers willen het niet, dan moeten wij het niet doen. Volgens
mij is dit de zuiverst mogelijke opvatting van democratie, die komt van onderop
en die staat ook het kabinet voor.Wij krijgen ook nog een brief over de late indiening van dit wetsvoorstel.
Ik ben van mening dat je pas met de voorbereiding kunt beginnen nadat er een
besluit is genomen. Ik laat mij dan ook niet chanteren door opmerkingen als:
er is al zo veel geld uitgegeven, of: iedereen heeft al zo veel moeite gedaan.
Dan hadden zij dat maar niet moeten doen. Ik heb er niet om gevraagd. Dit
weegt voor mij op generlei wijze mee. Dan hadden de dames en heren maar niet
zo gehaast moeten zijn of de minister had het voorstel eerder moeten indienen.
Dus het belangrijkste dat in die brief moet staan, is dat er na de aanname
van een voorstel voor gemeentelijke herindeling nog een geruime periode is,
bijvoorbeeld van een jaar, om alle voorbereidingen te treffen.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik vind dat de heer Van Raak dit niet kan zeggen. In de wet staat dat
gemeenten vroegtijdig met de voorbereidingen moeten beginnen. Als zij dit
gedaan hebben, als zij daar al geld voor hebben uitgegeven, zijn zij dus eigenlijk
te prijzen. Ik vind dit een bestuurlijke werkelijkheid die meegewogen moet
worden in de besluitvorming. Als de heer Van Raak dan nog anders beslist,
heb ik daar natuurlijk alle respect voor, maar hij mag niet zeggen dat dit
geen onderdeel van de besluitvorming mag zijn.De heer Van Raak (SP):Dan is de besluitvorming hier weinig zinvol. Als mij een wetsvoorstel
wordt voorgelegd met de boodschap dat er al zo veel geld is
uitgegeven en al zo veel moeite is gedaan dat ik wel voor moet stemmen, blijf
ik volgende keer lekker in bed liggen.Het draagvlak is volgens de minister optimaal tot zijn recht gekomen.
Daar moeten wij het nog eens over hebben en daar gaat die notitie natuurlijk
ook over. De provincie en twee van de drie gemeenten waren voor, maar in geen
van de gemeenten was de bevolking voor. Ik ben heel benieuwd hoe dit in de
nota vorm krijgt. De les van 1 juni was – in ieder geval voor mijn
fractie – dat je bestuurlijke structuren niet moet opleggen aan mensen
die dit niet willen. Ik zei in eerste termijn al dat wij fratsen als herstructurering
niet moeten uithalen als wij er als bestuurders niet in slagen om mensen van
de noodzaak daarvan te overtuigen. Ik vind dit altijd een mooie toets. Als
je het aan de mensen die het betreft niet kunt uitleggen, zal het voor die
mensen ook niet noodzakelijkerwijs goed zijn.Wij moeten als Eerste Kamer ook beoordelen hoe gemeenteraden en provincies
met de besluitvorming zijn omgesprongen. Ik voel mij daarom ook vrij om te
beoordelen hoe de gemeenten met de besluitvorming zijn omgesprongen en om
te beoordelen of zij de bevolking die zij representeren, wel op een goede
manier representeren. Met de raadplegingen in de hand is dit heel ingewikkeld.
De moties van Sassenheim en Warmond vliegen mij om de oren en de gemeenteraden
zeggen dat er geen draagvlak was, maar dat was enige tijd geleden, en dat
er nu wel draagvlak is. Ik wil graag weten hoe zij dit gemeten hebben. Is
er dan weer een nieuwe enquête geweest of een nieuw referendum? Hoe
hebben zij dit gedaan? Dit staat niet onder die moties, behalve dat het nu
allemaal veel beter zou zijn. Ik vraag het me af.Bestuurskracht, ten slotte. Ik moet constateren dat door de manier waarop
dit allemaal is gegaan – gemeenten die in eerste instantie zeiden dat
zij niet konden of wilden samenwerken of niet allemaal wilden samenwerken –
inmiddels wel samenwerking in een veel verder gevorderd stadium tot stand
is gekomen, ook als wij deze fusie vanavond afstemmen. Blijkbaar zijn er toch
ook redelijke bestuurders die bereid zijn om samen te werken als zich urgente
problemen voordoen.Ik heb de minister drie keer gevraagd naar concrete voorbeelden waaruit
blijkt dat er minder bestuurskracht is. In zijn antwoord beperkte hij zich
echter elke keer tot abstracte opmerkingen over wat er zou ontbreken. Ik zou
toch graag een paar concrete voorbeelden van hem krijgen, want mij wordt telkens
maar weer verteld dat Sassenheim, Warmond en Voorhout acute bestuurskrachtproblemen
zouden hebben. Wat is er nu precies in het verleden misgegaan en wat zal er
allemaal in de toekomst misgaan als dit wetsvoorstel vanavond niet wordt aangenomen?De minister vroeg naar de loepzuivere lijn van de CDA-fractie. Hij merkte
in dat verband terecht op dat er overeenkomsten zijn tussen de voorgenomen
gemeenten Teylingen en Heuvelrug. De lijn van mijn fractie is loepzuiver en
ik erken dan ook dat de problemen vergelijkbaar zijn en dat de voorstellen
grote overeenkomsten laten zien. Wij zullen beide voorstellen dan ook even
kritisch tegemoet treden.De minister maakte tegen de heer Pastoor een opmerking over het gedwongen
huwelijk. Dat soort opmerkingen zal hij wel gewend zijn, want hij heeft al
heel lang dat gedwongen huwelijk met de VVD in het kabinet te ondergaan.De heer Pastoor (CDA):Voorzitter. Ik bedank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording.
Ik ben hem verder erkentelijk voor zijn toezegging dat hij zich zal bezinnen
op de vraag hoe hij meer lucht en ruimte kan geven aan gemeenten bij het voorbereiden
van hun eventuele herindelingsoperatie. Het is inderdaad niet goed dat die
voorbereiding nu tot het allerlaatste moment uitgesteld lijkt te moeten worden.
Ik wacht zijn brief hierover met belangstelling af.De minister verlangt een meer systematische herindeling van een aantal
gemeenten in de Randstad en met name in Zuid-Holland. Wat hij daarover heeft
gezegd, ligt in het verlengde van de opmerkingen die mijn fractie hierover
heeft gemaakt.De aanwezigheid van draagvlak is voor mijn fractie het belangrijkste punt
in deze discussie. In eerste termijn heb ik dan ook gezegd dat mijn fractie
geneigd is om het gebrek aan breed draagvlak als een bijzonder zware overweging
te laten gelden. Draagvlak is voor ons het belangrijkste criterium. De minister
vraagt of het ontbreken van de steun van één gemeente voldoende
reden is om te stellen dat een breed draagvlak ontbreekt. Mijn fractie beantwoordt
die vraag met een volmondig ja.Als je het draagvlak toetst aan wat hierover is gezegd in het Beleidskader
gemeentelijke herindeling, kun je dat "ja" verdedigen. Je kunt dat "ja"
zeker ook verdedigen als je het relateert aan het CDA-programma. Dat laatste
is volgens mij eveneens een legitieme overweging. Ik zal hierop nu niet dieper
ingaan omdat ik dat al in eerste termijn heb gedaan. Bovendien heeft de minister
geen nieuwe gezichtspunten kunnen toevoegen aan hetgeen hierover al naar voren
is gebracht.De minister roept ons ter verantwoording door te vragen naar de loepzuivere
lijn van mijn fractie. Ik denk dat wij altijd zo'n loepzuivere lijn hebben
gevolgd. Ik verwijs daarvoor maar naar de herindelingen die eerder het nodige
stof in deze Kamer hebben doen opwaaien, namelijk Den Haag, Noord- en Noordwest-Overijssel,
de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers. In al die gevallen hebben wij
dezelfde gedragslijn gevolgd en het draagvlak als een buitengewoon belangrijk
gegeven op tafel hebben gelegd. Als de minister zou vinden dat de opstelling
van mijn fractie in dit opzicht bij de Utrechtse Heuvelrug niet overtuigend
is, zeg ik hem in tegenstelling tot de heer Van Raak dat onze opstelling mijns
inziens wel loepzuiver is. Leersum is namelijk niet tegen een herindeling.
Voorhout is wel tegen een herindeling. Leersum kiest alleen liever andere
vrienden.Voorzitter. Ik herhaal dat de aanwezigheid van een breed draagvlak een
belangrijk criterium is voor mijn fractie. In dit geval is het draagvlak naar
het oordeel van mijn fractie onvoldoende en om die reden zal mijn fractie
tegen dit samenvoegingsvoorstel stemmen.De heer Engels (D66):Ik probeer om niet nader te noemen redenen Drenthe als voorbeeld te vermijden,
maar de minister noemde dit voorbeeld wel. Hij suggereerde min of meer dat
de herindeling aldaar volgens het huidige CDA-verkiezingsprogramma
nooit had mogen plaatsvinden. Hoe beoordeelt u dat?De heer Pastoor (CDA):Dat de heer Engels deze vraag stelt, is niet loepzuiver. Hij was namelijk
als bestuurder betrokken bij deze herindeling. Ik was hierbij ook betrokken
en om mij loepzuiver op te blijven stellen zal ik niet op zijn vraag reageren.
Het is het meest zuiver om geen verband te leggen tussen deze herindeling
en de herindeling die wij vandaag bespreken.De heer Platvoet (GroenLinks):In tegenstelling tot de heren Engels, Van Heukelum en Pastoor heb ik nooit
in de provinciale staten van Drenthe gezeten. Ik zal dan ook maar een ander
onderwerp aansnijden.De minister merkte op dat hij er geen halszaak van zou hebben gemaakt
als de Tweede Kamer om een novelle had gevraagd die een andere uitkomst te
zien had gegeven dan dit voorstel. Die novelle had dan moeten regelen dat
Voorhout buiten deze herindeling was gehouden. Hij voegde daar in één
adem aan toe dat dit volgens hem geen begaanbare weg was omdat de Tweede Kamer
geen behoefte heeft aan een dergelijke wijziging. Deelt u als CDA'er deze
interpretatie van de minister?De heer Pastoor (CDA):De fractie van GroenLinks heeft hiertoe een amendement ingediend. De CDA-fractie
aan de overzijde heeft dit amendement niet gesteund. Ik kan u zeggen dat mijn
fractie dat betreurt.Het lijkt mij niet voor de hand te liggen om de minister om een novelle
te vragen. Ik kan niet voorspellen wat hij zou antwoorden wanneer hem deze
vraag werd voorgelegd, maar ik kan mij voorstellen dat hij in zijn antwoord
naar het Beleidskader gemeentelijke herindeling zou verwijzen. In dit beleidskader
staat namelijk dat het initiëren van een herindeling in de toekomst wordt
overgelaten aan de lagere overheden en dat de regering geen enkel initiatief
zal nemen voor een herindeling.De heer Platvoet (GroenLinks):Wat u nu zegt, heeft de minister niet gezegd. Hij heeft gezegd dat het
zijn inschatting is dat het geen begaanbare weg is, omdat de Tweede Kamer
geen behoefte heeft aan een novelle. Ik vraag u nu of u deze inschatting van
de minister deelt. Denkt u dat de CDA-fractie in de Tweede Kamer op dezelfde
manier zal reageren als op het amendement van de GroenLinksfractie?De heer Pastoor (CDA):Ik bezit helaas niet de gave om in de toekomst te kunnen kijken.Mevrouw Meindertsma (PvdA):De minister zei dat hij er geen halszaak van gemaakt zou hebben, maar
ook dat de gemeenten Sassenheim en Warmond tegenstanders waren van een herindeling
zonder Voorhout. Hoe sluit dat aan bij uw nadruk op het draagvlakprincipe?De heer Pastoor (CDA):Uit uw contacten met de fracties in deze gemeenten en op grond van uw
kennis van de stukken, zult u ongetwijfeld ook tot de conclusie zijn gekomen
dat de partijen in het veld dit geen reële optie vonden. Uit mijn eigen
informatie weet ik dat dit de reden was dat de CDA-fractie in de Tweede Kamer
tegen het amendement van GroenLinks heeft gestemd.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Ik heb nauwlettend naar de minister geluisterd. Het is mijn
indruk dat hij zijn voorstel sterk heeft verdedigd. Dat mag ook wel eens gezegd
worden. In eerste termijn heb ik blijk gegeven van mijn twijfels. Ik kan helaas
niet zeggen dat de minister al mijn twijfels heeft weggenomen. Hij heeft echter
zijn best gedaan om zo overtuigend mogelijk te zijn.Waarom heeft de minister niet al onze reserves kunnen wegnemen? Ik zal
mij niet herhalen, maar een enkel punt wil ik nog wel noemen. De provincie
heeft, overigens net als de minister, gezegd dat elk ander voorstel op minder
draagvlak zou hebben kunnen rekenen dan het voorliggende wetsvoorstel. Dat
is de reden waarom de minister zegt dat dit het beste voorstel is. Ik sprak
over het minst slechte voorstel, maar dat is een kwestie van woorden.Om het draagvlak te beoordelen, baseer ik mij vooral op de opstelling
van de gemeenteraden. De gemeenteraad van Voorhout is tegen. Dat geldt ook
voor Sassenheim, maar daar beseft men terdege dat er nog andere mogelijkheden
in de lucht hangen. Dat is de reden dat deze gemeenteraad heeft gezegd: nou,
dan moet het maar. De enige gemeente die ronduit achter dit voorstel staat,
is Warmond. Zo zie ik de feiten.Een andere reden dat ik mijn reserves houd, zijn de alternatieven. In
eerste termijn merkte ik al op dat het niet gepast is dat de Eerste Kamer
hierover een grondige discussie voert. De minister heeft echter terecht de
vraag gesteld: als u dit voorstel verwerpt, wat zou u dan wel hebben kunnen
accepteren? Omdat hij dit punt aan de orde heeft gesteld, maak ik nog een
enkele opmerking over de alternatieven.Diverse alternatieven zijn de revue gepasseerd. Warmond samen met Sassenheim
is niet mogelijk, want hiervoor is geen draagvlak in deze gemeenten en bovendien
is er geen meerderheid voor te vinden in de Tweede Kamer. Overigens wil dat
nog helemaal niet zeggen dat dit niet de te verkiezen oplossing was. Warmond
en Oegstgeest. Volgens de provincie bestaat daarvoor ook geen draagvlak. Waarom
niet? Volgens mij ontbreekt dat draagvlak vooral, omdat men in Oegstgeest
niet door Leiden opgeslokt wil worden. Dat is na vandaag overigens wel de
voor de hand liggende optie.Ten slotte het laatste alternatief: vergaande gemeentelijke samenwerking.
Ook daarvoor is bij de betrokken gemeenten geen draagvlak te vinden. Mijn
fractie denkt dat het draagvlak voor intensieve samenwerking vooral bij de
gemeente Warmond expliciet ontbreekt. Ik heb dat namelijk bij de andere gemeenten
niet geconstateerd. Zoals ik in eerste termijn in een interruptie al zei,
zie ik niet in waarom intensieve samenwerking geen vruchtbare opstap zou kunnen
zijn naar een werkelijke gemeentelijke eenwording.Alle drie de gemeenten zouden problemen hebben met de bestuurskracht,
maar die van Warmond zouden zelfs urgent zijn. Is dat voldoende reden om twee
zelfstandige gemeenten op te heffen? Zo denkt men immers dit probleem van
Warmond op te moeten oplossen. De gemaakte kosten zijn een argument voor dit
voorstel, maar het is natuurlijk geen zelfstandige overweging.Er kunnen altijd belangen zijn van bovenlokale aard die hogere overheden,
in dit geval regering en parlement, kunnen dwingen om aan lokale
voorkeuren voorbij te gaan en niet-passende oplossingen uit de regio te verwerpen
of te vervangen. Van zulke belangen is mij, ook in deze discussie, niet gebleken.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor zijn beantwoording. Op twee punten
die ook de GroenLinksfractie naar voren bracht, heeft hij voor zijn doen vrij
positief gereageerd. Misschien dat dit ook iets te maken heeft met de dynamiek
van het debat en de mogelijke uitslag van de stemming. De minister heeft toch
toegezegd dat hij serieus gaat kijken naar de mogelijkheid om aan provincies
de bevoegdheid te doen toekomen om grenswijzigingen binnen de provincie ten
finale te besluiten. Wij weten ook wel dat dit een lang traject kan zijn,
want daarvoor moet uiteindelijk de Grondwet worden gewijzigd. Het is aan de
regering om met goede argumenten te komen – en die zijn er volgens ons
ook – om beide Kamers daarvan te overtuigen. Volgens mij is dat gemakkelijker
dan de Kamers ervan te overtuigen dat er een gekozen burgemeester moet komen.
Voorts heeft de minister toegezegd dat de huidige arhi-procedure wel erg knelt
in de eindfase, aangezien er vaak maar korte tijd zit tussen het moment waarop
de Eerste Kamer definitief besluit en het moment waarop die gemeente er daadwerkelijk
moet komen. Dat is voor ons alvast winst van dit debat.De minister heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de taxatie van bestuurskracht
en draagvlak. Dat is ook logisch, want die onderwerpen stonden centraal in
het debat. Voor ons hebben beide kwesties centraal gestaan in onze afweging.
De draagvlakmeting, de twee referenda en de enquêtes die enkele jaren
geleden zijn gehouden, zijn voor ons niet zo doorslaggevend dat wij de uitkomst
blindelings volgen. Wij betreuren het wel dat het gebrekkige middelen zijn,
vooral het raadplegend referendum. Je ziet direct wat het effect daarvan is
op het niveau van de gemeenteraad. Maar het is nu eenmaal een politiek feit
dat het zo ligt met betrekking tot die referenda. Voor ons is dat geen doorslaggevende
reden om "nee" te zeggen. Met betrekking tot de bestuurskracht is duidelijk dat het grote knelpunt
vooral bij Warmond en Sassenheim zit, want dat hebben zij zelf ook duidelijk
gemaakt. Wij vinden het niet erg verantwoord om het daarbij te laten met het
laten sneuvelen van dit wetsvoorstel. Er is één element dat
ons toch wat stoort, namelijk dat er een sterke gemeente is, namelijk de gemeente
Voorhout, en een zwakke gemeente, namelijk de gemeente Warmond. Het gaat er
bij ons moeilijk in dat die zwakke gemeente aan zijn lot wordt overgelaten,
omdat die sterke gemeente zelfstandig zou moeten blijven. Wij geloven ook
wel in onderlinge gemeentelijke solidariteit in zo'n regio. Het was een pittige
discussie in onze fractie, maar alles afwegende vinden wij toch dat dit wetsvoorstel
het verdient om te worden aangenomen. Wij vinden namelijk dat er zo een oplossing
wordt geboden voor de gemeente Warmond.Wij denken dat er een aantrekkelijke nieuwe gemeente kan ontstaan waarin
zowel de werkfunctie als de woonfunctie en de recreatiefunctie onder één
bestuurlijke paraplu komt te zitten. Ik weet niet precies hoe de stemming
zal uitvallen, maar ik heb wel een vermoeden. Ik denk dat er een nieuwe gemeente
Teylingen komt. Ik heb begrepen dat Teylingen een ruïne is van een dertiende-eeuwse
burcht bij Sassenheim die in 1573 is verwoest, in 1680 uitbrandde en in arren
moede door de gemeente Sassenheim in 1889 aan de Staat der Nederlanden is
overgedragen. Ik wens de gemeente Teylingen een betere toekomst toe dan deze
ruïne.Minister Remkes:Voorzitter. Ik kan betrekkelijk kort zijn, omdat mij niet veel vragen
zijn gesteld. Mevrouw Meindertsma veronderstelt dat de operatie-middenbestuur
op een zodanig tijdstip bij deze Kamer kan zijn dat het betrokken kan worden
bij de behandeling van de Wgr-plus. Dat is helaas niet het geval. Misschien
zou dat wel mooi zijn geweest, maar ik heb die toezegging gedaan in de richting
van de Tweede Kamer en ik dacht ook in de richting van de Eerste Kamer. Daarbij
heb ik direct aangegeven dat dit een operatie is die wat mij betreft in de
tweede helft van volgend jaar moet landen. Als ik die bestuurskracht meer
systematisch in kaart wil brengen, dan lukt dat niet. Ik vind dat die discussie
heel zorgvuldig moet worden voorbereid. Dat traject loopt op dit ogenblik,
maar in de tijd gezien kan dat helaas niet samenvallen.De heer Platvoet heeft natuurlijk volslagen gelijk. Wij praten primair
over de urgentie van de problemen in Warmond. Uit de bestuurskrachtmeting
die Sassenheim heeft gehouden, concludeert de provincie echter ook het volgende.
De ambtelijke organisatie is kwetsbaar, er zijn veel eenmansposten met als
gevolg dat dossiers blijven liggen. Dossiers op het terrein van handhaving,
milieu en sociale zaken kunnen daardoor weinig worden uitgediept. De bestuurskrachtmeting
signaleert een disbalans tussen de politieke ambitie en de ambtelijke capaciteit.
De balans tussen reactief en proactief handelen van de gemeente slaat door
naar de reactieve opstelling. Er is nog niet veel sprake van strategisch beleid,
richtinggevende langetermijnvisies of leidende of kaderstellende nota's.Ik heb in eerste termijn ook iets gezegd over de bevindingen in Voorhout,
maar ik wijs hierop om te voorkomen dat het beeld zich eenzijdig op Warmond
focust. In eerste termijn heb ik de heer Engels een vraag gesteld die de heer
Platvoet bij interruptie nog een keer heeft herhaald. Wat is nu eigenlijk
het alternatief van de D66-fractie? Die vraag is door de D66-fractie niet
beantwoord. Als er gebeurt wat de D66-fractie wil, dan blijft de weinig bestuurskrachtige
situatie – ik druk mij dan voorzichtig uit – in die regio gewoon
ongestoord bestaan met alle consequenties van dien. Dat kan echter een keuze
zijn, want ik zeg niet dat het niet legitiem is.De heer Engels (D66):De minister begint er weer over, dus dan kan ik wel blijven zitten ...Minister Remkes:Ik vind het toch een relevant punt.De heer Engels (D66):Dan kom ik er nog even op terug en dan wijs ik op wat ik eerder heb gezegd.
Mijn fractie betreurt het dat de door ons onderschreven bestuurskrachtproblemen
in de drie gemeenten niet opgelost zouden worden als dit wetsvoorstel niet
zou zijn aangenomen. Dat laatste verwacht ik nu overigens niet meer. Ik heb
in alle oprechtheid en zuiverheid het debat in mijn fractie
geschetst. Wij hebben, net als het kabinet, de afweging gemaakt tussen draagvlak
en bestuurskracht. Om redenen die samenhangen met de achtergrond en inspiratie
van mijn partij, hebben wij die afweging op een andere manier gemaakt. Om
ons dan te vragen een oplossing uit de hoed te toveren hoe een herindeling
dán moet plaatsvinden... Ik heb aangegeven dat gemeentelijke herindeling
de beste bestuurlijke figuur is in antwoord op een bestuurskrachtprobleem.
Wij zien echter graag dat er een andere verhouding met draagvlak wordt bereikt
dan wij in dit dossier hebben aangetroffen. Als de minister vraagt wat de
oplossing moet zijn, dan is dat een gemeentelijke herindeling waarin een groter
draagvlak aanwezig is dan wij nu hebben aangetroffen. Ik kan het niet eenvoudiger
of mooier maken.Minister Remkes:Ik begrijp ook wel wat u zegt. Dat is precies de reden dat ik in eerste
termijn langs alle varianten ben gegaan. Er is geen verschil van mening tussen
ons over het feit dat draagvlak een buitengewoon belangrijk criterium is.
Op een gegeven ogenblik kon ik niets anders dan de conclusie trekken dat dit,
ook vanuit het criterium draagvlak, de beste c.q. de minst slechte variant
is.De heer Engels (D66):Wij hebben daarover op een goede manier gediscussieerd. Ik heb gezegd
dat de beoordeling van het draagvlak anders uitpakt doordat wij de voorkeur
van de drie bevolkingen voor het behoud van zelfstandigheid anders hebben
gewogen dan de minister. De minister heeft namelijk geoordeeld dat voor deze
herindelingsvariant een optimaal draagvlak bestond en voor andere varianten
niet, maar hij heeft de nuloptie niet meegewogen. Dat verklaart het verschil.Minister Remkes:In feite moet ik in de richting van de CDA-fractie een soortgelijke opmerking
maken. De heer Van Raak heeft nogmaals de vraag gesteld "wat gaat er
mis?". Ik heb niet voor niets uitvoerig geciteerd uit de voorliggende
analyses. Overigens neem ik scherp afstand van zijn stelling dat er sprake
is geweest van een niet zorgvuldige besluitvorming. Als ik in de hele geschiedenis
terugkijk en als ik het hele proces meeneem, dan hebben alle betrokken partijen,
van gemeenten tot het Rijk, buitengewoon zorgvuldig geopereerd. Dat het resultaat
niet naar tevredenheid van iedereen is, soit. Dat weten wij natuurlijk ook
van elkaar als het over herindeling gaat. De zweem van onzorgvuldigheid moet
echter niet boven dit debat blijven hangen.De heer Van Raak (SP):Daarover verschillen wij dan van mening.Minister Remkes:Maar dan berust bij u de plicht om dat te onderbouwen. U bent niet toegekomen
aan een begin van onderbouwing.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat de fractie van de SP hoofdelijke stemming wenst over
het wetsvoorstel. Die hoofdelijke stemming zal, zoals voorzien in de agenda,
plaatsvinden vóór de dinerpauze, dat wil zeggen na de afhandeling
van het wetsvoorstel over de Utrechtse Heuvelrug.De vergadering wordt van 18.57 uur tot 19.09 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-1592-1604.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl