Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw) (26553).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 5904-5927

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 102, pagina 5904-5927

09-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26553Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw) (26553).Pagina 5904-5927
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358).Pagina 5889-5900
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 9 september 1999)Pagina 5927-5928
Behandeling van het voorstel van rijkswet Verandering in de Grondwet, strekkende tot het doen vervallen van additionele artikelen betreffende Koninkrijksaangelegenheden die zijn uitgewerkt (26242, R1621).Pagina 5869-5869
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993, de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf en in verband daarmee enkele andere wetten, teneinde de effectiviteit van het bedrijfseconomische toezicht te vergroten (26075).Pagina 5900-5904
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 9 september 1999)Pagina 5888-5889
Presentie en opening (dinsdag 9 september 1999)Pagina 5869-5869
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358).Pagina 5871-5888
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 1 september 1999 over het ontwerp-Speelautomatenbesluit.Pagina 5869-5871

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Uitbreiding
van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen
voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering
is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede
wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen
in de Zfw) (26553).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! Al in het regeerakkoord deelde paars 2 ons mee dat de regering
voornemens was, zelfstandigen met lage inkomens onder te brengen in de Ziekenfondswet,
zij het onder de voorwaarde dat het totaal aantal mensen met een ziekenfondsverzekering
daardoor niet beduidend beïnvloed zou worden. Het eerste deel van die
uitspraak ligt nu in de vorm van een wetsvoorstel voor ons en heeft van het
begin af aan onze instemming gehad. Ons enthousiasme voor het geheel is echter
enigszins bekoeld. Wij zien dat meer zelfstandigen met lage inkomens een ziektekostenverzekering
sluiten via de Ziekenfondswet, maar het gaat niet om alle zelfstandigen. Wij
kunnen dat moeilijk uitleggen. Uit de stukken blijkt dat er in de ziekenfondsverzekering
meer knelpunten zitten voor bepaalde groepen. De regering ziet voor sommige
groepen wel, maar voor andere groepen geen mogelijkheid om tot reparatie te
komen. Eigenlijk moeten wij met z'n allen constateren dat de ziekenfondsverzekering
een steeds grotere lappendeken wordt. Het is geen werknemersverzekering meer,
maar wij mogen het vooral geen volksverzekering of basisverzekering noemen.
Het moet een verzekering van rechtswege zijn, maar sommige mensen krijgen
de rechten wel en anderen niet. Kortom, de fractie van GroenLinks vindt het
vlees noch vis. Hoewel er nogal wat vegetariërs in GroenLinks zitten,
willen wij naar een basisverzekering toe, zodat wij weten waar wij aan toe
zijn.De regering heeft uitgelegd dat er geen onoverkomelijke bezwaren zijn
in de sfeer van de uitvoerbaarheid. De behandeling in dit huis vindt iets
later plaats dan eerder gepland was. Als wij er hier uitkomen, kan de Eerste
Kamer ermee verder. De Belastingdienst en de ziekenfondsen zien mogelijkheden
om een en ander toch per 1 januari te doen ingaan.Wij praten weer over verschillen tussen mensen met een particuliere verzekering
en mensen met een ziekenfondsverzekering. De WTZ, waarover in het regeerakkoord
ook opmerkingen zijn opgenomen, moet er nog komen. Wij weten nog niet wat
dat precies gaat inhouden. Voorkomen moet worden dat er weer een scheur in
de lappendeken komt. Het is ons opgevallen dat er bij de consequenties voor
individuele verzekerden nauwelijks aandacht wordt besteed aan de positie van
mensen die sneller overgaan naar een particuliere ziektekostenverzekering,
doordat de loongrens laag wordt gehouden. De minister moet ons daarover straks
nog enige uitleg geven.De regering legt uit dat zij een grotere in- en uitstroom van mensen in
en uit het ziekenfonds niet wenselijk acht. Wij hebben het idee dat de oplossing
die nu gekozen is om het aantal mensen met een ziektekostenverzekering vanuit
het ziekenfonds respectievelijk met een particuliere ziektekostenverzekering
als richtinggevend criterium te hanteren, geen enkele inhoudelijke onderbouwing
heeft. Wij zouden ervoor pleiten om de mensen die van rechtswege tot nu toe
een ziekenfondsverzekering hebben en dus vanouds wisten hoe het zat met de
loongrens, hun rechtszekerheid te laten behouden en de loongrensindexering
niet op de nu voorgestelde manier aan te passen. Collega Kant van de SP en
ik hebben daarvoor een amendement ingediend.Al met al zijn wij van mening dat er nogal wat negatieve punten aan dit
geheel kleven, hoewel wij het hoofddoel als zodanig, te weten zelfstandigen
met kleine inkomens onder de ziekenfondsverzekering, blijven ondersteunen.Mevrouw Kant (SP):Mijnheer de voorzitter! Vanmorgen hebben wij gedebatteerd over voorrangszorg.
Het principe dat iedereen in de zorg gelijk is, is gelukkig onder druk van
de meerderheid van de Kamer, overeind blijven staan. Het beste middel om dit
principe ook in de toekomst te handhaven, is in onze ogen een ziektekostenstelsel
gebaseerd op solidariteit, waarin iedereen aan bijdraagt, een volksverzekering
voor ziektekosten dus. Maar helaas hebben wij te maken met een coalitie waarin
ook de VVD zit. Het lijkt er langzamerhand toch echt op, dat de VVD-fractie
een veto heeft op de volksverzekering. Dat is volgens ons ook de reden waarom
dit steeds vooruit wordt geschoven. Na vier jaar vruchteloos convergeren,
het naar elkaar toe laten groeien van ziekenfondsverzekering en particuliere
ziektekostenverzekering, na een mislukte eigen bijdrage krijgen wij nu jaren
van onderzoek naar de wenselijkheid van aanpassing van het stelsel. Wij pleiten
voor een versnelde ontwikkeling naar genoemde volksverzekering met premie
naar draagkracht. De rijkeren zullen moeten gaan meebetalen om de toenemende
zorgvraag door de vergrijzing op te vangen en tweedeling te voorkomen. Deze
keuze kunnen wij niet langer uitstellen. Het steeds maar uitstellen van deze
keuze betekent ook dat wij in plaats van echte oplossingen voortdurend geconfronteerd
worden met ad-hocoplossingen voor knelpunten. De ene oplossing brengt alweer
een volgend probleem met zich. Ik herinner aan de wet-Van Otterloo. Dat soort
ad-hocoplossingen moeten wij iedere keer in de Kamer beoordelen en dat doen
wij natuurlijk ook, maar het zijn geen oplossingen voor het onderliggende
probleem. Dit wetsvoorstel dat ook een ad-hoc-karakter heeft, is
wel terecht. Zelfstandigen in het ziekenfonds, het wordt tijd. Wij zijn er
dan ook voorstander van. Toch zitten er nog de nodige haken en ogen aan dit
voorstel. Ook deze regeling lijkt op papier heel mooi, maar brengt niet voor
iedereen rozengeur en maneschijn en ook niet voor alle zelfstandigen. Als
dit wetsvoorstel ongewijzigd door de Kamer gaat, is er straks ongetwijfeld
reparatiewetgeving nodig. Tegelijkertijd besef ik dat wij nauwelijks tijd
hebben om naar de keerzijde te kijken, laat staan die op te lossen; de tijd
dringt. De wetswijziging moet voor 1 oktober door de Eerste Kamer om nog per
1 januari ingevoerd te kunnen worden. Of zie ik dat verkeerd? Graag krijg
ik hierop een toelichting van de minister. Wat betekent het als het niet lukt?
Wordt de maatregel dan een jaar uitgesteld?Om voor mij nog steeds onbegrijpelijke redenen moeten werknemers plaats
maken voor zelfstandigen. Deze maatregel heeft bovendien financiële gevolgen
voor het ziekenfonds omdat de uittredende werknemers aanzienlijk meer premie
betalen dan de instromende zelfstandigen. Daarmee worden het financiële
draagvlak en de solidariteit ondermijnd. Ik kan geen inhoudelijke argumenten
bedenken voor deze uitruil, ook de minister niet in haar schriftelijke beantwoording.
Ja, er is voor gekozen om geen wijziging aan te brengen in de marktverhoudingen.
Hoezo? Wat is daar zo erg aan? Dan volgt de toelichting. De leden van de VVD-fractie
hebben aangegeven dat een gelijke uitstroom voor deze fractie een conditio
sine qua non is. Deze koehandel leidde al kort na het sluiten van het regeerakkoord
tot een flinke ruzie over "het gelijk oversteken". Al met al is het een wonderlijke
vertoning waartegen mijn fractie protesteert. Wij dienen hierover dan ook
samen met GroenLinks een amendement in.De aanleiding tot dit wetsvoorstel was de relatief hoge ziektekostenverzekering
voor mensen met een laag inkomen die zijn aangewezen op de particuliere verzekeringen.
Dit was velen een doorn in het oog. In de uitwerking gaat het echter alleen
nog maar om de zelfstandigen en dan nog niet eens om alle zelfstandigen. Ik
begrijp de uitleg van de minister, maar ik deel haar niet. Om welke groep
gaat het precies? De meeste groepen, behalve wellicht de groep alfahulpen,
zijn toch niet zo moeilijk traceerbaar? Welke groep valt er nu precies buiten
en waarom is die nu zo moeilijk te traceren? Welke mogelijkheden zijn er om
deze groepen toch toe te laten? Vrijwilligheid is een mogelijke oplossing.
Ik ben het echter met de minister eens dat vrijwilligheid niet past bij het
ziekenfonds, want hierdoor wordt immers de solidariteit ondermijnd.De zelfstandigen zijn niet de enige groep waar inkomens onder de ziekenfondsgrens
voorkomen. Welke groepen zijn dat? Is de minister bereid om groepen die goed
zijn te definiëren, zoals alimentatiegerechtigden, op korte termijn toe
te laten, zo mogelijk nog voor de begrotingsbehandeling van dit jaar? Ik ontvang
brieven van mensen die een zeer hoog eigen risico nemen om de particuliere
premie enigszins betaalbaar te houden. Dat is toch een ongewenste situatie.Mijn fractie vindt dat in ieder geval één knelpunt onmiddellijk
moet worden opgelost en wel de problemen van jongeren met een bijbaantje.
Het probleem is al heel lang bekend en alleen nog maar groter geworden door
de verhoging van de nominale premie van 1 januari jongstleden. Onder andere
de Stichting van de arbeid heeft voorstellen gedaan voor een oplossing. Is
de minister bereid de toezegging te doen dat zij nog voor de behandeling van
haar begroting met een voorstel komt dat zo veel mogelijk voorkomt dat jongeren
worden uitgesloten?Voor de gestelde inkomensgrens is men uitgegaan van een gemiddelde bandbreedte.
Wij ondersteunen het verzoek van de Partij van de Arbeid om bij de vaststelling
van de inkomensgrens aansluiting te zoeken bij bovengrens. Wat is overigens
precies die bovengrens?Mevrouw Dankers (CDA):Is mevrouw Kant het met mij eens dat dit probleem er niet was geweest
als aan het hebben van een grote of kleine baan niet de wettelijke verplichting
was verbonden om zich te verzekeren? Als die verplichting er niet was, zouden
jongeren gewoon via de gezinspolis kunnen worden verzekerd.Mevrouw Kant (SP):Dan zou dit probleem zijn opgelost, maar ik hecht sterk aan het verplichte
karakter van de ziekenfondsverzekering. Ik kan mij echter voorstellen dat
er voor de categorie die ik zojuist heb genoemd, een uitzondering wordt gemaakt,
omdat de ouders van deze jongeren al verzekerd zijn via het ziekenfonds.Mevrouw Dankers (CDA):Ik zie niet in waarom het ertoe doet of ouders al dan niet via het ziekenfonds
zijn verzekerd. Of je nu particulier of via het ziekenfonds verzekerd bent,
in beide gevallen zijn de kinderen meeverzekerd op de polis van de ouders.
Zij zouden daar ook verzekerd kunnen blijven als dat kleine baantje niet de
verplichting inhield van verzekering bij het ziekenfonds. Dat voorkomt ook
het betalen van dubbele premie.Mevrouw Kant (SP):Ik wil ook dat het in die zin wordt gewijzigd, maar ik wil niet dat daarmee
het verplichte karakter van het ziekenfonds verdwijnt. Ik wil slechts voorkomen
dat jongeren per jaar een fikse nominale premie moeten betalen. Die premie
is zo hoog dat de verdiensten van dat baantje opgaan aan het betalen van de
premie.Mevrouw Dankers (CDA):Mevrouw Kant wil dus niets veranderen aan de koppeling van een betaalde
baan aan een verplichte verzekering?Mevrouw Kant (SP):Dat wil ik inderdaad niet, maar je kunt je afvragen of een dergelijk klein
bijbaantje wel dezelfde verplichting met zich moet brengen als een "normale"
baan.Mevrouw Dankers (CDA):Mevrouw Kant wil dus niet eenzelfde uitzondering maken voor degenen die
uitsluitend alimentatie ontvangen?Mevrouw Kant (SP):Dat is weer een ander probleem. Mevrouw Dankers schetst hiermee wel de
dilemma's die zijn verbonden aan de wijze waarop wij het stelsel hebben ingericht.
Als het stelsel naar inkomen was ingericht, hadden wij dit soort problemen
niet gehad.Mevrouw Dankers onderbrak mij toen ik net de mooiste zin van mijn bijdrage
wilde uitspreken. Ik ga daar nu mee verder. De reactie van de minister om
tegen de bovengrens aan te gaan zitten, vind ik kolderiek en tekenend voor
het hele coalitietheater. Haar reactie komt erop neer dat de keuze om tegen
de bovengrens aan te gaan zitten, zal leiden tot banenverlies. Het gaat hier
klaarblijkelijk niet om argumenten, maar om een uitruil binnen de coalitie.De premiegrondslag roept naar ons idee terecht vragen op bij de vakbonden.
Voor zelfstandigen geldt een beperkte premiegrondslag waardoor zij minder
solidariteit inbrengen. Dat is waar, maar het brengt ook flinke lasten met
zich voor de zelfstandigen, omdat zij ook het werkgeversdeel moeten betalen.
Ik hoor hier graag nog een nadere toelichting van de minister op.De inkomenseffecten zijn niet voor iedereen positief. Alleenstaanden met
een belastbaar inkomen tussen de ƒ 30.000 en ƒ 40.000 en zelfstandigen
met een kleine baan gaan erop achteruit. De minister kan wel zeggen dat zij
hiermee in dezelfde positie komen als werknemers, maar als het om een flinke
inkomensachteruitgang gaat, kunnen wij dat niet zomaar doen. Welke groepen
betreft het precies? Wat is de omvang van de groepen? Wat zijn de financiële
effecten? De minister zal dit goed in beeld moeten hebben en met oplossingen
of deeloplossingen komen om reparatiewetgeving à la
Van Otterloo te voorkomen.De laatste vraag is: Wie zal het betalen? Volgens de Ziekenfondsraad lopen
de kosten op tot ongeveer 380 mln. Dat betekent een premiedruk van 0,2%. De
vakbonden vragen om het tekort op de verzekering van zelfstandigen niet over
de andere ziekenfondsverzekerden om te slaan, maar te dekken met een verhoging
van de rijksbijdrage. As ik het goed heb begrepen, komt de regering met 400
mln. extra als een rijksbijdrage om de premieverhoging te voorkomen. Ik heb
daar geen problemen mee, maar als alternatieve invulling zou het draagvlak
van het ziekenfonds verbreed kunnen worden. Een verhoging van de loongrens
met zo'n ƒ 8000 tot ƒ 9000 is een alternatieve dekking voor
het wetsvoorstel, aldus de minister in antwoord op vragen van mijn fractie
in de schriftelijke ronde. Door het aannemen van het SP-amendement komen wij
al een stukje in deze richting. Dit lijkt mij beter dan de richting van het
Armenfonds, om te spreken met de woorden van collega Melkert.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! De regering heeft haast, zo bleek ook uit de nota
naar aanleiding van het verslag. De Tweede en Eerste Kamer werden daarin vriendelijk
doch dringend gemaand de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel zo
vroeg mogelijk in oktober af te ronden. De SGP-fractie wil de laatste zijn
om het voorstel nodeloos te vertragen, maar vindt dat zorgvuldigheid vóór
snelheid gaat. Ik denk dat mijn collega's aan de overkant er ook zo over denken.
Dat is maar goed ook: de toelating van zelfstandigen in de Ziekenfondswet
is niet zomaar een onderwerp dat zich even op een "'donderdagnamiddag" door
de Kamer laat jagen. De nota naar aanleiding van het verslag maakt hier en
daar eenzelfde gehaaste indruk. Niet alle vragen van de zijde van onze fractie
zijn daarin even zorgvuldig beantwoord, zo het ons voorkomt. Er liggen nog
ettelijke punten die verdere opheldering behoeven of waarover de SGP-fractie
met de regering graag nog van gedachten wil wisselen.Alvorens op het wetsvoorstel in te gaan, wil ik eerst een algemene opmerking
maken. Gedurende haar gehele bestaan heeft de SGP-fractie principiële,
praktische en financiële bezwaren geuit tegen de werknemers- en volksverzekeringen.
In 1964, tijdens de behandeling van de Ziekenfondswet in de Kamer, stelde
mijn geachte voorganger, ir. C.N. van Dis, – niet te verwarren met zijn
zoon, het latere en nu nog meer bekende kamerlid C.N. van Dis – dat
"de partij, die wij hier vertegenwoordigen, gelijk bekend is, vanaf haar oprichting
principiële bezwaren heeft tegen de verzekering op zich zelf, omdat deze
in strijd wordt geacht met het geloof in de voorzienigheid Gods, alsook tegen
de verzekeringsdwang, omdat zij daarin ziet een aantasting van de vrijheid
der loontrekkenden om zelf over de besteding van hun inkomen te beschikken
en zij daardoor als het ware onder staatscuratele worden gesteld". Dat betekende
niet dat hij een pleidooi hield om diegenen die door ziekten worden getroffen
en die niet in staat zijn de financiële gevolgen ervan te dragen, maar
aan hun lot over te laten. Integendeel, dit karikatuur werd door de SGP-woordvoerder
tijdens datzelfde debat te vuur en te zwaard bestreden. Hierover merkte hij
op: "Wij hebben daarentegen steeds voorgestaan - en dat doen wij nog - dat
zij, die in geval van ziekte medische en financiële hulp behoeven deze
ook behoren te ontvangen. Dit behoort echter niet te geschieden door middel
van het dwangverzekeringssysteem maar door middel van de daartoe geëigende
instanties". Daarmee doelde Van Dis op de familie, de kerk, de diaconieën,
de mantelzorgers, de particuliere instellingen en als laatste in de rij de
overheid, als een soort vangnet.Voorzitter! Waarom deze referentie aan het verleden en de totstandkoming
van de huidige Ziekenfondswet? Ook toen al werd onmiskenbaar een accent gezet
door onze fractie bij het verplichtende karakter van een en ander. Dat komen
wij nu weer tegen, vandaar deze referentie. Ik realiseer mij best dat in de
tussenliggende 35 jaar veel is veranderd: de ontkerkelijking en de individualisering
hebben hun diepe sporen getrokken in de samenleving, met als heldere consequentie
dat de rol van de overheid als schild der zwakken alleen maar is toegenomen
door het wegvallen van allerlei sociale verbanden die ik zojuist heb genoemd.
Onze invalshoek bij de verzekeringsplicht staat nog recht overeind. Van de
passage in het regeerakkoord 1998, waarin werd gesteld dat zelfstandigen toegang
krijgen tot het ziekenfonds, hebben wij dan ook met enige nieuwsgierigheid
kennisgenomen. Het leek er toen op dat ervoor gekozen kon worden, maar dat
er ook niet voor gekozen hoefde te worden. Dat beviel ons wel. Zo interpreteerden
wij de zinsnede uit het regeerakkoord. Als je weet dat er enkele zielen in
de paarse boezem worstelen, is het niet verwonderlijk dat in het wetsvoorstel
een doorgehakte knoop is opgenomen, namelijk de verplichting voor zelfstandigen
die onder een bepaalde inkomensgrens zitten om zich als ziekenfondsverzekerde
in te schrijven. Achteraf gezien was de bewuste zinsnede uit het regeerakkoord
dus een compromis en de echte keuze is nu in dit wetsvoorstel gemaakt.Ik kan mij voorstellen dat dit niet de oorspronkelijke inzet van de VVD-fractie
is geweest. In het verslag heeft de SGP-fractie gevraagd in hoeverre de discussie
over de toekomst van het verzekeringsstelsel van belang kan zijn voor de uiteindelijke
beoordeling van het onderhavige wetsvoorstel. Daar is niet op ingegaan. Dat
is jammer, maar daarvoor hebben wij gelukkig nog deze gelegenheid. De regering
ziet blijkbaar geen reden om op het onderzoek van de Raad voor de volksgezondheid
en zorg vooruit te lopen. Mijn fractie vindt dat vlak voor een belangrijke
en fundamentele discussie bepaalde zaken niet bij voorbaat mogen worden dichtgetimmerd.
Het is dus mogelijk dat over twee jaar zelfstandigen weer uit het ziekenfonds
zullen stromen, met alle individuele gevolgen van dien. Daar komt nog bij
dat volgens zorgverzekeraars in Nederland lang niet alle kleine zelfstandigen
op een ziekenfondsverzekering zitten te wachten, zo lees ik althans in de
Volkskrant van 22 januari jongstleden. Uit onderzoek van VWS zelf zou blijken
dat te naaste bij de helft van de zelfstandigen de voorkeur geeft aan het
ziekenfonds en het andere deel niet, aldus dezelfde bron. Hoe verhoudt dit
zich met het in de nota naar aanleiding van het verslag geconstateerde voldoende
maatschappelijk draagvlak voor dit wetsvoorstel? Zowel principieel als op pragmatische gronden meent de SGP-fractie dat
de toetreding tot de Ziekenfondswet door zelfstandigen moet geschieden op
basis van vrijwilligheid. Vandaar dat ik het amendement van mevrouw Dankers
gaarne mede heb ondertekend. Ik bedank haar voor de moeite die zij daar op
de valreep voor heeft gedaan. Overigens dank ik de regering voor de toezegging
dat ook zelfstandigen die zich om principiële redenen niet willen verzekeren,
zich kunnen beroepen op de Regeling gemoedsbezwaarden sociale verzekeringswetten.
Daar hebben wij met erkentelijkheid kennis van genomen.Voorzitter! Ik kom nu op een enkel meer technisch punt. De regering heeft
ervoor gekozen om bij ministeriële regeling te bepalen dat voor de beoordeling
van een zelfstandige voor de ziekenfondsverzekering zijn gemiddeld belastbaar
inkomen over drie jaar in aanmerking wordt genomen. In antwoord op de vraag
waarom dit niet ook in het wetsvoorstel is vastgelegd, gaat de regering in
de nota naar aanleiding van het verslag uitgebreid betogen dat een termijn
van drie jaar een goede is. Maar als dat zo is, en dat neem ik graag aan,
wat let de regering dan om die termijn toch maar in de wet op te nemen?De FNV en CNV stellen in hun commentaar dat de regering in de nota naar
aanleiding van het verslag ten onrechte alleen kijkt naar het werknemersaandeel
in de procentuele premie en naar de belasting die over het werkgeversaandeel
wordt betaald. Betekent het feit dat er over het werkgeversaandeel in de procentuele
premie bij de werknemer inkomstenbelasting wordt ingehouden, dat de regering
het werkgeversaandeel van de ziekenfondsverzekering ziet als een onderdeel
van het werknemersloon? Zo ja, vloeit daar dan niet uit voort dat naar het
volledig premiepercentage ziekenfondswet van 7,4 in 1999 moet worden gekeken?
Dat zou betekenen dat de conclusie dat zelfstandigen gemiddeld minder premie
zullen gaan betalen dan werknemers in een vergelijkbare sociaal-economische
positie, juist is. Graag hoor ik een reactie van de minister op dit punt,
dat aan ons is voorgelegd door de genoemde vakbonden. Ik meen toch dat dit
opheldering behoeft in deze fase van de wetsgeschiedenis. In hoeverre zijn
de premielasten van zelfstandigen in overeenstemming met de premielasten van
werknemers?In de praktijk blijkt dat het belastbaar inkomen voor het merendeel van
de zelfstandigen pas na twee jaar definitief kan worden vastgesteld. Om die
reden kiest de regering ervoor, bij de beoordeling voor de ziekenfondsverzekering
en de berekening van de premieheffing uit te gaan van de voorlopige belastingaanslag.
In de memorie van toelichting wordt uiteengezet wat de consequenties zijn
wanneer het definitief premie-inkomen aanmerkelijk afwijkt van het voorlopig
vastgestelde premie-inkomen. In die gevallen moet de betrokkene zelfstandige
bijbetalen of, omgekeerd, terugontvangen. In de nota naar aanleiding van het
verslag wordt aan de hand van een rekenvoorbeeld gesteld dat, indien de definitieve
aanslag uiteindelijk veel hoger blijkt te zijn, dit geen gevolg heeft voor
de verplichte verzekering over dat jaar, maar wel voor de hoogte van de ziekenfondspremie
over dat jaar. Houdt dit in dat, ook wanneer achteraf gezien helemaal geen
recht bestond op een ziekenfondsverzekering, de zelfstandige alsnog het verschil
tussen de goedkopere ziekenfondspremies en – zo stel ik mij dat voor –
een marktconform particulier tarief plus de eventuele declaraties moet terugbetalen?
Zo nee, leidt dit dan niet tot oneigenlijk gebruik?Het kabinet vindt dat een stabiele ontwikkeling van de markt voor ziektekostenverzekeringen
niet gebaat is bij grote schokken in de omvang van het aantal ziekenfondsverzekerden
of particulier verzekerden. De SGP-fractie vindt dat het handhaven van de
marktverhoudingen niet mag prevaleren boven de consequenties voor de individuele
inkomens. Uiteraard bekijk ik dat nu niet per individu; het is een algemene
benadering. Ik doel daarbij niet alleen op de inkomens van zelfstandigen,
maar ook op die van de werknemers en hun medeverzekerden, die als gevolg van
de tijdelijke wijziging van de methodiek van de loongrensindexering eerder
zullen uitstromen. Wat zijn de inkomenseffecten voor deze laatste categorie?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Vandaag staat op de agenda de wet inzake de uitbreiding van
de toegang tot de Ziekenfondswet met de groep kleine zelfstandigen met een
laag inkomen. Het gaat allemaal wat snel. Soms denk je wel eens: wat duurt
het toch lang voordat wetten door de Kamer zijn, maar bij deze wet is bewezen
dat het ook snel kan. Dat wil overigens niet zeggen dat in het voortraject
alles even adequaat is geweest. Ik vond de beantwoording in de nota naar aanleiding
van het verslag zeer bondig. Dat kan ik over het algemeen wel waarderen, maar
nu was zij zo bondig dat een aantal vragen niet beantwoord is. Daarom zal
ik dadelijk nog een aantal vragen stellen. Bij zo'n snelle behandeling moet
in ieder geval de zorgvuldigheid in acht worden genomen en daar heb ik ook
nog wel een aantal vragen over.Ik hoef niet te verhelen dat de VVD-fractie weinig enthousiasme voor deze
wetswijziging kan opbrengen. Nog even los van de technische inhoud van het
wetsvoorstel kun je stellen dat, als de mensen waarom het gaat tevreden zijn
en de collectieve lasten niet omhoog gaan – dat is voor de VVD altijd
belangrijk – je bij dit wetsvoorstel positieve gevoelens kunt hebben.
Naar mijn idee is noch het heen noch het ander het geval. De heer Van der
Vlies heeft net al aangegeven dat er vele kleine zelfstandigen zullen zijn
die in het geheel niet tevreden zullen zijn. Dat staat gewoon vast. Anderzijds
zullen door de kostenverhoging de collectieve lasten uiteindelijk wel omhoog
gaan.Voorzitter! Het is zeker dat als gevolg van dit wetsvoorstel het werknemerskarakter
van de Ziekenfondswet helaas verder wordt aangetast. Aangezien de VVD naar
de toekomst kijkt en heeft afgesproken in deze regeerperiode geen grote wijzigingen
aan te brengen, is voor ons het allerbelangrijkste dat er in de toekomst keuzevrijheid
ontstaat voor verzekerde patiënten. Dit wijzigingsvoorstel bevat dat
element niet. Hoe denkt de minister over de opvatting van VNO/NCW dat de bijdrage
van werkgevers aan de Ziekenfondswet opnieuw omhoog zal gaan, terwijl er geen
werknemers instromen? Hoe kan dit begrijpelijke standpunt gecombineerd worden
met bewegin gen die tegenstrijdig zijn aan de oorspronkelijke
bedoeling van de Ziekenfondswet?De heer Oudkerk (PvdA):Mevrouw Van Blerck zegt dat wij "helaas" steeds verder afraken van een
werknemersverzekering. Zij houdt mij altijd voor dat wij afstand moeten nemen
van de ideologie. Maar ik begrijp deze opmerking niet. Waarom helaas? Kan
zij namens de VVD uitleggen waarom zij dit jammer vindt, met voorbij gaan
aan de ideologische motieven over een werknemersverzekering? Kan zij dat in
helder Hollands uitleggen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het woord helaas slaat bij het afdwalen van het werknemerskarakter vooral
op het feit dat de Ziekenfondswet nu eenmaal bedoeld is als een werknemersverzekering.
Men kan dat prettig vinden of niet, maar dat is nu eenmaal zo. Dat karakter
hebben wij nooit gewijzigd. Als je daartoe stappen onderneemt, moeten zij
gaan in een richting die duidelijk is. Die richting is op dit moment echter
onduidelijk. Als daarover geen overeenstemming bestaat, dien je uiterst terughoudend
te zijn en geen stappen te zetten die tegenstrijdig zijn aan onze opvatting
dienaangaande. De heer Oudkerk spreekt voor zichzelf, maar ik mag mijn partijstandpunt
verkondigen.De heer Oudkerk (PvdA):Inderdaad. Begrijp ik nu goed dat het voor de VVD helemaal niet dogmatisch
of ideologisch is dat wij per se moeten vasthouden aan een werknemersverzekering?
Mevrouw Van Blerck heeft volkomen gelijk. De Ziekenfondswet is een jaar of
vijftig, zestig oud en is een werknemersverzekering, maar behoeft dat niet
per se te blijven. Ik begrijp nu dat de VVD er open voor staat van de Ziekenfondswet
een andersoortige verzekering te maken, maar dan wel in haar geheel. Zij wil
niet met een beetje passen en meten binnen een werknemersverzekering allerlei
correcties aanbrengen. Begrijp ik dat inderdaad goed?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De VVD bekijkt net als andere partijen hoe in de toekomst het zorgverzekeringsstelsel
eruit moet zien. Met ons valt te praten over een aantal modaliteiten. Ik hoor
regelmatig van andere partijen, dat een toekomstig zorgverzekeringsstelsel
alleen maar een volksverzekering mag worden die voldoet aan hun wensen. Wij
zullen vanuit onze invalshoek niet dergelijke barrières opwerpen. Je
moet uiteindelijk tot een oplossing zien te komen. De heer Oudkerk mag ervan
uitgaan, dat die oplossing zoveel mogelijk overeen moet komen met hetgeen
volgens liberalen in zo'n stelsel moet staan. Wij zullen echter geen absolute
barrières opwerpen. Dat staat los van het feit dat wij het principe
van de keuzevrijheid hoog hebben. De mondige patiënt van de toekomst
mag je daartoe in staat achten. Het huidige systeem bevat nagenoeg geen keuzevrijheid.De heer Oudkerk (PvdA):Mevrouw Van Blerck is dus een warm voorstander van het amendement van
collega Dankers.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Daar zal ik straks iets over zeggen.In het regeerakkoord wordt op twee plaatsen over dit onderwerp gesproken.
In het hoofdstuk over de volksgezondheid staat deze wetswijziging eraan komt
en in het hoofdstuk over het midden- en kleinbedrijf wordt gerept van de mogelijkheid
voor kleine zelfstandigen met een laag inkomen om toe te treden tot het ziekenfonds.
Daarbij is duidelijk sprake van een keuzevrijheid. In antwoord op mijn vraag
hierover in het voortraject wordt gesteld, dat het een verzekering van rechtswege
is en dat daaraan niet kan worden begonnen. Maar ik wijs erop dat wij ook
65-plussers een eenmalige opting-in hebben verleend. Het is verdedigbaar om
daarvan uit te gaan, maar als je die mogelijkheid aan anderen wel hebt gegeven –
los van de vraag of je daar achteraf spijt van hebt – dan zie ik niet
in hoe op grond van het van rechtswege karakter de deur kan worden dichtgegooid.
Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister hierop. Het zou goed zijn
om in ieder geval een stuk van de pijn van degenen die geen trek hebben om
toe te treden weg te nemen. Dit ook in antwoord op de vraag van de heer Oudkerk
naar mijn reactie op het amendement van mevrouw Dankers, die overigens niet
over een eenmalige opting-in gaat, maar sowieso over vrijwillige toetreding.
Daarvan zeg ik dat het in ieder geval onder het van rechtswege karakter valt.
Daar heb ik dan helaas niet van terug.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Op grond van hetgeen u nu zegt, wil ik u vragen of u er voorstander van
bent dat degenen die niet onder de omschrijving "zelfstandigen" conform de
WAZ vallen maar wel een laag inkomen hebben, ook de mogelijkheid zouden moeten
hebben om vrijwillig toe te treden tot het ziekenfonds. Ik denk onder andere
aan de alfahulpen, de zelfstandige beroepsbeoefenaren e.d. Zoudt u mij daarin
steunen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik had het niet over de mogelijkheid om toe te treden maar over de mogelijkheid
om niet toe te treden. De 65-plussers hebben eenmalig de keuze om wel of niet
toe te treden. Wat ons betreft gaat het met name om het niet toetreden. De
tevreden groep die er in feite van rechtswege ook onder zou vallen, is volgens
de minister niet goed te traceren. Ik denk dat dat wel zou kunnen als je erg
je best doet, maar ook hierbij moet de vrijwilligheid voorop staan.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik ben het met u eens dat het traceren mogelijk zou moeten zijn, maar
als u de vrijheid van keuze een belangrijk principe vindt, zult u het met
mij eens zijn dat, als de door mij bedoelde mensen willen toetreden tot het
ziekenfonds, dit mogelijk moet zijn. Het kabinet beperkt zijn voorstel tot
degenen die conform de WAZ onder de regeling vallen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):In het regeerakkoord wordt de regeling beperkt tot die groep (kleine zelfstandigen
met een laag inkomen) en ik hoor straks van de minister of er nog andere redenen
zijn waarom de door mevrouw Hermann bedoelde categorie er niet onder valt.
Ik voeg eraan toe dat uitbreiding alleen aan de orde is, als uitgegaan wordt
van vrijwillige toetreding, ook voor de kleine zelfstandigen. Er zitten dus
wel enkele mitsen en maren aan.De heer Rouvoet (RPF):Het is altijd interessant om vertegenwoordigers van coalitiepartijen te
horen praten over de totstandkoming van het regeerakkoord. Ik ken natuurlijk
het regeerakkoord niet uit mijn hoofd, maar ik meen dat in
de paragraaf over zorg zelfs staat dat kleine zelfstandigen toegang tot het
ziekenfonds krijgen. Maar ook hierbij wordt ruimte gelaten voor een eigen
keuze. Mevrouw Van Blerck heeft dichterbij de onderhandelingen gezeten dan
ik en ik vraag haar of bij de totstandkoming van het regeerakkoord de intentie
heeft voorgelegen om de mogelijkheid te verschaffen tot het ziekenfonds toe
te treden.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik kan natuurlijk niet over de intenties van andere mensen praten. Maar
voor ons was dit inderdaad de optie; anders was ik daar nu niet op teruggekomen.Voorzitter! Ik kom nu te spreken over het tijdstip van inwerkingtreding
op 1 januari 2000. Van de minister zou ik graag met overtuigingskracht horen
dat door dit snelle tijdstip geen problemen ontstaan. Wij hebben begrepen
dat de Rijksbelastingdienst het tijdsip van 1 juli al te kort vond om voorbereidingen
te treffen; het wordt nu 1 oktober. Hoe kijkt de minister daartegenaan? De
brief van Zorgverzekeraars Nederland is ook zeer duidelijk over de verzekeringstechnische
zaken die ermee zijn gemoeid. De Verzekeringskamer zelf heeft het millenniumprobleem
toegelicht. Ik denk dat het van het allergrootste belang is om de garantie
te geven dat er geen problemen zullen optreden. Het is immers nogal wat: mensen
die pas in het laatste kwartaal horen dat zij zich, op wat voor manier dan
ook, opnieuw moeten verzekeren en dit binnen die korte tijd moeten regelen.
Ik denk niet dat de eventuele invoering op 1 januari 2001, vanwege de samenloop
met het belastingplan, een groter bezwaar vormt dan hetgeen zich op 1 januari
2000 aandient. Graag een duidelijke reactie van de minister.Met betrekking tot de inkomensgrens en de drie jaar vraag je je inderdaad
af waarom die periode van drie jaar, als die inderdaad het beste is, niet
in de wet komt; in ieder geval weet iedereen dan waar hij aan toe is. Bij
de Ziekenfondswet weet iedereen die in de buurt van de loongrens komt wat
er gebeurt als hij die grens overschrijdt. Onder welke voorwaarden valt een
zelfstandige na een bepaalde periode terug op een particuliere verzekering?
En welke uitsluitingen gelden in dergelijke gevallen? Als men een ziektebeeld
achter de rug heeft, is de kans op uitsluiting vanwege het ontbreken van een
acceptatieplicht immers groot. Voor mensen die hier nooit op gerekend hebben,
is dit een grote stap waarop zij zich eigenlijk niet hebben kunnen voorbereiden.
Ook de vragen van deze mensen moeten binnen een fatsoenlijke termijn worden
beantwoord.De uitstroom lijkt mij, evenals de instroom, een permanent proces. Ook
na het bereiken van tijdelijk evenwicht blijft dit volgens mij een continu
proces; er gaan immers steeds mensen uit en er komen steeds mensen in. Daarom
mag het telmechanisme na de eerste periode niet worden stopgezet, omdat beide
stromen doorgaan. Wanneer treedt de uitstroom exact in werking en wanneer
wordt het evenwicht bereikt?De financiële gevolgen van de wetswijziging bedragen 380 mln. Volgens
de brief van 7 september betreft de eerste maatregel een verhoging van de
Rijksbijdrage Ziekenfondswet met 0,4 mld. Graag zag ik dat het een met het
ander in verband werd gebracht. De tweede maatregel betreft de terugtrekking
van de Rijksbijdrage AWBZ. Ik moet eerlijk zeggen dat mij niet duidelijk is
geworden wat dat laatste ermee te maken heeft. Graag hoor ik van de minister
enige uitleg.Ik vind het van belang dat de ontwikkeling van dit wetsvoorstel op korte
termijn nauwlettend wordt gevolgd. Bij het optreden van onbedoelde negatieve
effecten moet opnieuw over maatregelen worden overlegd; zo wordt voorkomen
dat wij nogmaals onze toevlucht moeten nemen tot reparatiewetgeving à
la de wet-Van Otterloo.Mevrouw Hermann (GroenLinks):U zegt dat u geen bezwaar hebt tegen de compensatie van die 380 mln. via
de rijksbijdrage.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat zei ik niet. Het is door mij geconstateerd.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Als ik de schriftelijke gedachtewisseling goed heb gevolgd, dan heeft
u gerefereerd aan een oude motie van de heer Bolkestein waarin stond dat kosten
van veranderingen zoveel mogelijk in de premies moeten worden gecompenseerd.
Op deze wijze smeren wij een en ander uit over de gehele bevolking. Wij zijn
benieuwd hoe de regering dat in de koopkrachtplaatjes zal compenseren. Kunt
u aangeven wat u zou kiezen? Dat hoor ik niet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het had voor ons niet gehoeven. Deze maatregel staat in feite los van
allerlei ontwikkelingen die eraan komen. Het is overigens niet aan de orde.
Het staat in het regeerakkoord. Afspraak is afspraak. Men mag ons daaraan
houden. Dat wil niet zeggen dat er geen kritische vragen mogen worden gesteld.
Als u zegt dat de motie-Bolkestein erop gericht was om de effecten in de inkomenssfeer
recht te trekken in de premiesfeer bij de ziektekosten, dan heeft u dat niet
geheel begrepen. Dat bedoelde de heer Bolkestein niet.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Door het bevriezen van de loongrens is het duidelijk dat er geld tekort
is in de algemene kas. Het Rijk past bij. Dat betekent dat de bijpassing vanuit
de rijksbegroting aan de premietekorten groter wordt. Het verbaast mij dat
het krap houden van de loongrens, wat dit mechanisme versterkt, de instemming
van de VVD heeft. U zou moeten pleiten voor verhoging van de loongrens.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Nee. Wij zouden een iets verder aantrekken van de loongrens hebben willen
zien om te voorkomen dat die 380 mln. iets minder zou kunnen zijn. Je staat
niet met enthousiasme te kijken naar dit soort maatregelen. Er moet een oplossing
worden gevonden. Het is dan de second-bestoplossing. Het is weinig zinvol
om te proberen om het op een andere manier te dekken. Ik zie wel dat het aantal
mogelijkheden beperkt is.De heer Oudkerk (PvdA):U was helder over het regeerakkoord. Afspraak is afspraak en de VVD staat
ervoor. U hebt ook gezegd: voor ons had het niet gehoeven. Voor ons had het
wel gehoeven. Voor ons had iets anders niet gehoeven. Onze handtekening is
ook goed. U vindt het amendement van collega Dankers een leuk amendement.
Volgens mij is er een afspraak in het regeerakkoord waaraan dit amendement
niet voldoet. Ik neem aan dat u het niet steunt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wat ik heb opgemerkt over de vrijwillige toetreding slaat niet op het
amendement van mevrouw Dankers. In haar amendement is sprake van een vrijwillige
keuze. Dat steun ik niet. In de nota naar aanleiding van het verslag schrijft
de minister dat het een verzekering van rechtswege is waar je geen opting-in
kunt invoeren omdat dit tot slordige toestanden leidt bij andere groepen.
Het zij zo. Ik kan mij er nog iets bij voorstellen. Ik refereer aan een situatie
uit het nabije verleden waarin die mogelijkheid eenmalig wel is verleend.
De minister moet mij uitleggen hoe dat kon. Dat staat los van het feit, dat
ik die vrijwillige toetreding in het kader van de keuzevrijheid zou hebben
toegejuicht.De heer Oudkerk (PvdA):U steunt dit amendement in deze vorm niet?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Nee.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Dit wetsvoorstel over de verplichte toetreding van zelfstandigen
met een laag inkomen tot de ziektekostenverzekeringen maakt weer eens duidelijk
hoeveel knelpunten er in ons stelsel zitten en hoe er steeds weer nieuwe knelpunten
bij komen, omdat de jarenlange patstelling blijft voortbestaan. Die heeft
te maken met de verdeling van de markt en dus met het in en uit sturen van
groepen mensen als de verhoudingen wat te veel zouden veranderen. In steeds
meer brieven wordt ons voorgehouden hoe in vergelijkbare situaties onrechtvaardig
grote verschillen in premies bestaan en hoe je onverwacht veel duurder of
juist weer veel goedkoper uit bent als gevolg van een kleine loonsverhoging
of het simpel wisselen van een baan. Dat hangt samen met de gezinssituatie.
Heb je wel of geen kinderen? Ben je alleengaand? Heb je een partner, al dan
niet met een betaalde baan? Daarvan is dan ook weer erg belangrijk of die
fulltime of parttime is. Het hangt samen met de herkomst van je inkomen Is
het inkomen uit dienstverband of inkomen als zelfstandige? Is het een uitkering?
Als het een uitkering is, is die dan al dan niet gebaseerd op een arbeidsverleden?Het komt ook doordat er in Nederland nog altijd drie totaal verschillende
systemen naast elkaar bestaan. De ziekenfondsen zijn een werknemersverzekering,
ook al gaat dat karakter steeds meer verloren. Verder zijn er particuliere
verzekeringen en publiekrechtelijke regelingen voor ambtenaren. De laatste
leiden tot aanzienlijke premievoordelen als je ambtenaar af bent of juist
omgekeerd, meer betalen, als je ambtenaar wordt.Als gevolg van de vele wijzigingen in het verleden en de veranderende
leefpatronen van de mensen is de simpele vuistregel van voorheen, dat mensen
in een ziekenfonds goedkoper af zijn dan in een particuliere verzekering,
voorbij. Dat die vuistregel voorbij is, blijkt uit veel reacties van individuele
zelfstandigen op het wetsvoorstel dat wij nu behandelen. Ik heb als woordvoerder
van mijn fractie meer brieven gekregen van individuele mensen die niet in
het ziekenfonds willen dan omgekeerd. Dat is toch erg vreemd, als de intentie
van het wetsvoorstel juist is om een groep in de samenleving tegemoet te komen.Gunstig is de regeling voor zelfstandigen die voorzien dat zij voor de
rest van hun leven geen hoger inkomen meer zullen hebben dan de gehanteerde
inkomensgrens. Ongunstig is zij voor zelfstandigen die voorzien dat zij later
weer wel naar de particuliere markt moeten en door hogere leeftijden meer
premie zullen moeten gaan betalen voor de rest van hun leven of erger nog,
door slechte gezondheid binnen het gezin helemaal in de problemen raken. Het
CDA maakt zich zorgen over iets waar de minister in de schriftelijke voorbereiding
naar onze mening wat te gemakkelijk aan voorbijgaat, de positie van chronisch
zieken. Ik stel die nog eens uitdrukkelijk aan de orde. Ik denk aan chronisch
zieken die best in staat zijn om als zelfstandige een zodanig inkomen te verwerven,
dat zij boven de inkomensgrens uitkomen, zo niet continu dan toch wel zo nu
en dan. Als zij eerst verplicht in het ziekenfonds moeten en vervolgens weer
terug naar de particuliere verzekeringsmarkt, dan kunnen zij daar wellicht
helemaal niet terecht, of slechts tegen een beperkt pakket of extra kosten.Het CDA begrijpt niet dat er een haast tegenstrijdig beleid wordt gevoerd
door het kabinet.Mevrouw Kant (SP):Aan de ene kant is het natuurlijk heel sympathiek dat een groep wordt
toegevoegd aan het ziekenfonds. Aan de andere kant: als je niet wilt, waarom
zou je dat doen? Volgens mij heeft het alles te maken met de aard van het
ziekenfonds. Vindt mevrouw Dankers niet dat iedereen die nu in het ziekenfonds
zit ook die keuze zou moeten hebben?Mevrouw Dankers (CDA):Ja zeker! Als je het systeem verandert, moet je daar consequent in zijn.
Voor de mensen waar ik het net over had, die nu verplicht het ziekenfonds
in moeten, maar voorzien dat zij er op een gegeven moment ook wel weer uit
komen, is het belangrijkste probleem nu juist dat zij niet kunnen blijven
zitten waar zij zitten. Die les hadden wij al geleerd. Nog niet zo lang geleden
is over de ouderen gezegd, dat wij een eind moeten maken aan het heen en weer
gaan. Laat de mensen blijven zitten waar zij zitten. Een verzekerde zou dat
recht moeten hebben. Als je jong een bepaalde verzekeringspolis afsluit en
die blijft hanteren, heb je altijd te maken met lagere premies dan wanneer
je iedere keer moet wisselen. Dat probleem wordt alleen maar verergerd door
dit wetsvoorstel.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Dan begrijp ik toch goed, dat mevrouw Dankers nu zegt dat
iedereen zelf zou moeten kiezen of hij al dan niet in het ziekenfonds wil.
Maar dan is het ziekenfonds niet meer het ziekenfonds, want iedereen die met
lage risico's goedkoper af is bij een particuliere verzekering gaat er dan
uit natuurlijk.Mevrouw Dankers (CDA):Nee, op dit moment behandel ik dit wetsvoorstel. Onze fractie is van mening,
dat we nu niet vooruitlopend op de fundamentele discussie en de voorbereiding
op de stelselwijziging, die de paarse coalitie regelmatig belooft, de mensen
in die individuele situaties voor die twee jaar in problemen moet brengen.
Als we inderdaad binnen enkele jaren aan die principiële keuze toe zijn,
mogen wij de mensen in die situatie daar niet toe verplichten. Wij begrijpen
echt niet waarom voor die korte periode naar het wapen van de verplichte verzekering
is gegrepen.Voorzitter! Wat het CDA niet begrijpt, is dat er een haast tegenstrijdig
beleid wordt gevoerd door het kabinet. In het kader van werkgelegenheidsbevordering
wordt vanuit de departementen van Sociale Zaken en van Economische zaken veel
geïnvesteerd in startend ondernemerschap. Het kabinet wil mensen, al
dan niet momenteel in loondienst, stimuleren om als zelfstandige een eigen
inkomen te verwerven. Dat klimaat moet sterk verbeterd worden. Als mensen
daar voor kiezen, betekent dit altijd dat de mensen als startende ondernemer
jarenlang heel hard moet werken, waarschijnlijk ook met alle leden van het
gezin. Als zij slagen en succes krijgen – en dus bereiken wat het kabinet
in het regeerakkoord voor ogen heeft – volgt de straf van de wetgever,
dat ze uit die verplichte verzekering moeten en de risico's lopen, die ik
zojuist heb geschetst. Ook daar weer de sterke stijging van de leeftijdstoeslag
op de particuliere polissen en chronisch zieken, die met beperkingen te maken
krijgen. In mijn ogen is dat een zeer slechte beloning als mensen als startende
ondernemer doen wat het kabinet wil en waarin zoveel wordt geïnvesteerd.Voorzitter! Ik ben het eens met degenen die hebben opgemerkt, dat in de
nota naar aanleiding van het verslag wat te gemakkelijk over een aantal aangereikte
problemen en knelpunten is heengegaan. Juist als je te maken hebt met haast
omdat je snel wilt invoeren, is het toch zeer van belang om alle punten in
de verslagen die zijn aangehaald uitvoerig te beantwoorden, opdat je de behandeling
inderdaad snel kan afdoen. Ik zal ze niet allemaal herhalen, want er zijn
wel erg veel vragen over tafel gegaan. Mevrouw Van Blerck had als lid van
een coalitiepartij nog een zwik vragen en ik hoop, dat die vragen inderdaad
worden beantwoord anders komt het parlement in een moeilijk parket om verantwoorde
besluiten te nemen. Ik noem een voorbeeld. In het antwoord wordt gesteld,
dat er geen effecten zoals bij de Wet-Van Otterloo zullen optreden. Maar als
ik de onderbouwing van die stelling goed heb begrepen, beroept de minister
zich vooral op grond van macrocijfers op aantallen mensen die in en uit het
ziekenfonds zouden stromen. Bij de ouderen waren dat er natuurlijk veel meer
dan bij de zelfstandigen. Maar dat was in ieder geval voor de CDA-fractie
niet de achtergrond van de vraag. Het gaat haar niet om de wet van de grote
getallen, om de aantallen, maar om een aanpak waarmee grote problemen die
individuele gezinnen kunnen overkomen, aandacht krijgen en die niet worden
afgedaan als eventuele frictieproblemen van een wetsvoorstel, dat nu eenmaal
door moet gaan. De overheid dient de zwakken in de samenleving te beschermen.Op zijn minst had dus een regeling aangeboden moeten worden, dat die huishoudens
die bijvoorbeeld door gezondheidsproblemen later niet meer terug kunnen naar
de particuliere markt op de een of andere manier worden gecompenseerd. Maar
daar wordt helemaal niet naar gekeken. Hetzelfde geldt voor het antwoord inzake
mensen die alimentatie ontvangen; een vraag die door D66 op tafel is gelegd.
Heel formalistisch wordt verwezen naar het werknemerskarakter van het wetsvoorstel,
terwijl in het wetsvoorstel zelf dat karakter helemaal wordt aangepast. Ik
meen dat er een verklaring gegeven dient te worden waarmee verdedigd kan worden
waarom het op die manier gebeurt. Dat is echter niet mijn taak, doch van degenen
die het wetsvoorstel verder dragen.Mevrouw Kant sprak reeds over jonge kinderen die met hun bijbaantjes in
de problemen komen. Met het oog op de tijd zal ik die niet allemaal herhalen.
Ik wil echter wel melden, dat aan de fundamentele bezwaren van een aantal
groepen ook te weinig aandacht is besteed. Werkgevers bijvoorbeeld protesteren
stevig dat het werknemerskarakter van de ziekenfondsverzekering verder wordt
uitgehold en menen dat het dan ook niet meer aan hen is om te betalen aan
de Ziekenfondswet. Zij verzoeken dringend om alternatieve oplossingen. De
minister heeft dat niet gedaan. Zij zal wellicht de opmerkingen van VNO/NCW
plaatsen in een wat politiek kader. Werkgeversorganisaties hebben terecht
een heel aantal punten op tafel gelegd. Zij verwijten het kabinet dat het
een sigaar aan de zelfstandigen aanreikt uit de doos van degenen die op dit
moment in het ziekenfonds verzekerd zijn. Die redenering klopt natuurlijk.
De kosten moeten ergens worden betaald. Ook hieruit blijkt weer dat het voorstel
in zichzelve strijdig is. Het kabinet wil de kleine zelfstandigen met een
laag inkomen uit solidariteit tegemoetkomen en lost dit op met een verlaging
van de grondslag waarover solidaire premies geheven kunnen worden. Het amendement
van mevrouw Kant en mevrouw Hermann is er natuurlijk niet voor niets. Er zit
een interne tegenstrijdigheid in het voorstel. Als de inkomensgrens lager
wordt, wordt ook onmiddellijk de grondslag verlaagd om de premies inkomensafhankelijk
te innen. Ik ben benieuwd wat de heer Oudkerk daarvan vind, maar dat hoor
ik wel in zijn termijn. De ene solidariteit wordt uitgeruild tegen de andere.
Dat is in mijn ogen moeilijk uit te leggen. Ik vraag de minister dan ook dat
nog eens te doen.Ik kan mij indenken dat de haast onder andere te maken heeft met het feit
dat de coalitie haar onderlinge verschillen zo snel mogelijk wil oplossen.
Het is goed dat men een visie op tafel legt. Als ik echter beluister hoe de
heer Oudkerk mevrouw Van Blerck ondervroeg over eventuele steun aan wat voor
amendement dan ook, is het ook duidelijk dat een en ander niet snel zal gebeuren
en dat wij in dit tempo blijven doorgaan. Overigens is het voor de oppositiepartijen
heel aardig te bekijken of ook voor hen second best solutions te vinden zouden
zijn.Voorzitter! In dit verband wil ik u nu reeds mededelen, dat wij volgende
week naar aanleiding van de gedachtewisseling van heden een korte heropening
zullen vragen. Als wij kijken naar de schriftelijk ronde, denk ik dat de beantwoording
van de nu gestelde vragen voor mijn fractie tot een heroverweging zou kunnen
leiden. Die ruimte zou ik graag hebbenDe voorzitter:Die ruimte heeft u altijd. Laten wij echter in de eerste termijn niet
vooruitlopen op een mogelijke derde termijn. Uiteraard heeft u altijd dat
recht. Ik dank u voor de vooraankondiging.Mevrouw Dankers (CDA):Akkoord, dan hoef ik het misschien straks niet opnieuw te zeggen om tijd
te besparen.Voorzitter! Wij hebben respect voor de voortvarendheid waarmee het kabinet
het regeerakkoord wil uitvoeren, maar het mag nooit ten koste gaan van de
zorgvuldigheid. Gelet op het tijdstip, de brieven van Zorgverzekeraars Nederland,
de maatregelen die de belastingdienst moet nemen, denk ik dat het heel moeilijk wordt om dat allemaal op een goede manier per 1 januari
geregeld te hebben.Voordat ik tot de conclusies van mijn fractie kom, roep ik de CDA-voorstellen
van vorig jaar in herinnering. Wij pleitten toen voor een benadering van lastenmaximering
via de zorgsubsidie. Wij zijn van mening dat een dergelijke aanpak een goed
alternatief voor dit wetsvoorstel zou zijn geweest, waarmee tevens een heleboel
problemen voor zelfstandigen en hun gezinnen zouden worden voorkomen. Ik weet
dat wij in de verkiezingstijd door enkelen van u werden weggehoond, omdat
het veel te ingewikkeld zou zijn. Het is erg grappig om in de uitvoering van
dit wetsvoorstel te zien dat het precies zo gebeurt als wij voorstelden. Ook
nu gaat de Belastingdienst het doen. Het heeft als groot voordeel dat er minder
bureaucratie is, dat er minder dossiers heen en weer geschoven moeten worden
tussen de burelen van de Belastingdienst en andere uitvoeringsorganen. Daarmee
is de privacy van de burger ook meer gediend. Wij voelen ons door het kabinet
in onze opvatting gesterkt. Het zal niet verbazen dat wij deze gedachtegang
in toekomstige discussies opnieuw zullen inbrengen.Kern van onze bezwaren blijft het verplichtende karakter van de opname
van zelfstandigen in het ziekenfonds, zeker op dit moment. Als wij in het
vooruitzicht hebben dat binnen twee jaar knopen zullen worden doorgehakt,
waarom dan een aantal gezinnen in de problemen brengen? Voor deze overzienbare
periode moeten geen nieuwe ongerechtigheden worden opgeroepen. Waar de rekening
ook wordt neergelegd, linksom of rechtsom zal zij steeds uit collectieve middelen
worden betaald, misschien niet altijd publiek, maar wel altijd collectief
opgebracht. De premies voor het ziekenfonds, de rijksbijdragen aan de ziekenfondskas,
de WTZ-toeslagen voor mensen die niet meer op de particuliere markt terecht
kunnen als zij er weer uit moeten, altijd moet het geld uit de onderlinge
solidariteit worden bijgepast. Nieuwe problemen komen op het bordje van de
medewetgevers. Om die reden hebben de heer Van der Vlies en ik een amendement
ingediend. Laat het op dit moment vrijwillig zijn. Wij kennen de risico's
van een vrijwillige verzekering, maar het mag niet ten laste gaan van de problemen
waar individuele gezinnen in terecht kunnen komen. Velen hebben die problemen
geschetst. Het is niet voor niets dat de helft van de zelfstandigen hier absoluut
niet op zit te wachten.De heer Oudkerk (PvdA):Mevrouw Dankers zegt dat zij heel veel brieven heeft gehad van mensen
die liever niet in het ziekenfonds willen.Mevrouw Dankers (CDA):Nee _De heer Oudkerk (PvdA):In ieder geval hebt u veel brieven ontvangen.Mevrouw Dankers (CDA):U ook via de vaste Kamercommissie.De heer Oudkerk (PvdA):Misschien hebt u er nog meer gekregen. U hamerde nogal op de vrijwilligheid.
De risico's daarvan liggen toch voornamelijk op het vlak van het uithollen
van de solidariteit. Stel dat die vrijwilligheid doorgaat. Dan zal een aantal
mensen afzien van het ziekenfonds, waarmee onvermijdelijk de solidariteit
wordt uitgehold.Mevrouw Dankers (CDA):Wij hoeven dan die bovengrens toch niet aan te passen? Dat gebeurt namelijk
alleen om er mensen uit te jagen.De heer Oudkerk (PvdA):Dat geef ik graag toe, maar ik wil even afzien van die bovengrens. Als
de vrijwilligheid wordt ingevoerd, wordt de solidariteit mijns inziens getalsmatig
verkleind.Mevrouw Dankers (CDA):Als wij beiden met onze zakjapanners aan de slag gaan, zou best kunnen
blijken dat het macro-economisch niets uitmaakt. Het gaat mij echter om de
mensen die er verplicht in of uit moeten. Voor hen maakt het veel uit. Het
gaat mij om de effecten op microniveau van wat wij hier op macroschaal staan
te roepen. Daarvoor moet meer aandacht bestaan, op zijn minst in de nota naar
aanleiding van het verslag, maar ook in de besluitvorming.De heer Oudkerk (PvdA):Daar ben ik altijd voor, maar de mensen die in het ziekenfonds zitten,
betalen hoe dan ook het gelag als wij op welke wijze dan ook vrijwilligheid
introduceren. Immers, zij moeten met z'n allen de premie opbrengen die niet
naar draagkracht wordt opgebracht omdat er misschien nog 100.000 of 200.000
mensen extra in het ziekenfonds zouden kunnen zitten.Mevrouw Dankers (CDA):Dat klopt. Als u het macro-economisch bekijkt, gaat het over de instroom
voor twee jaar. Ik neem althans aan dat u zich aan uw woord houdt. Ik heb
u al een aantal keren tegen mevrouw Van Blerck horen zeggen dat wanneer u
uw handtekening zet, u er zich aan houdt. In het tweede regeerakkoord heeft
u samen ondertekend dat op weg naar de volgende kabinetsperiode zodanige onderzoeken
zullen worden gedaan dat dan in elk geval wel besluitvorming plaatsvindt.
Dan gaat het dus over de risico van instroom gedurende twee jaar. Dat is al
weer iets anders dan de ervaringen die wij hebben gehad met de vrijwillige
verzekering. Als het risico voor de twee jaar een te selectieve gang van zaken
inhoudt dat alleen maar de slechte risico's onder de zelfstandigen zich melden
bij het ziekenfonds weegt dat dan op tegen die andere zelfstandigen die in
de problemen raken voor de rest van hun leven als ze er straks weer verplicht
uit moeten? Dat is de afweging zoals ik die heb voorgelegd.De heer Oudkerk (PvdA):Waarom dan niet die afweging? Omdat je niet zeker weet dat het maar voor
een periode van twee jaar is, want u kent de politiek misschien nog wel beter
dan ik.Mevrouw Dankers (CDA):Ik heb de heer Oudkerk de afgelopen maanden juist zo vaak horen zeggen
in de media dat de politiek geloofwaardig moet zijn, terwijl hij nu in feite
zegt: je maakt wel afspraken, maar je weet nooit hoe lang ze duren. Het sterkt
mij des te meer om het amendement van de heer Van der Vlies en mij hartstochtelijk
te blijven verdedigen.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Over een stelselherziening wordt al langere tijd gediscussieerd.
Dat is terecht, want het systeem sluit niet meer aan bij het huidige maatschappijbeeld,
hetgeen een aantal knelpunten oplevert. Het kabinet is daarom van plan om
voor het einde van deze periode met een notitie over dit onderwerp
te komen, waarin naar diverse zaken gekeken wordt, waaronder de handhaving
in Europees verband. Maar de geschiedenis leert ons dat een grote verandering
opeens steeds gedoemd is te mislukken of heel erg lang gaat duren. Dus wij
hebben er van harte geloof in dat de notitie er binnen twee jaar zal zijn,
maar of dat ook direct tot een grootscheepse verandering gaat leiden of dat
de geschiedenis zich herhaalt à la het plan-Simons weten wij niet.
Dat laatste hopen wij uiteraard niet, want wij zijn zeer voor een stelselherziening
die goed gaat lukken. Gezien genoemde twijfel is D66 wel van mening dat ondertussen
reeds kleine stappen van verandering gezet dienen te worden om een aantal
onrechtvaardigheden binnen het huidige stelsel te verbeteren. Mijn vroegere
fractiegenoot Rogier van Boxtel heeft in de notitie "Van harte beterschap"
deze onrechtvaardigheden beschreven en oplossingen aangedragen. Tevens is
het voor ons een belangrijke inzet in het regeerakkoord geworden. Men kan
zich dus voorstellen dat D66 tevreden is dat er vandaag aan een van deze onrechtvaardigheden,
namelijk dat zelfstandigen met een laag inkomen zichzelf moeten verzekeren
op de particuliere markt, een eind komt. D66 kan instemmen met het voorliggende
voorstel en steunt het kabinet in zijn streven om de wet op 1 januari 2000
in werking te laten treden. Wel hebben wij de volgende vraag. Is na invoering
van het belastingplan voor de 21ste eeuw het kabinet bereid om zelfstandigen
die geen winstinkomen hebben, zoals vrije beroepsbeoefenaren en meewerkende
echtgenoten, op te sporen, zodat zij indien hun inkomen daartoe aanleiding
geeft, alsnog in het ziekenfonds kunnen worden opgenomen?Mevrouw Dankers (CDA):Omdat de interpretatieverschillen tussen de coalitiepartijen over de inhoud
van het regeerakkoord steeds gaan over dat moeten, mogen en kunnen, heb ik
de volgende vraag aan u. U sprak zo-even over kunnen. Mag ik hieruit opmaken
dat D66 van mening is dat ook vrije beroepsbeoefenaren aan het ziekenfonds
moeten kunnen deelnemen? Dus naar keuze.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik heb gezegd: alsnog in het ziekenfonds kunnen worden opgenomen. Het
kabinet heeft er momenteel voor gekozen om de groep te beperken tot de WAZ.
Het kabinet heeft aangegeven dat het moeilijk is genoemde doelgroep te traceren.
Derhalve vraag ik of dat na invoering van het nieuwe belastingplan gemakkelijker
is. Zo ja, dan zou het onze voorkeur hebben dat deze mensen ook in het ziekenfonds
worden opgenomen. Het kunnen slaat niet op de vrijwilligheid of de verplichting.
Het gaat erom dat deze mensen momenteel buitengesloten zijn, terwijl ze er
in onze visie ten tijde van de discussie over het regeerakkoord nog onderdeel
van uitmaakten. Ik stel dus gewoon een praktische vraag die mevrouw Dankers
ten onrechte plaatst in de discussie over vrijwilligheid versus verplichting.Mevrouw Dankers (CDA):Het mag dan een praktische vraag zijn, ik begrijp toch dat mevrouw Van
Vliet vindt dat de mensen die eventueel door de overheid worden opgespoord,
zich verplicht via het ziekenfonds moeten verzekeren.Mevrouw Van Vliet (D66):Als die mensen tot de groep kleine zelfstandigen behoren, moeten zij zich
inderdaad via het ziekenfonds verzekeren. Wij vragen de regering of zij daar
ook zo over denkt.Mevrouw Dankers (CDA):Die mensen moeten zich dus ook via het ziekenfonds verzekeren, ook al
willen zij dat zelf absoluut niet?Mevrouw Van Vliet (D66):Het ging in de discussie en ook in onze notitie over alle kleine zelfstandigen.Mevrouw Dankers (CDA):Ik doel nu op de groepen die door mevrouw Van Vliet in de schriftelijke
voorbereiding zijn genoemd.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik kom er later nog over te spreken, maar wij willen inderdaad niet dat
toetreding tot het ziekenfonds op basis van vrijwilligheid plaatsvindt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik vraag mij af of mevrouw Van Vliet niet probeert, het regeerakkoord
op te rekken. Dat in de notitie van D66 stond dat die groep erbij zou moeten
horen, is leuk voor D66, maar dat is zeker niet de bedoeling van de VVD-fractie.
Als D66 dit opgenomen zou willen zien, heb ik op mijn beurt wel iets te zeggen
over een eenmalige "opting-in".Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Deze opmerking komt niet onverwacht. Ik beweer ook niet dat
dit in het regeerakkoord is opgenomen, ik geef alleen maar aan wat de wensen
zijn van D66. Ik vraag de regering wat zij ervan vindt en het zou mij niet
verbazen als zij hetzelfde antwoord zal geven als mevrouw Van Blerck. Ik ben
echter vooral geïnteresseerd in de vraag of deze groepen na de implementatie
van het Belastingplan voor de 21ste eeuw kunnen worden getraceerd. Misschien
dat dit het misverstand bij mevrouw Van Blerck over onze opstelling wegneemt.
De minister heeft immers in eerste instantie het formalistische antwoord gegeven
dat voor deze oplossing is gekozen, omdat deze groepen niet kunnen worden
getraceerd. Het is duidelijk wat onze wens is en ik heb het recht die hier
uit te spreken.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat recht heeft u. Ik wijs er echter op dat wij ook nog enige wensen hebben
en dat een en ander er alleen maar toe leidt dat die wensen tegen elkaar worden
weggestreept. Het wensenpakket van D66 is misschien wel heel fraai, maar af
en toe ook weinig realistisch.Mevrouw Van Vliet (D66):Dat laatste wens ik te bestrijden, maar wij keren nu wel terug naar de
aardige discussie die voorafgaand aan het regeerakkoord is gevoerd.Voorzitter! In de nota "Van harte beterschap" hebben wij op een aantal
onrechtvaardigheden gewezen. Zij zijn eigenlijk al genoemd. Het gaat namelijk
om mensen met vrijwel uitsluitend alimentatie en scholieren met een klein
baantje die een hoge nominale premie moeten betalen. Uit de nota naar aanleiding
van het verslag maakte ik op dat de minister deze problemen na aanvaarding
van dit voorstel zo snel mogelijk zal aanpakken. Wat verstaat de minister
onder "zo snel mogelijk"? Wordt het een onderdeel van de te verwachten kabinetsnotitie
of kiest men voor een aantal losse voorstellen?Voorzitter! Ik kom op de inhoud van het voorliggende wetsvoorstel. De
hoogte van de toelatingseis is tot stand gekomen op grond van het EIM-rapport
en betreft 64% van het bruto-inkomen van werknemers. D66 heeft begrepen dat
dit percentage een gemiddelde is. Ik neem aan dat dit gemiddelde overeenkomt
met het gestelde in het regeerakkoord, namelijk dat de inkomensgrens materieel
wordt afgestemd op de loongrens in de Ziekenfondswet. Kan de minister dat
bevestigen?Een ander punt is dat het inkomensbegrip dat voor de toegang geldt, eveneens
zal gelden voor de premieheffing. Dat lijkt op het eerste gezicht te leiden
tot een groot premievoordeel voor de zelfstandigen, maar het kabinet weerlegt
dit door te wijzen op het feit dat werkgevers een deel voor de werknemer betalen.
Met enige aarzeling kunnen wij vooralsnog instemmen met deze redenering, omdat
uiteindelijk zowel werknemer als zelfstandige uit eigen inkomen ongeveer evenveel
betaalt. Wij zijn echter niet ongevoelig voor de redenering dat het werkgeversdeel
een onderdeel van het loon van de werknemers is. Wij zouden dit punt dan ook
graag terugzien in de evaluatie. Is de minister daartoe bereid?In het wetsvoorstel wordt uitgegaan van een verplichte in- en uitstroom.
D66 onderschrijft dit principe van verplichte solidariteit. Het gevaar dreigt
dat het ziekenfonds failliet gaat zodra mensen de mogelijkheid krijgen om
wel of niet toe te treden tot de ziekenfondsverzekering. De kans is reëel
dat andere groepen mensen ook deze keuzevrijheid zullen afdwingen en vervolgens
het ziekenfonds verlaten. De groep mensen met lage inkomens en hoge risico's
blijft dan achter. Het ziekenfonds zou daardoor niet te handhaven zijn. Dit
mag niet gebeuren.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Mag ik even een technische vraag stellen? Mevrouw Van Vliet
heeft het over mensen met lage inkomens met alleen slechte risico's. Zij doet
dat toch zelf, als haar fractie die maximale ziekenfondsgrens steeds naar
beneden brengt?Mevrouw Van Vliet (D66):Daarop antwoord ik ongeveer zoals mevrouw Van Blerck heeft gedaan: Van
ons had dit niet gehoeven; het is een afspraak in het regeerakkoord. Alles
afwegende vinden wij het zo belangrijk dat driekwart van de zelfstandigen
er met dit wetsvoorstel op vooruitgaat, dat wij dat hebben geaccepteerd. Wij
zien ook wel dat er mensen uitstromen. Wij sluiten onze ogen daar niet voor.
Wij hebben voor de alleenstaande zelfstandigen een suggestie gedaan, waar
ik straks nog op kom. Verder zien wij ook wel dat het voor gezinnen met kinderen
kostbaar is, maar het is een continu proces, zoals mevrouw Van Blerck ook
al zei. Dat geldt in dit geval dan ook. Wij hadden graag voor twee loongrenzen
gekozen. Wij hebben dat ook gevraagd, maar volgens het kabinet is dat in de
huidige syste- matiek niet mogelijk.Mevrouw Dankers (CDA):Ik meende dat ik u hoorde zeggen dat u principieel voor het verplichte
in- en uitstromen bent, maar als ik het verkeerd heb gehoord, zult u mij zeker
verbeteren. Ik begreep dat u, vanwege het feit dat er nu een aantal mensen
instromen, vond dat er een aantal mensen uit moeten en dat u principieel de
keuze onderbouwt dat de mensen met het hoogste inkomen er dan uit moeten.Mevrouw Van Vliet (D66):Laat ik helder zijn. Van onze fractie had er niemand hoeven uitstromen.
Misschien heb ik dat verkeerd onderbouwd. Wij vinden echter dat je moet oppassen
dat een zieken- fondsverzekering niet verwordt tot een soort armenfonds, omdat
iedereen die voordeel heeft bij de overstap naar een particuliere verzekering,
dat zal doen. Op die manier haal je de solidariteit uit de ziekenfondsverzekering
en kan je het systeem failliet verklaren.Mevrouw Dankers (CDA):Maar wat is volgens u dan het voordeel van een particuliere verzekering
voor mensen die intussen ziek zijn geworden, als je je alleen maar wilt indekken
tegen het weer terugmoeten?Mevrouw Van Vliet (D66):Dat moet u mij nader verklaren.Mevrouw Dankers (CDA):U heeft het over de voordelen van een particuliere verzekering. Dus ik
houd u nu opnieuw het voorbeeld voor dat ik in mijn inbreng heb gegeven. Iemand
is nu particulier verzekerd en moet ingevolge deze wet verplicht naar het
ziekenfonds. Hij is diabeticus of heeft een andere chronische ziekte. Hij
moet drie jaar later, omdat hij intussen een hoger inkomen heeft, weer uit
het ziekenfonds. Hoeveel voordelen heeft die mijnheer of mevrouw dan?Mevrouw Van Vliet (D66):U geeft een reëel voorbeeld. Ik zeg niet dat wij onze ogen sluiten
voor het feit dat een aantal personen hier nadeel van kan hebben. Ik probeerde
dat zojuist ook te schetsen. Alleen, alles afwegende, gaat driekwart van de
zelfstandigen erop vooruit. Wij vinden dat een groot goed. Dat dit soort onrechtvaardigheden
voorkomen, komt omdat de gehele systematiek nader bezien moet worden. Ik zou
willen dat we dat volgend jaar geregeld hebben. Maar u weet zelf hoe dat gaat.
Zo snel lukt ons dat niet, als het ons al gaat lukken.Mevrouw Dankers (CDA):Maar u bent wel bereid te zoeken naar een oplossing voor de mensen die
hierdoor gedupeerd raken vanwege hun gezondheidssituatie?Mevrouw Van Vliet (D66):Zolang dat voor u niet betekent dat wij het dan op vrijwillige basis moeten
doen, waardoor de huidige ziekenfondsverzekering onder druk komt te staan.
Natuurlijk ben ik bereid te kijken naar alle andere onrechtvaardigheden die
er nog zijn, als dat noodzakelijk is. U gaat echter steeds weer in de richting
van die vrijwilligheid. Hoe sympathiek het ook klinkt, als we de ziekenfondsverzekering
in stand willen houden., is dat niet haalbaar.Voorzitter! Op een groep zelfstandigen die erop achteruitgaat, wil mijn
fractie nog even nader ingaan. Het betreft de alleenstaande zelfstandigen
met een belastbaar inkomen boven de ƒ 30.000. D66 heeft bepleit om
voor alleenstaanden een aparte inkomensgrens, 70% van die van de meerpersoonshuishoudens,
in te voeren. Dit is niet nieuw. De AOW kent ook twee grenzen. Het kabinet
heeft hierop geantwoord dat het niet past in de huidige systematiek. Wij hebben
daar begrip voor, maar wij verzoeken de regering aan de verhouding meerpersoonshuishoudens-alleenstaanden
aandacht te besteden in de aanstaande kabinetsnotitie over de stelselherziening.
Kan de minister dit toezeggen? Ter afsluiting van mijn betoog twee losse casussen.Ten eerste. In de praktijk blijkt van het loon van iemand die via een
uitzendbureau werkt, automatisch ziekenfondspremie te worden ingehouden. Het
ziekenfonds staat toe om drie maanden premie terug te vorderen. Als een zelfstandige
naast zijn zaak ook nog in loondienst werkt en boven de ziekenfondsgrens zelfstandigen
uitkomt, zal deze zelfstandige zich particulier moeten verzekeren. Hoe wordt
nu geregeld dat de zelfstandige geen ziekenfondspremie meer hoeft te betalen?Een tweede vraag. Een zelfstandige die op zijn 61ste wil ophouden met
werken, wordt weer particulier. Gezien de extra kosten die het met zich brengt,
kan dit betekenen dat de zelfstandige er alsnog van afziet. Dit geeft ongelijkheid
met de werknemer die de VUT in kan. Zou deze zelfstandige voorzover zijn inkomen
onder de ƒ 41.200 blijft, niet gewoon ziekenfondsverzekerde kunnen
blijven? Ik wacht de beantwoording van het kabinet met belangstelling af.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik spreek mede namens het GPV.Ik moet bekennen dat er onderdelen van het regeerakkoord waren die onze
fracties minder aanspraken dan de passage die betrekking had op de wijziging
van de Ziekenfondswet die in het onderhavige wetsvoorstel wordt geregeld.
Bij eerdere discussies over het stelsel van ziektekostenverzekeringen en meer
in het bijzonder bij debatten waarbij de modernisering van de Ziektewet ter
sprake kwam, hebben wij immers laten weten daar in beginsel voorstander van
te zijn. Handzaam samengevat: miljonairs eruit en kleine zelfstandigen erin.
Onze fracties willen dus met het kabinet werken aan het oplossen van het als
een knelpunt ervaren gegeven dat zelfstandigen nu geen gegarandeerde toegang
hebben tot een volledige ziektekostenverzekering tegen een aan het inkomen
gerelateerde premie, waardoor hun lasten voor zo'n verzekering meer in overeenstemming
worden gebracht met de lasten die werknemers in een vergelijkbare inkomenspositie
hebben.Tegen het naar voren halen van dit element in noodzakelijke wijzigingen
van het stelsel van ziektekostenverzekering en het oplossen van dit knelpunt
binnen de bestaande ziekenfondsverzekering heb ik op zichzelf geen overwegende
bezwaren. Wel wil ik bij deze gelegenheid nog eens benadrukken dat onze fracties
het zeer wenselijk vinden dat wij zo langzamerhand loskomen van een beleid
van ad-hocaanpassingen en reparaties, en tot een meer samenhangende en omvattende
benadering komen. Wij hebben in onze schriftelijke bijdrage niet voor niets
aangegeven dat ervoor moet worden opgepast dat van de Ziekenfondswet geen
lappendeken wordt gemaakt. De minister schrijft dat zij na afronding van de
werkzaamheden aan dit wetsvoorstel tot een mogelijke oplossing van een aantal
van de overige knelpunten wil komen. Ik verneem graag van haar welke knelpunten
daarbij boven aan haar lijstje staan.Wij steunen de intentie achter dit wetsvoorstel voluit. De gekozen vormgeving
is echter allerminst onproblematisch en het is eerlijk gezegd nog maar de
vraag of het voorstel van de regering tegemoetkomt aan onze gedachten daaromtrent.
De belangrijkste kwestie in dat verband is natuurlijk die van de vrijwilligheid,
zo vat ik het maar kort samen. Krijgen zelfstandigen een keuzemogelijkheid
tussen ziekenfonds en particuliere ziektekostenverzekering, of gaan zij verplicht
het ziekenfonds in wanneer hun inkomen beneden een bepaalde grens blijft?De minister zal van mij willen aannemen dat ik niet zoveel heb met het
regeerakkoord, maar in dit geval is het relevant en interessant om de desbetreffende
passages nog eens onder de aandacht te brengen. In de paragraaf over het midden-
en kleinbedrijf lees ik dan dat zelfstandigen de mogelijkheid krijgen om te
kunnen toetreden tot het ziekenfonds. Even afgezien van het verschrikkelijk
lelijke pleonasme "de mogelijkheid om te kunnen toetreden" lijkt dit paarse
voornemen mij niet voor tweeërlei uitleg vatbaar. Mede tegen mevrouw
Van Blerck zeg ik dat ook de formulering in het hoofdstuk "zorg", namelijk
dat zelfstandigen toegang krijgen tot het ziekenfonds, wijst in dezelfde richting
van een keuzemogelijkheid. Er staat namelijk niet: "zij worden erin gestopt",
neen, zij krijgen er toegang toe. Als ik van iemand hoor dat ik toegang krijg
tot Artis, betekent dit niet dat ik er verplicht in gestopt word.In de nota naar aanleiding van het verslag staat echter als vrije vertaling
van het regeerakkoord dat, conform het regeerakkoord 1998, zelfstandigen op
basis van het individueel belastbaar inkomen worden ondergebracht in de ziekenfondsverzekering.
Dat gebeurt van rechtswege. Het is dus een verplichte verzekering. Suggesties
van verschillende fracties, waaronder die van ons, om het element van vrijwilligheid
toe te voegen, worden door de minister van de hand gewezen met het argument
dat een vrijwillige ziektekostenverzekering het financiële draagvlak
voor die verzekering te zeer zou aantasten. Bovendien wordt er verwezen naar
het karakter van de Ziekenfondswet waarmee dit zich niet zou verdragen. Maar
dat hadden de coalitiepartijen natuurlijk ook vorige zomer kunnen bedenken,
toen zij het regeerakkoord opstelden. Bovendien hebben wij toch een vrijwillige
ziekenfondsverzekering gekend. Het was juist de afschaffing daarvan in 1986
die aanleiding was tot problemen waarvoor dit wetsvoorstel nu een oplossing
wil bieden.Voorzitter: RehwinkelDe heer Rouvoet (RPF):Intrigerend vond ik de ongetwijfeld zorgvuldig gekozen, maar wel heel
zuinige toevoeging van de minister in de nota naar aanleiding van het verslag
dat uit overleg met LTO Nederland en het MKB niet is gebleken dat het van
rechtswege onderbrengen van zelfstandigen onder de ziekenfondsverzekering
voldoende maatschappelijk draagvlak zou ontberen. Ik versta dat ongeveer als
volgt: men is er bepaald geen warm voorstander van, maar heeft nog niet gedreigd
met acties en demonstraties die de samenleving en de rechtstaat ontwrichten.
Het effect van deze keuze is grofweg dat zelfstandigen zonder meeverzekerde
gezinsleden met een inkomen tot circa ƒ 30.000 en alle zelfstandigen
met meeverzekerde gezinsleden erop vooruitgaan, maar dat zelfstandigen met
een inkomen tussen ƒ 30.000 en ƒ 41.200 er enkele honderden
guldens per jaar op achteruitgaan. De laatsten vormen naar schatting een kwart
van het totaal aantal instromende zelfstandigen, oftewel zo'n 70.000 nieuwe
ziekenfonds verzekerden. Het lijdt weinig twijfel dat met name
deze 70.000 de nakoming van het regeerakkoord zeer zouden waarderen.Gelukkig ligt er inmiddels een amendement van collega's Dankers en Van
der Vlies dat ertoe strekt deze omissie van de regering te herstellen en de
keuzemogelijkheid alsnog in de wet vast te leggen. Wat zou de coalitie nog
meer kunnen wensen? Een voornemen uit het regeerakkoord naar letter en geest
gerealiseerd via een initiatief van de oppositie! Ik ga er maar even van uit
dat collega Van der Vlies het mij niet kwalijk zal nemen dat ik hem als zodanig
aanspreek.Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister, die tenslotte haar handtekening
onder het regeerakkoord heeft gezet. Het mag duidelijk zijn dat onze fracties
met veel sympathie naar het amendement van de collega's hebben gekeken.Tegen de achtergrond van deze opmerking kan ik over de technische uitwerking
van het voorstel verder betrekkelijk kort zijn. Over een aantal elementen
van het wetsvoorstel hebben wij na de schriftelijke ronde, de antwoorden van
de minister, geen prangende vragen meer. Ik noem de omschrijving van het begrip
"zelfstandige", het werken met een gemiddeld inkomen over drie jaren om te
voorkomen dat zelfstandigen als gevolg van een fluctuerend inkomen als een
weermannetje het ziekenfonds in en uit draaien en de organisatie van de premieheffing
via de rijksbelastingdienst. Ik maak wel nog een enkele opmerking over drie
punten.Het eerste punt is de voorgestelde tijdelijke wijziging van de indexering
van de loongrens: de prijsindex in plaats van de loonindex. Ik wijs erop dat
deze wijziging tot gevolg heeft dat niet alleen een aantal werknemers met
een relatief hoog inkomen uit het ziekenfonds zal moeten, maar ook de ouderen
die via de opt-in voor 65-plussers net het ziekenfonds zijn ingekomen. Kan
de minister bij benadering aangeven voor hoeveel ouderen deze wijziging de
consequentie van de overgang naar een duurdere particuliere ziektekostenverzekering
met zich brengt? Meer principieel is de vraag of aan deze tijdelijke wijziging
van de indexering eigenlijk wel een goede inhoudelijke argumentatie ten grondslag
ligt. Daarover is door de SP en GroenLinks een amendement ingediend waarin
zij wijzen op de gevolgen van een hogere premiedruk en verminderde solidariteit
in de ziekenfondsverzekering als gevolg van het uitstromen van verzekerden
die vanwege hun relatief hoog inkomen ook relatief veel premie betalen, meer
dan de instromende zelfstandigen. Voordat onze fractie tot een afgewogen eindoordeel
overgaat, horen wij graag de visie van de minister op dit amendement en de
strekking ervan.Daarmee kom ik meteen bij mijn tweede punt: het gehanteerde inkomensbegrip.
De regering kiest ervoor de inkomensgrens voor zelfstandigen te relateren
aan de loongrens voor werknemers en uitkeringsgerechtigden door de eerste
op 64% van de laatste te stellen. Daarmee wordt, aldus de toelichting, een
materieel vergelijkbare grens voor toegang tot het ziekenfonds gerealiseerd.
De tegenwerping in een brief van de vakcentrales FNV en CNV dat het niet rechtvaardig
is dat werknemers premie moeten betalen over het brutoloon en zelfstandigen
alleen over het belastbaar inkomen, beantwoordt de minister met een rekenvoorbeeld.
Als ik het goed begrijp, komt dit voorbeeld erop neer dat van een onrechtvaardig
verschil geen sprake is aangezien de procentuele ziekenfondspremie voor werknemers
moet worden gecorrigeerd voor het werkgeversdeel. Nu hebben FNV en CNV ons
bij brief van 18 augustus weer laten weten dat zij dit standpunt niet houdbaar
achten, aangezien ook het werkgeversdeel van de premie door de overheid kennelijk
als behorend tot de beloning van werknemers wordt beschouwd. Er wordt immers
inkomstenbelasting over geheven. De conclusie kan daarom volgens hen geen
andere zijn dan dat werknemers in het ziekenfonds straks wel degelijk substantieel
meer betalen dan de nieuwe groep zelfstandigen. En dat was toch niet de bedoeling
van het wetsvoorstel. Een aanwijzing dat de doelstelling van gelijktrekken
van premielasten voor kleine zelfstandigen en werknemers met dit voorstel
niet wordt gerealiseerd, vinden de vakcentrales in de conclusie van de minister
dat vrijwel alle inkomensgroepen onder de zelfstandigen er door verandering
van de verzekeringsvorm op vooruitgaan, hetgeen "in een op solidariteit gebaseerde
verzekering opmerkelijk is". Ik stel het op prijs als de minister op dit punt
ingaat en daarbij aangeeft in hoeverre naar haar mening verbreding van de
premiegrondslag van de ziekenfondsverzekering van zelfstandigen, bijvoorbeeld
van de zelfstandigenaftrek, nog een optie is.Tot slot kom ik op de in het wetsvoorstel voorziene premiestijging van
0,2%. In het verslag van de Kamer is gevraagd of alternatieven zijn overwogen.
Een verhoging van de loongrens werd door de minister beargumenteerd afgewezen.
Over de suggestie van de verhoging van de rijksbijdrage als alternatief voor
een premielastenverzwaring voor alle ziekenfondsverzekerden schreef de minister
daarentegen slechts dat de regering dit niet heeft overwogen. Ik kon mij toen
wel voorstellen dat hiervoor een nadere argumentatie zou worden gegeven, want
het idee is natuurlijk zo gek nog niet. Inmiddels hebben wij de brief van
7 september ontvangen, waaruit blijkt dat een verhoging van de rijksbijdrage
dan wel niet is overwogen, tot half juli, maar intussen wel wordt aangekondigd
voor de nieuwe begroting. Dat is een merkwaardige gang van zaken, maar als
uitkomst misschien nog niet eens zo verkeerd. In ieder geval behoeft de instroom
van zelfstandigen nu niet te leiden tot een hogere percentuele ziekenfondspremie.
Ik wacht graag de begrotingsstukken af en de daarbij behorende koopkrachtplaatjes.
Wij zullen het in zijn totaliteit moeten beoordelen. Ons lijkt dit een bevredigende
uitkomst voor dit wetsvoorstel en de daaruit voortvloeiende lasten.De tweede maatregel in de wel heel korte brief van de minister van eergisteren –
ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw Van Blerck daarover – die
volgens de minister van belang is voor dit debat is het geheel terugtrekken
van de rijksbijdrage AWBZ. Het zal wel aan mij liggen, maar ik zie net als
mevrouw Van Blerck de relatie niet een, twee, drie. Graag word ik door de
minister op dat punt bijgelicht.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Het voordeel of nadeel wanneer je als laatste spreekt, is
dat een aantal vragen al gesteld is. Ik zal die niet herhalen. Met name de
laatste vraag van de heer Rouvoet en mevrouw Van Blerck over
de tweede passage in de brief van 7 september wat het geheel schrappen van
de rijksbijdrage AWBZ te maken heeft met het huidige onderwerp onderschrijf
ik. Ik hoor graag de uitleg van de minister.Eigenlijk is sinds 1986 het afschaffen van de vrijwillige ziekenfondsverzekering
voor kleine zelfstandigen met een klein inkomen een probleem geweest. De afgelopen
vier, vijf jaar hebben wij een aantal grote onrechtvaardigheden uit de Ziekenfondswet
gehaald. Ik wijs op de wet van toenmalig collega Van Otterloo, de reparatie
van die wet en het huidige voorstel. Het is immers onrechtvaardig dat de kleine
zelfstandigen niet in het ziekenfonds mogen zitten. In enkele jaren zijn dus
verschillende grote wijzigingen doorgevoerd. Oud-collega Van Boxtal heeft
in de nota Van harte beterschap opgemerkt dat er nog veel knelpunten en onrechtvaardigheden
zijn. De minister schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag dat
zij onmiddellijk na afronding van de werkzaamheden van dit wetsvoorstel tot
een mogelijke oplossing van een aantal van de overige knelpunten wenst te
komen. Dat is een nobel streven, maar ik heb een andere suggestie.Wij hebben in het regeerakkoord vastgelegd dat het wenselijk is voor de
langere termijn verdergaande aanpassingen van het verzekeringsstelsel voor
te bereiden. Ook heeft de minister ons dit jaar per brief laten weten dat
in de loop van dit jaar het kabinet zal bezien of de doelstellingen van de
WTZ op andere wijze kunnen worden gerealiseerd. Om deze redenen zou ik de
minister willen vragen, omdat deze regeerperiode maximaal nog twee jaar en
negen maanden duurt, of het niet zinvoller is, in te zetten op de noodzakelijke
veranderingen in de WTZ enerzijds en een fundamentele discussie over een nieuw
stelsel. Daarvoor moeten niet alleen plannen gemaakt worden, maar ook actie
ondernomen worden. Anders zullen wij keer op keer bezig blijven, onrechtvaardigheden
uit de wet te verwijderen. Geen enkele coalitie- of oppositiepartner heeft
daarover een veto uitgesproken. Het lijkt mij dat de tijd daar echt rijp voor
is. Wij kunnen dat niet regelen in het onderhavige wetsvoorstel. Ik vrees
echter dat wij nu weer dingen doen waardoor er weer nieuwe knelpunten zullen
ontstaan. Kortom, hoewel wij niet dweilen met de kraan open, is de kraan niet
dicht, ontbreekt de dweil evenals de emmer. Wij kunnen het mijns inziens beter
op een andere manier regelen.Mevrouw Dankers (CDA):Stelt u nu voor dat wij de behandeling van dit wetsvoorstel maar beter
kunnen uitstellen totdat de andere knelpunten uitgezocht zijn?De heer Oudkerk (PvdA):Ik kan mij heel goed voorstellen dat mevrouw Dankers zegt: laat dit maar
even zitten, want de rest komt binnenkort. Mijn fractie heeft die afweging
gemaakt, maar daarvoor zijn de onrechtvaardigheden die rechtgetrokken worden
in dit wetsvoorstel te schrijnend. Als zodanig zijn wij vanaf het begin voorstander
geweest van deze wetgeving omdat de oude ziekenfondswetgeving rechtvaardiger
wordt gemaakt. Wij hebben niet de andere afweging gemaakt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wat bedoelt u precies met die komende discussie en welke knelpunten wilt
u wel en niet oplossen in deze kabinetsperiode?De heer Oudkerk (PvdA):Wij praten nu al decennia over allerlei verzekeringsvormen en ik heb nu
niet zoveel behoefte meer aan allerlei academische discussies. Wij menen dat
een niet al te beperkte volksverzekering de beste oplossing is om al de knelpunten
die in de nota-Van Boxtel zijn genoemd in één klap weg te nemen.
Mijn fractie is van mening dat daaraan zo snel mogelijk – liever morgen
dan overmorgen – gestalte moet worden gegeven.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Zo-even had u het over een open discussie, maar nu legt u een claim op
de volksverzekering met alles wat daarbij hoort. Kan daarover nog wel een
open discussie worden gevoerd? Ik heb gezegd dat mijn fractie geen barrières
opwerpt in zo'n discussie en ik verwacht van anderen hetzelfde. Maar u geeft
nu al aan waarin de discussie moet eindigen en dus vraag ik mij af hoe open
die discussie nog kan zijn.De heer Oudkerk (PvdA):Die discussie zal vanzelfsprekend open zijn, maar het is voor u goed om
te weten dat een coalitiepartner de innige wens heeft om daarop uit te komen.
Er zijn zo langzamerhand wel heel veel rapporten verschenen van allerlei organisaties,
die ik nog veel serieuzer neem dan mijzelf, die zo langzamerhand ook in die
richting wijzen. Maar wij werpen natuurlijk geen blokkades op voor een discussie.
Als partijen strak vasthouden aan hun uitgangspunten, komt er waarschijnlijk
een compromis dat vlees noch vis is.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Een compromis dat D66 heeft bedacht, bedoelt u?De heer Oudkerk (PvdA):Nee, het gaat erom dat wij eindelijk eens moeten komen tot een majeure
verandering. Ik vind dat wij dat moeten durven.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Hebt u net als ik uit het betoog van mevrouw Van Blerck begrepen dat er
met de VVD valt te praten over een aantal modaliteiten? Moet ik uw oproep
zo verstaan dat iedereen in dit huis open moet staan voor allerlei modaliteiten?De heer Oudkerk (PvdA):Wie ben ik om iemand te verbieden, over modaliteiten te praten? Het is
goed dat wij trachten om onrechtvaardigheden in wetgeving weg te nemen door
middel van allerlei reparaties. Een fundamentele discussie over modernisering
van de zorgverzekering hebben wij echter al jaren voor ons uitgeschoven, terwijl
die discussie wel aan de orde is op terreinen als krijgsmacht, sociale zekerheid
e.d. Het lijkt mij dat wij ook eens fundamenteel moeten discussiëren
over een integrale modernisering van ons verzekeringsstelsel.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Bent u bereid, op korte termijn initiatieven te nemen om dat gesprek te
starten?De heer Oudkerk (PvdA):Ik ben bereid om ieder gesprek te starten. Net als bij mijn fractie leven
er bij andere fracties ook allerlei ideeën en ik vind dat wij in deze
kabinetsperiode niet meer een academische discussie moeten aangaan over de
voor- en nadelen van alle mogelijke stelselwijzigingen. Op een gegeven moment
moet je de politieke durf hebben om knopen door te hakken. Wij
zitten in een coalitie waarbinnen afspraken zijn gemaakt. De handtekening
onder die afspraken ontslaat ons echt niet van de plicht om voor de komende
decennia een ziektekostenstelsel in te richten dat moderner is dan de huidige,
vrij oude Ziekenfondswet.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik vat samen: het regeerakkoord is er wel, maar kan het gesprek
niet bepalen. Alle partijen zijn uitgenodigd voor het gesprek. Is deze samenvatting
juist?De heer Oudkerk (PvdA):Het lijkt mij zeer goed dat oppositie en coalitie van een land met een
parlement een discussie voeren die meer is dan wat heen-en-weergepraat over
al dan niet wenselijke zaken. Ik vind dat mensen altijd voor een dergelijk
gesprek moeten worden uitgenodigd. Dit neemt echter niet weg dat wij voor
een aantal zaken in deze regeerperiode hebben getekend. Vandaar dat ik hier
sta en het wetsvoorstel zal ondersteunen. Dit zal ik u maar alvast in eerste
termijn verklappen, maar voor u is het waarschijnlijk geen nieuws.In de coalitie is afgesproken dat kleine zelfstandigen in het ziekenfonds
komen en dat in ruil daarvoor – ik kan het niet anders zien dan dat
dit voor de VVD een conditio sine qua non was, de minister heeft dat zelf
zo opgeschreven – zo'n 280.000 mensen uit het ziekenfonds moeten verdwijnen.
Oorspronkelijk moest de ziekenfondspremie daarvoor met 0,2 procentpunt stijgen.
Ik heb dit aan heel wat mensen moeten uitleggen. Zij merkten op dat, als er
280.000 mensen ingaan en er 280.000 weer uitgaan, alles gelijk moet blijven.
Dan krijg je het verhaal dat mensen in het ziekenfonds vanwege de inkomensafhankelijkheid
juist aan de bovenkant meer geld opleveren, waardoor de draagkracht groter
wordt. De Rijksbijdrage in de brief van 7 september is voor ons een goede
oplossing. Wij hebben ervoor getekend, maar wij hebben er echt contre coeur
mee ingestemd dat aan de bovenkant de loonindexering door de prijsindexering
wordt vervangen. Met andere woorden: juist bij de mensen die niet alleen meer
verdienen maar die vaak ook gezonder zijn – dat wordt wel eens vergeten –
wordt de solidariteit ondermijnd. Ook om die reden vinden wij dat hier op
een fundamentelere wijze over moet worden gesproken.Voorzitter! Het kabinet houdt het bij de definitie van zelfstandigen die
de fiscus kent: winst uit onderneming. Ik heb daar eens goed naar gekeken.
Ook heb ik de discussie tussen mevrouw Van Blerck en mevrouw Van Vliet gevolgd.
Mevrouw Van Blerck zei dat zij ook nog wel een paar wensen had als de D66-fractie
alle andere zelfstandigen erin wil krijgen. Dit verbaasde mij allemaal enigszins.
Op pagina 5 van de nota naar aanleiding van het verslag staat volgens mij
klip en klaar wat de bedoeling was: bij de verzekering van zelfstandigen is
gekozen voor de groep die voor de inkomstenbelasting winst uit een feitelijk
gedreven onderneming geniet. Dit geldt niet voor de heterogene groep van de
beoefenaars van vrije beroepen volgens de definitie van de WAZ. Oorspronkelijk
was het echter wel de bedoeling om ook deze groep in de ziekenfondsverzekering
onder te brengen. Dat is niet gebeurd, niet vanwege het regeerakkoord, maar
om te voorkomen dat de uitvoering van de ziekenfondsverzekering te veel zou
worden belast; het is uitvoeringtechnisch een groot probleem. De coalitiebrede
motie-Bussemaker c.s. is destijds ingediend vanwege het vermoeden van een
ongelijke rechtspositie voor alfahulpen, één van de groepen
binnen de categorie van beoefenaars van vrije beroepen. Beoogd werd om verbetering
aan te brengen in de positie van die groep ten aanzien van sociale zekerheid,
pensioenopbouw en fiscale positie. De motie is van 29 april 1999, dus volgens
mij is hier sprake van een misverstand. Ik vraag de minister of zij kan toezeggen
dat in het kader van de nieuwe belastingwetgeving en de creatie van uitvoeringstechnische
mogelijkheden, nogmaals wordt bezien of ook deze groepen tot het ziekenfonds
zouden kunnen worden toegelaten. Dit lijkt mij niet meer dan rechtvaardig.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Ik wil terug naar de uitruil. Begrijp ik het goed dat de PvdA-fractie
eigenlijk ongelukkig is met de uitkomst van de uitruil?De heer Oudkerk (PvdA):Je wordt er niet ongelukkig van, maar het is een kwestie van geven en
nemen. Dat zult u straks ook merken als u in een coalitie zit. Wat mij betreft
is het PvdA-water in een slecht drinkbare VVD-wijn. Het zij zo.Het is geven en nemen. Ik zeg dit in alle eerlijkheid. Als het aan ons
had gelegen, had het niet gehoeven. Het precies dezelfde eerlijkheid die mevrouw
Van Blerck uitte. Terzake van de kleine zelfstandigen had het voor haar niet
gehoeven. Het is voor ons om inhoudelijke redenen een pijnpunt. Daar hebben
wij moeten toegeven. Dat is ook de reden dat ik ervoor pleit de energie te
richten op verbetering van de WTZ en het voeren van een fundamentele discussie
over het nieuwe stelsel.Mevrouw Kant (SP):Vind de fractie van de PvdA dan niet, dat je over zo iets belangrijks
als het behoud van de solidariteit in het ziektekostenstelsel geen koehandel
moet drijven?De heer Oudkerk (PvdA):Als u in mijn hart kijkt is het antwoord ja. Wij leven in een coalitieland.
Ik heb hier geleerd dat twee plus twee vier is. Op punten die het minste pijn
doen moet je uiteindelijk toegeven. Daar zet je je handtekening onder. Je
moet er niet verder over zeuren. Je mag wel zeggen dat het niet jouw keuze
is geweest.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Los van het feit dat ik de vergelijking van de heer Oudkerk met slecht
drinkbare VVD-wijn niet chic vind – die drinken wij niet – wil
ik nog iets zeggen over de groep zelfstandigen die er nu niet in zit. Ik kan
mij voorstellen dat bij de fracties van de PvdA en D66 de wens leeft om dat
alsnog te realiseren. Het was geen onderdeel van de deal. Dat u dat gedacht
heeft aan die tafel is een. Ik dacht toen dat de vrijwillige toetreding erin
zat. Wij moeten wel kijken naar de realiteit. Wij moeten elkaar niets wijs
maken. Wij houden ons aan datgene wat er stond. Ik ben best bereid om daarover
te praten maar dan wel binnen het kader van de vrijwillige toetreding. Je
maakt niet alle mensen die onder die groep vallen echt gelukkig met een verplichte
overstap naar het ziekenfonds.De heer Oudkerk (PvdA):Ik lees in de nota naar aanleiding van het verslag dat het oorspronkelijk
wel de bedoeling was deze groep onder de ziekenfondsverzekering te brengen.
Ik vraag aan de minister: van wie was het de bedoeling? Bij
mij bestaat er verwarring over de interpretatie van die zin. Ik hoor dat graag
van de minister.Voorzitter! Er is al gesproken over de invoeringstijd die tamelijk krap
is. De minister verwacht geen technische problemen. Mogelijk gebeurt er toch
het een en ander. Hoe krijgt het traject van informatievoorziening voor burgers
de komende maanden gestalte? Het is tamelijk belangrijk.Ik kom nog even terug op die 0.2 procentpunt die de ziekenfondspremie
had zullen stijgen. Het wordt nu gecompenseerd door de 400 mln. rijksbijdrage.
Ik sprak zo-even over de groep van mensen die gezonder zijn dan mensen die
met wat minder geld in het ziekenfonds zitten. Doordat er aan de bovenkant
een hoop mensen uitvallen, kan ik mij voorstellen dat er ten aanzien van de
kosten voor het ziekenfonds iets gaat gebeuren. Dat is dan misschien niet
in de procentuele premie terug te zien is, maar wel in januari in het nominale
premiebeleid. Daar zitten wij met een vuiltje. Kan de minister dat oplossen
met de verzekeraars? De minister stelt de rekenpremie vast, maar de nominale
premie is rekenpremie plus datgene waarvan verzekeraars zeggen: dat moeten
wij echt vragen, want anders breien wij de zaak niet rond. Preluderend op
een loonstrookjesdebat, kunnen in het najaar met de verzekeraars misschien
nog afspraken worden gemaakt.De minister schrijft dat de financiële consequenties met meer dan
de gebruikelijke onzekerheden zijn omgeven. Ik begrijp best dat er soms gebruikelijke
onzekerheden zijn. Maar wat zijn dan de meer dan gebruikelijke onzekerheden?
Het is belangrijk om dat te weten, omdat dit niet voor het macrobeeld, maar
wel voor de inkomenseffecten en de eventuele premiestijging voor de individuele
burgers en gezinnen van cruciaal belang is.De vergadering wordt van 18.10 uur tot 18.15 uur geschorst.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Ik wil de Kamer hartelijk danken voor het feit,
dat zij het wetsvoorstel zo snel na het zomerreces op de agenda heeft willen
zetten. Het is inderdaad alleen bij een voortvarende behandeling in de Tweede
Kamer en daarna in de Eerste Kamer mogelijk, dat het ook op het beoogde tijdstip
van 1 januari a.s. in werking treedt. Dat is van belang, omdat invoering één
jaar later – dus 1 januari 2001 – zou samenvallen met de invoering
van het nieuwe Belastingplan en de Belastingdienst en collega Vermeend hebben
aangegeven, dat zo'n dubbele belasting zou leiden tot aanzienlijke problemen
en risico's. Om dan weer te wachten tot 1 januari 2002 is dan wel heel erg
lang. We spreken vandaag over het wetsvoorstel dat kleine zelfstandigen
onder de ziekenfondsverzekering brengt en de aanleiding is het rapport van
het EIM over knelpunten in de ziekenfondsverzekering uit december 1997. Een
van de knelpunten in dat rapporten betrof de situatie van zelfstandigen met
een gering inkomen. Zij komen, ook als ze verlies lijden of een zeer laag
winstinkomen hebben, niet in aanmerking voor de ziekenfondsverzekering vanwege
de regel, dat je daarvoor werknemer of uitkeringsgerechtigde moet zijn. Dat
heeft geleid tot dit voorstel, dat ook in het regeerakkoord is opgenomen.De regering heeft als uitgangspunt gekozen voor de ziekenfondsverzekering
het belastbaar inkomen en dat is in lijn met de aanbevelingen van de commissie-Derksen.
Het belastbaar inkomen geeft immers het zuiverste beeld van de draagkracht
van betrokkene. Het voorstel brengt zelfstandigen wat betreft hun ziektekostenverzekering
in dezelfde situatie als werknemers. Voor de ziekenfondsverzekering geldt
een loongrens. Voor zelfstandigen kan die uiteraard niet gehanteerd worden
en daarom komt er voor zelfstandigen een inkomensgrens die wel van die loongrens
is afgeleid en die daarmee materieel vergelijkbaar is.De systematiek van de Ziekenfondswet is, dat wanneer iemand aan de voorwaarde
van de sociale verzekering voldoet, er van rechtswege verzekering ontstaat.
Door zelfstandigen onder de ziekenfondsverzekering te brengen, wordt ook op
hen dat systeem van toepassing. Voor het overgrote deel van de kleine zelfstandigen
heeft het een positief inkomenseffect, zoals door het EIM is berekend. Mevrouw
Van Vliet heeft daar ook al op gewezen. Ik heb de Kamer inmiddels meegedeeld –
en velen van u hebben daar ook aan herinnerd – dat het kabinet heeft
besloten om het budgettair tekort dat in de algemene kas zal ontstaan als
gevolg van het wetsvoorstel te compenseren door een verhoging van de rijksbijdrage.
Dat heeft tot gevolg dat de ziekenfondspremie als gevolg van dit wetsvoorstel
niet omhoog hoeft te gaan.Mijnheer de voorzitter! Diverse sprekers hebben gevraagd waarom in die
brief ook werd gerept van de rijksbijdrage AWBZ, die teruggetrokken zou worden
waarop een kleine premieverhoging AWBZ zou volgen. Het was meer de bedoeling
eventuele nieuwsgierigheid van de Kamer te bevredigen of er soms nog iets
met de andere rijksbijdragen gebeurt, maar eigenlijk is het een los element
uit de natuurlijk veel bredere berichtgeving op Prinsjesdag hoe wij voor het
volgende jaar hebben gezorgd, dat het koopkrachtbeeld, het lastenbeeld en
het loonstrookjesbeeld bevredigend zijn, voorzover je dat op macroniveau kunt
regelen. Je doet dat altijd zo goed mogelijk maar om alle mensen in Nederland
in een tabel onder te brengen, is niet eenvoudig. Maar dat is naar beste weten
gedaan.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Is en blijft het inderdaad ook het beleid van het kabinet
om verzekeringen die premiegefinancierd zijn te blijven gebruiken om het inkomensbeleid
dat eigenlijk via de belastingen zou moeten lopen, op de een of andere manier
recht te trekken?Minister Borst-Eilers:Voorlopig is dat nog wel ons beleid. Als wij kijken naar de verschillende
beleidsmaatregelen en de koopkrachteffecten daarvan, zien wij dat er onevenwichtige
beelden ontstaan. Die willen wij repareren. Wij kijken naar instrumenten die
zich daarvoor goed lenen. Wij proberen ook de loonstrookjesproblematiek in
beeld te krijgen sinds wij daarmee een klein drama beleefd hebben. Het is nu eenmaal zo dat de ziekenfondspremie, de AWBZ-premie en de rijksbijdrage
instrumenten zijn waarmee je soms heel goed kunt finetunen in dat koopkrachtbeeld.
Zolang wij geen betere instrumenten hebben, nemen wij met alle respect voor
de heer Bolkestein dan toch maar weer dat instrument ter hand.Mevrouw Dankers (CDA):De verwijzing naar de heer Bolkestein snap ik niet zo
goed. Ik meen bijvoorbeeld uit de nota Zicht op zorg begrepen te hebben dat
het verzekeringskarakter van de AWBZ versterkt wordt. Als de minister nu had
gezegd dat zij daarom die rijksbijdrage terughaalt, gaat het naar mijn mening
weer meer in de richting van een verzekering. De minister zegt echter het
alleen maar te gebruiken als inkomensinstrument.Minister Borst-Eilers:Wij zoeken naar maatregelen en hebben gezien dat het voor het beeld goed
is als wij het doen met de rijksbijdrage aan de AWBZ plus iets met de premie.
Tegelijkertijd komt dit tegemoet aan hetgeen in de nota Zicht op zorg staat.
Het gaat allemaal de richting uit die wij willen. De argumentatie van al deze
op- en neerwaartse bewegingen van premies en rijksbijdragen zal uiteraard
uitvoerig worden toegelicht bij de stukken van Prinsjesdag en het belastingplan
2000.Mevrouw Dankers (CDA):Is de minister met mij van mening, dat alle voorbeelden die vandaag in
het debat zijn genoemd over ongerechtvaardigde verschillen, voor een groot
deel het gevolg zijn van onbedoelde neveneffecten van het gebruik van oneigenlijk
instrumentarium?Minister Borst-Eilers:Nee, ik ben het niet met mevrouw Dankers eens, voorzitter, dat dit oneigenlijk
instrumentarium is. Het is een politieke keuze of je het eigenlijk of oneigenlijk
vindt en dit kabinet vindt dat eigenlijk.Het wetsvoorstel beperkt zich tot zelfstandigen met winst uit onderneming,
een zogenaamde WAZ-groep. Dat is om uitvoeringstechnische redenen. Bij de
voorbereiding van het voorstel is gebleken dat het binnen de bestaande belastingregels
niet goed mogelijk is de zo genoemde groep beroepsbeoefenaren zoals freelancers,
alfahulpen, etc. onder de ziekenfondsverzekering te brengen, omdat de belastingdienst
die categorie niet volledig in beeld kan krijgen. Hier hebben wij te maken
met een verzekering van rechtswege. Dat gaat met elkaar botsen.Hoe zal die situatie zijn wanneer het belastingplan voor de 21ste eeuw
zal zijn ingevoerd? Ik ben niet de meest deskundige om die vraag te beantwoorden.
Ik wil die echter wel graag verkennen, aangezien wij blijven zoeken naar mogelijkheden
om deze groeperingen te accommoderen. Ik zeg u graag toe dat dit de aandacht
blijft houden.De alfahulpen vormen inderdaad een groep waarin allerlei problematiek
aan de orde is. Dat is zo gegroeid. Het is echter een onbevredigende situatie.
Staatssecretaris Vliegenthart en het hele kabinet hebben zich onlangs daarover
gebogen toen zij het hadden over het belastingplan 2000 en over de gevolgen
van dit wetsvoorstel. Ik wil niet vooruitlopen op de uiteindelijke conclusie.
De laatste besprekingen zijn nog gaande. U kunt zich voorstellen dat er allerlei
opties zijn rondom die alfahulpen. Één optie is bijvoorbeeld
een loondienstsituatie. Dan is meteen het ziekenfondsverhaal opgelost. U zult
nader geïnformeerd worden zo gauw het kabinet daarover duidelijkheid
heeft. Dat is in ieder geval bij de begrotingsstukken, hoop ik.De belastingdienst heeft, met alle respect voor het parlement, toch alvast
voorbereidende maatregelen moeten treffen voor de situatie dat de wet wordt
aangenomen. Het is van groot belang dat de wet op tijd in het Staatsblad wordt
geplaatst om aan de zelfstandigen op tijd een rechtsgeldige beschikking te
kunnen afgeven over hun verzekeringssituatie. Ik heb bij de Eerste Kamer geïnformeerd
en gelukkig gehoord dat de rol nog bijzonder leeg is. Wanneer het wetsvoorstel
hier wordt aangenomen en snel wordt doorgestuurd, zal het er snel kunnen worden
behandeld. Als het allemaal gaat zoals het kabinet hoopt, zal de behandeling
tijdig genoeg plaatsvinden om de voorbereidingen voor de invoering te kunnen
treffen.Ook voor de zelfstandigen zelf is tijdigheid van belang. Zij moeten tijd
hebben om zich te oriënteren op een andere verzekeringssituatie. Voorlichtingsmateriaal
is voorbereid, maar kan natuurlijk niet worden verstuurd voordat de wet in
het Staatsblad staat. Dat zou niet echt chic tegenover de Eerste Kamer zijn.
Het is natuurlijk wel mogelijk om de zelfstandigen langs allerlei kanalen
te informeren over het in behandeling zijnde wetsvoorstel, opdat zij zich
alvast wat kunnen gaan oriënteren.De ziekenfondsen en de verzekeraars hebben er ook belang bij om zo spoedig
mogelijk te weten waar zij aan toe zijn. Het college voor zorgverzekeringen
heeft mij verzekerd dat de maatregel millenniumbestendig is. Er zit natuurlijk
wat extra werk bij de uitvoering, maar men verwacht geen onoverkomelijke problemen.
En er is echt goed naar gekeken.Omdat de maatregel sec zou leiden tot vergroting van het aantal ziekenfondsverzekerden
stelt de regering voor, de indexeringsmethodiek voor de loongrens in de Ziekenfondswet
tijdelijk te wijzigen. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de overeenkomst die
binnen de coalitie is gesloten. De verhoudingen, de marktaandelen van ziekenfondsverzekerden
en particulier verzekerden zouden niet te veel mogen schuiven. Het bedrag
van de loongrens wordt tijdelijk geïndexeerd aan de hand van de gemiddelde
prijsstijging. Dat gaat wat trager dan het systeem van de gemiddelde loonstijging.
Werknemers boven de loongrens maken plaats voor zelfstandigen met een laag
inkomen. De verhouding tussen beide groepen van verzekerden ondergaat daardoor
geen verandering. Tussen Zorgverzekeraars Nederland en het college voor zorgverzekeringen
is overeenstemming bereikt over het telmechanisme dat nodig is om weer terug
te keren naar de oorspronkelijke indexeringsmethodiek. Hoe lang gaat dat duren?
Moet je niet blijven doortellen? Als het evenwicht weer hersteld is, zullen
wij weer volgens de loonindexering gaan werken.Mevrouw Kant (SP):De minister heeft aangegeven dat er mensen instromen en uitstromen. Wat
zou er nou zo erg aan zijn als er meer mensen in het ziekenfonds zouden komen?Minister Borst-Eilers:Het antwoord op die vraag hangt af van de politieke richting van de beantwoorder
ervan. Ik sta hier namens de regering en de regering vindt dat zij het regeerakkoord
moet uitvoeren en daarin staat dat het evenwicht bewaard moet worden.Mevrouw Kant (SP):De minister weet dat dat precies is waarom ik de vraag stel. Het is iets
wat voortvloeit uit het regeerakkoord, dat een soort deal is. Wat vindt de
minister zelf? Vindt zij het niet eigenlijk beter als er geen mensen uitstromen?Minister Borst-Eilers:Ik vind dat wij het voor deze tijd uitstekend geregeld hebben. Het heeft
geen zin om mij vragen te stellen die ik niet in mijn hoedanigheid van minister
moet beantwoorden. Immers, ik sta hier als minister. Ik kan mevrouw Kant misschien
wel een beetje hoop geven. Het gaat om een op zichzelf staande maatregel.
Wij zijn niet toe aan een fundamentele herziening van het stelsel. Zoals bekend,
heeft de coalitie afgesproken om voorbereidingen te treffen door een analyse
te maken die een antwoord moet geven op de vraag of het huidige stelsel wel
houdbaar is in het licht van de Europese eenwording, de vergrijzing en andere
ontwikkelingen. Als je zo'n vraag stelt, vermoed je eigenlijk al dat het antwoord
zal zijn: neen, het is toch beter om aanpassingen te plegen. Daar zal het
vermoedelijk ook wel op neerkomen. Wij kunnen natuurlijk ook ervaring opdoen
met deze IB-gerelateerde verzekering van zelfstandigen omdat één
van de gedachten die leven wanneer je aan een nieuw stelsel denkt, is om het
belastbaar inkomen als criterium te hanteren voor de premiegrondslag van een
verzekering die dan al dan niet een deel of de gehele bevolking zal raken.
Dat is natuurlijk een belangrijke politieke keuze.De heer Oudkerk (PvdA):Collega Van Blerck heeft gezegd dat het natuurlijk blijft instromen en
uitstromen. Ik heb toch begrepen dat wanneer het break-evenpoint bereikt is,
het gewoon teruggaat naar de loonindex.Minister Borst-Eilers:Dat heb ik zojuist gezegd, maar wellicht niet voldoende helder. Het is
de afspraak dat het dan weer teruggaat naar de loonindexering.Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over het stelsel en de knelpunten.
De onderhavige maatregel staat los van het aangekondigde onderzoek naar mogelijke
verdere aanpassing van het verzekeringsstelsel. De heer Oudkerk heeft erop
gewezen dat er al heel veel rapporten en adviezen liggen. Ik denk aan het
belangrijke rapport van de WRR uit de vorige regeerperiode, waarin een beeld
voor een nieuw stelsel wordt uitgewerkt, inclusief premie- en risicosolidariteit.
Daarnaast lopen er nog een aantal adviesaanvragen. Aan de Raad voor de volksgezondheid
en zorg is de vraag voorgelegd of het Nederlandse stelsel op den duur houdbaar
is, onder andere in het licht van de groeiende samenhang tussen de caresector
en de curesector. Over de Europese houdbaarheid verwacht ik van de RVZ nog
dit jaar een advies. Dan heb ik nog aan de SER gevraagd om zijn mening te
geven over onder meer de gewenste mate van solidariteit in de gezondheidszorg.De heer Oudkerk (PvdA):Geldt voor die adviezen ook een deadline qua data? Over twee jaar en negen
maanden loopt in ieder geval deze regeerperiode af.Minister Borst-Eilers:Wij zijn uitgegaan van de tweede helft van deze regeerperiode, dus zullen
wij medio 2000 toch aan de slag moeten gaan met al die mooie rapporten.Mevrouw Dankers (CDA):Is het dan de bedoeling van de regering om bijvoorbeeld in 2001 voorstellen
in te dienen bij de Tweede Kamer om alsnog een aantal zaken te regelen?Minister Borst-Eilers:Dat is een vraag die ik op dit moment niet kan beantwoorden, want het
hangt er namelijk helemaal van af of deze coalitie op grond van die analyse
het eens kan worden over zo'n voorstel. Zo ja, dan zal dat tijdig bekend worden,
maar daar is op dit moment nog niets over te zeggen.Mevrouw Van Vliet en de heren Rouvoet en Oudkerk hebben gevraagd naar
de knelpunten rond de hoge nominale premie van scholieren met een kleine baan
en de sterk wisselend verzekeringspatronen van oproep- en uitzendkrachten.
Ik heb het voornemen om, zodra werkzaamheden aan dit wetsvoorstel op mijn
departement zijn afgerond, te bezien hoe deze knelpunten kunnen worden opgelost.
Ik wil met de mogelijke oplossingen niet vooruitlopen op eventuele principiële
wijzigingen van het stelsel. Ik zal deze problemen stapsgewijs benaderen en
voor elk afzonderlijk probleem een praktische oplossing zoeken.Mevrouw Hermann merkte op dat ik mijn energie beter kan besteden aan een
integrale oplossing. Volgens haar is het nu een lappendeken en blijft dat
ook zo als wij de problemen afzonderlijk proberen op te lossen. Mevrouw Dankers
is dezelfde mening toegedaan en zij maakte zelfs de optimistische opmerking
dat wij over twee jaar wellicht al met een nieuw stelsel te maken zullen hebben.
Dat is te optimistisch, omdat het voor de hand ligt dat pas in een volgend
regeerakkoord afspraken zullen worden gemaakt over een nieuw stelsel. Gezien
de ervaringen met het Belastingplan voor de 21ste eeuw, ook zo'n omvangrijke
stelselwijziging, zullen die wijzigingen zeker niet eerder dan in 2005 van
kracht worden. Om dat te bereiken, zal nog heel hard moeten worden gewerkt.
Met het oog hierop lijkt het mij de moeite waard om voor genoemde groeperingen
al eerder een oplossing te zoeken.Mevrouw Dankers (CDA):Zal de minister ook zoeken naar een oplossing voor de chronisch zieken?
Het lijkt er namelijk op dat deze mensen door de maatregelen worden gedupeerd.
Acht de minister het trouwens niet verstandiger om met de Kamer zorgvuldig
en uitvoerig te debatteren over de inhoud van een mogelijke stelselwijziging
dan om te gokken op enkele hete weken in de zomer van een nog onbekend kalenderjaar?Minister Borst-Eilers:Wij weten nog geen van allen wie dan aan de onderhandelingstafel zullen
zitten. Ik kan op deze concrete vragen eigenlijk geen concreet antwoord geven.
Wij moeten nu gewoon doen wat wij hebben afgesproken. De adviezen zijn binnen
en de tweede helft van deze regeerperiode zal worden gebruikt om het stelsel
zodanig om te werken dat het bestand is tegen al die toekomstige ontwikkelingen.
Die adviezen en de eventuele uitvoering daarvan moeten wij later maar bespreken.Mevrouw Van Blerck sprak over zelfstandigen die zich eerst via het ziekenfonds
moeten verzekeren om later tot de ontdekking te komen dat ze er weer uit moeten.
Een zelfstandige die het ziekenfonds moet verlaten, omdat zijn inkomen boven
de inkomensgrens komt, verkeert in dezelfde positie als een werknemer die
zijn inkomen boven de loongrens uit ziet groeien. Deze werknemers moeten zich
vanwege de stijging in hun komen particulier tegen ziektekosten verzekeren.
Mensen die zich niet langer via het ziekenfonds kunnen verzekeren, moeten
in ieder geval voor een WTZ-polis worden geaccepteerd. Het
toetsingsinkomen van zelfstandigen is overigens het gemiddelde inkomen over
drie voorgaande jaren. Een zelfstandige komt dus pas boven de inkomensgrens
als zijn inkomen structureel hoger is geworden. Hij hoeft het ziekenfonds
dus niet te verlaten als zijn inkomen "toevallig" boven de inkomensgrens uitkomt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):In eerste termijn wees ik erop dat niet-zelfstandigen die op grond van
hun inkomen via het ziekenfonds verzekerd zijn, weten dat zij het ziekenfonds
moeten verlaten als zij de loongrens overschrijden. Dat is al jaren duidelijk.
Voor de groep zelfstandigen is dat echter een nieuw gegeven en ik kan mij
voorstellen dat zij niet vrolijk worden van het vooruitzicht dat zij eerst
in en vervolgens weer uit het ziekenfonds moeten.Minister Borst-Eilers:Zij moeten dan inderdaad tweemaal een overstap maken. De eerste stap is
echter een uitvloeisel van de door ons gekozen oplossing. Wij willen nu eenmaal
dat de grote groep zelfstandigen met een gering inkomen toegang krijgt tot
het ziekenfonds. Het gevolg van de algemene maatregel die wij nu treffen,
is verder dat de mensen die zich niet via het ziekenfonds willen verzekeren,
daartoe toch worden verplicht. Het is moeilijk om een maatregel te bedenken
die alle betrokkenen enthousiast maakt. Dat mevrouw Dankers meer brieven heeft
gekregen van tegen- dan van voorstanders, lijkt mij logisch. Als ik zou horen
dat er een regeringsvoornemen was waarmee ik het als burger niet eens was,
dan zou ik ook een brief naar de oppositie schrijven, terwijl ik, als ik het
er van harte mee eens was, geen behoefte zou hebben om een brief aan de oppositiepartij
te gaan schrijven. Statistisch gezien zult u altijd meer brieven krijgen van
mensen die het er niet mee eens zijn dan van mensen die het er wel mee eens
zijn, lijkt mij.Mevrouw Dankers (CDA):Heeft de minister, als zij wil proberen de groep zelfstandigen en anderen
met de lagere inkomens tegemoet te komen, niet overwogen om naar een alternatief
te zoeken, bijvoorbeeld een tegemoetkoming in het inkomen om de lasten te
kunnen betalen?Minister Borst-Eilers:Wij hebben bij het vaststellen van de verschillende indexen en premies
om een evenwichtig en positief koopkrachtbeeld en lastenbeeld voor iedereen
te krijgen, rekening gehouden met het feit dat deze wet ingevoerd zou worden.
Wij hebben naar beste weten geprobeerd negatieve inkomensgevolgen voor bepaalde
groepen te repareren. Nogmaals, die stukken zullen u deze maand geworden.Ik meld voor alle duidelijkheid naar aanleiding van opmerkingen van mevrouw
Van Vliet en de heer Rouvoet over de hoogte van de inkomensgrens nog het volgende.
In het EIM is aangegeven dat het belastbaar inkomen van een zelfstandige overeenkomt
met circa 64% van het looninkomen van een werknemer. Die berekeningen zijn
door het ministerie van Financiën getoetst met een quickscan. De verschillen
waren heel beperkt. Wij hebben als kabinet besloten om het EIM te volgen.
Dat leidt tot die 64%, namelijk ƒ 41.200. Daarmee zitten we op de bovengrens.
Wat daar kolderiek aan is, ontgaat mij. Mevrouw Kant vond dit heel grappig
om de een of andere reden.Dan het punt premiegrondslag in relatie tot de zelfstandigenaftrek. In
het verlengde van vragen over de inkomensgrens ligt de kwestie van de premiegrondslag.
Mevrouw Kant, mevrouw Van Vliet en de heer Rouvoet hebben daarover gesproken.
Hierover ligt er een brief van FNV/CNV, door verschillende sprekers genoemd.
Beide vakcentrales merken op dat een zelfstandige in vergelijking tot een
werknemer met een vergelijkbaar inkomen aanzienlijk meer premie zou betalen.
De FNV verwijst naar een rapport van de voormalige Ziekenfondsraad, waaruit
blijkt dat bij een looninkomen net onder de loongrens voor het ziekenfonds
en een vergelijkbaar premieplichtig inkomen voor de zelfstandige het premieverschil
circa ƒ 1000 per jaar zou bedragen. Waarom is dan voor zelfstandigen
geen hogere premie vastgesteld?Het is juist, zoals de heer Van der Vlies zegt, dat een werknemer als
werknemers- en werkgeversdeel bij elkaar worden genomen, meer betaalt dan
de zelfstandige met een vergelijkbaar inkomen. Ik ben echter van mening dat
het beter is om te kijken naar het bedrag dat een werknemer en een zelfstandige
moeten betalen uit hun netto besteedbaar inkomen. Als dat gedaan wordt, blijken
ze uit het netto besteedbaar inkomen beiden ongeveer evenveel te betalen.
Vanwege de koopkrachtverbetering die het kabinet beoogt voor de groep zelfstandigen
die onder de Ziekenfondswet wordt gebracht, is het beter om de procentuele
premie voor zelfstandigen niet anders vast te stellen dan voor de werknemers.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik denk dat de discussie de orde van dit debat iets te buiten
gaat. Het gaat om de wig, het bruto-nettotraject. Wat zit er nu precies in
die wig? Is het de eigendom van de werknemer of de werkgever, vanwege het
verplichtingenpakket van de werkgever? Het is een bredere discussie dan hier
past, maar ik zou hier toch een kanttekening bij willen plaatsen. Tegenover
de keuze van het kabinet is wel degelijk een heel andere redenering vanuit
de historie van het ontstaan van het bruto-nettotraject en wat het uiteindelijk
nu geworden is, te plaatsen. Ik zou dat graag helder willen houden in dit
debat.Minister Borst-Eilers:Ik heb begrip voor de opvatting, die ook door anderen wordt gedeeld, dat
je de premie voor zelfstandigen meer in overeenstemming zou moeten brengen
met de totale premielast voor werknemers. Het kabinet blijft echter van opvatting
dat het even valide is – ik hoop dat ook de heer Van der Vlies dat wil
erkennen – om te kijken naar de premielast die de zelfstandigen in vergelijking
tot de werknemers zelf moeten betalen. Dan zijn zij dus, ik zei het al, ongeveer
gelijk.Het budgettaire gat wordt gedekt door een rijksbijdrage. Daarmee vervallen
de bezwaren die FNV/CNV in hun brief hadden geschreven, namelijk dat zij op
extra lasten zouden worden gejaagd. Die zijn hiermee dus afgedaan. De FNV
geeft in haar brief aan dat, als dat gebeurt, men met de situatie kan leven. Dan kom ik op het belangrijke punt van verplicht vrijwillig. Hierover
hebben wij al schriftelijk van gedachten gewisseld. Onze argumenten zijn in
feite bekend. De ziekenfondsverzekering is een verzekering
van rechtswege. Dat leidt tot een verplichte verzekering als men aan de voorwaarden
voldoet. Op dat beginsel hebben wij geen inbreuk willen maken. Aan een vrijwillige
verzekering kleven bovendien veel nadelen. Er vindt een zelfselectie plaats
waarbij de "slechte risico's" voor de vrijwillige ziekenfondsverzekering kiezen
en de "goede risico's" voor de particuliere verzekering, bijvoorbeeld gezonde
jongeren. Dat zou natuurlijk een inbreuk vormen op de solidariteit die de
regering met dit wetsvoorstel beoogt, maar bovendien hebben wij in de historie
een voorbeeld daarvan. De vrijwillige ziekenfondsverzekering heeft bestaan
tot 1986. Staatssecretaris Van der Reijden heeft zich genoodzaakt gezien die
verzekering te beëindigen omdat de premies omhoog gierden omdat de slechte
risico's in de verzekering achterbleven. Zij moesten steeds hogere premies
gaan betalen, die in geen verhouding meer stonden tot hun draagkracht.Mevrouw Van Blerck vraagt waarom dan niet wordt gekozen voor een eenmalige
opt-outregeling. Zij maakt een vergelijking met de 65-plussers, voor wie voor
een eenmalige opt-outregeling is gekozen. Het gaat hierbij om een eenmalige
opt-out uit het ziekenfonds. Die vergelijking gaat naar mijn mening toch niet
helemaal op. De 65-plussers die volgens een eenmalige regeling eenmaal uit
het ziekenfonds zijn gestapt, zullen daar over het algemeen niet in terugkomen.
Op die leeftijd heeft het inkomen immers een vrij stabiel verloop. Een zelfstandige
in zo'n positie brengen is naar onze mening vragen om reparatiewetgeving,
want de inkomenspositie van een zelfstandige is te wisselvallig om een definitieve
keuze te moeten maken. Bij een eenmalige opt-in of opt-out maak je een keuze
waaraan je verder vastzit.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Binnen een stelsel dat van rechtswege verplicht is, is kennelijk een keer
de mogelijkheid geboden om die keuze te maken. Ik geloof onmiddellijk dat
het nu niet exact hetzelfde is, maar dat principe heeft dus niet altijd en
eeuwig gegolden. Van die stelregel is een keer afgeweken.Minister Borst-Eilers:Het is juist dat het kabinet in dit stelsel voor de 65-plussers een keer
van dat systeem is afgeweken, maar dat was eenmalig. Wij vonden overigens
wel dat dit voor 65-plussers verantwoord was, omdat de meesten vanaf die leeftijd
in een vrij stabiele inkomenssituatie verkeren. Er vinden in elk geval geen
grote schommelingen meer plaats. Het gevolg van de opt-in zou zijn dat wanneer
een zelfstandige kleine kruidenier, die ervoor kiest om blijvend in het ziekenfonds
te gaan, een grote international wordt, hij toch nog in het ziekenfonds blijft.
Mevrouw Van Blerck heeft met haar waarneming zonder meer gelijk, maar ik wil
eindigen met de opmerking van de heer Oudkerk dat bij een opt-outregeling
de solidariteit toch zou worden aangetast. Dat is een meer principieel argument.Dit brengt mij tot een reactie op het amendement op stuk nr. 8 van de
leden Dankers en Van der Vlies. Dit amendement strekt ertoe dat "op vrijwillige
basis" wordt toegevoegd. Een dergelijk verzekeringssysteem leidt tot gevolgen
die wij niet in de hand hebben. In het verleden hebben wij daar een heel slechte
ervaring mee opgedaan. Er ontstaat dan namelijk freeridersgedrag. Ook ontstaat
dan rechtsongelijkheid in de Ziekenfondswet tussen de verschillende categorieën
verzekerden, want andere categorieën kunnen niet op vrijwillige basis
toetreden. Sommige werkgevers zouden eigenlijk graag hun werknemers die in
het ziekenfonds zitten, daaruit willen halen en onderbrengen in een grote
collectieve particuliere verzekering voor al hun werknemers. Zij zouden dan
kunnen zeggen: waarom mogen wij het niet als zij het wel mogen. Wij denken
dat het hele systeem zal gaan glijden en wij houden dan ook vast aan het principe
"van rechtswege". Ik kan dus nu al zeggen dat wij het amendement ten sterkste
ontraden. Ik moet het misschien nog sterker formuleren: het kabinet vindt
dit niet aanvaardbaar.Mijnheer de voorzitter! Mevrouw Hermann, mevrouw Kant en de heer Rouvoet
hebben zich nog uitgesproken over de wijziging van de aanpassingssystematiek
van de loongrens, die ertoe leidt dat een flink aantal personen de ziekenfondsverzekering
moet verlaten. Mevrouw Hermann en mevrouw Kant hebben daarover een amendement
ingediend, maar dat zou leiden tot een verstoring van wat ik zojuist het marktevenwicht
heb genoemd. Wij hebben er, om ons moverende redenen, voor gekozen om dit
evenwicht te bewaren. Een tweede effect van het amendement van SP en GroenLinks
is dat particulier verzekerden daardoor een lagere MOOZ-omslagbijdrage zouden
gaan betalen. Het gaat om behoorlijke bedragen: circa ƒ 40 per jaar
en dat is macro 155 mln. Daar staat natuurlijk wel weer een extra premieopbrengst
tegenover van de werknemers aan de bovenkant die er wel in zouden blijven
en die premie betalen. Dat is berekend op een bedrag van 100 mln. Het gat
van 55 mln. dat dan overblijft, zou tot een premieverhoging leiden. Ik zeg
dit ook ter informatie, want ik kan mij voorstellen dat de Kamer niet al dit
soort doorberekeningen heeft gemaakt. Dit is echter een bijkomend argument,
want het hoofdargument is dat wij nu eenmaal het evenwicht in de aantallen
willen bewaren. Daarom ontraden wij dit amendement.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Hoe bekijkt de minister de rechtszekerheid voor mensen die er tot nu toe
van uitgingen dat zij op de gewone manier, dus aan de hand van de loongrens,
in aanmerking zouden komen? Het argument van de marktwerking is niet inhoudelijk.
Daarnaast kunnen over de MOOZ-bijdrage voor mensen met een particuliere verzekering
op zichzelf veel vragen worden gesteld, maar dat zal ik nu niet doen. De rechtszekerheid
voor de mensen die tot nu toe een ziekenfondsverzekering hadden, vinden wij
echter een heel belangrijk punt.Minister Borst-Eilers:Ik kan mij dat voorstellen als je uitgaat van de verwachting van deze
mensen. Zij denken: ik ben voorlopig nog niet door die grens heen, maar nu
wordt de grens niet geïndexeerd zoals ik verwacht had, maar aan de hand
van de prijsstijging die zich trager ontwikkelt dan de loonstijging. Ik kan
mij voorstellen dat dit voor die mensen even een verrassing is. Vandaar de
noodzaak, heel snel tot informatie over te gaan. Beleid heeft soms dergelijke
gevolgen.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Kan de minister ook nog iets zeggen over de inkomensgevolgen voor deze
 mensen? Ik denk met name aan gezinnen met kinderen. Bij de
ziekenfondsverzekering wordt geen aparte premie geheven voor de kinderen,
maar als men overgaat naar een particuliere verzekering wordt dat wel gedaan.Minister Borst-Eilers:Die situatie doet zich inderdaad voor als een gezin met kinderen vanuit
het ziekenfonds naar een particuliere verzekering moet overstappen. Het gaat
nu om mensen voor wie dat moment misschien iets eerder komt dan zijzelf hadden
berekend. De situatie waarin zij komen te verkeren, doet zich ieder jaar voor
veel Nederlanders voor.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! In de argumentatie en toelichting op het amendement van de
collega's Kant en Hermann viel het mij op dat zij wijzen op de verminderde
solidariteit door de uitstroom van relatief veel bijdragende werknemers. De
minister noemde in reactie op opt-in dan wel opt-out solidariteit een principiële
reden om dat niet te doen. Ik vraag mij af of dat bij het amendement van de
collega's ook geen overweging kan zijn om die solidariteit zwaar te laten
wegen.Minister Borst-Eilers:Ik blijf bij mijn argumentatie voor beide punten. Ik begrijp niet goed
waarin de heer Rouvoet een tegenstelling ziet.De heer Rouvoet (RPF):De minister zei dat er een aantal argumenten tegen de opt-in of de opt-out
zijn. Een principieel argument is volgens haar dat dit zou leiden tot afnemende
solidariteit in het ziekenfonds. De collega's gebruiken precies hetzelfde
argument bij hun amendement: uitstromende, veel premie bijdragende werknemers
zouden leiden tot het afnemen van de solidariteit in de ziekenfondsverzekering.
Het verraste mij dat de minister dit niet tot een expliciet argument maakt.Minister Borst-Eilers:Als je stelt dat de ziekenfondsverzekering gebaseerd is op de solidariteit
tussen werknemers en als er aan de top meer mensen uitgaan, kun je ook zeggen
dat dit afbreuk doet aan de solidariteit. Het principe blijft echter overeind.
Die loongrens is geen heilige grens. Die grens is om allerlei pragmatische
redenen ontstaan. Mijns inziens ondergraaf je de solidariteit niet als je
technisch iets aan de grens verandert. Opt-in is gewoon een systeemwijziging.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Ik kom even terug op de berekeningen die de minister ons net
voorschotelde. Als de grens omhoog gaat, zou er 155 mln. minder aan MOOZ-premie
binnenkomen. Daartegenover zou weer 100 mln. aan premiegeld staan. Het gevolg
is een gat van 55 mln. Ik ben zeer geïnteresseerd in al die financiële
effecten, omdat ik, uitgerekend op de achterkant van een sigarendoosje, zou
zeggen dat het allemaal minder moet worden. Blijkbaar is dat niet zo. Ik neem
aan dat de minister over informatie beschikt, zodat je keurig kunt zien, wat
de effecten zullen zijn: blijft het gelijk, levert het iets op of gaat het
iets kosten.Minister Borst-Eilers:Ik kom daar straks op terug. Mocht mijn mondelinge toelichting onvoldoende
zijn, dan hoor ik dat graag.Mevrouw Van Blerck heeft gevraagd wanneer de uitstroom uit de ziekenfondsverzekering
plaatsvindt. Indien het wetsvoorstel wordt aanvaard, zal door de andere indexering
de loongrens lager worden vastgesteld dan anders het geval was geweest. De
toetsdatum is 1 november van dit jaar. De uitstroom begint per 1 januari 2000.Mevrouw Van Blerck heeft voorts gevraagd wanneer het evenwicht wordt bereikt.
Volgens de huidige inzichten zal ongeveer 80% van de instroom in 2000 al gecompenseerd
zijn en zal het evenwicht onder normale economische omstandigheden, zoals
die nu verwacht worden, in 2001 bereikt zal zijn. Ik wijs er wel op dat het
slechts verwachtingen zijn.Mevrouw Van Blerck vroeg ook of de bijdrage in het kader van de Ziekenfondswet
voor werkgevers omhoog gaat. Ik heb al gezegd dat het budgettaire gat wordt
opgevuld door de rijksbijdrage. De premie voor de werkgevers gaat dus niet
omhoog.De heer Van der Vlies vroeg wat er gebeurt als er achteraf geen recht
blijkt te bestaan op de ziekenfondsverzekering. Krijgt de verzekerde dan het
verschil in premie terug? Het antwoord luidt ontkennend. Een zelfstandige
wordt op grond van zijn gemiddelde belastbare inkomen over de toetsjaren al
dan niet verplicht verzekerd. Die verzekering wordt niet tussentijds herroepen
op grond van nieuwe informatie over het inkomen. De verzekerde die op grond
van een verklaring van de Belastingdienst verplicht verzekerd wordt, betaalt
op grond van dat volledig belastbaar inkomen premie, waarbij uiteraard rekening
wordt gehouden met de premiegrens.Gevraagd is waarom de bepaling dat voor zelfstandigen het belastbaar inkomen
wordt gesteld op het inkomen dat hij gemiddeld over een periode van drie jaar
heeft gehad niet in de wet wordt opgenomen, maar in een ministeriële
regeling. De Belastingdienst zal voor het eerst ervaring opdoen met het toetsen
van het belastbaar inkomen in het kader van de ziekenfondsverzekering. De
regeling geeft de mogelijkheid om, als daar aanleiding toe is, op korte termijn
de berekening van het inkomen op een andere manier te laten plaatsvinden.
Uit de evaluatie zou kunnen blijken dat een wijziging van het tijdvak waarover
het inkomen in aanmerking wordt genomen, gewenst is. Er is gekozen voor een
periode van drie jaar, maar het is heel goed mogelijk dat de conclusie moet
worden getrokken dat die periode korter moet zijn. Dat is bij een ministeriële
regeling snel aan te passen en daarvoor is geen wetswijziging nodig. Ministeriële
regelingen zijn geen geheimzinnige dingen en worden net als wetten gepubliceerd.
Iedereen weet waaraan hij toe is.De opmerking van mevrouw Van Vliet over een aparte inkomensgrens voor
alleenstaanden wil ik graag meenemen bij de studie die het kabinet voornemens
is te verrichten naar de noodzaak de Ziekenfondswet nog verder aan te passen.
Hetzelfde geldt voor de opmerkingen over een basisverzekering en een IB-gerela-
teerde ziekenfondsverzekering.Mevrouw Van Vliet heeft verder gevraagd naar de inhouding van de premie
door een uitzendbureau in geval een zelfstandige niet ziekenfondsverzekerd
is. Iedere zelfstandige krijgt van de Belastingdienst bericht of hij wel of
niet ziekenfondsverzekerd is. Een zelfstandige die niet ziekenfondsverzekerd
is en af en toe bij een uitzendbureau werkt, heeft de beschikking van de Belastingdienst
in de hand en dan zal het uitzendbureau de inhouding niet toepassen. Hierover is overleg geweest en gebleken is dat het heel gemakkelijk
kan worden uitgevoerd.Mevrouw Van Vliet heeft ook gevraagd of de positie van een zelfstandige
die op zijn 61ste wil ophouden met werken en weer particulier wordt verzekerd,
verschilt met die van werknemers. Er bestaan voor zelfstandigen geen gestandaardiseerde
regelingen, zoals wij die wel kennen voor werknemers die vervroegd uit het
arbeidsproces treden. Werknemers die gebruik maken van de VUT-regeling, kunnen
op grond daarvan ziekenfondsverzekerd zijn. Ex-zelfstandigen hebben dus zo'n
regeling niet en er is dan ook geen rechtsgrond voor de ziekenfondsverzekering
aanwezig. In het huidige systeem is het dus ook niet goed mogelijk om een
ex-zelfstandige ziekenfondsverzekerd te houden. Dat geldt trouwens ook voor
een ex-werknemer die voor eigen rekening uit het arbeidsproces treedt.Mevrouw Kant heeft nadrukkelijk gevraagd naar bepaalde groepen beroepsbeoefenaren
die moeilijk te traceren zijn. De Belastingdienst heeft te kennen gegeven
dat deze groepen moeilijk in kaart kunnen worden gebracht. Dat is natuurlijk
erg hinderlijk als het gaat om een verzekering van rechtswege. Zo is de groep
alfahulpen niet bekend bij de Belastingdienst omdat zij niet onder de belastingheffing
vallen. Hetzelfde geldt voor de freelancers met een laag inkomen.De heer Van der Vlies vroeg naar de inkomenseffecten voor werknemers met
medeverzekerden die ten gevolge van de nieuwe indexering de ziekenfondsverzekering
moeten verlaten. Het gaat daarbij inderdaad om een fors bedrag: deze werknemers
zullen gemiddeld ƒ 2000 per jaar meer moeten betalen. Maar ik zei al
eerder dat dit verschijnsel zich ieder jaar ook voltrekt bij degenen die de
loongrens overschrijden.De heer Rouvoet stelde een vraag over de mogelijkheid tot opting-in voor
65-plussers die net in het ziekenfonds zijn gekomen en er weer uit zouden
moeten. Hiervan is geen sprake: de opt-in regeling is een eenmalige keuze
en indertijd is bij de regeling voor 65-plussers gekozen voor het principe
"blijf zitten waar je zit". 65-plussers hoeven dus niet het ziekenfonds uit
als gevolg van dit wetsvoorstel. Dit lijkt mij een geruststellende mededeling.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Wij hadden die vraag gesteld omdat voor de indexering van
de grens dezelfde systematiek wordt gehanteerd. Als ik het goed heb begrepen,
antwoordde de minister dat het inderdaad mogelijk was dat 65-plussers, net
zoals werknemers en uitkeringsgerechtigden, door de hantering van dezelfde
systematiek als gevolg van dit wetsvoorstel weer uit het ziekenfonds zouden
moeten. Daarom vroeg ik ook naar aantallen.Minister Borst-Eilers:Ik weet niet of u mij letterlijk citeert, maar naar mijn stellige overtuiging
klopt dit niet en is het zoals ik u zojuist zei.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb het citaat bij de hand. Wellicht lees ik het verkeerd,
dan kan de minister mij daarop wijzen. In de nota naar aanleiding van het
verslag staat dat de leden van de fracties van RPF en GPV vragen of de tijdelijke
wijziging van de indexeringsmethodiek ook betrekking heeft op de Ziekenfondswet
omtrent de inkomensgrens voor personen van 65 jaar of ouder die tot de ziekenfondsverzekering
kunnen toetreden, de zogenoemde "opt-ingrens voor 65 plussers". Er staat dat
dit inderdaad het geval is; de indexering van zowel de loon- als inkomensgrens
in het ziekenfonds vindt plaats op grond van dezelfde systematiek en die wordt
niet doorkruist. Ik trok hieruit de conclusie dat dit kan betekenen dat ouderen
uit het ziekenfonds gaan.Minister Borst-Eilers:Dat gaat over mensen die nog 65 jaar moeten worden. In dat geval krijgt
men te maken met de grenzen. Maar wat ik zei, is waar: wij hebben gekozen
voor het systeem "blijf zitten waar je zit", dus als de grens reeds gepasseerd
is en men nu in het ziekenfonds zit, dan blijft men daar ook. Ik hoop dat
het duidelijk is dat deze wet hierop geen invloed heeft.Mevrouw Van Vliet vroeg naar de relatie met het Belastingplan 2000. Ook
de heer Oudkerk verzocht mij om te bezien of ook andere zelfstandigen in de
Ziekenfondswet kunnen worden ondergebracht. Zoals ik al zei, wij zullen hieraan
werken en de Kamer zal hierover worden geïnformeerd.De heer Oudkerk vroeg naar onzekerheden in verband met de nominale premie.
Dit is een belangrijk onderwerp voor de koopkracht van mensen per 1 januari
en de loonstrookjesproblematiek. Als ik het goed begrijp, stond die vraag
los van dit wetsvoorstel. Dan kan ik zeggen dat wij, toen wij bezig waren
met de reparatie van de koopkracht, rekening hebben gehouden met de te verwachten
stijging van de nominale premie.De heer Oudkerk (PvdA):Dat begrijp ik, maar het ging erom dat de minister zei dat een en ander
met meer dan gewone onzekerheden omgeven is. Ik kan mij voorstellen dat verzekeraars
als een soort voorschot de nominale premie wat oprekken; het wordt immers
allemaal duurder nu de solidariteit aan de bovenkant wegvalt. De vraag was
in die zin bedoeld.Minister Borst-Eilers:Er is contact met de verzekeraars hoe zij dat inschatten. Er wordt rekening
mee gehouden. De opmerking over de onzekerheden houdt verband met de aantallen
zelfstandigen die instromen in de Ziekenfondswet. De kosten van de zelfstandige
die instroomt zijn gemiddeld gelijk aan de kosten van de werknemer die uitstroomt.
Ik heb geen aanwijzing dat verzekeraars in dit in- en uitstromen aanleiding
zien om hun opslagpremie te verhogen.Ten slotte wil ik het belang van dit wetsvoorstel onderstrepen voor de
meerderheid van de kleine zelfstandigen. Ik wil wijzen op een aspect dat in
dit debat niet aan de orde is geweest. De terugsluisregeling voor de milieuheffingen
en dergelijke is voor zelfstandigen in het algemeen een probleem en voor kleine
zelfstandigen in het bijzonder. Bij de werknemers gebeurt het via de ziekenfondswet.
Op deze manier kunnen kleine zelfstandigen extra profijt hebben als zij ook
ziekenfondsverzekerd zijn.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Is dat conform de breed aanvaarde motie-Bolkestein?Minister Borst-Eilers:Ik heb al gezegd dat ik groot respect heb voor de heer Bolkestein. Sommige
van zijn uitspraken zullen nog jaren bij ons blijven. Het kabinet is toch
van mening dat het in de gegeven situatie het beste is om dit soort instrumenten
te blijven hanteren.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat heb ik begrepen. Als je het inkomensbeleid zodanig blijft verweven
met de kosten van een ziektekostenverzekering, dan kom je op een heel moeilijk
pad terecht.Minister Borst-Eilers:U noemt een ander belangrijk argument om het stelsel van de ziektekostenverzekering
stevig op de korrel te gaan nemen.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! U was van plan om geen tweede termijn voor te stellen. In
dat geval heb ik nog twee vragen.In eerste termijn heb ik gevraagd wanneer het kabinet vorm denkt te geven
aan datgene wat in de brief aan de Kamer is gezegd over de WTZ. In de loop
van het jaar zal het kabinet nader bezien of deze doelstellingen op andere
wijze kunnen worden gerealiseerd dan in het regeerakkoord staat.Ik heb verbazing geuit over het feit, dat als die ziekenfondsgrens hoger
wordt, er toch minder geld in het ziekenfonds komt. Ik hoef daarop thans geen
mondeling antwoord. Ik zou heel graag de staatjes die dit uitwijzen tot mijn
beschikking willen hebben.Minister Borst-Eilers:Wij zullen de informatie schriftelijk aan de Kamer doen toekomen.Wat de WTZ betreft: de toezegging staat er nog steeds. Wij hebben nog
een aantal maanden om die gestand te toen.De heer Oudkerk (PvdA):Is het voor de begroting of erna?Minister Borst-Eilers:Dat hangt samen met de datum van de begrotingsbehandeling waarover nog
steeds discussie is.De heer Oudkerk (PvdA):Ik dacht eind oktober.Minister Borst-Eilers:Ik ben het met u eens dat het prettig is als wij er iets over kunnen zeggen
voor de behandeling van de begroting. Als die datum heel vroeg valt dit jaar,
dan lukt het niet.De voorzitter:Ik stel voor, het bij de eerste termijn te laten. Mevrouw Dankers heeft
aangegeven dat zij wellicht volgende week een heropening wenst.Aldus wordt besloten.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 19.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-5904-5927.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl