ECLI:NL:RBSGR:2009:BK6373, Rechtbank 's-Gravenhage, 09-10-2009, 345145 - KG ZA 09-1077
Rechtbank 's-Gravenhage — Uitspraak 
Datum: 2009-10-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Intellectuele eigendom: is er inbreuk gemaakt op een bedrijfsconcept? Staken bedrijfsactiviteiten? Sprake van smadelijke uitlatingen? Een concept of idee als zodanig komt geen auteursrechtelijke bescherming toe. De vorderingen zijn afgewezen.

RECHTBANK 'S-GRAVENHAGE
    
    Sector civiel recht - voorzieningenrechter
    
    
      Vonnis in kort geding van 9 oktober 2009,
      gewezen in de zaak met zaak- / rolnummer: 345145 / KG ZA 09-1077 van:
    
    
    
    
      1. [eiseres sub 1], h.o.d.n. Wemgola Training & Coaching Instituut,
      wonende te [woonplaats], 
      2. de naamloze vennootschap naar Antilliaans recht Wemgola Bonaire N.V.,
      gevestigd en kantoorhoudende te Bonaire,
      eiseressen,
      advocaat mr. J. Stam te Amsterdam, 
    
    
    tegen :
    
    
      1. [gedaagde sub 1],
      wonende te [woonplaats], 
      2. de besloten vennootschap naar het recht van de Nederlandse Antillen 
      Four G Coaching Academy International B.V.,
      gevestigd en kantoorhoudende te Rotterdam,
      gedaagden,
      advocaat mr. J.P.G. Bouwman te ‘s-Gravenzande.
    
    
    
    Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘[eiseres sub 1]’ (eiseres sub 1) en ‘Wemgola [Bonaire]’ (eiseres sub 2). Gedaagden worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘[gedaagde sub 1]’ (gedaagde sub 1) en ‘Four G’ (gedaagde sub 2).
    
    1. Het procesverloop
    
    Eiseressen hebben ter zitting van 28 september 2009 verzocht hun eis te mogen wijzigen. Gedaagden hebben verklaard bezwaar te hebben tegen de eiswijziging. De eiswijziging wordt geaccepteerd nu niet is gebleken dat de verdedigingsbelangen van gedaagden hierdoor zijn geschaad. Voorts hebben gedaagden verklaard bezwaar te hebben tegen de fax met drie produkties van 27 september 2009 van gedaagden, omdat deze stukken niet binnen 24 uur voor de zitting zijn ingediend. Nu het een beperkte hoeveelheid stukken betreft en gedaagden ter zitting gelegenheid hebben gehad van de inhoud kennis te nemen, worden deze stukken toegelaten. 
    
    
    2. De feiten
    
    Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting van 28 september 2009 wordt in dit geding van het volgende uitgegaan. 
    
    2.1. De eenmanszaak van [eiseres sub 1], Wemgola Training & Coaching Instituut (verder WTCI), en de door [eiseres sub 1] opgezette vennootschap Wemgola Bonaire zijn gericht op het ontwikkelen van activiteiten teneinde balans in het leven te verkrijgen op de gebieden die door [eiseres sub 1] worden aangeduid als “de 3 G’s”: gezondheid, gezin en geld (verder de 3 G’s). Wemgola staat voor: ‘We Make Your Goals Live Again en Wealth Machine Global Leadership Academy’. Het is de bedoeling dat deelnemers aan de activiteiten zich tegen betaling van € 69,– of € 139,–aanmelden als “freelance promotor”. Deelnemers kunnen “op passieve wijze” geld verdienen door op hun beurt nieuwe deelnemers aan te melden. 
    
    2.2. Four G houdt zich bezig met training en coaching op het gebied van wat zij aanduidt als de 4 G’s van het leven: gezondheid, gezin, geld en geloof (verder de 4 G’s). [gedaagde sub 1] is directeur van deze vennootschap. Zij maakt gebruik van “Multi-Level Marketing”, waarbij produkten en diensten via een gelaagd systeem van vertegenwoordigers worden verkocht. Zij biedt cursussen, trainingen en workshops aan. 
    
    2.3. Aanvankelijk hebben [eiseres sub 1] en [gedaagde sub 1] samengewerkt. In dat kader heeft [gedaagde sub 1] op 30 augustus 2008 een geheimhoudingsverklaring ondertekend. Hierin staat het volgende vermeld: 
    
    “Verklaart hierbij strikte geheimhouding in acht te zullen nemen, omtrent al het geen hem/haar bij diens werkzaamheden of in verband met die werkzaamheden op enigerlei wijze bekend wordt. Hieronder wordt onder andere begrepen informatie over de organisatie, informatie ten aanzien van de toepassing en (mogelijk) gebruik van de bij het Wealth Machine Worldwide Leadership Acadamy (in ontwikkeling) zijnde systemen, de werking van apparatuur, bestanden en programmatuur. 
    
    Hij/zij zal bovendien strikte geheimhouding in acht nemen terzake van alle vertrouwelijke informatie die hem/haar bekend is, of nog ter kennis komt, van/over het Wealth Machine International en/of een van haar zakelijke relaties. De informatie en gegevensdragers die hem/haar ter beschikking staan zal hij/zij niet aan derden ter beschikking stellen, doch uitsluitend persoonlijk gebruiken op de afgesproken werkplek met de afgesproken apparatuur en software. Informatie- en gegevensdragers zijn eigendom van het Wealth Machine International.
    
    Alles wat in het kader van de aan hem/haar opgedragen werkzaamheden wordt vervaardigd is intellectueel eigendom van Wealth Machine International . Door hem/haar zullen geen kopieën gemaakt worden anders dan voor de overeengekomen prestaties noodzakelijk is en zullen door hem/haar uitsluitend op de afgesproken werkplek gebruikt/bewaard worden en in geen geval naar elders meegenomen of anderszins naar buiten worden gebracht. Ditzelfde geldt voor producten van het Wealth Machine International zoals documentatie en handboeken. 
    
    Ook na het beëindigen van de werkzaamheden zal deze geheimhouding van kracht blijven. 
    
    Het is ondergetekende bekend dat hij/zij bij schending van bovenvermelde verplichtingen het risico loopt strafrechtelijk vervolgd te worden op basis van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht”. 
    
    2.4. Bij e-mail van 23 juni 2009 heeft [A] (verder [A]) aan relaties van eiseressen, voor zover relevant, het volgende geschreven (waarbij [gedaagde sub 1] wordt aangeduid met [gedaagde sub 1] en [eiseres sub 1] met [eiseres sub 1]):
    
    
      “Omdat ik nog steeds in het concept geloofd heb ik besloten samen met mijn vrouw in zee te gaan met [gedaagde sub 1] en nog 8 mensen. 
      We hebben een BV opgericht en we gaan in prencipe dezelfde als wemgola bieden, maar op een profesionele en gestructureerde manier. Ik heb al deze tijd mijn mond gehouden omdat ik niks wilde zeggen die ik straks niet waar kan maken. 
      (…)
      Voor de mensen die mij vragen waar is [eiseres sub 1], moet ik zeggen niemand weet waar zij is, zelfs [gedaagde sub 1] weet niet waar zij is, zij heeft [gedaagde sub 1] uit wemgola gehald zonder haar haar verdiende centjes te geven en dat waren veel centjes meer dan € 29.000 ja ik weet niet hoe ik het anders moet naar voren brengen, maar [eiseres sub 1] heeft ons allemaal gebruikt zo te zien, want ik heb nog steeds mijn geld ook niet gekregen”. 
    
    
    2.5. Bij brief, gedateerd op 1 september 2009, heeft mr. E.Th. Wesselius, advocaat te Bonaire, WTCI gesommeerd om een totaalbedrag van € 50.780,– aan door relaties van WTCI ingelegde bedragen te restitueren. In deze brief staat, voor zover relevant, het volgende geschreven:
    
    
      “Ik wend mij tot u namens de 219 cliënten¹ in verband met het Wemgola project dat op Bonaire is gepresenteerd en uitgevoerd.
      (…)
      Indien het bovenstaande wordt getransporteerd naar de zaak Wemgola moge duidelijk zijn dat er sprake is van een pyramidespel in de zin van de Wet op de Kansspelen. Dit betekent dat u zowel strafrechtelijk als civielrechtelijk aansprakelijk bent. 
    
    
    Cliënten overwegen derhalve om een klacht tegen u in te dienen bij het Openbaar Ministerie in Den Haag en om daaraan bekendheid te geven in de media, nu Wemgola tot de dag van vandaag nog doorgaat met haar modus operandi en daardoor dagelijks slachtoffers creëert. 
    
    2.6. Bij brief, gedateerd op 3 september 2009, heeft mr. J. Stam aan de heer [B] van Politie Haaglanden het volgende, voor zover relevant, geschreven:
    
    
      “Intussen schroomt mevrouw [gedaagde sub 1] niet om aangifte tegen mijn cliënte te doen daarbij voorwendend dat mijn cliënte, kort gezegd, een oplichtster is. 
      (…)
      Ik voeg bij een e-mail van het autoverhuurbedrijf Europcar waaruit blijkt dat een door mijn cliënte gehuurde auto ten onrechte in de administratie ten behoeve van het bedrijf van mevrouw [gedaagde sub 1] terecht is gekomen. Het bedrijf verontschuldigde zich hiervoor en zal in de civiele procedure getuigen. 
      (…)
      Intussen verleent mevrouw [gedaagde sub 1] inzage van de aangifte aan derden wat ik in strijd acht met de privacy bepalingen”. 
    
    
    
    3. De vordering, de gronden daarvoor en het verweer
    
    
      3.1. Eiseressen vorderen na eiswijziging – in hun bewoordingen–:
      1. gedaagden te verbieden de deelnemers van eiseressen te benaderen althans met smadelijke uitlatingen over eiseressen te benadelen en die op de inhoud van die smadelijke uitlatingen te bewegen jegens eiseressen wanprestatie te plegen door het lidmaatschapsgeld terug te eisen en voor de eigen organisatie te werven op straffe van een dwangsom;
      2. gedaagden te gebieden hun smadelijke uitlatingen jegens eiseressen aan de deelnemers van eiseressen te rectificeren door deze te mailen met de boodschap dat de uitlatingen in vorige e-mails en anderszins gedaan jegens eiseressen bezijden de waarheid en onrechtmatig waren;
      3. gedaagden te gebieden de bedrijfsactiviteiten te staken die overeenkomstig zijn aan de bedrijfsactiviteiten van eiseressen zoals omschreven op de website van gedaagden op straffe van een dwangsom. 
    
    
    
      3.2. Daartoe voeren eiseressen het volgende aan. 
      [gedaagde sub 1] maakt inbreuk op het bedrijfsconcept van eiseressen waarop auteursrecht berust. Het bedrijfsconcept van WTCI is door [eiseres sub 1] ontwikkeld en mag alleen gebruikt worden door [eiseres sub 1] en Wemgola Bonaire. [Gedaagde sub 1] toonde zich geïnteresseerd in het bedrijfsconcept en wilde daarbij betrokken worden. Dit leidde tot afspraken waarbij een geheimhoudingsverklaring is getekend en is afgesproken dat [gedaagde sub 1] zou gaan verdienen wanneer er een omzet zou worden gedraaid van minimaal € 100.000,–. [gedaagde sub 1] heeft het bedrijfsconcept van [eiseres sub 1] nagebootst en ondergebracht in Four G. [gedaagde sub 1] heeft aan de 3 G’s een vierde “Geloof” toegevoegd. 
      [Gedaagde sub 1] heeft in strijd met de door haar ondertekende geheimhoudingsverklaring de relaties van eiseressen benaderd en geworven voor haar eigen onderneming Four G. Daarbij handelt ze onrechtmatig door smadelijke opmerkingen over eiseressen te maken. Gedaagden zetten relaties van eiseressen aan tot wanprestatie door ze aan te moedigen contributie terug te vragen. 
    
    
    3.3. Gedaagden voeren gemotiveerd verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken. 
    
    
    4. De beoordeling van het geschil
    
    4.1. Gedaagden hebben als primair verweer aangevoerd dat eiseressen niet-ontvankelijk zijn in hun vordering nu zij aan hun vorderingen geen spoedeisend belang ten grondslag hebben gelegd. Anders dan gedaagden hebben betoogd, hebben eiseressen voldoende gesteld ter onderbouwing van het spoedeisend belang bij een voorziening in kort geding. Daartoe verwijst de voorzieningenrechter naar het hiervoor onder 3.2 weergegeven betoog van eiseressen. Het verweer van gedaagden wordt daarom verworpen.
    
    4.2. Ten aanzien van de eerste vordering hebben eiseressen aangevoerd dat [gedaagde sub 1] jegens eiseressen onrechtmatig handelt door in strijd met de door haar ondertekende geheimhoudingsverklaring relaties van eiseressen te benaderen om lid te worden van Four G, waarbij zij bovendien relaties van eiseressen tegen [eiseres sub 1] opstookt. Hiertoe hebben eiseressen verwezen naar de stukken die zij als produktie 4 bij de dagvaarding hebben overgelegd. [gedaagde sub 1] stelt zich hiertegenover op het standpunt dat zij de deelnemers van eiseressen nimmer heeft benaderd, maar dat de deelnemers [gedaagde sub 1] zelf hebben benaderd. Zij heeft niet in strijd gehandeld met de door haar ondertekende geheimhoudingsverklaring, zo voert zij aan. Ook heeft zij betwist de relaties van eiseressen op te stoken. 
    
    4.3. De voorzieningenrechter oordeelt dat eiseressen tegenover de gemotiveerde betwisting door gedaagden hun stellingen onvoldoende aannemelijk hebben gemaakt. Niet aannemelijk is geworden dat [gedaagde sub 1] en Four G relaties van [eiseres sub 1] en Wemgola actief benaderen, zoals [eiseres sub 1] stelt en [gedaagde sub 1] betwist. Als produktie 4 bij de dagvaarding hebben eiseressen onder andere een aantal getuigenverklaringen overgelegd. Deze verklaringen overtuigen de voorzieningenrechter echter niet nu er sprake is van voorgedrukte standaardverklaringen waarbij telkens een en dezelfde tekst door een andere persoon is ondertekend. Bovendien is één verklaring ‘i.o.’ ondertekend en andere verklaringen bevatten de handgeschreven toevoeging ‘via een ander persoon’ benaderd te zijn of zelfs ‘ben niet benaderd’. Verder is nog overgelegd een zogenaamde ‘Mondelinge Verklaring’ waarin namen van 53 personen zijn opgenomen die verklaren dat [gedaagde sub 1] onware en negatieve uitlatingen doen over [eiseres sub 1], waarbij – kort gezegd – [gedaagde sub 1] mensen aansticht tot het doen van aangifte tegen [eiseres sub 1] en haat zaait onder het klantenbestand van eiseressen. Deze zogenaamde mondelinge verklaring, die slechts in algemene termen is gesteld en onvoldoende is geconcretiseerd, is door [eiseres sub 1] zelf geschreven en overtuigt de voorzieningenrechter om die reden niet. 
    
    4.4. Verder zijn nog als produktie 4 de volgende stukken overgelegd: verslagen van uitgeschreven telefonische onderhouden tussen [eiseres sub 1] en [gedaagde sub 1] en tussen [eiseres sub 1] en [C], een brief gedateerd op 13 juli 2009 van [eiseres sub 1] aan H. en S. Ortega en een e-mail van 21 mei 2009 van [C] aan [eiseres sub 1]. Voormelde stukken overtuigen de voorzieningenrechter eveneens niet. De verslagen van telefonische onderhouden zijn door [eiseres sub 1] zelf getypt. Voormelde e-mail en brief onderbouwen de stelling van eiseressen eveneens niet. Sterker nog, in de e-mail staat vermeld dat de deelnemers [eiseres sub 1] moeten blijven steunen ‘dat zij niet valt, zij is de voortrekker’. De eerste vordering van eiseressen kan dan ook reeds om deze reden niet worden toegewezen. 
    
    4.5. Verder hebben eiseressen ter zitting betoogd dat de tweede vordering onder andere betrekking heeft op het wijd verspreiden – de Antillen en Nederland – van de onder 2.6 vermelde aangifte van [gedaagde sub 1] tegen [eiseres sub 1] en de onder 2.5 vermelde brief van mr. Wesselius, advocaat te Bonaire. Ter zitting heeft [gedaagde sub 1] desgevraagd aan de voorzieningenrechter bevestigd dat ze aangifte tegen [eiseres sub 1] heeft gedaan. Volgens [gedaagde sub 1] heeft [eiseres sub 1] onder valse voorwendselen een auto heeft gehuurd waarbij de huurovereenkomst op naam van Four G is gezet. Deze aangifte heeft ze alleen aan de bestuurders Four G laten zien, zo voert zij aan. Zij ontkent dat ze de aangifte en voormelde brief van mr. Wesselius wijd heeft verspreid. De voorzieningenrechter oordeelt dat niet kan worden vastgesteld of deze stukken daadwerkelijk op grote schaal zijn verspreid nu eiseressen de betwisting door gedaagden onvoldoende gemotiveerd hebben weerlegd zodat dit onderdeel van de tweede vordering reeds om die reden zal worden afgewezen. 
    
    4.6. Voorts hebben eiseressen ter zitting aangevoerd dat de tweede vordering tevens betrekking heeft op de onder 2.4 vermelde citaten die smadelijke uitlatingen van Four G jegens eiseressen bevatten. [A] is volgens eiseressen bestuurder van Four G. Ter zitting heeft [gedaagde sub 1] zich op het standpunt gesteld dat ze niet op de hoogte is van deze e-mail en dat deze  e-mail op persoonlijke titel door [A] is verstuurd. Verder is met klem betwist dat [A] bestuurder is bij Four G. Hij is sinds 8 juni 2009 als manager verbonden bij Four G, aldus [gedaagde sub 1]. Nu gedaagden het betoog van eiseressen uitdrukkelijk hebben betwist en eiseressen hun betoog niet nader hebben onderbouwd, gaat de voorzieningenrechter hieraan voorbij. Ook dit onderdeel van de tweede vordering van eiseressen kan dan ook niet worden toegewezen. 
     
    4.7. Ten aanzien van de derde vordering van eiseressen is aangevoerd dat gedaagden inbreuk maken op het bedrijfsconcept van eiseressen waarop auteursrecht berust. Ter zitting heeft [eiseres sub 1] desgevraagd aan de voorzieningenrechter uitgelegd dat het bedrijfsconcept door haar is bedacht en is gebaseerd op haar persoonlijke succesvolle overlevingsstrategie. WTCI heeft een uniek verdiensysteem ontwikkeld dat gericht is op de mogelijkheid om passieve inkomsten te genereren. Na het betalen van een entreesom wordt men deelnemer. Vervolgens kan een deelnemer, met een minimale belegging, in korte tijd duidenden euro’s genereren met het Wemgola verdiensysteem. Dit is mogelijk door nieuwe deelnemers aan te melden waardoor de aanmelder geld verdient. Tevens kan men bij het WTCI diverse cursussen via het internet of persoonlijk, workshops en seminars volgen waar geleerd kan worden een financieel onafhankelijk leven voor jezelf te creëren. De bedrijfsfilosofie van WTCI is geld verdienen zonder te hoeven werken, aldus [eiseres sub 1]. Gedaagden hebben gemotiveerd betwist zij een inbreuk op het bedrijfsconcept van eiseressen hebben gemaakt. Voorop staat dat aan een concept of idee als zodanig geen auteursrechtelijke bescherming toekomt. Zelfs als daar anders over gedacht zou worden heeft [eiseres sub 1] overigens onvoldoende inzichtelijk gemaakt dat haar bedrijfsconcept over een eigen oorspronkelijk karakter beschikt. Een ondernemingsconcept waarbij deelnemers worden geworven die geld kunnen verdienen door op hun beurt nieuwe deelnemers aan te brengen is niet oorspronkelijk, ook niet als die verdiensten bedoeld zijn om, in samenhang met het verstrekken van informatie en cursusmateriaal – waarvan overigens geen documentatie is overgelegd – het persoonlijk leven van betrokkenen in balans te brengen. Niet valt naar voorlopig oordeel in te zien op grond waarvan het een ander niet zou zijn toegestaan een bedrijf te exploiteren dat op soortgelijke overtuigingen berust. Ook de derde vordering van eiseressen kan dan ook niet worden toegewezen. 
    
    4.8. Eiseressen zullen, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit geding. 
    
    5. De beslissing
    
    De voorzieningenrechter:
    
    
    - wijst het gevorderde af; 
    
    - veroordeelt eiseressen in de kosten van dit geding, tot dusverre aan de zijde van gedaagden begroot op € 1.078,--, waarvan € 816,-- aan salaris advocaat en € 262,-- aan griffierecht. 
    
    
    
      Dit vonnis is gewezen door mr. M.Th. Nijhuis en in het openbaar uitgesproken op 9 oktober 2009. 
      mb