ECLI:NL:OGEANA:2010:BM1504, Gerecht in Eerste Aanleg van de Nederlandse Antillen, 16-04-2010, AR 2010/89KG
Gerecht in Eerste Aanleg van de Nederlandse Antillen — Uitspraak 
Datum: 2010-04-16 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: DAE vordert rectificatie van verschillende uitlatingen die Insel Air in de media heeft gedaan. De vraag of een uitlating waardoor iemands eer of goede naam wordt aangetast onrechtmatig is, is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Het antwoord is vooral afhankelijk van een afweging van belangen van de eiser en de gedaagde en van algemene belangen. Overwogen wordt voorts dat in het algemeen media een ruimere vrijheid hebben mededelingen te doen over zaken van publiek belang dan concurrerende bedrijven omdat van onrechtmatigheid eerder sprake is indien gehandeld wordt louter uit eigen materieel belang of uit persoonlijke animositeit. Voor wat betreft de mededelingen die gedaan zijn door Insel Air over de ernstige financiële problemen van DAE en de mededelingen dat het onderhoud van de vloot onvoldoende is oordeelt de rechter dat de gevorderde rectificatie op na te melden wijze voor toewijzing in aanmerking komt.

Zaaknummer: AR 2010/89KG
      Vonnisdatum: 16 april 2010
    
    
    
      HET GERECHT IN EERSTE AANLEG VAN DE NEDERLANDSE ANTILLEN 
      zittingplaats Curaçao
    
    
    Vonnis in de zaak van:
    
    
      de besloten vennootschap Dutch Antilles Express BV,
      gevestigd op Curaçao,
      eiseres,
      gemachtigde mr. A.C.A. Gonzales,
    
    
    tegen:
    
    
      1.
      de besloten vennootschap Insel Air International BV,
      gevestigd op Curaçao,
      gedaagde sub 1,
    
    
    
      2.
      [gedaagde sub 2],
      wonende op Curaçao,
      gedaagde sub 2,
    
    
    en
    
    
      3. 
      [gedaagde sub 3],
      wonende op Curaçao,
      gedaagde sub 3,
    
    
    gemachtigden van gedaagden sub 1 tot en met 3: mr M.F. Murray en mr. J.G.J. Schelling.
    
    
    1. Het procesverloop
    
    Dat blijkt uit:
    
    
      - het inleidende verzoekschrift met producties;
      - de brief met bijlagen (producties 12 tot en met 15) zijdens DAE;
      - de brief van 30 maart 2010 met bijlagen (producties 16 en 17) zijdens DAE;
      - de brief van 30 maart 2010 met bijlage (producties 18 en 19) zijdens DAE; 
      - de brief van 30 maart 2010 met bijlagen (producties A. tot en met K.) zijdens Insel Air;
      - de pleitaantekeningen aan de zijde van DAE;
      - de pleitaantekeningen aan de zijde van Insel Air;
      - de aantekeningen van de griffier.
    
    
    Voormelde stukken dienen hier als herhaald en ingelast te worden beschouwd.
    
    
      Het geding behandeld ter zitting van 31 maart 2010. Namens DAE is verschenen F.J. van Pallandt, directeur, alsmede S.F. Sloop, sales manager, bijgestaan door de gemachtigde, voornoemd.
      Namens Insel Air is verschenen A. Kluiver, directeur, [gedaagde sub 3], president commissaris alsmede [gedaagde sub 2]. De gedaagden sub 2 en 3 zijn eveneens in persoon verschenen. Gedaagden werden bijgestaan door hun gemachtigden, voornoemd.
    
    
    Vonnis is bepaald op heden.
    
    
    2. Het geschil
    
    
      DAE vordert, samengevat, Insel Air te verbieden zich uit te laten in de media waarvan de strekking is
      a. dat DAE in ernstige financiële problemen verkeert;
      b. dat het onderhoud van de vloot van DAE onvoldoende is;
      c. dat DAE niet al haar toegewezen routes gebruikt;
      d. dat DAE de luchtvaartautoriteiten heeft misleid door niet te vermelden dat KLM 3 miljoen dollar subsidie aan DAE heeft verstrekt waartegenover KLM de controle over DAE heeft gekregen;
      e. dat DAE er niet in is geslaagd op de “White List di Oropa” te komen;
      f. dat DAE wanhopig op zoek is naar subsidie van Korpodeko.
    
    
    Voorts heeft zij gevorderd te gebieden dat Insel Air de uitlatingen rectificeert die zij in de media heeft gedaan met voormelde strekking. 
    
    Insel Air heeft de vordering bestreden.
    
    
    3. De beoordeling
    
    
      3.0
      Als enerzijds gesteld en anderzijds niet of onvoldoende weersproken alsmede op grond van de niet weersproken inhoud van de producties kan van het volgende worden uitgegaan. 
    
    
    
      3.1
      DAE en Insel Air zijn (rechtstreekse) concurrenten in de luchtvaart.  
    
    
    Op 26 mei 2009 is in het dagblad Amigoe een artikel verschenen onder de kop: “Winstcijfers Insel Air lopen niet in de pas met gegevens Hato”. Volgens Insel Air zat DAE achter dit artikel. Insel Air heeft in rechte rectificatie gevorderd van dit artikel. Bij vonnis van 15 juni 2009 is die vordering afgewezen. 
    
    
      Bij brief van 22 maart 2010 heeft DAE zich gewend tot de gouverneur van de Nederlandse Antillen. In die brief – aangeduid als “klaagschrift” – is onder meer opgemerkt:	
      “Resumerend vraagt DAE u om een level playing field in de Curaçaose luchtvaart te herstellen door het daarheen te leiden en te bewerkstelligen dat Korpodeko Insel Air en DAE in gelijke mate en onder dezelfde condities voorziet van financiële steun. Daarbij gaat onze voorkeur uit naar de optie om Korpodeko in gelijke mate en onder dezelfde condities achtergestelde leningen te laten verstrekken aan en een belang te laten nemen in DAE, zoals deze transacties al aan Insel Air zijn toegevallen. (…).”.
    
    
    
      Insel Air heeft op 23 maart 2010 een persbericht verspreid onder de kop: “Desperate roep om subsidie DAE vanwege hun grote problemen”. Aan het einde van dit persbericht is de naam van gedaagde sub 3 vermeld. Daarin is onder meer het volgende vermeld:
      “DAE kampt al heel lang met problemen met haar vloot. (…) Het uitstellen van groot onderhoud komt veelal voor bij Luchtvaartmaatschappijen die in financiële problemen verkeren. Een van de drie ATR vliegtuigen is vorige week vlak na het opstijgen van het vliegveld van Valencia teruggekeerd naar Valencia vanwege motorproblemen en op zaterdag 20 maart 2010 kwam een ATR vliegtuig terug naar Curaçao terug, nadat het opgestegen was voor een vlucht naar Caracas. (…)
      Hedenmorgen heeft DAE aan InselAir verzocht of Inselair de DAE passagiers naar Sint Maarten konden vervoeren (…). Met zoveel ellende is een bliksemafleider nodig en dat was natuurlijk InselAir. Het is ook opmerkelijk dat DAE in al zijn weerzin in haar persbericht toch aangeeft dezelfde voorwaarden te willen als InselAir bij Korpodeko heeft gekregen. Daar wordt de klassieke fout gemaakt. 
      DAE wil dat Korpodeko aan verliesfinanciering doet, zoals zij die in het begin van haar bestaan van een grote luchtvaartmaatschappij kreeg in de vorm van 3 miljoen dollar. Daarbij was ook de controle van DAE niet in handen van de maatschappij hetgeen zij bij de oprichting niet hebben aangegeven aan de luchtvaartdienst. Het is bekend dat indien zulks bij de luchtvaartdienst bekend was geweest zij nooit een vergunning hadden gekregen om hun operaties te starten.”. 
    
    
    Daarnaast heeft Insel Air een persbericht uitgegeven getiteld “Insel Air verdrievoudigd de capaciteit op Aruba en Bonaire om de verbindingen tussen de ABC eilanden te garanderen”. Dat stuk is blijkens de aanhef opgesteld door [gedaagde sub 3], gedaagde sub 3. 
    
    
      Daarin is onder meer opgemerkt:
      “A. De staat van de vliegtuigen, en het onderhoud DAE.
      Voor ongeveer 1 jaar heeft een Fokker 100 ingepakt in plastic op de airport gestaan, omdat er geen financiële middelen waren deze naar de C-check te sturen”. Voorts zijn een aantal incidenten genoemd in het tijdvak van 18 tot en met 22 maart 2010.
    
    
    
      “B. Airline Audits
      Het is markant dat DAE er niet in is geslaagd op de White List” van Europa te komen (…)
    
    
    
      C. Bezettingen en omzet
      “De bezettingen uit Venezuela zijn dramatisch gedaald. (…)”
    
    
    
      E. Tekort aan geld: In groot paniek naar financiering zoeken.
      Recent heeft DAE zelf bekend gemaakt op zoek te zijn naar subsidie en/of lokale investering in het bedrijf. Eveneens is bekendgemaakt dat het hen niet lukt om dat op de lokale markt te krijgen. Vandaar de desperate schreeuw om subsidie van de directie van DAE in de media om zo de lokale overheid te dwingen cq onder druk te zetten om hen te financieren cq te subsidiëren.”.
    
    
    
      F. Aandeelhouder en financierder (KLM) laat je vallen.”. 
      (…)
    
    
    “Conclusie: &lt;u&gt;in de zakenwereld en dus ook de vliegwereld is het in het algemeen zo dat bedrijven met dergelijke symptomen gedoemd zijn om failliet te gaan&lt;/u&gt;. In het geval van de Nederlandse Antillen zou het mogelijk kunnen zijn dat, onder faillissement, een “stoppage” plaatsvindt in het vliegen van de routes naar -en-van Aruba, Bonaire en St. Maarten.
    
    Insel Air, (…) vindt het uiterst belangrijk dat de verbindingen tussen deze eilanden gehandhaafd wordt.
    
    Insel Air zal deze verbindingen garanderen (…)”.
    
    Op 24 maart 2010 heeft Insel Air een persconferentie belegd. Het Antilliaans dagblad, het dagblad Amigoe, het dagblad Extra en het dagblad Ultimo Noticia hebben daarvan op 25 maart 2010 verslag gedaan. Daarnaast is daarvan verslag gedaan in een nieuwsuitzending van TeleCuraçao.
    
    Bij brief van 25 maart 2010 heeft de gemachtigde van DAE Insel Air gesommeerd te rectificeren de in die brief aangehaalde passages uit het persbericht van 23 maart 2010 en in het dagblad Amigoe van 23 maart 2010 en te rectificeren in die brief aangehaalde passages gepubliceerd in het Antilliaans Dagblad, het dagblad Extra, en het dagblad Ultimo Noticia, alle van 25 maart 2010.
    
    Insel Air heeft niet aan de sommatie voldaan.
    
    
      3.2
      De vraag of een uitlating waardoor iemands eer of goede naam wordt aangetast onrechtmatig is, wegens strijd met hetgeen volgens het ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Het antwoord is vooral afhankelijk van een afweging van belangen van de eiser en de gedaagde en van algemene belangen.
    
    
    Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad is in beginsel gegeven indien de krenkende mededeling onjuist is en degene die de mededeling deed dit wist of hem verweten kan worden dat hij het niet wist. In deze gevallen komt geen beroep op een rechtvaardigingsgrond toe.
    
    Omtrent de ware mededelingen heeft de Hoge Raad verschillende malen geoordeeld dat openbaarmaking daarvan in de wetenschap dat dit schade aan de ander zal toebrengen, zonder meer nog niet een onrechtmatige daad oplevert, doch dat dit eerst zo zal zijn, indien uit de verdere omstandigheden van het geval blijkt, dat die wetenschap de betrokkene, bij inachtneming van een behoorlijke zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer tegenover de ander betaamt, had behoren te weerhouden van het doen van de mededeling. Van onrechtmatigheid zal dan bijvoorbeeld sprake zijn indien de mededeling - gelet op de omstandigheden van het geval - in onnodig grievende vorm is gedaan of indien de dader louter uit eigen materieel belang of uit persoonlijke animositeit heeft gehandeld. Voorts kan een rol spelen welke mate van openbaarheid aan de mededeling is gegeven, of zij gevraagd of ongevraagd is gedaan, of de betrokkene de mededeling heeft gedaan uit zelfverdediging of om een derde te behoeden voor een dreigend gevaar.
    
    De vrijheid van meningsuiting die eenieder toekomt wordt beschermd door artikel 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM). Op grond van het tweede lid kan die vrijheid worden begrensd bij wet. De artikelen 6:162 en 167 BW, welke bepalingen mede strekken ter bescherming van de reputatie of integriteit van anderen, zijn een wettelijke beperking in de zin van artikel 10, lid 2, EVRM.
    
    De vrijheid van meningsuiting strekt zich in beginsel ook uit tot uitingen die kwetsend, schokkend of verontrustend (kunnen) zijn. Indien de uitingen een bijdrage kunnen leveren aan een publiek debat over openbare aangelegenheden, moeten de grenzen aan de vrijheid van meningsuiting ruim worden gesteld. Degenen die zelf de publiciteit zoeken moeten een grotere tolerantie opbrengen voor media aandacht en kritische publieke belangstelling.
    
    Onderscheid moet worden gemaakt tussen feitelijke verklaringen en waardeoordelen. Verklaringen over feiten moeten – zonodig - waargemaakt kunnen worden. Voor waardeoordelen moet een voldoende feitelijke basis zijn, bij gebreke waarvan het waardeoordeel excessief kan worden bevonden.
    
    Overwogen wordt voorts dat in het algemeen media een ruimere vrijheid hebben mededelingen te doen over zaken van publiek belang dan concurrerende bedrijven omdat van onrechtmatigheid eerder sprake is indien gehandeld wordt louter uit eigen materieel belang of uit persoonlijke animositeit.
    
    
      3.3
      Het gerecht maakt in dit geval onderscheid tussen (a) de door Insel Air gestelde  financiële situatie bij DAE, (b) het onderhoud van de vliegtuigen, (c) het niet gebruiken van toegewezen routes (d) de misleiding van luchtvaartautoriteiten, (e) het ontbreken van DAE op de “White list” en (f) het verzoek van DAE om subsidie van Korpodeko.
    
    
    &lt;b&gt;Ad A. Financiële situatie&lt;/b&gt;
    
    
      3.4.0
      Volgens DAE is zij “financieel gezond”. 
    
    
    
      3.4.1
      In het persbericht van 23 maart 2010 van [gedaagde sub 2] is sprake van “een desperate roep om subsidie van DAE vanwege hun grote problemen” alsmede: “DAE wil dat Korpodeko aan verliesfinanciering doet.”.
    
    
    
      In het persbericht van 23 maart 2010 van [gedaagde sub 3] wordt opgemerkt:
      “Conclusie: in de zakenwereld en dus ook in de vliegwereld is het in het algemeen zo dat bedrijven met dergelijke symptomen gedoemd zijn om failliet te gaan.
    
    
    Volgens het Antilliaans Dagblad heeft [gedaagde sub 3] tijdens de persconferentie gezegd dat DAE “een falend bedrijf (is) dat op het punt van faillissement staat” en heeft [gedaagde sub 2] gezegd: “DAE gaat failliet. We zien alle symptomen en we maken ons daar zorgen om.”.
    
    In het dagblad Amigoe van 25 maart 2010 is het volgende opgemerkt: “Tijdens een persconferentie gisterochtend uitte voorzitter [gedaagde sub 3] van de Raad van Commissarissen van InselAir de vrees dat concurrent DAE failliet zou gaan (…)”.
    
    
      3.4.2
      Gelet op de inhoud van de persberichten en het feit dat beide dagbladen verslag van de persconferentie hebben gedaan met eenzelfde strekking staat voldoende vast dat zijdens Insel Air tijdens de persconferentie mededelingen over DAE zijn gedaan waarvan de strekking is dat zij zodanig ernstige financiële problemen heeft dat zelfs een faillissement niet uitgesloten is.
    
    
    Mededelingen van deze strekking kunnen ernstige gevolgen hebben. Voorzienbaar is immers dat reizigers daardoor twijfelen over de continuïteit en de betrouwbaarheid van het vervoer, waardoor het aantal boekingen daalt.
    
    Gelet op de ernst van de te verwachten gevolgen zullen deze mededelingen slechts dan niet onrechtmatig zijn indien deze steun vinden in het feitenmateriaal. Bij gebreke van een stevig feitelijk fundament behoort de te verwachten schade voor DAE een  concurrent als Insel Air van dergelijke mededelingen te weerhouden. Voor dit oordeel is te meer reden nu het uitlatingen over een directe concurrent betreffen en het (anders dan bij media) in de rede ligt dat zodanige uitingen louter uit eigen materieel belang worden gedaan, hoezeer deze uitlatingen ook getoonzet mogen zijn in termen van algemeen belang.
    
    
      3.4.3
      De uitlatingen over de slechte financiële situatie bij DAE heeft Insel Air niet gebaseerd op concrete en geverifieerde bedrijfsgegevens van DAE. Insel Air heeft haar uitlatingen over de financiële situatie bij DAE - in tegendeel - gebaseerd op indirecte gegevens zoals de (uit krantenpublicaties blijkende) financiële resultaten in het verleden, vliegtuig bezetting en de hiervoor gedeeltelijk aangehaalde brief aan de gouverneur.
    
    
    Derhalve dient de vordering tot rectificatie ten aanzien van dit onderdeel op na te melden wijze te worden toegewezen.
    
    
      3.4.4
      De stelling dat hier sprake is van een waardeoordeel zodat aan de feitelijke basis geen hoge eisen dienen te worden gesteld, leidt niet tot een ander oordeel. Weliswaar heeft Insel Air de mededelingen over de financiële situatie bij DAE als een analyse gebracht, maar bij het grote publiek als uiteindelijk geadresseerde van de boodschap, is de uiting als feit gepresenteerd. Dat dit ook de bedoeling was van Insel Air blijkt uit de wijze waarop door de media verslag is gedaan van de persconferentie en uit de daar gebruikte bewoordingen. 
    
    
    &lt;b&gt;Ad B. onderhoud van de vliegtuigen&lt;/b&gt;
    
    
      3.5.0
      In het persbericht opgesteld door  [gedaagde sub 2] wordt onder meer opgemerkt:
      “DAE kampt al heel lang met problemen met haar vloot.”.
      en
      “Het uitstellen van groot onderhoud komt veelal voor bij luchtvaartmaatschappijen die in financiële problemen verkeren.”.
    
    
    
      In het persbericht opgesteld door [gedaagde sub 3] wordt erop gewezen dat een Fokker 100 staat ingepakt omdat er ”geen financiële middelen waren deze naar de C-check te sturen”. Voorts is verwezen naar incidenten met vliegtuigen van DAE 
      - op 18 maart 2010: noodlanding in verband met motorproblemen;
      - op 20 maart 2010: noodlanding in verband met “engine failure”;
      - op 22 maart 2010: DAE heeft Insel Air verzocht om onderdelen voor de reparatie van een vliegtuig dat niet kon vliegen mee te nemen uit Miami.
    
    
    Als productie F heeft Insel Air een groot aantal krantenartikelen overlegd waarin sprake is van incidenten bij DAE van 2008 (of eerder) alsmede over incidenten in januari 2009 (verlies van een neuswiel), 10 augustus 2009 (barst in een raam) en 9 november 2009 (“ onregelmatigheid” aan een van de motoren van een Fokker 100).
    
    Wat betreft het incident op 20 maart 2010 heeft Insel Air verwezen naar eigen rapportage.
    
    Voorts heeft zij verwezen naar de rapportage van autoriteiten uit 2008 en van januari 2009.
    
    
      3.5.1
      Volgens DAE staan haar vliegtuigen onder voortdurende controle van de autoriteiten en voldoet haar vloot aan alle eisen, noodzakelijk voor een veilig gebruik. In dat verband heeft zij verwezen naar een op 3 maart 2010 uitgegeven certificaat van het ministerie van verkeer en transport van de Nederlandse Antillen, directie civiele luchtvaart, waarbij DAE, kort weergegeven, vergunning voor haar operaties heeft gekregen tot en met 24 maart 2012.
    
    
    
      Voorts heeft DAE verwezen naar een op 30 maart 2010 gedateerd certificaat (“Approved Maintenance Organisation Certificate”), uitgegeven door het ministerie van verkeer en transport van de Nederlandse Antillen, directie civiele luchtvaart, waarin is vastgelegd:
      “that its organisation complies in all respects with the requirements of the Civil Aviation Regulations Netherlands Antilles (…), relating to the establishment of an Approved Maintenance Organisation and is empowered to operate an Approved Maintenance Organisation.
    
    
    Het certificaat is geldig tot 31 maart 2011.
    
    
      3.5.2
      Door te stellen dat het uitstellen van groot onderhoud veel voorkomt bij luchtvaartmaatschappijen in financiële problemen en dat DAE al lang kampt met problemen met haar vloot enerzijds en te stellen dat de financiële problemen van DAE groot zijn anderzijds, zal bij het grote publiek gemakkelijk de indruk ontstaan dat vliegen met DAE (mogelijk) onveilig is bij gebrek aan onderhoud. 
    
    
    
      3.5.3
      Met inachtneming van voormelde maatstaf is een uitlating als deze door een concurrent alleen dan niet onrechtmatig indien daarvoor een feitelijke grondslag blijkt.
    
    
    Bij gebreke van een stevig feitelijk fundament behoort de te verwachten schade voor DAE een concurrent als Insel Air van dergelijke mededelingen te weerhouden. Voor dit oordeel is te meer reden nu het uitlatingen over een directe concurrent betreffen en het (anders dan bij media) in de rede ligt dat zodanige uitingen louter uit eigen materieel belang worden gedaan.
    
    
      3.5.4
      Uit de stukken waarnaar Insel Air heeft verwezen kunnen weliswaar incidenten worden afgeleid, maar of en zo ja in hoeverre sprake is van een groter aantal incidenten dan bij andere vergelijkbare luchtvaartbedrijven blijkt niet, noch dat die incidenten het gevolg zijn van uitgesteld onderhoud. 
    
    
    Gelet hierop en op het feit dat DAE in maart 2010 voormelde certificaten heeft ontvangen, die naar het gerecht aanneemt zijn gebaseerd op onderzoek van de luchtvaartautoriteiten, is de uiting met de strekking dat bij DAE sprake is van uitgesteld onderhoud vanwege financiële problemen onrechtmatig zodat de met betrekking tot dit onderwerp gevorderde rectificatie op na te melden wijze voor toewijzing in aanmerking komt.
    
    &lt;b&gt;Ad C. Niet gebruiken toegewezen routes&lt;/b&gt;
    
    
      3.6.0
      In het verslag van de persconferentie in het Antilliaans Dagblad is onder meer als citaat van [gedaagde sub 2] weergegeven:
      “DAE had ook vergunningen voor Colombia, maar die heeft ze opgegeven. Een gezonde luchtvaartmaatschappij doet dit niet.”.
    
    
    
      3.6.1
      De vordering tot rectificatie hiervan wordt afgewezen omdat feitelijk juist is, zoals Insel Air ook heeft gesteld, dat DAE wel al gedurende langere tijd had aangekondigd te gaan vliegen op de route van Curaçao naar Cartagena in Colombia en daarvoor ook advertenties had geplaatst, maar deze vluchten niet zijn uitgevoerd. De rectificatie van de zinsnede dat DAE niet “gezond” zou zijn, is sub A. reeds aan de orde geweest.
    
    
    &lt;b&gt;Ad D. Misleiding luchtvaartautoriteiten&lt;/b&gt;
    
    
      3.7.0
      In het persbericht van [gedaagde sub 2] is onder meer vastgelegd:
      “DAE wil dat Korpodeko aan verlies financiering doet, zoals zij die in het begin van haar bestaan van een grote luchtvaartmaatschappij kreeg in de vorm van 3 miljoen dollar. Daarbij was ook de controle van DAE niet in handen van de maatschappij hetgeen zij bij de oprichting niet hebben aangegeven aan de luchtvaartdienst. Het is bekend dat indien zulks bij de luchtvaartdienst bekend was geweest zij nooit een vergunning had gekregen om hun operaties te starten.”.
    
    
    
      3.7.1
      Dit onderwerp uit het persbericht heeft alleen aandacht gekregen in het dagblad Amigoe van 23 maart 2010. Daargelaten of deze uitlating al dan niet juist is, is het gerecht van oordeel dat schade van deze uitlating niet of nauwelijks te verwachten is nu de onderneming reeds jaren operationeel is, zodat zij onvoldoende belang bij de voorziening van rectificatie. Derhalve dient dit onderdeel van de vordering te worden afgewezen. 
    
    
    &lt;b&gt;Ad E. “White List”.&lt;/b&gt;
    
    
      3.8.0
      In het persbericht van [gedaagde sub 3] is onder meer opgemerkt:
      “Het is markant dat DAE er niet in geslaagd is op de White List van Europa te komen. De vereisten om op deze White List te komen is het succesvol doorstaan van een audit die door een samenwerkende partner wordt verricht.”.
    
    
    
      3.8.1
      Door het dagblad Extra is daaraan aandacht besteed.
    
    
    
      3.8.2
      DAE heeft niet bestreden dat zij niet op die “White List” staat. Weliswaar wekt de uitdrukking dat DAE “er niet in geslaagd is” op die lijst komen de suggestie dat zij dat wel zou hebben geprobeerd, terwijl DAE ter zitting uiteen heeft gezet dat het om een Europese lijst gaat waarbij zij onvoldoende belang heeft, maar deze omstandigheid leidt niet tot het oordeel dat er aanleiding is tot rectificatie. Feitelijk is juist dat DAE niet op die lijst staat en dat de te verwachten gevolgen van deze uitlating ernstig zullen zijn, ligt niet in de rede. DAE heeft ook niet toegelicht in welk opzicht schade hiervan te verwachten is.
    
    
    &lt;b&gt;F. Het verzoek om subsidie aan Korpodeko&lt;/b&gt;
    
    
      3.9.0
      De kop van het persbericht van [gedaagde sub 2] luidt: “Desperate roep om subsidie DAE vanwege grote problemen.”.
    
    
    
      3.9.1
      Volgens DAE is sprake van oneerlijke concurrentie doordat Korpodeko aan Insel Air een lening heeft verstrekt.
    
    
    
      3.9.2
      Er is geen aanleiding de vordering tot rectificatie hiervan toe te wijzen omdat met de “grote problemen” bedoeld zijn financiële problemen, die hiervoor sub A. reeds aan de orde is geweest.
    
    
    Voorts heeft hierbij gewogen dat N. Sandmann, aandeelhouder van DAE, hierop reeds uitvoerig is ingegaan in een in het oog springend interview in het Antilliaans  Dagblad van 29 maart 2010.
    
    
      3.10
      Het gevorderde verbod “nog nadere grievende en onjuiste uitspraken en uitlatingen te doen jegens of over DAE” ziet op de toekomst. Een zodanig algemeen verbod (op straffe van een dwangsom) komt niet voor toewijzing in aanmerking, reeds niet omdat de vrijheid van meningsuiting niet aan Insel Air kan worden ontzegd. Er zijn omstandigheden denkbaar waaronder uitlatingen over een concurrent niet onrechtmatig zijn, zelfs indien die uitlatingen niet vleiend zijn.
    
    
    
      3.11
      Wat betreft de gevorderde veroordeling tot rectificatie via het televisiekanaal 8 (TeleCuraçao) wordt overwogen als volgt.
    
    
    DAE heeft gevorderd deze veroordeling te versterken met een dwangsom van NAf 100.000,- per dag.
    
    Insel Air is voor de rectificatie via televisiekanaal 8 afhankelijk van de medewerking van derden (in dit geval TeleCuraçao). Dat deze derden bereid zijn om Insel Air de gelegenheid te geven de gevorderde verklaring uit te zenden, is niet gebleken. Van rectificaties in dagbladen is wel aannemelijk dat die plegen te worden geplaatst. 
    
    Omdat DAE voor de rectificatie op tv afhankelijk is van derden en niet is gebleken dat TeleCuraçao medewerking aan en rectificatie zal verlenen, dient de gevorderde veroordeling tot rectificatie via TeleCuraçao met een dwangsom te worden afgewezen.
    
    Datzelfde geldt voor het middels een dwangsom afdwingen van rectificatie door het tonen van de tekst van dit vonnis tijdens gekochte zendtijd bij TeleCuraçao. DAE heeft niet aannemelijk gemaakt, dat reclame zendtijd bij TeleCuraçao op korte termijn beschikbaar is. Verder is niet gebleken hoeveel de daaraan verbonden kosten bedragen. Er is een grens aan de kosten die in verband met rectificatie redelijkerwijs ten laste van Insel Air kunnen worden gebracht, maar of de grens in dit geval wordt overschreden kan niet worden vastgesteld. Derhalve dient dit onderdeel van de vordering te worden afgewezen.
    
    
      3.12
      Ingeval een rechtspersoon, zoals Insel Air, jegens een derde (in dit geval DAE) op grond van onrechtmatige daad primair aansprakelijk is, kan de handelende functionaris eveneens persoonlijk aansprakelijk zijn (zie het proefschrift van mr. S.N. de Valk, Aansprakelijkheid van leidinggevenden, hoofdstuk 3.2.3). Er kan sprake zijn van dubbel daderschap omdat de functionaris dezelfde norm heeft geschonden als de rechtspersoon. 
    
    
    Gelet op het vorenoverwogene is daarvan in dit geval sprake ten aanzien van [gedaagde sub 2], bestuurder en ten aanzien van [gedaagde sub 3], commissaris is bij Insel Air. 
    
    Derhalve  zijn de gedaagden sub 2 en 3 eveneens persoonlijk aansprakelijk zodat de gevorderde rectificatie ook tegen hen dient te worden toegewezen op na te melden wijze.
    
    
    4. De kosten 
    
    Insel Air alsmede de gedaagden sub2. en 3. dienen als de grotendeels in het ongelijk gestelde partijen in de kosten van deze procedure, voor zover aan de zijde van DAE gevallen, te worden verwezen.
    
    
    5. De beslissing
    
    Het gerecht:
    
    rechtdoende in kort geding:
    
    
      I.
      - beveelt Insel Air alsmede gedaagde sub 2. en gedaagde 3. om binnen 72 uur na betekening van dit vonnis, op haar/zijn kosten, de navolgende tekst te publiceren in het dagblad Amigoe en in het dagblad Antilliaans Dagblad in een lettertype en een grootte dat tenminste gelijk is aan het bij de litigieuze publicatie op 23 respectievelijk 25 maart 2010 gebruikte lettertype en aan de gebruikte grootte, in die zin dat voor zover de een zorg draagt voor publicatie, de ander zal zijn bevrijd,
    
    
    een en ander op straffe van een onmiddellijk aan DAE te verbeuren dwangsom van NAf 10.000,- per dag (tot een maximum van NAf 500.000,-) voor iedere dag of gedeelte daarvan dat Insel Air, gedaagde sub 2. en gedaagde sub 3. binnen 72 uur na betekening van dit vonnis niet (volledig) aan dit bevel voldoen;
    
    De tekst:
    
    &lt;b&gt;“Rectificatie:
    
    
      Insel Air heeft in haar persberichten van 23 maart 2010 en tijdens een persconferentie op 24 maart 2010 mededelingen gedaan waarvan de strekking is:
      A. dat DAE zodanig ernstige financiële problemen heeft dat zelfs een faillissement niet uitgesloten is en
      B. dat bij DAE sprake is van uitgesteld onderhoud aan vliegtuigen vanwege financiële problemen.
    
    
    De uitlatingen over de financiële problemen zijn niet gebaseerd op concrete en geverifieerde bedrijfsgegevens van DAE. De uitlatingen over het onderhoud aan vliegtuigen worden niet bevestigd door onderzoek van de luchtvaartautoriteiten. Op grond daarvan heeft de rechter bij vonnis van 16 april 2010 geoordeeld dat deze uitlatingen onrechtmatig zijn jegens DAE en Insel Air alsmede [gedaagde sub 2], bestuurder, en [gedaagde sub 3], commissaris, veroordeeld tot het plaatsen van deze rectificatie op straffe van een dwangsom.&lt;/b&gt;
    
    (einde tekst)
    
    
      II.
      - beveelt Insel Air alsmede gedaagde sub 2. en gedaagde sub 3. om binnen 72 uur na betekening van dit vonnis, op haar/zijn kosten, de navolgende tekst te publiceren in het dagblad Extra en het dagblad Ultimo (Noticia) in een lettertype en een grootte dat tenminste gelijk is aan het bij de litigieuze publicatie op 25 maart 2010 gebruikte lettertype en aan de gebruikte grootte, in die zin dat voor zover de een zorg draagt voor publicatie, de ander zal zijn bevrijd,
    
    
    zulks op straffe van een onmiddellijk aan DAE te verbeuren dwangsom van NAf 10.000,- per dag (tot een maximum van NAf 500.000,-) voor iedere dag of gedeelte daarvan dat Insel Air, gedaagde sub 2. en gedaagde sub 3. binnen 72 uur na betekening van dit vonnis niet (volledig) aan dit bevel voldoen;
    
    De tekst:
    
    (komienso di sitashon)
    
    &lt;b&gt;Rektifikashon:
    
    Den su komunikadonan di prensa di 23 di mart 2010 i durante un rueda di prensa di 24 di mart 2010, Insel Air a hasi sierto deklarashonnan di e siguiente índole :
    
    
      A. ku DAE tin problemanan serio finansiero ku hasta e posibilidat di un bankarota no mester wòrdu ekskluí i
      B. ku DAE ta postponé mantenshon di avionnan pa motibu di problemanan finansiero.
    
    
    
      E ekspreshonnan aki tokante di problemanan finansiero no ta basá riba datosnan di e kompanía DAE en konkreto ku a wòrdu verifiká. 
      E ekspreshonnan tokante e mantenshon di e avionnan no ta wòrdu konfirmá dor di un investigashon ku a wòrdu hasi dor di e outoridatnan di aviashon. A base di lo kual a wòrdu eksponé anteriormente wes a huzga mediante di e veredikto di 16 di aprel 2010 ku dicho ekspreshonnan pa ku DAE ta ilegal i ta kondená Insel Air, [gedaagde sub 2], direktor, i [gedaagde sub 3], komisario, na publiká un rektifikashon bou di pena di un multa.&lt;/b&gt;
    
    
    (kabamentu di sitashon)     
    
    - veroordeelt gedaagden in de kosten van deze procedure, voor zover aan de zijde van DAE gevallen en tot op heden begroot op NAf 2.810,50, waarvan NAf 2.000,- aan salaris gemachtigde;
    
    - verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad; 
    
    - wijst af hetgeen meer of anders is gevorderd. 
    
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. F.G.P.M. Spreuwenberg en in aanwezigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 16 april 2010.