ECLI:NL:RBZUT:2010:BN1620, Rechtbank Zutphen, 21-07-2010, 108491 / HA ZA 09-1498
Rechtbank Zutphen — Uitspraak 
Datum: 2010-07-21 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: koopovereenkomst Mercedes; wie is partij; wie lijdt de schade?

vonnis
      RECHTBANK ZUTPHEN
    
    
    Sector Civiel – Afdeling Handel
    
    zaaknummer / rolnummer: 108491 / HA ZA 09-1498
    
    Vonnis van 21 juli 2010
    
    in de zaak van
    
    
      [eiseres in conventie/verweerster in reconventie],
      wonende te [plaats],
      eiseres in conventie,
      verweerster in reconventie,
      advocaat mr. L.E.A. Gelderman te Apeldoorn,
    
    
    tegen
    
    
      [gedaagde in conventie/eiser in reconventie],
      wonende te [plaats],
      gedaagde in conventie,
      eiser in reconventie,
      advocaat mr. G.F.M.G. Heutink te Apeldoorn.
    
    
    Partijen zullen hierna [eiseres conventie/verweerster reconventie] en [gedaagde conventie/eiser reconventie] genoemd worden.
     
    
      1.	De procedure
      1.1.	Het verloop van de procedure blijkt uit:
      -	het tussenvonnis van 3 februari 2010
      -	het proces-verbaal van comparitie van 16 april 2010
      -	het rolbericht van 19 mei 2010 van de zijde van [eiseres conventie/verweerster reconventie]
      -	de antwoordakte van 19 mei 2010 van de zijde van [gedaagde conventie/eiser reconventie]
      -	het rolbericht van 2 juni 2010 van de zijde van [eiseres conventie/verweerster reconventie].
    
    
    1.2.	Ten slotte is vonnis bepaald.
    
    
      2.	De feiten
      2.1.	Op of omstreeks 5 oktober 2009 heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] een personenauto van het merk Mercedes Benz, type CLK 270 CDI coupé, met kenteken [kenteken 1] (hierna de Mercedes), verkocht onder inruil van een Jaguar XK8 Convertible, met kenteken [kenteken 2] (hierna de Jaguar), met bijbetaling. De Jaguar was op 22 december 2008 bij [gedaagde conventie/eiser reconventie] gekocht voor een bedrag van € 18.000,00.
    
    
    
      2.2.	Op 4 oktober 2009 stond de Mercedes op AutoTrack.nl met als aanbieder [bedrijf en plaatsnaam] voor een prijs van € 17.950,00.
      2.3.	Het kenteken van de Mercedes stond op naam van [naam en woonplaats] vanaf 25 september 2009 tot 5 oktober 2009, de datum waarop het kenteken op naam van [eiseres conventie/verweerster reconventie] is gesteld.
    
    
    
      2.4.	Bij brief van 5 oktober 2009 hebben [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] en [eiseres conventie/verweerster reconventie] onder meer het volgende aan [gedaagde conventie/eiser reconventie] geschreven:
      “Betreft: Aankoop Mercedes CLK
      (…)
      Ik mocht heden de 5e oktober geen papieren van de Mercedes (…) en het originele rijbewijs van mijn vrouw [eiseres conventie/verweerster reconventie] van u ontvangen, ondanks we hier afspraken over hebben gemaakt.
      Voor de goede orde wijs ik u op de volgende afspraken:
      Van u aangekocht: Mercedes (…)
      Aankoopbedrag: € 17.950 zoals op internet aangegeven ([bedrijf en plaatsnaam])
      Inruil Jaguar (…)
      Inruilprijs € 14.950 zoals afgesproken (bij u gekocht 9 maanden geldeden voor € 18.000).
      Bij te betalen € 3.000 inclusief één jaar garantie. 
      Ik heb uw bankgegevens niet beschikbaar, zodat ik het geld nog niet heb over kunnen maken. IK verzoek u dringend morgen dinsdag de 6e oktober 2009 de papieren van de auto en het rijbewijs van mijn vrouw op ons adres af te geven.
      (…)”
    
    
    
      2.5.	Met transactiedatum 6 oktober 2009 is van de rekening-courant ten name van [zoon eiseres conventie], het 6 jarig zoontje van [eiseres conventie/verweerster reconventie], een bedrag van € 3.000,00 overgemaakt naar de rekening-courant van [gedaagde conventie/eiser reconventie] met omschrijving: 
      “betaling Mercedes CLK kenteken [kenteken 1]”
    
    
    
      2.6.	In de ochtend van 28 oktober 2009 heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] de Mercedes zonder toestemming van [eiseres conventie/verweerster reconventie] van het afgesloten terrein meegenomen. Nadat [eiseres conventie/verweerster reconventie] de politie hiervan had verwittigd, heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] ’s-middags aan [eiseres conventie/verweerster reconventie], naast enkele spullen uit de auto die toebehoorden aan [eiseres conventie/verweerster reconventie], een op 28 oktober 2009 gedateerde brief overhandigd met de volgende inhoud: 
      “Geachte heer [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie]
      Omdat u niet de mondeling overeengekomen betalingsafspraken na bent gekomen hebben wij de Merc[edes] bij u opgehaald en bij ons in de showroom gestald.
      Wij dachten met u te goede trouw te kunnen handelen alleen heeft uw van uw kant het vertrouwen besc[haamd]
      Mocht u het resterende bedrag van € 8000,- voldoen dan kunt u de auto weer ophalen. (…)”
    
    
    
      2.7.	[gedaagde conventie/eiser reconventie] heeft een factuur voor de Mercedes opgemaakt ten name van [zoon eiseres conventie] gedateerd 3 oktober 2009:
      “Mondeling overeen gekomen:
      Mercedes (…)				€ 26.000,00
      (…)
      Jaguar					€ 15.000,00
      (…)
      Aanbetaald 				€	-
      Totaal te voldoen per bank			€ 11.000,00”
    
    
    
      3.	Het geschil
      in conventie
      3.1.	[eiseres conventie/verweerster reconventie] vordert   samengevat - veroordeling van [gedaagde conventie/eiser reconventie] tot betaling van € 17.950,00, vermeerderd met rente, alsmede tot betaling van een bedrag, nader op te maken bij staat voor de kosten die [eiseres conventie/verweerster reconventie] moet maken voor vervanging van de gekochte Mercedes, met veroordeling van [gedaagde conventie/eiser reconventie] in de kosten van het geding, inclusief de beslagkosten.
    
    
    3.2.	[gedaagde conventie/eiser reconventie] voert verweer. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
    
    
      in (voorwaardelijke) reconventie
      3.3.	[gedaagde conventie/eiser reconventie] vordert - samengevat - opheffing van de door [eiseres conventie/verweerster reconventie] ten laste van [gedaagde conventie/eiser reconventie] gelegde conservatoire beslagen, op straffe van een dwangsom van € 2.500,00 per dag met een maximum van € 50.000,00, met veroordeling van [eiseres conventie/verweerster reconventie] in de kosten van de procedure.
    
    
    3.4.	Indien de rechtbank in conventie oordeelt dat tussen partijen een koopovereenkomst tot stand is gekomen, vordert [gedaagde conventie/eiser reconventie]   samengevat - veroordeling van [eiseres conventie/verweerster reconventie] tot betaling van € 8.000,00, uitvoerbaar bij voorraad, vermeerderd met rente en kosten. 
     
    3.5.	De stellingen van [eiseres conventie/verweerster reconventie] in conventie gelden als verweer. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
    
    
      4.	De beoordeling
      in conventie en in reconventie
      4.1.	[gedaagde conventie/eiser reconventie] heeft begin oktober 2009 een Mercedes verkocht onder inruil van een Jaguar, die hij in december 2008 voor een bedrag van € 18.000,00 aan [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie], de echtgenoot van [eiseres conventie/verweerster reconventie], had verkocht. Aanvullend is een bedrag van € 3.000,00 aan [gedaagde conventie/eiser reconventie] overgemaakt. Omdat [gedaagde conventie/eiser reconventie] van oordeel was dat niet de volledige koopprijs van de Mercedes was betaald, heeft hij de Mercedes eind oktober zonder toestemming van het terrein van [eiseres conventie/verweerster reconventie] meegenomen met de mededeling dat de Mercedes weer kon worden opgehaald als € 8.000,00 zou worden voldaan aan [gedaagde conventie/eiser reconventie].
    
    
    
      4.2.	De vordering van [eiseres conventie/verweerster reconventie] strekt onder meer tot betaling aan haar van een bedrag van € 17.950,00, de overeengekomen koopprijs die volgens [eiseres conventie/verweerster reconventie] voor de Mercedes is betaald. De grondslag van de vordering is het zonder toestemming weghalen van de Mercedes, hetgeen jegens haar onrechtmatig is, aldus [eiseres conventie/verweerster reconventie]. 
      [gedaagde conventie/eiser reconventie] heeft betwist dat hij de Mercedes aan [eiseres conventie/verweerster reconventie] heeft verkocht. [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] is de contractpartij en niet [eiseres conventie/verweerster reconventie], aldus [gedaagde conventie/eiser reconventie]. Voorts stelt hij dat als verkoopprijs € 26.000,00 is afgesproken, zodat met een inruilwaarde van de Jaguar ad € 15.000,00 een bedrag resteert van € 11.000,00, waarvan pas € 3.000,00 is betaald. Derhalve heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] nog een bedrag van € 8.000,00 te vorderen.  
      voorts in conventie
    
    
    
      4.3.	Voor het antwoord op de vraag of [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] dan wel [eiseres conventie/verweerster reconventie] contractpartij is van [gedaagde conventie/eiser reconventie] is beslissend hetgeen [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] en/of [eiseres conventie/verweerster reconventie] en [gedaagde conventie/eiser reconventie] jegens elkaar hebben verklaard en over en weer uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en mochten afleiden. 
      Uit de verklaring van [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] ter comparitie is gebleken dat hij samen met [eiseres conventie/verweerster reconventie] en haar zuster op zaterdag 3 oktober 2009 bij [gedaagde conventie/eiser reconventie] naar de Mercedes is gaan kijken, dat hij als eerste een proefrit heeft gemaakt en daarna [eiseres conventie/verweerster reconventie] met haar zuster. Deze gang van zaken heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] bevestigd. Vervolgens heeft [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] op enig moment het rijbewijs van [eiseres conventie/verweerster reconventie] aan [gedaagde conventie/eiser reconventie] gegeven, omdat het kenteken van de Mercedes op haar naam gesteld moest worden. Tevens heeft [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] de Jaguar overgedragen. [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] heeft de stelling van [gedaagde conventie/eiser reconventie] dat hij de onderhandelingen over de koopprijs van de Mercedes heeft gevoerd, niet betwist. De brief van 5 oktober 2009 aan [gedaagde conventie/eiser reconventie] (zie 2.4), waarvan [gedaagde conventie/eiser reconventie] overigens de ontvangst betwist, is door [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] en [eiseres conventie/verweerster reconventie] geschreven. 
    
    
    4.4.	Uit deze gang van zaken komt naar voren dat het feitelijke aandeel van [eiseres conventie/verweerster reconventie] bij de totstandkoming van de koopovereenkomst in verhouding tot de bemoeienis van [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] gering is geweest. Weliswaar is het kenteken van de Mercedes op haar naam gesteld, maar dit hoeft niet doorslaggevend te zijn. Niet zonder reden staat op ieder kentekenbewijs onder C.4.c. “De tenaamgestelde kan door middel van dit kentekenbewijs niet worden geïdentificeerd als de eigenaar.” Er kunnen ‘praktische’ redenen zijn voor de tenaamstelling. Vast staat dat [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] uit de basisadministratie van de gemeente Voorst is uitgeschreven wegens vertrek naar Duitsland op 1 april 2009. Desgevraagd heeft [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] dit toegelicht met de omstandigheid dat hij beschikt over een tweede huis in Duitsland. Voorts heeft [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] de Jaguar ingeruild, die hij een jaar eerder bij [gedaagde conventie/eiser reconventie] had gekocht en waarvan het kenteken op zijn verzoek door [gedaagde conventie/eiser reconventie] op zijn bedrijf is gezet. [eiseres conventie/verweerster reconventie] heeft in reactie op het gemotiveerde verweer van [gedaagde conventie/eiser reconventie] niet nader onderbouwd op grond van welke feiten en omstandigheden [gedaagde conventie/eiser reconventie] heeft moeten begrijpen dat zij de contractpartij is (geweest) bij de koopovereenkomst. Gesteld noch gebleken is dat [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] de koopovereenkomst namens [eiseres conventie/verweerster reconventie] heeft gesloten. Derhalve heeft te gelden dat [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] de contractpartij van [gedaagde conventie/eiser reconventie] is. 
    
    4.5.	De grondslag van de vordering van [eiseres conventie/verweerster reconventie] is onrechtmatig handelen van [gedaagde conventie/eiser reconventie] jegens haar door zonder toestemming de Mercedes weg te halen. Het feit dat [eiseres conventie/verweerster reconventie] niet de contractpartij is van [gedaagde conventie/eiser reconventie], hoeft er niet aan in de weg te staan dat jegens haar onrechtmatig is gehandeld omdat zij - onweersproken - een rechtmatig belang bij het gebruik van de Mercedes heeft, waarop [gedaagde conventie/eiser reconventie] inbreuk heeft gemaakt. Op zich heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] niet gemotiveerd betwist dat het weghalen van de Mercedes zonder toestemming onrechtmatig is. Dat een gestelde vordering van € 8.000,00 met betrekking tot de Mercedes een voldoende rechtvaardiging voor deze vorm van eigenrichting oplevert, is gesteld noch gebleken. Dit brengt mee dat [gedaagde conventie/eiser reconventie] aansprakelijk is voor de schade die [eiseres conventie/verweerster reconventie] heeft geleden door het weghalen van de Mercedes. [eiseres conventie/verweerster reconventie] vordert (terug)betaling van de koopprijs van de Mercedes als schadeschadevergoeding, alsmede kosten voor vervanging van de Mercedes. Niet valt in te zien dat [eiseres conventie/verweerster reconventie] schade heeft geleden voor een bedrag van € 17.950,00. De ingeruilde Jaguar was van [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie], dan wel diens bedrijf, en de resterende € 3.000,00 is betaald van de spaarrekening van het 6-jarig zoontje. Niet is komen vast te staan dat [eiseres conventie/verweerster reconventie] vermogensschade heeft geleden in de omvang die zij heeft gesteld. De vordering in conventie zal worden afgewezen.
    
    4.6.	Ten overvloede overweegt de rechtbank dat het handelen van [gedaagde conventie/eiser reconventie] kwalificeert als een inbreuk op het eigendomsrecht van [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] en daarmee onrechtmatig is jegens [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie]. Ook jegens [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] geldt dat een gestelde vordering van € 8.000,00 met betrekking tot de Mercedes een onvoldoende rechtvaardiging voor deze vorm van eigenrichting oplevert. [gedaagde conventie/eiser reconventie] is derhalve gehouden tot vergoeding van de door [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] geleden schade, zijnde de betaalde koopprijs van de Mercedes ad € 17.950,00. Voor zover een hogere koopprijs tussen partijen zou zijn overeengekomen, hetgeen de rechtbank op grond van de thans beschikbare informatie voorshands niet aannemelijk voorkomt, heeft [gedaagde conventie/eiser reconventie] zijn recht op dit hogere bedrag verwerkt. Hij heeft immers de Mercedes zonder toestemming meegenomen en is - gelet op het feit dat de Mercedes zich volgens zijn eigen stellingen bij derden bevindt - niet meer in staat om de Mercedes ter beschikking van [echtgenoot eiser conventie/verweerster reconventie] te stellen. Onder die omstandigheden wordt niet ingezien op welke rechtsgrond aanspraak kan worden gemaakt op het gestelde hogere bedrag.
    
    
      4.7.	[eiseres conventie/verweerster reconventie] zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van [gedaagde conventie/eiser reconventie] worden begroot op:
      - vast recht		395,00
      - salaris advocaat		904,00 (2,0 punt × tarief € 452,00)
      Totaal	€ 	1.299,00  
    
    
    
      voorts in (voorwaardelijke) reconventie
      4.8.	Uit de beslissing in conventie vloeit voort dat de rechtsgrond voor het leggen van de conservatoire beslagen ten laste van [gedaagde conventie/eiser reconventie] niet deugdelijk is geweest. De reconventionele vordering tot opheffing van het beslag zal worden toegewezen. [eiseres conventie/verweerster reconventie] heeft geen zelfstandig verweer gevoerd tegen de gevorderde dwangsom en het gevorderde maximum. Dit laat onverlet, dat bij voortgaande overtreding van dit vonnis oplegging van hogere dwangsommen kan worden gevorderd dan wel hernieuwde oplegging van dezelfde dwangsommen. Het bedrag van zowel de dwangsom als het maximum staat in een redelijke verhouding tot de zwaarte van het geschonden belang en de beoogde prikkelende werking van de dwangsomoplegging.
    
    
    4.9.	Voor zover de reconventionele vordering voorwaardelijk is ingesteld, kan beoordeling hiervan achterwege blijven, omdat niet aan de voorwaarde is voldaan.
    
    
      4.10.	[eiseres conventie/verweerster reconventie] zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van [gedaagde conventie/eiser reconventie] worden begroot op:
      - salaris advocaat		452,00 (2,0 punt × factor 0,5 × tarief € 452,00)
      Totaal	€ 	452,00
    
     
    
      5.	De beslissing
      De rechtbank
    
    
    
      in conventie
      5.1.	wijst de vorderingen af,
    
    
    5.2.	veroordeelt [eiseres conventie/verweerster reconventie] in de proceskosten, aan de zijde van [gedaagde conventie/eiser reconventie] tot op heden begroot op € 1.299,00,
    
    5.3.	verklaart dit vonnis in conventie wat betreft de kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad,
    
    
      in reconventie
      5.4.	gebiedt [eiseres conventie/verweerster reconventie] binnen twee werkdagen na betekening van dit vonnis de gelegde conservatoire beslagen op te heffen,
    
    
    5.5.	veroordeelt [eiseres conventie/verweerster reconventie] om aan [gedaagde conventie/eiser reconventie] een dwangsom te betalen van € 2.500,00 voor iedere dag dat zij niet aan de onder 5.4 uitgesproken hoofdveroordeling voldoet, tot een maximum van € 50.000,00 is bereikt,
    
    5.6.	veroordeelt [eiseres conventie/verweerster reconventie] in de proceskosten, aan de zijde van [gedaagde conventie/eiser reconventie] tot op heden begroot op € 452,00,
    
    5.7.	verklaart dit vonnis in reconventie tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
    
    5.8.	wijst het meer of anders gevorderde af.
    
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. J.A.M. Strens-Meulemeester en in het openbaar uitgesproken op 21 juli 2010.?