ECLI:NL:RBMNE:2022:2509, Rechtbank Midden-Nederland, 05-07-2022, 16/706914-17; 16/659074-19; 16/659040-20 (gev. ttz) (P)
Rechtbank Midden-Nederland — Uitspraak 
Datum: 2022-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Materieel strafrecht

Samenvatting: Megazaak Eris
        Eris betreft een onderzoek naar het in opdracht voor anderen uitvoeren van liquidaties, voorbereidingen van liquidaties en pogingen daartoe, die zijn gepleegd in een crimineel samenwerkingsverband met als oogmerk het plegen van liquidaties, voorbereidingen daarvan en wapenbezit.
      
      
      De rechtbank acht bewezen dat verdachte zich als deelnemer van de criminele organisatie met als oogmerk het plegen van liquidaties onder meer schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van de liquidatie op [slachtoffer 1] en het medeplegen van openlijk geweld door het beschieten van een woning met een vuurwapen. De rechtbank veroordeelt verdachte hiervoor tot een gevangenisstraf voor de duur van 19 jaren en 6 maanden.
      
      
        In het vonnis zijn onder meer overwegingen opgenomen over:
        -	De beoordeling en toepassing van de kroongetuigeregeling en het beoordelingskader;
        -	De bewijsoverwegingen met betrekking tot de strafbare betrokkenheid bij liquidaties en het deelnemen aan een criminele organisatie;
        -	De straftoemeting;
        -	De civiele vordering.

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
    
    
      Strafrecht
      Locatie Utrecht
    
    
    
      Parketnummers: 16/706914-17; 16/659074-19; 16/659040-20 (gev. ttz) (P)
    
    
    
      
        Vonnis van de meervoudige kamer van 5 juli 2022
      
    
    
    
      in de strafzaak tegen
    
    
    
      
        
          [verdachte]
        ,
      geboren op [1974] te [geboorteplaats] (Nederlandse Antillen),
      gedetineerd in de [verblijfplaats] . 
    
  
  
    
      1INLEIDING
    
    
      1.1
      
        
          De loop van het onderzoek
        
        Op 7 juli 2017 is [slachtoffer 1] van het leven beroofd bij het station van [plaats] (deelonderzoek Breuk). De politie kwam al snel op het spoor van twee verdachten, [medeverdachte 1] en [verdachte] . [medeverdachte 1] werd in oktober 2017 aangehouden in Spanje, [verdachte] in Nederland. [medeverdachte 1] heeft als verdachte vrijwel direct een bekennende verklaring afgelegd. Vervolgens werd duidelijk dat hij in staat en bereid was om meer te verklaren over mededaders en opdrachtgevers in het onderzoek Breuk, maar ook over andere ernstige strafbare feiten. Hij heeft diverse kluisverklaringen afgelegd en uiteindelijk is met hem in november 2018 een zogenoemde kroongetuige-overeenkomst gesloten. Zijn verklaringen hebben nieuwe aanknopingspunten gegeven voor liquidatie-onderzoeken die waren vastgelopen en er is zicht gekregen op een groep personen die zich bezig leek te houden met het plegen van liquidaties en feiten die daarmee verband houden. Op 21 november 2018 is een landelijke klapdag gehouden, waarop vele aanhoudingen zijn verricht en een zeer groot aantal gegevensdragers in beslag is genomen. Het onderzoek naar deze criminele organisatie en de feiten die in dat kader zijn gepleegd heeft de naam Eris gekregen. In dat onderzoek doet de rechtbank vandaag uitspraak.
      
      
    
    
      1.2
      
        
          Het onderzoek ter terechtzitting
        
        Dit vonnis wordt op tegenspraak gewezen. Na diverse voorbereidende zittingen is op 30 augustus 2021 de inhoudelijke behandeling begonnen en zijn in totaal 51 zittingsdagen gevolgd, zoals in bijlage 1 opgenomen. Gedurende die dagen is de kroongetuige op zitting gehoord en zijn de deelonderzoeken en vorderingen van de benadeelde partijen behandeld. De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering en standpunten van de officieren van justitie in het onderzoek Eris en van hetgeen [verdachte] en zijn raadsman, mr. O. Bolluyt, advocaat te Almere naar voren hebben gebracht. Tevens heeft de rechtbank kennisgenomen van hetgeen de benadeelde partijen naar voren hebben gebracht. Dit betrof de volgende personen: 
      
      
        
          
            [benadeelde 3] ;
        
        
          
            [benadeelde 1] ;
        
        
          
            [benadeelde 2] , bijgestaan door mr. W. van Egmond.
        
      
      
    
    
      1.3
      
        
          Het onderzoek Eris
        
        Het onderzoek Eris heeft betrekking op 21 verdachten, die ervan worden beschuldigd al dan niet in wisselende samenstelling betrokken te zijn geweest bij één of meer liquidaties, pogingen daartoe of voorbereiding daarvan. De zaken van twee van deze verdachten, [medeverdachte 13] en [medeverdachte 14] , die alleen verdachte zijn in het deelonderzoek Charon, zijn afgesplitst en worden door een andere meervoudige kamer van deze rechtbank behandeld (Charon 2). 
      
      
      
        Zeventien verdachten worden beschuldigd van het vormen van een criminele organisatie gericht op liquidaties, voorbereidingen daartoe en wapendelicten. Daarnaast worden enkele verdachten beschuldigd van andere strafbare feiten. In dit vonnis zijn de overwegingen en beslissingen van de rechtbank opgenomen die in de strafzaak tegen de hierboven genoemde verdachte zijn gegeven. De rechtbank wijst vandaag ook vonnis in de zaken van de andere achttien medeverdachten die gelijktijdig terecht hebben gestaan. 
      
      
      
        Het procesdossier Eris bestaat uit een groot aantal deelonderzoeken, die ook onderling met elkaar verweven zijn, al is het maar door de daarop gebaseerde verdenking van deelname aan de criminele organisatie. Deze verwevenheid maakt dat de rechtbank niet alleen op de verweren van de betreffende verdachte in zal gaan, maar ook, waar nodig, hetgeen is aangevoerd in andere zaken in haar oordeel zal betrekken. 
      
      
      
        Voor de leesbaarheid van het vonnis zal de rechtbank in plaats van de termen verdachte en getuige de namen gebruiken: [medeverdachte 20] , [medeverdachte 15] , [medeverdachte 16] , [medeverdachte 17] , [medeverdachte 18] , [medeverdachte 19] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 3] , [medeverdachte 4] , [medeverdachte 5] , [medeverdachte 1] , [verdachte] , [medeverdachte 6] , [medeverdachte 7] , [medeverdachte 8] , [medeverdachte 9] , [medeverdachte 10] , [medeverdachte 11] en [medeverdachte 12] . De rechtbank gebruikt een voorletter in die gevallen waarin meerdere personen in het dossier dezelfde achternaam hebben. Waar de rechtbank de naam ‘ [medeverdachte 1] ’ noemt gaat het in alle gevallen om [medeverdachte 1] , zijn vader wordt steeds aangeduid als [B] .
      
      
      
        Er zijn sterke aanwijzingen voor de betrokkenheid van [C] (verder: [C] ) in een groot aantal deelonderzoeken in Eris. De officier van justitie heeft toegelicht dat [C] ook daadwerkelijk als verdachte wordt beschouwd: hij zou kort gezegd de persoon zijn die aan de organisatie van [medeverdachte 20] opdrachten tot liquidaties gaf. Meer in het bijzonder zou zijn gebleken dat [medeverdachte 20] communiceerde met een persoon dan wel personen met onder andere de volgende gebruikersnamen:
      
      
      
        
          ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’;
        
        
          ‘ [PGP gebruikersnaam C 2] ’;
        
        
          ‘ [PGP gebruikersnaam C 3] ’;
        
        
          ‘ [PGP gebruikersnaam C 4] ’.
        
      
      
      
        In het dossier van het onderzoek Eris wordt daartoe verwezen naar conclusies waarop de politie baseert dat achter deze PGP-namen de persoon van [C] schuil gaat. De onderliggende onderzoeksbevindingen zijn blijkbaar deels afkomstig uit het onderzoek in de strafzaak Marengo, maar die zijn grotendeels niet gevoegd in het dossier Eris. Ook in Eris zijn sterke aanwijzingen dat [C] als opdrachtgever van [medeverdachte 20] betrokken is. [medeverdachte 1] heeft dit immers met zoveel woorden verklaard, terwijl ook ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 15] ’ aan ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] ’ laat weten dat de berichten die hij af en toe doorstuurt (van ‘ [PGP gebruikersnaam C 3] ’) van [C] zijn. Omdat [C] in het megaproces Marengo wordt vervolgd, heeft het Openbaar Ministerie ervoor gekozen om hem niet ook in het Eris-proces te dagvaarden. Dit heeft tot gevolg dat [C] zich in dit proces niet heeft kunnen verweren en de rechtbank hem ook niet kan confronteren met aanwijzingen die doen vermoeden dat [C] schuilgaat achter genoemde PGP-namen. De rechtbank zal daarom in haar overwegingen telkens spreken van vermoedelijk [C], daar waar zij deze sterke aanwijzingen ziet. 
      
      
    
    
      1.4
      
        
          Het dossier waar de rechtbank bij haar beoordeling van is uitgegaan
        
        De verschillende deelonderzoeken in chronologische volgorde:
      
      1. Charon, de moord op [slachtoffer 10] op 31 januari 2017;
      2 Eend, het beramen van de moord op [A] in de periode van 2 februari 2017 tot en met 10 januari 2018;
      3 Kraai, het beramen van de moord op [slachtoffer 14] en [slachtoffer 15] op 18 februari 2017;
      4 Spreeuw, het beramen van de moord op [slachtoffer 16] op 18 februari 2017;
      5 Mus, het beramen van de moord op [slachtoffer 17] op 18 februari 2017;
      6 Duif, het beramen van de moord op [slachtoffer 18] en [slachtoffer 19] op 18 februari 2017;
      7 Barbera, de poging tot moord op [slachtoffer 20] op 9 maart 2017;
      8 Arford, de poging tot moord op [slachtoffer 2] , [slachtoffer 3] , [slachtoffer 4] en [slachtoffer 5] op 17 maart 2017;
      9 Charlie17, de moord op [slachtoffer 6] op 17 april 2017;
      10 Gezicht, de poging afschieten raketwerper op een woning in [plaats] op 28 juni 2017 en het schieten met een automatisch vuurwapen op een woning in [plaats] op 29 juni 2017;
      11 Breuk, de voorbereiding voor de moord op [slachtoffer 1] op 5 juli 2017 en de moord op [slachtoffer 1] op 7 juli 2017;
      12 Langenhorst, de moord op [slachtoffer 21] op 26 juli 2017;
      13 Lis, de moord op [slachtoffer 7] op 21 september 2017;
      14 Goudvink, de voorbereiding van de moord op [slachtoffer 8] in de periode van juli 2018 tot en met 24 september 2018; 
      15 de criminele organisatie in de periode van januari 2017 tot en met 21 november 2018.
      
      
        En daarnaast nog de volgende deelonderzoeken:
      
      16 Waterspin, de afpersing en poging tot afpersing van [slachtoffer 9] en [slachtoffer 11] in de periode van 2017-2018 (verdachten [medeverdachte 6] en [medeverdachte 12] );
      17 Amarone, het bezit van en de handel in vuurwapens van 15 augustus 2017 tot en met 16 april 2019 (verdachte [medeverdachte 5] );
      18 Brunello, de mishandeling van [slachtoffer 12] op 7 februari 2019 en het bezit van een vuurwapen op 25 oktober 2016 (verdachte [medeverdachte 4] ).
      
      
        In de strafdossiers van iedere verdachte zijn, behalve het gehele zogeheten Eris-dossier (bovengenoemde achttien deelonderzoeken), tevens gevoegd:
      
      
        
          alle processen-verbaal van de terechtzittingen van de rechtbank tegen ieder van de Eris-verdachten, met uitzondering van de processen-verbaal over de persoonlijke omstandigheden van de verdachten;
        
        
          alle processen-verbaal van (getuigen)verhoor door de rechter-commissaris die in de zaken van één of meer van de verdachten zijn opgemaakt, met uitzondering van enkele getuigenverklaringen in de zaak Waterspin die alleen in de zaken van verdachten [medeverdachte 6] en [medeverdachte 12] zijn opgenomen;
        
        
          documenten en bescheiden die, op initiatief van de verdediging of anderszins, gedurende de procedure zijn toegevoegd aan het dossier in de zaak tegen één of meer verdachten.
        
      
      Hoewel de meeste verdachten al dan niet op verzoek van een medeverdachte op zitting als getuige zijn gehoord, zijn daarnaast alle processen-verbaal van de zittingen in alle dossiers gevoegd vóórdat het requisitoir en de pleidooien zijn gehouden. Ten gevolge hiervan maken alle verklaringen van alle verdachten zoals afgelegd op de zittingen in bijzijn van hun advocaat deel uit van het procesdossier, dus niet alleen de verklaringen die zij daar als getuige hebben afgelegd, maar ook de verklaringen die zij in hun eigen zaak hebben afgelegd. Dit maakt dat het dossier voor elke verdachte gelijkluidend is. 
      
      
        De vonnissen zijn in beginsel als volgt opgebouwd:
        Hoofdstuk 1: 	de inleiding
        Hoofdstuk 2: 	de verkorte weergave van de tenlastelegging 
        Hoofdstuk 3: 	de voorvragen, overwegingen en algemene conclusies met betrekking tot de kroongetuige 
        Hoofdstuk 4: 	de waardering van het bewijs en de conclusies van de veredelingen
        Hoofdstuk 5: 	de bewezenverklaring 
        Hoofdstuk 6: 	de strafbaarheid van de feiten
        Hoofdstuk 7: 	de strafbaarheid van de verdachte 
        Hoofdstuk 8: 	de strafmaat 
        Hoofdstuk 9: 	de benadeelde partijen
        Hoofdstuk 10: 	de toepasselijke wettelijke voorschriften
        Hoofdstuk 11: 	de beslissing
      
      
      
        Bijlage 1: 	de zittingsdagen
        Bijlage 2: 	de tenlastelegging per verdachte
        Bijlage 3: 	de door de rechtbank vastgestelde veredelingen en identificaties
        Bijlage 4: 	de door de rechtbank gebruikte bewijsmiddelen
      
      
      
        In bijlage 3 bij dit vonnis heeft de rechtbank de gebruikers van diverse PGP-accounts, telefoons, en andere gegevensdragers veredeld en geïdentificeerd. Waar de rechtbank in het vonnis benoemt dat een gebruiker is veredeld/geïdentificeerd, verwijst de rechtbank daarvoor naar de bewijsmiddelen en conclusies in deze bijlage 3.
      
      
      
        In bijlage 4 heeft de rechtbank per deelonderzoek de bewijsmiddelen opgenomen die zij gebruikt voor het bewijs in dat deelonderzoek. In een aantal deelonderzoeken verwijst de rechtbank op grond van de onderlinge verwevenheid naar bewijsmiddelen opgenomen onder andere deelonderzoeken, voor zover deze mede ten grondslag liggen aan de bewijsbeslissing. 
      
      
      
        Gelet op de onderlinge verwevenheid van de deelonderzoeken en de criminele organisatie waarbinnen het merendeel van deze deelonderzoeken is uitgevoerd, zijn de bijlagen 1, 3 en 4 voor alle verdachten grotendeels gelijkluidend, voor zover een veroordeling volgt. Dit geldt niet voor de deelonderzoeken Waterspin, Amarone en Brunello. Deze deelonderzoeken zijn niet in het verband van de criminele organisatie gepleegd en de bewijsmiddelen in die deelonderzoeken worden daarom alleen in de bijlage bij het vonnis van de betreffende verdachten opgenomen. 
      
    
  
  
    
      2TENLASTELEGGING
    
    
      De tenlastelegging is als bijlage aan dit vonnis gehecht. De verdenking komt er, kort, feitelijk en chronologisch weergegeven, op neer dat [verdachte] :
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659074-19 (Gezicht)
      
      
        Feit 1, primair	op 29 juni 2017 te [plaats] met een ander of anderen heeft geprobeerd personen in/rond de woning aan de [adres] en een naastgelegen woning te doden door met een vuurwapen op die woningen te schieten;
      
        Feit 1, subsidiair	op 29 juni 2017 te [plaats] openlijk geweld heeft gepleegd op de [straat] door woningen te beschieten; 
      
        Feit 1, meer subsidiair	op 29 juni 2017 te [plaats] met een ander of anderen personen in/rond de woningen aan de [adres] met de dood te bedreigen door met een vuurwapen op die woningen te schieten; 
      
        Feit 2	op 29 juni te [plaats] met een ander of anderen een vuurwapen en (scherpe) patronen voorhanden heeft gehad;
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/706914-17 (Breuk)
      
      
        Feit 1	op 7 juli 2017 te [plaats] [slachtoffer 1] met een ander of anderen heeft vermoord;
      
        Feit 2	op 7 juli 2017 te [plaats] en/of [plaats] wapens en munitie voorhanden heeft gehad;
      
        Feit 3	op 7 juli 2017 te [plaats] en/of [plaats] een geluiddemper voorhanden heeft gehad;
      
        Feit 4	in de periode van 21 juni tot en met 7 juli 2017 te [plaats] , [plaats] en/of [plaats] met een ander of anderen een Seat Leon met het kenteken [kenteken] heeft geheeld;
      
        Feit 5	in de periode van 18 mei tot en met 7 juli 2017 te [plaats] en/of [plaats] met een ander of anderen een Peugeot 308SW met origineel kenteken [kenteken] heeft geheeld;
      
        Feit 6	in de periode van 18 mei tot en met 7 juli 2017 te [plaats] en/of [plaats] telkens met een ander of anderen van valse en/of vervalste kentekenplaten gebruik heeft gemaakt; 
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659040-20 (Deelname criminele organisatie)
      
      in de periode van 1 januari 2017 tot en met 21 november 2018 te [plaats] , [plaats] , [plaats] , [plaats] , [plaats] , [plaats] , [plaats] , [plaats] en/of [plaats] heeft deelgenomen aan een criminele organisatie die als oogmerk het plegen van levensdelicten, de voorbereiding daarvan en het voorhanden hebben van wapens en munitie had. 
      
      3. VOORVRAGEN, OVERWEGINGEN EN ALGEMENE CONCLUSIES MET BETREKKING TOT DE KROONGETUIGE
    
    
    
      De dagvaarding is geldig, de rechtbank is bevoegd tot kennisneming van het tenlastegelegde, de officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging van [verdachte] en er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging. Het debat dat is gevoerd over de ontvankelijkheid van de officier van justitie in de vervolging heeft zich toegespitst op het inzetten van de kroongetuige in het Eris-proces. 
    
    
    
      3.1
      
        De kroongetuige
      
      
        3.1.1
        
          
            Algemeen
          
          De kerntaak van de zittingsrechter met betrekking tot een kroongetuige is tweeledig. Zij beoordeelt de betrouwbaarheid van diens verklaringen en de rechtmatigheid van de overeenkomst die met de kroongetuige is gesloten, voor zover de rechtmatigheid is betwist.
        
        
        
          Als eerste zal de rechtbank de totstandkoming van de overeenkomst met [medeverdachte 1] schetsen. Daarna zal zij de verweren bespreken die de rechtmatigheid van de overeenkomst betreffen en de daaraan te verbinden gevolgen. Vervolgens komen de verweren die de betrouwbaarheid van de verklaringen van de kroongetuige betwisten aan bod. Hoewel niet alle raadslieden zich concreet bij alle verweren hebben aangesloten, zal de rechtbank deze verweren ambtshalve bespreken in alle vonnissen waarin de verklaringen van [medeverdachte 1] van belang zijn.
        
        
        
          Bij de beoordeling heeft de rechtbank rekening gehouden met de bepalingen in de artikelen 226g van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) e.v., die zien op de kroongetuigeregeling, op artikel 359a Sv en op artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (hierna: EVRM). 
        
        
      
      
        3.1.2
        
          
            Totstandkoming van de overeenkomst 
          
          Op 13 oktober 2017 is [medeverdachte 1] aangehouden op verdenking van de moord op [slachtoffer 1] gepleegd op 7 juli 2017 te [plaats] . Hij heeft als verdachte in die zaak een bekennende verklaring afgelegd. In november 2017 heeft [medeverdachte 1] kenbaar gemaakt dat hij bereid en in staat was om over meer dan alleen zijn eigen rol in deze zaak verklaringen af te leggen in ruil voor bescherming, omdat hij vreesde voor zijn leven. Tussen januari 2018 tot en met mei 2018 heeft [medeverdachte 1] in totaal 25 zogenaamde kluisverklaringen afgelegd tegenover het team Bijzondere Getuigen. Op 12 november 2018 heeft de rechter-commissaris in strafzaken de voorgenomen overeenkomst tussen de Staat en [medeverdachte 1] getoetst en rechtmatig bevonden. Op 13 november 2018 heeft de Staat een overeenkomst gesloten met [medeverdachte 1] . Daarbij heeft [medeverdachte 1] zich verbonden om als getuige zonder voorbehoud, volledig en naar waarheid verklaringen af te leggen met betrekking tot een aantal in de overeenkomst genoemde misdrijven (de zogenoemde ‘dealfeiten’) en afstand gedaan van zijn verschoningsrecht als verdachte (de rechtbank begrijpt: in zijn hoedanigheid van getuige). De officier van justitie verbond zich om bij volledige nakoming door [medeverdachte 1] de strafeis voor zijn aandeel in de dealfeiten te zullen stellen op twaalf jaar gevangenisstraf. Daarbij werd opgemerkt dat de strafeis tegen een verdachte die geen kroongetuige was, bij gelijke omstandigheden een gevangenisstraf van 24 jaren zou bedragen (“de basisstrafeis”). De strafvervolging van [medeverdachte 1] zou zich, behoudens gewijzigde omstandigheden, uitstrekken tot het medeplegen van de moord op [slachtoffer 1] , medeplegen van het voorhanden hebben van twee vuurwapens, medeplegen van opzetheling van twee personenauto’s, medeplegen van opzettelijk gebruikmaken van een valse kentekenplaat, alsmede – bij voldoende bewijs – medeplegen van poging doodslag dan wel bedreiging en vernieling op 28 en 29 juni 2017 aan de [straat] te [plaats] en tot deelname aan een criminele organisatie.
        
        
      
      
        3.1.3
        
          
            Rechtmatigheid van de overeenkomst
          
          Er zijn diverse verweren gevoerd die strekken tot niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie dan wel tot bewijsuitsluiting van de verklaringen van [medeverdachte 1] , omdat de overeenkomst met [medeverdachte 1] niet rechtmatig gesloten zou zijn. 
        
        
        
          Hiertoe is door de verdediging onder meer aangevoerd dat het onmogelijk is te toetsen of de inhoud van de verklaringen van [medeverdachte 1] is beïnvloed door eventuele verboden toezeggingen in het kader van de met [medeverdachte 1] gesloten beschermingsovereenkomst, omdat deze laatste niet toetsbaar of controleerbaar is. Voorts is volgens de verdediging de uiteindelijke netto strafeis van acht jaar in de overeenkomst disproportioneel laag en is door het Openbaar Ministerie op ongerechtvaardigde en onbegrijpelijke gronden afgezien van vervolging van [medeverdachte 1] in het deelonderzoek Langenhorst. Ook is aangevoerd dat in de overeenkomst verboden beloningen zijn ingebouwd. Dit omdat het Openbaar Ministerie geen ontnemingsvordering indient voor onder meer het wederrechtelijk door [medeverdachte 1] verkregen voordeel van € 10.000,- voor de moord op [slachtoffer 1] , omdat [medeverdachte 1] een miljoenenschuld die hij aan derden heeft niet meer zal hoeven te betalen omdat hij straks in de anonimiteit verdwijnt en omdat de vader van [medeverdachte 1] niet zal worden vervolgd. Deze beloningen zouden niet openlijk zijn gedeeld met de rechtbank en de verdediging.
        
        
        
          De rechtbank moet aan de hand van de feiten en omstandigheden die ten tijde van het tot stand komen van de overeenkomst met [medeverdachte 1] aan de orde waren, de vraag beantwoorden of deze overeenkomst binnen de grenzen van het recht is gebleven. De rechtbank zal dit bespreken bij de hieronder genoemde onderwerpen.
        
        
        
          
            Overeenkomst ex artikel 226g Sv in dit geval mogelijk?
          
          De rechtbank dient allereerst te beoordelen of de overeenkomst met [medeverdachte 1] dringend noodzakelijk was om de opsporing, voorkoming of beëindiging van feiten mogelijk te maken die anders niet of niet tijdig zou plaatsvinden, of er een redelijke verhouding was tussen het belang van de te verkrijgen informatie en de te leveren tegenprestatie en of de overeenkomst ook overigens binnen de grenzen van het recht is gebleven. 
        
        
        
          De rechtbank stelt vast dat de verklaringen van [medeverdachte 1] betrekking hebben op misdrijven als bedoeld in artikel 226g, eerste lid Sv. De rechtbank is verder van oordeel dat het Openbaar Ministerie het op goede gronden dringend noodzakelijk heeft geacht om tot een overeenkomst met [medeverdachte 1] te komen. [medeverdachte 1] kon immers verklaren over een aantal voltooide levensdelicten waarvan de opsporing op een dood spoor was beland en zonder zijn verklaringen niet binnen afzienbare tijd tot resultaat had geleid. Zijn verklaringen betroffen niet alleen vermeende uitvoerders, maar ook vermeende opdrachtgevers. Door de verklaringen van [medeverdachte 1] is zicht gekregen op een criminele organisatie die als oogmerk had het plegen van liquidaties in opdracht van anderen voor geld en die tot dan toe onder de radar was gebleven. Ook boden zijn verklaringen veel aanknopingspunten voor nader onderzoek in lopende onderzoeken en zaken die op dat moment nog niet bekend waren bij de politie. 
        
        
        
          
            Beïnvloeding door beschermingsovereenkomst? 
          
          Het Openbaar Ministerie heeft aangevoerd dat vóór het sluiten van de overeenkomst niet over de details van een getuigenbeschermingsovereenkomst met de kroongetuige wordt gesproken. Er wordt alleen toegezegd dat kroongetuigen hulp en steun zullen krijgen om na afloop van de detentie elders een veilig bestaan op te bouwen. De details en de financiële aspecten komen pas aan de orde als de fictieve datum van invrijheidstelling van de kroongetuige in zicht komt. Nu de verklaringen reeds lang daarvoor zijn afgelegd kunnen die niet beïnvloed zijn door de beschermingsovereenkomst.
        
        
        
          De rechtbank bespreekt het verweer omtrent de beschermingsovereenkomst in het licht van de zorgplicht die wordt ontleend aan de positieve verplichtingen van het EVRM, het burgerlijk recht en aan de in artikel 226l Sv neergelegde bepaling. Aan deze zorgplicht wordt in voorkomende gevallen uitvoering gegeven door het maken van afspraken over getuigenbescherming met kroongetuigen. Door de medewerking te vragen van deze getuigen aan de opsporing, neemt de Staat ook een gedeelte van de ‘veiligheidsverantwoordelijkheid’ van deze persoon op zich. 
        
        
        
          Uit het samenstel van de wettelijke regeling en de toepasselijke beleidsregels volgt dat met betrekking tot de rechtmatigheid en de doelmatigheid van maatregelen van getuigenbescherming in de strafvorderlijke context aan de strafrechter in het geheel geen toetsende rol is toebedeeld. De kroongetuigenregeling en de getuigenbescherming betreffen juist juridisch twee verschillende trajecten. Hoewel in de afgelopen jaren soms duidelijk werd dat er in de praktijk wel degelijk verstrengeling kan bestaan tussen de strafvorderlijke overeenkomst en de beschermingsovereenkomst, in die zin dat de mate van ervaren geboden veiligheid en de bereidheid om te verklaren elkaar kunnen beïnvloeden, en er in de literatuur regelmatig wordt gepleit voor een vorm van externe, rechterlijke toetsing van de beschermingsovereenkomst, biedt de wet hiervoor ook thans nog geen grond. De Hoge Raad heeft in dit kader overwogen: “Zo een verplichting zou – temeer omdat de huidige wet geen specifieke regeling kent met betrekking tot de afscherming van processtukken in het belang van de veiligheid van de kroongetuige – onverenigbaar zijn met het doel van bescherming van de getuige en de aard van de daartoe strekkende maatregelen.”.De rechtbank wijst er overigens in dit verband op dat de kluisverklaringen door [medeverdachte 1] reeds zijn afgelegd vóórdat de strafvorderlijke overeenkomst met hem is gesloten, dus zonder dat hij wist óf de overeenkomst gesloten zou worden en zo ja, onder welke voorwaarden, terwijl de details van de beschermingsovereenkomst nóg later, namelijk pas kort voor het aflopen van de gevangenisstraf zullen worden bepaald. Dit levert dus geen aanwijzing op dat er sprake is van verboden toezeggingen in het kader van de beschermingsovereenkomst. 
        
        
        
          
            Overeenkomst proportioneel?
          
          De rechtbank zal achtereenvolgens ingaan op de omvang van de vervolging van [medeverdachte 1] en het afzien van vervolging van de vader van [medeverdachte 1] , de basisstrafeis, de eis en het achterwege laten van een ontnemingsvordering en het feit dat [medeverdachte 1] een schuld aan derden niet meer zou hoeven te betalen.
        
        
        
          Bij requisitoir heeft het Openbaar Ministerie uitgebreid toegelicht dat de beslissing om [medeverdachte 1] niet te vervolgen in Langenhorst ruim ná het sluiten van de overeenkomst is genomen door de zaaksofficieren naar aanleiding van de resultaten van het opsporingsonderzoek en dat daarbij geen gebruik is gemaakt van het opportuniteitsbeginsel, maar dat is beslist dat een vervolging in de ogen van het Openbaar Ministerie geen kans van slagen had. Deze beslissing was volgens het Openbaar Ministerie gelegen in het gegeven dat [medeverdachte 1] – in tegenstelling tot de andere verdachten – uitgebreide verklaringen heeft afgelegd en duidelijk heeft gemaakt dat hij de moord helemaal niet wilde plegen en ook tijdig is gestopt. Deze verklaringen acht het Openbaar Ministerie betrouwbaar en in lijn met andere onderzoeksbevindingen.
        
        
        
          De rechtbank hanteert het volgende juridisch kader. In de Aanwijzing toezeggingen aan getuigen in strafzaken (hierna te noemen: de Aanwijzing) zijn beleidsregels geformuleerd over de toepassing van de artikelen 226g tot en met 226l Sv. In de Aanwijzing is geregeld welke toezeggingen aan getuigen toelaatbaar zijn en welke toezeggingen niet. Punt 5.1 van deze Aanwijzing bevat een verbod om toezeggingen te doen met betrekking tot de inhoud van de tenlastelegging (bijvoorbeeld het aantal feiten op de tenlastelegging en de zwaarte daarvan). Punt 5.2 bevat een verbod om in afwijking van het geldende opsporings- en vervolgingsbeleid af te zien van actieve opsporing of vervolging van strafbare feiten.
        
        
        
          Bij de beoordeling door het Openbaar Ministerie of vervolging van een verdachte voor een bepaald strafbaar feit opportuun is spelen in ieder geval de aard van het feit, de bewijsbaarheid van het feit en het algemeen belang een rol. Ook in geval van een potentiële kroongetuige is de afweging daarvan bij uitstek een taak van het Openbaar Ministerie. De rechter die de overeenkomst met een kroongetuige toetst, dient deze afweging in beginsel te eerbiedigen. Het is niet de taak van die rechter om zelf te bepalen voor welke feiten de kroongetuige zou moeten worden vervolgd en welke strafeis bij die vervolging zou passen. Wel dient de rechter, gelet op de geldende wet- en regelgeving, te toetsen of er geen sprake is geweest van onderhandelingen met de getuige over het aantal ten laste te leggen feiten en de kwalificatie daarvan en of niet in afwijking van het geldende opsporings- en vervolgingsbeleid aan de getuige is toegezegd af te zien van vervolging voor bepaalde feiten. In dat geval zou er immers sprake kunnen zijn van een niet toegestane toezegging in de zin van de Aanwijzing.
        
        
        
          De rechtbank stelt vast dat is gesteld noch gebleken dat [medeverdachte 1] en het Openbaar Ministerie hebben onderhandeld over de ten laste te leggen feiten. Het Openbaar Ministerie heeft zoals hiervoor besproken verklaard dat de vervolgingsbeslissing in het deelonderzoek Langenhorst het resultaat was van intern overleg tussen de zaaksofficieren ruim ná het sluiten van de overeenkomst en dat het resultaat daarvan aan [medeverdachte 1] is medegedeeld. Evenmin is gebleken dat het achterwege laten van vervolging van [medeverdachte 1] voor zijn handelingen in dit deelonderzoek is te duiden als een verboden toezegging. Daartoe overweegt de rechtbank als volgt. Artikel 226g, tweede lid Sv schrijft voor dat in de overeenkomst met een kroongetuige wordt vastgelegd voor welke feiten de getuige zelf zal worden vervolgd. Dat betekent dat het Openbaar Ministerie de strafbaarheid van het feit, de kans op een veroordeling en aspecten van algemeen belang naar de stand van zaken van dat moment moet inschatten. Vanuit een oogpunt van algemeen belang is niet onbegrijpelijk dat het Openbaar Ministerie de vervolging van de potentiële kroongetuige beperkt tot feiten waarvoor reeds op dat moment voldoende bewijs voorhanden lijkt te zijn of die mogelijkheid in ieder geval reëel te achten is na verder opsporingsonderzoek. Wanneer het Openbaar Ministerie een kroongetuige ook zou moeten vervolgen voor feiten waarin de bewijspositie dubieus is of zeer weinig kans van slagen heeft, zouden de te verwachten veroordeling en de straf(eis) uiterst onzeker worden. Het nuttig effect van de kroongetuigenregeling zou in die interpretatie ernstig worden aangetast. 
        
        
        
          Het Openbaar Ministerie heeft na de totstandkoming van de overeenkomst geoordeeld dat de slagingskans van een vervolging van [medeverdachte 1] in de zaak Langenhorst te klein was, omdat – kort gezegd – bewijs voor het vereiste opzet op de moord bij [medeverdachte 1] ontbrak. De rechtbank acht deze beoordeling in de zaak van [medeverdachte 1] weliswaar voor (enige) discussie vatbaar, maar niet zo onbegrijpelijk dat geoordeeld zou kunnen worden dat het niet anders kan dan dat in afwijking van het geldende opsporings- en vervolgingsbeleid aan de getuige is toegezegd af te zien van vervolging voor bepaalde feiten en dat het achterwege laten van vervolging voor dit feit achteraf moet worden opgevat als een verkapte verboden toezegging voor het afleggen van verklaringen. De rechtbank acht de beslissing van het Openbaar Ministerie om alleen te vervolgen in bewijstechnisch stevig ogende zaken dan ook rechtmatig.
        
        
        
          Voor een toezegging aan [medeverdachte 1] dat zijn vader [B] niet zal worden vervolgd voor strafbare feiten in Eris is geen enkele aanwijzing gevonden in het dossier.
        
        
        
          
            Netto strafeis disproportioneel?
          
          Het Openbaar Ministerie heeft gesteld dat geen sprake is van een disproportionele eis. Zoals hiervoor besproken heeft het Openbaar Ministerie in de overeenkomst de basisstrafeis bepaald op 24 jaren en, bij nakoming van de verplichtingen door [medeverdachte 1] , toegezegd om 50% hiervan als straf te zullen eisen, namelijk twaalf jaren gevangenisstraf. 
        
        
        
          De rechtbank hanteert het volgende juridisch kader. Ook voor de tegen een kroongetuige te formuleren basisstrafeis geldt dat het Openbaar Ministerie een ruime beoordelingsvrijheid heeft die de rechter heeft te eerbiedigen. Op voorhand kan echter niet worden uitgesloten dat een toegezegde basisstrafeis zo onbegrijpelijk laag is dat het verschil met een reguliere strafeis niet anders kan worden opgevat dan als tegenprestatie voor af te leggen verklaringen. De rechter dient in verband daarmee te toetsen of het Openbaar Ministerie, gelet op alle omstandigheden van het geval en met inachtneming van zijn ruime beoordelingsvrijheid, in redelijkheid tot de toegezegde basisstrafeis heeft kunnen komen.
        
        
        
          De rechtbank kan de rechtmatigheid van die basisstrafeis slechts afmeten aan de feiten die daadwerkelijk aan [medeverdachte 1] ten laste zijn gelegd. Zoals gezegd gaat het om het medeplegen van een moord, het voorhanden hebben van wapens, de heling van auto’s en het voorhanden hebben van een valse kentekenplaat en zijn daarbij tevens de feiten betrokken in het deelonderzoek Gezicht en deelname aan een criminele organisatie. Al deze feiten overziende acht de rechtbank de basisstrafeis van 24 jaren niet zo onverklaarbaar laag dat deze niet anders kan worden verklaard dan als een verkapte tegenprestatie voor het afleggen van verklaringen, terwijl de maximale strafkorting van 50% niet wordt overschreden. Daarom acht de rechtbank de overeenkomst met [medeverdachte 1] ook op dit punt niet onrechtmatig.
        
        
        
          Bij aanvang van de inhoudelijke behandeling heeft het Openbaar Ministerie evenwel aangekondigd bij requisitoir een lagere straf te zullen eisen dan in de overeenkomst is toegezegd. Dit naar aanleiding van de inwerkingtreding van de Wet straffen en beschermen op 1 juli 2021. In deze nieuwe wet is de termijn van de voorwaardelijke invrijheidstelling gemaximeerd tot twee jaar bij gevangenisstraffen vanaf zes jaar. Ten tijde van het sluiten van de overeenkomst zou een gevangenisstraf van twaalf jaar een netto straf van acht jaar betekenen. Daar mocht [medeverdachte 1] bij het sluiten van de overeenkomst van uitgaan. In het geval van de nieuwe wet betekent een gevangenisstraf van twaalf jaar een netto straf van tien jaar. De inhoud van de overeenkomst biedt volgens het Openbaar Ministerie ruimte om een zodanige gevangenisstraf te eisen die erop neerkomt dat de kroongetuige netto acht jaar moet zitten. Bij requisitoir is daarom niet 24 jaar gevangenisstraf als uitgangspunt genomen, maar twintig jaar gevangenisstraf, die met 50% is verminderd tot de uiteindelijke eis van tien jaar in plaats van twaalf jaar. 
        
        
        
          De rechtbank overweegt dat bij het aangaan van de overeenkomst in 2018 de oude regelgeving gold dat een veroordeelde in beginsel na afloop van twee derde van zijn gevangenisstraf in aanmerking kwam voor voorwaardelijke invrijheidstelling. Het Openbaar Ministerie en [medeverdachte 1] hebben bij het aangaan van de overeenkomst geen rekening gehouden met de gevolgen die de Wet straffen en beschermen zou hebben voor de uitvoering van de aan [medeverdachte 1] op te leggen straf. Na de inwerkingtreding van de Wet straffen en beschermen zou [medeverdachte 1] bij een gelijkblijvende basiseis immers in een nadeliger positie komen te verkeren dan waar hij op grond van de overeenkomst van uit mocht gaan. Zijn netto straf zou namelijk twee jaar langer zijn. 
        
        
        
          Hoewel in de overeenkomst alleen gesproken wordt over de basiseis en niet over de netto uit te zitten gevangenisstraf, acht de rechtbank aannemelijk dat juist de te verwachten netto straf voor [medeverdachte 1] van belang is geweest bij de vraag of hij de overeenkomst wilde aangaan, zoals ter terechtzitting bij requisitoir respectievelijk pleidooi ook expliciet door beide partijen is betoogd. In die zin is er dan ook sprake van een wijziging van omstandigheden die tot gevolg heeft dat de overeenkomst voor [medeverdachte 1] nu anders uitpakt dan hij bij het aangaan van de overeenkomst mocht verwachten. De rechtbank betrekt verder bij haar oordeel dat ook een basisstrafeis van twintig jaar op zichzelf nog past binnen de ruime beoordelingsvrijheid die het Openbaar Ministerie toekomt en dus ook op zichzelf beschouwd niet zo onbegrijpelijk laag is dat deze moet worden gezien als een ontoelaatbare, verkapte tegenprestatie voor het afleggen van zijn verklaringen. Gelet op het belang dat opgewekt vertrouwen in beginsel gehonoreerd dient te worden is de rechtbank dan ook van oordeel dat het Openbaar Ministerie in afwijking van de overeenkomst zijn eis ter zitting mocht baseren op een basisstrafeis van twintig jaar. De rechtmatigheid van de overeenkomst wordt daardoor ook achteraf niet aangetast.
        
        
        
          Dat betekent dat er gelet op het voorgaande geen sprake is van disproportionele eis. Ook op dit punt is de overeenkomst daarom rechtmatig.
        
        
        
          
            Ontoelaatbare toezegging inzake ontneming? 
          
          De rechtbank hanteert het volgende juridisch kader. Voor zover het Openbaar Ministerie los van een eventuele overeenkomst ook al niet tot vordering van het wederrechtelijk verkregen voordeel zou zijn overgegaan, hoeft het dat bij een getuige met wie een overeenkomst is gesloten ook niet te doen. Het Openbaar Ministerie kan dan eenzijdig beslissen van ontneming af te zien, zonder dat van een toezegging in de zin van de Aanwijzing sprake is. Ook op dit punt komt aan het Openbaar Ministerie een zekere beoordelingsvrijheid toe. Wel zal uit de motivering van het besluit om volledig van een ontnemingsvordering af te zien, moeten blijken dat geen sprake is van een verkapte financiële beloning voor het afleggen van verklaringen.
        
        
        
          Het Openbaar Ministerie heeft aangevoerd dat er geen sprake is geweest van een toezegging aan [medeverdachte 1] dat er geen ontnemingsvordering zal worden ingediend. Uit de stukken die zijn opgenomen in het dossier blijkt niet dat hierover is gesproken tussen de officier van justitie van het team Bijzondere Getuigen en [medeverdachte 1] en zijn advocaat. Hoewel dit had gekund, is daarover geen afspraak gemaakt. Het Openbaar Ministerie heeft verder aangevoerd dat [medeverdachte 1] na afloop van zijn detentie elders, vermoedelijk in een ver land, een veilig nieuw bestaan zal moeten opbouwen. Financieel gezien begint hij bij nul en zal hij in het begin een redelijke tegemoetkoming van het team Getuigenbescherming ontvangen. Bij de bepaling van de hoogte van die tegemoetkoming is het uitgangspunt dat iemand gezien de nieuwe leefomstandigheden een redelijk bestaan kan opbouwen. Een eventuele ontneming zou dus ook door het team Getuigenbescherming betaald moeten worden. Dat is volgens het Openbaar Ministerie geen werkelijke ontneming en uit oogpunt van de Staat een vestzak-broekzak-aangelegenheid. Om die reden zal het Openbaar Ministerie geen vordering ontneming indienen voor [medeverdachte 1] . 
        
        
        
          De rechtbank is van oordeel dat het Openbaar Ministerie in het licht van het geschetste kader in het ontbreken van eigen verhaalsmogelijkheden bij [medeverdachte 1] op enigszins afzienbare termijn voldoende reden heeft kunnen zien om een ontnemingsvordering niet opportuun te achten. Van een zo onbegrijpelijke beslissing dat er in feite slechts sprake kan zijn van een verkapte financiële beloning is naar het oordeel van de rechtbank geen sprake. 
        
        
        
          De verdediging heeft nog aangevoerd dat [medeverdachte 1] in het criminele circuit een miljoenenschuld heeft aan derden, en dat deze schuld hem feitelijk is kwijtgescholden omdat [medeverdachte 1] door het aangaan van de overeenkomst onvindbaar is geworden voor zijn schuldeisers. 
        
        
        
          Voor zover de verdediging heeft betoogd dat op dit punt sprake is van een (verkapte) beloning, verwerpt de rechtbank dit verweer. Allereerst is niet gebleken dat de kroongetuige een juridisch afdwingbare (miljoenen)schuld heeft bij derden. Reeds daarom slaagt dit verweer niet. Los daarvan is geen sprake van enige toezegging door het Openbaar Ministerie dat deze schulden niet meer betaald zouden hoeven worden en slaagt het verweer ook daarom niet. 
        
        
        
          
            Samenvatting en conclusie
          
          De overeenkomst met [medeverdachte 1] heeft betrekking op feiten als bedoeld in artikel 226g Sv. Het Openbaar Ministerie heeft het sluiten van de overeenkomst op goede gronden dringend noodzakelijk geacht en heeft de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit niet overschreden. Noch uit de omvang van de vervolging, noch uit de strafeis, noch uit het achterwege laten van een ontnemingsvordering kan worden afgeleid dat aan [medeverdachte 1] verboden toezeggingen zijn gedaan in ruil voor het afleggen van verklaringen. Ook in onderling verband en samenhang bezien is geen sprake van een overschrijding van de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit, zodat de verweren strekkende tot niet-ontvankelijkheid of het uitsluiten van bewijs van de verklaringen van [medeverdachte 1] op die grond niet slagen. 
        
        
      
      
        3.1.4
        
          
            Betrouwbaarheid verklaringen kroongetuige
          
          Door diverse raadslieden is aandacht gevraagd voor de onbetrouwbaarheid van de getuige. Aangevoerd is dat [medeverdachte 1] al sinds jonge leeftijd op meerdere terreinen strafbare feiten pleegt, zoals handel in drugs en oplichtingen. Omdat hij al zijn hele leven liegt en bedriegt, is het zeer riskant om zijn verklaringen te gebruiken voor het bewijs, zeker nu [medeverdachte 1] een duidelijk eigen belang heeft bij het afleggen van zijn verklaringen, aldus de raadslieden. 
        
        
        
          Alle raadslieden hebben daarnaast op inhoudelijke gronden de bruikbaarheid en de betrouwbaarheid van de verklaringen van [medeverdachte 1] betwist. Zoals in de zaak van [medeverdachte 6] is verwoord: “De kroongetuige heeft veel vermoedens, invullingen, veronderstellingen en gevoelens en verkeerde ten tijde van de feiten waarover hij verklaart niet zelden onder invloed van verdovende middelen. Hij is na talloze verhoren door de politie, bij de rechter-commissaris en op de zitting nauwelijks meer in staat om onderscheid te maken tussen wat hij daadwerkelijk heeft meegemaakt, wat hij van derden heeft gehoord en wat hij later heeft opgepikt uit de media. De primaire bron is uiteindelijk vaak [medeverdachte 20] , die ooit iets tegen hem gezegd zou hebben, al weet hij niet meer waar, wanneer, in welke bewoordingen en in welke context.”. Andere raadslieden hebben daaraan nog toegevoegd dat de verklaringen bewust of onbewust onbetrouwbaar zijn te achten: door de wijze van verhoren, namelijk het toepassen van Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP), het bestaan van valse herinneringen en het voeden met informatie door politie en justitie. De verklaringen kunnen daarom niet worden gebezigd voor het bewijs. In ieder geval is het volgens de raadslieden noodzakelijk om deze verklaringen met grote voorzichtigheid te benaderen. Voorwaardelijk is verzocht om nader deskundigenonderzoek te gelasten over geheugentraining, dan wel hierover een deskundige ter zitting te bevragen.
        
        
        
          Het Openbaar Ministerie heeft hiertegen het volgende aangevoerd. [medeverdachte 1] heeft in zijn kluisverklaringen slechts uit zijn eigen geheugen geput. In de vele tactische verklaringen die [medeverdachte 1] bij de verhoorders uit het onderzoek Eris heeft afgelegd, heeft [medeverdachte 1] globaal telkens hetzelfde verhaal verteld, maar vooral méér dan in zijn kluisverklaringen. Nergens is hij teruggekomen op zijn eerder afgelegde kluisverklaringen in de zin dat deze bewust onjuist zouden zijn geweest. De tactische verklaringen bevatten vooral meer details dan de kluisverklaringen, dit naar aanleiding van verhelderende vragen. Uiteindelijk is [medeverdachte 1] geconfronteerd met de onderzoeksresultaten. Soms om uit te leggen hoe zijn verklaringen passen in het beeld dat met harde onderzoeksbevindingen tot stand is gekomen, maar ook om zaken, die hij zich kennelijk niet goed herinnerde, helder te krijgen. Dat ging vaak om tijd en plaats. Zo heeft hij zich vergist of één bepaalde ontmoeting van zijn vele ontmoetingen met [medeverdachte 20] in [plaats] of [plaats] heeft plaatsgevonden en heeft hij grote moeite gehad om bepaalde gebeurtenissen in tijd goed te plaatsen. Het Openbaar Ministerie heeft tot slot opgemerkt dat als gevolg van de zeer getrapte wijze van verhoren van [medeverdachte 1] en de letterlijke uitwerking van zijn verhoren, het in elk geval helder is hoe zijn verklaringen tot stand zijn gekomen en controle ten behoeve van de bruikbaarheid van zijn verklaringen goed uitvoerbaar is.
        
        
        
          De rechtbank overweegt als volgt. Vooropgesteld wordt dat de rechtbank niet de betrouwbaarheid van de persoon van [medeverdachte 1] maar die van zijn verklaringen dient te toetsen. 
        
        
        
          Een kritische benadering van de verklaringen van [medeverdachte 1] ligt voor de hand, nu hij deze heeft afgelegd als kroongetuige. Immers, het feit dat een kroongetuige van het Openbaar Ministerie een tegenprestatie krijgt in ruil voor zijn verklaringen, verschaft hem een bijzondere positie, die maakt dat zijn verklaringen met extra behoedzaamheid dienen te worden benaderd, zoals voorgeschreven in artikel 360, tweede lid Sv in verband met artikel 342, tweede lid Sv. De eis van behoedzaamheid geldt in het bijzonder waar het gaat om die verklaringen die zien op informatie die [medeverdachte 1] stelt van [medeverdachte 20] te hebben verkregen. [medeverdachte 1] en [medeverdachte 3] hebben over [medeverdachte 20] immers verklaard dat hij informatie wel eens aandikte of dat hij met desinformatie strooide. Uitgangspunt is dat ‘de auditu-verklaringen’ in beginsel bruikbaar zijn voor bewijs, maar dat de verdediging wel de gelegenheid moet hebben gehad om de getuige, het liefst ter terechtzitting, te horen. Vastgesteld kan worden dat de verdediging [medeverdachte 1] ook ter zitting aan vele indringende verhoren heeft onderworpen, waarbij het aspect ‘van horen zeggen van [medeverdachte 20] ’ uitvoerig aan de orde is geweest. Het zou dan ook te ver gaan om aan de verklaringen van [medeverdachte 1] om die reden op voorhand slechts de waarde van steunbewijs toe te kennen, zeker omdat de beweerde bron van de ‘de auditu-verklaringen’, [medeverdachte 20] , zich hoofdzakelijk heeft beperkt tot het enkel ontkennen van de beweringen van [medeverdachte 1] .
        
        
        
          Op de rechtbank komt [medeverdachte 1] in zijn wijze van verklaren bij de politie en de rechter-commissaris, maar ook ter terechtzitting, zelfverzekerd, helder en in grote lijnen consistent over. Bij deze algemene positieve indruk staat voorop dat [medeverdachte 1] zichzelf heeft belast in zaken waarin hij tot op dat moment bij het Openbaar Ministerie in het geheel niet in beeld was gekomen en het gegeven dat zijn, op punten gedetailleerde, verklaringen voor een belangrijk deel ook bevestiging vinden in objectieve onderzoeksbevindingen. De rechtbank wijst hier onder meer op de bevindingen in het uitgebreide verificatie/falsificatiedossier. Wel is duidelijk gebleken dat [medeverdachte 1] grote moeite heeft met het plaatsen van gebeurtenissen in de tijd en dat hij bepaalde zaken heeft ingevuld en met elkaar verward, zoals bijvoorbeeld in de deelonderzoeken Lis en Barbera. Ook heeft [medeverdachte 1] zijn verklaringen gedurende het proces op punten moeten nuanceren, daar waar hij eerder, al dan niet ingegeven door zijn eigen overtuigingen, in al te concluderende zin had verklaard. Sommige ongerijmdheden in de verklaringen van [medeverdachte 1] zijn niet geheel opgehelderd of op andere wijze verklaarbaar gebleken. Hiervan is bijvoorbeeld sprake in de deelonderzoeken Charlie17 en Langenhorst, daar waar het de gang van zaken in aanloop naar de moord, dan wel de rol van [medeverdachte 1] zelf betreft. Ook in deze beide zaken, die in de vonnissen van de verdachten die het betreft en voor zover relevant bij de beantwoording van de vragen van 348 en 350 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) nader aan de orde komen, komt de rechtbank evenwel niet op voorhand tot de conclusie dat [medeverdachte 1] bewust niet volledig naar waarheid heeft verklaard. 
        
        
        
          Ondanks de kanttekeningen die op punten bij de verklaringen van [medeverdachte 1] kunnen worden geplaatst, blijft, tegen de achtergrond van het totaal van zijn vele verklaringen in het licht van de overige onderzoeksbevindingen, het beeld van [medeverdachte 1] als een overwegend betrouwbaar verklarende getuige in stand. Uit de verbatim uitgewerkte verhoren van [medeverdachte 1] is van het toepassen van NLP, van het opwekken van valse herinneringen en het voeden van informatie in de verhoren door de politie niet gebleken, noch zijn hiervoor aanwijzingen te vinden. De rechtbank ziet dan ook geen noodzaak om hieromtrent nader deskundigenonderzoek te laten doen of een deskundige te bevragen, zodat het (voorwaardelijke) verzoek daartoe wordt afgewezen. 
        
        
        
          De genoemde kanttekeningen maken wel dat de rechtbank de verklaringen van [medeverdachte 1] met de vereiste extra behoedzaamheid zal benaderen. De rechtbank geeft hieraan op de volgende wijze concreet uiting. Een verklaring van [medeverdachte 1] over het daderschap van een medeverdachte bij een tenlastegelegd feit kan in beginsel in aanzienlijke mate bijdragen aan het bewijs maar slechts dan leiden tot een veroordeling van deze medeverdachte indien er naast deze verklaring sprake is van ander zelfstandig bewijs, dus uit andere bron, dat deze verklaring in voldoende mate ondersteunt. Voor de feitelijke invulling hiervan verwijst de rechtbank naar de bespreking van de diverse deelonderzoeken. 
        
        
        
      
    
  
  
    
      4WAARDERING VAN HET BEWIJS EN DE CONCLUSIES VAN DE VEREDELINGEN
    
    
      4.1
      
        
          De vordering van de officier van justitie
        
        De officier van justitie acht het onder 16/706914-17, 16/659074-19 feit 1: primair, feit 2 en  16/659040-20 tenlastegelegde wettig en overtuigend te bewijzen en verwijst daartoe naar de zich in het dossier bevindende bewijsmiddelen. 
      
      
    
    
      4.2
      
        
          Het standpunt van de verdediging
        
        De verdediging van [verdachte] heeft verzocht hem vrij te spreken van het onder 16/659074-19, 16/706914-17 feit 1 en 16/659040-20 tenlastegelegde. De daartoe gevoerde verweren komen, voor zover van belang voor de bewijswaardering, aan de orde in de overwegingen van de rechtbank. Ten aanzien van het onder 16/706914-17 feit 2 tot en met 6 tenlastegelegde refereert de verdediging zich aan het oordeel van de rechtbank.
      
      
    
    
      4.3
      
        Het oordeel van de rechtbank
      
      
        4.3.1
        
          
            Conclusies veredelingen en identificaties
          
          De rechtbank heeft op basis van de bewijsmiddelen en conclusies die zijn opgenomen in bijlage 3 onder meer de volgende veredelingen van PGP-namen en bijnamen vastgesteld.
        
        
        
          
            
              [medeverdachte 20] is de gebruiker van de PGP-accounts ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 1] ’ (tussen 18 en 20 februari 2017), ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] ’, ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 3] ’, ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 4] ’ en [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 5] (deelonderzoek Goudvink);
          
          
            
              [medeverdachte 15] is de gebruiker van het PGP-account ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 15] ’;
          
          
            
              [medeverdachte 16] is de gebruiker van de PGP-accounts ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 1] ’, ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 2] ’ en ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 3] ’.
          
        
        
      
      
        4.3.2
        
          
            Gezicht
          
          De rechtbank leidt uit de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen de volgende gang van zaken af.
        
        
        
          4.3.2.1 28 28 juni 2017
          4.3.2.1 28 Verklaringen van [medeverdachte 1]
        
         heeft over het voornemen om een pand te beschieten met een raketwerper onder meer het volgende verklaard. Een dag voor de beschieting heeft hij [medeverdachte 20] opgehaald in [plaats] . [medeverdachte 1] heeft toen van [medeverdachte 20] begrepen dat hij samen met [medeverdachte 20] ter voorverkenning naar [plaats] moest rijden, omdat daar een persoon woonde die moest worden gewaarschuwd. [medeverdachte 20] had van [C] de opdracht gekregen om met een raketwerper op de woning van die persoon te schieten. Bij de voorverkenning heeft [medeverdachte 20] de woning gelegen aan de [adres] aangewezen als het pand dat moest worden beschoten. [medeverdachte 1] moest de volgende dag een Peugeot 308 en de raketwerper overhandigen aan de uitvoerders. Op de dag van deze voorgenomen beschieting bleek dat één van de uitvoerders de geboden geldelijke beloning te weinig vond, waarna [medeverdachte 20] aan [medeverdachte 1] de opdracht heeft gegeven om als chauffeur te fungeren. [medeverdachte 1] en de andere uitvoerder zijn vervolgens in de Peugeot 308 naar [plaats] gereden en [medeverdachte 1] heeft de uitvoerder de woning getoond. De schutter is met de raketwerper uitgestapt, naar de woning toegelopen en heeft de raketwerper uitgeklapt. De schutter was bezig om de raketwerper af te vuren, maar voordat hij daadwerkelijk vuurde zag hij in de tuin kinderen spelen. Daarop heeft de schutter zijn handelingen om te schieten afgebroken en zijn [medeverdachte 1] en de schutter weggereden. 
        
        
          Verder heeft [medeverdachte 1] verklaard dat hij voorafgaand aan de beschieting in [plaats] in opdracht van [medeverdachte 20] een raketwerper in ontvangst heeft genomen van een persoon afkomstig uit de groep van [C] . 
        
        
        
          De rechtbank acht deze verklaring van [medeverdachte 1] betrouwbaar, omdat die bevestiging vindt in meerdere bewijsmiddelen. De rechtbank zal dat hieronder nader uitwerken.
        
        
        4.3.2.1.2 Onderbouwing van de verklaringen van [medeverdachte 1] en overige bewijsoverwegingen
        Naar aanleiding van het onderzoek en de verklaringen afgelegd door [medeverdachte 1] is het volgende gebleken.
        
        4.3.2.1.2.1 De voorverkenning
        Uit een PGP-gesprek van 27 juni 2017 tussen ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] ’, veredeld als [medeverdachte 20] , en ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 1] ’, veredeld als [medeverdachte 16] , blijkt dat [medeverdachte 16] een bericht doorstuurt afkomstig van ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’. In het dossier bevinden zich aanwijzingen dat dit account kan worden veredeld als [C] . In dit doorgestuurde bericht wordt aan [medeverdachte 20] doorgegeven dat het een aardige donkere straat met bomen betreft en dat je daar kan komen via [plaats] en via de afslag [plaats] op de [autosnelweg] . 
        
        
          Op een onder [medeverdachte 20] inbeslaggenomen harde schijf is een routebeschrijving aangetroffen van 27 juni 2017 met als waarschijnlijke startlocatie de [adres] te [plaats] (één van de woningen waar [medeverdachte 20] vaak verbleef) en als eindbestemming de [straat] te [plaats] . 
        
        
        
          Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 1] [telefoonnummer] blijkt dat zijn telefoon zich op 27 juni 2017 in de middag tussen 13.28 uur en 13.49 uur in [plaats] heeft bevonden om vervolgens om 14.17 uur een zendmast aan te stralen op de [straat] te [plaats] . Uit de zendmastgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 20] [telefoonnummer] blijkt dat zijn telefoon tot 12.42 uur in [plaats] verbleef. Vervolgens straalde zijn telefoon voor het eerst weer een zendmast aan op de [straat] te [plaats] om 14.13 uur. De zendmasten op de [straat] te [plaats] en de [straat] te [plaats] bevinden zich in elkaars verlengde langs de [autosnelweg] . 
        
        
        4.3.2.1.2.2 Verplaatsen naar de loods aan de [straat] in [plaats]
        Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 20] [telefoonnummer] blijkt dat zijn telefoon op 28 juni 2017 te 14.22 uur een zendmast aanstraalde bij [plaats] . Deze zendmast ligt in de nabije omgeving van [plaats] . Uit de gegevens van de onder [medeverdachte 20] inbeslaggenomen Volvo blijkt dat dit voertuig op 28 juni 2017 omstreeks 14.26 uur van [plaats] naar [plaats] is verplaatst. Uit de historische verkeersgegevens van de PGP-telefoon van [medeverdachte 1] [telefoonnummer] blijkt dat zijn telefoon om 14.27 uur gebruik heeft gemaakt van een zendmast aan de [adres] te [plaats] . 
        
        
          De rechtbank leidt hieruit af dat [medeverdachte 20] op 28 juni 2017 in de loods in [plaats] is geweest.
        
        
        4.3.2.1.2.3 Verplaatsen naar [plaats]
        Uit de historische verkeersgegevens van de PGP-telefoon van [medeverdachte 1] [telefoonnummer] volgt dat de telefoon om 18.07 uur nog gebruik maakte van de zendmast aan de [adres] te [plaats] . Vervolgens verplaatste de telefoon zich via [plaats] , [plaats] en [plaats] naar [plaats] om daar om 19.05 uur een zendmast aan te stralen aan de [adres] .
        
        
          De rechtbank leidt hieruit af dat [medeverdachte 1] op 28 juni 2017 vanuit [plaats] naar [plaats] is gereden. 
        
        
        4.3.2.1.2.4 ‘ ‘Beschieting’ met raketwerper
        Uit veiliggestelde camerabeelden van de [adres] te [plaats] blijkt dat er tussen 18.53 uur en 19.00 uur vijfmaal een zilvergrijze Peugeot 308 voorbij is komen rijden. 
        
        
          Getuige [getuige 1] heeft verklaard dat hij op 28 juni 2017 omstreeks 19.05 uur een man zag lopen over de ventweg langs de [straat] te [plaats] . Hij zag dat de man een legergroene buis langs zijn linkerzijde hield met een diameter van ongeveer 10 centimeter. Kort hierna hoorde de getuige een auto hard achteruit rijden. De getuige zag dat de man met de legergroene buis in een Peugeot stationwagen stapte, waarop de auto snel wegreed. De getuige heeft later op internet gezocht naar het voorwerp wat de man vasthield en is ervan overtuigd dat het een bazooka betrof. 
        
        
        
          Uit nader onderzoek naar diezelfde camerabeelden is gebleken dat dezelfde zilvergrijze Peugeot 308 om 19.16 uur en 19.18 uur wederom voorbij de [adres] reed. 
        
        
        
          4.3.2.2 29 29 juni 2017
          4.3.2.2 29 Beschieting [adres] 
        
        Op 29 juni 2017 is omstreeks 23.00 uur de [adres] beschoten met een kalasjnikov (AK-47), waarbij de gevel van de woning is geraakt. Bij deze beschieting is ook een houten tuinschuur, gelegen aan de [adres] , geraakt. 
        
        4.3.2.2.2 Verklaringen van [medeverdachte 1]
         heeft over de beschieting op de [adres] te [plaats] verklaard dat achteraf is gebleken dat hij en de schutter op 28 juni 2017 voor de verkeerde woning in [plaats] hebben gestaan. De woning van 28 juni 2017 bleek eveneens huisnummer [huisnummer] te hebben, maar bevond zich op de [straat] in [plaats] . [medeverdachte 1] heeft vervolgens van [medeverdachte 20] de opdracht gekregen om de juiste woning te zoeken. [medeverdachte 1] is vervolgens weer naar [plaats] gereisd en heeft daarbij met een Samsung-telefoon foto’s genomen van de [adres] te [plaats] . Hij heeft daarbij als alibi voor zijn aanwezigheid in [plaats] met zijn iPhone ook een foto gemaakt van een huurwoning aan het einde van de betreffende straat. Nadat [medeverdachte 20] , na het zien van de door [medeverdachte 1] gemaakte foto’s, contact had gelegd met de groep van [C] , werd aan [medeverdachte 20] bevestigd dat de woning aan de [adres] de juiste woning betrof. 
        
        
          De volgende dag heeft [medeverdachte 1] de opdracht van [medeverdachte 20] gekregen om twee handgranaten naar binnen te gooien bij de [adres] te [plaats] . Nadat [medeverdachte 1] aan [medeverdachte 20] had aangegeven dat hij dat zelf niet wilde doen, is [medeverdachte 20] contact gaan opnemen met [medeverdachte 10] , de [.] van het chapter [chapter] van [motorclub] . [medeverdachte 10] heeft vervolgens twee jongens van zijn chapter naar voren geschoven, namelijk [verdachte] en [medeverdachte 8] . Ondertussen had [medeverdachte 1] van [medeverdachte 20] begrepen dat de waarschuwing niet met handgranaten moest, maar met een kalasjnikov, waarbij het de bedoeling was dat [verdachte] als schutter zou fungeren en [medeverdachte 8] als back-up wanneer [verdachte] zou weigeren om te schieten op de woning. [medeverdachte 1] is vervolgens naar [medeverdachte 10] toegereden in [plaats] , heeft daar [verdachte] en [medeverdachte 8] opgehaald en is met zijn Peugeot 206 naar de loods in [plaats] gereden. Aldaar hebben ze de Seat Leon gepakt, de telefoons achtergelaten en zijn ze naar [plaats] gereden. Nadat [medeverdachte 1] de juiste woning had aangewezen, zijn [verdachte] en [medeverdachte 8] de auto uitgestapt en heeft [verdachte] de woning beschoten. [medeverdachte 1] heeft van [verdachte] begrepen dat de kalasjnikov na drie of vier schoten bleef hangen. Hierop zijn [verdachte] en [medeverdachte 8] terug gerend naar de Seat Leon en zijn ze weggereden.
        
        
        
          
            [medeverdachte 1] , [verdachte] en [medeverdachte 8] zijn vervolgens naar [plaats] gereden. Nadat ze de auto met het wapen erin in een woonwijk hadden geparkeerd, zijn ze naar het centrum van [plaats] gelopen en zijn toen bij een homobar gaan zitten. Met de telefoon van de bar heeft [medeverdachte 1] contact gezocht met [medeverdachte 20] om te laten weten dat de beschieting was gelukt. Verder hebben [verdachte] en [medeverdachte 8] contact gezocht met hun partners en heeft [verdachte] geregeld dat ze zijn opgehaald door [K] . 
        
        
        
          Verder heeft [medeverdachte 1] verklaard dat [verdachte] later de Seat Leon in [plaats] heeft opgehaald en dat [verdachte] daarbij het wapen mee naar huis heeft genomen om te bekijken waarom het wapen bleef hangen. Hieruit bleek dat er een kogel vast zat in de loop.
        
        
        
          De rechtbank acht deze verklaring van [medeverdachte 1] betrouwbaar, omdat die bevestiging vindt in meerdere bewijsmiddelen. De rechtbank zal dat hieronder nader uitwerken.
        
        
        4.3.2.2.3 Onderbouwing van de verklaringen van [medeverdachte 1] en overige bewijsoverwegingen
        Naar aanleiding van het onderzoek en de verklaringen afgelegd door [medeverdachte 1] is het volgende gebleken.
        
        4.3.2.2.3.1 Vasstellen van de juiste woning
        Uit nader onderzoek aan de onder [medeverdachte 1] inbeslaggenomen iPhone volgt dat met dit toestel op 29 juni 2017 om 14.40 uur een foto is gemaakt van een woning in [plaats] . Blijkens de coördinaten betreft dit de [adres] te [plaats] . Op de onder [medeverdachte 1] inbeslaggenomen Samsung-telefoon is een foto aangetroffen van de [adres] te [plaats] .
        
        
          De rechtbank vindt hierin bevestiging voor de verklaring van [medeverdachte 1] dat hij in [plaats] is geweest om vast te stellen wat de juiste woning was.  
        
        
        4.3.2.2.3.2 Handgranaten
        Uit een PGP-gesprek van 29 juni 2017 tussen [medeverdachte 20] en [medeverdachte 16] blijkt dat [medeverdachte 16] een bericht doorstuurt van een account genaamd ‘ [PGP gebruikersnaam 1] ’. ‘ [PGP gebruikersnaam 1] ’ stuurt om 14.45 uur: “Rond 19.30. Kunnen ze appels aanpakken op de [adres] [plaats] ”. 
        
        
          Uit de opmerking “appels aanpakken” en de overige bewijsmiddelen in onderling verband en samenhang bezien leidt de rechtbank af dat wordt gesproken over handgranaten. 
        
        
        4.3.2.2.3.3 [verdachte] en [medeverdachte 8] geregeld als uitvoerders
        Uit de historische verkeersgegevens van de telefoonnummers van [verdachte] [telefoonnummer] en [telefoonnummer] , [medeverdachte 8] [telefoonnummer] en [medeverdachte 10] [telefoonnummer] volgt dat zij op 29 juni 2017 aan het begin van de avond onderling contact hebben gehad. [verdachte] belde om 18.07 uur uit naar [medeverdachte 8] . Om 15.15 uur belde [verdachte] uit naar [medeverdachte 10] . Vervolgens belde [verdachte] om 18.39 uur nogmaals naar [medeverdachte 8] en om 19.00 uur en 19.03 uur tweemaal naar [medeverdachte 10] uit. 
        
        4.3.2.2.3.4 Vertrekken vanaf [plaats] naar de loods in [plaats]
        Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 1] [telefoonnummer] blijkt dat zijn telefoon om 18.29 uur en om 18.43 uur een zendmast aanstraalde op de [adres] te [plaats] . Uit het aanstralen van de zendmasten is af te leiden dat de telefoon van [medeverdachte 1] verplaatste vanaf [plaats] (18.43 uur), via [plaats] (19.59 uur) naar [plaats] (22.00 uur). De telefoon van [verdachte] [telefoonnummer] bewoog van [plaats] (19.18 uur), via [plaats] (19.37 uur) en [plaats] (20.07 uur) eveneens naar [plaats] (20.08 uur) en maakte daar tot 21.24 uur gebruik van zendmasten in [plaats] . 
        
        
          Uit screenshots aangetroffen op de onder [medeverdachte 1] inbeslaggenomen Samsung-telefoon blijkt dat zijn Peugeot 206 op 29 juni 2017 te 19.10 uur een snelheidsovertreding heeft begaan ter hoogte van de trajectcontrole [autosnelweg] [plaats] rechts. 
        
        
        
          De rechtbank vindt hierin bevestiging voor de verklaring van [medeverdachte 1] dat hij met in ieder geval [verdachte] vanuit [plaats] naar de loods in [plaats] is vertrokken.
        
        
        4.3.2.2.3.5 Het achterhalen van de telefoons in [plaats]
        Het telefoonnummer van [verdachte] [telefoonnummer] maakte op 29 juni 2017 om 21.24 uur voor het laatst die dag gebruik van een zendmast, te weten aan de [adres] te [plaats] . Op 1 juli 2017 werd voor de eerste keer weer een zendmast aangestraald. Uit onderzoek aan de iPhone van [medeverdachte 1] is gebleken dat het telefoonnummer [telefoonnummer] op 29 juni 2017 vanaf 22.00 uur tot en met 30 juni 2017 om 21.05 uur zendmasten aanstraalde in [plaats] . Dit was ook zo ten tijde van het schietincident op de [adres] te [plaats] . 
        
        
          De rechtbank vindt hierin bevestiging voor de verklaring van [medeverdachte 1] dat hij en in ieder geval [verdachte] hun telefoon in [plaats] hebben achtergelaten.
        
        
        4.3.2.2.3.6 Het schieten op de [adres] te [plaats]
        Uit de camerabeelden van de [adres] te [plaats] volgt dat er om 22.51 uur over de [straat] een persoon met iets in zijn handen liep. Een tweede persoon liep daarbij achter de eerste persoon aan. Enkele seconden later waren er lichtflitsen waar te nemen bij de [adres] , waarna beide personen weer terug renden naar waar zij vandaan kwamen. 
        
        
          Nabij de woning aan de [adres] zijn vier hulzen en twee projectielen (manteldelen) aangetroffen. Uit forensisch onderzoek is gebleken dat de vier hulzen van het kaliber 7,62x39mm zijn en dat deze hulzen vermoedelijk zijn verschoten met een semiautomatisch werkend aanvalsgeweer van het type kalasjnikov (AK-47). De twee manteldelen passen bij het kaliber 7,62x39mm. 
        
        
        4.3.2.2.3.7 Vluchten naar [plaats] – [café]
        Uit de historische verkeersgegevens van de telefoonnummers van [medeverdachte 20] [telefoonnummer] , [K] [telefoonnummer] en [telefoonnummer] (partner van [verdachte] ) en [E] [telefoonnummer] (partner van [medeverdachte 8] ) is gebleken dat zij op 29 juni 2017 tussen 23.53 uur en 30 juni 2017 om 00.45 uur telefonisch contact hebben gehad met het telefoonnummer [telefoonnummer] . Dit nummer behoort toe aan [café] te [plaats] . 
        
        4.3.2.2.3.8 Het ophalen door [K]
        Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [K] [telefoonnummer] blijkt dat het telefoonnummer op 30 juni 2017 om 00.45 uur een zendmast aanstraalde in [plaats] . Vervolgens straalde het telefoonnummer tussen 01.35 uur en 01.40 uur de mast aan het [adres] te [plaats] aan om vervolgens om 03.12 uur weer de zendmast aan de [straat] te [plaats] aan te hebben gestraald. Daarnaast is het navigatiesysteem uit de Fiat Panda die in gebruik was bij [K] nader onderzocht. Hieruit volgt dat er twee opvallende locaties zijn aangetroffen, namelijk de [straat] te [plaats] en [locatie 2] . Tevens zijn er coördinaten aangetroffen in de TomTom-navigatie en deze coördinaten kwamen uit op de locatie [locatie 1] in [plaats] .
        
        
          De rechtbank vindt hierin bevestiging voor de verklaring van [medeverdachte 1] dat [K] [verdachte] , [medeverdachte 8] en [medeverdachte 1] heeft opgehaald in [plaats] . Het adres [straat] komt overeen met de door [medeverdachte 1] gegeven beschrijving van de plaats waar ze de auto in [plaats] hebben geparkeerd en waar de auto en het wapen later door [verdachte] zijn opgehaald.
        
        
        4.3.2.2.3.9 Onderzoek Kalasjnikov door [verdachte]
        Op een mobiele telefoon die inbeslaggenomen is op de [adres] te [plaats] zijn verschillende foto’s aangetroffen van [verdachte] en [K] . Tevens zijn er vier opvallende afbeeldingen aangetroffen. Het betreft twee afbeeldingen van het uitwerpmechanisme aan de bovenzijde van een vuurwapen en twee afbeeldingen van een los patroon en lege huls. In het uitwerpmechanisme is een patroon of huls te zien dat/die schuin in het aanvoergedeelte zit.
        
        
          Uit nader onderzoek blijkt dat het vuurwapen op de afbeeldingen een kalasjnikov betreft, waarmee doorgaans munitie met het kaliber 7,62x39mm wordt verschoten. Op de afbeelding is ook een storing te zien. Er is namelijk een patroon aangevoerd, terwijl de huls van een vorig schot is blijven hangen. 
        
        
        
          Op de voornoemde afbeeldingen van het vuurwapen en de munitie is een houten bruine tafel met een zwarte placemat en de ondergrond daarvan, witte rechthoekige tegels, te zien. Zowel [medeverdachte 1] als [K] herkennen de ondergrond als de woning van de moeder van [K] . [K] herkent ook de tafel en placemat als van haar moeder. 
        
        
        4.3.2.3 De rol van [verdachte]
        De rechtbank leidt uit de gebezigde bewijsmiddelen af dat [verdachte] op 29 juni 2017 met een kalasjnikov op een woning gelegen aan de [adres] te [plaats] heeft geschoten.
        
        
          De rechtbank overweegt dat [verdachte] zich daarmee schuldig heeft gemaakt aan de onder feit 1 subsidiair tenlastegelegde openlijke geweldpleging. Hij heeft immers in nauwe en bewuste samenwerking met [medeverdachte 20] , [medeverdachte 1] en [medeverdachte 8] gehandeld en zelf een zeer wezenlijke bijdrage geleverd, door het daadwerkelijke schieten op de woning voor zijn rekening te nemen. [verdachte] heeft zich daarmee tevens schuldig gemaakt aan het medeplegen van het voorhanden hebben van een vuurwapen en scherpe patronen, zoals ten laste is gelegd onder feit 2.   
        
        
        
          De rechtbank acht de primair tenlastegelegde poging doodslag niet bewezen en zal [verdachte] daarvan vrijspreken. Niet vastgesteld kan worden dat [verdachte] en zijn medeverdachten opzet hadden (al dan niet in voorwaardelijk zin) op de dood van de bewoners van de [adres] en/of naastgelegen woningen. De bedoeling was immers om een huis te beschieten waar de bewoners juist niet thuis zouden zijn en de bewoners van de te beschieten woning waren ook daadwerkelijk niet thuis. De kans dat toevallig op enig moment iemand zich in een huis bevindt waarvan de bewoners in het buitenland zijn, acht de rechtbank bovendien onder de gegeven omstandigheden niet zodanig groot dat gesproken kan worden van een aanmerkelijke kans op de dood van een persoon in dat huis. Ook de kans dat bij de beschieting van een woning een bewoner van een naastgelegen woning dodelijk getroffen wordt, is niet zodanig groot dat de rechtbank die kans onder de gegeven omstandigheden aanmerkelijk acht. Van het op de koop toenemen van een aanmerkelijke kans op de dood van een bewoner van een naastgelegen woning is daarom geen sprake, zodat opzet (ook in voorwaardelijke zin) op de dood van bewoners van naastgelegen woningen ontbreekt. 
        
        
      
      
        4.3.3
        
          
            Breuk
          
          De rechtbank leidt uit de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen de volgende gang van zaken af.
        
        
        4.3.3.1  Liquidatie van [slachtoffer 1]
        Op 7 juli 2017 omstreeks 15.00 uur is [slachtoffer 1] op een parkeerplaats bij station [plaats] neergeschoten en als gevolg daarvan diezelfde dag overleden. 
        
        4.3.3.2  Verklaring van [medeverdachte 1]
         heeft over de liquidatie van [slachtoffer 1] onder meer verklaard dat hij hiervoor door [medeverdachte 20] is benaderd om te fungeren als chauffeur. Van [medeverdachte 20] moest [medeverdachte 1] [verdachte] vragen om als schutter op te treden. [medeverdachte 1] heeft hiervoor een wapen (Scorpion) bij de groep van [C] opgehaald. Eerder had [medeverdachte 1] al een Peugeot 308 stationwagen in [plaats] en een Seat Leon in [plaats] opgehaald bij de groep van [C] . Op 4 juli 2017 heeft hij een tweede vuurwapen (Zastava) opgehaald bij [F] , [.] van het chapter van [motorclub] in [plaats] . Deze goederen heeft [medeverdachte 1] gestald in de loods aan de [adres] te [plaats] . Dit pand is door [medeverdachte 6] geregeld die toen naast deze loods woonde. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [medeverdachte 6] toestemming aan [medeverdachte 20] heeft gegeven om wapens en auto’s in deze loods te stallen.
        
        
          Op 4 juli 2017 heeft [medeverdachte 20] aan [medeverdachte 1] de parkeerplaats van station [plaats] laten zien en gezegd dat daar iemand zou komen. [medeverdachte 1] heeft van [medeverdachte 20] foto’s van [slachtoffer 1] en het kenteken van de auto waarin [slachtoffer 1] reed via de PGP toegestuurd gekregen. Op 5 juli 2017 heeft [medeverdachte 1] [verdachte] opgehaald en bevonden zij zich in de middag met de Peugeot 308 en de wapens op de parkeerplaats van station [plaats] . [medeverdachte 1] stond hierbij via de PGP continu in contact met [medeverdachte 20] . [medeverdachte 20] stond op zijn beurt in contact met de lokker die [medeverdachte 20] op de hoogte hield van waar ze op dat moment waren. [medeverdachte 20] stuurde deze informatie vervolgens door naar [medeverdachte 1] . [medeverdachte 1] moest tijdens de uitvoering letten op de Volkswagen Golf van [slachtoffer 1] , maar ook op een witte of grijze bestelbus van de lokker. [medeverdachte 1] en [verdachte] moesten uitkijken dat ze de lokker niet zouden raken. [slachtoffer 1] en de lokker waren op 5 juli 2017 vertraagd door een file of een ongeluk. [medeverdachte 1] en [verdachte] hebben twee à drie uur op hem gewacht. Iets voordat de lokker met [slachtoffer 1] op de parkeerplaats zou arriveren, heeft [medeverdachte 1] een valse 112-melding gedaan. Dit om onder de liquidatie uit te komen. [medeverdachte 1] heeft foto’s van de politie die ter plaatse kwam gemaakt om aan [medeverdachte 20] te laten zien dat de liquidatie echt geen doorgang kon vinden. [medeverdachte 1] heeft de auto en wapens toen teruggebracht naar de loods in [plaats] en is met [verdachte] naar huis gegaan.
        
        
        
          Op 6 juli 2017 voerde [medeverdachte 20] via de PGP de druk op [medeverdachte 1] op om te bewerkstelligen dat de liquidatie alsnog zou gebeuren. [medeverdachte 1] heeft toen gezegd dat zijn kinderen ziek waren en dat hij niet kon komen. Ook heeft hij aangegeven dat [verdachte] niet thuis was en dat de liquidatie daarom geen doorgang kon vinden. [medeverdachte 20] heeft toen nogmaals de druk opgevoerd en heeft gezegd dat het morgen, vrijdag 7 juli 2017, om 15.00 uur echt moest gebeuren. [medeverdachte 20] heeft de Scorpion in de loods in [plaats] gecontroleerd. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij voelde dat hij er niet onderuit kon, omdat anders zijn familie of kinderen misschien iets zou worden aan gedaan. Hij is die middag nog naar [verdachte] gereden om hem op de hoogte te brengen.
        
        
        
          Op 7 juli 2017 heeft [medeverdachte 1] wederom [verdachte] opgehaald en zijn ze opnieuw naar de loods gegaan. Daar hebben ze dit keer ook een tweede auto, de Seat, meegenomen. De Peugeot hebben ze in [plaats] geplaatst om als tweede vluchtauto te dienen. Daarna zijn ze met de Seat en de wapens naar de parkeerplaats bij station [plaats] gereden. Dit keer zou de lokker er niet bij zijn. Dezelfde persoon had wel de afspraak gemaakt. [medeverdachte 1] en [verdachte] waren nog maar net op de parkeerplaats toen [slachtoffer 1] met zijn Volkswagen Golf aan kwam rijden. [verdachte] is toen uitgestapt met de Scorpion en heeft een aantal schoten op [slachtoffer 1] gelost. Op een gegeven moment deed dit wapen het niet meer. [verdachte] heeft toen uit de auto het handvuurwapen (Zastava) gepakt, is teruggelopen naar [slachtoffer 1] en heeft opnieuw schoten op hem afgevuurd. [verdachte] is daarna op de achterbank van de Seat gaan liggen. Dit zodat het leek alsof er maar één persoon in de auto zat. [medeverdachte 1] en [verdachte] zijn toen vanaf station [plaats] weggereden naar [plaats] , alwaar de Peugeot stond geparkeerd. Ze hebben de wapens in de Seat laten liggen en [medeverdachte 1] heeft de Seat met benzine uit een jerrycan besprenkeld. Hij had echter geen vuur bij zich. Ook bleek er een getuige in de buurt te staan die hun richting op keek. Dit heeft gemaakt dat [medeverdachte 1] en [verdachte] de Seat niet in brand hebben gestoken. Van [plaats] zijn ze vervolgens met de Peugeot terug naar de loods in [plaats] gereden. Daar hebben ze gewacht totdat [medeverdachte 6] thuiskwam. Toen [medeverdachte 1] tegen hem zei dat ze net een liquidatie hadden gepleegd, vroeg [medeverdachte 6] of [slachtoffer 21] was gedaan. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat de opdracht tot het liquideren van [slachtoffer 21] via [medeverdachte 6] bij [medeverdachte 20] is uitgezet. [medeverdachte 1] heeft aan [medeverdachte 6] verteld dat de persoon die hij en [verdachte] dood hadden moeten schieten niet [slachtoffer 21] maar iemand anders was. [medeverdachte 1] en [verdachte] hebben vervolgens bij [medeverdachte 6] thuis gezeten die hen heeft gekalmeerd na het plegen van de liquidatie. Daar hebben zij gebruik gemaakt van de telefoon van [medeverdachte 6] . [verdachte] heeft zijn vriendin, [K] , gebeld om hem op te halen. Zij is later op de avond [verdachte] vlakbij de loods op komen halen. [medeverdachte 1] is met zijn eigen auto naar huis gegaan.
        
        
        
          Op 8 juli 2017 heeft [medeverdachte 1] bij [medeverdachte 20] in [plaats] het geld voor de liquidatie van [slachtoffer 1] opgehaald. Dit geld werd door [G] , een lid van [motorclub] , op de motor naar [plaats] gebracht, die het had opgehaald in [plaats] . Dit was € 80.000,-. [medeverdachte 1] heeft hiervan € 10.000,- ontvangen. Hij heeft ook € 10.000,- voor [verdachte] meegekregen en aan hem gegeven. 
        
        
        
          De rechtbank acht deze verklaring van [medeverdachte 1] betrouwbaar, omdat die bevestiging vindt in meerdere bewijsmiddelen. De rechtbank zal dat hieronder nader uitwerken.
        
        
        4.3.3.3  Onderbouwing van de verklaring van [medeverdachte 1] en overige bewijsoverwegingen
        Naar aanleiding van het onderzoek naar deze liquidatie en de verklaringen afgelegd door [medeverdachte 1] is het volgende gebleken.
        
        4.3.3.3.1 Wapen ophalen op 4 juli 2017
        Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 1] blijkt dat hij op 4 juli 2017 vanuit [plaats] naar [plaats] is gereden. Daar woont de [.] van het [afdeling] chapter van [motorclub] , [F] . [medeverdachte 1] heeft hier de Zastava opgehaald. Vervolgens blijkt uit de historische verkeersgegevens van [medeverdachte 1] dat hij na [plaats] is doorgereden naar de loods in [plaats] . 
        
        4.3.3.3.2 Vluchtauto’s en wapens
        Op 7 juli 2017 is er om 15.02 uur bij de 112-alarmcentrale melding gemaakt van een schietincident bij station [plaats] . Daarbij is genoemd dat er een Seat Leon Cupra met het kenteken [kenteken] hard is weggereden. 
        
        
          Deze Seat werd om 15.55 uur aangetroffen in [plaats] . Naast de Seat lag een jerrycan op de grond. 
        
        
        
          De Seat is op 21 juni 2017 in [plaats] gestolen. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij deze Seat ook bij het schieten op een woning in [plaats] heeft gebruikt. Dit heeft plaatsgevonden op 29 juni 2017. Verder heeft [medeverdachte 1] verklaard dat hij anderhalf uur op [naam 2] heeft moeten wachten toen hij deze auto in [plaats] op is gaan halen en dat hij de auto direct daarna naar de loods in [plaats] heeft gebracht. Uit de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer van [medeverdachte 1] blijkt dat dit nummer in de periode van 21 juni tot en met 29 juni 2017 enkel op 24 en 25 juni 2017 in [plaats] heeft aangestraald. Op 24 juni 2017 straalde [medeverdachte 1] slechts kort in [plaats] aan en 48 minuten daarna in [plaats] . De reistijd tussen deze twee masten is 44 minuten. De rechtbank concludeert dat dit beeld van aanstralen past bij een doorgaande weg van [plaats] naar [plaats] . Op 25 juni 2017 heeft de telefoon van [medeverdachte 1] een uur en veertien minuten in [plaats] heeft aangestraald. Daarna verplaatst het toestel van [medeverdachte 1] zich naar [plaats] . Rondom deze periode belt [naam 2] naar [medeverdachte 1] en vice versa. 
        
        
        
          De rechtbank constateert dat de gegevens van 25 juni 2017 passen bij de verklaring van [medeverdachte 1] over het ophalen van deze auto in [plaats] en het direct daarna wegbrengen van deze auto naar [plaats] . 
        
        
        
          In de Seat werden een Scorpion met patroonmagazijn, een Zastava met patroonmagazijn en een demper die op de Zastava past aangetroffen. Op de parkeerplaats bij station [plaats] zijn kogels en hulzen aangetroffen. Er werd een wapen- en munitievergelijkendonderzoek met de in [plaats] aangetroffen munitie en de in de Seat aangetroffen wapens gedaan. Daaruit volgt dat de aangetroffen munitie verschoten is met beide aangetroffen wapens. Op ruwe delen van de Scorpion is DNA-materiaal aangetroffen van [medeverdachte 20] . Dit past bij de verklaring van [medeverdachte 1] dat [medeverdachte 20] op 6 juli de Scorpion in de loods in [plaats] heeft gecontroleerd. 
        
        
        
          Op 17 juli 2017 werd er in [plaats] een Peugeot 308 stationwagen met kentekenplaten [kenteken] aangetroffen. Op deze kentekenplaten ontbraken de lamineercode en het fabrikantstempel. Deze platen waren dus vals. Uit het chassisnummer werd afgeleid dat het originele kenteken van dit voertuig [kenteken] is. Dit voertuig is tussen 18 en 19 mei 2017 in [plaats] gestolen. Op de achterkant van één van deze kentekenplaten zijn vingerafdrukken aangetroffen van [verdachte] .
        
        
        4.3.3.3.3 [verdachte] is de schutter
        
          
            Feiten en omstandigheden
          
          Op 7 juli 2017 omstreeks 15.07 uur werd er naar de 112-alarmcentrale gebeld over een persoon die een man neerschoot. De getuige heeft van deze persoon een foto gemaakt. De getuige meldt dat hij eerst een paar schoten hoorde en dat hij toen zag dat de schutter er met een handvuurwapen op af liep. De schutter was een bolle man, met een sjaal voor zijn gezicht en een petje op. De sjaal was wit en zwart. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [verdachte] op 7 juli 2017 in het zwart gekleed was, een doek voor zijn gezicht had en een pet op had. Ook noemt [medeverdachte 1] dat [verdachte] er precies zo uitzag zoals op de foto die is gemaakt. [medeverdachte 1] zelf droeg een roze polo. De rechtbank ziet in de verklaring van de getuige die naar de 112-alarmcentrale belt, waarbij ook melding wordt gemaakt van de volgorde van schieten, ondersteuning voor de verklaring van [medeverdachte 1] over hoe [verdachte] eruit zag tijdens het schietincident op 7 juli 2017 en dat er van twee wapens gebruik is gemaakt.
        
        
        
          In de Seat Leon werd DNA-materiaal van [verdachte] aangetroffen op de sleutel uit het contact, de hoofdsteun van de bestuurdersstoel, de hoofdsteun van de achterbank rechts, de hoofdsteun van de achterbank midden, de hoofdsteun van de bijrijdersstoel, de paneelgreep van het portier rechts voor, de paneelgreep van het portier links voor, de grendel aan de binnenzijde van het portier links achter en de grendel aan de binnenzijde van het portier rechts voor. Ook werd zijn DNA-materiaal aangetroffen op de jerrycan naast de Seat. Op de in de Seat aangetroffen wapens werd DNA-materiaal van [verdachte] aangetroffen op de Scorpion, Zastava en demper. In de Peugeot 308 werd DNA-materiaal van [verdachte] aangetroffen op het portier rechts achter, het portier links voor, het stuur rondom, de versnellingspook, de handrem en op de twee schroeven van kentekenplaat [kenteken] achter. In de Peugeot werd een handschoen aangetroffen met daarop eveneens DNA-materiaal van [verdachte] .  
        
        
        
          
            Alternatief scenario
          
          
            [verdachte] zelf heeft – kort gezegd – verklaard dat hij slechts de goederen (auto’s en wapens) aan [medeverdachte 1] heeft geleverd, dat hij niets wist van een liquidatie en dat hij pas na het plaatsvinden daarvan op 7 juli 2017 erachter kwam dat [medeverdachte 1] een liquidatie had gepleegd met de door [verdachte] geleverde goederen. 
        
        
        
          De rechtbank vindt deze verklaring ongeloofwaardig en heeft daarbij acht geslagen op het navolgende. De verklaring van [verdachte] over de auto’s en de wapens is niet verifieerbaar omdat hij niets concreets heeft verklaard over waar, hoe, van wie en wanneer hij deze goederen heeft verkregen. Daarentegen heeft [medeverdachte 1] uitvoerig verklaard waar, hoe en wanneer [medeverdachte 1] de wapens en de auto’s heeft opgehaald en deze gang van zaken wordt merendeels bevestigd door objectieve onderzoeksbevindingen. Op de dag waarop de liquidatie aanvankelijk zou worden gepleegd, 5 juli 2017, werd er vanaf het toestel van [medeverdachte 1] naar twee telefoonnummers van het werk van [K] , de vriendin van [verdachte] , gebeld. Op het moment van deze telefoongesprekken straalde het toestel van [medeverdachte 1] aan op de [straat] in [plaats] . Deze mast is nabij de loods aan de [straat] te [plaats] gelegen, waar de vluchtauto’s stonden en wapens lagen. Het toestel van [medeverdachte 1] heeft deze telefoonnummers nooit eerder gebeld. [verdachte] daarentegen belde dagelijks meerdere keren met de telefoonnummers van het werk van [K] . De rechtbank gaat er dus van uit dat [medeverdachte 1] en [verdachte] samen waren op het moment dat met het toestel van [medeverdachte 1] deze nummers zijn gebeld. Dit strookt niet met de verklaring van [verdachte] dat hij op 5 juli 2017 in de middag thuis bij zijn kinderen was. 
        
        
        
          Na het afblazen van de poging op 5 juli 2017 werd de druk op [medeverdachte 1] om het alsnog te doen verhoogd. Hij heeft verklaard op 6 juli 2017 naar de woning van [verdachte] in [plaats] te zijn gereden om te bespreken dat het de volgende dag alsnog om 15.00 uur moest gebeuren. Uit de historische verkeersgegevens van de PGP van [medeverdachte 1] is een reisbeweging van [plaats] naar [plaats] en weer terug naar [plaats] te zien. 
        
        
        
          Volgens getuige [...] stapte de schutter op 7 juli 2017 na het schieten in de zwarte auto aan de bijrijderskant in. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat de schutter op de achterbank van de Seat heeft gezeten en gelegen. Daar wordt DNA-materiaal van [verdachte] aangetroffen. Dit past niet goed in het scenario van [verdachte] dat hij de auto slechts heeft geleverd.  
        
        
        
          Na de aanhouding van [verdachte] in oktober 2017 heeft zijn vriendin [K] tegenover de politie verklaard dat zij van [verdachte] had gehoord dat hij met [medeverdachte 1] bij een schietpartij bij station [plaats] is betrokken en dat [verdachte] de schutter was. Op 30 oktober 2017 heeft [verdachte] vanuit de [verblijfplaats] en vanuit beperkingen gebeld met [K] . In dat getapte telefoongesprek deelt hij haar mede dat hij haar verklaring in het dossier heeft gelezen en zegt hij dat hij ‘dronken was en dat hij het haar maar één keer heeft gezegd’. Daarna zegt [verdachte] tegen [K] dat zij moet zeggen dat ze niet meer mee wil werken en dat ze advies moet vragen aan zijn advocaat. [K] moet naar de advocaat toe gaan, het kan niet aan de telefoon. [verdachte] herhaalt vervolgens “dat gaat schelen he, dat gaat heel veel schelen. Het is maar één keer heb ik je gezegd, die shit okay?!”. [verdachte] vraagt aan [K] of ze hem niet laat zitten en benadrukt nogmaals dat ze ‘gewoon moet zeggen: ik wil niet meer meewerken klaar. Je hebt al genoeg verklaard’. Na dit tapgesprek heeft [K] herhaald dat zij van [verdachte] heeft gehoord dat hij de schutter was. 
        
        
        
          
            [K] heeft als getuige een verklaring afgelegd tegenover de rechter-commissaris, waarbij zij min of meer is teruggekomen op de verklaringen die zij tegenover de politie heeft afgelegd. Gelet op de inhoud van bovengenoemd tapgesprek, gaat de rechtbank er echter van uit dat haar verklaring tegenover de politie juist is geweest en laat de rechtbank de verklaring tegenover de rechter-commissaris buiten beschouwing.
        
        
        
          Voorts weegt de rechtbank mee dat [verdachte] na de moord op [slachtoffer 1] met [medeverdachte 1] een strategie heeft besproken voor het geval ze aangehouden zouden worden, waarbij is besproken dat [verdachte] zou zeggen dat hij alleen de auto’s had geleverd, omdat hij in auto’s zou handelen. [verdachte] is vervolgens met [medeverdachte 1] naar Spanje gevlucht. Dit zou in het scenario van [verdachte] dat hij er door [medeverdachte 1] ingeluisd zou zijn niet aannemelijk zijn. 
        
        
        
          Tot slot is door de verdediging aangevoerd dat door getuigen [getuige 2] en [getuige 3] is verklaard dat [medeverdachte 1] tegenover hen in de [verblijfplaats] heeft verklaard dat hijzelf de schutter van [slachtoffer 1] is geweest. [medeverdachte 1] heeft hierover verklaard dat hij in de [verblijfplaats] wel heeft besproken dat hij “ [slachtoffer 1] heeft gedaan”, maar niet dat hij de schutter was. Dat [medeverdachte 1] zelf degene was die geschoten zou hebben wordt al weersproken door de gebezigde bewijsmiddelen en de hiervoor vastgestelde feiten.  
        
        
        
          Ten overvloede merkt de rechtbank op dat [verdachte] ook tegen een stelselmatig informatie-inwinner, die bij hem is geplaatst tijdens de eerste dagen op het politiebureau, heeft verklaard dat hij met zijn advocaat heeft afgestemd dat hij zou gaan voor de diefstal van de auto’s en het leveren van de wapens. Zo kan hij onder de moord uitkomen. De rechtbank gebruikt deze verklaring niet voor het bewijs zodat de verweren die hierover zijn gevoerd buiten beschouwing kunnen blijven, maar constateert dat dit precies is wat [verdachte] heeft gedaan toen hij een verklaring heeft afgelegd. 
        
        
        
          De rechtbank concludeert dat het door [verdachte] en de verdediging geschetste alternatieve scenario niet aannemelijk is geworden. 
        
        
        4.3.3.3.4 De lokker
        Het slachtoffer [slachtoffer 1] maakte gebruik van een gehuurde Volkswagen Golf met een track-and-trace-systeem. Hierdoor kon worden uitgelezen dat hij op 5 juli 2017 omstreeks 14.16 uur zijn auto op de parkeerplaats van station [plaats] had geparkeerd en dat hij daar omstreeks 19.42 uur weer vertrok. [slachtoffer 1] maakte verder onder andere gebruik van een iPhone 6 en een BlackBerry [..] (PGP-toestel). Uit de historische verkeersgegevens van deze telefoons bleek dat er tussen 14.16 uur en 19.42 uur een reisbeweging is gemaakt van [plaats] , [plaats] , [plaats] en [plaats] . Op de iPhone 6 werden drie foto’s van een waterscooter aangetroffen. Uit de tijd en GPS-coördinaten van deze foto’s blijkt dat deze om 14.35 uur op de [adres] te [plaats] zijn gemaakt. Uit de iPhone 6 bleek verder dat [slachtoffer 1] op 5 juli 2017 om 15.00 uur een afspraak had in [plaats] . Om 16.34 uur bericht hij via een ander PGP-toestel naar zijn vriendin “Heb net waterscooter gehaald en weggelegd in garagebox”. Op basis van deze bevindingen zijn op 5 juli 2017 voor bepaalde tijdsperiodes de ARS-camera’s in [plaats] en [plaats] bevraagd. Daaruit kwam slechts één kenteken naar voren dat vanaf [plaats] (daarna volgt nog [plaats] en [plaats] ) dezelfde reisbeweging heeft gemaakt als de telefoons van [slachtoffer 1] . Dit betrof een Renault Kangoo, kleur grijs, met het kenteken [kenteken] .Uit de rapportage van het NFI van 20 november 2018 blijkt dat de bevindingen van het onderzoek 500.000 keer waarschijnlijker zijn wanneer de telefoon en de PGP van [slachtoffer 1] met de Renault Kangoo reisden dan wanneer deze telefoons met een ander vervoermiddel reisden. 
        
        
          In november 2017 heeft een verbalisant dit voertuig op het woonwagenkamp gelegen aan de [adres] te [plaats] zien staan. Dit voertuig stond ten tijde van 5 juli 2017 op naam van [eigenaar] die eigenaar is van het bedrijf [bedrijf 1] . Dit bedrijf had met [getuige 4] , woonachtig op het kamp, een verhuurovereenkomst voor dit voertuig gesloten. [getuige 4] heeft verklaard dat de [bijnaam] een keer de Kangoo heeft meegenomen en dat dat ging om een waterscooter. De [bijnaam] is door hem beschreven als een lange, slanke, blanke man met kort bruin of zwart haar. 
        
        
        
          Naar aanleiding van de reisbewegingen van de telefoons van [slachtoffer 1] , de locatiegegevens van de genomen foto’s en de afspraak in [plaats] werden de mastgegevens van 5 juli 2017 van de locaties [plaats] , [plaats] en [plaats] opgevraagd. Daaruit bleek dat er over masten in [plaats] in de periode dat [slachtoffer 1] daar is geweest 21 verschillende PGP-toestellen naar voren kwamen. Uit de gegevens van deze toestellen bleek dat er één toestel was dat op 5 juli 2017 tussen 13.52 uur en 20.21 uur hetzelfde traject aflegt als de toestellen van [slachtoffer 1] en als de Renault Kangoo. Dit betrof een PGP-toestel met IMEI-nummer [IMEI-nummer] . 
        
        
        
          Het toestel [IMEI-nummer] is op 8 juli 2017 om 00.02 uur, enkele uren na de moord op [slachtoffer 1] , uit het netwerk gegaan en daarna niet meer gebruikt. Uit analyse bleek dat dit toestel tijdens de nacht veelal op de mast [adres] te [plaats] aanstraalde. Het toestel begint of eindigt ook vaak op deze mast. Hieruit kan worden opgemaakt dat de gebruiker van dit toestel destijds in de directe omgeving van deze mast woonachtig was. In de nacht van 6 op 7 juli 2017 heeft dit toestel zich van [plaats] naar [plaats] en weer terug verplaatst. Binnen dat tijdsbestek zijn er vier voertuigen over dit traject op de [autosnelweg] gereden. Eén daarvan is een BMW 330E met het kenteken [kenteken] , op naam van [bedrijf 2] B.V. en verhuurd aan [H] . Op 6 juli 2017 heeft deze BMW eveneens een traject afgelegd dat past bij een verplaatsing van PGP-toestel [IMEI-nummer] . 
        
        
        
          Omdat het telefoonnummer van [H] in de relevante periode voornamelijk aanstraalde in zijn woonplaats [plaats] , gaat de rechtbank ervan uit dat een ander persoon dan [H] gebruik heeft gemaakt van de BMW 330E. De lokker heeft dus zowel contact met de personen woonachtig op het woonwagenkamp als met [H] . Uit een vergelijking van de historische verkeersgegevens van de telefoonnummers van deze personen kwam één contact naar voren, namelijk het nummer [telefoonnummer] . [medeverdachte 7] heeft verklaard dat dit zijn telefoonnummer is. [medeverdachte 7] is woonachtig in [plaats] en hij heeft verklaard dat zijn bijnaam [bijnaam] is. Zijn vriendin heeft via haar nicht in de periode van 2 tot en met 9 juli 2017 vier verkeersboetes die zijn gereden met de BMW 330E betaald. In een telefoon van [slachtoffer 1] stond een telefoonnummer van [medeverdachte 7] opgeslagen onder de naam ‘ [bijnaam] ’. 
        
        
        
          Uit de historische verkeersgegevens blijkt dat er geen afwijkende locatiegegevens voor het telefoonnummer [telefoonnummer] en het PGP-toestel [IMEI-nummer] in de periode van 4 juli 2017 tot en met 8 juli 2017 kunnen worden vastgesteld. De rechtbank gaat er op basis van het voorgaande van uit dat [medeverdachte 7] de gebruiker is geweest van het telefoonnummer [telefoonnummer] , het PGP-toestel [IMEI-nummer] en de BMW 330E. Ook gaat de rechtbank ervan uit dat [medeverdachte 7] op 5 juli 2017 de Renault Kangoo heeft geleend teneinde de waterscooter van het kamp naar [plaats] te vervoeren. Hoewel de kans op het sporenbeeld volgens het rapport van het NFI van 21 november 2018 even groot is bij de hypothese dat [medeverdachte 7] en [slachtoffer 1] zich bij elkaar bevonden in één voertuig als bij de hypothese dat ze zich in aparte voertuigen in elkaars directe omgeving bevonden, is er uit het genoemde ARS-camerabeelden onderzoek geen tweede voertuig naar voren gekomen dat een vergelijkbare route als de Renault Kangoo heeft afgelegd. Anders dan door de verdediging is bepleit concludeert de rechtbank dat [medeverdachte 7] voorafgaande aan het moment dat [slachtoffer 1] geliquideerd zou moeten worden op 5 juli 2017 met [slachtoffer 1] samen is geweest en dat hij, conform de verklaring van [medeverdachte 1] over de lokker, reed in een grijze bestelbus. 
        
        
        
          Op 5 juli 2017 tussen 12.16 uur en 12.45 uur heeft [medeverdachte 7] de BMW 330E van [plaats] naar het kamp in [plaats] gebracht. Om 12.36 uur vindt het laatste contact plaats met het telefoonnummer [telefoonnummer] . Vanaf 12.43 uur (twee minuten voor aankomst op het kamp) is dit nummer uitgeschakeld of staat het in vliegtuigmodus. Om 13.30 uur vertrekt de BMW naar [plaats] , tezamen met de telefoons van twee kampbewoners en [getuige 4] , de huurder van de Renault Kangoo. PGP-toestel [IMEI-nummer] straalt om 13.21 uur aan op een mast nabij het kamp. Om 13.52 uur straalt het PGP-toestel aan op een mast nabij de woning van [medeverdachte 7] in [plaats] of station [plaats] . De rechtbank leidt hieruit af dat anderen dan [medeverdachte 7] met de BMW naar [plaats] zijn gegaan en dat [medeverdachte 7] met de Renault Kangoo terug naar [plaats] is gereden. 
        
        
        
          Om 14.16 uur heeft [slachtoffer 1] zijn Volkswagen Golf bij station [plaats] geparkeerd. Om 14.35 uur heeft hij drie foto’s gemaakt van een waterscooter op het woonwagenkamp. De rechtbank leidt hieruit af dat [slachtoffer 1] bij station [plaats] door [medeverdachte 7] is opgehaald en dat [slachtoffer 1] en [medeverdachte 7] , gelet op het tijdsverloop en de afstand tussen [plaats] en [plaats] , direct naar het kamp zijn gereden. Daarna zijn ze naar [plaats] en [plaats] gegaan, om vervolgens langs [plaats] terug naar [plaats] te rijden. Om 19.42 uur reed [slachtoffer 1] vanaf station [plaats] terug in zijn Volkswagen Golf. Omstreeks 20.08 uur werd het telefoonnummer [telefoonnummer] weer ingeschakeld. Dit toestel straalde toen aan op een mast in de buurt van het woonwagenkamp in [plaats] . Om 22.51 uur reed de BMW, tezamen met de [telefoonnummer] en [IMEI-nummer] , vanaf het kamp naar de woning van [medeverdachte 7] in [plaats] . 
        
        
        
          Op 7 juli 2017 beschikte [medeverdachte 7] weer over de BMW. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat op 7 juli 2017 de lokker er niet bij zou zijn, maar dat de lokker wel om 15.00 uur met [slachtoffer 1] had afgesproken op dezelfde plek. Getuige [getuige 5] heeft verklaard dat [slachtoffer 1] op 7 juli 2017 om 16.00 uur een afspraak had in [plaats] en eerst nog langs [plaats] moest. In de ochtend van 7 juli 2017 stond de BMW in de directe omgeving van de woning van [medeverdachte 7] geparkeerd. De toestellen [telefoonnummer] en [IMEI-nummer] straalden aan op een mast nabij de woning van [medeverdachte 7] . Om 12.42 uur reed de BMW naar het kamp in [plaats] . De toestellen [telefoonnummer] en [IMEI-nummer] straalden aan op een mast nabij het kamp in [plaats] . Om 14.52 uur reed de BMW naar [plaats] . Daar vonden er uitgaande sessies plaats met zowel de [telefoonnummer] en [IMEI-nummer] om respectievelijk 15.08 uur en 15.14 uur. Om 15.21 uur bleek het toestel [telefoonnummer] te zijn uitgeschakeld of in vliegtuigmodus te zijn gezet. De rechtbank constateert dus dat dit tussen 15.08 uur en 15.21 uur heeft moeten plaatsvinden. Om 15.20 uur reed de BMW via de [autosnelweg] in de richting van station [plaats] . Om 15.00 uur is [slachtoffer 1] daar neergeschoten. Hij is pas om 15.45 uur naar het [ziekenhuis] vervoerd. Om 15.32-15.33 uur reed de BMW langs de parkeerplaats van station [plaats] . De BMW reed vervolgens zonder enige tussenstop via de [provinciale weg] terug naar het kamp in [plaats] waar de BMW om 15.57 uur aan komt. Daar bleef de BMW twee minuten, voordat het voertuig naar dezelfde plek als eerder in [plaats] reed waar het om 16.09 uur aankwam. Om 16.11 uur vond er weer uitgaand contact plaats met het telefoonnummer [telefoonnummer] . De rechtbank constateert dat het toestel dan kennelijk weer is aangezet. 
        
        
        
          
            [medeverdachte 1] heeft verklaard dat de groep van [C] de voertuigen, wapens en lokkers voor de liquidaties regelde. Ondersteuning voor deze verklaring vindt de rechtbank in een PGP-chatgesprek tussen ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] ’, veredeld als [medeverdachte 20] , en ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 1] ’, veredeld als [medeverdachte 16] , van 9 juli 2017. In dit chatgesprek stuurt [medeverdachte 16] naar [medeverdachte 20] dat hij de lokkers, spotters, fietsen en ijzers betaalt. 
        
        
        
          In de woning van [D] werd een administratie van simkaarten en PGP-toestellen aangetroffen. In deze administratie stond een simnummer weergegeven dat in combinatie met een bepaald IMEI-nummer is gebruikt. Het PGP-toestel met dit IMEI-nummer is op 4 juni 2017 inbeslaggenomen onder [medeverdachte 7] . Uit deze administratie valt volgens bijlage 3 (veredelingen en identificaties) ook af te leiden dat er PGP-toestellen zijn verstrekt aan ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 1] ’ en ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 15] ’. [D] is verdachte in het onderzoek 09Kreta (liquidatie van [J] in 2016). [C] is in dit onderzoek ook verdachte. De rechtbank leidt hieruit af dat [medeverdachte 7] in ieder geval in de periode voor de moord op [slachtoffer 1] over een PGP-toestel beschikte dat afkomstig was van de groep van vermoedelijk [C] .
        
        
        
          Op een device van [medeverdachte 20] is er een PGP-chatgesprek aangetroffen van 6 juli 2017 gevoerd tussen een persoon van wie de naam deels te lezen valt, namelijk ‘… [....] ’, en [medeverdachte 16] . Gelet op de bevindingen in bijlage 3 (veredelingen en identificaties) gaat de rechtbank ervan uit dat ‘… [....] ’ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] en dus [medeverdachte 20] is. In dit chatgesprek stuurt [medeverdachte 16] een bericht van ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’, vermoedelijk [C] , door “Luister het kan wanneer staan ze daar we gaan zeggen kom daar zeg jij een tijd dan is hij daar wij zijn er niet lange laat hem even wachte maar zorg echt bro dat het niet”. [medeverdachte 20] stuurt hierop dat hij er ‘morgen 1000% is’. 
        
        
        
          Uit een sfeerproces-verbaal blijkt dat [medeverdachte 7] in de jaren 2016 tot en met 2019 diverse malen, al dan niet in de nachtelijke uren, in huurauto’s op naam van anderen met bakens, PGP-toestellen, SD-kaartjes (al dan niet met foto’s van personen, voertuigen en kentekens daarop), een camera, verrekijkers, bivakmutsen, zaklampen, een app ‘Track it’ en een Blu Eye die tijdig waarschuwt als er hulpdiensten naderen, werd aangetroffen. Ook zijn bij hem diverse (zeer) grote geldbedragen en dure horloges aangetroffen en bleek zijn huurwoning zichtbaar vernieuwd. Dit terwijl [medeverdachte 7] heeft aangegeven geen baan te hebben en dat zijn partner in de thuiszorg werkt. [medeverdachte 7] heeft voor het bezit van deze goederen geen aannemelijke verklaring gegeven. Ook werd hij eind 2017 tweemaal in een voertuig met [I] aangetroffen. [I] wordt in het onderzoek Marengo, waarin de vermeende criminele organisatie rondom [C] centraal staat, vervolgd.
        
        
        4.3.3.3.5 De loods in [plaats] en het verblijf bij [medeverdachte 6] na de liquidatie
        De loods aan de [adres] te [plaats] is eigendom van [getuige 6] , die heeft verklaard dat hij voor de verhuur van dit pand onder andere contact heeft gehad met [medeverdachte 6] . [medeverdachte 6] beschikte in ieder geval vanaf eind juni over twee sleutels van de loods waarvan hij er in ieder geval één aan [medeverdachte 1] heeft gegeven. Twee getuigen van een bedrijfspand tegenover de loods hebben verklaard dat [medeverdachte 6] naar hen toe is gekomen om te zeggen dat als er problemen waren, ze niet de politie moesten bellen maar naar [medeverdachte 6] moesten komen. Dit was nadat door een medewerker de Seat Leon met kenteken [kenteken] in de loods was gezien. 
        
        
          Op 7 juli 2017 werd er tussen 18.29 uur en 21.16 uur met het telefoonnummer van [medeverdachte 6] negentien keer naar telefoonnummer van [verdachte] en de familie van [verdachte] gebeld en werd op deze telefoon van [medeverdachte 6] op internet gezocht naar informatie over een schietincident op station [plaats] . Voor 7 juli 2017 werd er nooit naar nummers van (familie van) [verdachte] gebeld. Tussendoor werd er met het toestel van [medeverdachte 6] naar twee contacten van [medeverdachte 6] zelf gebeld. De rechtbank leidt hieruit af dat zowel [medeverdachte 6] zelf als [verdachte] (en [medeverdachte 1] ) gebruik hebben gemaakt van het toestel van [medeverdachte 6] en dat zij dus met elkaar in (fysiek) contact zijn geweest in de woning van [medeverdachte 6] en dat daarbij de liquidatie van [slachtoffer 1] ter sprake is gekomen. 
        
        
        4.3.3.3.6 Contact [medeverdachte 20] en opdrachtgevers
        In de PGP van [medeverdachte 1] die in het vakantiehuisje in [plaats] is aangetroffen werden de contactpersonen ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 16 1] ’, ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 15] ’ en ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 20 2] ’ aangetroffen. Uit de gegevens van het toestel bleek dat er op 5, 6 en 7 juli 2017 een groot aantal berichten tussen de PGP’s van [medeverdachte 1] en [medeverdachte 20] is verstuurd en ontvangen. Bij [medeverdachte 20] is op een laptop een foto van [slachtoffer 1] aangetroffen.
        
        
          Op 27 april 2017 vindt er een PGP-chatgesprek plaats tussen [medeverdachte 20] en [medeverdachte 16] . [medeverdachte 16] zegt tegen [medeverdachte 20] dat hij [slachtoffer 1] moet lokken. [medeverdachte 20] antwoordt hierop “Al die namen die jullie me zeggen checc ik”. 
        
        
        
          Op 5 juli 2017 stuurt [medeverdachte 20] “Begrijp dit ook niet meer”, “W(…) perfect dit was”. [medeverdachte 16] stuurt een grotendeels onleesbaar bericht van een ander door. Dit doorgestuurde bericht is om 19.2x verstuurd. Uit de verklaring van [medeverdachte 1] blijkt dat de bestelbus erg vertraagd was in verband met een file of een ongeluk. Om 19.37 uur heeft [medeverdachte 1] met 112 gebeld om onder de liquidatie uit te komen. 
        
        
        
          Op 6 juli 2017 stuurt [medeverdachte 16] het eerdergenoemde bericht van ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’, vermoedelijk [C] , door over [bijnaam] die hem laat wachten. Ook stuurt [medeverdachte 16] een bericht van ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’ door dat [medeverdachte 20] een tijd moet geven als hij heel zeker is en dat ze daar dan moeten staan. Als die hond aan komt, moet hij meteen weg. 
        
        
        
          Op 7 juli 2017 stuurt [medeverdachte 20] om 15.22 uur aan [medeverdachte 16] berichten van een ander door dat de “Aktie al is gebeurd”, “Branden alleen niet gelukt”.
        
        
        
          Op 8 juli 2017 heeft [medeverdachte 20] het tegen [medeverdachte 16] over “die man van gisteren”. [medeverdachte 16] stuurt dan een bericht van ‘ [PGP gebruikersnaam C 1] ’, vermoedelijk [C] , door dat luidt “Sir onze vyanden zyn onze vyanden we ruimen voor niemand iets op puur onze dingen laat dat duidelyk zyn sir u weet dit zyn geen spelletjes en met dood spelen of andere helpen doen we nooit! Die [slachtoffer 1] is onze vyand al sinds lang met ze grote bek”. 
        
        
        
          De rechtbank leidt hieruit af dat [medeverdachte 20] de naam van [slachtoffer 1] van de opdrachtgever door heeft gekregen en dat hij zijn opdrachtgever op de hoogte houdt van de voortgang van de liquidatie. 
        
        
        4.3.3.3.7 Geld ophalen bij [medeverdachte 20] op 8 juli 2017
        Op 8 juli 2017 heeft [medeverdachte 20] wederom met [medeverdachte 16] contact via de PGP. [medeverdachte 16] meldt dat [medeverdachte 20] een ‘niffo’ kan sturen. [medeverdachte 20] vraagt of het op dezelfde plek kan en hij meldt dat hij hem stuurt en dat hij op de motor komt. Om 13.58 uur duurt het volgens [medeverdachte 20] nog 20 minuten. [medeverdachte 16] vraagt vervolgens aan [medeverdachte 20] hoeveel hij aan ‘ [PGP gebruikersnaam medeverdachte 15] ’ moest geven. [medeverdachte 20] antwoordt dat dit drie is en dat er dus 67 overblijft.
        
        
          
            [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij het geld voor de liquidatie van [slachtoffer 1] bij [medeverdachte 20] in [plaats] heeft opgehaald op 8 juli 2017. Tussen 16.18 uur en 16.43 uur straalde het toestel van [medeverdachte 1] aan in [plaats] . Het toestel van [medeverdachte 20] straalde tussen 12.29 uur en 16.40 uur masten in de omgeving van zijn woning in [plaats] aan.
        
        
        4.3.3.4  De rol van [verdachte]
        De rechtbank leidt uit de gebezigde bewijsmiddelen af dat [verdachte] zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van de moord op [slachtoffer 1] op 7 juli 2017 in [plaats] . Hoewel [verdachte] heeft verklaard dat hij alleen de wapens en de auto’s heeft geleverd aan [medeverdachte 1] en niet op de hoogte was van de bedoeling van deze goederen heeft de rechtbank hiervoor al overwogen dat deze verklaring volstrekt niet aannemelijk is geworden en wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen. 
        
        
          
            [verdachte] is samen met [medeverdachte 1] naar de parkeerplaats bij het station in [plaats] gereden. Toen [slachtoffer 1] aankwam op de parkeerplaats is [verdachte] uitgestapt en heeft hij [slachtoffer 1] eerst beschoten met de Scorpion. Toen deze niet meer functioneerde is hij teruggegaan naar de Seat en heeft hij de Zastava gepakt, waarna hij weer is teruggelopen naar [slachtoffer 1] om nogmaals op hem te schieten. [verdachte] heeft € 10.000,- ontvangen voor zijn rol als schutter. De rechtbank is van oordeel dat hiermee sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking tussen [verdachte] en [medeverdachte 20] , [medeverdachte 16] en [medeverdachte 1] , waarbij de bijdrage van de [verdachte] van voldoende gewicht is geweest om de kwalificatie medeplegen te rechtvaardigen.
        
        
        
          
            [verdachte] heeft zich daarmee ook schuldig gemaakt aan de feiten zoals tenlastegelegd onder 2 tot en met 6, het in vereniging voorhanden hebben van de wapens, de opzetheling van de Seat en de Peugeot 308 en het gebruikmaken van valse kentekenplaten. Ten aanzien van feit 6 overweegt de rechtbank het volgende. De rechtbank leidt uit de bewijsmiddelen af dat [verdachte] omstreeks de tenlastegelegde periode, namelijk in de week na de moord op [slachtoffer 1] , de valse kentekenplaten in de loods in [plaats] op de Peugeot heeft bevestigd, met deze auto naar [plaats] is gereden en de auto daar heeft geparkeerd. De Peugeot is daar door de politie op 17 juli 2017 is aangetroffen en onderzocht.  
        
        
        
          Uit het voorgaande volgt ook dat er bij [verdachte] sprake is geweest van voorbedachte raad om [slachtoffer 1] van het leven te beroven. Er was sprake van kalm beraad en er zijn vele momenten geweest waarop van het plan kon worden afgezien. 
        
        
      
      
        4.3.4
        
          Criminele organisatie
        
        4.3.4.1  De criminele organisatie
        De tenlastelegging houdt in dat sprake was van een criminele organisatie die, kort gezegd, tot oogmerk had het plegen van moord, het voorbereiden van moord en het bezit van vuurwapens en munitie.
        
        
          De rechtbank hanteert het volgende juridisch kader. Onder een organisatie moet worden verstaan een samenwerkingsverband tussen tenminste twee personen met een zekere duurzaamheid en structuur. Niet vereist is dat daarbij komt vast te staan dat elke deelnemer aan deze organisatie moet hebben samengewerkt met, althans bekend moet zijn geweest met alle andere deelnemers, of dat de samenstelling van het samenwerkingsverband steeds dezelfde is (zie Hoge Raad 22 januari 2008, ECLI:NL:HR:2008:BB7134). Het oogmerk van de organisatie moet gericht zijn op het plegen van meer misdrijven (zie Hoge Raad 15 juni 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK6148). Oogmerk op het plegen van één misdrijf is dus onvoldoende. Voor het bewijs van dat oogmerk – waartoe ook het naaste doel dat de organisatie nastreeft moet worden gerekend – zal onder meer betekenis kunnen toekomen aan misdrijven die in het kader van de organisatie reeds zijn gepleegd, aan het meer duurzaam of gestructureerde karakter van de samenwerking, zoals daarvan kan blijken uit de onderlinge verdeling van werkzaamheden of onderlinge afstemming van activiteiten van deelnemers binnen de organisatie met het oog op het bereiken van het gemeenschappelijke doel van de organisatie, en, meer algemeen, aan de planmatigheid of stelselmatigheid van de met het oog op dit doel verrichte activiteiten van deelnemers binnen de organisatie (zie Hoge Raad 15 mei 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0502).
        
        
        
          Op grond van de inhoud van de bewijsmiddelen in de diverse deelonderzoeken en hetgeen daarover in het kader van de verschillende deelonderzoeken is overwogen, alsmede op grond van de aanvullende bewijsmiddelen voor de criminele organisatie en bijlage 3 bij dit vonnis (veredelingen en identificaties) komt de rechtbank tot de conclusie dat er sprake was van een duurzaam en gestructureerd samenwerkingsverband dat zich gedurende meer dan een jaar, in wisselende samenstelling, maar met een vaste kern, heeft beziggehouden met het plegen van liquidaties, dan wel voorbereidingen daartoe, alsmede het bezit van vuurwapens en munitie. 
        
        
        
          Aan deze criminele organisatie namen twee organisaties deel. Een organisatie van vermoedelijk [C] , waarvan [medeverdachte 16] en [medeverdachte 15] deel uitmaakten en de organisatie waarin [medeverdachte 20] de spilfunctie had. De eerste organisatie hanteerde een dodenlijst en besteedde de uitvoering van deze liquidaties uit aan de organisatie van [medeverdachte 20] . Bij de uitvoering van deze liquidaties was sprake van een nauwe samenwerking tussen beide organisaties. De organisatie van vermoedelijk [C] bepaalde de beoogde slachtoffers, zorgde voor de wapens (ijzers), de auto’s (fietsen) en de lokkers. [medeverdachte 20] zorgde voor de schutters (heads) uit zijn eigen omgeving, ofwel vanuit de [naam 1] ofwel vanuit de nieuw opgerichte motorclub [motorclub] . De moord op [slachtoffer 21] (deelonderzoek Langenhorst) betreft een liquidatie waarbij de organisatie van [medeverdachte 20] niet in opdracht van vermoedelijk [C] heeft gewerkt, maar in opdracht van een andere, niet nader bekend geworden criminele groepering. Ook in die zaak is in ieder geval de criminele organisatie van [medeverdachte 20] als zodanig betrokken bij de uitvoering van de moord. Ook de moord op [slachtoffer 7] (deelonderzoek Lis) betreft een liquidatie waarvan de opdrachtgever onbekend is gebleven, maar daarvoor geldt in ieder geval dat ook deze liquidatie is uitgevoerd door de organisatie van [medeverdachte 20] . In deze twee onderzoeken is de criminele organisatie dus anders samengesteld.
        
        
        
          De rechtbank benadrukt daarbij dat de organisatie van [medeverdachte 20] weliswaar deels bestond uit mensen die ook lid waren van [motorclub] , maar daarmee niet gelijkgesteld kan worden. De vraag of [motorclub] al dan niet een criminele organisatie is, is in het Eris-proces niet aan de orde.
        
        
        
          Veelzeggend over het professionele karakter van de criminele organisatie zijn de eigen woorden van [medeverdachte 20] tegen [medeverdachte 15] in februari 2017 over de overname van de liquidatiewerkzaamheden van medeverdachte [medeverdachte 13] : “Ik zei geef die BV over”. In december 2017 spraken [medeverdachte 20] en [medeverdachte 16] over het verder professionaliseren van hun organisatie, de taakverdeling en de vergroting van de efficiëntie van hun bedrijfsplan in 2018. 
        
        
        
          De leden van de organisatie maakten gebruik van PGP-toestellen om heimelijk met elkaar te kunnen communiceren. Ook maakten zij gebruik van (automatische) vuurwapens, (gestolen) voertuigen, valse kentekenplaten en lokkers, zoals in de afzonderlijke deelonderzoeken bewezen is verklaard. Zij werden voor hun werkzaamheden door de organisatie betaald. 
        
        
        
          Dat het oogmerk van de organisatie niet alleen zag op moord en de voorbereiding daarvan, maar ook op het bezit van vuurwapens en munitie, volgt reeds uit het feit dat voor liquidaties wapens en munitie noodzakelijk zijn. Hierbij roept de rechtbank in herinnering dat volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad tot het oogmerk van de organisatie ook moet worden gerekend het naaste doel dat de organisatie nastreeft. Het plegen van liquidaties heeft als noodzakelijk, en daarmee door de organisatie gewild gevolg, dat tevens overtredingen van de Wet wapens en munitie worden begaan.
        
        
        4.3.4.2  De deelnemers aan de criminele organisatie
        De rechtbank hanteert hierbij het volgende juridisch kader. Van deelneming aan een organisatie als bedoeld in artikel 140 Sr kan slechts dan sprake zijn indien de verdachte:
        
          
            behoort tot het samenwerkingsverband en
          
          
            een aandeel heeft in, dan wel ondersteunt, gedragingen die strekken tot of rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van het oogmerk van de organisatie (zie Hoge Raad 10 februari 2015, ECLI:NL:HR:2015:264).
          
        
        In het bestanddeel deelneming aan een organisatie als bedoeld in artikel 140 Sr ligt tevens een opzetvereiste van de verdachte besloten. Redelijke wetsuitleg brengt volgens de Hoge Raad mee dat voor ‘deelneming’ voldoende is dat de verdachte in zijn algemeenheid weet (in de zin van onvoorwaardelijk opzet) dat de organisatie tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven. Niet vereist is dat de verdachte wetenschap heeft van één of meer concrete misdrijven die door de organisatie worden beoogd (zie Hoge Raad 18 november 1997, NJ 1998/225). Ook hoeft de verdachte geen opzet op die concrete misdrijven te hebben (zie Hoge Raad 8 oktober 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE5651).
        
        
          De verdediging van [verdachte] heeft om vrijspraak verzocht van dit feit, omdat [verdachte] geen wetenschap van het oogmerk van de organisatie had en hij geen bijdrage aan de organisatie heeft geleverd.
        
        
        
          De rechtbank volgt de verdediging hierin niet. Dat [verdachte] heeft behoord tot de criminele organisatie en dat hij wist dat de organisatie het plegen van liquidaties en aanverwante misdrijven tot oogmerk had, volgt naar het oordeel van de rechtbank genoegzaam uit hetgeen hiervoor is overwogen in de deelonderzoeken Gezicht en Breuk. Tevens heeft de rechtbank de aanvullende bewijsmiddelen ten aanzien van de criminele organisatie in haar oordeel betrokken. 
        
        
        
          De rechtbank acht bewezen dat [verdachte] van 29 juni 2017 (deelonderzoek Gezicht) tot 23 juli 2017 (het moment waarop hij zich samen met [medeverdachte 1] heeft onttrokken aan de organisatie) heeft deelgenomen aan de criminele organisatie. [verdachte] heeft twee keer als schutter opgetreden, bij de beschieting in [plaats] en de liquidatie van [slachtoffer 1] . Ook heeft hij hand- en spandiensten verricht zoals het verwisselen van valse kentekenplaten en het verzetten van een vluchtauto. Daarmee heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstelling van de criminele organisatie. 
        
        
        
      
    
  
  
    
      5BEWEZENVERKLARING
    
    
      De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte] :
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659074-19 (Gezicht)
      
    
    1. 
    
      Subsidiair
      op 29 juni 2017 te [plaats] openlijk, te weten op de [straat] te [plaats] , in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een woning gelegen aan de [adres] , door meermalen met een vuurwapen op voornoemde woningen te schieten;
    
    
    
      2.
      op 29 juni 2017 te [plaats] tezamen en in vereniging met anderen een wapen van categorie II en munitie van categorie II, te weten
    
    
      
        een vuurwapen en
      
      
        een hoeveelheid scherpe patronen
      
    
    voorhanden heeft gehad;
    
    
      
        Ten aanzien van 16/706914-17 (Breuk)
      
      1.
      op 7 juli 2017 te [plaats] tezamen en in vereniging met anderen opzettelijk en met voorbedachten rade [slachtoffer 1] van het leven heeft beroofd, door met vuurwapens kogels in het lichaam van [slachtoffer 1] te schieten;
    
    
    
      2.
      op 7 juli 2017 te [plaats] en te [plaats] 
      (A1) een vuurwapen van categorie II, geschikt om automatisch te vuren, te weten een pistoolmitrailleur/machinepistool (merk: CZ, model Scorpion EVO-3 A1, kaliber 9x19mm) en
      ( A2 ) een vuurwapen van categorie II te weten een patroonmagazijn (merk: CZ, model: Scorpion), kaliber 9x19mm, zijnde een onderdeel van wezenlijke aard en specifiek bestemd voor een wapen van categorie II, als bedoeld in artikel 3 lid 1 van de Wet wapens en munitie, en
      (B1) een vuurwapen van categorie III, te weten een pistool (merk: Zastava, model 70, kaliber 7.65mm), en
      (B2) een vuurwapen van categorie III, te weten een patroonmagazijn (merk: Zastava, model 70), kaliber 7.65mm, zijnde een onderdeel van wezenlijke aard en specifiek bestemd voor een wapen van categorie II, als bedoeld in artikel 3 lid 1 van de Wet wapens en munitie en
      (C) munitie van categorie III, te weten
    
    
      
        11 stuks patronen (merk: CBC, kaliber 9mm Luger (9x19mm) en
      
      
        1 stuks patroon (merk: CBC, kaliber .32 auto (7,65mm)
      
    
    voorhanden heeft gehad;
    
    
      3.
      op 7 juli 2017 te [plaats] en te [plaats] een wapen als bedoeld in artikel 2 lid 1 categorie I onder 3 van de Wet wapens en munitie, te weten een geluiddemper voor een vuurwapen, voorhanden heeft gehad;
    
    
    
      4.
      op tijdstippen in de periode van 21 juni 2017 tot en met 7 juli 2017 te [plaats] en [plaats] en [plaats] tezamen en in vereniging met een ander een Seat Leon, kenteken: [kenteken] heeft verworven en voorhanden heeft gehad, terwijl hij en zijn mededader ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van dit goed wisten dat het een door misdrijf verkregen goed betrof;
    
    
    
      5.
      op tijdstippen in de periode van 18 mei 2017 tot en met 7 juli 2017 te [plaats] tezamen en in vereniging met een ander een Peugeot 308SW, oorspronkelijk kenteken [kenteken] heeft verworven en voorhanden heeft gehad, terwijl hij en zijn mededader ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van dit goed wisten dat het een door misdrijf verkregen goed betrof;
    
    
    6. 
    omstreeks de periode van 18 mei 2017 tot en met 7 juli 2017 te [plaats] en in Nederland opzettelijk gebruik heeft gemaakt van valse kentekenplaten met daarop de combinatie [kenteken] zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen als ware die geschriftenecht en onvervalst, bestaande dat gebruikmaken hierin dat verdachte in een personenauto (merk: Peugeot) voorzien van die kentekenplaten heeft gereden en bestaande die valsheid hierin dat die kentekenplaten geen lamineercode en geen fabrieksstempel bevatten;
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659040-20 (Deelname criminele organisatie)
      
      in de periode van 29 juni 2017 tot en met 23 juli 2017 in Nederland heeft deelgenomen aan een organisatie, bestaande uit hem, verdachte, en medeverdachten, welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, te weten:
    
    
      
        het opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven beroven (zoals bedoeld in artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht) en
      
      
        voorbereiding daarvan zoals bedoeld en omschreven in artikel 46 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht en
      
      
        het voorhanden hebben van wapens van de categorieën II en III en munitie van categorieën II en III zoals bedoeld in de Wet Wapens en Munitie.
      
    
    
    
      Voor zover in het bewezen verklaarde deel van de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. [verdachte] is daardoor niet in de verdediging geschaad.
    
    
    
      Hetgeen meer of anders is tenlastegelegd is niet bewezen. [verdachte] wordt hiervan vrijgesproken.
    
    
    
  
  
    
      6STRAFBAARHEID VAN DE FEITEN
    
    
      Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het bewezenverklaarde uitsluit, zodat dit strafbaar is.
    
    
    
      Het bewezenverklaarde levert volgens de wet de volgende strafbare feiten op: 
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659074-19 (Gezicht)
      
      
        Feit 1, subsidiair		openlijk in vereniging geweld plegen tegen goederen;
      
        Feit 2		medeplegen handelen in strijd met artikel 26, eerste lid van de Wet wapens en munitie en het feit begaan met betrekking tot een wapen van categorie II;
      medeplegen handelen in strijd met artikel 26, eerste lid van de Wet wapens en munitie;
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/706914-17 (Breuk)
      
      
        Feit 1				medeplegen moord;
      
        Feit 2		handelen in strijd met artikel 26, eerste lid van de Wet wapens en munitie, meermalen gepleegd;
      handelen in strijd met artikel 26, eerste lid van de Wet wapens en munitie en het feit begaan met betrekking tot een wapen van categorie II, meermalen gepleegd;
      handelen in strijd met artikel 26, eerste lid van de Wet wapens en munitie en het feit begaan met betrekking tot een wapen van categorie III, meermalen gepleegd;
      
        Feit 3		handelen in strijd met artikel 13, eerste lid van de Wet wapens en munitie;
      
        Feit 4				medeplegen opzetheling;
      
        Feit 5				medeplegen opzetheling;
      
        Feit 6		opzettelijk gebruik maken van een vals geschrift als bedoeld in artikel 225, eerste lid van het Wetboek van Strafrecht als ware het echt en onvervalst;
    
    
    
      
        Ten aanzien van 16/659040-20 (Deelname criminele organisatie)
      
      deelneming aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven.
    
  
  
    
      7STRAFBAARHEID VAN VERDACHTE
    
    
      Er is geen omstandigheid gebleken of aannemelijk geworden die de strafbaarheid van [verdachte] uitsluit. [verdachte] is dan ook strafbaar.
    
  
  
    
      8OPLEGGING VAN STRAF 
    
    
      8.1
      
        
          De vordering van de officier van justitie
        
        De officier van justitie heeft gevorderd [verdachte] ter zake van het door de officier van justitie bewezen geachte te veroordelen tot:
        -	een gevangenisstraf van 26 jaren met aftrek van de tijd die [verdachte] in voorarrest heeft gezeten. 
      
      
    
    
      8.2
      
        
          Het standpunt van de verdediging
        
        De verdediging stelt zich primair op het standpunt dat voor de feiten die [verdachte] heeft bekend een gevangenisstraf op zijn plaats is die niet langer is dan de duur van het voorarrest. Voor het geval de rechtbank van oordeel is dat ook het medeplegen van moord (deelonderzoek Breuk) kan worden bewezen, verzoekt de verdediging de rechtbank om bij het bepalen van de strafmaat dezelfde uitgangspunten te hanteren als bij het bepalen van de straf voor de kroongetuige, en daarbij voorts rekening te houden met het beperkte strafblad van [verdachte] , zijn persoonlijke omstandigheden, de lange duur van het proces en de gevolgen van de Wet straffen en beschermen. Gelet op al deze omstandigheden acht de verdediging een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van zestien jaren passend en geboden.
      
      
    
    
      8.3
      
        
          Het oordeel van de rechtbank
        
        De rechtbank heeft de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van de feiten, de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en gelet op de persoon van de verdachte. De rechtbank heeft bij de keuze tot het opleggen van een vrijheidsbenemende straf en bij de vaststelling van de duur daarvan in het bijzonder het volgende laten meewegen. 
      
      
      
        8.3.1
        
          
            Ernst van de feiten
          
          Het draait in de zaak Eris om een criminele organisatie, gericht op het plegen van moorden, het voorbereiden van moorden en het bezit van vuurwapens en munitie. De strafwaardigheid van deelneming aan een criminele organisatie wordt bepaald door het ontwrichtende karakter daarvan voor de openbare orde én de (daarmee samenhangende) aard van de misdrijven die worden beoogd. Binnen de hier aan de orde zijnde criminele organisatie zijn meerdere buitengewoon ernstige en schokkende feiten begaan. Door (leden van) de organisatie zijn vijf afzonderlijke liquidaties gepleegd. Daarnaast zijn er voorbereidingen getroffen om elf andere personen te liquideren.
        
        
        
          De wijze waarop de organisatie opereerde is zonder meer professioneel te noemen. Binnen de organisatie ging een dodenlijst rond met namen van de verschillende doelwitten. Door [medeverdachte 16] en [medeverdachte 15] werden namens vermoedelijk [C] opdrachten verstrekt aan [medeverdachte 20] om deze liquidaties te plegen. [medeverdachte 20] liet deze opdrachten vervolgens uitvoeren door leden van zijn organisatie. Hoewel [medeverdachte 16] en [medeverdachte 15] in beginsel eerder aan een organisatie van vermoedelijk [C] te linken zijn, werd er ten behoeve van het afwerken van de dodenlijst nauw samengewerkt met [medeverdachte 20] en zijn mannen, zodanig dat zij ook deel uitmaakten van de criminele organisatie waarvan [medeverdachte 20] de spil was. [medeverdachte 15] en [medeverdachte 16] regelden namens vermoedelijk [C] de zogenaamde ‘spotters’ (observeerders), de lokkers, de wapens en de gestolen auto’s en [medeverdachte 20] regelde de ‘heads’ (schutters) en de daadwerkelijke voorbereiding en uitvoering van de liquidaties. [medeverdachte 15] en [medeverdachte 16] betaalden [medeverdachte 20] voor zijn werkzaamheden, [medeverdachte 20] betaalde daarvan weer zijn mannen. [medeverdachte 20] had verschillende teams/mannen tot zijn beschikking die, al dan niet in wisselende samenstellingen, de “klussen” voor hem oppakten. 
        
        
        
          Door de leden van de organisatie werd gebruik gemaakt van PGP-toestellen om heimelijk met elkaar te kunnen communiceren. Uit de aangetroffen communicatie doemt een schokkend beeld op van een organisatie die zich fulltime, zo nodig 24 uur per dag, met het plegen van liquidaties bezig hield. In huiveringwekkende berichten werd gesproken over hoe de beoogde doelwitten het beste geliquideerd konden worden (zoals “fiets in de fik met die hond erin”, waarmee bedoeld werd dat iemand in zijn auto verbrand zou worden) en over de hoogte van het te betalen bedrag (“Geef je 70 de hoofd sir”/”Als je hem dit weekend nog of maandag geef ik je 80 snel zonder gezeik!!!”/”Maar als u uw eigen fietsen yzers alles dan kan ik na 90 sir soms een ton!”). De leden van de organisatie, die zich onbespied waanden, spreken in de berichten gewetenloos over andere (mensen)levens, die in hun ogen kennelijk niets waard zijn. 
        
        
        
          De wijze waarop de liquidaties werden uitgevoerd is als zeer gewelddadig te kenschetsen. Zo werd, op de openbare weg, soms in het bijzijn van getuigen, gebruik gemaakt van (semi-) automatische wapens waarbij meerdere kogels van dichtbij – onder meer in het hoofd – werden afgevuurd.
        
        
        
          Hierbij zijn vijf mensenlevens beëindigd. Vijf mannen, vaders, broers, zoons, partners, vrienden, die een blijvende leegte achterlaten in de levens van de nabestaanden. Hiervan hebben de benadeelden op indrukwekkende wijze getuigd in hun verklaringen: het gemis is er nog elke dag. Jonge kinderen die hun vader nooit zullen leren kennen en ouders die het grootst denkbare verdriet hebben moeten ervaren, namelijk het verlies van hun kind. De wijze waarop ze zijn vermoord maakt dat het verlies nog veel moeilijker te dragen is, bijvoorbeeld door de onbeantwoorde vragen over waarom hun geliefde zoon of broer dood moest en wie daarvoor verantwoordelijk is.
        
        
        
          Daarnaast zijn binnen de organisatie de liquidaties van elf andere personen voorbereid, waarbij het soms heel dicht bij een uitvoering kwam, maar die toch door toeval of fouten niet zijn uitgevoerd. Elf personen die destijds aan de dood ontsnapten. Die nu, voor zover zij niet later alsnog zijn omgekomen, moeten leven met de gedachte dat ze op een dodenlijst stonden en misschien nog wel staan, en nog lang over hun schouder zullen blijven kijken.
        
        
        
          Moord behoort tot de ernstigste feiten die in onze strafwetgeving strafbaar zijn gesteld. Een moord in de vorm van een liquidatie geeft aan die ernst een extra lading. De verdachten in Eris hebben allen een al dan niet voorbereidende rol gespeeld bij een of meer liquidaties in Nederland en daarmee bijgedragen aan de publieke onrust en verontwaardiging die bij dit soort ernstige geweldsdelicten ontstaat.
        
        
        
          De rechtbank heeft bij het bepalen van de straffen gekeken naar straffen die in andere moordzaken en zaken over voorbereidingshandelingen zijn opgelegd. Hoewel strafzaken zich moeilijk laten vergelijken, kan hieruit wel een zekere lijn worden afgeleid. In dat kader tekent zich een ontwikkeling af naar steeds zwaardere straffen, waarbij twintig jaren gevangenisstraf voor één liquidatie geen uitzondering is, net zoals zes tot acht jaren voor voorbereidingshandelingen. Dit kan worden gezien in het kader van steeds gewelddadiger optreden in het criminele milieu, waarmee de maatschappij in toenemende mate wordt geconfronteerd en de roep om vergelding steeds luider wordt. Het opleggen van straffen dient bij te dragen aan de algemene preventie van strafbare feiten en daarom moet er een zekere afschrikkende werking vanuit gaan. Ook in deze zaak wordt duidelijk gemaakt dat op deze ernstige vormen van ontwrichtend geweld een zeer stevige reactie van de strafrechter volgt. De rechtbank realiseert zich daarbij dat alleen zwaarder straffen de golf van geweld niet tot stoppen kan brengen en dat ook de hoogste straf het leed van de nabestaanden niet kan vergelden.
        
        
        
          
            [verdachte] heeft ruim een jaar deelgenomen aan de criminele organisatie. In die periode heeft hij hand- en spandiensten verricht voor de organisatie maar heeft hij zich ook schuldig gemaakt aan ernstige strafbare feiten. Op 29 juni 2017 heeft [verdachte] samen met [medeverdachte 1] en [medeverdachte 8] met een kalasjnikov geschoten op een woning in [plaats] (deelonderzoek Gezicht), met als doel om de bewoners van het huis die niet thuis waren, de stuipen op het lijf te jagen. Eén van de kogels is bij de buren in het tuinhuis terechtgekomen. Dit heeft voor grote gevoelens van angst en onveiligheid gezorgd in [plaats] . Een week later, op 7 juli 2017, heeft [verdachte] [slachtoffer 1] eerst met een automatisch vuurwapen neergeschoten toen deze zijn auto uitstapte op het parkeerterrein van station [plaats] . Toen dit wapen weigerde, is hij terug gerend om een handvuurwapen uit de auto te pakken, waarmee hij opnieuw op [slachtoffer 1] heeft geschoten om de klus af te maken (deelonderzoek Breuk). Dit getuigt van een huiveringwekkende koelbloedigheid. Bij de uitvoering van de moord heeft [verdachte] ook vuurwapens, munitie en gestolen auto’s voorhanden gehad waarvan één met valse kentekenplaten. Het is schokkend dat [verdachte] met zijn mededaders op deze manier heeft bijgedragen aan een organisatie die over leven en dood meende te kunnen beschikken. [verdachte] had noch met de bewoners van de [straat] noch met [slachtoffer 1] een conflict, hij kreeg betaald voor zijn klussen. Gelet op de ernst van de feiten is alleen een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van zeer lange duur passend.
        
        
      
      
        8.3.2
        
          
            Persoon van verdachte
          
          De rechtbank heeft gekeken naar het strafblad van de [verdachte] en geconstateerd dat daaruit niet blijkt dat hij eerder is veroordeeld voor soortgelijke delicten. Dit heeft echter geen matigende invloed op de straf. 
        
        
        
          Het gebrek aan het nemen van verantwoordelijkheid voor zijn handelen en het niet tonen van inzicht in zijn drijfveren, rekent de rechtbank [verdachte] aan. Dat [verdachte] mogelijk niet kan verklaren omdat hij zich heeft ingelaten met een criminele organisatie waar praten tot de dood kan leiden , is iets wat voor zijn eigen rekening en risico komt. [verdachte] heeft zich waarschijnlijk vanuit misplaatste loyaliteit aan zijn jeugdvriend [medeverdachte 1] en aan [motorclub] laten meeslepen, in een periode toen hij na het overlijden van zijn moeder stuurloos geraakt was en veel drugs gebruikte. Hij heeft een partner en kinderen waarmee hij een toekomst wil opbouwen en hij heeft zich in detentie ingezet om jonge gedetineerden voorlichting te geven om niet het criminele pad te vervolgen. Deze omstandigheden zijn – in het licht van hetgeen hiervoor is overwogen, met name over de ernst van de feiten waarvoor [verdachte] wordt veroordeeld – van onvoldoende gewicht om de straf te matigen. 
        
        
      
      
        8.3.3
        
          
            Strafmaat
          
          Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat – ook rekening houdend met artikel 63 Sr – als uitgangspunt een gevangenisstraf van 22 jaren op zich passend en geboden is. Deze straf dient in de eerste plaats ter vergelding van het leed dat [verdachte] de nabestaanden van het slachtoffer en de bewoners van de [straat] heeft aangedaan. Daarnaast hoopt de rechtbank er met deze straf aan bij te dragen dat anderen ervan worden weerhouden om soortgelijke misdrijven te begaan.
        
        
      
      
        8.3.4
        
          
            Redelijke termijn
          
          Als uitgangspunt heeft te gelden dat een behandeling ter terechtzitting dient te zijn afgerond met een eindvonnis binnen zestien maanden, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden. Deze bijzondere omstandigheden kunnen zijn gelegen in de ingewikkeldheid en omvang van de zaak, de invloed van de verdachte en zijn raadsman op het procesverloop en de wijze waarop de zaak door de bevoegde autoriteiten is behandeld. De rechtbank is van oordeel dat in deze zaak sprake is van dergelijke bijzondere omstandigheden, die met name zijn gelegen in de ingewikkeldheid en omvang van de zaak.
        
        
        
          Naar aanleiding van de verklaringen van de kroongetuige is in november 2018 een landelijke klapdag gevolgd met als resultaat de aanhouding van een groot aantal verdachten en onder meer de ontdekking van een zeer groot aantal gegevensdragers en bestanden die moesten worden uitgelezen, geverbaliseerd en onderzocht. Dit alles heeft uiteindelijk een zeer omvangrijk dossier opgeleverd, waarvan het einddossier uiteindelijk in juni 2020 is verspreid, maar waarop nog vele aanvullingen zijn gevolgd. Elke pro formazitting en de regiezitting in december 2020 hebben geresulteerd in een groot aantal getuigenverhoren, niet in de laatste plaats de vele verhoren van de kroongetuige. Er heeft een inhoudelijke zitting van vele dagen plaatsgevonden tussen augustus 2021 en maart 2022. Daarbij heeft de rechtbank rekening moeten houden met de omstandigheid dat vanwege veiligheidsaspecten rondom deze zaak, de behandeling grotendeels heeft moeten plaatsvinden in een extra beveiligde zittingszaal, waarvan de beschikbaarheid beperkt is. De rechtbank acht vanwege deze bijzondere omstandigheden een redelijke termijn van drie jaren gerechtvaardigd. 
        
        
        
          De rechtbank is van oordeel dat in deze zaak de aanvangsdatum van de redelijke termijn moet worden gesteld op 13 oktober 2017, de datum waarop [verdachte] is aangehouden en in verzekering is gesteld. Dit betekent dat de redelijke termijn in de zaak van [verdachte] is overschreden met één jaar en negen maanden. De rechtbank zal hiermee rekening houden door de gevangenisstraf met zes maanden te matigen.
        
        
      
      
        8.3.5
        
          
            Wet straffen en beschermen
          
          Met ingang van 1 juli 2021 is de Wet straffen en beschermen in werking getreden. Deze wet strekt tot wijziging van de regeling inzake detentiefasering, waaronder in het bijzonder de regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling, in de Penitentiaire beginselenwet en in het Wetboek van Strafrecht. Veroordeelden zullen niet meer automatisch in beginsel in aanmerking komen om voorwaardelijk in vrijheid te worden gesteld. Daarnaast zal de periode waarin een veroordeelde via een voorwaardelijke invrijheidstelling kan werken aan zijn resocialisatie worden gehandhaafd op een derde van de opgelegde straf, maar met een maximum van twee jaar. De wet bevat geen overgangsbepaling zodat de regeling onmiddellijke werking heeft, in die zin dat op vonnissen van na 1 juli 2021 het nieuwe regime van toepassing is.
        
        
        
          De rechtbank stelt voorop dat ook onder de oude regeling een voorwaardelijke invrijheidsstelling geen recht of automatisme was, en dat aan een voorwaardelijke invrijheidsstelling gedurende een lange periode zware voorwaarden konden worden verbonden. Dat neemt niet weg dat de wetswijziging voor situaties als de onderhavige, waar een gevangenisstraf van zeer lange duur passend en geboden is, een duidelijke wijziging van de omvang en reikwijdte van de straf betekent ten nadele van de verdachte. Zeker nu de zwaarstwegende zaak, Breuk, voor [verdachte] oorspronkelijk al in 2018 zou zijn behandeld en afgedaan. Nadat bekend werd dat [medeverdachte 1] als kroongetuige een overeenkomst had gesloten met de Staat is de zaak van [verdachte] aangehouden en werden zijn zaken uiteindelijk pas in 2021 inhoudelijk behandeld met het eindvonnis op 5 juli 2022. Als zijn zaak wel in november 2018 was behandeld, had een inhoudelijke afdoening voor 1 juli 2021 voor de hand gelegen, zelfs als rekening wordt gehouden met een hoger beroep. De rechtbank is daarom van oordeel dat zij bij de bepaling van de hoogte van de straf niet zonder meer kan aansluiten bij straffen die vóór de inwerkingtreding van de wetswijziging in vergelijkbare situaties zijn opgelegd. Dat zou, mede gelet op hetgeen hiervoor is geschetst over de reden van het uitstel van de aanvang van de inhoudelijke behandeling van het onderzoek ter terechtzitting, immers resulteren in een aanzienlijke verlenging van de detentieduur. Daarom wordt in dit specifieke geval rekening gehouden met de inwerkingtreding van de nieuwe wet, waardoor de op te leggen straf enigszins lager uitvalt dan in vergelijkbare zaken die vóór 1 juli 2021 zijn afgedaan. De rechtbank heeft hierbij ook de straf die aan [medeverdachte 1] wordt opgelegd meegewogen.
        
        
        
          Alles afwegend acht de rechtbank een gevangenisstraf voor de duur van negentien jaren en zes maanden – met aftrek van de tijd die de [verdachte] in voorarrest heeft doorgebracht – passend en geboden.
        
        
        
          Tenuitvoerlegging van de opgelegde gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat de regeling van voorwaardelijke invrijheidsstelling, als bedoeld in artikel 6:2:10 Sv, aan de orde is.
        
        
        
          De verdediging heeft verzocht om [verdachte] uiterlijk bij eindvonnis in vrijheid te stellen. Gelet op de straf die wordt opgelegd wijst de rechtbank dit verzoek af.
        
        
        
      
    
  
  
    
      9BENADEELDE PARTIJ
    
    
      9.1
      
        Ten aanzien van 16/659074-19 (Gezicht) 
      
      
        9.1.1
        
          
            
              [benadeelde 3]
            
          
           heeft zich als benadeelde partij in het geding gevoegd en vordert een bedrag van € 1.650,-. Dit bedrag bestaat uit € 900,- materiële schade en € 750,- immateriële schade, ten gevolge van het aan [verdachte] onder 1. tenlastegelegde feit.
        
        
        9.1.1.1  Het standpunt van de officier van justitie
        De officier van justitie heeft gevorderd de vordering van de benadeelde partij toe te wijzen, te vermeerderen met de wettelijke rente en met toepassing van de schadevergoedingsmaatregel.
        
        9.1.1.2  Het standpunt van de verdediging
        De verdediging heeft vrijspraak bepleit van het tenlastegelegde en stelt zich op het standpunt dat om die reden de benadeelde partij niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering. Voor het overige is door de verdediging geen verweer gevoerd. 
        
        9.1.1.3  Het oordeel van de rechtbank
        
          
            Materiële schade
          
          De rechtbank acht de gevorderde vergoeding van materiële schade als gevolg van de beschieting van 29 juni 2017 toewijsbaar tot een bedrag van € 450,-, te vermeerderen met de wettelijke rente met ingang van de datum van de beschieting. De rechtbank overweegt dat de gestelde schade het rechtstreekse gevolg is van de bewezenverklaarde openlijke geweldpleging die bestond uit een beschieting en dat de schade aan de tuinstoel voldoende is onderbouwd met stukken. De rechtbank acht aannemelijk dat de schade aan het tuinhuis ten minste € 100,- zal bedragen. Voor het overige is deze schade onvoldoende onderbouwd en de benadeelde partij zal voor dat deel van de vordering niet-ontvankelijk worden verklaard. 
        
        
        
          
            Immateriële schade 
          
          Het bedrag € 750,- ter zake van immateriële schade acht de rechtbank geheel toewijsbaar, te vermeerderen met de wettelijke rente met ingang van de datum van de beschieting. De bewezenverklaarde openbare geweldpleging had als doel om personen schrik aan te jagen. Daarmee is sprake van een situatie als bedoeld in artikel 6:106 sub a van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). [verdachte] en zijn mededaders hadden het oogmerk om (ook) ander nadeel dan vermogensschade toe te brengen, zodat deze schade voor vergoeding in aanmerking komt. Dat het oogmerk niet specifiek was gericht op de benadeelde partij (maar in het bijzonder op zijn buren) doet daaraan onder deze omstandigheden niet af, terwijl de omvang van de schade de rechtbank redelijk voorkomt. 
        
        
        
          
            Schadevergoedingsmaatregel
          
          Om te bevorderen dat de schade door de verdachte wordt vergoed, zal de rechtbank de maatregel van artikel 36f Sr opleggen op de hierna te noemen wijze.
        
        
      
      
        9.1.2
        
          
            
              [benadeelde 1]
            
          
           heeft zich als benadeelde partij in het geding gevoegd en vordert een bedrag van € 947,08. Dit bedrag bestaat uit € 197,08 materiële schade en € 750,- immateriële schade, ten gevolge van het aan [verdachte] onder 1 tenlastegelegde feit.
        
        
        9.1.2.1  Het standpunt van de officier van justitie
        De officier van justitie heeft gevorderd de vordering van de benadeelde partij toe te wijzen, te vermeerderen met de wettelijke rente en met toepassing van de schadevergoedingsmaatregel.
        
        9.1.2.2  Het standpunt van de verdediging 
        De verdediging heeft vrijspraak bepleit van het tenlastegelegde en stelt zich op het standpunt dat om die reden de benadeelde partij niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering. Voor het overige is door de verdediging geen verweer gevoerd. 
        
        9.1.2.3  Het oordeel van de rechtbank
        
          
            Materiële schade
          
          De rechtbank acht de gevorderde vergoeding van materiële schade als gevolg van de beschieting van 29 juni 2017 toewijsbaar tot een bedrag van € 197,08, te vermeerderen met de wettelijke rente met ingang van de datum van de beschieting. De rechtbank overweegt dat de gestelde medische kosten en daaraan gerelateerde reiskosten het rechtstreekse gevolg zijn van de bewezenverklaarde openlijke geweldpleging die bestond uit een beschieting en bovendien voldoende met stukken zijn onderbouwd.
        
        
        
          
            Immateriële schade 
          
          Het bedrag van € 750,- ter zake van immateriële schade acht de rechtbank geheel toewijsbaar, te vermeerderen met de wettelijke rente met ingang van de datum van de beschieting. De bewezenverklaarde openbare geweldpleging had als doel om personen schrik aan te jagen. Daarmee is sprake van een situatie als bedoeld in art. 6:106 sub a BW. [verdachte] en zijn mededaders hadden het oogmerk om (ook) ander nadeel dan vermogensschade toe te brengen, zodat deze schade voor vergoeding in aanmerking komt. Dat het oogmerk niet specifiek was gericht op de benadeelde partij (maar in het bijzonder op haar buren) doet daaraan onder deze omstandigheden niet af, terwijl de omvang van de schade de rechtbank redelijk voorkomt. 
        
        
        
          
            Schadevergoedingsmaatregel
          
          Om te bevorderen dat de schade door de verdachte wordt vergoed, zal de rechtbank de maatregel van artikel 36f Sr opleggen op de hierna te noemen wijze.
        
        
      
    
    
      9.2
      
        
          Ten aanzien van 16/706914-17 (Breuk)
        
        
          [benadeelde 2] heeft zich als benadeelde partij in het geding gevoegd en vordert een bedrag van € 16.354,96. Dit bedrag bestaat uit materiële schade, ten gevolge van het aan [verdachte] onder 1. tenlastegelegde feit.
      
      
      
        9.2.1
        
          
            Het standpunt van de officier van justitie
          
          De officier van justitie heeft gevorderd de vordering van de benadeelde partij toe te wijzen, te vermeerderen met de wettelijke rente en met toepassing van de schadevergoedingsmaatregel.
        
        
      
      
        9.2.2
        
          
            Het standpunt van de verdediging
          
          De verdediging heeft vrijspraak bepleit van het tenlastegelegde en stelt zich op het standpunt dat om die reden de benadeelde partij niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering. Subsidiair stelt de verdediging dat de kosten van de uitvaart van het vermoorde slachtsoffer voor rekening van de benadeelde partij moeten blijven, aangezien zij de gestelde criminele levensloop van haar zoon kende, daarvan bovendien profiteerde en het risico van diens (gewelddadige) dood had geaccepteerd. 
        
        
      
      
        9.2.3
        
          
            Het oordeel van de rechtbank
          
          De rechtbank stelt voorop dat zonder meer invoelbaar is dat het overlijden van het slachtoffer [slachtoffer 1] zeer grote nadelige gevolgen heeft gehad voor de benadeelde partij. Zij heeft immers als gevolg van de moord haar zoon verloren. De rechtbank moet echter beoordelen of de vordering van de benadeelde partij op juridische gronden toewijsbaar is en overweegt daartoe als volgt. 
        
        
        
          De rechtbank acht de vordering van de benadeelde partij tot vergoeding van uitvaartkosten toewijsbaar tot een bedrag van € 13.154,96 en overweegt daartoe als volgt. De benadeelde partij heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat zij kosten heeft gemaakt voor de uitvaart van haar zoon en deze kosten zijn ook onderbouwd met stukken. De kosten zijn bovendien het rechtstreekse gevolg van de moord op haar zoon en ten aanzien van [verdachte] is het medeplegen van deze moord bewezenverklaard. Dergelijke kosten komen op grond van artikel 6:108 BW als kosten van lijkbezorging voor vergoeding in aanmerking. Van de processtukken maakt deel uit de factuur die het uitvaartbedrijf heeft opgesteld ten behoeve van de benadeelde partij. Het betreft een factuur ten bedrage van € 13.154, 96, een bedrag dat resteert na aftrek van een bedrag ad € 7.669,- met de vermelding ‘betaald door derden’. Dit betekent dat de rechtbank als uitgangspunt heeft te nemen dat een bedrag ad € 13.154,96 ten laste van de benadeelde partij is gekomen. De rechtbank acht deze kosten redelijk, in de zin dat deze in overeenstemming zijn met de omstandigheden van de overledene. De stelling van de verdediging dat de schade op grond van eigen schuld voor rekening van de benadeelde partij dient te blijven, mist elke feitelijke en juridische grondslag. Op geen enkele manier valt in te zien dat de betreffende kosten van lijkbezorging al dan niet deels in redelijkheid zijn toe te rekenen aan de benadeelde partij en voor haar rekening zouden moeten blijven. De enkele suggestie daartoe is pijnlijk, kwetsend en “de wereld op zijn kop”, zoals dat namens de benadeelde partij is aangevoerd. Nu het verweer van de verdediging geen hout snijdt, is de vordering voor het door de rechtbank aangemerkte deel toewijsbaar, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 8 augustus 2017. Voor het overige deel zal de rechtbank de benadeelde partij niet-ontvankelijk verklaren.
        
        
        
          
            Schadevergoedingsmaatregel
          
          Om te bevorderen dat de schade door de verdachte wordt vergoed, zal de rechtbank de maatregel van artikel 36f Sr opleggen op de hierna te noemen wijze.
        
        
      
    
    
      9.3
      
        
          Schadevergoedingsmaatregel
        
        De rechtbank ziet aanleiding om in het belang van de benadeelde partijen ter zake van de toegewezen vorderingen tot schadevergoeding telkens de schadevergoedingsmaatregel van artikel 36f Sr op te leggen. Bij het bepalen van de duur van de gijzeling – die bij gebreke van betaling of verhaal kan worden toegepast – heeft de rechtbank acht geslagen op het bepaalde in artikel 36f lid 5 en artikel 60a Sr. De totale duur van de gijzeling betreft volgens deze bepalingen maximaal een jaar. Onder een jaar dient in deze zaak een termijn van 360 dagen te worden verstaan (Hoge Raad 1 juni 2021, ECLI:NL:HR:2021:812). De rechtbank zal dit maximale aantal dagen gijzeling evenredig verdelen bij de vorderingen van de benadeelde partijen indien het totale aantal dagen gijzeling zonder toepassing van dit maximum boven 360 dagen zou uitstijgen.
      
      
      
    
  
  
    
      10TOEPASSELIJKE WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN
    
    
      De beslissing berust op de artikelen 
    
    
      
        36f, 47, 57, 60a, 63, 140, 141, 225, 289, 416 van het Wetboek van Strafrecht en
      
      
        13, 26, 55 van de Wet wapens en munitie;
      
    
    zoals deze artikelen luidden ten tijde van het bewezenverklaarde.  
    
  
  
    
      11BESLISSING
    
    
      De rechtbank:
    
    
    
      
        Vrijspraak
      
    
    - verklaart het onder 16/659074-19 feit 1: primair tenlastegelegde niet bewezen en spreekt verdachte daarvan vrij; 
    
    
      
        Bewezenverklaring
      
    
    - verklaart het tenlastegelegde bewezen zoals hiervoor in rubriek 5 is vermeld;
    - verklaart het meer of anders tenlastegelegde niet bewezen en spreekt verdachte daarvan vrij; 
    
    
      
        Strafbaarheid
      
    
    - verklaart het bewezenverklaarde strafbaar en kwalificeert dit zoals hiervoor in rubriek 6 is vermeld; 
    - verklaart verdachte strafbaar; 
    
    
      
        Oplegging straf 
      
    
    - veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 19 jaren en 6 maanden; 
    - bepaalt dat de tijd, door verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis doorgebracht, bij de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht; 
    
    
      
        Benadeelde partij
      
      
        Gezicht
      
      
        
          [benadeelde 3]
        
      
    
    
      
        wijst de vordering van [benadeelde 3] toe tot een bedrag van € 1.200,-, bestaande uit € 450,- materiële schade en € 750,- immateriële schade; 
      
      
        veroordeelt verdachte hoofdelijk tot betaling aan [benadeelde 3] van het toegewezen bedrag, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 29 juni 2017 tot de dag van de algehele voldoening, met dien verstande dat indien en voor zover reeds door een ander/anderen (gedeeltelijk) is betaald, verdachte (in zoverre) van deze verplichting zal zijn bevrijd; 
      
      
        verklaart [benadeelde 3] voor wat betreft de meer gevorderde materiële schade niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de vordering voor dat deel kan worden aangebracht bij de burgerlijke rechter; 
      
      
        veroordeelt verdachte ook in de kosten door de benadeelde partij gemaakt en ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog te maken, tot op heden begroot op nihil; 
      
      
        legt verdachte de hoofdelijke verplichting op ten behoeve van [benadeelde 3] aan de Staat € 1.200,- te betalen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 29 juni 2017 tot de dag van de volledige betaling, bij niet betaling aan te vullen met 28 dagen gijzeling;
      
      
        bepaalt dat verdachte van zijn verplichting tot het vergoeden van schade is bevrijd als hij en/of (een van) zijn mededader(s) op een van de hiervoor beschreven manieren de schade aan de benadeelde dan wel aan de Staat heeft vergoed; 
      
    
    
    
      
        
          [benadeelde 1]
        
      
    
    
      
        wijst de vordering van [benadeelde 1] toe tot een bedrag van € 947,08,-, bestaande uit € 197,08 materiële schade en € 750,- immateriële schade;
      
      
        veroordeelt verdachte hoofdelijk tot betaling aan [benadeelde 1] van het toegewezen bedrag, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 29 juni 2017 tot de dag van de algehele voldoening, met dien verstande dat indien en voor zover reeds door een ander/anderen (gedeeltelijk) is betaald, verdachte (in zoverre) van deze verplichting zal zijn bevrijd; 
      
      
        veroordeelt verdachte ook in de kosten door de benadeelde partij gemaakt en ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog te maken, tot op heden begroot op nihil; 
      
      
        legt verdachte de hoofdelijke verplichting op ten behoeve van [benadeelde 1] aan de Staat € 947,08 te betalen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 29 juni 2017 tot de dag van de volledige betaling, bij niet betaling aan te vullen met 22 dagen gijzeling;
      
      
        bepaalt dat verdachte van zijn verplichting tot het vergoeden van schade is bevrijd als hij en/of (een van) zijn mededader(s) op een van de hiervoor beschreven manieren de schade aan de benadeelde dan wel aan de Staat heeft vergoed; 
      
    
    
    
      
        Breuk
      
      
        
          [benadeelde 2]
        
      
    
    
      
        wijst de vordering van [benadeelde 2] toe tot een bedrag van € 13.154,96, bestaande uit materiële schade;
      
      
        veroordeelt verdachte hoofdelijk tot betaling aan [benadeelde 2] van het toegewezen bedrag, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 7 juli 2017 tot de dag van de algehele voldoening, met dien verstande dat indien en voor zover reeds door een ander/anderen (gedeeltelijk) is betaald, verdachte (in zoverre) van deze verplichting zal zijn bevrijd; 
      
      
        verklaart [benadeelde 2] voor wat betreft het meer gevorderde niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de vordering voor dat deel kan worden aangebracht bij de burgerlijke rechter; 
      
      
        veroordeelt verdachte ook in de kosten door de benadeelde partij gemaakt en ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog te maken, tot op heden begroot op nihil;
      
      
        legt verdachte de hoofdelijke verplichting op ten behoeve van [benadeelde 2] aan de Staat € 13.154,96 te betalen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 7 juli 2017 tot de dag van de volledige betaling, bij niet betaling aan te vullen met 310 dagen gijzeling;
      
      
        bepaalt dat verdachte van zijn verplichting tot het vergoeden van schade is bevrijd als hij en/of (een van) zijn mededader(s) op een van de hiervoor beschreven manieren de schade aan de benadeelde dan wel aan de Staat heeft vergoed
      
    
    
    
    
    
    
      Dit vonnis is gewezen door mr. L.E. Verschoor-Bergsma, voorzitter, mrs. L.M.G. de Weerd en O.P. van Tricht, rechters, in tegenwoordigheid van mrs. N. Kruijswijk en B. van Dam, griffiers, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van 5 juli 2022.
    
    
    
    
      
        Bijlage 1: de zittingsdagen
      
    
    
    
      
        2021:
      
        Augustus:
    
    30 en 31.
    
    
      
        September:
    
    1, 7, 9, 17, 20, 28 en 30.
    
    
      
        Oktober:
    
    1, 5, 8, 12, 14, 15 en 26.
    
    
      
        November:
    
    2, 5, 9, 11, 12, 16, 18 en 30.
    
    
      
        December:
    
    2.
    
    
      
        2022:
      
        Januari:
    
    11, 13, 18, 21, 27, 28 en 31. 
    
    
      
        Februari:
    
    3, 4, 7, 8, 10, 11, 14, 15, 21, 22 en 24.
    
    
      
        Maart:
    
    8, 14, 16 en 28.
    
    
      
        April:
    
    6 en 19.
    
    
      
        Mei:
    
    12.
    
    
      
        Juli:
    
    5.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Bijlage 2: de tenlastelegging
      
    
    
    
      Aan verdachte wordt tenlastegelegd dat: 
    
    
    
      
        Parketnummer 16/659074-19 (Gezicht)
      
      1.
      Primair
      hij op of omstreeks 29 juni 2017 te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om een of meer bewoners van en/of personen aanwezig in/rond de woning gelegen aan de [adres] en/of een naastgelegen woning(en) opzettelijk van het leven te beroven, althans zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, meermalen met een vuurwapen op die woning heeft geschoten terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
      (art. 287, art. 45 Wetboek van Strafrecht)
    
    
    
      Subsidiair
      hij op of omstreeks 29 juni 2017 te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, openlijk, te weten op de [straat] te [plaats] , in elk geval op of aan de openbare weg, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen (een) goed(eren), te weten (een) woning gelegen aan de [adres] en/of [adres] , door meermalen met een vuurwapen op voornoemde woning en/of naastgelegen woning te schieten;
      (art. 141 Wetboek van Strafrecht)
    
    
    
      Meer subsidiair
      hij op of omstreeks 29 juni 2017, in elk geval op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 29 juni 2017 tot en met 21 mei 2019, te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een of meer bewoners van en/of personen aanwezig in/rond de woning gelegen aan de [adres] en/of [adres] heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht, en/of met zware mishandeling door meermalen met vuurwapen op die woning(en) te schieten;
      (art. 285 Wetboek van Strafrecht)
    
    
    
      2.
      hij op of omstreeks 29 juni 2017 te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, een of meer wapen(s) van categorie II en/of categorie III, en/of munitie van categorie II en/of categorie III, te weten
    
    
      
        een vuurwapen en/of
      
      
        een hoeveelheid (scherpe) patronen, althans munitie,
      
    
    
      voorhanden heeft/hebben gehad;
      De in deze tenlastelegging gebruikte termen en uitdrukkingen worden, voor zover daaraan in de Wet wapens en munitie betekenis is gegeven, geacht in dezelfde betekenis te zijn gebezigd;
      (art. 26 Wet wapens en munitie)
    
    
    
      
        Parketnummer 16/706914-17 (Breuk)
      
      1.
      hij op of omstreeks 7 juli 2017 te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk en met voorbedachten rade [slachtoffer 1] van het leven heeft beroofd door met een of meer vuurwapens kogels in het lichaam van [slachtoffer 1] te schieten;
      (art. 289 Wetboek van Strafrecht)
      2.
      hij op of omstreeks 7 juli 2017 te [plaats] en/of te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,
      (A1) een (vuur)wapen van categorie II, geschikt om automatisch te vuren, te weten een pistoolmitrailleur/machinepistool (merk: CZ, model Scorpion EVO-3 A1, kaliber 9x19mm) en/of
      ( A2 ) een (vuur)wapen van Categorie II, althans van Categorie III, te weten een patroonmagazijn (merk: CZ, model: Scorpion), kaliber 9x19mm, zijnde een onderdeel en/of hulpstuk van wezenlijke aard en specifiek bestemd voor een wapen van Categorie II, als bedoeld in artikel 3 lid 1 van de Wet wapens en munitie, en/of
      (B1) een (vuur)wapen van categorie III, te weten een pistool (merk: Zastava, model 70, kaliber 7.65mm), en/of
      (B2) een (vuur)wapen van Categorie III, te weten een patroonmagazijn (merk: Zastava, model 70), kaliber 7.65mm, zijnde een onderdeel en/of hulpstuk van wezenlijke aard en specifiek bestemd voor een wapen van Categorie II, als bedoeld in artikel 3 lid 1 van de Wet wapens en munitie, en/of
      (C) munitie van categorie III, te weten
    
    
      
        11 stuks patronen (merk: CBC, kaliber 9mm Luger (9x19mm) en
      
      
        1 stuks patroon (merk: CBC, kaliber .32 auto (7,65mm)
      
    
    
      voorhanden heeft gehad;
      (art. 26 Wet wapens en munitie)
    
    
    
      3.
      hij op of omstreeks 7 juli 2017 te [plaats] en/of te [plaats] , althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een wapen als bedoeld in artikel 2 lid 1 Categorie I onder 3 van de Wet wapens en munitie, te weten een geluiddemper voor een vuurwapen, voorhanden heeft gehad;
      De in deze tenlastelegging gebruikte termen en uitdrukkingen worden, voor zover daaraan in de Wet wapens en munitie betekenis is gegeven, geacht in dezelfde betekenis te zijn gebezigd;
      (art 13 lid 1 Wet wapens en munitie)
    
    
    
      4.
      hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 21 juni 2017 tot en met 7 juli 2017, te [plaats] en/of te [plaats] en/of te [plaats] , althans in Nederland, (telkens) tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een goed, te weten een personenauto (merk: Seat, type: Leon, kenteken: [kenteken] ) heeft verworven, voorhanden gehad en/of overgedragen, terwijl hij en/of zijn mededader(s) ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van dit goed wist(en), althans redelijkerwijs had(den) moeten vermoeden dat het een door misdrijf verkregen goed betrof;
      (art. 416/417bis Wetboek van Strafrecht)
    
    
    
      5.
      hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 18 mei 2017 tot en met 7 juli 2017, te [plaats] en/of [plaats] , althans in Nederland,(telkens) tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een goed, te weten een personenauto (merk: Peugeot, type: 308SW, oorspronkelijk kenteken [kenteken] ) heeft verworven, voorhanden gehad en/of overgedragen, terwijl hij en/of zijn mededader(s) ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van dit goed wist(en), althans redelijkerwijs had(den) moeten vermoeden dat het een door misdrijf verkregen goed betrof;
      (art. 416/417bis Wetboek van Strafrecht)
      6.
      hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 18 mei 2017 tot en met 7 juli 2017, te [plaats] en/of [plaats] , althans in Nederland, (telkens) opzettelijk gebruik heeft gemaakt van (een) vals(e) of vervalst(e) kentekenplaat (met daarop de combinatie [kenteken] ), - zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - als ware die / dat geschrift(en) (telkens) echt en onvervalst, bestaande dat gebruikmaken hierin dat verdachte en diens mededader(s) in een personenauto (merk: Peugeot) voorzien van die kentekenplaat hebben gereden en bestaande die valsheid of vervalsing hierin dat die kentekenplaat geen lamineercode en geen fabrieksstempel bevatte;
      (art. 225 Wetboek van Strafrecht)
    
    
    
      
        Parketnummer 16/659040-20 (Deelname criminele organisatie)
      
      hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 januari 2017 tot en met 21 november 2018 te [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/of [plaats] en/althans (elders) in Nederland, al dan niet als oprichter, leider en/of bestuurder, heeft deelgenomen aan een organisatie, bestaande uit hem, verdachte, en/of (al dan niet in wisselende samenstellingen) een of meer medeverdachten [zijnde overwegend leden van de zogenaamde MC (MotorClub) [motorclub] ], welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, te weten (onder meer):
    
    
      
        het opzettelijk en al dan niet met voorbedachten rade een ander van het leven beroven (zoals bedoeld in artikel 287 en/of artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht) en/of
      
      
        voorbereiding daarvan (zoals bedoeld en omschreven in artikel 46 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht), en/of
      
      
        het voorhanden hebben van en/of overdragen van één of meer wapens van de categorieën 1 en/of II en/of III en/of van munitie van categorieën II en/of III (zoals bedoeld in de artikelen 13 en/of 14 en/of 26 en/of 31 van de Wet Wapens en Munitie).
      
    
    
  
  
    ECLI:NL:HR:2019:601.