Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 november 1998 over Kosovo
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1666-1678

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 26, pagina 1666-1678

18-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 18 november 1998)Pagina 1678-1679
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 november 1998 over KosovoPagina 1666-1678
Presentie en opening (woensdag 18 november 1998)Pagina 1649-1649
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1999 (26200 XII)Pagina 1679-1721
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII).Pagina 1721-1751
Interpellatie-Rabbae, gericht tot de staatssecretaris van Justitie, over de zogenaamde DublinclaimantenPagina 1751-1766
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII)Pagina 1649-1666
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 18 november 1998)Pagina 1766-1766
BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor 1999 (26 200-VIII)Pagina 1767-1780

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg
op 12 november 1998 over Kosovo.De voorzitter:Ik wijs erop dat er slechts één termijn is, de spreektijd
twee minuten bedraagt en het niet is toegestaan om in het AO gewisselde argumenten
te herhalen. In dit geval hebben de woordvoerders de pech dat de voorzitter
van het AO en de fungerend voorzitter van deze vergadering dezelfde zijn.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Verleden week hebben wij uitvoerig gesproken over de manier
waarop Nederland een bijdrage zou moeten en kunnen leveren aan de noodzakelijke
oplossing van de situatie in Kosovo. De ontwikkelingen baren ons nog steeds
grote zorgen. Daarom heeft de CDA-fractie de regering ook gesteund toen het
erop aankwam om een helder en niet voor tweeërlei uitleg vatbaar signaal
af te geven richting Milosevic waar de internationale gemeenschap voor heeft
te staan. Daarom hebben wij toen de regering ook volledig ondersteund waar
het ging om deelname aan de inzet van het luchtwapen. Wij vinden dat wij als
internationale gemeenschap geen onduidelijkheid moeten laten bestaan over
wat wij met betrekking tot Kosovo van Milosevic verlangen. De vraag die nu
voorligt, is of wat in de follow-up voorzien is, de OVSE-waarnemersmissie
en de extraction force, een geloofwaardige NAVO-troepenmacht, wel een voldoende
antwoord is waarmee kan worden bereikt dat zowel de humanitaire nood van talloze
vluchtelingen kan worden gelenigd als tegelijkertijd ook het politieke effect
zal hebben dat er serieuze onderhandelingen worden gestart tussen de Kosovaren
en Milosevic om te komen tot een autonomie van de Kosovaren binnen Klein Joegoslavië
of hoe wij dat op dit moment ook noemen.De discussie verleden week heeft duidelijk gemaakt dat de taken van de
waarnemers nog niet geheel duidelijk zijn en dat het in ieder geval niet duidelijk
is of zij wel in staat zijn te doen wat beoogd is. Meer dan ooit zitten de
waarnemers tussen twee vuren en bepaald niet in een vredessituatie. NAVO-bevelhebber
Clark heeft recent weer gewaarschuwd voor het oplaaien van de burgeroorlog
in Kosovo. Je ziet dat men zich klaarmaakt om de strijd in het voorjaar weer
te hervatten. Wij zullen daarom zeer serieus moeten bezien of voldaan is aan
de voorwaarden die ook de regering heeft gesteld voor deelname aan bijvoorbeeld
de waarnemersmissie.Voor de CDA-fractie is een geloofwaardige NAVO-troepenmacht om zeker te
stellen dat de waarnemers niet kunnen verworden tot gijzelaars, een absolute
vereiste. Als die er is, kan namelijk het enige middel waarmee tot nu toe
Milosevic op de knieën is gebracht, de inzet van het luchtwapen, niet
worden toegepast. Derhalve is een geloofwaardige NAVO-troepenmacht een absolute
voorwaarde.Tijdens het algemeen overleg heb ik namens de CDA-fractie gesteld dat
weliswaar meer duidelijkheid is ontstaan over commandostructuur, de inzet
van Saceur, hoe de lijnen lopen, het voorkomen van dubbele sleutels, e.d.,
maar dat toch nog steeds onvoldoende duidelijk is of die extraction force,
of NAVO-troepenmacht die gelegerd zal zijn in Macedonië, inderdaad zo
geloofwaardig zal kunnen opereren als wel vereist is. Milosevic neemt het
Macedonië bijzonder kwalijk...De voorzitter:U moet echt op uw tijd letten!De heer Verhagen (CDA):...dat zij de basis zouden zijn voor deze extraction force. Tegelijkertijd
hebben de Verenigde Staten, het enige land waarvoor Milosevic respect blijkt
te hebben, te kennen gegeven niet te zullen deelnemen aan deze extraction
force. Vandaar dat voor ons op dit moment nog niet voldaan is aan de voorwaarden
die wij hebben gesteld. Daarom wil ik mede namens collega Van Middelkoop de
volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat de veiligheid van de waarnemers voor de OVSE-missie in
Kosovo tot op heden onvoldoende is gewaarborgd;roept de regering op nu geen besluit te nemen tot het zenden van Nederlandse
waarnemers naar de OVSE-verificatiemissie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen en Van Middelkoop. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 222 (22181).Mevrouw Vos (GroenLinks):De vraag is wat de heer Verhagen vindt van het beeld dat straks 30 landen
waarnemers sturen naar Kosovo en dat Nederland daar niet bij is. Verder vraag
ik hem hoe hij denkt een vreedzame oplossing Verhagenin Kosovo te bereiken
als Nederland niet bereid is deze verantwoordelijkheid te nemen.De heer Verhagen (CDA):Ik heb vorige week gezegd dat de CDA-fractie wel degelijk bereid is haar
 verantwoordelijkheid te nemen en een bijdrage te leveren aan
het oplossen van de afgrijselijke situatie in Kosovo en aan de hulp ten behoeve
van de vele vluchtelingen. Wij mogen echter geen schijnoplossing aanbieden
om ons geweten te sussen. In plaats daarvan pleiten wij voor een werkelijk
geloofwaardig optreden van de internationale gemeenschap. Als wij ongewapende
waarnemers naar Kosovo sturen, kunnen die – vanwege de explosieve situatie –
heel gemakkelijk speelbal worden van diverse partijen. Daarnaast is er het
risico dat zij worden gegijzeld en dan heeft de internationale gemeenschap
in feite geen effectief middel meer om in te grijpen. De inzet van het luchtwapen
zal dan namelijk bot zijn. Er is sprake van een schijnoplossing als medewerking
wordt verleend aan de verificatiemissie zonder dat een werkelijke bijdrage
wordt geleverd aan datgene dat op dit moment zou moeten gebeuren, namelijk
de terugkeer van de vluchtelingen, humanitaire hulp en politieke onderhandelingen
tussen de strijdende partijen. Wij doen alsof de internationale gemeenschap
op dit moment werkelijk een bijdrage levert, maar wij maken dat tegelijkertijd
in feite onmogelijk door een concept te kiezen met zoveel vraagtekens bij
de geloofwaardigheid van het optreden van de internationale gemeenschap. De
CDA-fractie is dus gaarne bereid een bijdrage te leveren, maar uit de motie
blijkt dat zij vindt dat de veiligheid tot op heden onvoldoende gewaarborgd
is en dat zij daarom de regering oproept nu geen besluit te nemen. Dat wil
zeggen dat wij op dit moment niet kunnen instemmen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wat moet er volgens de CDA-fractie gebeuren om alsnog te kunnen instemmen?De heer Verhagen (CDA):In ieder geval moet er een geloofwaardige NAVO-troepenmacht in Macedonië
worden gestationeerd die kan zekerstellen dat de OVSE-waarnemers niet verworden
tot gijzelaars. Wij mogen niet de suggestie wekken dat de veiligheid van de
vluchtelingen is gewaarborgd, maar moeten werkelijk kunnen ingrijpen als dat
nodig is. Daarvoor zijn er op dit moment echter onvoldoende garanties.De heer Hoekema (D66):De heer Verhagen zegt dat de veiligheid van de verificatiemissie tot op
heden nog niet is verzekerd. De motie die hij zojuist indiende, bevat een
tijdselement. Mijn vraag is of die veiligheid zou moeten worden verzekerd
door een andere opzet van de verificatiemissie – zoals de heer Blaauw
vorige week tijdens het algemeen overleg suggereerde – of ziet de heer
Verhagen de oplossing van dit probleem vooral in het versterken van de evacuatiemacht?
Zo ja, hoe zou die evacuatiemacht nog verder moeten worden versterkt om het
door hem gewenste doel dichterbij te brengen? Moeten de Amerikanen daaraan
dan meedoen?De heer Verhagen (CDA):Een groot deel van de garanties die op dit moment worden geboden voor
een eventuele evacuatie van de waarnemers, is gebaseerd op de garantie van
de heer Milosevic dat zijn troepen zullen helpen bij een eventuele evacuatie.
Het meeste gevaar is juist van zijn kant te verwachten voor het geval de NAVO-troepenmacht
moet ingrijpen. Net als in Bosnië indertijd is er in wezen geen geloofwaardig
scenario met betrekking tot het voorkomen van gijzeling, indien er geen geloofwaardige
NAVO-troepenmacht is. Dit betekent, mede gelet op de ervaringen met betrekking
tot Bosnië, dat de regering haar uiterste best moet doen om ervoor te
zorgen dat de Amerikanen zich meer committeren en ook daadwerkelijk deelnemen
aan de NAVO-troepenmacht.De heer Hoekema (D66):Mijn conclusie is dat de CDA-fractie vooral veranderingen wil hebben in
de opzet van de evacuatiemacht en dat zij, als die plaatsvinden, tevreden
is met de huidige opzet van de verificatiemissie.De heer Verhagen (CDA):Ik zeg dat ik tot op heden onvoldoende garanties heb voor een geloofwaardig
optreden van de internationale gemeenschap en dat ik er daarom niet vóór
ben een Nederlands contingent beschikbaar te stellen. Indien er een nieuwe
situatie ontstaat en de Nederlandse regering ons nieuwe voorstellen doet,
zullen wij die voorstellen op hun merites beoordelen.De heer Valk (PvdA):Wat vindt de heer Verhagen ervan dat zich op dit moment al honderden internationale
waarnemers in Kosovo bevinden?De heer Verhagen (CDA):Zoals u weet, wordt hierover zelfs in NAVO-kringen uiterst verschillend
gedacht. Zoals u ook weet, is het de vraag of er voldoende garanties zijn
dat het luchtwapen kan worden ingezet. U heeft zelf betwijfeld of wat in de
onderhandelingen tussen Milosevic en het UCK is gevraagd, al gerealiseerd
is. Het gevaar dat niet afgedwongen kan worden wat noodzakelijk is –
terugkeer van de vluchtelingen en politieke onderhandelingen – is door
de aanwezigheid van de waarnemers vergroot.De heer Valk (PvdA):U zegt dus dat het helemaal niet goed is dat op dit moment überhaupt
waarnemers actief zijn in Kosovo.De heer Verhagen (CDA):De vraag die voor mij aan de orde is, is of Nederland moet deelnemen aan
de waarnemersmissie. Ik vind een waarnemersmissie zonder de aanwezigheid van
een geloofwaardige NAVO-troepenmacht in Macedonië een zeer riskante zaak.De heer Valk (PvdA):Ik krijg geen antwoord op mijn vraag, namelijk: wat vindt u van de aanwezigheid
van deze waarnemers? Als ik uw redenering moet volgen, moet die waarnemersmissie
onmiddellijk worden teruggetrokken. En wat dan?De heer Verhagen (CDA):Dat is de conclusie van de heer Valk. Mijn stelling is dat een waarnemersmissie
zonder voldoende garanties een riskante zaak is.De heer Van Middelkoop (GPV):Ten aanzien van de waarnemers die er nu in Kosovo zijn en de verificatiemissie
waarover wij nu praten, hebben wij het over verschillende mandaten. De verificatiemissie
waarover wij nu praten, is verantwoordelijk voor een heel pakket aan taken,
waarbij ik onder meer denk aan de hulp aan ontheemden en samenwerking met
UNHCR. Die missie doet een ander soort werk dan hetgeen al sinds jaren door
de OVSE in dit gebied wordt gedaan. Ik denk dan ook dat op dit punt de vergelijking
niet helemaal reëel is.De heer Verhagen (CDA):Ik ben het daarmee volledig eens. Dit is een van de elementen die ik in
het algemeen overleg naar voren heb gebracht. Aangezien de voorzitter heeft
aangedrongen op een tweeminutendebat heb ik niet alles herhaald wat ik vorige
week naar voren heb gebracht.De heer Van Bommel (SP):Als de heer Verhagen zegt dat het niet verantwoord is dat Nederland deelneemt
aan een OVSE-verificatiemissie, zegt hij toch eigenlijk dat er helemaal geen
OVSE-waarnemers naar dat gebied zouden moeten gaan?De heer Verhagen (CDA):Wat ik zeg, is dat de regering moet werken aan een geloofwaardige aanwezigheid
van de NAVO, met de mogelijkheid tot werkelijk ingrijpen indien dat noodzakelijk
is. Er moeten garanties zijn dat er middelen zijn om te voorkomen dat de inzet
van het luchtwapen feitelijk niet gerealiseerd kan worden. Derhalve heb ik
niets meer en niets minder gezegd dan dat tot op heden de veiligheid onvoldoende
gewaarborgd is en dat nu geen besluit genomen kan worden tot uitzending van
Nederlandse vrijwilligers, militairen, voor de Oost-Europese vredesmissie.De heer Van Bommel (SP):U geeft echt geen antwoord op mijn vraag. Stelt u nu dat het voor Nederlandse
waarnemers niet veilig zou zijn, maar voor eventuele waarnemers uit andere
landen wel? Dan zou ik het niet met u eens zijn.De heer Verhagen (CDA):Daar gaan wij niet over. Voor mij is op dit moment de vraag aan de orde
of wij, gegeven de huidige situatie en de huidige condities, zouden moeten
instemmen met uitzending van Nederlandse waarnemers voor de waarnemersmissie.
Op dit moment zeggen wij daar 'nee' op.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Er is een akkoord over Kosovo, een akkoord dat niet ideaal
is, maar dat naar de mening van de fractie van GroenLinks wel de enige weg
is naar een vreedzame oplossing in Kosovo. Er moet uiteraard nog heel veel
gebeuren. Wij zijn van mening dat het zenden van een grote waarnemersmissie
noodzakelijk is om deze vreedzame oplossing te bereiken, de naleving van de
resoluties van de Veiligheidsraad te waarborgen, vluchtelingen te ondersteunen
en te beginnen met de opbouw voor een nieuwe situatie na de oorlog. De veiligheid
is in dit geheel uiteraard cruciaal. Veiligheid kun je nooit voor 100% garanderen.
Wij vinden echter wel dat de regering, de OVSE en de NAVO er alles of veel
aan hebben gedaan om die veiligheid zoveel mogelijk te garanderen, door het
instellen van verkenningsvluchten, door het vestigen van een NAVO-troepenmacht
en extraction force in Macedonië, die zo nodig mensen kan evacueren en
door, de vorige week, op een goede manier te komen tot een heldere bevelsstructuur
voor deze extraction force.Het is ook van groot belang dat heel veel landen, zo'n 30 landen, meedoen
aan deze missie en dat groepen worden samengesteld die uit meer nationaliteiten
bestaan. Voor ons is van groot belang dat er vrijwilligers naar Kosovo zullen
worden gestuurd. Wij gaan ervan uit dat die vrijwilligers grondig zijn getraind,
grondig gebrieft en op een goede wijze uitgerust. Ik hoor graag een bevestiging
van de regering dat er goed getrainde en geselecteerde mensen vanuit Nederland
heen worden gestuurd.Een punt van zorg is uiteraard dat er weliswaar een akkoord is met Milosevic,
waar je overigens ook nog vraagtekens bij kunt zetten, maar dat er nog onderhandelingen
lopen met de Kosovaarse oppositie. Er is niet echt zicht op hoe die uiteindelijk
uitvallen. Daar moet hard aan getrokken worden.Hoe staat het nu met de wapenleveranties vanuit Albanië naar Kosovo?
Tot nu toe zijn die behoorlijk doorgegaan. Wordt ervoor gezorgd dat die worden
stopgezet?Mijn fractie komt vooralsnog tot de conclusie dat wij niet anders kunnen
dan instemmen met de waarnemersmissie. Er zijn voldoende veiligheidsgaranties.
Niet instemmen met het zenden van waarnemers komt erop neer dat je niet je
verantwoordelijkheid neemt om een vreedzame oplossing te vinden in Kosovo,
voor alle vluchtelingen daar. Daar is het uiteindelijk om begonnen. Wij vinden
het teleurstellend dat een aantal fracties in de Kamer niet bereid is nu verantwoordelijkheid
te nemen. Zij menen blijkbaar dat andere landen de zaak moeten opknappen en
dat Nederland niet mee moet doen. Ik vind dat jammer. Ik vind het absoluut
nodig dat Nederland die keuze wel maakt.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Donderdag debatteerde de Kamer over de vraag of Nederland
nu reeds, in beginsel deels, al hard militairen en militair materieel wilde
toezeggen voor een drietal missies, namelijk de luchtverificatiemissie, waarvoor
een Orionvliegtuig nodig is, de Kosovo verificatiemissie, de KVM en de evacuatiemacht,
de extraction force. De fractie van D66 heeft donderdag ingestemd met het
in principe ter beschikking stellen van Nederlandse militairen voor deze missies,
in het besef van de risico's. Die risico's zijn reëel en niet nul. Dat
bleek het afgelopen weekend alweer. In principe zijn zij echter beheersbaar.
Door veiligheidsmaatregelen en een zeer stevige NAVO-rol daarbij moeten deze
risico's zoveel mogelijk kunnen worden gereduceerd tot een aanvaardbare omvang.
Deze stevige rol blijkt vooral uit de opzet van de extraction force. Ik vraag
de ministers om hierover meer te vertellen omdat donderdag, het moment waarop
wij het debat voerden, het operationele plan van de NAVO nog niet gereed was.
Dit staat ook in de brief van verleden week. Ik heb zelfs gelezen dat er in
NAVO-kader gesproken wordt over mogelijke deelname van Rusland en misschien
andere landen. Tot de heer Verhagen zeg ik dat ook mijn fractie buitengewoon
veel belang hecht aan de nu reeds blijkende zeer stevige NAVO-rol van de extraction
force die onder direct commando van Saceur en Cinc-South zal opereren.Mijn fractie stemde in in het besef van het belang van het Kosovo-akkoord,
hoe onvolmaakt en broos ook. Het gaat om het belang van het tot stand brengen
van een goede politieke oplossing voor Kosovo en een veilige omgeving voor
de vluchtelingen en om het belang van de vrede. Dit alles dient tot stand
te komen onder directe aansturing van de VS en dat mag vertrouwen geven in
de veiligheidsvoorziening van alle missies. Een brede Europese en Noord-Amerikaanse
participatie bij het toezien op en het afdwingen van de Kosovo-afspraken
acht mijn fractie van groot belang. Russische en Amerikaanse deelname is verzekerd
aan de verificatiemissie en, mogelijkerwijze wat Rusland betreft, de extraction
force. Hoe staat het met de inzet van Amerikaanse stafmilitairen bij de extraction
force?Het zou mijn fractie ernstig teleurstellen als Nederland afhaakt bij de
verificatiemissie of de extraction force. Aan de verificatiemissie doen meer
dan 30 landen mee, van Kazachstan tot Luxemburg, van Ierland tot Litouwen
en van Moldova tot Portugal. In al die landen is een risicoafweging gemaakt.
De opstelling van een aantal fracties in het debat zou een breuk kunnen gaan
vormen in de praktijk bij Kamerbrede steun aan de besluitvorming omtrent Nederlandse
deelname aan vredesoperaties. Zo kan dit signaal uitdrukken dat Nederland
geen vertrouwen heeft in de verificatiemissie. Daarmee kan worden geïmpliceerd
dat de huidige waarnemers in een onvolmaakte veiligheidsomgeving opereren
en dat Nederland het akkoord tussen Holbrooke en Milosevic onvolkomen zou
vinden. Ik zie zeer ongaarne dat deze Kamer dat signaal zou afgeven. Met belangstelling
en vertrouwen zien wij uit naar de antwoorden van de bewindspersonen.De heer Valk (PvdA):Voorzitter! Ondanks onvolkomenheden is het akkoord Holbrooke-Milosevic
een enorme vooruitgang. Het resulteerde onder meer in een massale terugkeer
van vluchtelingen en daklozen die tot voor kort in de bergen verkeerden. Ik
onderstreep nadrukkelijk dat er op dit moment geen enkel alternatief is voor
dit akkoord. Het welslagen daarvan is afhankelijk van aanwezigheid van een
grote waarnemersmissie. Deze aanwezigheid moet namelijk bijdragen aan een
situatie van rust en vertrouwen. Van een ding kunnen we zeker zijn: zonder
de aanwezigheid van waarnemers, en de bescherming van hen op de achterhand,
zal de oorlog binnen de kortste keren weer uitbreken. Zo simpel ligt het.Op dit moment participeren de belangrijkste OVSE-landen in de waarnemersmissie.
Als Nederland niet mee zal doen aan deze missie, keert zij zich volgens die
redenering de facto tegen het akkoord. Dat is de consequentie van de redenering
van het CDA. Dit betekent dat wanneer men zegt niet bereid te zijn hieraan
deel te nemen, men in zijn algemeenheid de aanwezigheid van waarnemers in
dit gebied afwijst. Een andere consequentie van die redenering is dat Kosovo
weer wordt uitgeleverd aan degenen die in de eerste plaats de strijd opzoeken.De heer Verhagen (CDA):De heer Valk suggereert dat de partijen om de tafel gaan zitten en dat
de vluchtelingen kunnen terugkeren vanwege het feit dat de waarnemersmissie
er is. Is de heer Valk het met mij eens dat juist het geven van een serieuze
invulling aan de mogelijke inzet van het luchtwapen, zoals gebeurd is, geleid
heeft tot een geloofwaardige dreiging ten opzichte van Milosevic en tot de
situatie dat de troepen zijn teruggetrokken en de vluchtelingen konden terugkeren?
Is het niet veeleer de serieuze dreiging van de internationale gemeenschap
geweest dan het feit dat er waarnemers van de OVSE heen zouden gaan?De heer Valk (PvdA):Het akkoord tussen Holbrooke en Milosevic is een resultante van de dreiging
van de kant van de NAVO. Op het moment dat wij zeggen dat wij verder niet
meewerken aan de uitvoering van dat akkoord en dus niet aan het plaatsen van
waarnemers, zeggen wij in feite dat wij terug naar af willen. Dat is de consequentie
van de redenering van de heer Verhagen.Voorzitter! Ik zal nog iets zeggen over de deelname aan een evacuatiemacht.
Die evacuatiemacht is ook een voorwaarde voor het welslagen van de waarnemersmissie.
De belangrijkste Europese landen doen mee. De Verenigde Staten zijn nadrukkelijk
gecommitteerd. De evacuatiemacht zal goed bewapend worden. Er is geen sprake
van een dubbele sleutel. Dat geeft reden voor vertrouwen. Daarom steunen wij
het voornemen van de regering om in principe bereid te zijn aan deze evacuatiemacht
deel te nemen.Dan nog een laatste opmerking. Wij weten allemaal dat de missie risico's
kent. Die zijn vorige week nadrukkelijk genoemd door de woordvoerders in het
algemeen overleg. Maar niets doen, brengt nog veel grotere risico's met zich
mee, namelijk het gevaar van het opnieuw uitbreken van een verwoestende oorlog
in Kosovo.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik voer het woord mede namens de fracties van de SGP en de
RPF.In de ministerraad van 6 november jl. is uitvoerig gesproken over de vraag
of Nederland een bijdrage zou moeten leveren aan de Kosovo verificatiemissie.
Na afloop ontving de Kamer een brief waaruit bleek dat het kabinet bereid
was tot deelname. Uit de media begrepen wij dat het bepaald geen hamerstuk
is geweest. Daarom zal het de eerstverantwoordelijke ministers niet hebben
verbaasd dat daarna in het AO en ook nu weer in de Kamer serieuze verschillen
van mening bleken te bestaan. Ik neem aan dat zij een deel van de argumentatie
wel herkennen.Ik heb er tijdens het algemeen overleg geen misverstand over laten bestaan
dat wij daadwerkelijke deelname aan de Kosovo verificatiemissie op dit moment
niet verantwoord achten. De risico's zijn te groot, omdat het gebied nog onvoldoende
gepacificeerd is, er nog onvoldoende vredeswil is en er vooral nog te weinig
politieke akkoorden zijn gesloten. Dat standpunt geldt nog onverkort, zeker
na het incident van het afgelopen weekeinde. Ik wil er overigens geen enkel
misverstand over laten bestaan dat, wanneer wél voldoende aan relevante
voorwaarden is voldaan, wij de eersten zullen zijn om steun te geven aan de
uitzending van verificateurs, zoals wij dat ook deden toen het ging om de
inzet van het luchtwapen.Ik ben mij bewust van de ernstige verantwoordelijkheden van de ministers
in dit soort zaken. Enig oppositioneel sentiment is mij bij dit soort zaken
dan ook vreemd. De Kamer is er echter niet voor niets. Zij draagt een eigen
zelfstandige verantwoordelijkheid.De situatie die zich nu voordoet, is bepaald uniek. Het ziet ernaar uit
dat voor het eerst in vele jaren een Kamermeerderheid zich verzet tegen de
Nederlandse deelname aan een internationale operatie, er een verschil is in
taxatie van risico's en er een andere afweging plaatsvindt. Het was te verwachten
dat dit eens moest gebeuren, nu Nederland militair en civiel
zo vaak en onder zo verschillende omstandigheden actief wil bijdragen aan
het bevorderen van de internationale rechtsorde, waartoe de Grondwet ons verplicht.
Het geeft misschien ook aan dat deelname aan internationale operaties normaal
is geworden. Verschillen van inzicht zijn dan niet altijd meer te ontwijken.
Het is niet anders.Ten slotte nog een enkel woord over de evacuatiemacht, de extraction force.
Ook hierover heb ik vorige week met enige scepsis gesproken. Maar als Nederland
daaraan wil deelnemen, hebben wij er geen bezwaar tegen. Wij komen dan, vermoed
ik zo, terecht in een vergelijkbare positie als de Amerikanen, die ook niet
deelnemen aan de verificatiemissie, maar wel aan de evacuatiemacht.De heer Hoekema (D66):Ook aan de heer Van Middelkoop stel ik de vraag die ik afgelopen donderdag
stelde. Wat moet er in zijn optiek gebeuren om de situatie in Kosovo zodanig
veiliger te maken dat het zenden van een macht, ter verificatie of om evacuatie
af te dwingen, verantwoord is? Hij sprak net over een verdere politieke regeling.
Moet de internationale gemeenschap nu een aantal maanden met de handen over
elkaar toezien en afwachten tot die veilige omgeving is gecreëerd door
politieke condities? Of acht hij het denkbaar dat door veranderingen in de
extraction force of in de missie waar de CDA-collega over sprak, instemming
van zijn kant mogelijk wordt?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik zoek het niet in versterking van de geloofwaardigheid van de NAVO,
het luchtwapen en dergelijke, en dus ook niet in de extraction force. Idealiter
heb ik een situatie voor ogen waarin je zo'n extraction force niet nodig hebt,
maar ik kan mij voorstellen dat je die achter de hand hebt. U weet evengoed
als ik dat wij dat soort evacuatiemachten ook niet achter de hand hadden in
Haïti en andere landen waar wij mensen met nauwelijks enig geweldsgebruik
naartoe hebben gezonden.Het gaat mij erom dat er een fasering is in dit soort acties. Eerst dreig
je met militair geweld, zoals wij al vaak hebben gedaan. Dan moet er een situatie
ontstaan waarin duidelijke akkoorden worden gesloten, die waar te nemen zijn.
Deze zijn er nu onvoldoende. Er is niet eens een duidelijk bestand in de zin
van een staakt-het-vuren, waarin men zich bijvoorbeeld ertoe verplicht alle
relevante wapens neer te leggen. Er is niet eens een akkoord over hoe het
verder moet het de inrichting van de samenleving. Dit hoeft niet geheel uitgewerkt
te zijn; dat besef ik ook wel. Wij zitten nu echter in de overgangsfase die
er zo vaak is, waarin partijen het nog duidelijker moeten maken dat er echt
sprake is van een vredeswil. Als dit het geval is, doet zich ten principale
een situatie voor waarbij waarnemers passen. Ik heb zo-even al gezegd dat,
als deze situatie zich voordoet, wat mij betreft liever vandaag dan morgen,
Nederland naar mijn mening een bijdrage kan leveren.De heer Hoekema (D66):Verwacht u nu echt dat er betere akkoorden dan de huidige komen zonder
enig element van militair toezicht of militaire dwang op de partijen? Dat
gaat toch niet vanzelf?De heer Van Middelkoop (GPV):De militaire druk blijft natuurlijk. Actord is als dreiging nog altijd
reëel aanwezig. Het diplomatieke overleg moet gewoon voortgaan. Dit is
helemaal niet bijzonder, omdat wij naar mijn overtuiging in zo'n overgangsfase
zitten. Ik wil de geloofwaardigheid van de handtekening van Milosevic en de
uitspraken van het UCK verder in de praktijk kunnen toetsen voordat er voor
mij een situatie ontstaat waarin wij waarnemers dat gebied in kunnen sturen.
Ik heb vorige week het beeld gebruikt van mannen en vrouwen met een aktetas
onder de arm.Mevrouw Vos (GroenLinks):Bent u niet bezig met een cirkelredenering? Juist om meer vrede te bereiken
en de onderhandelingen een stap verder te brengen, is het nodig dat er waarnemers
in dat gebied zijn. Ik denk dat wij er nooit komen als wij gaan wachten totdat
die resultaten bereikt zijn. Daar krijg ik graag helderheid over van u.De heer Van Middelkoop (GPV):Waarom hebben wij drie weken geleden geen waarnemers gestuurd? Wij waren
het er toen allemaal over eens dat de situatie daar bepaald niet rijp voor
was; dat is een understatement. De situatie was toen dat met de dreiging van
militair geweld Milosevic op het pad van de vredeswil, de pacificatie, moest
worden gedwongen. Pas als dit is gelukt, kun je gaan nadenken over waarnemers.
Ik zeg dat het nu te vroeg is om het voor onze verantwoording te nemen waarnemers
naar dat nog niet geheel gepacificeerde gebied te sturen. Zo bijzonder is
dat niet. Ik houd het niet voor onmogelijk dat wij over een paar weken tot
een geheel andere conclusie komen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wat vindt u ervan dat 30 andere landen het nu blijkbaar wel het goede
moment vinden, ook de Verenigde Staten en Rusland overigens, maar dat Nederland
niet meedoet? Wat vindt u van die beoordeling?De heer Van Middelkoop (GPV):De Verenigde Staten vormen niet zo'n goed voorbeeld, want u weet evengoed
als ik dat zij juist weer niet aan de verificatiemissie deelnemen. Dat heeft
misschien andere redenen dan een taxatie van de risico's.Mevrouw Vos (GroenLinks):De Verenigde Staten doen wel mee aan de verificatiemissie, maar niet aan
de extraction force.De heer Van Middelkoop (GPV):Nu moet ik mijzelf in bescherming nemen. Daar reageer ik even niet op.Minister Van Aartsen:De Amerikanen zullen aan de verificatiemissie deelnemen, met 200 man,
van wie een aantal nu in Kosovo aanwezig is.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik maakte een vergissing doordat het geen militairen betreft. Daardoor
kan het. Het Congres is er nooit toe bereid geweest militairen voor dat soort
zaken in te zetten. Wat was ook weer de vraag van mevrouw Vos die hieraan
voorafging?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik zei dat 30 andere landen het blijkbaar wel het moment vinden en bereid
zijn mensen te sturen.De heer Van Middelkoop (GPV):Vindt u dat nu zo'n sterk argument? Wij hebben hier onze eigen verantwoordelijkheid
te nemen. Dat is in andere parlementen ook het geval. Als bepaalde landen
dat om wat voor redenen dan ook – misschien, zo zeg ik voorzichtig,
 omdat zij een wat minder ontwikkelde parlementaire democratie
of een minder zelfstandig parlement hebben – wel mensen sturen, het
zij zo. Ieder neemt zijn eigen verantwoordelijkheid, maar wij hebben de onze
te nemen voor onze mensen. U zult mij ook niet horen zeggen, zoals de heer
Van Bommel zo-even probeerde de heer Verhagen te laten doen, dat de OVSE maar
moet stoppen met wat zij nu doet in Kosovo. Nee, dat gaat mij op dit moment
niet aan.Zoals ik vorige week tijdens het algemeen overleg heb gezegd, zou ik het
prima vinden dat er voortgewerkt wordt aan die missie. Nogmaals, wij praten
hier over een zware missie die een enorme training vergt. Daarbij moet ook
gedacht worden aan allerlei logistieke voorwaarden, aan een goede organisatie
en wat dies meer zij. Neem de tijd om dat verder op te bouwen. Dan kunnen
wij er goed bij zijn als de situatie van een gepacificeerd Kosovo intreedt.
En ik hoop echt dat dit gebeurt.De heer Valk (PvdA):Ik denk dat het ons wel degelijk aangaat of de OVSE waarnemers stuurt.
Nederland heeft zich immers ook gecommitteerd aan het akkoord tussen Holbrooke
en Milosevic. Vindt de heer Van Middelkoop dat de waarnemers moeten worden
teruggetrokken?De heer Van Middelkoop (GPV):Die discussie hebben wij nu tweemaal gevoerd, mijnheer Valk, in het AO
tussen u en mij en zo-even hier met de heer Verhagen. Ik wil hier niet uitspreken
dat het Nederlandse parlement vindt dat de hele OVSE dit of dat moet doen
of nalaten; daarvoor dragen wij geen verantwoordelijkheid.De heer Valk (PvdA):Maar vindt u het goed dat de OVSE daar op dit moment vertegenwoordigd
is?De heer Van Middelkoop (GPV):Wij moeten de zaak wel zuiver houden. Ik doe natuurlijk geen enkele afkeurende
uitspraak daarover. Nogmaals, de aanwezigheid van OVSE-mensen aldaar, die
overigens al heel lang in die regio zitten is, is van een heel ander type
missie dan de fullyfledged missie waarover wij nu spreken en waarvoor wij
eventueel verantwoordelijkheid moeten dragen.De heer Valk (PvdA):Ik vraag uw oordeel over de waarnemers die op dit moment in het kader
van het akkoord tussen Holbrooke en Milosevic zijn uitgestuurd.De voorzitter:Dat was uw laatste vraag, mijnheer Valk.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb geen enkele behoefte om daarover een negatieve uitspraak te doen.
Dat zou ik zelfs potsierlijk vinden. Als elders andere afwegingen worden gemaakt
ten aanzien van de risico's, heb ik dat te respecteren zoals ik andere parlementen
heb te respecteren. Dat is toch heel normaal, mijnheer Valk? Maar hier hebben
wij onze eigen verantwoordelijkheid. U moet uzelf ook serieus nemen, evenals
uw collega's. Wij hebben hier een toetsingskader. Wij hebben hier vaak gesproken
over het taxeren van risico's. Wel, daarmee zijn wij nu bezig! Als wij zouden
kunnen volstaan met het verwijzen naar wat anderen doen, waar praten wij dan
nog over?De heer Valk (PvdA):Maar dan moet ik...De voorzitter:Nee, u heeft het woord niet. Het was uw laatste vraag, anders loopt het
verschrikkelijk uit.De heer Van Bommel (SP):Ik wil niet met de heer Van Middelkoop spreken over de waarnemers die
er nu al zitten. Die hebben een andere status. Wanneer de heer Van Middelkoop
zegt dat de veiligheidssituatie onvoldoende is voor Nederlandse waarnemers,
dan is die situatie toch niet anders voor waarnemers in OVSE-verband?De heer Van Middelkoop (GPV):Waarom zouden wij op het punt van de logica met elkaar in discussie treden?Nogmaals, nu ligt er een brief van het Nederlandse kabinet met een Nederlands
voorstel en dat wordt beoordeeld door Nederlandse parlementariërs. Verder
reikt onze verantwoordelijkheid niet.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Er is dagelijks sprake van ontwikkelingen in Kosovo. Twee
problemen blijven recht overeind. Daarop heb ik ook gewezen in het AO.Allereerst het centrale probleem dat er geen politiek akkoord is tussen
de etnische Albanezen en Milosevic. Vervolgens het probleem dat Milosevic
wel verantwoordelijk is voor de veiligheid van de waarnemers die eventueel
naar Kosovo gaan. Die problemen zijn niet opgelost en bovendien lijkt de oplossing
niet in zicht.Als wij de berichten van NAVO-bevelhebber Clark mogen geloven, wordt de
situatie eerder slechter dan beter. Hij zegt dat er zowel aan Servische als
aan Albanese zijde sprake is van herbewapening en dat de diplomatieke waarnemers
die zich in het gebied bevinden bedreigd worden. Dat is de reden waarom de
fractie van de SP haar standpunt niet wijzigt maar er eerder in volhardt,
namelijk dat het op dit moment niet verantwoord is om deel te nemen aan een
verificatiemissie.Voorzitter! Ik wil echter wél zover gaan en stellen dat het wanneer
het voor Nederlanders niet veilig is deel te nemen aan een dergelijke missie,
per definitie ook niet veilig is voor andere waarnemers onder OVSE-hoed. Ik
ga nog een stap verder. De extraction force, de reddingsmacht, die in Macedonië
gelegerd zou worden, heeft rechtstreeks te maken met de aanwezigheid van de
waarnemers die de verificatie uitvoeren. Op het moment dat je suggereert dat
de verificatie daar niet veilig kan worden uitgevoerd, ontvalt ook de noodzaak
voor het stationeren van een reddingsmacht in Macedonië. Ik dien daarom
de volgende motie in, voorzitter.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat een politiek akkoord tussen Belgrado en de etnische
Albanezen in Kosovo ontbreekt en dat er nu al sprake is van bedreiging van
diplomatieke waarnemers;van mening, dat het sturen van ongewapende Van Bommelwaarnemers onder
die omstandigheden een onverantwoord risico inhoudt;overwegende, dat het zenden van een reddingsmacht rechtstreeks
samenhangt met de aanwezigheid van de bedoelde verificatiemissie;verzoekt de regering noch een bijdrage te leveren aan een verificatiemissie
in Kosovo noch aan een reddingsmacht in Macedonië,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 223 (22181).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Wat heeft de SP dan te bieden in dit geval? Hoe kan volgens
de heer Van Bommel vrede in Kosovo worden bereikt? Hij is absoluut niet bereid
om daar wat dan ook in te zetten. Is het niet nodig om waarnemers in te zetten?De heer Van Bommel (SP):Vrede in Kosovo kan alleen ontstaan via de onderhandelingstafel. Een politiek
akkoord dat wordt bereikt tussen de etnische Albanezen en Milosevic is de
enige weg om vrede in dat gebied te krijgen en om tot ontspanning te komen.
Het zenden van ongewapende waarnemers in een situatie waar sprake is van herbewapening
aan beide zijden, kan ertoe leiden dat de ongewapende waarnemers onderdeel
worden van de strijd, dat zij een levend schild worden in de strijd tussen
de etnische Albanezen en de mensen van Milosevic. Die situatie is niet gewenst,
maar die is niet te voorkomen, ook niet met een reddingsmacht in Macedonië.
Dan moet je daar ook niet op aansturen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Is het ook voor de positie van de vluchtelingen niet noodzakelijk dat
er een grote waarnemersmacht is? Die waarnemers kunnen de vluchtelingen ondersteunen
en naar huis begeleiden.De heer Van Bommel (SP):Op dit moment geven alle berichten aan dat Milosevic zich in ieder geval
houdt aan de eisen uit resolutie 1199 om zich terug te trekken. De laatste
berichten spreken dat weer iets tegen, omdat er sprake is van herbewapening.
Maar de terugtrekking heeft er al wel in geresulteerd dat de vluchtelingen
uit de bergen kunnen terugkeren naar de dorpen. Er is toezicht door waarnemers
met een andere status dan die van OVSE-waarnemers. Aan die situatie kunnen
wij werken. Maar wij moeten tegelijkertijd streven naar onderhandelingen tussen
de etnische Albanezen en Milosevic. Daar zal uiteindelijk het akkoord vandaan
moeten komen. Er zijn signalen dat die onderhandelingen op gang kunnen komen.
Ik zou dat proces vooralsnog een kans willen geven. Die kans moet niet bedreigd
worden door nu waarnemers in een grote macht, met eventueel een extraction
force achter de hand, die kant op te sturen.De heer Blaauw (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik zal niet alles herhalen wat in het algemeen
overleg naar voren is gebracht. Ik zal nog slechts op enkele punten ingaan,
omdat die nu ook door anderen naar voren zijn gebracht.Ik begin met de overeenkomst tussen Holbrooke en Milosevic, waarvan wij
de tekst niet kennen omdat wij het papier nooit hebben kunnen aanschouwen.
Wij weten dat de overeenkomst niet mede is gesloten met de Albanese Kosovaren,
waardoor aan één van de voorwaarden voor vredesoperatie niet
wordt voldaan, namelijk dat alle partijen in een gebied zich moeten schikken
naar en zich moeten houden aan een overeenkomst.De vertaling van het verhaal van Holbrooke, gehouden in de Contactgroep
en wat dies meer zij, is nu enerzijds een overeenkomst tussen de OVSE en de
Federale Republiek Joegoslavië en anderzijds een overeenkomst tussen
de NAVO en de Federale Republiek Joegoslavië. Het gaat dus om twee operaties.
De operatie met de NAVO heeft betrekking op de verificatie van de onbekende
overeenkomst tussen Holbrooke en Milosevic, een verificatie vanuit de lucht.
Dat sluit aan bij verhaal van Holbrooke inzake de VR-resoluties 1199 en 1203.
Dat is dan het handvat. Ik heb zo mijn problemen met de overeenkomst inzake
de verificatie vanuit de lucht. Maar als de militairen denken dat zij een
dergelijke verificatie kunnen uitvoeren, houden wij die zeker niet tegen.
Wij gaan dan ook akkoord met Nederlandse deelname.Aan de overeenkomst tussen de OVSE en de FRJ zitten voor de VVD-fractie
veel meer haken en ogen. Naar ons gevoel kent de overeenkomst heel wat 'gaten',
ondanks de mooie teksten. Die moet men namelijk voor een goede beoordeling
eerst vertalen. Men moet ze zien in het licht van de mentaliteit en de gedachtewereld
van de participanten op de Balkan. Wat dat betreft vinden wij de overeenkomst
van een minder goed gehalte. Zij is namelijk niet dichtgetimmerd. Tegelijk
hebben wij ook problemen met het feit dat de OVSE zelve de overeenkomst moet
uitvoeren. De OVSE is een raamorganisatie en wij weten hoe zij bij grote operaties
heeft kunnen opereren. Dan denken we aan de waarnemingen bij verkiezingen,
onder andere in Bosnië. Wij kennen eveneens de zwakheden van die organisatie.De mensen die deel zullen nemen aan de Kosovo verification mission moeten
van de Servische overheid de garantie krijgen dat hun veiligheid gewaarborgd
is. Ik hoef dan niet in details te treden bij mijn inschatting dat er allerlei
haken en ogen zullen zijn en dat de positie van de OVSE-waarnemers zal kunnen
vervagen. Zeker zal bij het oplopen van de spanning en het toenemen van kleinere
militaire operaties in Kosovo tussen enerzijds ongeregelde troepen en anderzijds
de Albanese Kosovaren uit de KLA de kans van gijzelneming zeer groot zijn.
Dat hebben we ook gemerkt bij andere conflicten in Bosnië. Hierop hebben
wij al in een vorig overleg met de minister gewezen.Ik wil de minister van Buitenlandse Zaken complimenteren met datgene wat
hij in internationaal verband mede tot stand heeft gebracht en dan denk ik
aan de extraction force. Die is bedoeld om te voorkomen dat een conflict uit
de hand zal lopen. Toch vinden wij dat er nog niet voldoende is gedaan. Wij
hebben nog steeds problemen met de positie van de waarnemers in de Kosovo
verification mission. Het wijzen op de eventuele mogelijkheid van inzet van
Actord zien wij eigenlijk als een schijnargument. Waarom? Duidelijk is door
de minister gezegd dat Actord niet ingezet kan worden wanneer de Kosovo verification
mission in Kosovo nog on the ground is. De leden van de mission zouden eerst
weggehaald moeten kunnen worden. Wij zijn het er ook over eens dat de extraction force niet groot genoeg
is om een totale evacuatie van de Kosovo verification mission uit te voeren.
Er wordt nog elders een eenheid opgebouwd om zo nodig voor versterking te
kunnen zorgen.Voorzitter! De tijd loopt door. Ik heb aangegeven hoe de VVD-fractie over
de drie operaties denkt. Wij gaan akkoord met deelname aan de luchtverificatie.
Wij vinden dat Nederland ook deel moet nemen aan de extraction force en dat
daarvoor voldoende en robuuste eenheden moeten worden ingezet. Wat de VVD-fractie
betreft heeft de minister in het algemeen overleg de problemen met de leiding
opgelost. De lijnen lopen nu wel degelijk via de NAVO. Echter, hoe de zaak
verder zal lopen – wel of niet dubbele sleutels? – is voor ons
nog niet duidelijk. Desondanks willen wij het groene licht geven voor deelname
door Nederland aan de extraction force. Wij blijven echter gekant tegen deelname
op de grond in de Kosovo verification mission. De VVD-fractie vindt namelijk
dat wij onze eigen verantwoordelijkheid op dit punt hebben. Wij wensen dus
niet aan die missie deel te nemen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Is de kern van het bezwaar van de VVD-fractie dat de hele
OVSE-verificatiemissie als concept niet deugt of is een modaliteit denkbaar
waarbij de evacuatiemacht zodanig verder wordt opgetuigd en aangekleed, dat
de bezwaren van de heer Blaauw tegen de verificatiemissie en daarmee ook tegen
Nederlandse deelname daaraan weggenomen zouden kunnen worden?De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Ik heb aangeven dat de VVD-fractie de OVSE voor deze operatie
eigenlijk niet ziet zitten en dat de wijze waarop de zaak nu is uitgewerkt,
onvoldoende is om die verificatiemissie tot een goed einde te brengen. Je
moet bij vredesoperaties goed in aanmerking nemen of je vertrouwen kunt hebben
in een positieve uitkomst. Je moet niet aan deelname beginnen als je niet
weet wat die zal zijn. Deze missie is wel een aardige testcase voor de OVSE.De heer Hoekema (D66):Wat is dan nog de zin van een evacuatiemacht als de gehele verificatiemissie
niet meer noodzakelijk is?De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Ik vind dit een zeer merkwaardige vraag. Ik wil wel deelnemen
aan een missie als die nodig is om mensen in een bepaalde situatie weg te
halen. Dat is in feite een uitermate positieve benadering. Wij hopen dat de
extraction force niet behoeft te worden gebruikt, maar wij zien dat somberder
in dan u. Wij nemen aan twee van de drie operaties deel en zijn het enige
middelgrote land dat deelneemt aan de extraction force. Wat dat betreft kunnen
wij in internationaal verband een heel aardig beeld van ons land schetsen.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb waardering voor het betoog van collega Blaauw. Mag ik daaruit de
conclusie trekken dat de VVD-fractie politiek sympathiek staat tegenover de
motie-Verhagen/Van Middelkoop?De heer Blaauw (VVD):Ik denk dat die conclusie door u getrokken kan worden.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik dank u wel.De heer Valk (PvdA):Ik kan de redenering van de heer Blaauw niet volgen. Zouden wij de hele
extraction force niet overbodig kunnen maken door de OVSE maar op te roepen
om onmiddellijk haar waarnemersmissie terug te trekken?De heer Blaauw (VVD):Wij zouden de extraction force kunnen opheffen door bijvoorbeeld een volle
brigade van de NAVO in Pristina te leggen. Ik ben van mening dat Holbrooke
in de onderhandelingen niet ver genoeg is gegaan en onvoldoende gebruik heeft
gemaakt van het ultimatum bij de inzet van het luchtwapen. Dat was anders
bij de confrontatie met Irak, waar wel degelijk tot de laatste seconde gebruik
is gemaakt van een ultimatum. Je kunt je zelfs afvragen wie de meeste haast
had om een overeenkomst te sluiten.De heer Valk (PvdA):Maar nu praten wij over de politieke realiteit, namelijk dat de OVSE en
geen enkele andere organisatie de waarnemersmissie ontplooit. De redenering
van de heer Blaauw zou moeten zijn: wij hebben de extraction force niet nodig
op het moment waarop wij de OVSE-missie terugtrekken.De heer Blaauw (VVD):Ik ben het daar niet mee eens. Wij verschillen dus van mening.De heer Valk (PvdA):Ik vraag wel uw commentaar op die redenering.De heer Blaauw (VVD):Ik heb aangegeven dat wij positief staan tegenover de extraction force,
mede vanuit Nederlandse kant tot stand gekomen. Wij verwachten namelijk ernstige
problemen voor de Kosovo verification mission (KVM), zeker in de aanloop tot
het voorjaar. Wij hebben een brede delegatie uit Kosovo ontvangen. Wat deze
delegatie naar voren bracht, maakt mij niet vrolijk over de nabije toekomst
en dus ook niet over de positie van de verificateurs. Ik vind dan ook dat
Nederland zijn eigen verantwoordelijkheid kan nemen en kan zeggen: jullie
in die andere landen schatten het anders in dan wij; wij hebben echter zoveel
zorg over jullie mensen, dat wij bereid zijn deel te nemen aan de extraction
force.De heer Van Bommel (SP):De heer Blaauw wil dus een bijdrage leveren aan een reddingsmacht voor
een verificatiemissie die hij op zichzelf helemaal niet ziet zitten. Mag ik
het zo samenvatten?De heer Blaauw (VVD):Ik kan de KVM niet tegenhouden, maar ik kan wel de Nederlandse deelname
tegenhouden. Ik heb gezegd hoe de verificatiemissie door ons wordt ingeschat.
Wij vrezen dat het uit de hand loopt en zijn daarom wel bereid om deel te
nemen aan de extraction force.De heer Van Bommel (SP):Met het leveren van mensen voor de extraction force bevordert u dat andere
landen gaan deelnemen aan de verificatiemissie die u helemaal niet ziet zitten?
Dat is immers een randvoorwaarde daarvoor.De heer Blaauw (VVD):Die andere landen hebben hun eigen verantwoordelijkheid en zetten het
anders op een rij. Ik ben niet verantwoordelijk voor wat in de rest van de
wereld gebeurt. Wij zijn verantwoordelijk voor de Nederlandse positie.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is duidelijk dat de heer Blaauw de verificatiemacht niet ziet zitten.
Maar zaagt hij hiermee niet de poten onder het akkoord vandaan?
Dat kan toch niet de conclusie zijn? Daar wil ik graag helderheid over krijgen.
Mijn tweede vraag is of de heer Blaauw nogmaals aan de Kamer duidelijk wil
maken wat er naar zijn mening wel zou moeten gebeuren om daar tot een vreedzame
oplossing te komen.De heer Blaauw (VVD):Zoals de heer Van Bommel in zijn bijdrage zei, zijn er ontwikkelingen
in Kosovo en in de Federale Republiek Joegoslavië. Hij heeft die ontwikkelingen
niet als positief ervaren en dat deel ik met hem. Geremek, die zijn handtekening
heeft gezet onder de overeenkomst met de OVSE inzake de KVM, heeft nu al allerlei
bezwaren en problemen ten aanzien van de veiligheid, roadblocks en wat dies
meer zij. Dat is een erg positieve benadering van een overeenkomst die je
hebt getekend. Wij zien nu al dat de Rugova-groep in de pers zegt: nee, wij
gaan niet naar Milosevic. Wij zien nu al dat in de pers wordt gezegd dat de
gijzeling van de twee Servische militairen van de KVM niet mag, dat de missie
verantwoordelijk is voor hun veiligheid. U hebt dat zelf zojuist al aangegeven;
je ziet hier het 'sluipen' van de taak voor de KVM, want u wilt de KVM al
verantwoordelijk laten zijn voor de veiligheid op de grond. Dat is niet juist:
de KVM kan alleen maar waarnemen, in het notitieboekje opschrijven, met dat
notitieboekje en misschien via de radio – als de radioverbinding werkt –
het bericht doorgeven aan het 'ondercentrale' punt; vandaar wordt het bericht
doorgegeven aan Pristina, dat het weer doorgeeft aan Belgrado. Daar wordt
het voorgelegd aan de Servische regering – of de verantwoordelijken –
die zegt dat het bericht niet klopt en niet op hen betrekking heeft, maar
op het UCK. Dat bericht gaat dus weer terug naar Pristina, waar de KVM zegt
dat het toch om de Serviërs ging. Net zoals in eerdere vergelijkbare
situaties en vredesoperaties krijg je dus een ellenlange brij, waarbij onvoldoende
is ingeschat wat de uitkomst zou kunnen zijn.Minister Van Aartsen:Mijnheer de voorzitter! Ik begin daar waar de heer Van Middelkoop op enig
moment in zijn betoog aanlandde, toen hij wees op de aard van het enige tijd
geleden genomen en in de brief van 10 november neergelegde kabinetsbesluit.
Het is immers inderdaad – dat is door niemand verheeld, ook niet door
mij of door de minister van Defensie – een moeilijk besluit voor het
kabinet geweest. Er heeft een zeer zware afweging plaatsgevonden over de drie
elementen die aan het slot van de brief worden genoemd: het in principe bereid
zijn tot een personele bijdrage aan de OVSE-verificatiecommissie, de voor
de luchtverificatie te zenden Orion en de bereidheid om een deelname aan de
extraction force in overweging te nemen. De heer Van Middelkoop heeft terecht
gezegd dat Nederland, maar ook de regering en het parlement, op dit punt natuurlijk
een eigen afweging moeten maken.Naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Verhagen over dat thema
is het misschien goed om een paar opmerkingen te maken over de taken. Hij
heeft gezegd dat die taken niet duidelijk zijn. Ik hecht eraan om daar in
ieder geval geen onduidelijkheid over te laten bestaan. De taken van de verificatiemissie
van de KVM zijn: verificatie – dat is overigens iets anders dan waarnemen –
van de naleving van resolutie 1199 en de nadere Veiligheidsraadresolutie ten
behoeve van de OVSE, de VN en andere organisaties; assistentie aan de UNHCR
en het Internationale Rode Kruis bij de terugkeer van ontheemden, een sterk
humanitaire kant van de taak; het onderhouden van contacten met en zo nodig
het begeleiden van grensbewakingseenheden; het rapporteren over wegversperringen
en het op termijn leveren van een bijdrage aan de opzet voor zelfbestuur,
bijvoorbeeld op het gebied van het organiseren van verkiezingen, steun bij
de opzet van nieuwe instituties in Kosovo en bij de opbouw van een politieorganisatie.Er is gevraagd wat er in wezen wordt geverifieerd. Het gaat daarbij om
de beëindiging van alle grond- en luchtoperaties aan beide zijden –
dus zowel aan de kant van de Serviërs als aan de kant van het UCK –
en om de terugtrekking van politie-eenheden en zware wapens die zich voor
maart in Kosovo bevonden, alsmede om de constatering dat die terugtrekking
durend is. De volledige bewegingsvrijheid moet worden vastgesteld en geverifieerd
voor de internationale waarnemers en voor de hulpverleners. Dat is zeker in
deze eerste fase zeer belangrijk voor de laatste groep. De terugkeer van ontheemden
speelt daarbij een belangrijke rol. Een andere belangrijke taak in dit geheel,
zeker gegeven de positie die Nederland daarbij inneemt, is de medewerking
aan het Joegoslaviëtribunaal. Uiteindelijk gaat het er ook om te verifiëren
of het inderdaad mogelijk wordt dat er werkelijk een politieke dialoog tussen
de partijen tot stand zal komen. Dat is een overall taak van deze missie.
Ook dit is een onderdeel van het Milosevic-Holbrooke-akkoord.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb een vraag. Wij praten voortdurend over het Milosevic-Holbrooke-akkoord.
Beschikt het kabinet over de teksten daarvan? Wij in elk geval niet.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Er is van dat akkoord een neerslag van een aantal afspraken
gemaakt. Er is niet zoiets als een werkelijk op papier ondertekend akkoord.
Er zijn een aantal afspraken gemaakt, die vervolgens hun plaats hebben gevonden
in het welbekende akkoord gesloten tussen de OVSE en Milosevic en vervolgens
tussen Clark en Milosevic. Dat is de neerslag van hetgeen Holbrooke op die
dinsdag, nu enige weken geleden, tot stand bracht. Wij komen dan automatisch
bij de volgende vraag. Daarover heeft de heer Verhagen gesproken. Ook de heer
Blaauw heeft daar veel aandacht aan gegeven. Deze vraag, een moeilijke afweging
voor het kabinet, is of de veiligheid van deze verificatiemissie gewaarborgd
is. Een van de elementen daarbij is dat de FRJ zich garant moet stellen voor
de veiligheid van de verificateurs. Ook dat is een element van het Holbrooke-Milosevic-akkoord.
Er is echter meer.De heer Verhagen (CDA):Ik ga terug naar de taken. De minister schetst terecht de hoeveelheid
aan taken die op het bordje komt te liggen van de verificateurs of de OVSE-waarnemersmissie.
Het gaat niet alleen om verificatie van de naleving van de resolutie, maar
ook om verificatie van de medewerking aan het Joegoslaviëtribunaal, assistentie
aan de UNHCR en het Rode Kruis en hulp bij de opbouw van de institutionele
versterking in het kader van verkiezingen, politie etc. Het
is een grote hoeveelheid taken. Vindt de minister dat op basis van de gemaakte
afspraken, de gegeven garanties ten aanzien van de veiligheid en de huidige
ontwikkelingen in Kosovo, men bij deze taken toereikend is verzekerd van assistentie
van de internationale gemeenschap?Minister Van Aartsen:Misschien mag ik apart terugkomen op het thema veiligheid. Ik wil daar
dadelijk iets over zeggen. De opbouw van de missie zal echter uiteraard zo
plaatsvinden dat al de taken die ik heb genoemd, kunnen worden uitgevoerd
door de verificatiemissie. Er zitten, zoals de Kamer bekend is, een aantal
elementen in de missie die later pas aan de orde komen. Ik noem verkiezingen
en de opbouw van instituties. Dat is ook de reden waarom de Nederlandse regering
heeft gezegd dat wij willen weten wat er in dit kader van ons wordt verwacht.
Dat staat op dit moment nog niet exact vast. De samenstelling van de verificatiemissie
kan, naarmate de tijd voortschrijdt, aan een aantal wijzigingen onderhevig
zijn. De taken van de verificatiemissie zijn zoals ik die heb genoemd. De
opbouw vindt plaats en daarbij is natuurlijk het belangrijke thema de veiligheid
van de verificatiemissie, waar de heren Van Middelkoop, de heer Blaauw en
de heer Verhagen terecht veel aandacht aan hebben geven.De voorzitter:De heer Van Bommel mag nog een vraag stellen. Daarna zal ik interrupties
nauwelijks meer toestaan.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Deelt de minister de mening van de SP-fractie dat het feit
dat juist mensen van Milosevic verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van
de verificatiemissie, het risico in zich houdt dat dit door het UCK wordt
opgevat als partij kiezen van de internationale gemeenschap voor Milosevic?Minister Van Aartsen:Neen, voorzitter, dat zou zo zijn wanneer dat het enige element in de
afspraken tussen Milosevic, de OVSE en Clark zou zijn. Ik hecht eraan te zeggen
dat de Nederlandse regering in wezen in een vrij laat stadium heeft laten
weten – pas nadat het besluit in het kabinet is gevallen en er een brief
naar uw Kamer ging – de brug over te gaan en in principe bereid te zijn
een personele bijdrage aan de OVSE-missie te geven. Ik moet zeggen, in tegenstelling
tot het gros van de andere landen heeft Nederland de stelling betrokken –
daar is hier en daar ook kritiek op geweest, maar die moeten wij dan maar
verduren – dat wij een dergelijk principebesluit niet zouden kunnen
nemen als niet de veiligheid van die verificateurs ten maximale kan worden
gewaarborgd. Echter, zoals de Kamer vanmorgen zelf ook nog heeft uitgesproken,
een 100% garantie voor een dergelijk moeilijke missie kan doodeenvoudig niet
worden gegeven, want ook de regering wil niet verhelen dat het een riskante
missie is. In de eerdere brief aan de Kamer hebben wij al aangegeven wat op
dat punt bereikt is en dat loopt van de immediate extraction tot en met de
noodevacuatie op medische gronden. Bovendien is Actord als scherm achter de
hand. De VN-resolutie 1203 stelt ook dat in geval van nood actie noodzakelijk
kan zijn.De veiligheidsgarantie van Servië is, zoals ik ook in het AO heb
gezegd, in dat kader ook van bijzondere betekenis, omdat Milosevic weet dat
als hij de veiligheid van de verificateurs in gevaar brengt of ze in een zodanige
positie brengt dat ze in de problemen komen, hij niet voldoet aan het tussen
hem en Holbrooke gesloten akkoord en ook niet aan het tussen hem en de OVSE
gesloten akkoord en dat dit betekent dat de internationale gemeenschap kan
opereren. Evenzeer heeft het UCK belang bij een veiligheidsgarantie van de
verificateurs, want hun aanwezigheid maakt het mogelijk om schendingen van
het Milosevic-Holbrooke-akkoord te kunnen vaststellen. De verificateurs kunnen
meer dan alleen waarnemen, zij kunnen zich ook toegang tot gebouwen en/of
informatie verschaffen.Mijnheer de voorzitter! Ik kan niet anders dan benadrukken dat de regering
in alle stadia zeer zorgvuldig met het veiligheidsvraagstuk is omgegaan. In
dat kader hebben de minister van Defensie en ik ons ook rekenschap gegeven
van de vraag die ook vanuit de Kamer naar voren is gekomen: wat doen wij in
geval van gijzeling? De afgelopen dagen hebben de minister van Defensie en
ik gekeken naar het operatieplan en zekergesteld dat er onder speciaal NAVO-commando
eenheden ter beschikking zullen staan met een uiterst snelle reactietijd om
verificateurs die in gijzelingssituatie komen eruit te halen. Die verzekering
was al gegeven, maar is de afgelopen dagen nog nader aangepunt! De regering
zal uiteraard – bij wijze van spreken van uur tot uur – alert
blijven op het veiligheidsframework. Wij zijn nu echter op een punt gekomen
dat er met de bondgenoten werkelijk alles aan is gedaan om de veiligheid van
de verificateurs te garanderen. De vraag die de heer Hoekema heeft gesteld:
wat moet er nu nog meer gebeuren, leeft uiteraard ook bij de regering. De
regering heeft zich in alle stadia uiterst lastig opgesteld tegenover de bondgenoten
en de OVSE. Zij heeft dit niet zomaar 'en bagatelle' behandeld, dat zou ook
absoluut niet kunnen. Nu is echter het punt bereikt dat er meer niet mogelijk
is en ook niet nodig is. Ik herhaal dat wij de zaak uiteraard van uur tot
uur zullen blijven volgen.Mevrouw Vos heeft aandacht gevraagd voor een goede training van de verificateurs.
De Nederlandse verificateurs zullen ter voorbereiding een cursus van Defensie
volgen waarin veel aandacht zal worden geschonken aan de veiligheid. De OVSE
is op dit moment bezig met de opzet van een induction centre in Kosovo. Alle
verificateurs zullen daar vervolgens een drie- tot vijfdaagse cursus krijgen
met NAVO-betrokkenheid. Ik denk dat dit in dit kader ook van groot belang
is. Dit induction unit centre zal in de laatste week van deze maand operationeel
zijn.Mevrouw Vos heeft verder gevraagd naar de wapenleveranties uit Albanië.
De Veiligheidsraad heeft een wapenembargo tegen Joegoslavië ingesteld
dat uiteraard ook geldt voor de wapenaanvoer uit Albanië, ook als die
gericht is op de Kosovaren. De grensbewaking wordt uitgevoerd door Joegoslavië
zelf, zoals is overeengekomen in het akkoord. Hier is natuurlijk sprake van
een moeilijk terrein. Daarom valt niet geheel uit te sluiten dat er op de
een of andere manier toch wapens worden gesmokkeld. Dit is een van de actiepunten
van zowel OVSE als de ECMM. Er gebeurt wat er moet gebeuren, maar de grens
is erg poreus. Dit is een gebied waar op dit gebied heel veel
loos was en is.Alvorens ik tot een oordeel kom over de motie van de heren Verhagen en
Van Middelkoop, wil ik nog een opmerking maken over de verificatiemissie en
over het akkoord tussen de heren Milosevic en Holbrooke. In de benadering
van de woordvoerder van de VVD-fractie voel ik dat hij veel afstand neemt
van dit akkoord. Het belang van de KVM is – naast de taken die ik heb
aangegeven en die op papier staan – ook dat de 32 OVSE-landen er de
komende maanden bij blijven, conform de afspraken die met de heer Milosevic
zijn gemaakt. Van groot belang is in het kader van dit conflict dat wij niet
te laat op confrontaties reageren. Vaak is het Westen 'verweten' dat het te
laat reageerde op conflicten op de Balkan. Wij hebben vaak moeten zeggen:
wij wisten het allemaal niet precies. De taak van deze missie is ook om ervoor
te zorgen dat het in het volgend voorjaar goed blijft gaan. Dan zal waarschijnlijk
het cruciale moment aanbreken. Mijn inschatting van de rol van de KVM is dat
wij zouden kunnen spreken van een vorm van crisispreventie die de regering –
dit geldt zeker voor mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking, maar ook
voor mij – bepleit. Duidelijk is dat er sprake is van een zeer brede
deelname, namelijk van 32 landen.Wat de veiligheid betreft hebben wij al het mogelijke gedaan. Ik hoop
niet dat ik de woorden van de geachte afgevaardigde van de VVD zo moet interpreteren
dat hij zich in wezen losmaakt van het totale concept dat is opgezet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik begrijp dat de minister zegt dat de verificatiemissie cruciaal is voor
het akkoord. Hoe denkt hij dan over de opstelling van de VVD-fractie? Ik heb
begrepen dat zij de verificatiemissie keihard afwijst.Minister Van Aartsen:Ik heb daar zojuist iets over gezegd, voorzitter. Ik kan dat het allerbeste
vervolgen door de motie die door de heren Verhagen en Van Middelkoop is ingediend
van een oordeel te voorzien. Een interruptie van de heer Van Middelkoop heeft
duidelijk gemaakt dat deze motie steun kan vinden van de zijde van de VVD-fractie.
Ik heb uiteengezet dat de regering van mening is dat er alles aan is gedaan
om de veiligheid van de KVM te garanderen. In tegenstelling tot wat in de
motie wordt aangegeven en wat in de toelichting op de motie is verwoord door
de heren Verhagen en Van Middelkoop, namelijk 'op dit moment niet', zegt de
regering: op dit moment wel. Het dictum van de motie spreekt uit nu geen besluit
te nemen. Ik wijs op het eerste onderdeel van de brief van 10 november jl.
waarin de regering de Kamer heeft meegedeeld dat Nederland in principe bereid
is een bijdrage aan de OVSE-verificatiemissie te leveren. Zoals ik al eerder
in dit debat zei, moet de regering ook een keer de brug over en een besluit
nemen. Aard en samenstelling moeten, zoals ik aan de Kamer vorige week donderdag
en zojuist meedeelde, nog exact worden vastgesteld. Dat vergt, zoals in de
brief staat, nadere besluitvorming. Wij kunnen nu niet voor de drempel blijven
aarzelen, maar moeten de drempel over. De regering is de drempel overgegaan.
Dit leidt mij ertoe de Kamer de aanneming van deze motie met de grootst mogelijke
klem en met de grootste kracht die ik in mij heb te ontraden.De heer Verhagen (CDA):Wat zal het kabinet besluiten, indien de meerderheid van de Kamer deze
motie aanvaardt?Minister Van Aartsen:Voorzitter! Die mededeling zal de Kamer krijgen op het moment dat dit
een feit is.De heer Verhagen (CDA):Is het juist, zoals vandaag in een ochtendblad stond, dat de minister-president
gezegd heeft dat, ook als slechts een minderheid van de Kamer het kabinet
steunt in het uitzenden van waarnemers, het kabinet daartoe toch overgaat?Minister Van Aartsen:Ik heb enige ervaring met dit type debatten. Het lijkt mij in dit stadium
niet verstandig om daarop in te gaan. Ik heb de uitspraken van de minister-president
niet gezien. Het is ook niet mijn gewoonte om op die manier op allerlei krantenberichten
en geruchten in het Haagse te reageren, want dan heb je dag- en nachtwerk.
Dat is helemaal niet gezond voor de regering, noch voor de minister van Buitenlandse
Zaken. Ik heb namens de regering een oordeel gegeven over de motie-Verhagen/Van
Middelkoop. Het wachten is op het oordeel van de Kamer.De heer Verhagen (CDA):Zou de minister zich kunnen voorstellen dat hij overgaat tot het zenden
van waarnemers indien de meerderheid van de Kamer dat op dit moment afwijst?De voorzitter:U stelt eigenlijk dezelfde vraag, maar dan op een andere manier.Minister Van Aartsen:Ik blijf bij mijn eerder gegeven antwoord.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzover nog nodig, wijs ik de minister erop dat de hoofdregel is dat
moties worden uitgevoerd. Ik heb het gewaardeerd in de minister dat hij zuiver
heeft geopereerd. Hij heeft gesproken over een besluit in principe en een
bereidheid in principe, daarmee de eigen positie van de Kamer honorerend.
In het begin van zijn betoog heeft hij gezegd dat de eigen verantwoordelijkheid
van de Kamer er ook is. Als dat zo is, raad ik hem toch dringend aan om de
hoofdregel in acht te nemen, te weten dat moties worden uitgevoerd, nadat
zij zijn aanvaard.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat hier natuurlijk niet om de minste zaak, de geloofwaardigheid
van Nederland in zaken van vrede en veiligheid. Het is duidelijk dat de twee
ministers daarop willen ingaan en Nederlandse steun willen verlenen. Wat zou
het voor de ministers betekenen indien een Kamermeerderheid, waaronder regeringspartij
VVD, de motie verwierp? Wat zou dat in politieke zin voor hen betekenen?Minister Van Aartsen:Die vraag is mij zojuist ook door de heer Van Middelkoop en de heer Verhagen
gesteld. Ik blijf bij het antwoord dat ik daarop gaf. Een van de meer succesvolle
Britse premiers zei: wait and see.Minister De Grave:Er zijn nog een aantal vragen gesteld over de extraction force, de evacuatiemacht.
Daar is brede steun voor in de Kamer. Naar ik meen, had alleen de SP bezwaren,
maar wel in het verlengde van de bezwaren tegen de uitzending
van waarnemers. Vanuit de logica kan ik de lijn van de heer Van Bommel op
dat punt volgen. Voor de rest was er wel steun. Er was behoefte om meer informatie
te krijgen over hetgeen sinds donderdag op dat terrein is gebeurd, vooral
op de punten waarop de Kamer graag nadere informatie wil. Ik herhaal overigens
namens het kabinet, dat in de brief bewust een aparte formulering voor de
evacuatiemacht is gekozen, juist omdat de volle toets en beoordeling, ook
door het kabinet, pas kan plaatsvinden als alle informatie er is.De tijd gaat natuurlijk door. Ik kan de Kamer meedelen dat de NAVO het
operatieplan heeft geaccordeerd. Weliswaar is daarover nog een silent procedure
afgesproken. Ik moet wat terughoudend zijn met het geven van exacte informatie,
maar het operatieplan is geaccordeerd. Het gaat om een forse en massieve inzet,
inclusief bewapende helikopters, binnen de NAVO-structuur, onder leiding van
Saceur en Cinc-South. Ik kan bevestigen wat de minister van Buitenlandse Zaken
al heeft gezegd, namelijk dat mede op Nederlands verzoek zeer in het bijzonder
aandacht is gegeven aan de problematiek van gijzeling en alles wat daarmee
samenhangt. De Kamer zal begrijpen dat meer operationele bijzonderheden niet
hier in het openbaar naar voren kunnen worden gebracht. Over het onderwerp
als zodanig zijn zeer specifieke afspraken gemaakt.Nederland heeft heel nadrukkelijk de landen die participeren, nog steeds
de landen die donderdag zijn genoemd, het grote belang dat in het Nederlandse
parlement wordt gehecht aan een zo groot mogelijke inbedding onder de aandacht
gebracht. Daarmee wordt Amerikaanse betrokkenheid aangegeven, die verdergaat
dan politieke steun, het Amerikaanse commando en het Amerikaanse besluit over
de inzet van de Amerikaanse leider van de verificatiecommissie. Aan de staf
van de evacuatiemacht zal een aantal Amerikaanse stafofficieren worden toegevoegd.
Tevens vindt nader onderzoek plaats naar een mogelijkheid van een inlichtingencel
waarbij Amerikanen betrokken zijn, opdat de informatiestroom optimaal functioneert.De evacuatiemacht kan een aantal taken verrichten. Door verandering van
de situatie kan het gebeuren dat het op dat niveau niet meer mogelijk is.
Daarom is in het operatieplan in een mogelijkheid voorzien om binnen een beperkte
periode de extraction force 'op te blazen' tot brigadeniveau. Als de situatie
verder verslechtert, is nieuw beraad binnen de NAVO nodig. In die situatie
dient NAVO-beraad ook een beoordeling van de Amerikaanse positie in te houden.
Maar ik benadruk: alleen in die situatie.De heer Hoekema (D66):In krantenberichten staat dat er in NAVO-kring sprake zou zijn van nog
een uitbreiding van de evacuatiemacht met grondtroepen van andere landen,
waaronder Rusland.Minister De Grave:Tijdens de afgelopen vergadering van de WEU in Rome heeft mij een dergelijk
bericht niet bereikt. Ik sluit niet uit dat daarover gesprekken plaatsvinden,
maar ik heb nog niets vernomen.Het is duidelijk dat het kabinet geen behoefte heeft aan de motie-Van
Bommel. Het gestelde ligt dermate in het verlengde van de discussie die de
collega van Buitenlandse Zaken heeft gevoerd, dat het mij niet zinvol lijkt
om daarop apart te reageren.De heer Van Bommel (SP):U kunt zich vanuit de logica de lijn van mijn motie goed voorstellen.
Mag ik daaruit opmaken dat u het nog meer zou betreuren als de motie van de
leden Verhagen en Van Middelkoop aangenomen wordt? In die motie ontbreekt
namelijk de logica.Minister De Grave:Ik heb er geen enkele behoefte aan om een andere terminologie dan die
van de minister van Buitenlandse Zaken te gebruiken. Op dit punt spreekt het
kabinet volstrekt met één mond. Men kan stellen dat Nederland
al meedoet aan de Orion en de extraction force, maar dat is een andere overweging.
Nederland levert dan haar bijdrage. Als echter de overweging is om niet deel
te nemen aan de waarnemersoperatie omdat men het te onveilig vindt of niet
in de conceptie gelooft, dan vind ik het lastig om daarover uitleg te geven
aan Nederlandse militairen die naar Macedonië moeten voor een eventueel
risicovolle operatie. Maar ook op dit punt geldt de eigen verantwoordelijkheid
van de Kamer en de regering.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over de moties te stemmen.De heer Verhagen (CDA):Gelet op de aard van het debat, de ernst van de situatie en de ernst van
de besluitvorming, hecht ik eraan dat wij reeds morgen stemmen over de ingediende
moties. Ook gelet op het debat dat vandaag gevoerd is, vind ik dat wij de
stemmingen niet zes dagen moeten uitstellen. Wij moeten snel duidelijkheid
geven, want dan weet ook het kabinet waar het aan toe is met de Kamer. Ik
verzoek u dus de stemmingen reeds morgen te houden.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik steun het verzoek van de heer Verhagen.De voorzitter:Voor de Kamervoorzitter, dus ook voor de waarnemend Kamervoorzitter, is
ieder debat bijzonder ernstig en bijzonder serieus. Ik vind het dan ook moeilijk
daarin gradaties aan te brengen. Ik zie, eerlijk gezegd, niet in waarom wij
moeten afwijken van de regel dat er op dinsdag gestemd wordt. Ik bemoei mij
uiteraard niet met de inhoud, maar als wij eraan beginnen om af te wijken
van de algemene regel dat wij op dinsdag stemmen, tenzij het gaat om dingen
die vóór dinsdag in uitvoering moeten worden genomen –
dat is nu niet het geval – dan stemmen wij al snel iedere keer na het
indienen van een motie. Dan moeten wij hier op dinsdag, woensdag en donderdag,
's ochtends, 's middags en 's avonds stemmen. Ik kan de leden verzekeren dat
dit voor de fracties en de bewindslieden buitengewoon onpraktisch is. Ik blijf
daarom bij mijn voorstel aanstaande dinsdag te stemmen over de moties.De heer Van Middelkoop (GPV):Zo dwingt u ons ertoe er een ordevoorstel van te maken. Met permissie,
maar u overdrijft. VoorzitterU hebt het debat meegemaakt en u kent deze materie.
Daarom weet u heel goed dat het geen herformuleren van een algemene regel
is als wij morgen over deze moties stemmen. Dat weet u best.
Ik vraag u daarom nogmaals de moties morgen in stemming te brengen.De heer Van Bommel (SP):Juist omdat de ontwikkelingen zich dagelijks voordoen, kan ik mij voorstellen
dat er door het wel of niet aannemen van een van de moties besluiten bij de
NAVO beïnvloed kunnen worden. Vandaar dat het wat mij betreft op één
dag aankomt.De voorzitter:Ik vat het voorstel van de heer Verhagen op als een ordevoorstel.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik volg graag uw voorstel. Ik wijs dus het voorstel van de
heer Verhagen af.De heer Valk (PvdA):Voorzitter! Ik zie geen reden om af te wijken van het voorstel dat u heeft
geformuleerd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Mijn fractie stemt in met hetgeen u heeft gezegd.De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! U weet dat ik ertegen ben om allerlei procedures te doorbreken.
Wij stemmen normaal gesproken op dinsdag. Ik zie nu geen reden waarom wij
over deze moties niet op dinsdag kunnen stemmen.De voorzitter:Ik constateer dat een meerderheid vóór de opvatting van
de voorzitter is. Er zal dus aanstaande dinsdag worden gestemd over de moties.De vergadering wordt van 13.34 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:Ingekomen is een beschikking van de voorzitters van de Eerste en de Tweede
Kamer der Staten-Generaal inzake aanwijzing van het lid Maas-de Brouwer tot
lid van de Interparlementaire commissie van de Nederlandse Taalunie.Ik stel voor, deze beschikking voor kennisgeving aan te nemen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:De overige ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de
griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze
van behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-1666-1678.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl