Debat over de Nota Ruimte (29435)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 720-734

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-01-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 14, pagina 720-734

17-01-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29435Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat over de Nota Ruimte (29435)Pagina 720-734
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet toezicht accountantsorganisaties (29658)Pagina 734-743
Behandeling van het wetsvoorstel Wet toezicht accountantsorganisaties (29658)Pagina 710-720
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet toezicht accountantsorganisaties (29658)Pagina 757-760
Presentie en opening (dinsdag 17 januari 2006)Pagina 709-710
Lijst van besluiten (dinsdag 17 januari 2006)Pagina 769-770
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot zuinig en doelmatig ruimtegebruik en optimale leefomgevingskwaliteit in stedelijk en landelijk gebied en met betrekking tot coördinatie van procedures (Interimwet stad-en-milieubenadering) (29871); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten in verband met de implementatie van Richtlijn 2003/123/EG van de Raad van de Europese Unie van 22 december 2003 tot wijziging van Richtlijn 90/435/EEG betreffende de gemeenschappelijke fiscale regeling voor moedermaatschappijen en dochterondernemingen uit verschillende lidstaten (30031); - het wetsvoorstel Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet en enige andere wetten in verband met de implementatie van richtlijn nr. 2003/41/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 3 juni 2003 betreffende de werkzaamheden van en het toezicht op instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (PbEG L 235/10) (30104)Pagina 710-710
Voortzetting van het debat over de Nota Ruimte (29435)Pagina 760-769
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 17 januari 2006)Pagina 770-772
Voortzetting van het debat over de Nota Ruimte (29435)Pagina 743-756

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Nota Ruimte
(29435).Hierbij wordt betrokken:- de brief van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer d.d. 8 november 2005 over de uitwerking van de motie-Lemstra
(XXI-C) over langetermijninvesteringsstrategieën, met bijlagen (XXI-G).Mevrouw Meindertsma (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Nederland kan trots zijn op de goed bewaarde stads-
en dorpsgezichten en polder- en rivierlandschappen. Deze trots op het kwalitatief
redelijk geordende ruimtelijk landschap wordt de afgelopen jaren echter minder
sterk gevoeld dan de noodzaak om meer en gemakkelijker ruimte voor economische
ontwikkelingen te maken. Met de leuze "van hindermacht naar ontwikkelkracht"
maakte de minister van VROM vlak na haar aantreden duidelijk dat er minder
centraal beleid en regels zouden komen en meer ruimte gemaakt zou worden voor
het eigen initiatief. Dat standpunt is beleidsmatig helder, maar er sprak
ook meer de behoefte uit om het procesmatig anders te gaan doen dan trots
over wat inhoudelijk verworven was en behouden zou moeten blijven.De verandering is gekomen en kan kort en bondig gekarakteriseerd worden
met de andere leuze van deze minister: "lokaal wat kan, centraal wat
moet". Een sterke leuze waar op het eerste gezicht niet veel tegen in
te brengen is, maar waar bij het doordenken en zichtbaar worden van de gevolgen
grote vraagtekens te zetten zijn. De fractie van de PvdA had graag gezien
dat hetgeen wat "centraal moet" steviger was neergezet en dat meer
invulling was gegeven aan een ruimtelijke ontwikkelingspolitiek met een duidelijke
ruimtelijke hoofdstructuur. Als ruimtelijke ordening meer faciliterend en
procesmatig en minder conceptueel en richtinggevend ingevuld wordt, dan verandert
ook de rol van de minister van VROM. De fractie van de PvdA hecht er zowel
formeel als materieel aan dat de rol van de minister van VROM enerzijds coördinerend
en anderzijds sturend is vanuit een nationaal ruimtelijk kader. Dat moet verder
gaan dan het aanreiken van kwaliteitsdoelstellingen zoals met het begrip "basiskwaliteiten"
gebeurt. Juist in dit tijdsgewricht met een onzekere toekomst rond de gevolgen
van een veranderend klimaat, de toekomst van de landbouw en de gevolgen van
diverse Europese richtlijnen bestaat er behoefte aan een richtinggevende minister
van VROM, niet alleen om dichtslibben en versnippering te voorkomen maar vooral
om ervoor te zorgen dat er nu geen beslissingen genomen worden waar wij over
tien jaar spijt van hebben.De jongste editie van de Nieuwe Kaart van Nederland bevestigt onze bange
vermoedens dat er mede op grond van dit nieuwe beleid een "confetti"
van plannen ongestuurd en ongestructureerd op ons afkomt, zoals de directeur
van het NIROV bij de presentatie van de Kaart uitdrukte. Er zijn opvallend
veel kleine bouwplannen en de inrichting van natuur en groen blijft steken
evenals de inrichting van gebieden voor waterberging. In het zeer uitgebreide
debat in de Tweede Kamer zijn accenten gewijzigd die een legitimering kunnen
zijn voor de minister van VROM om in de komende periode meer aandacht te besteden
aan nationale kaders en concepten. In de oorspronkelijke PKB-tekst is als
hoofddoel van nationaal ruimtelijk beleid het scheppen van ruimte voor de
verschillende ruimtevragende functies genoemd, maar daar is de niet onbelangrijke
toevoeging bijgekomen: het op duurzame en efficiënte wijze ruimte scheppen.
Graag horen wij van de minister of zij met ons van mening is dat deze toevoeging
van inhoud moet worden voorzien en op welke manier dat plaats moet vinden.
Wat duurzaam en efficiënt is, zal betekenis moeten krijgen, niet alleen
achteraf maar ook vooraf, door kaders te stellen.Namens de fractie van de PvdA breng ik in dit verband nog een aantal andere
punten naar voren, in vervolg op het integrale beleidsdebat van 21 en 22 maart
2005 en in vervolg op de vragen die wij in het verslag aan de orde hebben
gesteld. Over de verhouding tussen het beleid op korte en lange termijn en
de daarvoor noodzakelijke sturing heb ik al gesproken. Ik kan daar verder
kort over zijn, mede vanuit de verwachting dat de collega's die na mij spreken
bij dit punt stil zullen staan, waaronder allereerst de heer Lemstra. Zijn
naam is verbonden aan de motie die wij hebben aangenomen, waarin sterk wordt
aangedrongen op het vergaren van meer kennis om te komen tot een heldere integrale
visie op de ontwikkelingen op lange termijn. Een langetermijnagenda vraagt
om sturing en om een ruimtelijke ontwikkelingspolitiek. In de kortetermijnagenda
wordt vervolgens rekening gehouden met ontwikkelingen die zich later mogelijk
voordoen. Op het nationale congres over "omgaan met klimaatverandering
in bestuurlijk Nederland" heeft collega Schouw als tweede ondertekenaar
van de motie, de agenda van Lemstra neergelegd. De fractie van de PvdA ondersteunt
deze agenda van harte en benadrukt het derde agendapunt: VROM als leidend
departement.Het vijfde punt op de agenda van Lemstra is: anticipeer op Europees beleid.
Dat sluit naadloos aan op een andere motie die vorig jaar is aangenomen. In
die motie wordt gesteld dat in de meeste beleidsnota's het Europees perspectief
ontbreekt, dat er geen principieel debat wordt gevoerd over de wijze waarop
met EU-regelgeving wordt omgegaan en dat geen enkele instantie in ons land
het overzicht van de EU-regelgeving vergaart, bundelt en vertaalt naar beleidsconsequenties
ten aanzien van de ruimtelijke ordening. De regering wordt daarom verzocht
om deze verantwoordelijkheid op te pakken en daarbij het Ruimtelijk Planbureau
een rol te laten spelen. Hoewel de regering op verschillende momenten nadien
heeft aangegeven de motie serieus te nemen, kunnen wij ons niet aan de indruk
onttrekken dat hier sprake is van lippendienst en niet van een voor ons zichtbare
activiteit. Het Europese beleid staat vooral negatief op de agenda; wij hebben
er last van en het lukt ons beleidsmatig niet om de knop om te draaien en
de voordelen te zien van het participeren in Europees verband. De Europese
richtlijnen die de ordening en ruimtelijke kwaliteit van ons dichtbevolkte
land in alle opzichten beïnvloeden, lijken ons te overkomen. Het is alsof
wij niet zelf mee aan de knoppen draaien, alsof wij niet verheugd zijn over
Europese maatregelen die een verdere aantasting van gezondheid en milieukwaliteit
betreffen en alsof wij niet, eerder dan welk ander Europees land ook, zelf
de waterrichtlijn hadden moeten uitvinden. Helaas moet geconstateerd worden
dat bij de onlangs gepresenteerde gebiedsgerichte plannen op geen enkele manier
uit de stukken blijkt dat al in het eerste stadium van planontwikkeling rekening
is gehouden met en ingespeeld wordt op Europees beleid. Dat moet veranderen.De motie van vorig jaar moest voorkomen dat men voortdurend achterom kijkt
en steeds weer boos wordt op Europa omdat grote en kleinere plannen die planologisch
in het eindstadium verkeren, niet voldoen aan de een of de andere Europese
richtlijn. Boze gemeentebestuurders en boze marktpartijen roepen om het hardst
dat het afgelopen moet zijn met al die Europese maatregelen. Bij de vraag
op welk moment zij in hun planvoorbereiding de consequenties van Europese
richtlijnen betrokken, komt steevast het antwoord dat dat aspect pas op het
laatste moment bezien werd en zij daar geen weet van hadden. Plannen die nu
gemaakt worden, gaan eerder eeuwen dan decennia mee. Dat wordt toch ook met
het begrip "duurzaam" bedoeld? Bovendien is het wel zo efficiënt
om tijdig het Europese beleid te integreren in de planvorming. Kunnen de bewindslieden
nogmaals aangeven hoe zij de motie vertaald hebben en hoe zij werken aan de
zo noodzakelijke cultuuromslag?Ik kom ten slotte te spreken over de positie van de burger en de ngo's
in het planproces. Ook daarover is een motie ingediend met het verzoek om
in de herziene Wet op de ruimtelijke ordening een kader uit te werken om de
participatiemogelijkheden voor burgers en ngo's te melden. Die motie heeft
geleid tot defensief gedrag en formele antwoorden, hetgeen wij in hoge mate
betreuren. Het is ons bekend dat de vraag naar openheid en betrokkenheid van
burgers en hun organisaties juridisch gezien niet eenvoudig te regelen is.
Definitiekwesties bij wat precies onder een meldingsplicht zou moeten vallen,
spelen daarbij een rol. Toch kunnen wij het daar niet bij laten zitten. Verstandige
overheden betrekken inwoners en organisaties natuurlijk in een vroeg stadium
bij het maken van structuurvisies en daar komt een enkeling heus wel op af,
maar daar zit de pijn ook niet. Structuurvisies gaan over abstracties en niet
over plannen die overmorgen bij mensen voor de deur ontwikkeld kunnen worden.
De gemiddelde burger wil weten wat er in de directe omgeving gebeurt maar
daarover wordt hij niet geïnformeerd. Gemeenten en marktpartijen handelen
allerlei kleine en grotere plannen bijna standaard in beslotenheid af. Op
het moment dat formeel de openbaarheid moet worden gezocht, heeft de lokale
overheid zich al met handen en voeten gebonden aan de afspraken met partijen,
waardoor diezelfde overheid de rechtsbescherming van de inwoners op het tweede
plan zet. Hierdoor kan ook de democratische controle op de plannen niet in
alle openbaarheid worden uitgeoefend.Het komt steeds vaker voor dat een gemeenteraad gevraagd wordt in beslotenheid
kennis te nemen van plannen omdat openbaarheid zogenaamd belangen zou kunnen schaden. Daar moeten wij ons als wetgever tegen verzetten.
Plannen van welke omvang dan ook moeten in het ontwikkelingsproces gemeld
worden aan de gemeenteraad en de inwoners en daarover moet in alle openbaarheid
gesproken kunnen worden. Wij worden niet voldoende overtuigd door een enkel
goed voorbeeld van betrokkenheid van bewoners, zoals in de memorie van antwoord
genoemd wordt. Hierbij wordt met name gewezen op de planvorming rond het Wieringerrandmeer.
Prima, compliment daarvoor.Een ander, meer afgedwongen, goed voorbeeld is boer Fien uit de IJsseldelta,
die vanuit streekbelangen Kamperveen een zesde variant voor de "bypass"
van de IJssel rond Kampen ontwierp. Deze zesde variant deed de vijf varianten
van knappe ingenieurs verbleken en kreeg uiteindelijk na inspraak de bestuurlijke
voorkeur. Dat zegt iets over het doorzettingsvermogen van boer Fien en dat
zegt ook iets over het college van GS van in dit geval Overijssel, dat bereid
was om er een open oor voor te hebben.Boer Fien zou als metafoor gebruikt moeten worden voor de kracht en inzet
van bewoners wanneer ze daadwerkelijk gevraagd wordt om mee te denken over
een afweging van belangen bij de realisering van ingrijpende projecten. Er
wordt te vaak bij voorbaat uitgegaan van bewoners als hindermacht en niet
als ontwikkelkracht, om één van de leuzen van de minister van
VROM te parafraseren. Het voorbeeld van boer Fien komt uit de rapportage van
het eindrapport van de adviescommissie beleidsontwikkeling. In datzelfde eindrapport
wordt tegelijkertijd geconcludeerd dat de adviescommissie in verschillende
voorbeeldprojecten constateert dat de maatschappelijke partners niet of nauwelijks
betrokken zijn. Dat kan dus niet. Daar moet normatiever mee worden omgegaan.Het kan niet waar zijn dat deze regering programma's ontwikkelt van de
andere overheid, van de burger die centraal moet staan en van bestuurlijke
vernieuwing, terwijl tegelijkertijd de afstand vergroot wordt tussen burgers
en overheden over belangrijke beslissingen de dagelijkse leefomgeving betreffende.
Namens mijn fractie doe ik een klemmend beroep op de regering om opnieuw na
te denken over de vraag op welke wijze de betrokkenheid van burgers en van
ngo's een meer verplichtend karakter kan krijgen. Wij wachten de antwoorden
van de regering met belangstelling af.De heer Lemstra (CDA):Voorzitter. Namens mijn fractie dank ik de regering voor de uitvoerige
beantwoording, zowel naar aanleiding van ons themadebat als naar aanleiding
van de motie. Ik heb toch nog een aantal kanttekeningen bij en vragen over
de voorliggende PKB.In de brief van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties
van 20 september 2005 lezen wij het volgende: "Een betere aansturing
verhoogt de slagkracht van de overheid. Dat leidt tot betere prestaties voor
de burgers en de bedrijven." En over de bestuurlijke coördinatie
lezen wij in dezelfde brief: "Te veel politici, bestuurders, ambtenaren
en overheidslagen zijn met hetzelfde bezig. Daarom moet vaker één
bestuurder of bestuurslaag verantwoordelijk worden en voldoende doorzettings-
en uitvoeringsmacht krijgen." Bij de cluster VROM, LNV en EZ over programmatische
samenwerking bij de uitwerking van de nota's Ruimte, Mobiliteit en Vitaal
Platteland, lezen wij: "Hoewel de ervaringen nog pril zijn, lijkt de
aanpak om één bewindspersoon verantwoordelijk te maken voor
de uitvoering van de nota's in bepaalde regio's een succes!"Deze op zich goede stellingname vertalend naar de voorliggende PKB vraagt
om een sterke regiefunctie van de minister voor de ruimtelijke ordening in
dit land. De vraag is of de minister van VROM bereid is om deze regiefunctie
op zich te nemen en of ze de ruimte krijgt binnen het kabinet om deze functie
te realiseren. Want dat betekent nogal wat, mevrouw de voorzitter. VROM moet
bijvoorbeeld de inhoud van de verschillende scenario's over de toekomstige
inrichting van ons land in discussie brengen en van daaruit tot voorstellen
komen die de departementale verkokering doorbreken.Heeft de minister zich overigens gerealiseerd dat de Nota Ruimte en ook
het ontwerp van de Wet op de ruimtelijke ordening veel vage begrippen hanteren
die stuk voor stuk door de rechter – of misschien wel door verschillende
rechters – zullen moeten worden ingevuld? Dat kan tot uiteenlopende
beslissingen leiden. Denk hierbij aan termen als "rijksbelang", "basiskwaliteit"
en dergelijke. Wat wordt bedoeld met de zin in de memorie van antwoord van
8 november jongstleden: "De essentie van de programma-aanpak is
dan ook om de rijkscoördinatie die ten grondslag heeft gelegen aan de
Nota Ruimte, uit te bouwen naar de uitvoering van de rijksnota's"?Het kabinet heeft in reactie op de algemene beschouwingen in de Eerste
Kamer en op een desbetreffende vraag van de fractievoorzitter van het CDA
laten weten dat het Adaptatieprogramma Ruimte en Klimaat, met de toepasselijke
afkorting ARK, op basis van langetermijnscenario's zal komen met concrete
voorstellen voor verduurzaming van het Nederlandse Ruimtegebruik. Betekent
dit dat het welvaartsdenken niet meer centraal wordt gesteld, maar het duurzaamheidsdenken?
Ik vraag dit ook in aansluiting op hetgeen collega Meindertsma net vroeg.
Hierin wordt uiteraard ook de economie meegenomen.De vertaalslag van de klimaatveranderingen naar ruimte is onzes inziens
nog niet gemaakt en daar is ook nog geen enkel zicht op. Als men beseft dat
60% van de wereldbevolking in delta's woont en niet zo rijk is dat
men iets kan neerzetten met de omvang van onze Deltawerken, dan kan het niet
anders zijn dan dat er massale volksverhuizingen zullen volgen die een ongekend
effect zullen sorteren op de wereldeconomie. Voor dit gigavraagstuk is onzes
inziens momenteel nul aandacht.In de verschillende verkenningen staat het kortetermijnnuts- en welvaartsdenken
centraal. Zou het duurzaamheidsdenken niet een veel centralere rol moeten
spelen en een belangrijker invalshoek moeten zijn voor de middellange en lange
termijn, zo vraagt de CDA-fractie zich af. Tevens zou het onzes inziens goed
zijn als elk van de verkenningen doorvertaald zou worden in een soort investeringsbehoefte.
Dan komen de politieke keuzes ook beter uit de verf. Het kabinet heeft de
motie over de langetermijninvesteringsstrategie op dit moment vooral aangegrepen
om na te denken over de gevolgen van de klimaatverandering en anticipatie
daarop. Het verheugt ons dat het kabinet om die reden bezig is met het opzetten
van dat adaptatieprogramma en eveneens een succesvol congres heeft medegeorganiseerd
in Scheveningen. Met die motie heeft de Eerste Kamer echter
niet alleen gedoeld op de klimaatverandering, maar ook op andere langetermijnonderwerpen.
Ik roep het kabinet en de minister van VROM in het bijzonder dan ook op om
te komen tot een integrale langetermijninvesteringsstrategie. Gezien het grote
belang van de Randstad, maar ook de andere stedelijke netwerken voor de ruimtelijke
economische dynamiek van dit land, verwacht deze Kamer dat de aandacht met
name gericht zal zijn op een samenhangend perspectief voor deze gebieden.Voor het ontwikkelen en realiseren van een toekomstvisie zijn natuurlijk
investeerders nodig. Ons advies aan de minister en het kabinet is daarom het
volgende. Betrek het investerend bedrijfsleven zo vroeg mogelijk bij het ontwikkelen
van de Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur, want ook bij dat investerend
bedrijfsleven zijn visies en middelen aanwezig.Voorzitter, dan nog een hartenkreet, omdat ik heel lang heb mogen meelopen
in de rijksdienst. Ik heb mogen meedenken over de Vierde Nota Ruimtelijke
Ordening met de stedelijke knooppunten. Ik herinner mij het debat in de nachtelijke
uren tussen Jan de Koning en Ed Nijpels. Jan de Koning zei dat Zwolle eigenlijk
ook een stedelijk knooppunt zou moeten zijn, waarop Nijpels zei: ja, maar
dan Breda ook. Dat was dus een soort koehandel in de nachtelijke uren. Toen
hadden wij dus ineens dertien stedelijke knooppunten met allerlei beleidsvisies
en strategieën daar omheen. De Vijfde Nota van de voorganger van deze
minister kende twintig regionale en nationale stedelijke netwerken. De huidige
PKB kent zes nationale stedelijke netwerken en dertien economische kerngebieden.
Dit is allemaal gebeurd in vijftien jaar tijd! Men kan ervan uitgaan dat een
investeerder zich met het oog hierop afvraagt waar hij aan toe is. De regering
moet proberen om enige consistentie aan te brengen in het beleid. Er moet
niet per kabinetsperiode worden gewisseld van filosofie en beleidsvisie over
ruimtelijk beleid in Nederland.Wie werkt er nu eigenlijk aan het overzicht van alle Europese regels en
richtlijnen met hun ruimtelijke effecten? Doet ieder departement dat voor
zich of vervult VROM een centrale rol? De door de minister ingestelde Adviescommissie
Gebiedsontwikkeling heeft bij een analyse van de proefprojecten voor ontwikkelingsplanologie
de Europese dimensie niet meegenomen. Er is veel discussie, bijvoorbeeld over
luchtkwaliteit, maar er is nog geen adequate werkstructuur waarin deze Europese
dimensie wordt meegenomen.Mevrouw Bierman-Beukema toe Water (VVD):Voorzitter. Over de PKB Ruimte, het formele agendapunt van vandaag, kan
ik kort zijn. Alle door de Tweede Kamer aanvaarde moties en gedane toezeggingen
zijn in de tekst van de PKB overgenomen. Wij kunnen daar op dit moment alleen
maar ja of nee tegen zeggen. Ons commentaar, onze lof en onze twijfels hebben
wij uitvoerig over het voetlicht kunnen brengen in het themadebat van maart
2005. Om die reden heeft de VVD-fractie ook afgezien van het stellen van schriftelijke
vragen ter voorbereiding van deze behandeling. Dat alles neemt echter niet
weg dat er sinds maart het nodige is gebeurd. Er is op sommige onderdelen
voortgang geboekt, op andere niet en er is een reactie op de motie-Lemstra
gekomen. Ik wil achtereenvolgens stilstaan bij de onderwerpen wettelijk kader,
sturing, klimaatverandering en water, risico en milieu en de Noordzee.Ik begin met het wettelijk kader. De Nota Ruimte bestaat uit twee methodologische
onderdelen, namelijk de sturingsfilosofie en de concrete PKB-teksten. Beide
onderdelen kennen een eigen instrumenteel toepassingsveld, namelijk de ontwikkelingsplanologie
en de toelatingsplanologie. Beide instrumenten zullen leiden tot onderhandelingen,
planformulering en procedures die vervolgens in het wettelijk kader moeten
passen. Besluitvorming over de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening vindt
deze week in de Tweede Kamer plaats. Steunt de Nota Ruimte op de oude wet
of anticipeert deze juist op de nieuwe? Daarover zijn de meningen verdeeld.
Ik hoor hier graag een reactie op van de minister.De Nota Ruimte speelt in op versnelling van ontwikkelingen en procedures
in de ruimtelijke ordening en de problemen die er zijn om hier vanuit een
centrale overheid slagvaardig op in te spelen. De VVD-fractie zal het wetsvoorstel
dan ook zeker op die aspecten beoordelen. Ook de Wet op de grondexploitatie,
een essentieel instrument voor realisatie van de voornemens uit de Nota Ruimte,
moet nog door het parlement worden geloodst.Het volgende onderwerp betreft sturing. Het convenant "Nota Ruimte,
ieder zijn rol" is inmiddels tot stand gekomen. Het schept duidelijkheid
over wie wat wanneer zal doen, met als achterliggend doel om de overheid als één
geheel te laten optreden. Het convenant gaat niet uit van één
landdekkend afsprakenstelsel, maar van een stapsgewijze aanpak. Dat spreekt
mijn fractie zeer aan. Lopende afspraken worden gewoon uitgevoerd binnen bestaande
kaders en staan niet opnieuw ter discussie. Dat klinkt praktisch en voortvarend,
maar hoe verhoudt die uitspraak zich tot het zich wijzigende wettelijk kader
met ongetwijfeld zijn eigen overgangsregels?De Nota Ruimte maakt de expliciete keuze om in de sturingsfilosofie ruimte
te bieden om op operationeel niveau de hoofdlijnen voor ontwikkelingen uit
te onderhandelen met de partners die ook direct bij de realisatie van de plannen
betrokken zullen zijn. Er wordt bewust gekozen voor decentralisatie en deregulering.
Mijn fractie kan zich vinden in die benadering. Er zijn in deze Kamer echter
eerder zorgen geuit, niet in het minst bij de behandeling van de wetten inzake
bodemsanering en milieuhandhaving, over de vraag of decentrale overheden,
met name provincies, in de praktijk wel bereid zijn om in diezelfde geest
te handelen. Ook VNO/NCW heeft in dat kader op problemen gewezen. Veel begrippen
in de nota en de PKB laten bovendien ruimte voor verschillende interpretaties.
Deelt de minister de zorg van velen dat het uiteindelijk de rechter zal zijn
die via jurisprudentie de beleidsruimte opvult?In de tekst van het convenant is niets te vinden over deregulering. Het
schaalniveau waarop de interventie zich moet richten, wordt genoemd. Dat zegt
echter nog helemaal niets over de mate van detaillering en regeldrang. Is
dat onderwerp aan de orde geweest in de onderhandelingen en, zo ja, waarom
is daar niets over vastgelegd? Zijn er, toen de minister toch met partijen
om de tafel zat, bijvoorbeeld ook afspraken gemaakt over de realisatie van
digitaal uitwisselbare plannen?In maart moest mijn fractie constateren dat op een aantal terreinen het
huiswerk met betrekking tot klimaatverandering, risicobeleid
en water simpelweg niet af was. De beperkte invloed van die aspecten op de
inhoud van de Nota Ruimte en daarmee op de betekenis van deze nota op de iets
langere termijn, vormde voor mijn fractie de belangrijkste overweging om de
motie-Lemstra te steunen. In haar brief van 8 november schrijft de minister
dat een interdepartementaal Adaptatieprogramma Ruimte en Klimaat wordt opgezet
om via brede samenwerking te komen tot een integrale visie op de ruimtelijke
implicaties van klimaatverandering en vervolgens tot innovatieve oplossingen,
liefst met marktpotentie. Het is goed dat dit programma, zij het rijkelijk
laat, nu op poten wordt gezet. De effectiviteit ervan zal in belangrijke mate
afhangen van de inhoudelijke kwaliteit van de beslissingen in Bsik en van
een krachtige regie op die interdepartementale samenwerking. Daarbij moet
er nadrukkelijk op worden toegezien dat de ruimtelijke vertaalslag van klimaatsadaptatie
ook werkelijk wordt gemaakt.De minister geeft in haar brief een overzicht van alle lopende verkenningen
voor de periode van 2020 tot 2040. De impliciete suggestie is daarbij dat
als er op enig moment via deze verkenningen meer informatie beschikbaar is,
de investeringsstrategieën voor de lange termijn daar als het ware logisch
uit voortvloeien. Dat valt te betwijfelen. Als de verkenningen niet worden
uitgevoerd onder een soort centrale regie en met het expliciete oogmerk het
vergaren van relevante informatie ten behoeve van beleidsinterventie en investeringsstrategie,
leveren zij boeiende academische lectuur op en daar blijft het dan bij.Mijn fractie heeft een krachtig pleidooi gehouden voor een rationalisatie
van kosten en baten en voor een sterkere focus op maatschappelijk rendement
waar het gaat om lastige beleids- en investeringskeuzes. Ook dat element komt
terug in de motie-Lemstra. In reactie hierop meldt de minister dat momenteel
wordt bezien hoe de bestaande OEI-systematiek kan worden verbreed met duurzaamheid.
Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan toepassing bij stedelijke vernieuwingsprojecten.
Ligt dat wel voor de hand? Is verbreding met het aspect veiligheid niet relevanter
en zou dan niet allereerst aan toepassing bij waterkeringen moeten worden
gedacht?De regering lijkt zich de boodschap van de motie aan te trekken of de
boodschap sluit aan bij wat de regering zelf ook al voor ogen stond. Het antwoord
op de kip-en-eivraag is ook hier onduidelijk. Er is in elk geval sprake van
een groeiend besef dat het hier zeer wezenlijke vragen betreft. De kunst zal
worden om de regie te houden over alles wat in gang wordt gezet en daarbij
een subtiel evenwicht te bewaren tussen beheersen en ruimte bieden en tussen
sturen op resultaat en op innovatie.Inmiddels heeft ook het kabinet vastgesteld dat de strijd tegen hoogwater
toe is aan herijking. Er is het besef dat wij nog nooit zo veilig en nog nooit
zo kwetsbaar zijn geweest en dat niet alleen de waterstand, maar bijvoorbeeld
ook scheuring van dijken en andere menselijke faalmechanismen bepalend zijn
voor het risico dat bestaat. De nieuwe risicobenadering in het kader van het
project Veiligheid Nederland in Kaart waarbij niet alleen meer de overschrijdingskans
allesbepalend is, maar zeker ook het overstromingsrisico en waarbij het effect
van een eventuele overstroming in menselijk en economisch opzicht medebepalend
is voor de prioriteitstelling, spreekt de VVD-fractie aan. De benadering sluit
aan bij ons pleidooi voor een sterkere focus op maatschappelijk rendement
bij de afweging van kosten en baten.Drie dijkkringen zijn inmiddels op die basis onderzocht en naar verwachting
is er in 2008 sprake van een landdekkend beeld. Dat duurt nog lang. Kan de
staatssecretaris aangeven wat er in de tussentijd met de nieuwe inzichten
gebeurt? Ook de nevenschikking in de beleidsaandacht van risicomanagement
en crisismanagement lijkt een stap in de goede richting. De beslissing van
de staatssecretaris om de belemmeringen die de overheid opwerpt tegen buitendijks
bouwen op te heffen waardoor dertien kustplaatsen aan de slag kunnen met bouwplannen
voor woningen en bedrijven, kunnen wij niet direct plaatsen. De commissie-Poelmann
heeft de staatssecretaris immers gemeld dat dergelijke bouwwerken onverzekerbaar
zullen zijn. Ik hoor hier graag een toelichting op. De motie-Lemstra dringt
aan op een meer alerte verkenning van toekomstige kansen en bedreigingen,
met ruimtelijke implicaties voor ons land. De motie richt zich op het futurum.
Een levensgroot probleem van vandaag, met gigantische gevolgen voor de realisatie
van legio projecten vormt nog steeds de fijnstofproblematiek. Wij zijn natuurlijk
zeer verheugd over het miljard van Zalm, maar hoe staat het met de toegezegde
actie van de minister-president richting Brussel? Komt Europees bronbeleid
nu op de agenda? Zijn potentiële bondgenoten gemobiliseerd en welke voortgang
valt hierover te melden? De task force Luchtkwaliteit is in ieder geval niet
verankerd in de voorliggende PKB. Graag krijg ik een reactie van de staatssecretaris.Wat de Noordzee betreft, in de Nota Ruimte is voor de eerste maal het
Nederlands continentaal plat meegenomen. Dat initiatief hebben wij geprezen,
zij het dat de invulling nog wat mager was. Inmiddels heeft de Raad voor Verkeer
en Waterstaat geadviseerd over investeren in de Noordzee en daarbij zelfs
de voorkeur voor één Noordzeeminister uitgesproken. Op dat glibberige
pad wil mijn fractie zich nu even niet begeven, maar zij stelt wel vast dat
er tot op heden geen sprake is van gerichte coördinatie, noch van een
internationale, samenhangende, ambitieuze aanpak van dat gebied. Daarbij zou
het wat mijn fractie betreft, niet zo moeten zijn dat de overheid alleen maar
beoordeelt of verzoeken van derden kunnen worden gehonoreerd, maar ook in
lijn met de motie-Lemstra ruimtelijke reserveringen overweegt.Mijn fractie ondersteunt zoals gezegd de PKB, maar moet daarnaast constateren
dat binnen afzienbare tijd nog grote beleidsbeslissingen genomen moeten worden
met vérstrekkende ruimtelijke en budgettaire gevolgen, die in de Nota
Ruimte niet voorzien zijn. Dat maakt de nota maar in beperkte mate toekomstvast.
Graag krijg ik hierop een reactie van de bewindspersonen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Tot voor kort was het nooit zo moeilijk om in de
discussies over de vraag of de samenleving maakbaar is een punt te maken.
Een simpele verwijzing naar de Nederlandse ruimtelijke ordening volstond.
Als iemand met grote vanzelfsprekendheid beweerde dat de samenleving niet
maakbaar is, dan was een klein college over de prachtige nota's Ruimtelijke
Ordening en de geweldige impact daarvan op ons land voldoende
om de monden even te snoeren.Zo'n voordracht verhaalt over de sterke economische impulsen die uitgingen
van de Eerste Nota Ruimtelijke Ordening uit 1960, behandelt de betekenis van
het begrip "gebundelde deconcentratie" uit de Tweede Nota, uit 1966,
waarmee groeikernen als Purmerend, Zoetermeer en Almere op de kaart werden
gezet. Zo'n college legt het ooit geïntroduceerde ordeningsprincipe van
de scheiding tussen wonen en werken uit, een zienswijze die ons tot op de
dag van vandaag met files heeft opgezadeld. Extra aandacht is er uiteraard
in zo'n college voor de stadsvernieuwingsambities uit de Derde Nota, uit 1973,
waarmee de overloop uit de steden werd gestopt. En natuurlijk dient er ruim
aandacht besteed te worden aan de Vierde Nota uit 1988 en de Vierde Nota Extra
uit 1991, die onze woordenboeken hebben verrijkt met de aanduiding Vinexwijken.Over al deze maakbaarheidsresultaten kan je zo je mening hebben en die
is zeker niet altijd positief, maar niemand kan na zo'n opsomming twijfelen
over het sturende vermogen van al deze nota's. Dat is namelijk zeer aanzienlijk.
Nederland is erdoor gemaakt. Sommigen hebben zich er groen en geel aan geërgerd,
maar over elke vierkante kilometer van Nederland is met behulp van deze nota's
nagedacht. De Nederlandse ruimtelijke ordening is ook lange tijd een soort
exportartikel geweest. Een succesverhaal uit Tulpenland.Laten wij ook vooral niet vergeten dat het in grote lijnen vooral economische
motieven waren die het gedachtegoed uit de ruimtelijke ordeningsnota's aandreven.
Het is een vorm van bewuste geschiedvervalsing om anno 2006 de Nederlandse
ruimtelijke ordening als een stelsel van restricties, verboden voor te spiegelen,
als een vorm van moeilijkdoenerij of – zoals de regering het aanduidt –
als toelatingsplanologie, een vorm van ouderwets ordenen die het moet afleggen
tegen de superieure ontwikkelingsplanologie. Met die voorstelling wordt de
historie ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld. Want het tegenovergestelde
is eerder waar: de economische agenda van Nederland is de laatste vijftig
jaar door de ruimtelijke ordening in goede banen geleid. Nagenoeg voor alle
economische noodzakelijkheden werd een plek gezocht en gevonden. Elke economische
of demografische ontwikkeling werd door de ruimtelijke ordeningssystematiek
in Nederland geaccommodeerd. Tot diep in de jaren negentig was de ruimtelijke
ordening in Nederland overwegend een vorm van gestuurde accommoderingsplanologie
binnen de kaders van het ruimtelijk beleid en, als je er maar lang genoeg
over vergaderde, werd in feite alles toegelaten.Dat beleid liep op het einde van de twintigste eeuw vast. In de jaren
negentig werd steeds manifester dat deze vorm van accommodering op haar grenzen
stuitte. Als in principe nagenoeg alles werd geaccommodeerd, dan overwoekerden
de stedelijke uitbreidingen de groene ruimte, dan ontnam de schoendozenarchitectuur
van bedrijventerreinen overal het zicht op de horizon, dan vraten de recreatieparken
als witte schimmels de open ruimte op. Steeds meer Nederlanders begonnen zich
te realiseren dat, als daar geen paal en perk aan zou worden gesteld, het
met de bijzonderheden van het Nederlandse landschap snel zou zijn gedaan.
Ook voor nieuwe noodzakelijkheden, zoals het verwerken van het water, zou
in Nederland geen ruimte zijn als wij op de ingeslagen weg door zouden gaan. En zoals elke Nota Ruimtelijke Ordening een correctie was op de vorige
nota, zo zou de Vijfde Nota het tijdperk van de ruimtevretende accommoderingsplanologie
moeten afsluiten om een nieuw tijdperk te betreden: het tijdperk van de kwaliteit,
van de kwalitatieve keuzeplanologie.Zo is minister Pronk, ten tijde van het tweede Paarse kabinet, ook aan
dit karwei begonnen. Niet zonder reden inventariseerde hij alle ruimteclaims
om daarmee aan te tonen dat Nederland om al deze claims te honoreren ten minste
een extra provincie nodig zou hebben. En die was er niet. Dat betekende dus,
zo concludeerde Pronk, dat er gekozen moest worden. Ruimte was een schaars
goed, met kwetsbare waarden die bescherming verdienden tegen het onbekommerd
oprukken van het rode leger van stedenbouwers, bedrijfsterreinplanners en
gemeentebestuurders.Hun annexatiedrift zou moeten worden ingedamd. Kwantiteit zou plaats moeten
maken voor kwaliteit. Dus moest het ruimtelijke ordeningsbeleid in staat gesteld
worden om in de ruimte van Nederland piketpaaltjes te slaan met als tekst:
tot hier en niet verder. Zo ontstond het idee van rode en groene contouren
rondom steden en landschappen met daartussen balansgebieden waar kwalitatief
gestuurde ontwikkelingen mogelijk zouden moeten zijn. Waar die rode contouren
precies zouden moeten komen, was een zaak van gemeenten en provincies zelf.
Het was zeker niet de bedoeling om alles vast te zetten, maar de volgende
stap in de geschiedenis van de Nederlandse ruimtelijke ordening zou doordrongen
moeten zijn van de gedachte dat het nodig zou zijn om in die ruimte kwalitatieve
grenzen aan te brengen.Natuurlijk, ook in de ogen van Pronk moest de ruimelijke ordening de economische
ontwikkeling accommoderen, maar dan wel in het volle bewustzijn dat er gekozen
moet worden en dat kwalitatieve argumenten de boventoon zouden moeten voeren.
Tegelijkertijd zou de Vijfde Nota voortborduren op een lange Nederlandse traditie:
de planning van onderop. Het Rijk toetste de kwaliteit, gemeenten en provincies
ontwikkelden binnen hun eigen grenzen en contouren de mogelijkheden. Zo zou
de verrommeling van het landschap gestopt moeten worden, waarbij – niet
onbelangrijk – tegelijkertijd met het eerste deel van de Vijfde Nota
ook een Nota Grondbeleid werd uitgebracht omdat zonder actieve grondpolitiek
het hele debat natuurlijk enigszins theoretisch blijft.Helaas, aan die volgende stap is de ruimtelijke ordening in Nederland
nooit toegekomen. Sinds de publicatie van het eerste deel van de Vijfde Nota,
begin januari 2001, zijn er vijf jaar verstreken en in plaats van een nieuw
ruimtelijk handelingsperspectief is er iets heel anders gebeurd. Niks geen
uitwerking van de piketpaaltjes, niks geen operationalisering van kwaliteitscriteria,
niks geen heldere toetsingskaders, niets van dit alles. Er begon een heel
andere wind te waaien, die door dit kabinet onmiddellijk is aangegrepen om
het boek van de Nederlandse ruimtelijke ordening dicht te slaan en een breuk
met het verleden te forceren. Het is geen toeval dat wij hier vandaag spreken
over een Nota Ruimte waarin elke nummering is komen te vervallen. Dat is een
subtiele verwijzing naar het feit dat men uit een traditie is gestapt.In de nieuwe ruimtelijke ordening gaat het niet langer om de inhoud, wij
horen van de rijksoverheid ook niet langer sprekende of richtinggevende ambities,
nauwelijks interessante termijndoelstelling, dat is passé,
dat hoort bij de oude tijd van het blauwdrukdenken, het tijdperk van het illusoire
maakbaarheidsdenken. Daar dient juist mee te worden gebroken. Dat past niet
meer in de hedendaagse samenleving.In het nieuwe denken gaat het vooral over de procedure, over het proces.
De nieuwe ruimtelijke ordeningsboodschap wordt er tot vervelens toe ingepeperd,
geen spreekbeurt of de minister houdt het de goegemeente voor: decentraal
wat kan, centraal wat moet. Eigenlijk is dat altijd al zo geweest, want het
subsidiariteitsbeginsel, waarin iets wat door een lager bestuursniveau kan
worden gedaan niet door een hoger niveau moet worden aangepakt ligt in feite
ten grondslag aan de opbouw van de Nederlandse staat. Welbeschouwd is er dus
weinig nieuws onder de zon.Kwalijk is echter dat dit kabinet, door zich te beroepen op een procesprincipe
waar niemand tegen kan zijn, tegelijkertijd haar ambities met betrekking tot
de ruimtelijke ordening minimaliseert. Het schrompelt zijn visie ineen tot
het allernoodzakelijkste. Dat wil zeggen: het allernoodzakelijkste vanuit
het oogpunt van economische ontwikkeling. Zeg dus maar het geven van ruimte
aan mainports en het accommoderen van de voor de economie noodzakelijke infrastructuur.
Dat staat voorop. Nationale ambities op het terrein van natuur en ecologie
worden gereduceerd door een minimaal aantal nationale landschappen te benoemen
en het verder maar aan de lagere overheden over te laten. De EHS, nog niet
zo lang geleden een robuuste nationale ambitie die als het ware werd gezien
als een verplichting ten opzichte van een leefbare toekomst, wordt feitelijk
uitbesteed aan agrariërs en gemeentebestuurders.Zo kan het gebeuren dat, op het moment dat de druk op de ruimte het grootst
is, de claims over elkaar heen struikelen en het kabinet c.q. de nationale
politiek het de facto voor gezien houdt. Het antwoord op de verrommeling van
Nederland is "decentraal wat kan, centraal wat moet". Met andere
woorden: een pleidooi voor ontwikkelingsplanologie. Dat begrip bereikt in
de handen van deze regering bijna het toppunt van dynamiek, omdat het eigen
initiatief stimuleert. Alsof het daaraan in de ruimtelijke ordening in Nederland
heeft ontbroken.Dat alles zou op zichzelf nog acceptabel zijn, als het kabinet vervolgens
helder zou maken, binnen welke kaders bijvoorbeeld gemeenten deze grotere
vrijheid zouden kunnen gaan invullen. Er is niets mis met decentraal beleid,
maar dan moet je wel de scharnierfunctie tussen lagere en hogere overheden
heel precies reguleren en er een adequaat instrumentarium bij leveren. Precies
dat laat dit kabinet na.Het kabinet introduceert het begrip "basiskwaliteit". Maar ondanks
alle mooie omschrijvingen blijft tot op de dag van vandaag onduidelijk wat
in de interbestuurlijke verhoudingen de operationele betekenis van dit begrip
is. Specialisten uit Wageningen hebben onlangs laten weten dat het gevaar
van juridificering groot is. Collegae Lemstra en Biersma hebben daarop ook
al gewezen. De rechter moet dan maar oordelen wat basiskwaliteit is. De uitkomst
daarvan is ongewis. Niet uitgesloten moet worden dat de bezwarenproductie
hierdoor zelfs wordt geïntensiveerd; precies het tegenovergestelde van
wat de regering beoogt.Het zou mijn fractie een lief ding waard zijn als de minister vandaag
in dit slotdebat haar laatste kans zou aangrijpen om duidelijk te maken hoe
zij – bijvoorbeeld in het kader van de nieuwe WRO – het begrip "basiskwaliteit"
van een bestuurlijke operationele betekenis denkt te gaan voorzien, zodat
het leidend kan zijn in de verhoudingen tussen bestuurslagen. Want precies
op dat punt bestaat grote onduidelijkheid. Niemand weet wat mag en wat moet.De SER heeft met betrekking tot de aanleg van bedrijventerreinen ooit
gepleit voor een zogeheten SER-ladder waarin stappen zijn omschreven die genomen
dienen te worden bij het besluit tot aanleg van nieuwe bedrijventerreinen.
Dat model, met helder geformuleerde inhoudelijke stappen en criteria, is veel
ruimer toepasbaar. Het zou ruimtelijk beleid helder en toetsbaar kunnen maken.
Daardoor kan een begrip zoals basiskwaliteit ook handen en voeten krijgen.
Nu ontbreekt de operationele helderheid omdat de minister deze afhoudt uit
angst dat je met al te inhoudelijke procedures in de verantwoordelijkheid
van decentrale overheden treedt. Zo is de minister dus de gevangene geworden
van een soort decentralisatieparadox. Omdat je decentraliseert mag je niks
zeggen, maar omdat je niks mag zeggen, gebeuren er dingen die strijdig zijn
met wat wij willen.Sterker, de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening die thans in de Tweede
Kamer voorligt, moet zelfs de grootste politieke decentralisatieadepten niet
gerust stellen. Ook deze wet kenmerkt zich door een vlucht in procestermen.
Het moet effectiever, de hindermacht moet aan banden worden gelegd, het moet
decentraler. Dat zijn de motto's. Maar tegelijkertijd blijven de mogelijkheden
van hogere bestuurslagen om in de decentrale praktijk te treden, openstaan
zonder dat duidelijk is wat daarvoor de criteria zijn. Eigenlijk zou er alle
reden zijn om de besluitvorming over deze PKB Nota Ruimte op te schorten om
te kijken of de nieuwe WRO eigenlijk wel het passende instrumentarium biedt
om dit ruimtelijk beleid uit te voeren. Het is naar mijn mening sowieso een
vreemde figuur dat wij hier vandaag discussiëren over een PKB, terwijl
de planfiguur PKB in de nieuwe WRO gaat verdwijnen. Wat is dat eigenlijk nog
de status van wat wij hier vandaag besluiten?Eigenlijk is de conclusie dat deze Nota Ruimte, met als wenkend perspectief
de nieuwe dynamiek van de zogenaamde ontwikkelingsplanologie, in de concrete
bestuurlijke ordeningspraktijk alleen maar onduidelijkheid en onzekerheid
brengt. Het ongelooflijke gehannes met de Hoeksche Waard is wat dat betreft
een prachtige illustratie van de halfslachtigheid die dat oplevert. Zowel
qua geografische ligging als qua landschappelijke waarden is de Hoeksche Waard
bij uitstek een gebied dat bescherming verdient, juist met het oog op de uitdijende
economische belangen in de buurt. Als je dit gebied niet kunt vrijwaren, wat
dan nog wel? Juist vanwege de expansionistische mainport Rotterdam voelde
de regering niets voor de status van een nationaal landschap. Terecht werd
zij daarin vervolgens gecorrigeerd door de Tweede Kamer, die de Hoeksche Waard
als nationaal landschap aanwees maar daarin dan wel bij wijze van compromis
een reservering van 180 ha bedrijventerreinen vastlegde. Dat is naar mijn
mening dus de dood in de pot. Zo moet het in ieder geval niet. Weliswaar moet
er nog een nut-en-noodzaakdiscussie over worden gevoerd, maar als ik het goed
heb begrepen, zijn de gemeente Rotterdam en de provincie al druk
doende om de gronden aan te kopen. Je kunt dus je op je vingers natellen wat
er uit zal komen.Ziehier, in een notendop, een ruimtelijke ordeningsverhaal dat exemplarisch
zal zijn voor hoe het er in heel Nederland aan toe zal gaan. En hoe het in
feite de afgelopen tien jaar al aan toe ís gegaan. Echte keuzen hebben
wij het afgelopen decennium systematisch vermeden. Die houding dreigen wij
in de nabije toekomst met deze Nota Ruimte in de hand te continueren. Ondanks
alle mooie woorden verandert er in feite weinig. De verrommelingspraktijk
kan in dit land kennelijk niet door deugdelijke kwaliteitseisen worden beteugeld
en zal dus ongehinderd voortwoekeren. De dertiende provincie die wij daarvoor
nodig hebben vinden wij gewoon in ons land zelf. De in hoog tempo vrijkomende
landbouwgronden zullen dankbaar worden opgeslokt. Dat proces gaat ongehinderd
verder.Als er in Nederland één groep is die er kaas van heeft gegeten
hoe de nieuwe ontwikkelingsplanologische praktijk er uit zal zien, dan zijn
het wel de projectontwikkelaars. Ik heb zelf drie jaar met schriftelijke vragen
achter het ministerie aangejaagd om onderzoek te laten doen naar het innemen
van grondposities. In september 2004 presenteerde het Delfts onderzoeksbureau
daarvan de tamelijk alarmerende resultaten. Er is in Nederland in potentiële
uitbreidingsgebieden door projectontwikkelaars naar voorzichtige schatting
minstens 5300 ha aan grondposities ingenomen, vooral in het Noorden en Oosten
van het land. Om een indruk te geven wat dat betekent: op die gronden kunnen
ontwikkelaars bijna twee keer de jaarproductie bouwen van het aantal woningen
dat in 2003 werd gerealiseerd. Het gaat dan om een kleine 110.000 woningen.
In het Noorden van het land is hun positie zo sterk dat ze daar bijna zeven
keer de productie van 2003 kunnen realiseren.Het gaat vooral om uitleglocaties, dat wil zeggen gebieden die aan de
bebouwde kom grenzen en in beeld zouden kunnen komen voor nieuwbouw. Het betreft
allemaal onderhandse opties, die de informele machtsstructuur onder het ruimtelijke
ordeningsbeleid bepalen. De projectontwikkelaars willen daaraan niet veel
woorden vuil maken. In nogal wat contracten is opgenomen dat de potentiële
verkoper zich verplicht tot geheimhouding. De zaak mag kennelijk niet aan
de grote klok worden gehangen.Dat is dus de andere realiteit van de ruimtelijke ordening waarin de kaarten
in toenemende mate zijn geschud. Deze realiteit blijft onbesproken in deze
Nota Ruimte. Op basis van het Delftse onderzoek schreef de minister een brief
dat zij haast zou maken met een nieuwe grondexploitatiewet. De cijfers waren
daarvoor immers alarmerend genoeg. Dat is intussen anderhalf jaar geleden.
Inmiddels heeft het kabinet – als ik tenminste goed ben geïnformeerd –
onlangs ingestemd met een grondexploitatiewet, die nog de volledige behandeling
door de beide kamers zal moeten doorlopen. Wij zeggen dus vandaag "ja"
tegen een grotere vrijheid van gemeenten om hun ruimtelijke ordeningsbeleid
op poten te zetten, maar wij gaan pas morgen en overmorgen kijken of wij hen
daarbij dan ook de passende instrumenten leveren. Dat geeft aan deze discussie
over de Nota Ruimte een enigszins wezensvreemd karakter. Mijn fractie zou
het op prijs stellen als de minister nog eens heel nauwgezet uiteen zou zetten
hoe zij de verhouding ziet tussen de voorliggende PKB Ruimte, de nieuwe WRO
en de Grondexploitatiewet. Mijn fractie is bijvoorbeeld benieuwd of de minister
het met ons eens is dat de nieuwe grondexploitatiewet ertoe moet leiden dat
eigendomsrecht niet automatisch meer leidt tot bouwrecht, waardoor de weg
voor free raiders eindelijk wordt afgesloten. Ik laat het hierbij.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. In de eerste plaats nog de beste wensen voor de bewindslieden.
Ik vind het heel prettig dat zij vandaag alledrie in ons midden zijn en het
is bijzonder fijn dat minister Dekker erbij is.De planologische kernbeslissing Nota Ruimte, die wij vandaag bespreken,
bevat de visie van het kabinet op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland
tot 2020. In de nota staan vier inhoudelijke doelen centraal: versterking
van de internationale concurrentiepositie van Nederland, het bevorderen van
krachtige steden en een vitaal platteland, borging en ontwikkeling van (inter)nationale
ruimtelijke waarden en borging van de veiligheid. De regering wil deze doelstellingen
bereiken met minder Haagse regels en meer decentrale afwegingen, met ontwikkelingsplanologie
in plaats van toelatingsplanologie. De regierol van provincies wordt versterkt
en er komt een heldere verdeling van verantwoordelijkheden tussen Rijk en
decentrale overheden.Hoewel de nota in de woorden van de minister een "breuk met het verleden"
vormt, heeft zij het niet nodig gevonden om een inspraakmogelijkheid te bieden
aan het veld in de breedste zin van het woord, omdat die inspraak al verleend
zou zijn tijdens de procedure voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening, waarop
de Nota Ruimte het vervolg is. Maar door de snelheid waarmee de breuk met
het verleden, van ruimtelijke ordening naar ruimtelijke ontwikkeling, teweeggebracht
is, neemt de regering een aantal risico's waarvan de gevolgen niet alle zijn
te overzien. Dit is, met alle respect, wat dom. Mijn fractie is blij dat er
vandaag gelegenheid is om in ieder geval op bescheiden schaal inspraak te
kunnen leveren, maar dit compenseert de gemaakte fouten op het terrein van
de inspraak zeker niet. Het zou prettig zijn om vandaag tenminste een discussie
met openingen voor eventuele aanpassingen te kunnen voeren in plaats van louter
een hernieuwde uitleg van al gestolde standpunten te geven.Ik zal een aantal punten de revue laten passeren die alle laten zien dat
met de Nota Ruimte de onduidelijkheden toenemen doordat op cruciale punten
verantwoordelijkheden niet goed omschreven zijn, toetsingskaders voor verschillende
uitleg vatbaar zijn, de kans op verrommeling en opportunistisch beleid toeneemt
en de burger, voor wie wij het toch allemaal doen, er niet beter van wordt.
Want wat is zijn positie bij de ontwikkelingsplanologie?Door het gebrek aan discussie vooraf met het veld is de nota het resultaat
van een naar binnen gericht, gesloten beleidssysteem. Wil de minister toelichten
op welke visie de uitspraak stoelt dat ontwikkelingsplanologie het nieuwe
adagium moet zijn voor de ruimtelijke ordening in ons land? Het is overigens
interessant dat het voor de minister één van de argumenten voor
het promoten van ontwikkelingsplanologie is dat hiermee een beter draagvlak
verkregen kan worden omdat alle partijen, van het begin af aan bij een project
of plan betrokken kunnen worden. Dit vormt een schril contrast
met de manier waarop juist deze nota tot stand is gekomen, want wat heeft
de minister gedaan om een draagvlak te creëren? In de memorie van antwoord
wordt trouwens, als ik het goed lees, de breuk met het verleden alweer wat
afgezwakt met de stelling dat ontwikkelingsplanologie een accentverschuiving
is. Graag een uitspraak: trendbreuk of accentverschuiving?Klopt de observatie dat er met het kiezen voor ontwikkeling als sturingsprincipe
in ieder geval minder ruimte voor ordening door de overheid is en betekent
dit dan ook dat de ruimte in Nederland naar de mening van de samenstellers
van de Nota Ruimte niet maakbaar of stuurbaar is? Is dit niet in tegenstelling
met wat de heer Van der Lans zojuist ook al memoreerde, namelijk dat het in
de afgelopen vijftig jaar toch ook weer niet zo slecht is gegaan? Staat ordening
overigens ontwikkeling in de weg?Met het delegeren van verantwoordelijkheden aan lagere overheden wordt
geen ruimtelijk beleid gevoerd dat gedragen wordt door basisprincipes, verwoord
door de WRR in 1998 in de nota over ruimtelijke ontwikkelingspolitiek en vastgelegd
in de SER-ladder. Graag een toelichting van de minister op de basisprincipes
voor ruimtelijk beleid die volgens haar nog wel door de overheid geborgd moeten
worden. Ik denk dan zelf aan basisprincipes als ruimtelijke samenhang, ruimtelijke
differentiatie, ruimtelijke hiërarchie en ruimtelijke rechtvaardigheid.
Ruimtelijk beleid vergt leiderschap; is de minister bereid en in staat om
dit op zich te nemen? Of wordt ook hierbij door haar en het kabinet de verantwoordelijkheid
zoals op zoveel andere terreinen eenzijdig bij "de ander" gelegd?Onlangs heeft Alterra en boekje gepubliceerd, geschreven door Paul Kersten,
Roel During en anderen, als commentaar op de Nota Ruimte. Zij betogen dat
de nota op een dermate hoog abstractieniveau geschreven is dat het een nauwelijks
bruikbaar sturingsinstrument is. Omdat minister Dekker weinig inhoudelijke
ideeën heeft uitgewerkt, zal de inkleuring van het ruimtelijk beleid
volgens dit boekje vooral bij de rechter en de Raad van State plaatsvinden.
Een stuk democratie wordt zo ingeruild voor weer meer "juridiocratie".
Van afschuiven naar de rechter wordt de democratie per saldo slechter, zo
vindt mijn fractie. Wat vindt de minister hiervan?Een van de onderwerpen die ook naar de mening van mijn fractie onvoldoende
zijn uitgewerkt, is het begrip basiskwaliteit. De minister noemt de basiskwaliteit
de ondergrens voor alle ruimtelijke plannen en zij zegt toe, in heel Nederland
deze basiskwaliteit te willen verhogen. Het is opvallend dat er bij dit begrip
alleen formele functies en geen kwaliteitsniveaus worden benoemd. Wat is de
ondergrens van de basiskwaliteit voor de begrippen gezondheid en levensverwachting?
Is het voorkomen van gezondheidsschade een sturend principe bij de ruimtelijke
ordening als onderdeel van de basiskwaliteit?Ook is het verbazend om te ontdekken hoeveel waarde de minister-president
aan sociale cohesie toekent en hoe weinig weerklank dit vindt in de ruimtelijke
ordening zoals die volgens zijn kabinet georganiseerd moet worden. Daarom
nog de volgende vragen aan de minister. Zouden sociaal-culturele waarden geen
verplicht onderdeel van de basiskwaliteit moeten zijn? Bestaat anders niet
het grote risico dat deze waarden, als ze onvoldoende aan bod komen bij de
planontwikkeling, bij de uitwerking als wisselgeld ingeleverd moeten worden
als er verlies dreigt voor de projectontwikkelaar? En op welke manier kan
een basisprincipe als voldoende sociale woningbouw en voldoende groen gewaarborgd
worden?Basiskwaliteit heeft wettelijke, procedurele en inhoudelijke componenten.
De wettelijke componenten zijn redelijk helder, want ze zijn bij wet geregeld,
de niet-wettelijke componenten van de basiskwaliteit zullen via jurisprudentie
uitkristalliseren. Juist het niet-wettelijke deel van de basiskwaliteit zal
door de verschillende overheden verschillend worden geïnterpreteerd en
uitgewerkt; er zullen verschillen per provincie, per gemeente of zelfs per
deelgemeente ontstaan. Mijn fractie vreest dat dit een bron van conflicten
gaat worden, want gelijkwaardige initiatieven kunnen dan wel of niet doorgaan,
afhankelijk van de voorwaarden die voortvloeien uit de lokaal gedefinieerde
basiskwaliteit. Zal op grond van te ontwikkelen jurisprudentie de ambitieus
gedefinieerde basiskwaliteit in X leidend zijn of zal de minimale kwaliteit
van Y de toon zetten? Graag een reactie van de minister hierop.De regering geeft met de nota meer vrijheden aan lagere overheden en meer
ruimte aan particulier initiatief. Beide komen samen in de samenwerkingsvorm
publiek-private samenwerking. Ontwikkelingsplanologie met publiek-private
samenwerking is in de nota cruciaal. Ervaringen die tot nu toe met dergelijke
projecten zijn opgedaan, leren dat het lastig is om een scherp beeld te krijgen
van de consequenties van dit beleid. Zo bevestigen ervaringen met het project
Meerstad in Groningen dat er tijdens de ontwikkeling van dit PPS-project allerlei
dilemma's een rol kunnen spelen, dilemma's die onder anderen door Van Twist
in de Staatscourant zijn beschreven. Hij signaleert dat in tegenstelling tot
wat het ministerie van Financiën verwacht, de transactiekosten van PPS
door professionalisering, commercialisering en bureaucratisering hoger zullen
worden. Voor publieke partijen zijn vooral politieke risico's van gewekte
verwachtingen en budgetoverschrijdingen van belang, voor private partijen
vooral de verhouding van de investering tot de opbrengst. De noodzaak van
wederzijds vertrouwen en de werkelijkheid van wantrouwen spelen beide een
rol. Een dilemma bij de rolverdeling is er vooral voor overheden; die zijn
immers zowel toetsers van regelgeving als belangenbehartigers voor burgers,
en vaak ook regisseurs en procesbegeleiders. Het gaat dus om dubbele petten.
Er is een informatiedilemma: partijen houden informatie achter in de hoop,
ten koste van de ander meer winst te kunnen behalen. Belangen kunnen ver uiteenlopen
en vaak zijn projecten door het afbreukrisico ook niet gebaat bij openheid,
terwijl de gewone burger, maar ook de lokale overheid, de gemeenteraad of
provinciale staten, wél openheid nodig hebben om de plannen goed te
kunnen beoordelen. Zo bleek bij Meerstad dat de belangrijkste feiten en cijfers
geheim bleven en dat ook een beroep op de WOB niet de onderste steen boven
bracht. Onderzoek naar de opzet van Meerstad door professor Heertje op verzoek
van mijn fractiegenoten in de provinciale staten van Groningen bevestigt de
dilemma's die Van Twist signaleert, met als conclusie dat er door de keus
voor slechts enkele private partijen sprake is van een onderonsje waarbij
concurrentie bij voorbaat is uitgesloten. Hierdoor worden de kosten hoger,
worden er monopolieposities ingenomen en worden er in maatschappelijke en
financiële zin geen optimale opbrengsten bereikt. Ook is het niet ondenkbaar dat de opzet botst met Europese regelgeving op het gebied van mededinging
en subsidiëring. Wil de minister in haar antwoord ingaan op deze fundamentele
kritiek? Graag zou ik in ieder geval, om alles nog wat concreter te maken,
antwoord willen hebben op de vraag wie de hoge transactiekosten waartoe gebiedsprocessen
leiden gaat betalen. Worden deze afgewenteld op de bewoners van de huizen
die deel uitmaken van een rood-voor-groenontwikkelingsfilosofie? Op welke
manier draagt het voorgestelde beleid bij aan de oplossing van de startersproblematiek?
Kan de minister garanderen dat er genoeg ruimte blijft voor sociale woningbouw
in de proefprojecten ontwikkelingsplanologie? Zal het percentage gaan afhangen
van de verkoopprijzen van de huizen in het hogere segment? Ik ben bang dat
de sociale opdeling van de samenleving verdiept gaat worden in een ruimtelijk
patroon van achterstandsgebieden en rijke hekwerkwijken. Kan de minister garanderen
dat dit niet gebeurt?Voorzitter. Wat zijn thans voor de burger de momenten en de manieren waarop
hij onder het regime van de Nota Ruimte inspraak kan hebben? En: hoe kan hij
voldoende inzicht krijgen? Ik herinner nog maar eens aan de suggestie van
mijn collega van de PvdA: de verplichting scheppen om PPS-projecten te melden,
zodat burgers de mogelijkheid krijgen om aan de voorkant te reageren en niet
reactief achteraf. In de motie-Meindertsma, nr. XXI-B, die tijdens het debat
in maart is aangehouden, wordt erop gewezen dat de rechtsbescherming en participatiemogelijkheden
van burgers en ngo's nergens in de Nota Ruimte worden uitgewerkt. Ook ik vraag
de minister of zij wat met deze constatering gaat doen. Ik sluit mij aan bij
wat mevrouw Meindertsma daarover heeft opgemerkt.Wat is de reactie van de minister op de kritiek dat termen als systeem –
dat is het Rijk altijd – dan wel resultaat – denk aan het internationaal
of nationaal belang zoals bij de ruimtelijke hoofdstructuur – in het
EU-recht niet goed te duiden zijn? De Europese Unie gaat uit van blauwdrukken,
van subsidiariteit, van transparantie en van afrekenbare doelen. De Nota Ruimte
beschrijft processen. De procesgangen voor fijn stof, luchtkwaliteit en de
aanleg van wegen laten denk ik zien wat ons te wachten staat. Hoe ver is de
minister overigens met de uitwerking van de met bijna algemene stemmen aangenomen
motie-Meindertsma XXI-A inzake EU-beleid en de consequenties daarvan?Voorzitter. Ik was samen met overigens alle bewindslieden die hier vandaag
aanwezig zijn en heel veel bestuurders en wetenschappers op 29 november
in het Kurhaus in Scheveningen. Ik zelf vond het bijzonder om mee te maken
hoe de bewindslieden met elkaar uitwerking gaven aan de motie-Lemstra, voorwaar
een geïntegreerde actie, die mij in ieder geval het gevoel gaf dat wij
als Eerste-Kamerleden wel degelijk serieus worden genomen. Ook de stappen
die gezet worden om klimaatverandering in al haar facetten in kaart te brengen
en om adaptatieprogramma's op te zetten, spraken mij aan. Het feit dat de
heer Pavel Kabat hier voor een deel mee belast is juich ik toe, want hij was
degene die in april verbijsterd vaststelde dat in de Nota Ruimte vrijwel geen
woord aan klimaatverandering wordt gewijd.Sinds april is er weer heel wat gebeurd. Heeft de uitspraak van de heer
Kabat de minister en haar staatssecretaris al redenen gegeven om delen van
de nota te herschrijven met in het achterhoofd de gedachte dat water een zeer
belangrijk leidend principe zal worden bij de toekomstige ruimtelijke ordening?
Komt het dan toch nog goed met het klimaatbewustzijn van dit kabinet en is
de organisatie van het congres met haar keur aan optredende bewindslieden
een voorteken dat er minder sectoraal wordt gekeken naar de klimaateffecten
en eventuele ruimtelijke implicaties? Dan is ons debat niet voor niets geweest.Overigens, het trof mij dat minister-president Balkenende zijn toespraak
begon met hetzelfde gedicht van Marsman dat ik had aangehaald tijdens mijn
bijdrage aan het debat in maart! Ik vroeg mij zelfs af of hij mijn toespraken
leest.Voorzitter. Ik wil voordat ik ga afronden nog één punt noemen
dat mij tijdens de discussies op het klimaatcongres opviel en dat is dat in
tegenstelling tot wat de minister met de Nota Ruimte van plan is, de gemeenten
lang niet allemaal zitten te springen om meer verantwoordelijkheid. Gemeenten
moeten integrale beleidsplannen maken en zitten met het probleem dat ze met
te veel regelgeving en informatie rekening moeten houden. Ze worstelen met
het gebrek aan kennis en de mogelijkheid om kennis te integreren als het gaat
om EU-wetgeving en andere wetgeving die met ruimtelijke ordening te maken
heeft. Er is een verschil in kennisniveau, zowel horizontaal, sectoraal, als
verticaal, Rijk-provincie-gemeente, en er is een sterke behoefte aan heldere,
eenduidige informatie. Gemeenten verwachten veel meer sturing van de overheid
dan deze lijkt te willen geven.Tot slot kom ik terug op het boekje van Alterra dat ik in ieder geval
met interesse heb gelezen en eigenlijk hoop ik dat de bewindslieden dat ook
hebben gedaan. Anders kunnen zij het van mij krijgen. Ook na de behandeling
van de Nota Ruimte zal de ruimtelijke verdeling opnieuw geregeld moeten worden.
De tweede Wet op de ruimtelijke ordening komt eraan. Verschillende sprekers
voor mij hadden het daarover. Er komen altijd weer kansen om beleid te herformuleren.
Ik hoop alleen wel dat de minister de uitdaging aan zal nemen om een krachtiger
planologische visie te ontwikkelen dan er nu is, een alternatief voor de lappendeken
aan incidenten die nu dreigt te worden ontwikkeld als gevolg van een ondoordachte
ad-hocsturingsfilosofie. De burger voor wie wij het allemaal doen, moet er
beter van worden en daarom wil ik erg graag van de minister vernemen op welke
toetsbare doelen zij over vier jaar wil worden afgerekend dan wel hoe wij
dan aan haar terug zouden moeten denken. Ik wacht met belangstelling haar
reactie af.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ook in het nieuwe jaar mag ik spreken namens de fracties van
de SGP en de ChristenUnie.Ik wil beginnen met enige opmerkingen over de verhouding ruimtelijke ordening
en milieu. De afgelopen jaren zijn het kabinet en het parlement ijverig in
de weer geweest met wetsvoorstellen om infrastructurele projecten en bouwprojecten
te kunnen versnellen. De planologische procedures moesten dringend versneld
worden; Nederland liep immers vast. Op dit moment lijkt het erop dat de behaalde
tijdwinst in één klap teniet gedaan wordt: het is spitsroeden
lopen voor de bouwers van de spitsstroken en van grootschalige bouwprojecten. Het geeft naar onze mening aan wat een enorme misschatting er gemaakt
is ten aanzien van de betekenis van de EU-richtlijn met betrekking tot de
luchtkwaliteit. Die heeft ertoe geleid dat wij op dit moment krampachtig en
bijna paniekerig op zoek zijn naar maatregelen die op heel korte termijn effect
sorteren ten aanzien van de luchtkwaliteit. Het heeft wat onze fracties betreft
geen zin hierover nog een heel lange tirade af te steken. De grote vraag is
wel: overziet het kabinet wat er de komende jaren nog aankomt in de vorm van
EU-regelgeving ten aanzien van de leefomgeving? Hoe kan voorkomen worden dat
wij nog eens onvoorbereid op zo'n onaangename verrassing getrakteerd worden?Onze fracties nemen als vertrekpunt in deze discussie de gezondheid van
de burgers. Onze eerste reflex is derhalve niet het zo snel mogelijk gaan
versoepelen van de normen of daarop aandringen bij de Europese Commissie,
want uit veel rapporten blijkt dat het verband tussen vuile lucht en vervroegde
sterfte heel aantoonbaar is. Dat spreekt wat ons betreft boekdelen. Onze fracties
nemen dit gegeven serieus.Het voorgaande maakt helder dat wij een ontkoppeling van luchtkwaliteitseisen
en ruimtelijke ordeningsbesluitvorming niet juist vinden. Dat zou struisvogelpolitiek
zijn. Ik kan mij in juridisch opzicht ook niet voorstellen dat dit zich op
enigerlei wijze zou verdragen met de betreffende EU-richtlijnen. Consequentie
van deze loskoppeling zal naar de mening van onze fracties slechts zijn dat
de rechter rechtstreeks gaat toetsen aan de EU-richtlijnen en dan zijn wij
nog verder van huis. Hoe gaat het kabinet hiermee nu verder?Ik wil mijn betoog vervolgen met enige opmerkingen over de verhouding
ruimtelijke ordening en water. Aan de overzijde is dit thema in algemene zin,
meer abstract, aan de orde geweest. Ik wil daarom nu concreet zijn. Het Groene
Hart wordt met de Nota Ruimte beduidend minder onaantastbaar. Dat geldt ook
breder de gemaakte keuzen voor woningbouw aan de randen van het Groene Hart.
Ik denk in dit verband aan de Zuidplaspolder, de Bloemendalerpolder en aan
Rijnenburg. Hoe verhouden deze keuzen zich tot het principe van de Nota Ruimte
dat water een ordenend principe vormt bij toewijzing van grootschalige woonlocaties?
Wij spreken hier immers mede over enkele zeer laaggelegen gebieden. Is deze
keus vanuit dat perspectief wel gelukkig? In hoeverre heeft het Rijk hier
een watertoets gehanteerd? Bij het meest opvallende project in dit verband
wil ik de vinger leggen: de ontwikkeling van de Zuidplaspolder, hier vlakbij
gelegen in de driehoek Rotterdam-Zoetermeer-Gouda. De hoek tussen de A20 en
de A12 derhalve. Het kabinet heeft hier de grenzen van het Groene Hart aangepast
om grootschalige woningbouw, verstedelijking mogelijk te maken en ook om ruimte
te scheppen voor de glastuinbouw.Bij deze opvallende casus wil ik ter illustratie én om de nodige
leermomenten aan te stippen, even stilstaan. Er wordt in dit gebied rond 2010
een stad gepland met zo'n 70.000 inwoners. Een nieuw Zoetermeer, zeg maar.
En dat in een gebied dat altijd tot het Groene Hart is gerekend, tot het boerengebied.
De omvang van de verstedelijkingsplannen wordt nog imposanter als ook de direct
aangrenzende, toekomstige wijken worden meegeteld. Met Westergouwe erbij (bouwplan
in Gouda) en de Triangel (bouwplan in Waddinxveen) die ongeveer tegelijkertijd
op stapel staan én de aangrenzende Rotterdamse Vinexwijk Nesselande
hebben wij het over een leefomgeving tussen Zoetermeer en Gouda van een kleine
100.000 mensen. En dit is nog niet alles. De weg is ook vrijgemaakt voor de
aanleg van een groot kassengebied voor Westlandse tuinders die in eigen omgeving
niet meer kunnen uitbreiden.Dit betekent nogal wat voor deze regio. Het is er nu al zo druk en vol;
denk alleen maar aan de automobiliteit. Wat zal zo'n nieuwe stad betekenen
voor de filedruk op de omringende snelwegen en voor de toename van fijn stof?
Over de relatie tussen milieu en ruimtelijke ordening gesproken! Zal deze
nieuwe stad ook niet juist weer veel koopkrachtige burgers wegtrekken uit
de omliggende bestaande grote steden, zoals Den Haag en Rotterdam? Wat betekent
het voor de landbouw, dat opnieuw een stuk landbouwareaal wordt ingenomen
door bebouwing? Onze fracties willen dat er ook in het Groene Hart plaats
blijft voor een gezonde ontwikkeling van de landbouw.Maar het belangrijkste kritiekpunt van ons is wel, dat deze stad is gepland
op zo ongeveer het laagste deel van Nederland. Er zijn hier plekken die meer
dan 5 meter tot 6 meter onder de zeespiegel liggen. Opborrelend zout grondwater
is daar nu al een behoorlijk probleem. De afgelopen jaren hebben wij geleerd
dat het water zich niet zomaar laat insnoeren. Om dat bij gemeenten tussen
de oren te krijgen, is zelfs een zogenaamde watertoets ingevoerd. Dat moet
voorkomen dat gemeenten op plaatsen gaan bouwen die daar vanuit waterhuishoudkundig
perspectief ongeschikt voor zijn. En nu wordt op juist zo'n plek een compleet
nieuwe stad gepland. Reden genoeg om hier kritisch tegenover te staan. Kunnen
de bewindslieden uitleggen hoe deze locatie uitgezocht kon worden, ondanks
de bijna onmogelijke waterstaatkundige context? Hoe verhouden deze keuzen
zich tot het principe uit de Nota Ruimte dat water een ordenend principe vormt
bij toewijzing van grootschalige woon-locaties? Hoe is dit principe hierbij
gehonoreerd?Water is een vestigingsfactor voor veel industriële ondernemingen.
Beschikbaarheid van grondwater is voor de papier- en voedingsmiddelenindustrie
een belangrijke reden om zich in Nederland te vestigen. De beschikbaarheid
van water – ik noem koelwater, proceswater en water voor transport –
is een kritische factor voor vestiging van procesindustrie langs de kust.
Ik denk aan Hoogovens, Botlek, Sloegebied, Eemsmond etc. Het kabinet spreekt
in de Industriebrief over versterken van het ondernemingsklimaat. Hoe klinkt
deze prioriteit van het kabinet door in de Nota Ruimte? Welke prioriteit krijgt
industriële vestiging in het ruimtelijk beleid? Worden procedures voldoende
op elkaar afgestemd en kunnen die in voldoende snelheid worden afgewikkeld?
Hoe verhoudt het Nederlandse tempo van planvoorbereiding en vergunningverlening
zich met dat in omringende landen?Sprekend over water en ruimtelijke ordening wil ik ook de vinger leggen
bij de ontwikkelingen in de Noordzee. De Noordzee komt er in de Nota Ruimte
redelijk mager vanaf, slechts één paragraaf. Ten onrechte als
wij letten op de vele activiteiten die hier worden ontplooid of die op stapel
staan. Denk aan windmolenparken, landaanwinning, kabels en platforms. De geringe
aandacht voor de Noordzee heeft ook gevolgen voor de positie van de visserij.
Aan deze sector wordt ten onrechte weinig aandacht besteed, terwijl deze sector
wel door vele bouwontwikkelingen in de Noordzee wordt bedreigd. Denk alleen
maar aan de komende Tweede Maasvlakte en mogelijke windmolenparken.
Verdient dit niet veel méér aandacht?Vervolgens wil ik nog iets zeggen over de sturingsfilosofie. Als voorbeeld
noem ik de Hoeksche Waard. Het gebied wordt aangemerkt als nationaal landschap,
uitgezonderd een reservering voor doortrekking van de A4-Zuid en een bedrijventerrein
van maximaal 180 ha, inclusief de 60 ha voor eigen gebruik voor de streek
zelf. Door de economische expansie is er de dreiging dat een deel van dat
nationale landschap wordt opgeofferd. Nu is de sturingsfilosofie "centraal
wat moet, decentraal wat kan". Dit vraagt om een overheid die zich nadrukkelijk
bewust is van haar kerntaken. Maar op welke manier wordt nu het effect van
de nieuwe sturingsfilosofie getoetst? Zeker nu in de genoemde casus er al
flink geïnvesteerd en ingezet wordt door lagere overheden om zo snel
mogelijk het bedrijventerrein te realiseren, waarbij het de vraag is of het
ontwikkelingstraject nationaal landschap met dezelfde voortvarendheid wordt
aangepakt. Wij denken van niet.Minister Dekker laat iedereen enthousiast de ruimte. Maar bij wie ligt
nu de ruimtelijke regie? Die vraag blijft hangen na het lezen en herlezen
van de Nota Ruimte. De nota faciliteert weliswaar heel duidelijk de ruimtevraag,
maar mistig blijft waar het op langere termijn in ruimtelijk opzicht heen
moet met Nederland, hoe structuur en samenhang worden gegarandeerd. Het Rijk
lijkt voor een terughoudende, bescheiden regie te kiezen. Bescheidenheid siert,
maar deze opstelling van het Rijk kent ook gevaren. Is de minister zich bewust
van de risico's van het ontberen van voldoende sturend vermogen van het Rijk
als het gaat om het vormgeven van majeure ontwikkelingen, zoals de beoogde
verstedelijkingsopgave en het beschermen van landschap en schaarse ruimte?
Onze fracties vrezen hierbij voor een kloof tussen de uitgezette ambities
en de uitvoering ervan. Wij waarderen het ruimte geven aan de eigen verantwoordelijkheid
van decentrale overheden. Dat element in de sturingsfilosofie spreekt ons
aan, maar juist in dat kader is een heldere rijksvisie, inclusief afwegingskader
en randvoorwaarden, van groot belang. Dit komt onvoldoende uit de verf. Veelzeggend
is, dat de rijksoverheid geen extra geld behoeft uit te trekken voor uitvoering
van de Nota Ruimte. Dat is tekenend voor haar rol.Zorgelijk acht ik het dat de nota min of meer alle ruimtebehoeften op één
hoop veegt en vervolgens gaat bezien hoe al deze behoeften in te passen zijn.
Is écht meegewogen dat ecologische en economische belangen elkaar deels
nu eenmaal uitsluiten? Had dit gegeven niet tot indringender keuzen aanleiding
moeten geven? Bijvoorbeeld: hoeveel natuurschoon en open ruimte kunnen wij
nog honoreren, indien wij de constante groei van de traditionele ruimtevreter
verkeer en vervoer niet gaan insnoeren? Het inzetten op een meer selectieve
ontwikkeling én een aanduiden van expliciete keuzemomenten hadden wij
toegejuicht. Laat het kabinet eens hardop kiezen! Er wordt nu te automatisch
gekozen voor ontwikkeling van de traditionele mainports, met alle negatieve
belasting van volksgezondheid, milieu en landschap van dien.Het is de vraag hoe hard de waarborgen voor ruimtelijke kwaliteit die
in de nota verstopt zitten, daadwerkelijk zullen blijken te zijn. Vooral ook,
omdat er een spanning tussen de geest en de letter zit. In de letter zijn
er nogal wat nuanceringen. Maar de geest van de nota wordt door de VROM-raad
treffend omschreven als "zo eendimensionaal gericht op het faciliteren
van de ruimtevraag dat de raad vermoedt dat velen de nota als een vrijbrief
voor individuele initiatieven zullen zien". Ook de geest van de nota
heeft zijn eigen dynamiek! In dat licht vraag ik de minister om een aantal
algemene formuleringen in de nota over de koersveranderingen van deze nota
concreet te maken: "Het Rijk bemoeide zich regelmatig met relatief kleine
lokale en regionale issues ..." en "Deze nota draagt eraan bij dat
dit niet langer het geval zal zijn". Wij willen graag dat hiervan voorbeelden
worden gegeven. Even verder staat dat het kabinet ervoor kiest om een aantal
zaken die het Rijk min of meer intensief stuurde, over te laten aan de zorg
en verantwoordelijkheid van andere overheden. Wat betekent nu zo'n omslag
in de praktijk? Graag vernemen wij een paar aansprekende voorbeelden.De Tijdelijke commissie infrastructuur heeft onlangs forse noten gekraakt
over het optreden van het kabinet, in het bijzonder van het ministerie van
Verkeer en Waterstaat. Het ging daarbij om de Betuweroute en de HSL. Kosten,
baten en risico's zouden op twijfelachtige wijze zijn voorgespiegeld, alternatieven
zouden van tafel zijn geveegd, het ministerie van V&W zou zich partijdig
hebben opgesteld enz. Het kabinet wil desalniettemin dat het ministerie van
V&W een substantiële rol blijft spelen bij grote infrastructurele
projecten met een groot ruimtelijk effect. Dat begrijp ik heel goed en dat
steun ik inhoudelijk.Tegelijkertijd heb ik de indruk dat V&W, in het bijzonder Rijkswaterstaat,
zich in bepaalde gevallen zozeer vereenzelvigt met een bepaald project, infrastructureel
of anderszins, dat zij te weinig oog heeft voor een bredere belangenafweging.
Als concreet punt noem ik bijvoorbeeld het door Rijkswaterstaat geplande slibdepot
in de Mastpolder. Puur technisch is dat waarschijnlijk een zeer verdedigbare
keuze, maar maatschappelijk en ruimtelijk gezien is dat op die plek juist
zeer ongewenst.Daarom moet er een substantiële rol voor Verkeer en Waterstaat blijven.
Dat is prima en logisch, maar kunnen er niet iets meer checks and balances
worden ingebouwd door naast Verkeer en Waterstaat de minister van VROM een
nadrukkelijker rol te geven bij dergelijke infrastructurele projecten? Zo
kan een evenwichtige balans worden gecreëerd op het terrein van de zeggenschap
over de projecten. De vraag is dus niet of Verkeer en Waterstaat een stapje
terug kan doen, maar of VROM een tandje erbij kan doen.Voorzitter. Als jong statenlid leerde mijn fractieleider mij dat ik bij
een brede discussie voor alle gedeputeerde wat in portefeuille moest hebben.
Ook in dit debat heb ik getracht voor de drie bewindslieden wat stof op tafel
te leggen. Ik hoop dat zij daar blij mee zijn. Ik word zelf blij als zij daarop
serieus ingaan.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Mede dankzij een discussie binnen mijn eigen partij
in de afgelopen weken mag ik nog steeds ook het woord voeren namens de Onafhankelijke
Senaatsfractie.Onze fracties willen vandaag kort spreken over drie onderwerpen die nauw
met elkaar samenhangen. Dat zijn: de huidige Nota Ruimte, de klimaatsveranderingen
en een langetermijnvisie.Ik ga eerst in op de Nota Ruimte. Met de Nota Ruimte wordt het nationaal
ruimtelijke beleid meer ontwikkelingsgericht en meer decentraal van karakter.
Dat is de liberaliseringfilosofie van de Nota Ruimte. Men wil ruimte laten
aan andere partijen zoals gemeenten, provincies en burgers om mee te denken
met het beleid en verantwoordelijk te nemen om delen van het beleid uit te
voeren. Dat getuigt van een open instelling die wij op zichzelf waarderen.
Decentraal wat kan en centraal wat moet. "Sturing vanuit Den Haag",
zo stelt de regering in de memorie van antwoord, "is nodig wanneer een
nationaal belang op het spel staat en het Rijk moet niet onnodig decentrale
initiatieven belemmeren".Dat is natuurlijk allemaal prachtig, maar de proof of the pudding is in
the eating. Ik wil de minister dan ook een casus en de kritiek van deskundigen
voorhouden. Eerst de casus.De megawinkels en de megawinkelcentra die in het buitenland overal en
volop worden gebouwd, proberen wij in Nederland al jarenlang tegen te houden.
Overheden stellen daarom strenge regels. Mijns inziens is dat buitengewoon
terecht. Het Ruimtelijk Planbureau heeft medio december een studie gepubliceerd
waarin zij tot de conclusie komt dat deze ontwikkeling ook voor Nederland
niet meer is tegen te houden. Dat zal enorme gevolgen hebben voor zowel de
economie in steden en buurten als voor de ruimtelijke inrichting van ons land.
Aan de hand van deze concrete casus vraag ik de minister wat zij nou doet.
Is de minister van plan de nationale regie hierover strak in handen te houden,
of geeft zij de touwtjes in handen van zo'n 450 individuele gemeenten of van
twaalf provincies? Graag hoor ik een reactie.Het tweede punt dat ik de minister wil voorhouden is de kritiek van een
aantal deskundigen op de Nota Ruimte en de relatie met de nieuwe Wet op de
ruimtelijke ordening. Die kritiek komt er in de kern op neer dat de Nota Ruimte
nogal vaag is door onduidelijke begrippen zoals "basiskwaliteit"
en "ontwikkelingsplanologie" en dat in het geval van strijdige belangen
voor een uitleg van deze begrippen veel vaker een beroep zal worden gedaan
op de rechter. Zo ontstaat een juridisering van het ruimtelijke beleid. Dat
lijkt mij een buitengewoon ongewenste ontwikkeling. Ik wil graag van de minister
weten of zij dit risico ook ziet. Ook wil ik weten hoe en waar in de Nota
Ruimte of in de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening is geborgd dat de juridisering
afneemt in plaats van toeneemt. Daar zou toch eigelijk de nadruk op moeten
liggen. Laat ik het anders formuleren. Ik zou niet kunnen leven met een antwoord
van de minister dat erop neerkomt dat het risico van een juridisering van
het ruimtelijk beleid bestaat. Dat is een richting die onze fractie niet voorstaat.
Ik wil juist graag horen dat dit risico met waarborgen is afgedekt.Dan kom ik op de klimaatsverandering. Dat het klimaat ook in Nederland
verandert, is wel duidelijk. Dat heeft grote gevolgen. Het is buitengewoon
goed dat de regering op het congres "Klimaat voor ruimte" ruiterlijk
heeft erkend dat Nederland nog te weinig is voorbereid op al deze klimaatveranderingen.
Welke dat zijn, is nog niet zo duidelijk. Wij gaan ervan uit dat de zeespiegel
stijgt en dat het debiet van de rivieren toeneemt. De verwachting is dat de
zeespiegel tegen het eind van deze eeuw met 20 tot 110 centimeter is gestegen.
Deze ontwikkeling is voor een land dat deels onder de zeespiegel ligt, buitengewoon
problematisch. Vooral de combinatie van de stijging van de zeespiegel, de
bodemdaling en de hoge rivierafvoeren is gevaarlijk omdat de waterafvoer moeilijk
wordt en het risico op overstromingen hand over hand toeneemt. Het is daarom
goed dat er ambitieuze plannen zijn om de dijkverzwaringen aan te pakken.
De cruciale vraag is echter of dit voldoende is. Ik moet zeggen dat ik niet
in staat ben om dat op dit moment te beoordelen, maar ik vraag mij wel af
of de aanpak niet veel innovatiever en grootschaliger moet zijn en veel meer
gericht op de lange termijn. Is het bijvoorbeeld geen tijd om het plan van
de heer Waterman breed in discussie te brengen? Dat zijn innovatieve plannen.
Graag hoor ik hierop een reactie van de staatssecretaris.Een ander toch tamelijk discutabel thema is het opwarmen van de aarde
en het in kaart brengen van de gevolgen hiervan voor Nederland. Wat mij opvalt,
is dat de deskundigen de gevolgen ontzettend uiteenlopend inschatten. Volgens
sommige onderzoekers zal de temperatuur in Nederland anderhalf tot bijna vijf
graden Celsius stijgen en krijgen wij lange, droge perioden. Dat heeft gevolgen
voor de vegetatie. Dat zorgt ervoor dat Nederland weliswaar een aantrekkelijker
vakantieland wordt, maar dat zorgt ook voor een grotere kans op infectieziekten.
Bovendien lijkt de kans op een nieuwe Elfstedentocht voorgoed verkeken. Vanuit
dat opzicht is het buitengewoon plezierig dat wij ons sinds afgelopen zondagavond
weten te bekwamen in klimaatsonafhankelijke sporten zoals het darten. Uit
ander recent onderzoek bleek echter dat in deze contreien de temperatuur door
de klimaatverandering wel eens flink zou kunnen dalen. Door het afzwakken
van de warme Golfstroom zou het hier 2 tot 4 graden kouder kunnen worden.
Kortom, er zijn volop onzekerheden aanwezig.Laatst las ik in het gezaghebbende avondblad NRC een citaat uit een stuk
in het gezaghebbende tijdschrift Nature, waarin wetenschappers de conclusie
hadden bereikt dat bepaalde bomen en gewassen verantwoordelijk kunnen zijn
voor maar liefst 20% van de uitstoot van methaan. Die redenering volgend
zou je kunnen zeggen dat bomen bijdragen aan het broeikaseffect. Je zou bijna
kunnen denken dat het kappen van grote delen van het regenwoud de opwarming
van de aarde heeft afgeremd in plaats van bespoedigd. Het was een grappig
stukje, maar daarin worden wel wetenschappelijke feiten gepresenteerd. Hoe
gaat de staatssecretaris om met dit soort onzekerheden en onduidelijkheden?
Wat is het effect hiervan op de positie van Nederland in internationale onderhandelingen
over klimaatverandering? Als je niet weet wat er precies gebeurt, hoe moet
je daar dan mee omgaan?Over de klimaatveranderingen heb ik nog drie opmerkingen. Ten eerste complimenteer
ik de staatssecretaris voor Milieu voor de ferme aanpak van het Adaptatieprogramma
Ruimte en Klimaat. Ik vind het uitstekend dat dit in zo korte tijd uit de
grond is gestampt. Ten tweede is onze stellige opvatting dat de klimaatverandering
de noodzaak van een steviger beleid zal vergroten. Ik verwacht dat er een
grotere noodzaak is van regie van het kabinet bij een samenhangend klimaatbeleid,
dat over meerdere departementen gaat. Er moeten misschien maatregelen worden
genomen waarvoor geen draagvlak is in de samenleving of bij andere departementen.
Wat is de visie van de staatssecretaris voor Milieu op deze centrale regie
en doortastende aanpak? Mijn derde opmerking gaat over communicatie,
waarover staatssecretaris Van Geel ook sprak bij de klimaatconferentie. Veel
burgers weten dat het klimaat zal veranderen, maar vinden dit eigenlijk niet
zo'n belangrijke of urgente kwestie. Wat is de visie van de staatssecretaris
op de publiekscommunicatie over klimaatverandering? Deze opmerkingen maak
ik in het licht van het verwerven van publiek draagvlak voor een aantal belangrijke
maatregelen die volgens mij echt moeten worden genomen.Dan kom ik op de langetermijnvisie. Vorig jaar heeft deze Kamer op voorstel
van de heer Lemstra een zeer interessante en indringende motie aangenomen.
Zoals dat gaat met moties in deze Kamer, van sommige hoor je nooit meer wat,
maar er zijn er ook die je een politiek leven lang voor de voeten blijven
lopen. Zo heeft de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat de motie-Baarda
al een tijdje opgewekt onder haar hoede. De minister van VROM krijgt voor
de rest van haar politieke leven, kan ik voorspellen, de motie-Lemstra om
blijvende en warme zorg toevertrouwd.In het debat dat deze Kamer vorig jaar had met een afvaardiging van het
kabinet, is het probleem van de gebrekkige langetermijnvisie indringend aan
de orde geweest. Wij zijn dan ook zeer tevreden met de enthousiaste wijze
waarop de minister van VROM de handschoen heeft opgepakt. De minister is voor
een belangrijk deel tegemoetgekomen aan de wens van de Eerste Kamer om met
een overzicht te komen van onderzoeken naar de langetermijnontwikkeling. Chapeau,
zou ik zeggen. Dit is een zeer goede aanzet. De wil is er, maar er is meer
voor nodig om de kortetermijnplanning te verlaten, het ongewisse tegemoet
te gaan en echt serieus wat verder vooruit te durven denken.Naast alle waardering heb ik nog vier opmerkingen. De minister stelt in
haar reactie op de motie dat het op grond van de huidige kennis niet mogelijk
is om een langetermijninvesteringsstrategie te formuleren. De minister stelt
dat eerst de langetermijnontwikkeling in kaart gebracht moet worden. Dat is
een redenering die ik kan volgen, maar er zijn natuurlijk wel een paar studies.
Het is ook gewoon een kwestie van doen: het inventariseren wat er al is, formuleren
van leemtes en uitzetten van nieuw onderzoek.Over de problemen die verder in de toekomst liggen, bestaat natuurlijk
altijd een bepaalde mate van onzekerheid. Wij verwachten dan ook geen beleid
dat in beton gegoten is. Er is geen halsstarrige, rechte lijn naar de toekomst.
Het is heel goed mogelijk om hier flexibel mee om te gaan en de onzekerheden
te ondervangen door te werken met scenario's die vijftig of zestig jaar vooruitkijken.
Binnenkort staat deze Kamer bijvoorbeeld voor de vraag hoe wij verdergaan
met Schiphol. Het is verstandig om dit soort strategische besluiten voor de
lange termijn te nemen in het kader van een enigszins gekozen beleidsscenario.Tot mijn grote schrik lees ik in de memorie van antwoord dat er eigenlijk
maar één studie beschikbaar is die iets zegt over de termijn
2020-2040, en wel de studie van het CPB: Vier gezichten op Nederland. Deze
studie heeft een zeer beperkte invalshoek en gaat vooral over arbeidsaanbod
en werkgelegenheid. Dat is toch echt iets anders dan wat wij met de motie-Lemstra
hebben bedoeld. Is de minister dat met mij eens?Mijn concrete vraag is of het kabinet wel of niet met scenario's komt
die fundamenteler zijn en verder kijken dan die beperkte CPB-studie. Zo nee,
waarom niet? Dat wil ik dan ook maar eens klip en klaar weten. Zo ja, wanneer?
Hoe ziet dat proces er precies uit?Mijn tweede opmerking is dat de kabinetsreactie op de motie-Lemstra vooral
is gericht op twee studies naar klimaatverandering. Het is heel prachtig dat
dit gebeurt, maar wij hebben ook gevraagd om een investeringsagenda voor de
lange termijn met nadrukkelijk een financieel-economische component. Is de
minister bereid om die investeringscomponent nadrukkelijker mee te nemen bij
het kenbaar maken van de toekomst?Mijn derde opmerking gaat over het proces. Voor onze fractie is het van
het grootste belang dat de beschikbare kennis van kennisinstellingen, universiteiten,
topinstituten en het bedrijfsleven wordt gemobiliseerd om enthousiast mee
te werken aan die toekomstscenario's. Wij willen geen clubje van naar binnen
kijkende ambtenaren die eens een mooi rapport schrijven. Wat is de visie van
het kabinet hierop?Mijn vierde opmerking betreft de regie. Wij hebben ervoor gepleit en wij
pleiten er in dit debat ook onomwonden voor dat het ministerie van VROM de
regie neemt bij het verkennen van die investeringsagenda voor de lange termijn.
Mijn concrete vraag is of de minister die regie zal nemen. Zo nee, wie neemt
hierover dan wel de regie?Dat het wel mogelijk is om vooruit te kijken bewijst het onvolprezen innovatieplatform,
dat onlangs een visie op Nederland tot 2027 heeft gepubliceerd. Het platform
schetst hoe de Nederlandse samenleving er in 2027 uit kan zien, als wij goed
blijven innoveren. Naast de ingewikkelde scenario's van klimaatverandering
en uitputting van grondstoffen kan dit rapport helpen om het vizier onverschrokken
op de toekomst te richten. Wij wachten de reactie van het kabinet met belangstelling
af.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik denk dat de juridisering een belangrijk punt is in verschillende betogen,
zodat het handig is om helder te krijgen wat de heer Schouw hiermee bedoelt.
Hij zegt dat hij niet kan leven met het idee dat deze toeneemt. Ik zal niet
vragen welke consequenties hij trekt als het toch gebeurt, maar ik vraag wel
wat hij precies bedoelt. De redenering bij juridisering is dat de vaagheid
van de begrippen inherent is aan de systematiek van de ontwikkelingsplanologie.
Als je verantwoordelijkheid overlaat aan lagere of andere overheden, moet
je niet al te nauwe korsetten meegeven, is de redenering van de regering.
Juridisering is dan bij de prijs inbegrepen. De heer Schouw zegt dat helder
moet zijn dat deze niet meer wordt. Wanneer is hij dan tevreden?De heer Schouw (D66):Daarvoor hebben wij het antwoord van het kabinet nodig. Wij hebben dit
zelf niet bedacht, moet ik erkennen, maar wij zijn vorige week opgeschrikt
door een aantal deskundigen die dit risico zien. Wij hebben dat met z'n allen
voorgehouden aan het kabinet. Ik heb wat explicieter gevraagd welke waarborgen
het kabinet aan de Kamer kan geven dat dit niet gebeurt. Als het wel gebeurt,
is er volgens mij een buitengewoon ongewenst effect, want dat is niet wat
wij willen. Ik vertrouw er dus eerlijk gezegd op dat het kabinet dat risico
heeft ingezien en daar een heel helder en geruststellend antwoord op zal geven.
Dat moeten wij dus even afwachten.De heer Van der Lans (GroenLinks):U geeft geen antwoord op mijn vraag of de juridificering in de prijs van
de ontwikkelingsplanologie inbegrepen is.De heer Schouw (D66):Zover ben ik dus nog niet. Ik ga ervan uit dat het kabinet een antwoord
heeft om te voorkomen dat het door een aantal deskundigen geconstateerde gevaar
zich zal voordoen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Omdat wij ten opzichte van de voorgenomen agenda een kwartiertje hebben
ingelopen, schors ik de vergadering voor de dinerpauze niet tot 18.30 uur,
zoals was aangekondigd, maar tot 18.15 uur.De vergadering wordt van 16.48 uur tot 18.15 uur geschorst.Voorzitter: Schuyer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-720-734.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl