Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 2565-2586

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-02-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 44, pagina 2565-2586

15-02-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30166Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 15 februari 2007)Pagina 2627-2628
Debat over problemen bij de Belastingdienst en de dienst ToeslagenPagina 2600-2609
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166)Pagina 2565-2586
Presentie en opening (donderdag 15 februari 2007)Pagina 2561-2561
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging en dwangbehandeling) (30492), en over de motie-Kant/Vendrik over het oprichten van pilotadviescommissies (30492, nr. 19), de motie-Kant over de relatie tussen separeren en bezettingsgraad van het personeel (30492, nr. 20), de motie-Kant over het gebruik van artikel 40 van de Wet BOPZ (30492, nr. 21), de motie-Bouwmeester c.s. over de invulling van de nieuwe norm voor dwangbehandeling (30492, nr. 22), de motie-Joldersma c.s. over een familievertrouwenspersoon in elke ggz-instelling (30492, nr. 23), de motie-Van Miltenburg over de benodigde stappen voor een behandelwet (30492, nr. 24) en de motie-Voordewind c.s. over dwangmedicatie versus noodmedicatie in relatie tot de bijwerkingen (30492, nr. 25)Pagina 2618-2619
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2007 (30800 XVI), te weten de motie-Kant over vergoeding van hoortoestellen per oor (30800 XVI, nr. 90)Pagina 2622-2622
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166), en van de motie-Fritsma over verlies van het Nederlanderschap op grond van criminele activiteiten (30166, nr. 20), de motie-Fritsma over dubbele nationaliteiten (30166, nr. 21) en de gewijzigde motie-Fritsma over de nationaliteit van leden van de Staten-Generaal en van leden van het kabinet (30166, nr. 24)Pagina 2625-2627
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over AWACS/Geilenkirchen, te weten de motie-Jansen c.s. over voorwaarden aan AWACS-toestellen boven Nederlands grondgebied (30800 X, nr. 68), de motie-Neppérus over een onderzoek naar de eventuele vervanging van motoren en de inzet van nieuwere toestellen (30800 X, nr. 69) en de motie-Koopmans over het in de NAVO-raad aan de orde stellen van de vermindering van geluidsoverlast van AWACS-vliegtuigen (30800 X, nr. 70)Pagina 2620-2620
Regeling van werkzaamheden (donderdag 15 februari 2007)Pagina 2586-2586
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, de Wet op de waterhuishouding en de Wet milieubeheer in verband met de introductie van zorgplichten van gemeenten voor het afvloeiend hemelwater en het grondwater, alsmede verduidelijking van de zorgplicht voor het afvalwater, en aanpassing van het bijbehorende bekostigingsinstrument (verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken) (30578)Pagina 2620-2620
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166), en over de motie-Fritsma over verlies van het Nederlanderschap op grond van criminele activiteiten (30166, nr. 20), de motie-Fritsma over dubbele nationaliteiten (30166, nr. 21) en de gewijzigde motie-Fritsma over de nationaliteit van leden van de Staten-Generaal en van leden van het kabinet (30166, nr. 24)Pagina 2623-2625
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent een basisregister van ondernemingen en rechtspersonen (Handelsregisterwet 200.) (30656), en over de motie-Jan Jacob van Dijk over het betrekken van het basisbedrijvenregister bij de implementatie van de AML-richtlijn (30656, nr. 25)Pagina 2621-2622
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over problemen bij de Belastingdienst en de dienst Toeslagen, te weten de motie-Jansen c.s. over een voorstel voor de afhandeling van aanvragen voor toeslagen (30800 IXB, nr. 25)Pagina 2627-2627
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 februari 2007 over de Milieuraad (21501-08)Pagina 2609-2612
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming met het oog op nieuwe regels voor de toepassing van bouwstoffen, grond en baggerspecie (30522), en over de motie-Donner c.s. over een voorstel tot nadere normering van de bevoegdheid tot subdelegatie (30522, nr. 10) en de motie-Donner/Neppérus over bijstelling van de regelgeving (30522, nr. 11)Pagina 2620-2621
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister voor Integratie, Jeugdbescherming, Preventie en Reclassering over discriminatie (30950, nr. 2)Pagina 2561-2565
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de Milieuraad, te weten de motie-Duyvendak c.s. over klimaatdoelen in de diverse EU-raden (21501-08, nr. 237) en de motie-Van der Ham/Neppérus over een Europees geïntegreerd beleid voor schone energie (21501-08, nr. 238)Pagina 2627-2627
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Waalkens en Snijder-Hazelhoff tot wijziging van de Flora- en faunawet in verband met het verbod op de handel in producten van zadelrobben en klapmutsen (30409)Pagina 2586-2600
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 februari 2007 over de Otapan (22343)Pagina 2612-2614
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de Otapan, te weten de motie-Poppe over een regeling voor het slopen van het schip de Otapan (22343, nr. 158) en de motie-Madlener over de kosten van sanering van het schip de Otapan (22343, nr. 159)Pagina 2627-2627
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over discriminatie, te weten de motie-Teeven over één aangewezen coördinerend bewindspersoon voor het beleidsveld van discriminatiebestrijding (30950, nr. 3), de motie-Jasper van Dijk over het opnemen van discriminatie in de Arbeidsomstandighedenwet (30950, nr. 4), de motie-Jasper van Dijk over een eenduidig systeem van aangifte en registratie van discriminatiezaken bij Nederlandse politiekorpsen (30950, nr. 5), de motie-Fritsma/Teeven over opheffing van de Commissie Gelijke Behandeling (30950, nr. 6) en de motie-Dibi over een landelijke voorlichtingscampagne inzake mogelijkheden voor melding van discriminatie (30950, nr. 7)Pagina 2622-2622
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 februari 2007 over SUWI (26448)Pagina 2614-2618
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere wetten, in het kader van het versterken van de fiscale rechtshandhaving en het verkorten van beslistermijnen (Versterking fiscale rechtshandhaving) (30322)Pagina 2619-2619
Behandeling van de brief van het Presidium over een evaluatie van de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets (TCS) (30953, nr. 2)Pagina 2627-2627
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over SUWI, te weten de motie-Heerts c.s. over het coördineren van huisvesting binnen de SUWI-organen (26448, nr. 321) en de motie-Ulenbelt over een onderzoek naar de professionele autonomie van verzekeringsartsen (26448, nr. 322)Pagina 2627-2627
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en enkele andere belastingwetten in verband met de introductie van een regeling voor vrijgestelde beleggingsinstellingen en een aanpassing van de eisen voor beleggingsinstellingen met uitdelingsverplichting (30533)Pagina 2619-2619

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 233 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking
van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap
wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen
van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166,
R1795).(Zie vergadering van 4 oktober 2007.)De voorzitter:Aan de orde is de behandeling in tweede termijn. Met de spreektijd zal
ik enige, maar geen onbeperkte soepelheid betrachten, aangezien niet alle
woordvoerders van vandaag aan de behandeling in eerste termijn hebben meegedaan.De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Sterk (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor haar beantwoording in
eerste termijn. De tweede termijn wil ik gebruiken om terug te kijken en in
te gaan op de kwestie rond de latente Nederlanders.In eerste termijn heb ik aangevoerd om welke redenen mijn fractie kan
instemmen met het wijzigingsvoorstel dat vandaag voorligt. Het uitgangspunt
is voor ons dat nationaliteit een ondeelbaar begrip is. Van een staatsburger
verwachten wij betrokken deelname aan ons land en de rechten en plichten die
dat met zich meebrengt. Het veronderstelt dat er een reële band is met
het land waarvan men staatsburger is en het vraagt een bewuste keuze.Ik heb een aantal redenen gegeven waarom dit ook tot problemen kan leiden:
dienstplicht en consulaire bijstand. Verder heb ik aangegeven dat men natuurlijk
sterke gevoelens bij het land van herkomst kan hebben. Om de woorden van mijn
collega Dijsselbloem te gebruiken: het doorknippen van het oude paspoort maakt
niet dat het land van herkomst of van herkomst van de ouders uit hoofd en
hart verdwijnt, maar het geeft wel aan dat er een bepaalde keuze wordt gemaakt.De wetswijziging is majeur voor degenen die het aangaat. Daarom is het
zaak om mogelijk onbedoelde gevolgen goed in het oog te krijgen. De CDA-fractie
heeft mede daarom sympathie voor het amendement van de ChristenUnie, dat regelt
dat er via een AMvB nadere regels worden gesteld aan het huwelijk van de verzoeker
met een Nederlander. Deze AMvB zal worden opgesteld na een onderzoek naar
de mogelijk ongewenste gevolgen voor buitenlanders die met een Nederlander
trouwen.De CDA-fractie stelt verder vast dat de minister heeft toegezegd dat de
AMvB die regelt dat de nationaliteit kan worden ontnomen bij terroristische
misdrijven aan de Kamer wordt voorgelegd. Graag krijgen wij daarvan nog een
bevestiging van de minister.Mevrouw Azough (GroenLinks):Als dat amendement van mevrouw Huizinga ertoe leidt dat er een onderzoek
komt en dat uit het onderzoek blijkt dat er allerlei onbedoelde gevolgen zijn
waardoor de groep van gehuwde personen in deze uitzonderingscategorieën
niet wordt meegenomen, dan blijft de reikwijdte van het wetsvoorstel
beperkt tot 2,7% van alle naturalisandi. Graag een reactie.Mevrouw Sterk (CDA):Ik begrijp de vraag niet helemaal, maar ik voel wel aan wat mevrouw Azough
van mij wil horen. Wij hebben ons altijd druk gemaakt over derdegeneratiemigranten
die in Nederland zijn geboren, wier ouders in Nederland zijn geboren en wier
grootouders heel lang in Nederland hebben gewoond. Wij vinden het vreemd dat
deze mensen nog steeds een dubbele nationaliteit zouden moeten hebben. Die
dubbele nationaliteit willen wij zo veel mogelijk terugdringen. Ik denk dan
ook aan personen van de tweede generatie die meerderjarig worden. Op dit moment
gaat het daarbij om 2,1%, maar het effect is natuurlijk breder. Het
zal uiteindelijk een piramidewerking geven.Als wetgever hebben wij tot taak dat voorstellen en wijzigingen die wij
doorvoeren, inderdaad die gevolgen hebben die wij graag zien. In dat opzicht
vind ik het vanzelfsprekend dat wij een onderzoek laten plaatsvinden om te
bekijken wat de gevolgen zullen zijn. Ik ben daar iets minder negatief over
dan mevrouw Azough. Het is heel goed mogelijk om zaken in een ander artikel
van de wet te regelen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik ben verbijsterd dat u de proportionaliteit van deze maatregel voldoende
vindt waar wij het hebben over 2,1% van alle naturalisandi. Een dergelijke
maatregel leidt tot allerlei discussies, inclusief over de heer Aboutaleb
en mevrouw Albayrak. Ik verbaas mij over uw opstelling.Mevrouw Sterk (CDA):Ik zie dat toch anders. Het gaat om de tweedegeneratiemigranten die dan
een keuze zullen moeten maken. Het heeft ook effecten voor de derdegeneratiemigranten.
Ik probeer aan te geven dat het effect uiteindelijk groter zal zijn, omdat
je ergens begint en er sprake zal zijn van een breder gevolg. Ons is het er
in eerste instantie om begonnen dat het in dit artikel geregeld wordt voor
de derdegeneratiemigranten. Wij willen graag ook nog verder-gaan. Dat is de
reden waarom wij heel positief staan tegenover dit wetsvoorstel. Als wetgever
hebben wij als taak ervoor te zorgen dat wetgeving de effecten heeft die wij
beogen. Daarom vind ik een onderzoek zeer op z'n plaats. Er vinden wel vaker
onderzoeken plaats in het kader van wetsvoorstellen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Kunt u aangeven wat volgens u het verdere effect zal zijn van dit wetsvoorstel?
U refereert voortdurend aan de enorme schokgolven die dit wetsvoorstel zal
veroorzaken. Ik zie dat nog niet terug.Mevrouw Sterk (CDA):Zoals u weet, krijgen mensen ook kinderen. Het betekent dan in ieder geval
dat die kinderen niet de dubbele nationaliteit zullen hebben waardoor er meer
mensen in Nederland zullen komen met een enkelvoudige nationaliteit. Ons grote
probleem met de dubbele nationaliteit is dat onze wetgeving ervan uitgaat
dat één nationaliteit de norm is. Op dit moment is de uitzondering
de regel geworden. Het wetsvoorstel draagt ertoe bij dat dit nog verder wordt
teruggedrongen. Ik ga ervan uit dat het onderzoek zal uitwijzen dat het ook
mogelijk zal zijn om dat te doen ten aanzien van verzoekers die met een Nederlander
trouwen. Dan hebben wij in ieder geval de randen opgezocht van wat mogelijk
is. Wij hadden wellicht wat verder willen gaan, maar dat is gewoon niet mogelijk.De heer Teeven (VVD):Ik deel de verbazing van mevrouw Azough en ik ben ook wel een beetje bang
dat het allemaal langzamerhand niets meer voorstelt. Leidt uw sympathie voor
het amendement van mevrouw Huizinga-Heringa er niet toe, dat als het onderzoek
gereed is, wij eigenlijk helemaal niets meer gaan doen met de werking van
artikel 9, lid 3? U schuift het nu een beetje op de lange baan waardoor er
wellicht nooit meer wat van terechtkomt.Mevrouw Sterk (CDA):U heeft toch ook de taak als medewetgever om ervoor te zorgen dat de wetgeving
die wij hier aannemen klopt? U heeft blijkbaar twijfels over het onderzoek
en de uitkomsten ervan, want u gaat er al van uit dat het zal betekenen dat
het wetsvoorstel een veel kleinere reikwijdte zal hebben. Ik heb al aangegeven
dat ik dat niet deel, maar dat ik het wel goed vind om er nog eens goed naar
te kijken.De heer Teeven (VVD):Ik geloof dat mevrouw Sterk mij niet helemaal goed begrijpt. Het gaat
mij erom dat met het onderzoek de werking van het artikel op de lange baan
wordt geschoven. Als VVD-fractie zouden wij graag zien dat het meteen was
gaan werken. Tot voor kort hadden wij begrepen dat de CDA-fractie dat ook
wilde, maar ik constateer dat zij nu een bochtje gaat maken met dit onderzoek.Mevrouw Sterk (CDA):U heeft het eerste deel van het debat niet meegemaakt, dus u heeft inderdaad
mijn inbreng daarin niet gehoord. Wij hebben steeds gezegd dat wij in principe
voorstander zijn van het terugdringen van de dubbele nationaliteit, met name
vanuit het oogpunt van derdegeneratiemigranten. In dat opzicht zijn wij ook
heel blij met dit voorstel. Tegelijkertijd hebben wij de taak als wetgever
om ervoor te zorgen dat de wetgeving dát doel bereikt dat wij beogen.
Daarop is het onderzoek gericht, ook om na te gaan of wellicht nog kleine
aanpassingen in het wetsvoorstel nodig zijn. Ik vind het lastig uit te leggen
om met terugwerkende kracht tegen iemand te zeggen: u heeft weliswaar de dubbele
nationaliteit op moeten geven maar eigenlijk moeten wij nu met elkaar constateren
dat het niet verstandig was, gezien de uitkomsten van het onderzoek. Dan heb
ik liever dat wij het heel even uitstellen en dat het kabinet het onderzoek
snel start, zodat wij over enkele maanden hier weer kunnen staan om ervoor
te zorgen dat het desbetreffende artikel in deze wet kan worden geïmplementeerd.De heer Teeven (VVD):Het is bijzonder aardig dat u verwijst naar de Handelingen. Ik heb die
goed gelezen maar ik heb er niet in teruggevonden dat u zo'n onderzoek nodig
vond. Dat is blijkbaar sinds kort bij u naar boven gekomen.Mevrouw Sterk (CDA):Ik probeer u steeds uit te leggen dat de wetgeving die wij als medewetgever
implementeren het doel dient te bereiken dat wij beogen. Om die reden hebben
wij nu deze tweede termijn en niet onmiddellijk na de eerste termijn. Er waren
namelijk nog een aantal zaken die nader onderzoek behoefden. Wij zijn inmiddels tot de conclusie gekomen dat ten aanzien van de verzoeker
die met een Nederlander trouwt, het goed zou zijn als wij nog iets meer inzicht
zouden krijgen in de precieze gevolgen en de mogelijk onwenselijke gevolgen.
Dat staat ook in de toelichting op het amendement. Daarnaast gaan wij straks
nog spreken over het latente Nederlanderschap dat dit wetsvoorstel ook regelt.Ik wil ten slotte nog even terugkomen op de discussie uit de eerste termijn
rond de latente Nederlanders. In de eerste termijn stelde ik dat de CDA-fractie
graag het recht op gelijkheid van kinderen van een Nederlandse moeder of vader
die met een buitenlander is getrouwd, wil herstellen. De minister reageerde
op ons amendement met een nota van wijziging. Naar aanleiding daarvan is het
amendement opnieuw aangepast. Wij blijven bij het uitgangspunt dat de gelijkstelling
totaal zou moeten zijn; dus ook voor die personen die voor 1964 als kind van
een Nederlandse moeder zijn geboren. Daarom zullen wij het amendement van
de heer Dijsselbloem steunen.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik vervang mijn collega Tineke Huizinga, die op
dit moment, zoals u misschien zult begrijpen, met andere dingen bezig is.Het wetsvoorstel inzake meervoudige nationaliteit kent een lange voorgeschiedenis.
In de discussies in en buiten de Kamer heeft het ook de nodige emoties losgemaakt.
In de eerste termijn is mijn collega Tineke Huizinga al duidelijk geweest
over de wijze waarop wij tegen dit wetsvoorstel aankijken. Wij zijn voor beperking
van de meervoudige nationaliteit. Dat staat ook in ons verkiezingsprogramma.
Wij hebben het echter wel steeds geplaatst in het teken van integratie. Met
die ogen hebben wij naar het wetsvoorstel gekeken. Wij hebben ook bekeken
of het in de praktijk wel haalbaar is en of je daarmee de doelen bereikt die
je wilt bereiken. Dat heeft geleid tot een groot aantal kritische vragen van
onze kant. Die zijn allemaal netjes in het stenografisch verslag terecht gekomen.Wij hadden de meeste moeite met de voorstellen over de gehuwden met een
Nederlander. Wij hadden drie bezwaren. Allereerst tref je een groep die voor
een groot deel geen integratieproblemen kent. Dat is een risico. Ten tweede
kan een vreemdeling die zijn oude nationaliteit opgeeft, problemen ondervinden
bij bijvoorbeeld familiebezoek of terugkeer wegens calamiteiten of bij echtscheiding.
Ten derde zou een vreemdeling die trouwt met een Nederlander kunnen worden
gestimuleerd om op het moment dat hij moet kiezen, zijn oude nationaliteit
vast te houden en niet te verzoeken om het Nederlanderschap. Dat zou dan weer
strijdig zijn met het belang van een gezamenlijke nationaliteit in een gezin.
Wij hebben toch met elkaar onderstreept dat dat wel van belang is.De heer Fritsma (PVV):Ik begrijp niet helemaal wat u bedoelt met uw opmerking dat er geen integratieproblemen
spelen bij de groep mensen die met een Nederlander zijn gehuwd. Het komt namelijk
veel voor dat partners uit Turkije en Marokko worden gehaald en trouwen met
een Turk of Marokkaan die in Nederland woont en de Nederlandse nationaliteit
heeft. Er is bij deze groep wel degelijk sprake van een integratieprobleem.De heer Slob (ChristenUnie):Als ik aangeef dat je groepen zou treffen die voor een groot deel geen
integratieproblemen kennen, ontken ik niet dat er ook groepen zijn waar dat
wel speelt. Het is echter een generieke maatregel die voor iedereen geldt,
voor alle nationaliteiten. Het is dan ook de vraag of je met een generieke
maatregel wel het doel bereikt dat voor ons van belang is: de discussie rond
de beperking van de meervoudige nationaliteit te zien in het teken van de
integratie. Daar hebben wij vragen over gesteld. Ik meen dat de eerste termijn
voor de verkiezingen is gehouden. U kunt er via het verslag kennis van nemen
dat wij dat bij de minister hebben neergelegd.Voorzitter. Wij hebben nog eens nagedacht hoe wij nu verder moeten met
dit wetsvoorstel. Dat heeft uiteindelijk geresulteerd in een amendement van
onze kant, waarin aan de regering wordt overgelaten om op een bepaald moment
bij koninklijk besluit met een uitwerking te komen. Het wetsvoorstel treedt
dus niet op een van te voren vastgesteld moment in werking. Het moet natuurlijk
op een bepaald moment in werking gaan treden, maar voordat dat definitief
kan gaan gebeuren, moet er, gezien de zorgen en vragen die wij hebben, een
onderzoek plaatsvinden, waaruit moet blijken of onze zorgen terecht zijn.
Het zou kunnen dat dat niet zo is, maar wij hebben daar onvoldoende zicht
op om nu al definitief te zeggen hoe het moet gaan. Wij zouden dat onderzoek,
uiteraard met het commentaar van de regering, graag weer in de Kamer bepreken,
zodat het parlement zijn verantwoordelijkheid kan nemen en tot definitieve
conclusies kan komen. Ik heb overigens weinig behoefte om op de uitkomsten
van dit onderzoek vooruit te lopen. Als je om een onderzoek vraagt, moet je
ook afwachten wat het oplevert. Als de resultaten daarvan bekend zijn, kunnen
wij een definitief oordeel over dit onderdeel van het wetsvoorstel geven.Wij zijn zeer benieuwd naar de reactie van de minister op ons amendement.
Wij wachten de beantwoording met belangstelling af.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Tussen de eerste en tweede termijn van de behandeling van
dit wetsvoorstel is in onze visie op de hoofdlijnen bitter weinig veranderd.
Wij verzetten ons zeer tegen de politieke context, de ideologische lading
die aan het debat rond de dubbele nationaliteit is gegeven. Deze zou ongewenst
zijn en de vraag is welke impliciete boodschap daarvan uitgaat voor de meer
dan één miljoen bipatride of zelfs tripatride Nederlanders.
Deze mensen leiden hier gewoon hun leven en zijn volstrekt loyaal aan Nederland.
Het is volstrekt ongepast om daar langs deze lijn twijfel over te zaaien.
De verdachtmakingen strekken zich nu zelfs uit tot kandidaatbewindslieden.
Mijn fractie verwerpt deze redeneertrant met kracht.De heer Fritsma (PVV):Ik verbaas mij erover dat de heer Dijsselbloem zegt dat iedereen met een
dubbele nationaliteit loyaal is aan de Nederlandse samenleving. Er zijn heel
veel mensen met een dubbele nationaliteit die al jaren in Nederland wonen,
maar geen Nederlands spreken en weinig bereidheid tonen om zich aan te passen
aan de Nederlandse samenleving. Zij delen ook de kernwaarden niet en zijn
dus niet loyaal aan de Nederlandse samenleving. Die mogelijkheid wordt door de heer Dijsselbloem kennelijk uitgesloten. Dat is het ontkennen
van de realiteit.De heer Dijsselbloem (PvdA):Er dreigt nu een herhaling van de discussie in eerste termijn. Toen is
de verschillende voorstanders van dit wetsvoorstel gevraagd om een onderzoek
waarin deze relatie wordt onderbouwd, maar die onderzoeken zijn er niet.Wij hebben al het nodige gezegd over de effectiviteit van de voorgestelde
maatregelen. Die zal buitengewoon gering zijn. Wij juichen het amendement
van de fractie van de ChristenUnie zeer toe. Aanvaarding daarvan betekent
dat die effectiviteit nog geringer zal worden.Ik heb gevraagd of iemand die zijn oude nationaliteit heeft laten vervallen,
deze later toch weer opnieuw kan aanvragen. De minister heeft bevestigd dat
dit mogelijk is. Ik heb er niet voor gepleit om die route op te heffen, maar
ik constateer wel dat de minister er buitengewoon laconiek over doet. Eerst
zegt zij dat er een probleem is en dat zij het aantal bipatriden wil beperken.
Als ik er dan op wijs dat er een route is waarlangs betrokken opnieuw een
dubbele nationaliteit kunnen krijgen, gaat zij daar nauwelijks op in. De vraag
is wat wij hier aan het doen zijn.De minister werpt ook de vraag op of het niet beter is om iemand niet
meer te naturaliseren als hij zijn oorspronkelijke nationaliteit niet kan
verliezen. Zij beantwoordt die vraag in feite zelf al door op te merken dat
zij hier voorstander van is. Nu zijn wij bij de kern van de zaak. Wij zijn
het hier fundamenteel mee oneens. Het is zeer ongewenst dat als gevolg van
dit soort beleid minder buitenlanders die zich blijvend in Nederland hebben
gevestigd en wier kinderen hier opgroeien zich laten naturaliseren. Gelukkig
is de effectiviteit van de maatregel inmiddels teruggebracht tot 2%,
zoals een van de collega's opmerkte. Zo groot zal het effect dus niet zijn.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik heb u tot nu toe veel kritiek op het wetsvoorstel horen uiten. Dat
is prima, want ik ben het daar volledig mee eens. Dit geldt zeker voor de
kritiek op het sentiment waartoe dit wetsvoorstel aanleiding geeft bij partijen
zoals de Partij voor de Vrijheid. U moet mij echter toch nog eens uitleggen
waarom dit wetsvoorstel volgens u per se deze week behandeld moest worden.De heer Dijsselbloem (PvdA):Dat is een wonderlijke vraag. Ik namens mijn fractie en ook namens de
fracties van CDA en ChristenUnie om twee redenen om uitstel van de tweede
termijn gevraagd. Ten eerste zou dit punt onderdeel zijn van de formatiebesprekingen.
Uiteindelijk is het niet in het regeerakkoord opgenomen en daarmee is een
vrije kwestie geworden, ook voor de coalitiefracties. Ten tweede was met het
ministerie een overleg gaande over één bepaald amendement dat
nogal ingewikkeld was. Dit overleg is geweest, het amendement is aangepast
en het debat kan worden hervat. Ik heb geen redenen en argumenten meer om
het uit te stellen. Als u die wel had, had u ze naar voren moeten brengen,
maar u had ze ook niet, behalve dat u tegen het wetsvoorstel bent. Dat geldt
echter ook voor mij. De PvdA-fractie heeft echter de vrijheid om tegen dit
wetsvoorstel te stemmen, en ik neem aan dat u die vrijheid ook heeft.Mevrouw Azough (GroenLinks):Gelukkig geldt die vrijheid voor ons allen om voor of tegen dit wetsvoorstel
te stemmen, maar het gaat mij erom dat het tijdstip van behandeling van een
wetsvoorstel wordt bepaald door een meerderheid van de Kamer. Als u vóór
uitstel van de behandeling van dit wetsvoorstel had gestemd, was de behandeling
wel degelijk uitgesteld en bij een bewindspersoon van uw eigen partij terechtgekomen.
Zij had wellicht een eigen invulling kunnen geven aan het beleid. Daarnaast
vraag ik u of u nog een keer kunt ingaan op mijn eerste vraag. Wat is er precies
besproken over dit punt binnen de formatieonderhandelingen?De heer Dijsselbloem (PvdA):Op dit punt is besproken dat de fracties vrij zijn om hun politieke visie
en stemgedrag te doen gelden. Wij zeggen dus wat wij hiervan vinden. Ik neem
geen blad voor de mond. Ik vind dit wetsvoorstel op het onderdeel "dubbele
nationaliteit" kwestieus en zeer afkeuringswaardig. Tegen het onderdeel "het
ontnemen van de Nederlandse nationaliteit" heb ik principiële en
praktische bezwaren. Het door de PvdA-fractie ingebrachte onderdeel juich
ik echter zeer toe. Zo staan wij erin. U vraagt mij om dit wetsvoorstel te
filibusteren, dat wil zeggen voor eeuwig in de ijskast te zetten, maar ik
heb er belang bij dat dit wetsvoorstel wordt afgerond. Ik heb bijvoorbeeld
het onderdeel "latente Nederlanders" ingebracht. Ik weet dat er
een groep mensen is die duidelijkheid wil hebben over de vraag hoe een en
ander nu verder gaat. Ik voel niet zoveel voor dit soort destructieve methodes.
Ik ben voor open politiek en daarom geef ik u mijn standpunt. Ik voel niets
voor twee onderdelen van dit wetsvoorstel, maar ik ben zeer vóór
het derde onderdeel. Ik hoop dat dit onderdeel snel aangenomen kan worden.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dit is natuurlijk een onlogische redenering. Als u wilt dat het wetsvoorstel
beter wordt, had u ervoor kunnen zorgen dat er op korte termijn, in het nieuwe
kabinet, een wetsvoorstel ligt dat een oplossing biedt voor het latente Nederlanderschap
maar dat die andere elementen niet meeneemt. Dat heeft u echter niet gedaan.De heer Dijsselbloem (PvdA):Dit is mij iets te opportunistisch. Als in deze coalitie alles tot op
de millimeter was vastgespijkerd, had mevrouw Azough als eerste aan de interruptiemicrofoon
gestaan om te protesteren tegen het feit dat fracties niet de vrijheid hebben
om een politiek standpunt in te nemen. Mijn fractie is vrij om met het wetsvoorstel
om te gaan zoals wij zullen doen. De PvdA-fractie zal met name vanwege het
eerste onderdeel tegen dit wetsvoorstel stemmen. Mijn fractie zal zeer blij
zijn als het derde onderdeel tot wet wordt verklaard.Dan kom ik op het onderdeel van de terroristische misdrijven en het ontnemen
van de Nederlandse nationaliteit. Ik heb de volgende vraag aan de VVD-fractie:
bestaat het door oud-collega Visser ingediende amendement op stuk nr. 15 nog?
Ik zou daar zeer voor zijn, omdat dat amendement de zware voorhangprocedure
op een nette manier regelt. Een toezegging van de minister dat het aan de
Kamer zal worden voorgelegd, is immers nog geen zware voorhangprocedure. Misschien
kunnen wij dus preciezer aangeven wat wij daarover hebben geregeld.De minister is niet ingegaan op mijn vragen over de uitzetbaarheid naar
landen waar mensenrechten worden geschonden. Die discussie heeft in het Verenigd
Koninkrijk volop gespeeld. De minister kijkt mij verbaasd aan, maar ik zou
zeggen: lees nog even de eerste termijn. Ik heb daar uitgebreid over gesproken
en heb daar vragen over gesteld.Tot slot het derde onderdeel, de latente Nederlanders. Ik dank de minister
en haar ambtenaren voor de steun die wij hebben gehad bij het opstellen van
het amendement. Een aantal problemen zijn weggenomen en opgelost. Het nieuwe
amendement dat wij hebben gemaakt, werkt niet meer terug tot de geboorte.
Dat lost een aantal problemen op. Het amendement werkt ook niet automatisch
door voor latere generaties, want dat zou consequenties hebben die wij niet
beogen. Die latere generaties krijgen wel een eigenstandig optierecht. Resteert
het punt van de leeftijdsgrens van 21 jaar, die gold ten tijde van de optieregeling
in 1985. Daarover zijn wij en de minister het niet eens geworden in de besprekingen.
Dat debat moet dus hier worden gevoerd. Voor 1964 was de hoofdregel dat een
Nederlandse vrouw die met een buitenlandse man trouwt, haar nationaliteit
moest opgeven. Zij werd dan een buitenlandse. Daarop waren enkele uitzonderingen.
Het gold bijvoorbeeld niet voor een paar landen. Wij vinden dat ook die vrouwen,
die hun Nederlandse nationaliteit dus konden houden ook al waren zij met een
buitenlandse man getrouwd, nu onder dit amendement gebracht zouden moeten
worden. Althans, om heel precies te zijn: hun kinderen. Ook dat zijn immers
kinderen van Nederlandse moeders.Ons is tegengeworpen dat het ook gaat om een aantal grotere immigratielanden;
wat halen wij dus over ons heen? Ik stel voorop dat wij zover mogelijk willen
gaan in het principieel rechtzetten van deze ongelijke behandeling van mannen
en vrouwen. Wij zeggen dus niet bij voorbaat dat wij hiervan terugwijken omdat
het om 100 of misschien zelfs 1000 mensen extra zou kunnen gaan. Wij hebben
echter wel goed bekeken hoe groot die groep zou zijn. Men moet zich realiseren
dat de grote immigratiestromen naar deze landen voor het overgrote deel hebben
bestaan uit jonge gezinnen of alleenstaande jonge mannen. De categorie alleenstaande
Nederlandse jonge vrouwen die naar die landen toe gingen om met buitenlandse
mannen te trouwen, was in die totale immigratiestroom echt veel kleiner. De
tweede vraag is natuurlijk of iedereen gebruik zal maken van het optierecht.
Uiteraard niet, want daarvan gebruikmaken heeft ook allerlei consequenties
in juridische zin, zoals voor de positie van staatsburger van een ander land,
voor het erfrecht et cetera. Lang niet iedereen zal daar dus gebruik van willen
maken.Door het hanteren van de 21-jaarsgrens, die al in de originele optieregeling
van 1985 stond, kunnen er binnen een gezin voor verschillende kinderen verschillende
rechten gelden. Het ene kind is voor 1964 geboren en het andere misschien
daarna. De een krijgt daarmee het recht om Nederlander te worden en de ander
niet. Dat is een ongewenst effect van het vast blijven houden aan de grens
van 21 jaar.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Voorzitter. Laat ik maar met de deur in huis vallen. Wij stemmen tegen
deze wet. Volgens de minister bevordert deze wet de integratie. Die redenering
is echter erg naïef en simplistisch. Integratie hangt niet af van een
document. Je kunt het hart van mensen niet beheersen met een bureaucratische
maatregel. Dit wetsvoorstel is wat de fractie van D66 betreft symboolwetgeving
als gevolg van een doorgeslagen maakbaarheidsdenken. Enkele partijen in de
Kamer hebben hetzelfde idee. Alles wat vreemd is, brengt angst met zich. Dat
lijkt mij niet correct handelen.Het bevorderen en versnellen van integratie gaat niet via deze wet, maar
via onderwijs, werk en meedoen in de samenleving. Deze wet creëert problemen
in plaats van die op te lossen, zeker voor mensen die in Nederland met een
buitenlandse partner zijn getrouwd en die na scheiding niet meer terug kunnen
naar het eigen land.De emancipatie van het nationaliteitsrecht is voor D66 zeer belangrijk.
Het amendement van de heer Dijsselbloem steunen wij dan ook. Het wordt immers
tijd dat mannen en vrouwen ook in het nationaliteitsrecht gelijk worden behandeld.Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Ik vind het oprecht jammer dat wij niet met een nieuw bewindspersoon
over dit wetsvoorstel debatteren. Zeker gezien de harde kritiek van verschillende
fracties, ook van de VVD in eerste termijn, is het onbegrijpelijk dat kritische
partijen zoals de PvdA en de ChristenUnie deze laatste stuiptrekking van het
demissionaire kabinet mogelijk maken.In de discussie over het wetsvoorstel wordt regelmatig de demagogische
indruk gewekt dat tegenstanders van deze wetswijziging geen waarde aan staatsburgerschap
hechten. Alsof oprechte vaderlandsliefde alleen voorbehouden is aan degenen
die naturalisatie tot de Nederlandse nationaliteit als de hoofdprijs zien.
Zo is het debat wat mij betreft terechtgekomen in een context waarin benauwend
denken de hoofdtoon vormt. Onzin. Ik vraag mij af wie Prins Claus een slechte
Nederlander durft te noemen omdat hij ooit stelde eerst wereldburger, dan
Europeaan en dan Nederlander te zijn.Het eerste en belangrijkste onderdeel van de wetswijziging betreft de
verdere beperking van het aantal Nederlanders met een dubbele nationaliteit
omdat het tot een bewuste keuze voor het Nederlanderschap zou leiden. Die
redenering is opmerkelijk, aangezien menig Nederlander nooit stil hoeft te
staan bij zijn of haar Nederlanderschap. Dat is een vanzelfsprekendheid. Toch
wordt hun Nederlanderschap niet voortdurend in twijfel getrokken, zoals door
de heer Wilders zelfs bij mevrouw Albayrak en de heer Aboutaleb. Dat is een
gotspe. De heer Aboutaleb is in veel opzichten meer Nederlander en veel calvinistischer
dan anderen. Ik vind het bovendien verwerpelijk dat dit soort sentimenten
wordt opgewerkt door dit wetsvoorstel.De heer Fritsma (PVV):Er worden voortdurend verkeerde voorbeelden gebruikt. Prins Claus was
een voorbeeldig burger. Dat neemt niet weg dat er grote groepen mensen met
de dubbele nationaliteit zijn die niet loyaal aan Nederland of niet uitsluitend
loyaal aan Nederland zijn.De voorzitter:Dit is een gelegenheid voor een vraag en niet voor een nieuw betoog.De heer Fritsma (PVV):Vindt mevrouw Azough niet dat je voor de volle honderd procent achter
de Nederlandse nationaliteit moet staan en bewust die keuze moet maken?Mevrouw Azough (GroenLinks):Volgens mij gebeurt dat bij menigeen ook, zelfs als dat tot een dubbele
nationaliteit leidt. Ik heb de voorbeelden van de heer Aboutaleb en mevrouw
Albayrak niet aangehaald, maar ze zijn door uw eigen fractievoorzitter aangehaald.
Ik vind het verbazingwekkend dat u mij nu bekritiseert op wat uw fractie zelf
heeft gedaan. Het zijn wat mij betreft voorbeelden van voorbeeldige Nederlandse
burgers aan wier loyaliteit of Nederlanderschap absoluut niet getwijfeld mag
worden.Voorzitter. Ook mensen met een dubbele nationaliteit maken een bewuste
keuze voor de Nederlandse nationaliteit, inclusief naturalisatietoets en inburgeringcursus.
Daarom ben ik niet verbaasd over de uitkomsten van een onderzoek naar de mate
van integratie onder allochtone inwoners en staatsburgers. Die uitkomsten
duiden erop dat naturalisatie tot Nederlander goed is voor de integratie.
Genaturaliseerde Nederlanders zijn meer gericht op de Nederlandse samenleving
en beter geïntegreerd dan mensen die niet genaturaliseerd zijn, ook als
het gepaard gaat met dubbele nationaliteit. Op de effectiviteit van dit wetsvoorstel
kom ik later terug.Uit vergelijkbare situaties in andere landen blijkt dat veel meer mensen
afzien van het Nederlanderschap vanwege het duivelse dilemma tussen kwijtraken
van hun oude nationaliteit of naturalisatie. Dan komen er niet meer Nederlanders
met een enkele nationaliteit, maar juist meer buitenlanders in Nederland.
Het aantal naturalisaties is al gedaald de afgelopen tijd. Dat moet de heer
Fritsma toch niet aanspreken dat er meer buitenlanders in Nederland komen?De heer Fritsma (PVV):Er is een paar keer gezegd dat mensen met een dubbele nationaliteit beter
geïntegreerd zijn dan mensen zonder een dubbele nationaliteit. Dat is
logisch, omdat mensen met een dubbele nationaliteit hier vaak langer wonen
dan mensen met alleen een verblijfsvergunning. Zij zijn dus ook genaturaliseerd.
Gelooft mevrouw Azough niet dat mensen met een enkele nationaliteit, de Nederlandse
nationaliteit, nog beter geïntegreerd kunnen zijn dan mensen met een
dubbele nationaliteit?Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik vraag mij dat inderdaad af, want uit dit wetenschappelijke onderzoek
dat op precies dezelfde variabelen en indicatoren is gebaseerd, blijkt dat
mensen die voor naturalisatie kiezen zich veel meer tot die Nederlandse samenleving
wenden. Als wij naturalisatie inperken, zeker in combinatie met een restrictief
toelatingsbeleid, dan zorgen wij ervoor dat meer mensen geen Nederlander worden.
Zij blijven buitenlander in Nederland. Ik ben het er niet mee eens dat dit
een goede zaak is. Daarin verschillen wij pertinent van mening.De voorzitter:Ik wijs u erop dat dit een tweede termijn is. Wilt u daar rekening mee
houden? Als u de collega's zo vaak rechtstreeks aanspreekt, dan zitten wij
hier de hele dag. Ik wijs erop dat het de laatste dag voor het reces is.Mevrouw Azough (GroenLinks):Alleen de heer Fritsma voelt zich aangesproken.De voorzitter:U begrijpt mijn boodschap.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik zal verder gaan met mijn betoog.Ik ga in op de effectiviteit. Hoeveel mensen treft dit wetsvoorstel nu
eigenlijk? Het gaat in totaal om ongeveer vijfduizend mensen en in de meeste
gevallen, 12%, gaat het om mensen die getrouwd zijn met Nederlanders.
Het amendement van mevrouw Huizinga-Heringa heeft tot gevolg dat dit voor
de groep gehuwden mogelijk pas in werking treedt na onderzoek en hernieuwd
debat. Dat is een prima amendement dat ik van harte zal steunen, maar ik moet
zeggen dat het de effectiviteit van het wetsvoorstel onderuithaalt. Dit voorstel
zal dus gelden voor een groep van 2,7%: een gotspe. Als het uiteindelijk
doorgevoerd wordt, ook voor de gehuwden, dan zal het voor een beperkte groep
tot schrijnende gevallen leiden. In eerste termijn hebben wij een aantal voorbeelden
aangehaald, waarvan ik hoop dat de minister erop reageert. Hoe gaat zij om
met de Cubaan, die na zijn huwelijk nooit meer naar Cuba mag van de Cubaanse
autoriteiten? Hoe gaat zij om met de vrouw die na echtscheiding of overlijden
van haar partner wil teruggaan naar het land van herkomst? De minister is
hier niet op ingegaan. Zij heeft niet beargumenteerd waarom deze uitzonderingscategorieën
nu plotseling wel zonder problemen afstand kunnen nemen. Als de minister daar
niet op ingaat, gaat zij voorbij aan haar ministeriële verantwoordelijkheid
om de verhouding tussen algemeen belang en individueel belang af te wegen,
zeker gezien het geringe effect dat haar voorstel sorteert.Ik maak een opmerking over de gevolgen voor de lange termijn van dit wetsvoorstel.
Als wij overgaan tot een steeds restrictiever naturalisatiebeleid, dan hebben
wij de plicht te kijken naar de positie van inwoners die niet genaturaliseerd
zijn en dus geen staatsburgers zijn. De fractie van GroenLinks pleit al langer
voor migrantenkiesrecht op nationaal niveau. Dit is een dure plicht, omdat
er anders een democratisch lacune ontstaat. Ik krijg nog graag een reactie
van de minister op deze vraag.In de eerste termijn heeft de minister gezegd dat zij op korte termijn –
dat was in oktober – met de Iraanse autoriteiten van gedachten zou wisselen
over de catch 22-situaties waarin Iraniërs verkeren die Nederlander willen
worden. Heeft dit overleg al plaatsgevonden? Zo ja, wat was de uitkomst daarvan?Het blijft de vraag waarom het kabinet per se wil ingrijpen in de nationaliteit.
Ik heb daar moeite mee, omdat zij een definitie van nationaliteit hanteert
die benauwend en restrictief is en de individuele vrijheid ingrijpend beperkt.
Prins Claus had in Griekenland of Marokko, landen die die vrijheid niet kennen,
niet kunnen zeggen wat hij in Nederland wel zonder schroom kon zeggen. Die
weg moeten wij in Nederland niet opgaan.Het tweede onderdeel heeft betrekking op verlies van het Nederlanderschap
vanwege het toebrengen van ernstige schade aan essentiële belangen. Ik
herhaal de vragen waarop de minister nog geen antwoord heeft gegeven. Waarom
dit wetsvoorstel, want wat de minister nu voorstelt, kan in principe al? Waarom
wordt de definitie van misdrijven vastgelegd in een algemene maatregel
van bestuur? Mijn fractie vindt het belangrijk dat bij zo'n zwaar instrument
de betreffende misdrijven expliciet in de wettekst worden opgenomen, juist
omdat duidelijk moet zijn waar het over gaat en aanpassingen niet zo maar
aangebracht moeten kunnen worden. Hoe uitzetbaar zijn deze terroristen? Er
zijn immers maar weinig landen die hen met open armen zullen ontvangen en
uitzetting naar een land met een geschiedenis van marteling kan niet. De belangrijkste
vraag is of het niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel als Nederlanders
met een dubbele nationaliteit wel het Nederlanderschap kan worden ontnomen
en enkelvoudige Nederlanders niet.Ik ga nog kort in op de amendementen die ik heb ingediend. Ik herhaal
dat mijn fractie naturalisatie belangrijk vindt, juist vanwege de integratie.
Daarom zijn wij kritisch over dit wetsvoorstel dat naturalisatie moeilijker
maakt. In onze ogen dient het Nederlanderschap juist ook voor kinderen die
in Nederland zijn geboren uit ouders die hier lang en duurzaam verblijf genieten,
een permanente verblijfsvergunning hebben, vanzelfsprekend te zijn. Als teken
voor het bestaansrecht van deze kinderen in Nederland heb ik een amendement
ingediend. Ik hoop dat dit op steun van een Kamermeerderheid kan rekenen.Daarnaast heb ik een gewijzigd amendement ingediend dat erop toeziet situaties
zoals de kwestie-Hirsi Ali te voorkomen. Mijn fractie hecht eraan dat er zo
snel mogelijk een oplossing wordt gevonden voor deze heikele kwestie en alle
vergelijkbare gevallen die hierdoor zijn getroffen. De brief van de minister
leidt er echter nog steeds toe dat oud onrecht niet wordt rechtgezet aangezien
haar besluit om slechts bij een expliciet overheidsbesluit en zonder terugwerkende
kracht het Nederlanderschap te ontnemen, niet geldt voor personen wier naturalisatiebesluit
zijn beslag heeft gekregen. Daarmee komt de rechtszekerheid in gevaar en dreigt
er een onrechtvaardig onderscheid op basis van de datum 1 april 2003.
Ik heb dit amendement ingediend, omdat de Rijkswet op het Nederlanderschap
vandaag op de agenda staat, een meerderheid heeft daarvoor gekozen, en wij
zo maar weer een jaar verder zijn zonder dat er een sluitende oplossing is
bereikt.Voor degenen die menen dat dit punt niet in dit debat thuishoort, verwijs
ik naar het amendement over de latente Nederlanders. Ook die kwestie moet
worden opgelost. Ik begrijp heel goed dat er een poging wordt gedaan om dit
op te lossen nu de Rijkswet op het Nederlanderschap op de agenda staat. Ik
ondersteun het amendement van de heer Dijsselbloem dan ook volmondig.De heer De Wit (SP):Ik heb nog een vraag over het amendement op stuk nr. 14 over de kwestie
van mevrouw Hirsi Ali. Mevrouw Azough schrijft in het vierde lid dat intrekking
alleen mogelijk is op gronden die voortvloeien uit een rechterlijke veroordeling.
Heb ik dit goed begrepen?Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik denk dat dit een misverstand is, want dit onderdeel behoort bij het
onderdeel over terrorisme. Ik zal hier nog eens goed naar kijken om verdere
misverstanden te voorkomen. Ik kom daar bilateraal op terug, als de heer De
Wit het goed vindt.Ik heb nog een vraag aan de minister over het onderwerp latente Nederlanders.
Zij zegt voortdurend dat dit amendement zal leiden tot onafzienbare aantallen
naturalisaties, de enorme vloedstromen waarover zij ook wel spreekt in het
debat over het generaal pardon. Waarop is haar angst gebaseerd? Het gaat immers
om een afgebakend tijdperk en dit geldt alleen voor kinderen die zijn geboren
uit een huwelijk tussen een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader.De heer Fritsma (PVV):Voorzitter. De PVV-fractie vindt het prima dat de Rijkswet op het Nederlanderschap
wordt aangepast, zodat bijvoorbeeld terroristen de Nederlandse nationaliteit
kan worden ontnomen, maar deze aanpassing is in onze ogen veel te beperkt.
Want waarom kan de Nederlandse nationaliteit van andere criminelen niet ontnomen
worden? Als je een dubbele nationaliteit hebt en je brengt de Nederlandse
samenleving bij herhaling schade toe door misdrijven te plegen zoals mishandeling
of inbraak, dan is het in de optiek van de PVV-fractie een passende consequentie
dat ook dan het Nederlanderschap wordt ingetrokken. Dus als je een dubbele
nationaliteit hebt, waaronder de Nederlandse, en als die Nederlandse nationaliteit
je wat waard is, dan moet je die maar niet op het spel zetten door misdrijven
te plegen. Het voordeel van zo'n heldere boodschap is dat dan waarschijnlijk
ook veel minder mensen over de schreef gaan. Daarom dien ik de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het niet mogelijk is om het Nederlanderschap te verliezen
op grond van criminele activiteiten;constaterende dat bijvoorbeeld veel Marokkaanse straatterroristen die
zowel de Nederlandse als de Marokkaanse nationaliteit bezitten, niet kunnen
worden gedenaturaliseerd;overwegende dat het wenselijk is om intrekking van het Nederlanderschap
op grond van misdrijven toch mogelijk te maken, zodat de Nederlandse samenleving
wordt beschermd tegen criminaliteit en straatterrorisme en zodat er een preventieve
werking ontstaat;verzoekt de regering om te bewerkstelligen dat de volgende categorieën
bezitters van een meervoudige nationaliteit de Nederlandse nationaliteit verliezen: - mensen die tweemaal een misdrijf hebben gepleegd waarop naar de wettelijke
omschrijving een gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld;- mensen die driemaal een misdrijf hebben gepleegd waarop naar de wettelijke
omschrijving een gevangenisstraf van twee jaar of meer is gesteld;- te bewerkstelligen dat het Europees Verdrag inzake nationaliteit ter zake
wordt aangepast dan wel opgezegd,Fritsmaen gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(30166, R1795).Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik begrijp de heer Fritsma niet. Hoor ik hem goed dat de dubbele nationaliteit
niet wordt ingetrokken als er sprake is van een misdrijf?De heer Fritsma (PVV):Nee, u hoort mij zeggen dat de Nederlandse nationaliteit wordt ingetrokken
als er sprake is van de misdrijven die ik net heb opgesomd.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Als je enkel de Nederlandse nationaliteit hebt, dan kan die toch niet
ingetrokken worden?De heer Fritsma (PVV):Als je enkel de Nederlandse nationaliteit hebt, niet, maar die categorie
bedoel ik dus ook niet.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Hoe wilt u dat dan vormgeven? Ik begrijp het niet. Legt u mij eens uit
waar u voor wilt zorgen. Als deze wet straks wordt aangenomen en de dubbele
nationaliteit is niet meer mogelijk, hoe wilt u dan aan iemand die slechts één
enkele nationaliteit heeft...De heer Fritsma (PVV):Nee, het gaat om mensen die een dubbele nationaliteit hebben, die misdrijven
plegen en het gaat erom die mensen de Nederlandse nationaliteit te ontnemen.
Dan blijft bijvoorbeeld de Marokkaanse nationaliteit over en dan kunnen mensen
bijvoorbeeld worden uitgezet.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Dit voorstel gaat er toch om dat als je dus een dubbele nationaliteit
hebt, er dan slechts een nationaliteit overblijft. Als dat ingang heeft, dan
heeft uw voorstel toch weinig nut?De heer Fritsma (PVV):Als het ter sprake is gekomen bij de Rijkswet om het Nederlanderschap
in te trekken in geval van staatsondermijnende activiteiten zoals terrorisme,
dan is het punt juist om dat breder te trekken naar andere criminele activiteiten
en om de intrekking van het Nederlanderschap ook voor die categorieën
mogelijk te maken.Wat de meervoudige nationaliteit betreft, vindt de PVV-fractie het onbegrijpelijk
dat grote groepen vreemdelingen nooit afstand hoefden te doen van hun oude
nationaliteit bij het verkrijgen van de Nederlandse. Velen hebben dan ook
een dubbele nationaliteit en dat is onwenselijk. Met een dubbele nationaliteit
wordt vaak een focus op het land van herkomst in stand gehouden, waarbij de
voordelen van de Nederlandse nationaliteit kunnen worden gezien als een soort
bonus die mooi is meegenomen. Een eenduidige keuze voor de Nederlandse nationaliteit
werd in ieder geval niet verwacht. De Nederlandse nationaliteit moet natuurlijk
veel meer zijn dan iets wat je ergens bij krijgt. Het is iets waar je voor
de volle honderd procent achter moet staan en daar hoort exclusiviteit bij.
De PVV-fractie wil af van de mogelijkheid om een dubbele nationaliteit te
hebben en kan zich daarom vinden in de wetswijziging die dat beoogt, maar
vindt die wijziging veel te beperkt. Vreemdelingen die geen afstand kunnen
doen van hun oorspronkelijke nationaliteit, kunnen desondanks nog steeds de
Nederlandse nationaliteit krijgen en dat is verkeerd. Als bijvoorbeeld Marokko
de mogelijkheid niet geeft om afstand te doen van de Marokkaanse nationaliteit,
dan moeten wij dat niet zonder meer accepteren door Marokkanen maar een dubbele
nationaliteit toe te staan. Het moet een heldere lijn zijn dat dat niet kan
en dat het Nederlanderschap voor deze categorie mensen dan ook niet aan de
orde is totdat zij wel de mogelijkheid hebben om afstand te doen van de betreffende
nationaliteit. Voor zover ook dat aanpassing van het Europees Verdrag inzake
nationaliteit vergt, moet de minister zich er sterk voor maken om die aanpassing
te bewerkstelligen. Met het oog hierop dien ik de volgende moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het onwenselijk is dat mensen naast de Nederlandse nationaliteit
nog een andere nationaliteit kunnen bezitten;overwegende dat het niet afstand kunnen doen van een andere dan de Nederlandse
nationaliteit niet mag betekenen dat berust wordt in het toestaan van een
dubbele nationaliteit;verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat mensen die een andere dan
de Nederlandse nationaliteit hebben geen Nederlander kunnen worden en te bewerkstelligen
dat het Europees Verdrag inzake nationaliteit ter zake wordt aangepast dan
wel opgezegd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(30166, R1795).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het van groot belang is dat leden van het kabinet en de
Staten-Generaal zich uitsluitend inzetten voor het Nederlandse belang;overwegende dat dit niet te verenigen is met het hebben van een dubbele
nationaliteit;van mening dat het onwenselijk is dat leden van de Staten-Generaal naast
de Nederlandse nog een andere nationaliteit kunnen bezitten;Fritsmavan mening dat het onwenselijk is dat niet wettelijk is geregeld dat leden
van het kabinet de Nederlandse nationaliteit dienen te bezitten en dat het
ook ten aanzien van hen onwenselijk is, een dubbele nationaliteit te bezitten;verzoekt de regering, met wetswijzigingen te komen strekkende tot: - het introduceren van een wettelijk vereiste voor leden van het kabinet
om de Nederlandse nationaliteit te bezitten;- het onmogelijk te laten
zijn dat personen die naast de Nederlandse nog een andere nationaliteit hebben,
lid worden van de Staten-Generaal en het kabinet;spreekt ten slotte uit dat het wenselijk is dat vooruitlopend op deze
wetswijzigingen geen bewindslieden van het kabinet-Balkenende IV worden benoemd
die naast de Nederlandse nationaliteit nog de nationaliteit van een ander
land hebben, dan wel geen Nederlander zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(30166, R1795).De heer Teeven (VVD):Ik kan mij voorstellen dat mensen die de Nederlandse nationaliteit hebben
niet van hun andere nationaliteit af kunnen. Vindt u niet dat er sprake is
van discriminatie – waar de PVV naar ik begrijp ook tegen is –
dat zij dan geen lid zouden kunnen worden van de Staten-Generaal of van het
kabinet?De heer Fritsma (PVV):Nee, want wat de reden ook is van het feit dat de nationaliteit niet verloren
kan gaan, men blijft onderdaan van twee verschillende landen. Dat kan ertoe
leiden dat er conflicterende belangen zijn. Daarom is het nodig om dat tegen
te gaan.De heer Teeven (VVD):Hoe ik hierover ook denk, sommige mensen kunnen hun nationaliteit niet
opgeven omdat hun geboorteland zich daartegen verzet. Is het dan niet discriminatie
om te zeggen dat zij geen lid kunnen worden van de Staten-Generaal?De heer Fritsma (PVV):Ik begrijp het punt, maar ik keer dat om. Dan is het juist zaak om er
alles aan te doen om er bij de landen in kwestie op aan te dringen dat het
wel mogelijk wordt gemaakt om afstand te doen van de nationaliteit. Dat is
ook een oplossing.De heer Teeven (VVD):Het is u waarschijnlijk ook duidelijk dat wij hier een minister voor Integratie
hebben, die het wat ons betreft heel goed heeft gedaan in de afgelopen tijd,
maar dat in Marokko – daar gaan wij niet over – een minister tegen
integratie bestaat, die er juist voor is aangesteld om ervoor te zorgen dat
de banden met het moederland blijven bestaan. Dat kan dan toch nooit terugslaan
op mensen die hier een dubbele nationaliteit hebben? Ik probeer u te begrijpen
maar ik begrijp u niet.De heer Fritsma (PVV):Voor de houding van de Marokkaanse autoriteiten mag de Nederlandse samenleving
de prijs niet betalen dat wij hier moeten toestaan dat mensen een dubbele
nationaliteit hebben.De heer Dijsselbloem (PvdA):Zo is wel de werkelijkheid. Als ik het goed begrijp, is wat de heer Fritsma
echt wil dat de landen die nu niet toestaan dat hun staatsburgers hun oude
nationaliteit laten vervallen het beleid veranderen. Ik stel hem voor dat
hij dan zijn motie verscheurt en een nieuwe motie maakt waarin hij uitspreekt
wat echt zijn bedoeling is, namelijk dat de Nederlandse regering zal bevorderen
bij andere landen dat burgers de vrijheid krijgen om zelf te bepalen of zij
hun nationaliteit laten vervallen. Dan zal ik hem steunen, maar dit schandalige
en kwestieuze voorstel moet hij niet indienen.De heer Fritsma (PVV):Met deze opmerking kan ik niets aan. Ik zal de motie zeker niet verscheuren.
Het punt is juist dat het doel voor ons is om het onmogelijk te maken dat
iemand twee nationaliteiten heeft. Om daar verandering in aan te brengen,
dringen wij er bij de desbetreffende autoriteiten op aan het mogelijk te maken
dat afstand doen van die nationaliteit wel mogelijk is. Dan vervalt een deel
van het probleem, maar het doel blijft hetzelfde. De PVV wil voorkomen dat
mensen naast de Nederlandse nationaliteit ook nog een andere nationaliteit
kunnen hebben. Daar doen wij verder geen concessies aan.De heer Dijsselbloem (PvdA):De heer Fritsma draait de zaken om. Mensen moeten de mogelijkheid hebben
hun oude nationaliteit te laten vervallen, maar sommige landen bieden die
mogelijkheid nu niet. Dat is het probleem. De heer Fritsma zou de regering
in een motie moeten verzoeken om er bij de Marokkaanse overheid op aan te
blijven dringen dat staatsburgers uit Marokko ervoor kunnen kiezen die nationaliteit
te laten vervallen. Hij moet geen motie indienen waarmee hij mensen verdacht
maakt, of in een verkeerd daglicht plaatst.De heer Fritsma (PVV):Dat doe ik ook niet. Lees de tekst van de motie er maar op na. De Nederlandse
samenleving staat nu voor het voldongen feit te berusten in de situatie dat
een groot deel van de bevolking een dubbele nationaliteit heeft, omdat bepaalde
landen niet de mogelijkheid bieden afstand van de eerste nationaliteit te
doen. Wij vinden het niet eerlijk dat de Nederlandse samenleving door de houding
van die andere landen de dubbele nationaliteit moet toestaan. Wij vinden die
namelijk zeer onwenselijk. Het kan tot dubbele loyaliteit leiden. Mensen blijven
gericht op het land van herkomst. Sommigen staan daar niet op te wachten,
maar anderen kiezen bewust voor een dubbele nationaliteit. De Nederlandse
nationaliteit behoort een keuze te zijn waar je voor honderd procent achter
staat. Daar hoort exclusiviteit bij. Een dubbele nationaliteit is onwenselijk.De voorzitter:Ik hoor graag nieuwe argumenten en geen herhaling daarvan.De heer Dijsselbloem (PvdA):Over het onwenselijk zijn van de dubbele nationaliteit worden wij het
niet eens. Het heeft geen zin de argumenten tien keer te wisselen.Met zijn twee moties daarover straft de heer Fritsma mensen die in een
onmogelijke situatie verkeren. Zelfs als zij zouden willen wat hij hen voorhoudt,
kunnen zij dat niet, omdat bijvoorbeeld de Marokkaanse overheid hen dat niet
toestaat. De heer Fritsma straft mensen, hij beschuldigt ze en hij zet ze
in het verdachtenhoekje, terwijl zij geen kant uit kunnen. Het is niet aan
burgers de wetgeving te veranderen. Dat moeten staten doen. Daarom moet de
heer Fritsma zich richten tot die staten. Hij moet geen burgers aanpakken.De voorzitter:Dat was geen vraag, maar een opmerking.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Is dit geen goedkope stunt van de heer Fritsma? Hij verdedigt
het wetsvoorstel. Daarin wordt op zijn minst gedaan wat hij wil. De dubbele
nationaliteit wordt bemoeilijkt. Waarom dan die motie? Is die uitsluitend
en alleen bedoeld tegen de twee bewindspersonen waarover wij het zojuist hadden?
Als dat niet het geval is, vraag ik mij af wat de heer Fritsma met zijn motie
wil.De heer Fritsma (PVV):Het wetsvoorstel schiet volgens ons te kort. Het maakt het mogelijk het
Nederlanderschap van terroristen in te trekken, maar het is niet mogelijk
om criminelen het Nederlanderschap te ontnemen. De voorstellen gaan dus niet
ver genoeg. Wij willen veel meer.De heer De Wit (SP):De heer Fritsma heeft het in deze motie niet over criminelen, maar over
leden van het kabinet en leden van het parlement. Er wordt ook gesproken over
de onwenselijkheid van dubbele nationaliteit, maar dat is het eerste deel
van het wetsvoorstel en niet het tweede.De heer Fritsma (PVV):De inhoud van de tweede motie komt erop neer dat het Nederlanderschap
moet worden ontnomen bij de categorieën criminelen die ik heb opgesomd.Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Er is een tijd van spreken en een tijd van zwijgen. Ik vind
dit een tijd van spreken. Ik vind de tweede en derde motie van de heer Fritsma
uitermate onkies, een parlement als dit onwaardig.De voorzitter:Dat is ook geen vraag, maar een opmerking.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Stemt de PVV tegen het voorstel, omdat het niet ver genoeg gaat? Ik vind
dat de PVV angstpolitiek bedrijft en mensen op hun gevoelens aanspreekt. Zonder
enig onderzoek stelt de heer Fritsma dat dubbele nationaliteit niet tot loyaliteit
leidt.De heer Fritsma (PVV):Dat is een beschuldiging van angstpolitiek waar ik niet vatbaar voor ben.
Het is ook niet waar. Wij verdedigen gewoon een heel heldere lijn dat een
dubbele nationaliteit onwenselijk is om redenen die ik zojuist noemde. Wij
verdedigen gewoon een heel heldere lijn dat iemand die misdrijven pleegt,
zelf het Nederlanderschap op het spel zet en dat die Nederlandse nationaliteit
kan worden ingetrokken. Dat zijn heldere basisprincipes die verder niets met
angstpolitiek of dergelijke te maken hebben. Ik maak daar op mijn beurt ernstig
bezwaar tegen.De voorzitter:Mevrouw Koşer Kaya heeft ook nog gevraagd of u voor of tegen het
wetsvoorstel gaat stemmen.De heer Fritsma (PVV):Ik ga niet vooruitlopen op stemmingen.De voorzitter:Dat is ook een antwoord.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ontzeg de heer Fritsma niet het recht om hier te pleiten voor wetswijziging
en daarvoor moties in te dienen. Ik heb het dan vooral over de derde motie.
Het ruikt echter wel een beetje naar actie "beschadiging" als hij
het heel direct koppelt aan benoemingen die dit moment zouden moeten plaatsvinden
en die conform de wet rechtsgeldig zijn, omdat de wet dergelijke situaties
toelaat. Is hij het met mij eens dat het ook staatsrechtelijk gezien dubieus
is, als hij vraagt dat soort benoemingen op te schorten totdat het door hem
beoogde doel van een wetswijziging gerealiseerd is?De heer Fritsma (PVV):Vanavond wordt over de moties gestemd, dus ook over de derde motie.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is geen antwoord. U legt de Kamer een uitspraak voor waarvan ik u
vraag, of u het staatsrechtelijk verantwoord vindt om het te formuleren op
de wijze zoals u hebt gedaan in de richting van twee bewindslieden die in
de motie niet met name worden genoemd. Maar wij weten allen om wie het gaat.De heer Fritsma (PVV):Ik blijf erbij. De derde motie is duidelijk. Wij vinden het onwenselijk
dat het voor bewindslieden mogelijk is om een dubbele nationaliteit te hebben.
Wij stellen dus ook voor om dat te wijzigen. Daarom heb ik de motie ingediend
en die komt vanavond in stemming.De heer Slob (ChristenUnie):Tot zo ver uw goed recht. U hebt toen echter geen punt gezet, maar gevraagd
om de benoemingen die nu gaan plaatsvinden en die zoals het ernaar uitziet,
volkomen rechtsgeldig zijn, niet te laten plaatsvinden omdat u wilt dat de
wet wordt gewijzigd zodat het definitief niet kan doorgaan. Daarom is mijn
vraag aan u of u het staatsrechtelijk zuiver vindt om het op deze manier te
doen.De heer Fritsma (PVV):Ja.De heer Slob (ChristenUnie):Dan is dit een uitleg van het staatsrecht die een nieuw hoofdstuk vormt,
maar het is niet de wijze waarop wij tot dusverre altijd met het staatsrecht
zijn omgegaan. Ik vind het jammer dat de PVV op deze wijze opereert.De heer Fritsma (PVV):Het is vooruitlopend op een wetswijziging dat dit kan worden tegengehouden,
lijkt mij.De voorzitter:Ik vind het heel moeilijk om nu niets te kunnen zeggen. Het woord is aan
mevrouw Sterk.Mevrouw Sterk (CDA):Ik moet zeggen dat ik deze discussie bijna buiten de orde vind van wat
wij hier zouden moeten doen, namelijk praten over een wetswijziging die op
een later moment zal ingaan. Ik vind het erg onkies van de PVV om te ontkennen
dat het een soort van gerichte actie zou zijn naar de twee bewindslieden,
omdat zo wordt benadrukt dat de beëdiging uitgesteld zou moeten worden.
Ik sluit mij dus ook aan bij alle voorgaande opmerkingen van mijn collega's
hierover.De heer Fritsma (PVV):Ik kan hierop alleen zeggen dat het nu inderdaad ook op twee bewindspersonen
valt. Ik ontken dat ook helemaal niet, want het is een logisch gevolg van
de derde motie.De voorzitter:Het probleem van de Kamerleden is, mijnheer Fritsma, dat u met de motie
in feite de Kamer verzoekt ermee in te stemmen dat de wet niet wordt uitgevoerd.
Daarover gaat nu in feite het debat. Ik ga erover nadenken hoe ik hierin moet
handelen, want dat weet ik niet dit moment. Ik verzoek u om uw betoog te vervolgen.De heer Fritsma (PVV):Zoals ik al eerder aangaf, is het feit dat het voor veel mensen mogelijk
is om een dubbele nationaliteit te hebben een probleem. De gevolgen ervan –
ik zeg dit als toelichting op de derde motie – zien wij ook met leden
of aspirant-leden van deze Kamer. Wanneer bijvoorbeeld de Turkse genocide
op Armeniërs ter sprake komt, zien wij sommigen plotseling met twee petten
op praten of zelfs gewoon de Turkse visie op de kwestie schaamteloos verdedigen.
Dat is natuurlijk ongewenst. Het is in het verlengde ervan ook onacceptabel
dat het dienen van buitenlandse belangen ook zo maar door leden van het kabinet
kan gebeuren.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter, ik heb hier ernstige bezwaren tegen. De heer Fritsma zegt
dat leden van deze Kamer met dubbele petten en vanuit andere nationale belangen
een standpunt zouden hebben. Leden van deze Kamer hebben eigenstandige standpunten
die zij verdedigen op basis van hun overtuigingen, van welke partij zij ook
zijn. Dit soort verdachtmakingen accepteer ik gewoon niet.De heer Fritsma (PVV):Het zijn geen verdachtmakingen. Feit is dat als iemand in deze Kamer een
dubbele nationaliteit heeft, van hem of haar toch verwacht wordt het Nederlandse
belang te dienen. Dat is niet verenigbaar met die dubbele nationaliteit omdat
iemand dan per definitie een onderdaan is van twee verschillende landen.De voorzitter:Mijnheer Fritsma, alle leden in deze Kamer hebben een eed afgelegd. Die
eed is glashelder. Het betekent dat zij alleen de belangen van de Nederlandse
Staat behartigen.De heer Fritsma (PVV):Dat klopt en juist dat loopt gevaar.De voorzitter:Nee, mijnheer Fritsma, op het moment dat iemand die eed heeft afgelegd,
loopt dat geen gevaar! Ik verzoek u vriendelijk om een paar stappen verder
te gaan in uw betoog, want anders moet ik u het woord ontnemen.De heer Fritsma (PVV):Ik heb geen paar stappen verder, dus laat ik het hierbij.De voorzitter:Dat lijkt mij verstandig.De heer Fritsma (PVV):Ik blijf erbij dat...De voorzitter:Ik stel u echt voor om hier niets meer over te zeggen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:De schorsing was nodig om ons even te beraden hoe wij verder moeten met
de ontstane situatie. Afgesproken is met de heer Fritsma dat er een gewijzigde
motie wordt ingediend, waarin de voorlaatste zin wordt geschrapt.De motie-Fritsma (30166, R1795, nr. 22) is in die zin gewijzigd dat zij
thans luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het van groot belang is dat leden van het kabinet en de
Staten-Generaal zich uitsluitend inzetten voor het Nederlandse belang;overwegende dat dit niet te verenigen is met het hebben van een dubbele
nationaliteit;van mening dat het onwenselijk is dat leden van de Staten-Generaal naast
de Nederlandse nog een andere nationaliteit kunnen bezitten;van mening dat het onwenselijk is dat niet wettelijk is geregeld dat leden
van het kabinet de Nederlandse nationaliteit dienen te bezitten en dat het
ook ten aanzien van hen onwenselijk is een dubbele nationaliteit te bezitten;verzoekt de regering, met wetswijzigingen te komen strekkende tot: - het introduceren van een wettelijk vereiste voor leden van het kabinet
om de Nederlandse nationaliteit te bezitten;- het onmogelijk te laten
zijn dat personen die naast de Nederlandse nog een andere nationaliteit hebben
lid worden van de Staten-Generaal en het kabinet,en gaat over tot de orde van de dag.Naar mij blijkt, wordt deze gewijzigde motie voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (30166, R1795).Ik heb er nog behoefte aan om een deel van de tekst voor te lezen die
alle leden hier uitspreken op het moment dat zij worden beëdigd: "Ik
beloof trouw aan de Koningin, aan het Statuut voor het Koninkrijk en aan de
Grondwet." Dat lijkt mij thans afdoende.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Mag ik beginnen met een formele opmerking over de laatste
motie? U heeft gevraagd of die voldoende wordt ondersteund. Ik heb de motie
in ieder geval niet ondersteund. Dat wil ik uitdrukkelijk aangetekend hebben.De voorzitter:Daarvan maak ik melding.De heer de Wit (SP):Dank u wel.Ik ben helaas niet in de gelegenheid geweest de eerste termijn van dit
debat mee te maken en daaraan een bijdrage te leveren. Ik zal in mijn bijdrage
dan ook in zijn algemeenheid ingaan op de drie onderdelen van dit wetsvoorstel.De SP-fractie is van mening dat het beginsel en het uitgangspunt van de
Rijkswet op het Nederlanderschap en internationale verdragen die daarover
gaan, kunnen worden onderschreven. Dat wil zeggen dat er zo veel mogelijk
naar moet worden gestreefd dat men een enkelvoudige nationaliteit heeft. In
principe mag worden verlangd dat men een keuze maakt voor de ene of de andere
nationaliteit. Dat betekent echter niet dat mijn fractie dit wetsvoorstel
zal ondersteunen. Bij het aanvragen van het Nederlanderschap moet de persoon
in beginsel al het mogelijke doen om zijn oorspronkelijke nationaliteit te
verliezen. Die verplichting is in de jaren negentig echter geruime tijd niet
toegepast, maar werd weer ingevoerd met allerlei uitzonderingen daarop. De
afstandsverplichting bestaat onder meer voor personen die gehuwd zijn met
een Nederlander, die in Nederland geboren zijn of hier als kind ten minste
vijf jaar hebben gewoond. Dat wil de regering nu wijzigen en daar heb ik een
aantal bezwaren tegen.Mijn fractie is van mening dat je je moet afvragen wat nu het doel van
deze wetswijziging is. In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat
het beperken van meervoudige nationaliteit de integratie zal bevorderen. Het
argument is dus "integratie". Die stelling is echter tot op heden
niet wetenschappelijk onderbouwd of met nadere gegevens door de minister aangetoond.
Op grond waarvan komt de regering tot de conclusie dat personen met een dubbele
nationaliteit minder zouden zijn geïntegreerd dan personen met een nationaliteit?
Jaren geleden wilden wij juist dat er zou worden gekozen voor de Nederlandse
nationaliteit met de mogelijkheid van behoud van de andere nationaliteit met
het oog op bevordering van de integratie. Waarom zouden wij dan nu de omgekeerde
redenering volgen en kiezen voor afstand moeten doen, terwijl wij geen enkel
bewijs hebben dat dit de integratie bevordert? Dat is een zigzagbeleid. Het
is niet goed voor het rechtsgevoel, zeker niet als er geen gegronde reden
wordt opgegeven waarom dit moet en waarom de regeling moet worden aangepast.In dit wetsvoorstel beperken wij het effect tot zo'n 14% van degenen
die met naturalisatie te maken hebben. Als het amendement van mevrouw Huizinga
wordt aangenomen, zal het effect nog kleiner zijn. Dus waar praten wij in
feite over? Met de heer Dijsselbloem wijs ik op de mogelijkheid van de zogeheten
U-bochtconstructie. Als je wordt gedwongen afstand te doen, kun je via de
achterdeur toch weer de vreemde nationaliteit aanvragen. Ook dat beïnvloedt
het effect van de voorgestelde wetgeving. Mijn fractie ziet dit onderdeel
van het wetsvoorstel als symboolwetgeving. Slechts een klein gedeelte van
de naturalisandi zal hiermee te maken hebben. Het is absoluut niet aan te
tonen dat hierdoor de integratie zal worden bevorderd. Bovendien geldt nu
al een strenge naturalisatietoets, die onder andere een redelijke kennis van
de Nederlandse taal eist van de persoon die Nederlander wenst te worden. Zou
het dan nog echt verschil maken of deze persoon de banden met zijn oude land
moet verbreken? Integratietekorten kunnen verschillende verklaringen hebben. Het is te
eenvoudig om nu te stellen dat de integratie is mislukt doordat te veel mensen
een meervoudige nationaliteit hebben. Een dergelijke constatering doet geen
recht aan de complexiteit van de situatie. Ik ben eerder geneigd te verdedigen
dat een maatregel als deze de integratie juist niet zal bevorderen. Door te
eisen dat een keuze wordt gemaakt voor de Nederlandse nationaliteit of voor
de nationaliteit van oorsprong wordt het maken van de keuze voor de Nederlandse
nationaliteit ernstig verzwaard. Dit kan betekenen dat zij die een sterke
band met Nederland hebben, toch afzien van het Nederlanderschap, omdat zij
de nationaliteit van hun cultuur niet willen opgeven. Dit is in het geheel
niet bevorderlijk voor de integratie in Nederland. Integratie kan alleen dan
bevorderlijk verlopen wanneer er bijvoorbeeld het vooruitzicht bestaat op
en de zekerheid van een permanent verblijf in Nederland. Naturalisatie biedt
die zekerheid. Door nu mensen te verplichten hun oude nationaliteit te verlaten
bij het aanvragen van het Nederlanderschap, zal het wetsvoorstel zijn doel
niet verwezenlijken.Ik kom op het tweede onderdeel van de wet: het ontnemen van het Nederlanderschap.
De minister krijgt de bevoegdheid om mensen die zich schuldig hebben gemaakt
aan ernstige misdrijven, te weten misdrijven waardoor ernstige schade wordt
toegebracht aan essentiële belangen van het Koninkrijk, het Nederlanderschap
te ontnemen. In het wetsvoorstel wordt ervan uitgegaan dat dat een belangrijke
bijdrage is aan de strijd tegen het internationaal terrorisme. Weliswaar maken
het volkenrecht en het Europese recht dat mogelijk, maar dat wil niet zeggen
dat het daarmee een wenselijk voorstel is. Naar mijn idee is het dat niet.
Het is allereerst de vraag of een dergelijke maatregel effectief zal zijn
in de strijd tegen terrorisme. De minister kan slechts van die personen het
Nederlanderschap ontnemen, die naast het Nederlanderschap nog een tweede nationaliteit
bezitten. Immers, personen mogen niet stateloos worden. Dan zou men in strijd
handelen met de verplichtingen die voortvloeien uit internationale verdragen.
Zou een dergelijke mogelijkheid een afschrikwekkend effect hebben op potentiële
terroristen? Ik betwijfel dat. Is het intrekken van het Nederlanderschap een
effectief middel om deze personen uit Nederland te verwijderen? Ook dat is
zeer twijfelachtig. Uitzetting is zeer problematisch, omdat niet automatisch
vaststaat dat het land van de tweede nationaliteit bereid is een (ernstige)
crimineel terug te nemen. Bovendien is mijn fractie van mening dat Nederlanders
die zich aan dit soort ernstige delicten schuldig maken, zo mogelijk onder
de verantwoordelijkheid van de Nederlandse nationaliteit moeten worden geresocialiseerd.De heer Fritsma (PVV):Ik hoor een aantal praktische bezwaren, maar ik wil een principiële
vraag stellen. Vindt de heer De Wit dat een terrorist met een dubbele nationaliteit,
iemand die onze samenleving ontzettend veel kwaad wil doen, het waardig is
om überhaupt de Nederlandse nationaliteit te hebben?De heer De Wit (SP):Het antwoord is heel eenvoudig: ja. Wij hebben die keuze helemaal niet,
want bij Nederlanders zonder dubbele nationaliteit speelt het ook niet. Wij
bergen mensen verdacht van terrorisme niet levenslang op. Nederland heeft
de verantwoordelijkheid om er weer fatsoenlijke burgers van
te maken. Het zou bovendien een extra straf zijn. Je mag het niet aan een
minister overlaten om die extra straf op te leggen. Ik denk dat het veel evenwichtiger
zou zijn, als je dit al mogelijk wilt maken – hetgeen ik niet wil –
als de rechter de mogelijkheid wordt geboden om dit te toetsen.Ik heb in mijn beantwoording in de richting van de heer Fritsma al aangegeven
dat het ontnemen van de nationaliteit discriminerend kan zijn in de richting
van de navolgende mensen. Mensen met een dubbele nationaliteit worden ongelijk
behandeld ten opzichte van de mensen die slechts de Nederlandse of een vreemde
nationaliteit hebben. Laatstgenoemde groep kan immers de Nederlandse nationaliteit
niet worden ontnomen, omdat zij dan stateloos zouden zijn. Ook vindt er ongelijke
behandeling plaats ten aanzien van mensen die geen afstand kunnen doen van
hun oorspronkelijke nationaliteit, zoals mensen uit Marokko of Nigeria.De heer Fritsma (PVV):Ik maak ernstig bezwaar tegen uw opmerking over discriminatie. Ongelijke
gevallen hoeven namelijk niet gelijk behandeld te worden. Mensen met een dubbele
nationaliteit zijn anders dan mensen met alleen de Nederlandse nationaliteit.
Een belangrijk verschil is dat als je in het onmogelijke geval iemand met
alleen de Nederlandse nationaliteit het Nederlanderschap ontneemt, je iemand
stateloos maakt. Dat is precies het punt waar het om gaat. Dat gebeurt namelijk
niet bij het ontnemen van het Nederlanderschap bij mensen met een dubbele
nationaliteit. Het is dus een totaal andere situatie.De heer De Wit (SP):Ik heb in ieder geval proberen aan te geven dat er een aantal voorbeelden
zijn waarvan ik vind het wel zo is. Daarmee beperk je de reikwijdte van het
voorstel erg, maar het betekent ook dat er ongelijkheid ontstaat.Ik vind dus dat de rechter dat moet beoordelen. Verder vind ik dat het
wetsvoorstel tekort schiet omdat niet aangegeven wordt welke delicten in dit
geval nu kunnen leiden tot ontneming van de Nederlandse nationaliteit. De
minister verwijst naar een algemene maatregel van bestuur. Ik vind dat echter
onvoldoende, zeker omdat de minister in de nadere toelichting die zij heeft
gegeven in de nota naar aanleiding van het verslag, gevraagd naar welke delicten
er moet worden gekeken, zegt dat het dan met name gaat om misdrijven tegen
de veiligheid van de Staat en terroristische misdrijven. Het gebruik van de
woorden "met name" betekent dat er ook nog andere strafbare feiten
zijn waarbij het mogelijk is om de Nederlandse nationaliteit te ontnemen.
Waar denkt de minister dan aan? Op dat punt schiet het wetsvoorstel ook tekort,
aangezien je dat naar mijn mening niet kunt regelen via een algemene maatregel
van bestuur. Dat moet in de wet worden opgenomen.Mijn laatste argument tegen dit onderdeel van het wetsvoorstel is dat
er door de rechtsgeleerden op wordt gewezen dat je bij een dubbele nationaliteit
met het afnemen van de Nederlandse nationaliteit, de effectieve nationaliteit
ontneemt en dat het de vraag is of dat in het kader van internationaal recht
wel geoorloofd is.Het amendement van mevrouw Huizinga zal mijn fractie ondersteunen. Dat
geldt ook voor het amendement van de heer Dijsselbloem. Mijn fractie heeft
echter ernstige bezwaren tegen het wetsvoorstel.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Er wordt vandaag heel veel bezwaar gemaakt tegen van alles
in dit huis. Ik denk dat wij dat zo veel mogelijk moeten beperken, want het
gaat er toch ook een beetje om dat wij het debat met elkaar aangaan. Ik moet
u zeggen dat ik als vertegenwoordiger van de VVD-fractie vandaag hier sta
met een zeer gemengd gevoel, omdat ik de behandeling in eerste termijn niet
heb meegemaakt. Het gevoel dat ik overhoud aan deze behandeling en aan de
behandeling op eerdere momenten, is het gevoel van: wat blijft er nu eigenlijk
over van deze wetgeving om de meervoudige nationaliteit te beperken? Ik heb
goed geluisterd naar de inbrengen van de diverse fracties. Als je het allemaal
plust en mint en je kijkt naar de zetelaantallen, vraag je je toch af wat
er overblijft van deze wet. Ik ben het wat dat betreft volstrekt oneens met
de vertegenwoordiger van de CDA-fractie die denkt dat het nog wat voorstelt.
Ik zou het ook in andere woorden kunnen zeggen: als ChristenUnie, CDA en PvdA
de grens weer willen openzetten voor huwelijksmigratie, moeten zij dat doen
met hun eigen kabinet, want daar hebben wij als VVD niet zo heel veel zin
in.De heer Slob (ChristenUnie):Ik verbaas mij toch een beetje over deze toch wel ferme woorden die u
uitspreekt. Mijn fractie heeft een amendement ingediend en wij moeten nog
maar afwachten of dat de eindstreep gaat halen. Dat zal bij de stemming blijken.
Wij nemen daarmee echter nog geen voorschot op de uitkomst. Wij vragen om
een onderzoek. Ik heb in mijn termijn al aangegeven dat wij nog een groot
aantal vragen hebben die onvoldoende beantwoord zijn. Op het moment dat dat
onderzoek bekend is en wij duidelijkheid hebben, zou het best kunnen dat wij
hetgeen al in de wet staat volledig steunen, omdat het echt uitvoerbaar is.
Als dat niet zo is, zijn wellicht nog varianten mogelijk. Kortom, wij lopen
daar niet op vooruit. U schijnt dat echter wel te doen. Heeft u dan al informatie
die wij niet hebben?De heer Teeven (VVD):Ik ben niet tegen het onderzoek, maar dit pleit in onze visie voor uitstel
van behandeling. Dat hebben wij afgelopen dinsdag tijdens de regeling ook
gezegd. Er zijn trouwens nog meer zaken die tot uitstel zouden moeten leiden.
Mevrouw Azough heeft een zeer verstrekkend amendement ingediend. Ik kan mij
voorstellen dat de Raad van State daar zijn licht eens over laat schijnen.
Ik kan mij ook voorstellen dat de minister, gezien alles wat er in de Kamer
over het wetsvoorstel is gezegd, het nog eens in het kabinet wil bespreken.
Het wetsvoorstel is op 21 juni 2005 naar de Kamer gestuurd. In het najaar
van vorig jaar is dan eindelijk een begin gemaakt met de plenaire behandeling.
Ik begrijp werkelijk niet waarom het er nu te elfder ure doorheen moet worden
gejast. Het lijkt mij beter om hiervoor de tijd te nemen en het wetsvoorstel
door te schuiven naar het nieuwe kabinet. Het is geen onderdeel van het regeerakkoord,
maar een vrije kwestie. Iedere fractie moet er nog maar eens goed over nadenken.
Er is geen reden om hier haastwerk van te maken.De heer Slob (ChristenUnie):Het wetsvoorstel heeft inderdaad lang niet op de Kameragenda gestaan,
maar het zal u niet ontgaan zijn dat er de afgelopen maanden in politiek opzicht
het een en ander is gebeurd. Daardoor zijn meerdere wetsvoorstellen
niet op de agenda geplaatst. Enkele weken geleden is dit wetsvoorstel opnieuw
op de agenda gezet. Geen enkele fractie heeft daar toen bezwaar tegen gemaakt.
Alleen de fracties van CDA, PvdA en ChristenUnie wilden nog even afwachten
of dit onderwerp in de formatie een rol zou spelen. De coalitieonderhandelingen
zijn afgerond en er is op dit punt niets in het regeerakkoord opgenomen. Voor
ons was er dus geen reden meer voor uitstel en die was er kennelijk voor de
andere fracties al eerder niet. In dat licht beschouwd, vind ik uw opmerkingen
toch wel een beetje dun, mijnheer Teeven. Dat ben ik niet van u gewend.De heer Teeven (VVD):Ik moet u nu toch echt tegenspreken. Ik heb overigens veel meer waardering
voor het standpunt van de heer Dijsselbloem. De VVD-fractie werd onaangenaam
verrast door het amendement van uw fractiegenote, mevrouw Huizinga-Heringa.
Ik begrijp best dat u een groot aantal bouwstenen onder een belangrijk onderdeel
van het wetsvoorstel wilt verwijderen, maar dan kunt mij niet verwijten dat
ik daar bezwaar tegen maak. Een aantal weken geleden was dat amendement er
nog niet en dus konden wij er moeilijk bezwaar tegen maken. U probeert de
zaak om te draaien, maar dat moeten wij niet doen.De heer Slob (ChristenUnie):Het gaat mij nu alleen om de procedure. U verwees daar ook zelf naar.
Het is natuurlijk uw goed recht om bezwaar te maken tegen ons amendement.
Het komt overigens niet zo maar uit de lucht vallen. Ik verwijs naar onze
inbreng in eerste termijn. U was daar in persoon niet bij, maar een vertegenwoordiger
van uw fractie wel. Wij hebben toen bezwaar gemaakt tegen een belangrijk onderdeel
van de wet. Omdat wij nog niet overtuigd zijn door de minister vragen wij
bij amendement om een onderzoek. Het is vervolgens aan u om af te wegen of
u daar voor of tegen zult stemmen. Zo werkt het in een parlementaire democratie.De heer Teeven (VVD):Ik heb hier eerder al even rondgelopen en ik weet dat het zo werkt. Ik
heb de Handelingen van de eerste termijn gelezen. Ik weet dat uw fractiegenote
die bezwaren heeft gemaakt, maar toen was de politieke werkelijkheid anders
dan nu. Ik heb niet gelezen dat het toen voor het CDA ook een zwaarwegend
punt was. Ik wordt nu geconfronteerd met een amendement van mevrouw Huizinga-Heringa
dat ook door het CDA en andere fracties is ondertekend. Dan ontstaat er een
andere politieke werkelijkheid. U heeft het over de procedure, maar u moet
mij niet tegenwerpen dat ik van mening ben dat er zo veel in het wetsvoorstel
wordt veranderd, dat ik mij afvraag of dit er ter elfder ure moet worden doorgejaagd.De heer Slob (ChristenUnie):Het amendement is alleen door mevrouw Huizinga-Heringa ondertekend. Ik
begrijp overigens nu wat er aan de hand is. U heeft er bezwaar tegen dat andere
fracties positief tegenover ons amendement staan. Ik ben blij dat u dit nu
hardop uitspreekt. U ontzegt ons niet het recht om onze mening in dit debat
te geven, amendementen in te dienen en af te wachten wat de stemming brengt.De heer Teeven (VVD):Ik ontzeg u nooit het recht om uw mening te geven. Sterker nog, graag
zelfs, want ik hou heel veel van het debat. Het gaat mij echter om het volgende.
De fracties van ChristenUnie, CDA en PvdA willen kennelijk een probleem niet
door de eigen bewindslieden laten oplossen, maar deze minister moet dat nog
doen. Dat is prima, maar dan vraag ik om er nog eens goed over na te denken.
Dan kunnen wij gelijk de resultaten van het onderzoek meenemen. Het lijkt
mij beter dat uw eigen bewindslieden in een volgend kabinet het wetsvoorstel
verdedigen. Dan is het nog steeds een vrije zaak, maar val dit kabinet daar
niet om één minuut voor twaalf mee lastig.Mevrouw Sterk (CDA):Ik vraag mij af of er niet nog iets is veranderd na de verkiezingen. De
VVD heeft er de afgelopen jaren keer op keer voor gepleit om de dubbele nationaliteit
terug te brengen om te zorgen dat terroristische misdrijven kunnen worden
aangepakt en om te zorgen dat latente Nederlanders inderdaad Nederlander kunnen
worden. Uw voorganger, de heer Visser, heeft zich daar keer op keer hard voor
gemaakt. Dezelfde VVD durft nu te zeggen dat er tijd genoeg is om dit wetsvoorstel
te behandelen en dat het nog wel een paar maanden later bekeken kan worden.
Dit begrijp ik niet, want het wetsvoorstel gaat niet alleen over dat ene amendement
van mevrouw Huizinga, het gaat ook over het terugdringen van de nationaliteit
voor de tweede generatie. De VVD-fractie zich altijd heel erg uitgesproken
voor dit laatste punt. Het wetsvoorstel gaat ook over het afpakken van de
dubbele nationaliteit indien terroristische misdrijven worden gepleegd. Het
wetsvoorstel gaat ook over het feit dat een hele grote groep kinderen nu in
het buitenland afwacht of zij Nederland in kunnen komen, omdat hun moeder
en niet hun vader Nederlander was. De heer Teeven zegt dat een en ander op
de lange baan kan worden geschoven. Ik stel echter vast dat de VVD-fractie
heel veel van de daadkracht, waarmee de minister zich ook altijd heeft getoond,
nu ineens achterwege laat.De heer Teeven (VVD):Dit zijn grote woorden van deze vertegenwoordigster van de CDA-fractie.
Ik begrijp het wel. Het is namelijk niet zo leuk dat ik heb gezegd dat dit
wetsvoorstel er nog even snel doorheen wordt gejast. Dit wetsvoorstel ligt
er vanaf 21 juni 2005. De CDA-fractie heeft nooit op grote haast aangedrongen
en nu moet dit wetsvoorstel er nog om één minuut voor twaalf
doorheen worden gejast zonder zorgvuldigheid in acht te nemen. Dat kan de
CDA-fractie op dit moment worden verweten. Mevrouw Sterk moet er dan niet
mee aankomen dat de VVD-fractie op haar standpunten terugkomt. Ik ben nog
niet toegekomen aan de standpunten van de VVD-fractie. Die wil ik in mijn
eigen spreektijd uiteenzetten.Mevrouw Sterk (CDA):Ik stel in ieder geval vast dat de VVD-fractie haar standpunten niet snel
wil realiseren, maar dat dat best nog een paar maanden mag wachten. U kunt
mij niet verwijten dat ik de snelheid van het wetsvoorstel zou hebben geblokkeerd.
U kunt mij wel zeggen dat ik ervoor zorg dat de behandeling van het wetsvoorstel
op een zorgvuldige manier gebeurt. Het ging over het latent Nederlanderschap –
hierover is overleg geweest – en het ging ook over het feit dat wij
aan het formeren waren. Als één van de onderdelen van dit wetsvoorstel
onderdeel is van het formatieproces, is het niet juist als
wij in de Kamer over dat punt gaan debatteren. Daarom hebben wij dit punt
tijdelijk van de agenda afgehaald. Dit punt is er nu ook al weer snel op geplaatst,
zodat wij deze zaken snel kunnen regelen, zoals u ook altijd heeft bepleit.De heer Teeven (VVD):Uw snelheid is niet mijn snelheid. Ik begrijp wel dat u dit punt graag
in het regeerakkoord wilt regelen. Het zou het CDA als verantwoordelijke partij
sieren als het onderzoek, waarnaar de fractie van de ChristenUnie heeft gevraagd,
rustig wordt afgewacht, en dat deze minister de tijd wordt gegeven om een
heleboel ingrijpende wijzigingen, die in deze amendementen worden voorgesteld,
rustig te bekijken. De Raad van State zou bijvoorbeeld ook nog eens rustig
kunnen kijken naar het door mevrouw Azough ingediende amendement. Dat gebeurt
niet. Nu is er ineens ontzettend veel haast. Dan wekt een beetje de indruk –
dat bedoel ik niet onvriendelijk, hoor – dat dit nog even moet worden
weggewerkt, omdat het in het regeerakkoord niet goed kon worden geregeld.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik zal de heer Teeven een beetje helpen. Ik begrijp uit zijn woorden dat
hij – overigens net zoals de PVV – vindt dat er nu een aantal
amendementen liggen die maken dat de wet wordt uitgekleed. Gaat de VVD-fractie
voor dit wetsvoorstel stemmen of niet?De heer Teeven (VVD):Ik ben nog aan het begin. Ik had drie regels gesproken. Ik had twintig
minuten gevraagd. De voorzitter heeft gezegd: doe rustig aan, mijnheer Teeven,
want dat is te veel tijd. Als u mij even de kans geeft om te beargumenteren
waarom ik wel of niet iets zie, kom ik daar dus vanzelf op terug. Ik had volgens
mij pas drie regels gesproken. U bent dus heel snel.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Maar u geeft daar in uw bijdrage dus nog antwoord op.De heer Teeven (VVD):Ik ga antwoord geven op uw vraag. U krijgt van een vertegenwoordiger van
de VVD-fractie altijd antwoord; daar staan wij om bekend.Een van de doelstellingen van de Rijkswet op het Nederlanderschap is het
beperken van de dubbele nationaliteit. Wij vinden, zeker met het thans voorliggende
amendement van mevrouw Huizinga-Heringa, dat de beoogde doelstelling van die
wijziging van wetgeving op een belangrijk punt niet meer wordt gehaald. Toen
collega Azough en ondergetekende dinsdag verzochten om inhoudelijke behandeling,
maakte een Kamermeerderheid van de nieuwe coalitiepartijen en de PVV het mogelijk
dat wij vandaag de behandeling van die wijziging dreigen af te ronden. Dat
een meerderheid van de Kamer nu ineens zoveel haast maakt, maakt mij wel een
beetje achterdochtig. In die zin heeft de bijdrage van de heer Dijsselbloem
mij echter gerustgesteld, want hij heeft gezegd dat dit een vrije zaak blijft.
Dit kan dus ook onder een nieuw kabinet nog rustig met alle waarborgen goed
worden besproken. Daar ben ik blij om. Per slot van rekening heeft de Kamer
er zelf lang over gedaan. Vanaf 21 juni 2005, dat is toch een mooie tijd.Het heeft mij verbaasd dat de PVV zo graag wil voortgaan met de behandeling
van een wetsvoorstel dat – dat ben ik met mevrouw Azough eens, maar
dan vanuit een heel andere invalshoek – een beetje op symboolwetgeving
begint te lijken. Ook de uitspraken in het wetsvoorstel over het afnemen van
de nationaliteit in verband met een veroordeling wegens terroristische misdrijven
lijken mooier dan zij zijn. Het moet immers gaan om mensen die onherroepelijk
zijn veroordeeld voor terroristische misdrijven. Het gaat nooit om communemisdrijven
en het moet ook nog eens gaan om iemand die niet stateloos wordt. Hopelijk
zullen slechts weinigen aan die eis voldoen en dan krijgen wij op dat moment
ook nog problemen met de uitzetbaarheid. Wellicht kan de minister zich daar
nog eens op oriënteren en kan zij dat mee terugnemen voor een nadere
standpuntbepaling.Mijn fractie heeft over de latente Nederlanders een subamendement ingediend.
De minister heeft in eerste termijn enkele voorbeelden gegeven over de grens
van 21 jaar die ons aanspreken. Wij vinden dat de eis van 21 jaar in de wet
moet blijven staan voor de onderdelen i en j.Mevrouw Sterk (CDA):Over welke voorbeelden heeft de heer Teeven het?De heer Teeven (VVD):De voorzitter heeft mij erop gewezen dat er weinig tijd beschikbaar is.
Mevrouw Sterk kan het teruglezen in de Handelingen. De minister heeft een
groot aantal voorbeelden uitvoerig besproken. Het lijkt mij onzin om de Handelingen
er nu bij te pakken.Mevrouw Sterk (CDA):Ik stel vast dat de heer Teeven geen voorbeeld kan noemen. Het enige voorbeeld
dat ik mij kan herinneren is dat van een Nederlandse vader en moeder. Dat
heeft echter geen betrekking op de wijziging die het amendement van de heer
Dijsselbloem beoogt.De heer Teeven (VVD):Mijn fractie is voor gelijke berechting van dames en heren. Vanuit liberaal
oogpunt zijn wij daar erg voor. Het is echter niet verstandig om te proberen
om dingen te repareren die 45 jaar of 80 jaar geleden fout zijn gegaan. Wij
kunnen de geschiedenis niet terugdraaien. Dat kan de CDA-fractie ook niet.
Het is niet realistisch om het te proberen. Ik haal de bijdrage van mevrouw
Sterk aan in het debat van 4 oktober vorig jaar: Het moet nooit om een
papieren werkelijkheid gaan, maar om deelname aan de Nederlandse samenleving.
Ik ben het daarmee eens. Dan moet niet voorgewend worden belangrijk werk te
doen, terwijl er juist ongelijkheid wordt gecreëerd. Ik voorspel dan
ook dat er problemen ontstaan door het afschaffen van de grens van 21 jaar.Ik ben ronduit ongelukkig met het amendement-Huizinga/Heringa. Er had
beter bij motie gevraagd kunnen worden naar een onderzoek naar de voor- en
nadelen van meervoudige nationaliteit. In elk geval moet het gezichtspunt
naar voren worden gehaald dat het niet op voorhand duidelijk is dat het wenselijk
is dat binnen een gezin sprake is van een gemeenschappelijke nationaliteit.
Als wij dit wetsvoorstel aannemen, wordt de zaak op de lange baan geschoven.
Een oorspronkelijk uitgangspunt van de wet laten wij in werkelijkheid vallen.
Het gaat om een schijnzorgvuldigheid. Mijn fractie is er dan ook niet zeker
van of het wetsvoorstel gesteund moet worden. Ik hoor graag het standpunt
van de minister. Ik geef de voorkeur aan een schriftelijke uiteenzetting over
de vraag of de nahangprocedure van het amendement van de ChristenUnie de voorkeur verdient. Ondermijnt het voorgestelde amendement van de ChristenUnie
niet de daadwerkelijke uitvoering van de Rijkswet op het Nederlanderschap
op dit punt? Kan de minister hier bij voorkeur schriftelijk op terugkomen?
Wij zijn vandaag toch niet bij elkaar om te elfder ure een wet te bespreken
die bij aanvaarding van bepaalde amendementen zo goed als niets meer voorstelt?
Mevrouw Azough ziet dat ook, zij het vanuit een ander perspectief. Als alle
amendementen worden aangenomen, krijgen wij grote problemen met deze wet.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik heb geen antwoord gekregen van de heer Teeven. Hij vindt dat met aanvaarding
van de amendementen het wetsvoorstel wordt uitgekleed. Gaat de VVD-fractie
voor of tegen dit voorstel stemmen?De heer Teeven (VVD):Ja en nee zijn mogelijke antwoorden. Er zijn er echter meer. Ik hoor graag
van de minister wat zij vindt van het amendement-Huizinga-Heringa. Ik wil
daarover graag een schriftelijke uiteenzetting zien. Ik zie ook graag een
advies van de Raad van State over het amendement van mevrouw Azough. Ofschoon
ik een betrekkelijke nieuwkomer ben, is het volgens mij in dit huis een goed
gebruik om niet alleen naar elkaar, maar ook naar de regering te luisteren.
Hoewel wij niets voor deze inhoudelijke behandeling vandaag voelden, horen
wij graag van deze minister wat zij ervan vindt. Ik vind overigens dat zij
het goed gedaan heeft. Mevrouw Koşer Kaya houdt mijn antwoord te goed,
maar mocht het tot een stemming komen, dan ben ik het aan haar verplicht om
een stemverklaring af te leggen.Voorzitter. De VVD-fractie geeft sterk de voorkeur aan een schriftelijke
reactie van de minister. Het gaat in dit huis om zorgvuldige wetgeving, dus
wij moeten ook zorgvuldig zijn en die zorgvuldigheid niet alleen aan de Eerste
Kamer overlaten. Ik verwijs naar een opmerking van de heer Van der Staaij
op 4 oktober vorig jaar. Hij stelde dat nooit tot intrekking van het
Nederlanderschap moet worden overgegaan en dat dit zeer verstrekkende voorstel
zeker van advies moet worden voorzien. Ik heb het stuk met die opmerking van
de heer Van der Staaij goed in de Handelingen nagelezen. Ik heb over dit voorstel
geen advies gezien en er ligt ook geen advies over het amendement van mevrouw
Azough. Ik ben het er inhoudelijk absoluut niet mee eens, maar ik vind wel
dat deze Kamer het amendement serieus moet bekijken. Wij hebben allemaal vanuit
verschillende optieken grote twijfels over de werking van het amendement van
mevrouw Huizinga-Heringa. Dan geldt voor deze wet toch zeker: haastige spoed
is zelden goed? Laten wij onszelf serieus nemen.De vergadering wordt van 12.25 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:Normaal gesproken zou nu de regeling van werkzaamheden plaatsvinden. De
regeling van werkzaamheden is echter uitgesteld tot 14.30 uur, omdat er nog
een procedurevergadering gaande is waarvan de uitkomst mogelijk gevolgen zal
hebben voor die regeling.Wij gaan nu dus eerst door met de behandeling van de wijziging van de
Rijkswet op het Nederlanderschap.Minister Verdonk:Mevrouw de voorzitter. Ik wijs erop dat dit de laatste keer is dat ik
aan deze kant van de lessenaar sta. De volgende keer ben ik een van de 150
gelukkigen die aan de andere kant van de zaal als volksvertegenwoordiger hun
werk doen. Ook daar zal ik mij voor inzetten.Ik ga kort in op de geschiedenis van het wetsvoorstel dat wij vandaag
bespreken. Op 23 november 2003 heb ik in een algemeen overleg toegezegd
dat ik terug zou komen op de mogelijkheden tot beperking van de meervoudige
nationaliteit. Mevrouw Sterk heeft op 19 december 2003 een motie ingediend
waarin de regering wordt gevraagd de wetgeving aan te passen opdat allochtonen
vanaf de derde generatie bij het verkrijgen van het Nederlanderschap uitsluitend
kunnen beschikken over de Nederlandse nationaliteit. Ik ben met deze weerbarstige
materie aan de slag gaan en op 27 augustus 2004 ben ik in een brief aan
de Kamer ingegaan op de mogelijkheden om tegemoet te komen aan de motie. Op
21 juni 2005 heb ik het wetsvoorstel ingediend. In het najaar van 2005
heeft de Kamer verslag uitgebracht. Op 27 februari 2006 heb ik de nota
naar aanleiding van het verslag aan de Kamer gestuurd. In oktober 2006 was
de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel in eerste termijn. Vandaag, 15 februari
2007, is de tweede termijn van deze behandeling aan de orde op mijn laatste
dag als minister.Ik zal nu ingaan op een aantal amendementen, te beginnen met het amendement
van mevrouw Huizinga. Zij wil dat er een onderzoek wordt verricht naar de
effecten van de voorgenomen maatregelen tot het afschaffen van de vrijstelling
van de afstandsverplichting voor de verzoekers die met een Nederlander zijn
gehuwd. Ik kan dit niet toezeggen. Er zijn al veel onderzoeken gedaan en wij
kunnen natuurlijk nog heel veel verder gaan en allerlei onderzoeksvragen formuleren
die ver of minder ver reiken, maar ik kan dit niet overzien. Daarom zal ik
mij beraden op de vraag hoever nader onderzoek zou moeten en kunnen reiken
en wat dit precies zou kunnen inhouden. Dit amendement kan ernstige consequenties
hebben voor hetgeen met dit wetsvoorstel wordt beoogd. Ik moet mij daarop
beraden. Ik houd niet van symboolwetgeving. Ik heb mij daar nooit aan bezondigd
in de tijd dat ik de minister was en ik kan hier nu ook niet mee uit de voeten.
Ik kan geen inhoudelijke uitspraak doen over dit amendement. Ik zal er schriftelijk
op terug komen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begrijp niet zo goed wat een schriftelijke reactie over een paar weken
kan opleveren. Er moet eerst een onderzoek worden gedaan voordat de vraag
kan worden beantwoord of dit een verstandig amendement is en hoe wij hiermee
verder kunnen gaan. Ik begrijp niet wat een schriftelijke reactie hieraan
kan toevoegen. Kan de minister uitleggen waarom zij in een schriftelijke reactie
meer informatie zou kunnen verstrekken?Een tweede relevante vraag is wat de minister met dit wetsvoorstel doet
als de Kamer vanavond het amendement in stemming brengt en aanneemt.Minister Verdonk:Dit wetsvoorstel is door het huidige kabinet op 21 juni 2005 ingediend.
Dat is ook het wetsvoorstel waar dit kabinet achter staat. Waar in het amendement om wordt gevraagd, is zo onduidelijk. Het gaat wéér
om een onderzoek. Dat hebben wij al eens uitgevoerd; voorafgaand aan het eerste
algemeen overleg over dit onderwerp is een onderzoek uitgevoerd. In het amendement
wordt gevraagd om een onderzoek naar de voor- en nadelen van een meervoudige
nationaliteit vanuit de genoemde drie gezichtspunten. In de motie van mevrouw
Sterk werd de regering verzocht om de wetgeving aan te passen zodat allochtonen
van de derde generatie uitsluitend kunnen beschikken over de Nederlandse nationaliteit.
Daar was een goede reden voor, namelijk de veronderstelling dat een eenduidige
keuze voor Nederland de verbondenheid met de Nederlandse samenleving versterkt.
In dat kader heb ik juist voorgesteld om mensen die een naturalisatieverzoek
doen en gehuwd zijn met een Nederlander hun nationaliteit van het land van
herkomst op te laten geven. Het effect daarvan zal zijn dat de oude nationaliteit
niet meer wordt doorgegeven. Het opschorten van de inwerkingtreding van de
afstandsverplichting voor verzoekers die met een Nederlander gehuwd zijn,
treft dan ook dit wetsvoorstel in zijn kern. Ik zal daar eerst de consequenties
van moeten bezien. Ik stel dus voor om mij daarop te beraden en daar schriftelijk
op terug te komen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Er worden nu twee schriftelijke reacties toegezegd. De minister zei eerst
dat zij op het amendement over een onderzoek een schriftelijke reactie zou
geven. Nu zegt zij dat als het amendement wordt aangenomen, zij zich beraadt
op de situatie en dan schriftelijk reageert. Heb ik dat goed begrepen?Minister Verdonk:Ik zal schriftelijk reageren op dit amendement. Het amendement is niet
helder. Ik zal mij moeten beraden op de consequenties ervan en ik kom daar
schriftelijk op terug.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik snap het nog niet. Het is duidelijk dat in dit amendement wordt gevraagd
om een onderzoek naar de gevolgen voor de desbetreffende groep. Ik begrijp
dus niet wat in die schriftelijke reactie moet komen te staan. Verder vraag
ik de minister wat zij doet als vanavond toch over het amendement wordt gestemd
en het wordt aangenomen.Minister Verdonk:Ten minste één Kamerlid heeft mij gevraagd om schriftelijk
te reageren. Ik stel mij voor dat ik dat doe en dat de Kamer die schriftelijke
reactie afwacht. Dat hoort volgens mij ook in het verkeer tussen de Kamer
en het kabinet.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begin het gevoel te krijgen dat een en ander goed is afgestemd tussen
de minister en dat ene Kamerlid dat heeft gevraagd om een schriftelijke reactie.
Ik vraag de minister en dat Kamerlid wat in die schriftelijke reactie moet
komen te staan. Het amendement is duidelijk; daarin wordt gevraagd om een
onderzoek voordat het wetsartikel van kracht wordt. Wat zou in die schriftelijke
reactie moeten staan? Is dit wellicht een poging om het zaakje uit te stellen?De heer Teeven (VVD):Ik heb uitgebreid aangegeven dat ik graag een schriftelijke reactie van
de minister ontvang. Het amendement is zeer kort voor de behandeling van het
wetsvoorstel ingediend en ik kan mij voorstellen dat de minister zich niet
uitgebreid erop heeft kunnen voorbereiden. Ik zie dus graag een studie. Ik
begrijp de haast van de partijen aan linker- en rechterzijde ook niet.Mevrouw Sterk (CDA):De heer Teeven zegt dat hij het amendement niet vroegtijdig heeft ontvangen
waardoor de minister zich niet goed heeft kunnen voorbereiden. Ik vraag mij
af sinds wanneer de VVD-fractie zich druk moet maken over het werk van ministers.
Verder zegt de heer Teeven dat een onderzoek nodig is. Dat staat juist in
het amendement. Ik vraag mij af waar de minister zo bang voor is. De minister
zegt zelf dat zij een harde zaak heeft, dat zij duidelijk heeft onderzocht
wat er is. Blijkbaar bestaat er bij de Kamer op dat punt nog enige twijfel.
Als die twijfel wordt weggenomen, zou de Kamer wellicht ook op dit punt instemmen.
Daarnaast kennen wij de minister als een minister die haar wetten graag nog
afgehandeld ziet worden in de Kamer binnen haar termijn als minister. Ik zou
zeggen: minister, geef dat amendement gewoon een positief advies; dat kunt
u met vertrouwen beantwoorden. Daar is geen schriftelijke reactie voor nodig,
maar gewoon een inhoudelijke reactie. Noem dat dan het onderzoek en dan kunnen
wij er alsnog voor zorgen dat ook het tweede punt in het wetsvoorstel terechtkomt.Minister Verdonk:Ik ben blij van mevrouw Sterk te horen dat ook zij voor zorgvuldige wetgeving
is. De Kamer heeft er bijna drieënhalfjaar voor uitgetrokken om te komen
tot een heel zorgvuldig wetsvoorstel en dan komen er ineens, in de laatste
week voordat het kabinet Balkenende III ter ziele is, meerdere amendementen
die zo ingrijpend zouden kunnen zijn dat ik aan de Kamer alleen maar de tijd
vraag om ze te bekijken. Zorgvuldige wetgeving, dat is toch waar wij voor
staan, mevrouw Sterk? Met elkaar!Mevrouw Sterk (CDA):Minister Verdonk daagt mij uit en daar ga ik graag op in. Ook wij willen
zorgvuldige wetgeving, maar ik bespeur bij de minister enige twijfel over
wat dat onderzoek naar boven zou kunnen brengen. De minister ziet allerlei
dingen misgaan als dat onderzoek plaats zou vinden. Dan denk ik: waar maakt
u zich druk over, minister? Wees blij dat een aantal zaken in ieder geval
worden aangenomen. Ik noem de tweedegeneratiemigranten. Daar zijn wij het
toch allebei over eens dat het zaak is dat dit snel geregeld wordt. Ik noem
terroristische misdrijven. Dat wordt in dit wetsvoorstel geregeld en ook daar
willen wij toch vaart achter houden? En ik noem het probleem rondom latent
Nederlanderschap. Ik zie niet in – de minister kan mij dat niet uitleggen –
waarom het nu ineens zo'n groot probleem is dat er gevraagd wordt om een onderzoek
op een punt uit dat wetsvoorstel. Waarom heeft de minister er blijkbaar nogal
een zwaar hoofd in dat daar een positieve uitslag uit zou kunnen komen?Minister Verdonk:Mevrouw Sterk diende ruim drie jaar geleden een motie in. Ik ga even terug.
Dat was de kern van de zaak. In die motie werd de regering gevraagd, ervoor
te zorgen dat allochtonen van de derde generatie geen dubbele nationaliteit
meer hebben. Mevrouw Sterk is op haar wenken bediend. Ik ben nog nooit zo
tegemoet gekomen aan een motie van de Kamer als nu aan deze motie. In plaats
van nu te zeggen: dat is een wetsvoorstel waarmee ik uit de
voeten kan, doet mevrouw Sterk iets anders. Ik citeer uit de Handelingen. "Ik
heb net al aangegeven dat het vooral een principiële discussie is over
wat de nationaliteit inhoudt. Het staatsburger zijn in twee landen betekent
bijvoorbeeld dat iemand in twee landen kiesrecht heeft of rechter zou kunnen
worden. Dit verhoudt zich niet tot elkaar. Het gaat erom waar je je standbeen
en waar je je dansbeen neerzet. Van mensen die in Nederland leven, mag je
verwachten dat zij kiezen voor het Nederlandse staatsburgerschap." En
zeer principieel uitgangspunt van mevrouw Sterk. En nu, na al die tijd zo
principieel geweest te zijn, moest er gewacht worden met de behandeling. Dit
wetsontwerp stond eerst drie weken geleden op de agenda. Binnen die tijd had
ik nog een schriftelijk antwoord kunnen geven. Nu staat het de laatste dag
op de agenda. Ik denk dat de Kamer mij in ieder geval – zo is het de
regel in een fatsoenlijk verkeer tussen Kamer en regering – de tijd
moet geven om mij te bezinnen over wat dit onderzoeksvoorstel inhoudt.Mevrouw Sterk (CDA):Ik ben blij dat mijn woorden zo'n enorme indruk hebben gemaakt op minister
Verdonk dat zij mij hier ook nog een keer citeert.Minister Verdonk:Altijd, altijd.Mevrouw Sterk (CDA):Dank daarvoor. Alleen gaat bij de CDA-fractie principieel gedrag ook samen
met zorgvuldig kijken naar de gevolgen die een wetsvoorstel mogelijk kan hebben.
Dat is waar dit amendement om gaat. U kunt prachtige verhalen houden over
hoe lang de procedure al duurt. U bent altijd de minister geweest die graag
snel een wetsvoorstel in de Kamer wil hebben. Wij hebben daar afgelopen vrijdag
nog kennis van kunnen nemen met een bepaald wetsvoorstel uit de ministerraad.Het gaat hier om een wetsvoorstel waar u zich blijkens uw woorden erg
voor hebt ingespannen. Dan verbaast het mij ten zeerste dat u hier ineens
moeilijk gaat doen over de mogelijke ingang van deze wet en tijd vraagt over
een klein aspect, dat u – daar ga ik van uit – allang hebt onderzocht,
maar waarover bij de Kamer nog enige twijfel bestaat. Het verbaast mij dat
u die twijfel niet op korte termijn kunt wegnemen door gewoon zo'n onderzoek
toe te zeggen.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik val bijna om van verbazing. Het wetsvoorstel dat deze week
is ingediend bij de Kamer, was ook een wetsvoorstel op verzoek van mevrouw
Sterk, op verzoek van de CDA-fractie. En ook op dat wetsvoorstel wordt geen
prijs meer gesteld. Dat is dan al het tweede wetsvoorstel. Ik vind het belangrijk
om in de politiek te staan voor resultaten en niet alleen om politiek te bedrijven.Mevrouw Sterk (CDA):Geeft u het amendement dan een positief advies en zorgt u dat wij vanavond
gewoon over het wetsvoorstel kunnen stemmen. Dan kunt u dat nog bijschrijven
in uw boekje.Minister Verdonk:Dat is geen zorgvuldige wetgeving. Ik neem de tijd en doe dat altijd.
Mevrouw Sterk weet dat ik altijd probeer om snel te zijn met de beantwoording,
maar ik ga dit wel rustig bekijken.De heer Slob (ChristenUnie):Ik bied allereerst mijn excuus aan voor het feit dat ik iets later binnenkom
vanwege een ingelaste en overigens feestelijke fractievergadering die iets
uitliep.De voorzitter:Bent u gekozen tot fractievoorzitter?De heer Slob (ChristenUnie):Dat is het geval.De voorzitter:Van harte gefeliciteerd!De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb een vraag aan de minister omdat ik heb begrepen dat er enige commotie
is ontstaan over een amendement van mijn collega Huizinga-Heringa. Wij vinden
dat de wet gewoon moet doorgaan maar wij willen er slechts één
punt aan toevoegen. Tot nu toe was het de bedoeling dat de verschillende onderdelen
in werking zouden treden bij koninklijk besluit, hetgeen zelfs zou kunnen
op verschillende momenten. In het amendement hebben wij gevraagd om een onderzoek
in te stellen en dat voor te hangen bij de Kamer, die vervolgens een definitief
oordeel kan geven. Wij hebben dat nodig om ook dit onderdeel voor onze rekening
te kunnen nemen. Dat heeft juist alles met zorgvuldigheid te maken. Bij ons
heeft dus juist de zorgvuldigheid vooropgestaan. Bij de totstandkoming van
het amendement is goed gelet op de juridische uitwerking van bepaalde formuleringen.
Er zijn dus meer mensen bij betrokken geweest dan alleen de fractie van de
ChristenUnie.Minister Verdonk:Ik feliciteer de heer Slob uiteraard met zijn verkiezing tot fractievoorzitter.Als het gaat om zorgvuldigheid, gebeurt het vaak dat men daarvoor meer
tijd neemt. De Kamer heeft voor dit wetsvoorstel ruim drie jaar genomen omdat
de behandeling zeer zorgvuldig moest zijn. Nu, op de laatste dag van mijn
ministerschap, komt er een amendement waarin zo veel vraagtekens worden geplaatst
bij het wetsvoorstel dat ik mij eerst daarover wil buigen om daarop schriftelijk
terug te komen. Dat zie ik als zorgvuldige wetgeving. Daar kan de heer Slob
toch helemaal niets op tegen hebben?De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb helemaal niets tegen zorgvuldigheid. Ik vind het ook heel plezierig
om van minister Verdonk te horen dat zij die zorgvuldigheid graag wil betrachten.Minister Verdonk:Altijd!De heer Slob (ChristenUnie):Daar twijfel ik niet aan. De vraagtekens die wij hebben geplaatst, komen
niet nu ineens uit de lucht vallen. Daarmee zijn wij ook al in de eerste termijn
gekomen en op basis daarvan zijn wij met een amendement gekomen. Zo gaat het
wel vaker in een ordentelijk debat. Zo gaat het in het verkeer tussen regering
en Kamer en zo is het ook deze keer gegaan. Als het gaat om zorgvuldigheid,
vind ik dus dat wij de zaak wel in zijn juiste proporties moeten zien. Dat
proberen wij te doen. Misschien lukt het de minister ook om dat te doen.Minister Verdonk:Weet mijnheer Slob nog wanneer dit wetsvoorstel is ingediend? Dat was
op 21 juni 2005.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Teeven heeft zijn huiswerk ook goed gedaan en heeft dit ook al
enkele malen genoemd.Minister Verdonk:Dat is anderhalf jaar geleden. Gezien die termijn en gezien de wijze waarop
erover in deze Kamer wordt gedebatteerd, vraag ik de Kamer om mij de tijd
te geven wat nu precies de impact is van dit amendement. Ik zal daar schriftelijk
op terugkomen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Wij gunnen het de minister om in haar laatste dagen deze wet af te ronden.
Wij zouden er vanavond graag over stemmen. Hoe zou zij ons bij die stemming
adviseren over dit amendement en wat doet zij met het wetsvoorstel als geheel
als dit amendement zou worden aangenomen?Minister Verdonk:Naar mijn mening is het van tweeën een: ofwel de Kamer stemt over
het wetsvoorstel zoals dat nu voorligt, ofwel de Kamer geeft mij de tijd om
op een fatsoenlijke manier te reageren op de amendementen die zijn ingediend.
In het laatste geval wordt er niet gestemd.De voorzitter:De minister zou moeten weten dat de Kamer dat zelf beslist.Minister Verdonk:Dat besef ik maar ik vraag mij af waarom de heer Dijsselbloem dit aan
mij vraagt. Misschien kan hij die vraag beter aan de voorzitter stellen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Neen, de Kamer bepaalt zelf of zij vindt dat er vanavond kan worden gestemd
over het wetsvoorstel. Mijn indruk is nog steeds dat dit het geval is. Ik
vind wel dat de Kamer recht heeft op een stemadvies van de minister over het
amendement.Minister Verdonk:Ik kan de reikwijdte van de onderzoeksvragen in het licht van dit amendement
niet overzien. Het lijkt mij logisch dat ik het amendement eerst in het kabinet
bespreek. Daarna kom ik met een schriftelijke reactie. Dat is de normale gang
van zaken. Ik stel dat nu ook voor.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik krijg zo langzamerhand een raar gevoel. Ik vraag mij af waarom de collega's
van de fracties van het CDA, de PvdA en de ChristenUnie nog vandaag over het
wetsvoorstel willen stemmen. De minister geeft duidelijk aan dat de zorgvuldigheid
met zich brengt dat zij er nog een keer naar kijkt. Ik steun de minister wat
dat betreft. Ik wacht haar advies dus af, maar ik ben wel benieuwd waarom
de drie genoemde fracties zich zo opstellen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Het is heel eenvoudig. Ik heb de VVD en de minister gevraagd welke nadere
informatie dat schriftelijke advies kan opleveren. Ik vind het amendement
heel helder. Het brengt een bepaling in de wet waardoor het desbetreffende
artikel pas van kracht wordt, nadat een onderzoek heeft plaatsgevonden en
nadat dit aan de Kamer is voorgelegd. Dat lijkt mij helder. Als de minister
daar niets in ziet, als zij de toegevoegde waarde van het onderzoek niet ziet,
dan moet zij een negatief stemadvies uitbrengen over het amendement. Het amendement
is helder. Ik begrijp niet wat een nadere schriftelijke brief daarover zou
kunnen toevoegen. Laten wij er dus over stemmen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb daar niet veel aan toe te voegen. Het amendement is wat mij betreft
ook helder. Onderzoek na onderzoek maakt het wel heel erg ingewikkeld. Laat
de minister nu een advies geven. Dan kan de Kamer vervolgens haar eigen conclusies
trekken. Wij zien bij de stemming dan wel wat het is geworden.De voorzitter:De minister heeft aangekondigd dat zij de Kamer nog een brief stuurt,
maar de Kamer bepaalt zelf of zij al of niet wil wachten met de stemming over
het wetsvoorstel.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik kom te spreken over het amendement van de heer Dijsselbloem
over de latente Nederlander en het loslaten van de 21-jaarsgrens. Ik heb bij
Buitenlandse Zaken laten uitzoeken waar het amendement toe kan leiden. Het
amendement kan ertoe leiden dat ongeveer 95.000 mensen gaan opteren voor de
Nederlandse nationaliteit. Ik houd niet van lijken in de kast. Ik draag dit
dossier dus niet op deze manier over aan een collega. Ik wil mij hier eerst
op beraden, want ik wil zeker weten of de gegevens kloppen. Ik zal er schriftelijk
op reageren.Dan ben ik toe aan het amendement van mevrouw Azough op stuk nr. 14 over
mijn toezegging aan de heer Van der Vlies. Er is een groot aantal schriftelijke
vragen gesteld over de brief die ik heb geschreven naar aanleiding van de
toezegging aan de heer Van der Vlies. Ik stel mij voor dat ik die schriftelijke
vragen eerst beantwoord, voordat wij er verder over discussiëren.Ik kom te spreken over het amendement van de heer Visser over het vier
weken voorhangen van de AMvB, waarin misdrijven worden aangewezen op grond
waarvan iemand de Nederlandse nationaliteit kan worden ontnomen als zo'n misdrijf
de essentiële belangen van de Nederlandse Staat schaadt. Ik heb al toegezegd
dat deze AMvB met de Kamer wordt besproken. In de nota naar aanleiding van
het verslag heb ik toegezegd dat de AMvB niet in werking zal treden, voordat
vier weken zijn verstreken nadat de AMvB bekend is gemaakt. Het amendement
beoogt de invloed van de Kamer te verzekeren door vast te leggen dat de AMvB
niet wordt voorgedragen, alvorens de Kamer vier weken de tijd heeft gehad
om erop te reageren. Gezien mijn toezeggingen lijkt het amendement mij onnodig,
maar ik heb er ook geen bezwaar tegen. Ik laat het oordeel graag aan de Kamer.In het amendement-Azough op stuk nr. 9 wordt geregeld dat iedereen die
op het Nederlandse grondgebied, in het Nederlandse Koninkrijk, wordt geboren,
ambtshalve de Nederlandse nationaliteit krijgt. In eerste termijn ben ik daarop
reeds uitgebreid ingegaan. Ik stel mij voor dat wij de argumenten niet wisselen.
Ik wil aanvaarding van dit amendement ontraden voor zo ver ik dat kan.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dat is niet helemaal juist. U hebt indertijd gereageerd op een ongewijzigd
amendement. U stelde toen dat in Nederland vrachtvliegtuigen zouden aankomen
met zwangere vrouwen die hier zouden baren en Nederlandse kinderen zouden
krijgen. Dit is een ander amendement. Het gaat over kinderen die geboren worden
uit ouders, waarvan er in elk geval één voor
onbepaalde tijd mag verblijven in Nederland. Ik hoop dat de minister toch
nadere argumenten heeft, want het advies dat zij in eerste termijn heeft gegeven,
geldt niet meer.Minister Verdonk:Als ik mij toch verder ga beraden en schriftelijk terugkom op een aantal
zaken, stel ik mij voor dat ik ook hier schriftelijk op terugkom.De heer Teeven (VVD):Kan de minister aangeven of zij er iets in ziet om het amendement-Azough
nog eens voor advies naar de Raad van State te sturen? Is dat misschien een
goed plan?Minister Verdonk:Dat zou kunnen. Als het inderdaad de consequenties heeft die mij nu voor
ogen staan, is het een heel principiële wijziging van een rijkswet. Dan
moet het sowieso naar de Raad van State. Geeft u mij echter nog even de gelegenheid
om er schriftelijk op te reageren.De heer Dijsselbloem vroeg naar het geval dat de Nederlandse nationaliteit
wordt ontnomen en wordt uitgezet naar landen waar gemarteld wordt. Ik herinner
de heer Dijsselbloem eraan dat ik niet meer over het uitzettingsbeleid ga.
Ik neem dat dus mee naar de collega van Justitie.In de eerste motie van de heer Fritsma wordt de regering verzocht te bewerkstelligen
dat mensen die een andere dan de Nederlandse nationaliteit hebben, geen Nederlander
kunnen worden en te bewerkstelligen dat het Europees verdrag inzake nationaliteit
ter zake wordt aangepast dan wel opgezegd. Ik stel mij voor dat ik voor het
opzeggen van verdragen en dergelijke en het uitzetten van nieuw beleid dit
overdraag aan mijn opvolger.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik hecht toch wel aan een advies van het kabinet over de motie op stuk
nr. 20, waarover de minister sprak.Minister Verdonk:U wilt weten welk advies ik aan mijn opvolger zal meegeven?De heer Dijsselbloem (PvdA):Als het zo doorgaat, moeten wij het debat maar staken. De minister begrijpt
het heel goed. Normaal gesproken geeft de minister een stemadvies aan de Kamer
over elke motie. Ik vraag haar om dat nu ook te doen.Minister Verdonk:Ik moet zeggen dat ik dit niet reëel vind van de Kamer. Er wordt
gevraagd om het Europees verdrag inzake nationaliteit op te zeggen. Ik heb
niet principieel iets tegen het opzeggen van verdragen, maar ik kan helemaal
niet zeggen of het de juiste maatregel is. Ik heb dus geen oordeel over deze
motie en draag haar over aan mijn opvolger.In de volgende motie van de heer Fritsma wordt de regering verzocht te
bewerkstelligen dat bepaalde categorieën van bezitters van een meervoudige
nationaliteit de Nederlandse nationaliteit verliezen. Daarbij wordt een aantal
categorieën genoemd. Voorts verzoekt de motie te bewerkstelligen dat
het Europees verdrag inzake nationaliteit ter zake wordt aangepast dan wel
opgezegd. Voorzitter, voor deze motie geldt hetzelfde.Ik kom bij de motie van de heer Fritsma waarin de regering wordt verzocht
met wetswijzigingen te komen, strekkende tot het introduceren van een wettelijke
vereiste voor leden van het kabinet om de Nederlandse nationaliteit te bezitten
en het onmogelijk te laten zijn om personen die naast de Nederlandse nog een
andere nationaliteit hebben, lid te laten worden van de Staten-Generaal of
het kabinet. Hierbij gaat het ook om een wetswijziging. Daarvoor geldt hetzelfde
als voor de vorige motie. Ik wil nog wel even in herinnering roepen de discussie
in een vorig debat met mevrouw Azough over het hebben van twee nationaliteiten
als lid van het parlement, als volksvertegenwoordiger. Ik zou in ieder geval
tegen bewindspersonen en volksvertegenwoordigers die een dubbele nationaliteit
hebben en hun oorspronkelijke nationaliteit kúnnen opgeven, willen
zeggen dat het heel belangrijk is als volksvertegenwoordiger uit te stralen
dat je trots bent op het Nederlandse staatsburgerschap en dat je dat wilt
laten zien bijvoorbeeld door afstand te doen van je oorspronkelijke nationaliteit.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik ben zelden met stomheid geslagen, maar dat is op dit moment wel het
geval. Er worden drie zeer principiële moties ingediend waarover de minister
een oordeel kan geven. Een van de moties betreft ook bewindslieden die waarschijnlijk
binnenkort zullen aantreden. En de minister geeft dit antwoord? Ik vind het
een gotspe. Ik vind het eerlijk gezegd schandalig dat de minister kortweg
de redeneertrant overneemt van de motie die ingediend is door de PVV.Minister Verdonk:Misschien heeft mevrouw Azough op dit onderwerp toch wel wat lange tenen.
Ik heb niets anders gezegd dan dat ik met deze motie hetzelfde doe als met
de twee vorige moties, namelijk overdragen aan mijn opvolger. Ik heb wel een
eerdere discussie tussen mevrouw Azough en mij in herinnering geroepen. Mevrouw
Azough stond op het spreekgestoelte te zwaaien met twee paspoorten. Ik heb
toen gezegd dat ik vond dat dit geen pas gaf. Ik heb geen oordeel over een
wetswijziging of over een verandering van regels. Ik vind wel dat als je in
Nederland bewindspersoon of Kamerlid wilt zijn, je moet uitstralen dat je
er trots op bent Nederlander te zijn en het hele Nederlandse
volk hier te vertegenwoordigen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik word niet alleen beschuldigd van lange tenen – een persoonlijke
aanval die wat mij betreft er volstrekt niet toe doet – maar de minister
gaat ervan uit dat het hebben van de dubbele nationaliteit kan leiden tot
een gebrek aan loyaliteit. Ik werp dat verre van mij. Dat geldt ook voor alle
mogelijke andere leden van zowel de Staten-Generaal als van toekomstige kabinetten.
Ik vind het voor een minister die gedelegeerd op het departement van Justitie,
haar ministerschap onwaardig dat zij op deze manier antwoordt. Zij maakt daarmee
de afgelopen vier jaar inderdaad op haar eigen wijze af!De voorzitter:Ik vraag de minister slechts een korte reactie te geven en niet een heel
debat hierover te starten.Minister Verdonk:Nee, voorzitter. Ik heb de laatste vier jaar genoeg persoonlijke aanvallen
voor mijn kiezen gehad. Laten wij het daarover niet hebben alstublieft.Ik heb het woord loyaliteit niet in mijn mond genomen, mevrouw Azough.
Ik heb niemand een gebrek aan loyaliteit verweten. Ik ben heel duidelijk geweest
over de motie. Misschien kunt u dat scheiden, mevrouw Azough? Ik heb gezegd
dat ik de motie doorgeef aan mijn opvolger en geen mening daarover heb. Ik
heb wel het debat dat wij eerder gevoerd hebben in herinnering geroepen. Ik
heb ook gezegd wat ik vind. Het lijkt mij niet nodig dat te herhalen. De boodschap
is luid en duidelijk overgekomen. Ik heb noch gesproken over loyaliteit noch
over gebrek aan loyaliteit.De heer Dijsselbloem (PvdA):Er zijn in Nederland meer dan één miljoen mensen met een
dubbele nationaliteit. Een aantal daarvan – misschien zelfs een groot
aantal – is volksvertegenwoordiger of bestuurder in een publiek ambt.
Ik heb er de grootst mogelijke bezwaren tegen dat de minister de suggestie
wekt dat deze mensen omdat zij een dubbele nationaliteit hebben als het ware
een extra loyaliteitstoets moeten ondergaan, dat zij meer dan anderen hun
loyaliteit en hun liefde voor het vaderland moeten laten zien, dat voor hen
het afleggen van de eed niet voldoende zou zijn en dat er meer moet gebeuren
om hun loyaliteit aan Nederland te bewijzen. Ik heb daarmee de grootst mogelijke
moeite.Minister Verdonk:Er zijn één miljoen mensen met een dubbele nationaliteit
en vijftienenhalf miljoen mensen zonder een dubbele nationaliteit, waarvan
heel veel hier geboren en getogen zijn. Er zijn ook veel mensen vanuit het
buitenland naar Nederland gekomen die oprecht hebben gekozen voor de Nederlandse
nationaliteit. Dat kan ook, dat wil ik de heer Dijsselbloem even voorhouden.
Ik heb het niet gehad over een extra loyaliteitstoets. Ik heb het alleen gehad
over het signaal dat je wat mij betreft moet willen uitdragen naar het Nederlandse
volk, of je nu hier bent geboren dan wel de Nederlandse nationaliteit op een
andere manier hebt gekregen.De heer De Wit (SP):Wat is het nu? In de motie wordt gevraagd om een wetswijziging. De minister
zegt: daarover wil ik mij niet uitspreken, dat schuif ik door naar het volgende
kabinet. Maar u hebt wel een uiteenzetting gegeven wat een Kamerlid of een
minister zou moeten doen met betrekking tot de nationaliteit. Daarop aangesproken
zegt u: ik heb dat niet gezegd, want ik heb het alleen maar beperkt tot de
motie. U hebt twee dingen gezegd: u hebt die motie besproken en u hebt gezegd
dat die mensen dit allemaal moeten uitstralen. Wist u dat er mensen in de
Kamer zaten met een dubbele nationaliteit van wie u dacht: die stralen toch
de Nederlandse nationaliteit echt niet uit? Ik wist het niet. Het valt absoluut
niet waar te nemen, ook nu niet van regeringskandidaten. Waaruit blijkt zoiets?
Ik vind dat u die opmerking gewoon niet moet maken en vraag u dan ook die
terug te nemen. Als u dat niet doet, heb ik nog een vraag over uw opmerking
over het uitkomen voor de nationaliteit, de trots enzovoorts. Is dat ook de
mening van het kabinet, waarvan u vandaag nog deel uitmaakt?Minister Verdonk:Ik val in herhaling, als ik zeg dat ik de motie doorgeef aan mijn opvolger.Ik heb teruggegrepen op een eerdere discussie met mevrouw Azough in de
Kamer. U kunt dat niet gemist hebben, want volgens mij was u er ook bij toen
mevrouw Azough hier stond met twee paspoorten in haar hand. Ik heb gezegd
dat ik vond dat het geen pas gaf, omdat ik vind dat Kamerleden een eenduidig
signaal moeten uitstralen. Dezelfde boodschap geef ik nu weer.De heer De Wit (SP):Is dat de mening van het kabinet of is dat de persoonlijke mening van
mevrouw Verdonk?Minister Verdonk:Ik sta hier als minister, dus als vertegenwoordiger van het kabinet. Dat
heb ik vier jaar gedaan en u kunt ervan uitgaan dat ik dat nu weer doe.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De minister heeft nog een aantal schriftelijke reacties toegezegd. Voorlopig
is het wetsvoorstel aangekondigd voor de stemmingen van vanavond. Als de Kamer
van mening is dat het anders moet, moet u dat bij de regeling van werkzaamheden
of anderszins aangeven. Anders blijft het gehandhaafd op de stemmingslijst.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Onze fractie heeft behoefte aan een duidelijk antwoord op
een aantal punten. Wij hebben er ook om gevraagd. Wij twijfelen over een groot
aantal amendementen en twijfelen zelfs of de VVD-fractie het wetsvoorstel
wel moet steunen. Je moet zorgvuldig zijn. Als er niets overblijft van iets
wat ooit is gevraagd in 2003, vragen wij ons af of wij dit wetsvoorstel nog
wel moeten steunen. Ik dring erop aan dat de stemmingen worden uitgesteld
en dat de minister kans krijgt om antwoord te geven op de gestelde vragen.
Zij stelt dat voor: zorgvuldigheid en geen haastwerk.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Ik hecht aan stemmingen vanavond.Mevrouw Sterk (CDA):Voorzitter. Omdat de minister ons niet heeft kunnen overtuigen van de
toegevoegde waarde van haar schriftelijke toezeggingen, hechten wij er
ook aan om vanavond over de amendementen en de moties te stemmen.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Dat geldt ook voor mijn fractie.De heer Fritsma (PVV):Voorzitter. Wat de PVV-fractie betreft, kan er gestemd worden.De voorzitter:Ik constateer dat er een meerderheid is voor het houden van stemmingen
vanavond.De vergadering wordt van 13.55 uur tot 14.30 uur geschorst.De voorzitter:De ontvangen brieven en wetsvoorstellen staan op een lijst die op de tafel
van de griffier ligt. Op die lijst staan voorstellen over hoe de Kamer deze
stukken kan gaan behandelen. Als aan het einde van de vergadering geen bezwaar
is gemaakt tegen deze voorstellen, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-2565-2586.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl