Aan de orde is het debat over het verslag van de Europese Top
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 2937-2953

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 37, pagina 2937-2953

18-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI)Pagina 2926-2928
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2008 (31200 XIV)Pagina 2924-2925
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds voor het jaar 2008 (31200 XI)Pagina 2922-2922
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Enige wijzigingen in de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enige andere wetten (31226),en over: - de motie-Luijben over voorstellen om dreigende armoede na het afschaffen van de partnertoeslag te voorkomen (31226, nr. 27); - de motie-Luijben over het instellen van een nationaal pensioenfonds (31226, nr. 28) en 2 andere moties (de nrs. 29 en 30)Pagina 2932-2933
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2008 (31200 B)Pagina 2930-2930
Aan de orde is het debat over het verslag van de Europese TopPagina 2937-2953
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter versterking van de positie van het slachtoffer in het strafproces (30143)Pagina 2907-2908
Aan de orde zijn de stemmingen over de voorstellen in de bijlage bij de brief van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het burgerinitiatief 'Stop fout vlees' (31060, nr. 1)Pagina 2934-2934
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2008 (31200 XIII)Pagina 2923-2924
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2008 (31200 IXA)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2008 (31200 C)Pagina 2930-2930
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Landbouw- en Visserijraad, te weten: - de motie-Ouwehand c.s. over het voorleggen van de Nederlandse implementatie van de Europese transportverordening aan de Europese Commissie (21501-32, nr. 249); - de motie-Ouwehand/Polderman over het door lidstaten zelf beslissen over toelating van gengewassen (21501-32, nr. 251); - de motie-Ouwehand/Polderman over het niet langer pleiten voor versnelling van de toelatingsprocedure voor ggo-gewassen (21501-32, nr. 252) en 2 andere moties (de nrs. 253 en 254)Pagina 2931-2932
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA)Pagina 2918-2918
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het debat over het verslag van de Europese Top (21501-20, nr. 362), te weten: de aangehouden motie-Pechtold over het ontwerpen van een vlaginstructie (21501-20, nr. 364)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de strategische agenda hoger onderwijs en wetenschapsbeleid, te weten: - de motie-Leijten over de doorstroom van universitaire bachelorfase naar masterfase (31288, nr. 2); - de motie-Leijten over het niet verlagen van de eerste geldstroom (31288, nr. 3); - de motie-Leijten c.s. over verbetering van de medezeggenschap in het hoger onderwijs (31288, nr. 4) en 7 andere moties (de nrs. 5 t/m 11)Pagina 2914-2915
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII)Pagina 2922-2923
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2008 (31200 VII)Pagina 2920-2920
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2008 (31200 D)Pagina 2930-2931
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII), te weten: - de motie-Jasper van Dijk over een schot in de lumpsumfinanciering tussen het onderwijspersoneel en het overige deel (31200 VIII, nr. 87); - de motie-Jasper van Dijk over een koppeling tussen beloning en opleiding (31200 VIII, nr. 88); - de motie-Jasper van Dijk over versterking van de volwasseneneducatie (31200 VIII, nr. 89) en 19 ander moties (de nrs. 90 t/m 108)Pagina 2915-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Nationale ombudsman, de Kanselarij der Nederlandse Orden, het kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en van het kabinet van de Gouverneur van Aruba (IIB) voor het jaar 2008 (31200 IIB)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII)Pagina 2920-2921
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 18 december 2008)Pagina 2979-2982
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A), te weten: - de motie-Roemer over het capaciteitsplan voor het spoor (31200 XII, nr. 30); - de motie-Roemer over een onafhankelijk onderzoek naar instandhouding van de Beneluxtrein (31200 XII, nr. 31); de motie-Roemer over een nationaal net voor de interliner (31200 XII, nr. 32); en 24 andere moties (de nrs. 33 t/m 48 en 50 t/m 57)Pagina 2908-2911
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 december 2007)Pagina 2905-2907
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2008 (31200 III)Pagina 2918-2918
Vragen van het lid Van der Vlies aan de minister van Economische Zaken over de stroomstoring in de Bommeler- en Tielerwaard (mondelinge vragenuur)Pagina 2897-2900
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake de beëindiging van de onderlinge koppeling van de loodsgeldtarieven (Trb. 2005, 328) (30866)Pagina 2917-2917
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het notaoverleg over het emancipatiebeleid, te weten: de motie-Koser Kaya over het genderneutraal maken van pensioenregelingen en oudedagvoorzieningen (30420, nr. 70)Pagina 2936-2936
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de begroting van Jeugd en Gezin (XVII) voor het jaar 2008 (31200 XVII)Pagina 2928-2928
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2008 (31200 IV)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI), te weten: - de motie-Kant over een medication review (31200 XVI, nr. 43); - de motie-Koser Kaya c.s. over voorstellen voor innovatie in de zorg (31200 XVI, nr. 62); - de motie-Koser Kaya c.s. over een plan van aanpak arbeidsmarktbeleid in de zorg (31200 XVI, nr. 63)Pagina 2936-2936
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 2007 over de Nederlandse bijdrage aan ISAF na augustus 2008Pagina 2953-2979
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (31200 VI)Pagina 2919-2919
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet en enige andere wetten in verband met het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30867)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2008 (31200 XV) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW (E) voor het jaar 2008 (31200 E), te weten: - de motie-Ulenbelt over handhaving van de tewerkstellingsvergunningen voor Roemenen en Bulgaren (31200 XV, nr. 25); - de motie-Ulenbelt over opnieuw invoeren van de regulering van het verkeer van werknemers uit MOE-landen (31200 XV, nr. 26); - de motie-Ulenbelt over de problemen door de ongecontroleerde instroom van arbeidsmigranten uit de MOE-landen (31200 XV, nr. 27) en 27 ander moties (de nrs. 28 t/m 53 en 29544, nr. 108)Pagina 2911-2914
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Scheldeverdragen, te weten: - de motie-Polderman over onderzoek naar een alternatief voor ontpoldering van landbouwgronden (30862, nr. 9); - de motie-Koppejan c.s. over de instelling van een onafhankelijke commissie (30862, nr. 11); - de motie-De Krom over de rol van de minister-president bij gedwongen ontpoldering (30862, nr. 12)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Zuiderzeelijn, te weten: - de motie-Roemer over alsnog besluiten tot de aanleg van de Zuiderzeelijn (27658, nr. 37); - de motie-Roemer over onderzoek naar een spoorverbinding tussen de Flevolijn en de spoorlijn Amsterdam-Utrecht (27658, nr. 38); - de motie-Van Gent/De Krom over alsnog besluiten tot investering in een snelle spoorverbinding tussen de Randstad en het Noorden (27658, nr. 39) en 2 andere moties (de nrs. 40 en 41)Pagina 2934-2934
Vragen van het lid Agema aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat steeds meer artsen worstelen met de vraag of er tegemoetgekomen moet worden aan het weigeren van een mannelijke arts door moslima's (mondelinge vragenuur)Pagina 2902-2905
Vragen van het lid Blok aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht 'CPB vreest nieuw WAO-drama' (mondelinge vragenuur)Pagina 2900-2902
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang en enige andere wetten in verband met het herstel van enkele onvolkomenheden in de Wet kinderopvang en het opnemen van een klachtenregeling voor oudercommissies in die wet alsmede in verband met de overgang van het beleidsterrein kinderopvang naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (31134)Pagina 2935-2936
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over kwaliteitszorg cure en care, te weten: - de motie-Van Gerven over medicatiefouten met NSAID's (28439, nr. 20); - de motie-Schippers over omschakeling van productgerichte naar functiegerichte omschrijving (28439, nr. 21).Pagina 2933-2933
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2008 (31200 IXB)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2008 (31200 F)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200 V)Pagina 2918-2919
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het burgerinitiatief 'Stop fout vlees' (31060), te weten: - de motie-Van Velzen over veehouderij zonder dierenleed, milieuschade en massale import van veevoersoja (31060, nr. 9); - de motie-Van Velzen over een beloning voor maatregelen die verder gaan dan de wettelijke minimumeisen (31060, nr. 10); - de motie-Van Velzen over terugdringing van de maatschappelijke effecten van de veehouderij (31060, nr. 11) en 11 andere moties (de nrs. 12 t/m 22)Pagina 2934-2935
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het debat over uitbetaling bedrijfstoeslag, te weten: de motie-Snijder-Hazelhoff/Jacobi over het uitbetalen van voorschotten op bedrijfstoeslagen (28625, nr. 53)Pagina 2932-2932
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A)Pagina 2928-2930
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2008 (31200 XV)Pagina 2925-2926
Presentie en opening (dinsdag 18 december 2008)Pagina 2897-2897
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de ambulancezorg, te weten: - de motie-Schippers over een noodplan waarmee de overheidsnormen zo spoedig mogelijk worden gehaald (29835, nr. 44); - de motie-Schippers over het volgens de regio Rotterdam-Rijnmond inleveren van twee ambulances te veel (29835, nr. 45); - de motie-Agema over verbetering van de veiligheid van ambulancepersoneel (29835, nr. 46) en 2 andere moaties (de nrs. 47 en 48)Pagina 2933-2934
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW (E) voor het jaar 2008 (31200 E)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2008 (31200 X)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2008 (31200 I)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2008 (31200 G)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2008 (31200 XVIII)Pagina 2928-2928

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 222 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het verslag van
de Europese Top.De voorzitter:Ik heet de bewindslieden van harte welkom.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Het verdrag dat de Europese grondwet moet vervangen is getekend.
Met dit hervormingsverdrag is het debat over de spelregels ten einde gekomen.
Nu kan het debat beginnen over het "spel" dat Europa moet spelen
om de uitdagingen van de 21ste eeuw aan te kunnen. In dit debat zijn puur
nationale of zelfs nationalistische antwoorden een totale illusie. Europa
zal zich als probleemoplosser nog steeds moeten bewijzen bij asiel en migratie,
bij terrorisme en externe veiligheid, inzake de globalisering en ten behoeve
van ons klimaat en onze energiezekerheid.De VVD wil een Europa dat werkt. De basis daarvoor ligt er. Het bewijs
moet echter nog worden geleverd. Woorden moeten gevolgd worden door daden. "Show,
don't tell" heet deze communicatiestrategie. De VVD prefereert die boven
de ietwat halfslachtige benadering die de regering "propageert".
Met excuses voor het woord "propageert" waarvoor de regering nogal
bang is. Daarover komen wij morgen nog te spreken. Met dit verdrag accepteert
mijn fractie ook de verantwoordelijkheid om die daden mogelijk te maken en
daarvan dan ook te getuigen. Wij zijn immers zelf Europa. Ons gedrag is nog
belangrijker dan een verdrag. Mijn fractie zal haar pogingen voortzetten om
Europa in dit huis anders, vaker en politieker te bespreken.Ik kom nog een keer terug op het verdrag. Ik heb daarover een aantal vragen
aan de regering.Wanneer zal de Kamer de vergelijking tussen dit nieuwe Verdrag van Lissabon
en de bestaande Verdragen ontvangen? Ik heb zelf tijdens het laatste debat
een poging ondernomen om de verschillen op het gebied Justitie en politie
in beeld te brengen, maar toen beschikten wij nog niet over een geconsolideerde
versie.Kan de regering iets zeggen over de afweging van de Deense premier Rasmussen,
die tot de slotsom kwam dat helemaal geen soevereiniteitsoverdracht plaatsvindt?Klopt de inschatting van mijn fractie dat de verklaring die de Denen hebben
laten toevoegen in feite betekent dat Denemarken spoedig mee kan draaien binnen
de Justitiesamenwerking op terreinen als asiel, terrorismebestrijding en mensenhandel?Mag ik de verklaring die de leren hebben toegevoegd zo verstaan dat ook
zij hun opt-out of opt-in op justitiegebied wellicht beperken tot drie jaar?Waarom is de heer Timmermans eigenlijk zo positief over premier Brown
met zijn "global Europe" in het licht van de speech van de Britse
minister van Buitenlandse Zaken David Miliband in het fameuze Brugge, waarin
deze de EU, of in elk geval de ring van partnerships rond de EU, wil uitbreiden
met Rusland, het Midden-Oosten en wellicht zelfs Noord-Afrika? Gegeven de
wens van de regering om de Kopenhagencriteria in het Verdrag van Lissabon
gerespecteerd te krijgen en daaraan zelfs, zoals de VVD suggereerde, het absorptiecriterium
toe te voegen, verwacht ik dat de regering fors afstand neemt van de uitbreidingsopvattingen
van de Britten. De VVD doet dat, bij deze, nadrukkelijk wel. Het circus verplaatste zich vervolgens van Lissabon naar Brussel. Business
as usual. In mijn spreektekst had ik staan dat de VVD-fractie tevreden is
met de stoïcijnse houding die de regering in Brussel aannam ten aanzien
van het partnership met Servië. Ik kreeg zojuist echter een bericht uit
het AD onder ogen waarin staat dat het oppakken van Karadzic geen harde eis
meer is: "De aanhouding van de Bosnisch-Servische politicus Radovan Karadzic
is voor Nederland niet langer een voorwaarde om nauwer samen te werken met
Servië." Kan de regering daarover iets zeggen?Het weigeren van een handtekening werd door mijn fractie gezien in de
lijn van het oppakken van oorlogsmisdadigers Malic en Karadzic, als het voegen
van de daad bij het woord. Het is woordelijk wat wij precies een jaar geleden
hebben afgesproken en juridisch hebben vastgelegd. Geen slappe knieën
naar de Serven, geen versnelde toetredingsperspectieven, geen samenwerkingsovereenkomst.
De uitbreidingsafspraken gewoon nakomen, zeker nu deze op ons verzoek in het
verdrag zijn opgenomen. Dat is de enige taal die de Serven begrijpen. Dat
is het beste voor Kosovo. Het is ook in eigen land uit te leggen.Ik kan niet uitleggen dat dit verslag met geen woord rept over het besluit
om de onderhandelingen met Turkije op twee hoofdstukken vanaf morgenochtend
weer te openen. Ik verneem dat uit verschillende bronnen, zoals het persbureau
AFP en de website EU Observer. Klopt deze informatie? Is dit het gevolg van
de inwilliging van de Franse wens voor een reflectiecomité? Hoe verklaart
de regering deze stap nu vorige week de regering en de Kamer net met elkaar
hebben vastgesteld dat er juist sprake is van stilstand of zelfs achteruitgang
in het Ankaraproces? Staat minister Verhagen nog steeds achter de beweringen
van zijn voorganger Bot, die in de Kamer zei dat "de erkenning van de
genocide wel deel uitmaakt van de voorwaarden, namelijk als een algemeen aanvaard
onderdeel van de relaties met de buurlanden"? Minister Verhagen heeft
op vragen van mij een- en andermaal aangegeven geen nieuwe hoofdstukken te
zullen openen als er geen sprake van vooruitgang is. Naar mij hoeft de minister
niet te luisteren, maar ook de woordvoerder van zijn coalitiepartner de ChristenUnie,
mevrouw Wiegman, sprak ongebruikelijk harde taal in zijn richting. Er ligt
ook nog een motie van broeder Rouvoet. Wat wil de regering nu eigenlijk met
Turkije: strak handhaven zoals bij Servië, of toch zachtjes meeleunen?Ik kom tot slot op het comité van reflectie, dat werd gewenst door
de Franse president en zou worden geleid door de Spaanse ex-premier Gonzales.
Klopt het dat de uitbreiding nu ineens geen deel meer uitmaakt van de onderzoeksdoelen?
Hoe zit het met de Nederlandse kandidaten? Waarom neemt pas het Franse voorzitterschap
verdere beslissingen over de personele invulling van deze groep?Ik wil er bij de regering een lans voor breken om toch over de uitbreiding
te spreken in het kader van deze horizongroep. Anders dan minister Verhagen
vorige week meldde, is de VVD-fractie van mening dat de uitbreiding geen institutioneel
vraagstuk meer is nu het nieuwe verdrag het absorptiecriterium toevoegt. Dit
absorptie- of integratiecriterium is namelijk nooit echt geoperationaliseerd.
Wat de VVD-fractie betreft gaat het hierbij dus nadrukkelijk om meer dan alleen
geld, stemverhouding of de hervormingen van de landbouwfondsen.
Ook andere vragen zijn nu gelegitimeerd, bijvoorbeeld of een land zó
groot is dat het de besluitvorming, en dus de vooruitgang van het bestaande
Europa wezenlijk kan beïnvloeden, wellicht zelfs ten kwade. Ook kan de
vraag worden gesteld of een land zo arm is dat het vrije verkeer van werknemers
de sociale verhoudingen van de lidstaten onder druk zet. Ten slotte zou ook
de vraag kunnen worden gesteld of Nederlanders van mening zijn dat een land
niet past in de waardegemeenschap die de EU wil vormen. Kan de regering ons
aangeven hoe zij aankijkt tegen absorptie en of zij de verdere operationalisering
van dit begrip wil inbrengen in dit reflectiecomité?De VVD-fractie heeft grote twijfels bij de redenering van de Europese
Commissie dat migratie in Europa noodzakelijk zou zijn om ook in 2050 de vergrijzing
op te vangen. Nam de premier hiertegen nu ook stelling? Heb ik dit goed gezien?
Kan hij dit eventueel toelichten?Bij ons bezoek aan de secretaris-generaal van de NAVO, de heer De Hoop
Scheffer werd ons duidelijk – zonder uit het vertrouwelijk gesprek te
willen citeren – dat de inzet van de EU in Afghanistan erg te wensen
overlaat na het vinden van de 160 politiemannen. Wat gaat de regering hieraan
doen? Dit is in ons belang.Welke conclusies moeten wij verbinden aan de uitkomst van de bijeenkomst
in Bali? De Amerikanen kregen applaus voor een knieval die eigenlijk niets
voorstelde, maar wezen de overeenkomst in elk geval niet af. Het Nederlandse
Energiecentrum berekende dat wij 70 mld. extra nodig hebben als wij de CO2-doelstellingen willen halen zonder daarbij kernenergie te gebruiken.
Ook binnen de EU begint het besef te ontstaan dat het zonder kernenergie niet
kan. Hoe denkt de regering hierover? Ook in Bali werd wederom niet over kernenergie
gesproken. Daar is ook nog besloten tot het oprichten van een fonds voor "deforestation".
Wat is de rol van de EU hierin?Minister-president Balkenende zat in zijn eigen vliegtuig met de Belgische
premier Verhofstadt, die op hetzelfde moment in het weekblad Elsevier terecht
vaststelde dat het nieuwe verdrag er niet leesbaarder op is geworden. Hij
voegde daaraan echter ook toe dat dit ook de bedoeling van Nederland is geweest,
teneinde het nieuwe verdrag erdoor te krijgen. De federalist Verhofstadt toonde
hiermee opnieuw zijn fundamentele onbegrip voor wat er in Nederland is gebeurd.
Ik begrijp dat de minister-president premier Verhofstadt niet direct een parachute
heeft aangeboden. Toch vraag ik de premier en de staatssecretaris, in het
kader van een noodzakelijk debat over Europa, waarom zij de Belg niet openlijk
van repliek hebben gediend. De VVD-fractie had liever gezien dat er drie Nederlandse
burgers waren uitgenodigd om mee te komen naar de bijeenkomst waarbij het
verdrag werd ondertekend, in plaats van de drie hoogwaardigheidsbekleders
waar het in dit geval om ging. Nu dit niet is gebeurd, verwachten wij wel
van de minister-president en de staatssecretaris dat zij van zich afbijten
als de uitspraken van deze burgers en het optreden van het Nederlandse parlement
door een bevriende premier in twijfel worden getrokken. Ik vraag om een reactie
hierop van de regering.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. De Europese Raad, en dus ook onze minister-president, heeft
zich, zoals dit in Brusselse taal heet, ingenomen verklaard met de ondertekening
van het hervormingsverdrag van Lissabon, ofwel van de Europese grondwet die
geen grondwet mag heten. Deze ingenomenheid wordt door een groot deel van
de Nederlandse bevolking niet gedeeld. Dat heeft onze premier er niet van
weerhouden om het champagneglas te heffen op de ondertekening van die pseudogrondwet.
De regeringsleiders hebben zich het afgelopen jaar in allerlei kronkels gewrongen
om enkele onderdelen uit de bij referendum verworpen Europese grondwet te
verwijderen. Dan zou het geen grondwet meer hoeven heten. Vlag en volkslied
zijn geschrapt. De grondrechten zijn verplaatst naar een protocol bij het
Verdrag en zie daar: de Raad van State durfde te concluderen dat van een Europese
grondwet echt geen sprake meer was. Niet dat het enig verschil maakt voor
de juridische verbindendheid van het Handvest van de grondrechten of die grondrechten
nu in de grondwet of in een aanhangsel staan, de juridische kracht ervan is
immers hetzelfde gebleven. Neen, dan de Europese vlag en het Europese volkslied.
Die waren echt verwijderd. Daardoor is volgens het kabinet het hervormingsverdrag
van Lissabon, echt waar en met de hand op het hart, geen grondwet. De premier
en de staatssecretaris voor Europese Zaken bezwoeren het ons. Maar niet heus,
voorzitter: via een zogeheten nationale verklaring, ondersteund door maar
liefst vijftien lidstaten, zijn vlag en volkslied op de valreep toch weer
terechtgekomen in bijlagen bij het Europese hervormingsverdrag.Als één ding door deze gang van zaken is aangetoond, dan
is het wel de onbetrouwbaarheid van onze partners in het Europese constitutionaliseringsproces.
Zelfs dat piepkleine en symbolische succesje dat vlag en volkslied niet bij
het Europese hervormingsverdrag zouden worden betrokken, heeft men ons niet
gegund.De heer Ormel (CDA):Hoe komt de heer De Roon erbij dat vlag en volkslied via bijlagen toch
zijn toegevoegd? Wij hebben een nationale verklaring gelezen die door sommige
landen is ondertekend, maar die verklaring heeft Europees gezien geen enkele
status.De heer De Roon (PVV):Niet door sommige landen, maar door maar liefst vijftien landen. Alleen
al het feit dat deze verklaring door vijftien landen wordt ondersteund, heeft
een politieke lading en een politieke betekenis die wij niet mogen onderschatten.
De heer Ormel heeft gelijk als hij wil zeggen dat er geen juridische verbindendheid
van de verklaring uitgaat, maar het is wel een opstapje naar verder. Dat betekent
in wezen dat die vlag en dat volkslied een steeds grotere rol gaan spelen.
Dat is toch weer, al is het dan niet in een juridisch bindende verklaring,
opgehangen aan het Europese hervormingsverdrag. Wij verwachten dat dit op
een gegeven moment nog verder wordt geformaliseerd of, als dat niet gebeurt,
dat het via een soort constitutioneel gewoonterecht een vast feit wordt. Daarom
zeg ik dat wij toch weer bij de neus zijn genomen.De heer Ormel (CDA):De heer De Roon zegt dat ik dit niet moet onderschatten, maar ik zeg tegen
hem dit niet te overschatten. Ga toch eens aan het werk. Praat toch eens over
concrete zaken van Europa, in plaats van altijd maar na te foezelen over dat
verdrag. Het is duidelijk dat de heer De Roon dat niet fijn vindt, maar het
is ondertekend.De heer De Roon (PVV):Maar nog niet geratificeerd. Zo lang dat niet is gebeurd, zullen wij ons
ertegen blijven verzetten, want deze kwestie is veel belangrijker dan alle
andere punten.De heer Ten Broeke (VVD):De heer De Roon is een jurist, maar ik vind zijn redenering buitengewoon
onzorgvuldig. Hij is ook een beetje een populist. Hij weet dus dat hij het
verdwijnen van de vlag uit het verdrag gewoon moet erkennen, want dat is gebeurd.
De nationale verklaring stelt verdragsmatig geen bal voor. Dat weet hij ook
en het zou hem sieren als hij dat gewoon erkent. Het is juist een uiting van
de teleurstelling van die landen die de vlag zijn kwijt geraakt dat zij het
kennelijk hebben moeten afleggen tegen de wens van Nederland om die symboliek
te laten verdwijnen. Het zou goed zijn als de heer De Roon dat erkent, wat
dat is de waarheid. Als jurist weet hij dat, maar als populist moet hij het
ontkennen.De heer De Roon (PVV):Ik betwist dat. De betekenis van het gegeven dat maar liefst vijftien
lidstaten deze verklaring ondersteunen, is enorm groot. Wij kunnen niet zeggen
dat dit geen bal te betekenen heeft. Ik vind dit van heel grote betekenis
voor de toekomst. Ik ben van mening dat men eigenlijk de middelvinger nog
een keer naar Nederland heeft opgestoken.De vraag is wat de Nederlandse regering heeft gedaan naar aanleiding van
die verklaring van de vijftien lidstaten, die vlag en volkslied als de symbolen
benoemen van de band van de burgers met Europa. Heeft onze regering met de
vuist op tafel geslagen en gezegd: dit willen Nederlanders niet? Heeft onze
regering gezegd: wij zien niets in vlag en volkslied als uitdrukking van de
band tussen burgers in Europa? Niets van dit alles. De regering heeft er "kennis
van genomen" dat vlag en volkslied nu toch weer terechtgekomen zijn in
een bijlage bij het hervormingsverdrag van Lissabon.Voor deze hele gang van zaken heb ik één kwalificatie: salamitactiek.
De door de Nederlandse bevolking bij referendum verworpen grondwet is gewoon
in plakken gesneden. Al die plakken worden ons uiteindelijk door de strot
geduwd: plak 1 het Europees hervormingsverdrag, plak 2 het handvest van de
grondrechten in een bijlage, en plak 3 de vlag en het volkslied in een bijlage.
De conclusie is dat het Europees constitutionaliseringsproces, waar de Nederlandse
bevolking zo faliekant tegen is, toch zijn beslag zal krijgen.De heer Blom (PvdA):Uit de debatten die wij voorafgaand aan dit debat hebben gevoerd, meen
ik mij te herinneren dat de PVV altijd gezegd heeft dat nationale staten altijd
voorrang moesten hebben en altijd de mogelijkheid moesten hebben om hun nationale
wensen op Europees vlak te verkondigen. Bij u is het blijkbaar zo dat alleen
een Nederlandse wens (geen vlag en geen volkslied) mag worden verkondigd.
U komt dan aan het democratisch recht van andere landen om er anders over
te denken. Het is nu juist de kracht van dit Europese verdrag dat er geen
eenheidsworst van wordt gemaakt. Er zijn landen die volgens hun eigen traditie
hun eigen mening Europees mogen verkondigen. Dat principe zou u moeten huldigen.
Stel je voor dat wij het omdraaien. Dan gaan wij als Nederland blokkades opwerpen
voor andere landen. Daar mag u toch nooit voor zijn?De heer De Roon (PVV):Ik ben er niet op tegen dat die vijftien landen hun mening hebben kenbaar
gemaakt. Natuurlijk moeten ze dat doen als ze dat willen. Ik ben zelfs blij
dat ze het gedaan hebben, want nu wordt duidelijk dat datgene wat wij in de
aanloop naar het verdrag hebben wegonderhandeld, per se in een bijlage toch
weer moet worden opgenomen. Dat steekt. Dat deugt niet.De heer Blom (PvdA):Het is geen bijlage, het is een landenverklaring. De heer De Roon spreekt
zich tegen. Het verdrag is geaccepteerd, maar landen hebben de mogelijkheid
om hun eigen mening te verkondigen. Dat is de winst van dit verdrag.De heer De Roon (PVV):Daarmee is een heel duidelijke politieke wil tot uitdrukking gebracht.
Dat gebeurt niet zomaar op een achternamiddag in een café, maar in
een stuk dat bij het verdrag wordt gevoegd.De heer Ten Broeke (VVD):Erkent de heer De Roon dat in het hervormingsverdrag dat vorige week donderdag
is ondertekend er wel degelijk protocollen, die wél invloed op het
verdrag hebben, zijn aangenomen waarin er bevoegdheden kunnen worden teruggenomen,
waarin de rol van nationale parlementen is toegenomen? Wil de heer De Roon
ook iets zeggen over het feit dat er nog steeds een grondwet zou liggen?De heer De Roon (PVV):Het zijn minimale verbeteringen; dat geef ik graag toe. Onbetwist blijft
dat het Europese hervormingsverdrag voor 99% hetzelfde is als de eerdere
Europese grondwet. De Raad van State erkent dat en zegt dat er eigenlijk alleen
wat parafernalia zijn verwijderd. Vervolgens komt de raad met een soort toverformule,
dat al die parafernalia bij elkaar inhouden dat het ineens geen grondwet meer
is.Die salamitactiek betitel ik als juristenstreken. Wij worden gewoon bedot
met een aantal juristenstreken. Het eind van het liedje is dat wij ondanks
alle beloften van het tegendeel, toch weer een stuk opschuiven richting een
Europese superstaat. De regering heeft daar met open ogen willens en weten
aan meegedaan. De Spaanse europarlementariër Méndez de Vigo, een
groot voorstander van het constitutionaliseringsproces, heeft recentelijk
opgemerkt – zie El País van 12 december – dat er een
ongeschreven akkoord bestaat om referenda over het hervormingsverdrag te vermijden.
Ik kan niet bewijzen dat dit inderdaad zo is, maar je moet wel ongelofelijk
naïef zijn om te denken dat dit niet waar kan zijn. Naast die uitlating
van Mèndez de Vigo zijn er meerdere indicaties in die richting. Ik
noem de gevolgde salamitactiek die ik net besproken heb. Ik noem de politieke
rol van de Raad van State bij de advisering over wel of geen referendum over
het hervormingsverdrag. Ik noem de via collega Van Bommel bekend geworden
informatie uit de ministerraad over het weigeren van een contraseign aan de
initiatiefwet voor een referendum over dat verdrag. Het is nog niet meer dan
indirect bewijs. Daarom vraag ik nu aan de premier, de minister en de staatssecretaris
om een ondubbelzinnig antwoord te geven op de volgende vragen. 1. Heeft u met uw Europese collega's of met leden van de Europese Commissie
ooit  besproken of misschien zelfs afgesproken dat referenda over het
hervormingsverdrag vermeden moeten worden?2. Hebben
uw ambtenaren die aan het hervormingsverdrag werkten, dat ooit besproken of
afgesproken met hun collega's uit andere lidstaten van de EU of met ambtenaren
van de Europese Commissie?De heer Ormel (CDA):Ik begrijp de heer De Roon toch niet. Wij hebben het democratische besluit
genomen in dit parlement dat wij geen referendum zullen houden. Hij heeft
de mogelijkheid om hier een initiatiefwetsvoorstel daartoe te steunen. Dit
is niet iets wat op Europese toppen wordt besproken. Dit is iets wat in de
nationale lidstaten wordt besproken. De heer De Roon ziet spoken.De heer De Roon (PVV):Ik lees toch heel duidelijk in de verslaglegging van de Europese Raad
van 14 december dat de deelnemers van de Raad het ondertekenen van het
hervormingsverdrag verwelkomen. Dat is voor mij de sleutel en de ingang om
dat onderwerp aan de orde te stellen. Dat betekent ook dat ik vind dat alles
wat daarbij relevant is, ook ter sprake gebracht mag en zal moeten worden.De heer Ormel (CDA):Dat mag. De heer De Roon kan echter ook lezen dat premier Rasmussen van
Denemarken heeft gezegd: "Er komt geen referendum; wij gaan snel over
tot ratificatie." Dit zijn allemaal mededelingen vanuit de nationale
lidstaten. Het is niet een of ander meestercomplot dat in Europa plaatsvindt.
Dit hebben wij als parlement zelf in de hand. Ik ben gelukkig dat er geen
referendum komt. De heer De Roon vindt dat spijtig. Zo werkt democratie.De heer De Roon (PVV):De heer Ormel is kennelijk op de hoogte van het niet bestaan van een meestercomplot.
Dat vind ik erg knap. Ik wacht het antwoord van de bewindslieden op dit punt
af.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Voorzitter. Terwijl in Lissabon en Brussel de Europese regeringsleiders
bij elkaar waren om het hervormingsverdrag te tekenen en de halfjaarlijkse
top te houden, waren andere EU-vertegenwoordigers nadrukkelijk aanwezig op
de klimaatconferentie op Bali, met een stevige inzet op het gebied van CO2-reductie, klimaatadaptatie, het tegengaan van ontbossing en het beschikbaar
stellen van groene technologie aan ontwikkelingslanden. Dit was een EU-inzet
waarop ik trots was. Dit is het type Europa dat de fractie van de ChristenUnie
beoogt, een krachtig samenwerkingsverband op grensoverschrijdende beleidsterreinen,
zoals het klimaatbeleid.De oproep tot coherentie, zoals ik die in het verslag kan lezen, wordt
door de ChristenUniefractie gewaardeerd, maar daaraan voeg ik graag nog iets
toe. In het rijtje van coherentie tussen "migratie" en "ontwikkelingsbeleid"
hoort wat mij betreft ook "klimaatbeleid". Dit is niet los van elkaar
te zien. Ik wil graag mijn waardering uitspreken voor het verzamelvliegtuig
van onze premier. De duurzame inzet van de EU moet gepaard gaan met het geven
van het goede voorbeeld. Ik maak de bewindslieden hiervoor een compliment.
De Christen­Uniefractie is echter veel minder gelukkig met de merkwaardige
bijlage met EU-symboliek die aan het verdrag is geplakt. Er waren afspraken
gemaakt dat symboliek geen deel zou uitmaken van het hervormingsverdrag. In
de week dat het verdrag getekend gaat worden, wordt via een omweg toch weer
symboliek toegevoegd. Ik ken het argument dat deze geen juridische status
heeft, maar via de bijlage maakt ze wel weer deel uit van het verdrag. In
het licht van opzet en doel van het nieuwe verdrag, maar ook procedureel gezien,
vindt de ChristenUniefractie dit een slechte zaak. Ik hoor graag een verklaring
van het kabinet hoe dit heeft kunnen gebeuren. Tijdens dit debat wil ik stilstaan
bij de brief met de titel "Communicatie over Europa: het Hervormingsverdrag
en de toekomst van Europa". Voor de ChristenUnie is goede communicatie
over Europa altijd een belangrijk punt geweest, waarvoor wij vaak aandacht
hebben gevraagd van de diverse kabinetten. Het aangekondigde communicatie-initiatief
van het kabinet is daarom een goede zaak. Wat wordt er precies gecommuniceerd?
Gaat het om een verbeterde feitelijke voorlichting aan burgers over de gang
van zaken en het gevoerde beleid in de EU en om een verhoogde aandacht in
het onderwijs voor de EU? Gaat het kabinet ook meer investeren in het uitleggen
van de eigen inzet en keuzes? Gaat het kabinet het debat hierover aan? De
ChristenUnie deelt de brede aanpak en het plan om het maatschappelijk middenveld
te benaderen. Wat stelt het kabinet zich hierbij precies voor? Wat wil het
hiermee bereiken? Terecht wordt de hamvraag gesteld: wanneer zijn de activiteiten
geslaagd. Een echt antwoord zie ik niet terug in de brief. Hierop voortbouwend:
wat moet ik mij precies voorstellen bij het op neutrale wijze informeren van
het publiek over het Hervormingsverdrag? Neutraliteit bestaat niet. Het Hervormingsverdrag
is voortgekomen uit een visie.Voor mijn fractie is de eigen boodschap van politici over Europa een belangrijk
aandachtspunt op communicatiegebied. Als wij de betrokkenheid bij Europese
samenwerking willen versterken, dan ontkomen wij er niet aan om onze eigen
rol tegen het licht te houden. Op welke wijze presenteren wij Europa? Presenteren
wij Europa als de boeman die voor minder wenselijk beleid verantwoordelijk
is of geven wij eer aan wie eer toekomt, als Europees beleid een verbetering
voor onze samenleving betekent?Ik lees dat de spelregels voor geruime tijd niet meer ter discussie staan.
Dat heeft natuurlijk te maken met het feit dat wij allemaal moe zijn van het
maken van verdragen en dat het de hoogste tijd is om met het Hervormingsverdrag
aan het werk te gaan. De belangrijkste vraag is echter niet of en hoe wij
in de toekomst de spelregels moeten veranderen, maar waar wij uiteindelijk
naar toe willen met Europa. Wat is het politieke einddoel van Europa? Wat
is de finaliteit?Dit onderwerp brengt mij bij de reflectiegroep, waarvoor een mandaat is
vastgesteld tijdens de Europese top. De ChristenUnie stemt in met een reflectiegroep
die zich kan buigen over de toekomst en de finaliteit van de Europese Unie.
Deze reflectie wilden wij al veel eerder. Mijn fractie vraagt zich echter
af waar deze reflectiegroep zich over zal buigen. De ChristenUnie heeft sterk
de indruk dat er weinig is overgebleven van het oorspronkelijke idee van Sarkozy.
Worden de wezenlijke vragen over het einddoel, qua vormgeving, beleid en grenzen
besproken? Uit het verslag blijkt dat institutionele vraagstukken geen deel
uitmaken van het mandaat. Waarover wordt wel gesproken? Wat mijn fractie betreft
wordt het niet weer een zoveelste praatgroep binnen de EU. Het is overigens
goed dat de minister-president de regionale spreiding heeft aangekaart. Wat
wordt er echter precies verstaan onder "diverse samenstelling"?
Gaat het om een diversiteit van wetenschappers, politici, werknemers, werkgevers
en ondernemers?Tijdens de top stond de kwestie over Servië en Kosovo op de agenda.De heer Ormel (CDA):Ik heb een vraag over het vorige punt. Mevrouw Wiegman zegt dat de reflectiegroep
niet het zoveelste praatclubje van de EU moet worden en zij stelt vragen over
de grenzen van de Europese Unie en over de institutionele aspecten ervan.
Wat vindt de ChristenUnie? Vindt zij dat de grenzen van de Unie behoren tot
de institutionele aspecten? Vindt zij dat de reflectiegroep daarover moet
spreken?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik vind dat deze zaken aan de orde moeten komen. Als je aan de slag gaat
met zo'n reflectiegroep, moet deze wel over heel wezenlijke dingen spreken.
Heel lastige vragen moeten wij niet terzijde schuiven. Dat vinden wij heel
belangrijk.De heer Ormel (CDA):Mevrouw Wiegman vindt de reflectiegroep dus het gremium om te praten over
de grenzen van de Unie?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Daarom stel ik de vraag. Het moet duidelijk zijn waarover de reflectiegroep
gaat praten. Er kunnen allerlei argumenten zijn om de reflectiegroep niet
over bepaalde onderwerpen te laten praten. Toch moet er op een of andere manier
over deze onderwerpen worden gesproken, zeker als het gaat over de toekomst
van Europa. Ik weet niet of de reflectiegroep daarvoor het geijkte middel
is, maar de onderwerpen moeten op de een of andere manier in de nabije toekomst
besproken worden.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Ik zou mevrouw Wiegman wel een handje willen helpen. Ook ik
ben van mening dat uitbreiding besproken kan worden, niet omdat wij niet zouden
weten wat die Kopenhagencriteria inhouden – dat weten wij immers al
zo'n kleine vijftien jaar – maar omdat in het nieuwe verdrag iets nieuws
wordt toegevoegd en wel het absorptiecriterium. Dat is eigenlijk niet geoperationaliseerd.
Is mevrouw Wiegman, de ChristenUnie, het niet met de VVD eens dat dit onderwerp
zich nu juist bij uitstek leent voor die reflectiegroep?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Het lijkt mij een heel belangrijk onderwerp. Het is belangrijk om te bezien
hoe dat absorptiecriterium gaat werken, maar daarbij dan wel goed naar de
verdere toekomst kijken, naar de politieke finaliteit van Europa. Die onderwerpen
moeten toch aan de orde gaan komen.Voorzitter. Terug naar de top waar de kwestie Servië en Kosovo op
de agenda stond. De ChristenUnie steunt en waardeert de vastberaden inzet
van Nederland ten aanzien van Servië. Het feit dat andere landen zo hun
eigen politieke motieven hebben om Servië snel bij de EU te laten aansluiten,
doet de ChristenUnie vrezen dat politieke motieven belangrijker kunnen worden
gevonden dan strenge toelatingscriteria. Hier dienen wij goed op bedacht te
zijn. Mijn fractie hoort dan ook graag de visie van het kabinet op een eventuele
onafhankelijkheid. Houdt voorbereiding op een onafhankelijkheidsverklaring
ook in dat nagedacht wordt over gevolgen van die eventuele onafhankelijkheid
voor eventuele toetreding van Kosovo tot de EU? Dan dringt de vergelijking
met Cyprus zich bij ons op. Verschil van mening tussen lidstaten over de status
van een land zal de samenwerking binnen Europa immers ernstig kunnen verstoren.
Overigens steun voor het voortzetten van de voorbereiding van een eventuele
missie. Stabiliteit in deze regio moet de allerhoogste prioriteit houden.Voorzitter. In de aanloop naar deze top hebben wij met elkaar nog gesproken
over Turkije en het onderhandelingsproces. Zijn de opmerkingen die daarbij
gemaakt zijn ook aan de orde geweest tijdens de top? Op welke manier is gesproken
over Turkije? Mij bereiken namelijk signalen dat er toch weer hoofdstukken
geopend gaan worden en dat lijkt mij niet in lijn met wat in dit huis is besproken.
Ik hoor hier graag meer over.De heer Ormel (CDA):Voorzitter. Verleden week hebben wij eigenlijk twee toppen in een mogen
aanschouwen, zij het op verschillende locaties. De ene vond plaats in Lissabon
met de ondertekening van een verdrag dat er na zes jaar ligt, een akkoord
tussen 27 lidstaten dat er staat en een belangrijke stap waarbij het instrumentarium
van de Europese Unie meer mogelijkheden biedt om tot concrete resultaten te
komen. Daar moeten wij blij mee zijn en de CDA-fractie complimenteert hiermee
de onderhandelaars namens Nederland, de minister-president, de minister van
Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Europese Zaken. Nederland doet
er weer toe in Europa. Dat is een nationaal belang, mijnheer De Roon, en wij
mogen daar blij om zijn. De CDA-fractie is er blij om. Wij zien ook op de
televisie de goede samenwerking van onze minister-president met de andere
leiders in de Europese Unie. In een globaliserende wereld heeft de Europese
Unie een actieve rol te vervullen. Alleen door goede samenwerking
kunnen wij resultaten boeken. Alleen zo kunnen wij het sociale bouwwerk dat
wij en de generaties voor ons hier hebben opgebouwd, in stand houden. Alleen
met een gezamenlijk optreden via de Europese Unie is dat mogelijk.Volgend jaar zullen wij met de regering verder spreken tijdens het ratificatieproces
over dit akkoord. Kan de regering aangeven wanneer zij verwacht dat het wetsvoorstel
naar de Kamer kan worden gezonden? Wat de CDA-fractie betreft, is dat zo spoedig
mogelijk.In januari wordt begonnen met de voorbereidingen om het verdrag goed te
laten functioneren. Dat zal gebeuren onder gezag van de aantredend voorzitter
van de Europese Raad, zo staat het althans in besluit nr. 4. Wij nemen aan
dat hiermee Slovenië wordt bedoeld en niet de beoogd technisch voorzitter,
maar wij vragen wel hoe de verkiezingsprocedure van die beoogd technisch voorzitter
zal gaan verlopen en wanneer wij die kunnen verwachten.Door de andere woordvoerders is al veel gesproken over de reflectiegroep.
Wat de CDA-fractie betreft behandelt de reflectiegroep geen institutionele
aspecten. Wij zijn gerustgesteld door het Raadsbesluit waarin dat gewoon zo
staat. Wij begrijpen dus alle kommer en kwel niet die wij tot nu toe hebben
gehoord. Wij vragen wel aan de regering of het aspect grenzen van de Unie
en eventuele verdere uitbreiding tot de institutionele aspecten behoort. Wat
ons betreft is dat het geval. Wij vragen ook aan de regering of zij wat meer
inzicht kan geven in het traject om leden in deze groep te krijgen. Het is
goed dat er een voorzitter is en dat er twee vicevoorzitters zijn. Wij zijn
er verheugd over dat een van de twee vicevoorzitters niet uit het politieke
circuit komt. Ik denk dat dit goed is voor zo'n reflectiegroep. Daar liggen
denk ik voor Nederland ook kansen. Wellicht voor iemand uit de academische
wereld. Wellicht voor een oud sportman met originele filosofische gaven. Wat
ons betreft gaat naar dat laatste de voorkeur uit. Wij denken dat het goed
is voor het draagvlak van de EU bij de Nederlandse bevolking.In 2008 staat er veel op de rol op het terrein van migratie en asiel.
Het CDA zal deze voorstellen van nabij en kritisch volgen. Wij staan bijvoorbeeld
kritisch in onze eurorealistische koers ten aanzien van het regelen van het
familie-huwelijksrecht op EU-niveau, namelijk conclusie 35. Kan de regering
toelichten of zij tevreden is in relatie tot subsidiariteit en proportionaliteit
met conclusie 35?In de voorbereiding hebben wij nadrukkelijk onze zorgen geuit over het
geïntegreerde maritiem beleid en wij lezen daar niets over in het verslag.
Er zijn wel Raadsconclusies. Is ons punt ter tafel gebracht? Hoe staat het
met de nationale en regionale invulling die Nederland daar met buurlanden
al aan geeft? Conclusie 58 spreekt over met name rekening houden met de verschillende
kenmerken van de lidstaten en specifieke maritieme regio's. Dit mag wat ons
betreft wel wat scherper worden uitgelegd: geen afbreuk doen aan zaken die
al prima geregeld zijn tussen twee lidstaten. Ik zie de lichaamstaal van de
staatssecretaris, maar ik hoor het ook graag, zodat het ook in de Handelingen
komt.Dan Kosovo. De Europese Unie heeft ingestemd om de verantwoordelijkheid
te nemen met een missie om in Kosovo aanwezig te zijn. Dit is een goede zaak.
Wij vragen de regering wel hoe zij denkt over de harde toon uit Belgrado over
het EU-besluit om een VN-rol over te nemen in Kosovo. Ten aanzien van Servië
willen wij de regering zeer complimenteren met de eenzijdige positie die zij
heeft ingenomen om maximale druk op Belgrado te houden. Geen koehandel op
de Balkan. De uitlatingen van Del Ponte waren duidelijk. Niet de softe aanpak,
maar de politieke druk laat bewegen. Wij vinden dat het ICTY open zal moeten
blijven totdat Mladic echt voor het ICTY is verschenen en wordt veroordeeld.Ik ga afronden met iets waarover het niet gaat in het verslag dat ons
zo ruim van tevoren is toegezonden, namelijk vanmorgen al. Het verslag rept
niet over de contacten bij de Brusselse wafels, waar wij wel nadrukkelijk
om hebben gevraagd. Het gaat dan met name om Afghanistan. Wordt Afghanistan
nu geagendeerd voor de volgende EU-top? Waarom staat er in het verslag dat
er wel gesproken is over Birma, Iran en zelfs over Oost-Congo en Libanon?
Als ik kijk naar de conceptresoluties zoals die ons verleden week bereikten,
is er een aantal op zich belangrijke onderwerpen toegevoegd, maar niet Afghanistan.
Dit terwijl wij daar nadrukkelijk om hebben gevraagd. Graag een reactie van
de regering.De heer Ten Broeke (VVD):De heer Ormel geeft aan dat hij nog steeds aandringt op de uitlevering
van de heer Mladic. Geldt dat ook voor de heer Karadzic? Ik weet dat dat moeilijker
zal zijn.De heer Ormel (CDA):Natuurlijk. Ook de heer Karadzic hoort in Den Haag thuis, maar hij valt
niet onder directe verantwoordelijkheid van de Servische regering.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik wil het niet hebben over het Europese verdrag of over het
referendum. Over de inhoud van het verdrag komen wij nog uitgebreid te spreken.
Het was geen agendapunt op de top van 14 december jongstleden. Die top
was niet belangwekkend; het verslag geeft daar blijk van. Misschien moeten
wij de discussie nog maar eens voeren over de vraag of er wel zo vaak een
Europese Raad bijeen moet komen, als de agenda daartoe eigenlijk geen aanleiding
geeft. Wij hebben eerder voorgesteld, het aantal Europese Raden te beperken
en ervoor te zorgen dat er een echt substantiële agenda is, zodat er
besluiten kunnen worden genomen die er Europees toe doen. Het leek een gezellig
samenzijn, waarbij de onderwerpen die voortdurend op de agenda staan, ook
nu weer terugkeerden. Daar is vervolgens wat over gezegd en opgeschreven.
Wij moeten daarover dan ook weer bij elkaar komen, want dat is nu eenmaal
de traditie. En zo komt Jan Splinter door de winter.Nu wij er toch allemaal zijn, zal ik een aantal onderwerpen kort de revue
laten passeren. Er is weinig nieuws te melden over de reflectiegroep. De contouren
van het mandaat waren al bekend en gelukkig is ook nu niet uitgesloten, in
de conclusies of in het gesprek dat gevoerd is, dat er gesproken gaat worden
over de uitbreiding van de Europese Unie. De grenzen van de Europese Unie
behoren niet tot de institutionele aspecten van de Europese Unie, en daarover
kan dan ook worden gesproken. De heer Sarkozy heeft daarover de interessante
waarneming naar buiten gebracht dat er wat hem betreft een contradictie bestaat
tussen de Europese integratie en de Europese uitbreiding. Het lijkt mij voor de hand liggend dat er over dat vraagstuk gediscussieerd gaat worden.De omvang van de reflectiegroep is wel een nieuwtje. Wij steunen het Nederlandse
standpunt met betrekking tot de diversiteit in de samenstelling en de regionale
balans.De bezwaren op het punt van de migratie, die de SP-fractie al eerder naar
voren heeft gebracht bij de bespreking van de JBZ-raad, blijven bestaan. Ik
wil twee terreinen extra benoemen. Dit betreft in de eerste plaats de Europese
dwang om strafrechtelijke sancties in te stellen bij een aantal zaken, zoals
het tewerkstellen van illegalen. Wij vinden dat een nationale discussie. Het
al dan niet inzetten van het strafrecht is een keus op nationaal niveau. Wij
willen dat graag zo houden.Het tweede punt betreft de samenwerking op asielgebied. Wij vinden dat
een goede zaak, maar tegelijkertijd mag dit niet inhouden dat Nederland niet
meer zou kunnen doen dan de Europese minimumnormen voorschrijven. Als wij
ruimhartiger willen zijn, bijvoorbeeld door het instellen van een generaal
pardon, moet dat mogelijk blijven.Ook Kosovo is aan de orde geweest. De SP-fractie is blij dat op 10 december
de bom niet is gebarsten, waarbij mogelijk eenzijdig stappen zouden worden
gezet op weg naar onafhankelijkheid van Kosovo. Wij lezen dat de Europese
Unie de voorbereiding voor een eventuele EVDB-missie wil voortzetten. De verwachting
is dat Kosovo zich op enig moment onafhankelijk zal verklaren. Dat leidt aan
de kant van de SP-fractie tot twee constateringen. In de eerste plaats is
er sprake van Europese verdeeldheid. Vijf landen hebben grote bedenkingen
tegen de eenzijdige onafhankelijkheid. Cyprus ziet slechts twee mogelijke
opties: de eerste is dat er overeenstemming wordt bereikt tussen Servië
en Kosovo over een oplossing. De tweede is dat er een VN-Veiligheids­resolutie
komt met een besluit op dat punt. Ik denk dat de keus voor een van beide de
koninklijke weg zou zijn. Graag krijg ik een reactie van de regering.De tweede constatering is dat de Servische premier Kostunica alleen al
het bespreken van een eventuele EVDB-missie onder de huidige omstandigheden
onacceptabel vindt. Hij zegt dat het sturen van een dergelijke missie erkenning
inhoudt van Kosovo's streven naar onafhankelijkheid. Die erkenning van Kosovaarse
onafhankelijkheid ziet hij als het gevaarlijkste precedent sinds de Tweede
Wereldoorlog. Hij stelt dat er geen uitruil moet zijn tussen een onafhankelijk
Kosovo aan de ene kant en het lidmaatschap van Servië van de Europese
Unie aan de andere kant. Ik hoor graag een reactie van de regering op zijn
scherpe bewoordingen. Wat betekenen zij voor de plannen van de Europese Unie
om een EVDB-missie mogelijk te maken, ook zonder dat de VN daarvoor een juridische
basis zal hebben verschaft?Mijn fractie is bijzonder ongelukkig met de houding van de Europese Unie
ten aanzien van Iran. El Baradei roept op tot de-escalatie, maar wat doet
de Europese Unie? Zij kiest voor escalatie, escalatie van het conflict en
zelfs het eventueel passeren van de VN door het instellen van eigen sancties
indien de Veiligheidsraad er niet in slaagt, een volgende resolutie tot verdergaande
sancties aangenomen te krijgen. Mijn fractie vindt dit onverstandig. Zij roept
de regering op om pas op de plaats te maken. Ik kan mij ten slotte niet voorstellen dat het helemaal niet aan de orde
is geweest, maar het staat niet in het verslag: Turkije. Ik doel op de gespannen
situatie tussen Turkije, de PKK en dus ook Irak. De aanvallen op Iraaks grondgebied
zouden zonder toestemming van de VS en, nog belangrijker, zonder toestemming
van Irak zijn uitgevoerd, terwijl de Europese Unie steeds heeft gezegd dat
Turkije niet in Irak kon optreden zonder toestemming van de Iraakse regering.
Nu lijkt dit toch te zijn gebeurd. Hiermee zijn het luchtruim en de soevereiniteit
van Irak geschonden. Dit kan niet zonder een Europese reactie worden toegestaan.
Ik krijg hierop graag een reactie van de regering.De heer Blom (PvdA):Voorzitter. Ik houd het kort, want er is al een heleboel gezegd. Bovendien
staat er morgen weer een debat op de plenaire agenda en dat zal aanzienlijk
langer duren dan het debat van vandaag. Ik heb ook het gevoel dat mijn collega's
voldoende hebben gezegd en nu zelfs voor een deel in herhaling zijn gevallen.
Ik zal dat niet doen, maar stip slechts twee punten heel kort aan.Tijdens de ondertekening van het Verdrag van Lissabon stonden er zaken
in de pers, waardoor kritiek kon worden vermoed op de communicatiestrategie
die onze staatssecretaris zou voorstaan. Ik heb mij daar behoorlijk aan geërgerd.
Ook heb ik mij geërgerd aan een aantal collega's die op een gegeven moment
ten overstaan van de pers woorden als "propaganda" bezigden. Dat
vind ik buitengewoon ongepast. Laten wij even met zijn allen vaststellen dat
wij zelf in deze Kamer om een communicatiestrategie hebben gevraagd. Dat vonden
wij belangrijk. Wij vonden dat Europa weer terug in de harten van mensen moest
komen en dat er voldoende voorlichting moest zijn over alles wat er in Europa
gebeurt. Nu ligt er een plan van de staatssecretaris – dat is geen propaganda
en ook geen roadshow, maar een goed doordacht programma – en menen mensen
te moeten roepen dat het allemaal heel vervelend is. Zij hebben er zelf om
gevraagd! Ik vind het jammer en neem er afstand van. De Partij van de Arbeid
is juist bijzonder verheugd over het communicatieplan.Ten slotte stip ik het onderwerp Servië aan. Een aantal collega's
heeft daar al het een en ander over gezegd. Ik moet zeggen dat ik complimenten
aan de regering moet uitdelen, omdat zij voet bij stuk heeft gehouden en alles
heeft gedaan wat zij in de vorige algemeen overleggen heeft gezegd. Ik vind
dat een compliment waard. Ik ga er dus vanuit dat er aan het standpunt van
de regering niets is veranderd en dat het voorlopig ook gewoon hetzelfde blijft.
Dat stemt mijn fractie tevreden.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor hun inbreng in deze termijn.
De heer Ormel heeft al gezegd dat het een bijzondere bijeenkomst was. Dat
klopt. Zij werd gehouden op een locatie in Portugal vanwege de ondertekening
van een verdrag. Vervolgens vond op vrijdag de meer klassieke Europese Raad
in Brussel plaats.Ik stip een aantal algemene punten aan. Daarna staat de minister van Buitenlandse
Zaken stil bij de onderwerpen Kosovo, Servië, Turkije, Afghanistan en
enkele andere. Ten slotte gaat de staatssecretaris uitgebreider
in op zaken die te maken hebben met de reflectiegroep en het verdrag.Met de ondertekening van het wijzigingsverdrag in Lissabon hebben wij
de discussie over de nieuwe inrichting van de Europese samenwerking formeel
afgerond. Dat is een belangrijke stap, want wij hebben, ook in deze Kamer,
al verschillende malen vastgesteld dat het nieuwe verdrag de EU met 27 lidstaten
beter in staat stelt om grensoverschrijdende vraagstukken aan te pakken, zoals
milieu, klimaat en veiligheid.Bovendien komt er meer democratische controle en is de taakverdeling tussen
de Unie en de lidstaten helder vastgelegd. Het zijn stuk voor stuk voor Nederland
belangrijke verbeteringen. De goedkeuringswet en de memorie van toelichting
zullen u binnenkort na ommekomst van de advisering door de Raad van State
bereiken, zodat de parlementaire behandeling vroeg in 2008 kan beginnen. Wij
willen graag tempo maken met de ratificatieprocedure. Dat betekent dat wij
aanstaande vrijdag in de ministerraad hierover zullen spreken.Ik hoop dat de Raad van State snel met een advies zal komen, zodat ook
uw Kamer met gezinde spoed de ratificatieprocedure ter hand kan nemen. Dan
is het uiteraard aan uw Kamer om daarin dan ook deze spoed te betrachten.
Wat hier is gezegd over tempo brengen in het proces spreekt de regering zeer
aan. Wij zullen alles in het werk stellen om u ook hierin tegemoet te komen
opdat wij zo snel mogelijk kunnen ratificeren.Nu het verdrag rond is, kunnen wij ons weer volledig richten op de zaken
waarvoor wij Europa zo hard nodig hebben. Voor ons leefmilieu en onze veiligheid,
voor het tegengaan van klimaatverandering, voor de zekerheid van onze energievoorziening,
onze werkgelegenheid en ons concurrentievermogen. De discussie van vrijdag
over globalisering moet in dat licht worden gezien. De EU is ons middel om
vorm te geven aan de globalisering, uitgaande van de belangen van onze burgers.
Want het proces van globalisering brengt naast kansen ook onzekerheden met
zich, bijvoorbeeld voor werknemers. Daarmee moeten wij goed rekening houden
door ons goed op de toekomst voor te bereiden.Verder hebben wij gesproken over migratie. Om onze kenniseconomie te versterken,
moeten wij er gezamenlijk voor zorgen dat de Europese Unie aantrekkelijk wordt
voor kennismigranten, zodat wij bij het aantrekken van de beste mensen kunnen
concurreren met de Verenigde Staten, Australië of Canada. Ik heb onderstreept
dat migratie niet moet worden benaderd als de oplossing voor problemen als
vergrijzing of als excuus mag worden gebruikt om interne hervormingen uit
te stellen. Ook is het van belang dat wij migratie met een brede blik bekijken,
dus dat wij oog hebben voor de samenhang tussen migratie, buitenlands beleid
en ontwikkeling.Een andere belangrijke stap waarbij wij ook stil hebben gestaan en die
eind deze week zal worden gezet, is de uitbreiding van Schengen met negen
landen. De ruimte waarbinnen wij ons zonder grenscontroles kunnen bewegen
wordt een stuk groter. Daarbij zijn wij niet over één nacht
ijs gegaan. Wij hebben ervoor gezorgd dat de buitengrenzen beter worden bewaakt
en dat de grenscontroles zijn aangescherpt.Verder vormt het extern beleid een belangrijk onderdeel van de beraadslaging.
De Europese Unie speelt een steeds belangrijker rol in de wereld. Ik denk
daarbij aan Kosovo, waar de EU een toenemende verantwoordelijkheid wacht,
gegeven het belang van stabiliteit in de regio en het Europees perspectief
van de landen van de westelijke Balkan. Op dit onderwerp zal minister Verhagen
nader ingaan.Wat de rol van de EU betreft, denk ik ook aan de contacten met Afrika,
die een week eerder op de agenda stonden in Lissabon. De EU-Afrikatop was
een succes. Europa en Afrika zijn een samenwerkingsagenda met een concreet
actieplan overeengekomen. Het onderwerp Zimbabwe heeft de juiste aandacht
gekregen, zonder dat het de top heeft gedomineerd. De terechte kritiek die
de Europese Unie heeft geuit, onder andere bij monde van mij, is luid en duidelijk
aangekomen. Ik was blij dat in veel interventies van Afrikaanse kant een nieuw
zelfbewustzijn doorklonk. Daardoor kunnen belangrijke thema's in onze relatie,
bijvoorbeeld de handelsbetrekkingen, energie en klimaat, maar ook mensenrechten,
op de juiste manier worden besproken.Verder was de top natuurlijk een goede gelegenheid om contacten met Afrikaanse
collega's te leggen of aan te halen. Dit onderwerp heeft bij de flexigroep
de nodige aandacht gekregen. Ook de staatssecretaris zal daarop ingaan.Met een nieuw verdrag kan Europa vooruit, maar dat mag ons er niet van
weerhouden na te denken over onze verdere toekomst. Welke uitdagingen komen
op ons af? Hoe zorgen wij ervoor dat Europa over vijftien tot twintig jaar
nog steeds toonaangevend is in de wereld? Wat is de beste manier om in de
regio om ons heen stabiliteit te bevorderen? Wanneer doen wij dat met dialoog
en samenwerking en wanneer is een partnerschapsovereenkomst het juiste instrument?
Wanneer is uitbreiding de beste stap?Wij hebben besloten een aantal mensen te vragen om eens goed naar al die
vraagstukken te kijken. De Spaanse oud-premier Gonzalez zal deze zogeheten
reflectiegroep leiden, samen met de Letse oud-president Vike-Freiberga en
ook Nokiatopman Ollila. Daarmee hebben wij drie visionaire figuren, ieder
met een eigen invalshoek. Ik ben het eens met de heer Ormel dat het ook goed
is dat niet alleen wordt gekeken naar de politieke invalshoek. Wij hebben
gezegd dat er nu eerst aandacht moet zijn voor het proces van ratificatie.
Om die reden hebben wij gezegd dat de werkgroep in de tweede helft van volgend
jaar echt aan de slag kan gaan. Dan kan ook over de samenstelling worden beslist.
De taak is een gegeven. Het mandaat is duidelijk in de conclusies aangegeven.
Wij hechten eraan dat er op het punt van de samenstelling sprake zal zijn
van regionale vertegenwoordigingen, of in ieder geval van spreiding. Er moeten
niet mensen uit slechts één bepaalde hoek deelnemen. Met diversiteit
wordt gedoeld op het streven om de groep verschillende hoedanigheden in zich
te laten bergen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het bedrijfsleven, de economie,
ondernemerschap en innovatie en ik noem de naam van de heer Ollila. Je kunt
echter ook denken aan wetenschap, cultuur of aan andere sectoren. Daarom kan
ik nu nog niets zeggen over een eventuele Nederlandse kandidaat, want of die
er komt, hangt af van wat er de komende tijd zal gebeuren. Ik vind het goed
dat er is afgesproken dat de groep wat kleiner zal zijn. Wij hebben geen behoefte
aan een groep waarin elke lidstaat een vertegenwoordiger heeft. Dit betekent
echter wel dat wij goed moeten kijken naar de vraag wat de samenstelling moet
worden. Hiervoor hebben wij even de tijd. Regionale representatie, maar ook
de verschillende domeinen, zullen hierbij een rol spelen. Ook
bij het vinden van andere leden, in de tweede helft van 2008, zal worden gestreefd
naar een dergelijke samenstelling. Wij bespraken vorige week al met de Kamer
dat deze groep zich niet zal buigen over de institutionele vraagstukken –
ook hierover heeft de heer Ormel gesproken – of over het financieel
kader van de Europese Unie. In juni 2010 komt de groep met een verslag.De heer Ten Broeke heeft gesproken over Bali. Het verloop van deze conferentie
kwam uiteraard vrijdag niet aan de orde. Ik vind het echter belangrijk om
te markeren dat bij vorige toppen de inzet was, dat Europa met één
mond zou spreken. Europa wilde van Bali een succes maken. Ik heb gemerkt dat
de interne afstemming in ieder geval goed heeft gewerkt en dat Europa heeft
uitgestraald, vooruit te willen. Dit is een belangrijk punt. De heer Ten Broeke
roerde ook het vraagstuk van energie en kernenergie aan. Hierover zullen wij
nog de nodige keren met elkaar spreken. Er wordt in Europa verschillend over
gedacht; wij kennen de discussie. De heer Ten Broeke vraagt terecht hoe het
zit met de transitiefase. Het vraagstuk van de energievoorziening is vrijdag
niet aan de orde geweest en wij hoeven hierover nu niet verder te spreken,
maar het is buitengewoon belangrijk.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Excuses voor het feit dat ik niet zo snel was; ik wil nog even terug naar
wat werd gezegd over de reflectiegroep. Ik begrijp nu meer over de samenstelling.
Kan de minister-president echter nog eens heel concreet ingaan op de vraag
wat nu precies het mandaat is en waarover in de groep gesproken zal worden?Minister Balkenende:Ik heb zojuist een aantal onderwerpen genoemd. Wat zijn de uitdagingen
voor Europa? Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat Europa over vijftien tot twintig
jaar toonaangevend is? Verder kunt u denken aan vragen over de economische
ontwikkeling, maar ook over onze rol op het gebied van ontwikkeling. Hoe kunnen
wij bijdragen aan stabiliteit in de regio? Wat zijn de beste partnerschapsovereenkomsten
met andere landen? Wij hebben het vorige week tijdens het algemeen overleg
al gehad over de vraag hoe het zit met het "binnen en buiten de grenzen
van Europa". Dit zijn zaken die de groep aan de orde zal stellen. Er
komen echter geen institutionele aspecten aan de orde.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Het is inderdaad belangrijk dat er over deze zaken gesproken wordt. Ik
wierp echter ook vragen op, bijvoorbeeld over de finaliteit van Europa; de
inhoudelijke en geografische grenzen en de politieke finaliteit. Zullen deze
onderwerpen ook besproken worden en, zo ja, door wie en wanneer?Minister Balkenende:Vorige week tijdens het algemeen overleg hadden wij een nuttige gedachtewisseling.
Wij hebben toen gewezen op de conclusies die voorlagen en die nu formeel zijn
vastgesteld. Hierin is ruimte om te spreken over de ontwikkelingen binnen
de Europese Unie en erbuiten. Dit raakt ook het vraagstuk van de uitbreiding.
Wat de groep zal gaan doen, wordt door de groep zelf bepaald. Dat zullen wij
dus moeten afwachten. Dit is wat ik hierover in dit stadium kan zeggen. Het
mandaat biedt in ieder geval ruimte. Er is dus een verschil met de discussie
over de institutionalia. Na het wijzigingsverdrag heeft Europa er nu vooral
even behoefte aan om zich op de inhoud te richten, en niet opnieuw op de vragen
waarmee het de laatste jaren vooral is bezig geweest. Voor het overige zullen
wij wel zien wat deze groep zal gaan doen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Vindt u net als ik dat het goed zou zijn als het vraagstuk over de finaliteit
van Europa besproken zou worden? Dit hoeft inderdaad niet nu direct te gebeuren,
maar wel op enig moment. Het is goed om dit vraagstuk in Nederland te bespreken,
maar het moet ook in Europees verband gebeuren.Minister Balkenende:U hebt het uiteraard over een discussie die al erg lang speelt en die
ingewikkeld is. Wij hebben gezegd dat het ons hierbij om de criteria gaat
en dat er aan deze criteria moet worden gerefereerd in het wijzigingsverdrag.
Dit is op Nederlands initiatief inderdaad gebeurd. Het gaat om een geloofwaardig
proces. In het kader van het mandaat aan de reflectiegroep bestaat de mogelijkheid
om hierop in te gaan. Wij moeten echter afwachten wat de groep gaat doen.
Overigens lopen de kwesties rond dit vraagstuk uiteraard gewoon door, nog
los van het werk van de reflectiegroep.De heer Ten Broeke (VVD):Wellicht gaat deze groep wat lijken op de groep die in Nederland over
het ontslagrecht gaat spreken. Ook deze Europese groep heeft eigenlijk geen
opdracht maar mag over alles spreken. Wij willen graag inhoudelijk meesturen.
Voor u staan Kamerleden die inhoudelijke voorstellen doen, maar u gaat daarop
procesmatig in. Sinds er sprake is van de club van wijzen die nu een club
van reflectie heet, is de Kamer hier drie keer op ingegaan. Ik vraag u om
de vragen van de Kamer hierover heel serieus te nemen. Wij willen graag weten
of de uitbreiding onderdeel is van het mandaat. Ik vind dat Nederland daarop
moet aandringen. Hoort daar absorptie bij? Waarom gaan de Fransen straks tijdens
het Franse voorzitterschap over de verdere kandidaten? Wie is de Nederlandse
kandidaat, of de regionale kandidaat waarover wordt nagedacht? Al die vragen
zijn gesteld, maar de premier gaat er niet op in. Dat is jammer, want dat
ontneemt ons de mogelijkheid om er inhoudelijk over mee te denken.Minister Balkenende:De heer Ten Broeke vraagt wie de Nederlandse kandidaat is. Wij hebben
nog een aantal maanden de tijd om daarover te spreken. Het hangt overigens
ook van de samenstelling af. Het is een kleine commissie, bestaande uit ongeveer
10 personen. Drie daarvan zijn inmiddels vastgesteld. De marges zijn dus niet
zo geweldig groot. Dat betekent dat straks een duidelijk profiel moet worden
ontwikkeld, in die zin dat moet worden bekeken vanuit welke disciplines en
regio's men met kandidaten wil komen. Nederland gaat zich er vervolgens voor
inzetten die kandidaat benoemd te krijgen. Ik heb er dus wel opvattingen over,
maar de komende tijd moeten wij het spel mee spelen om te zorgen voor een
goed samengestelde commissie, of te wel de reflectiegroep. Als de profielen
van de verschillende participanten bekend zijn, zullen wij met hen persoonlijk
gaan spreken. Een juiste volgorde hierbij is dus van groot belang.Het mandaat geeft aan wat de groep gaat doen. Daarover hebben wij vorige
week ook met elkaar gesproken in het algemeen overleg. Het mandaat is ook
tamelijk helder. Het kan vraagstukken op het gebied van uitbreiding bevatten,
maar het is de vraag wat de commissie daarmee doet. Ik benadruk overigens
dat de reflectiegroep een eigen verantwoordelijkheid heeft. Ik weet dat de
heer Ten Broeke en de rest van de Kamer hier zeer veel belangstelling voor
hebben. Wij zullen er ook vaker over spreken met elkaar, maar de reflectiegroep
gaat dingen doen uit eigener beweging. Zij neemt die reflectie zelf ter hand
en wij zullen er vervolgens over beraadslagen. In 2010 komt het verslag van
de groep. Wij zullen zien wat er in de tussentijd gebeurt. Dat is ook de verantwoordelijkheid
van de groep zelf. Men heeft wellicht behoefte aan consultaties, maar dat
moeten wij afwachten.De heer Ten Broeke (VVD):De minister-president rekent de uitbreiding letterlijk tot het takenpakket
van de groep. Hij weet ook dat niets vrijblijvend is in de Europese Unie.
Alles is politiek. Deze Kamer heeft aangegeven hierover te willen meedenken.
Daar hoort absorptie wat mij betreft bij. Ik had ook nog een vraag gesteld
over de migratie. De premier stelde dat dit niet de oplossing voor het vergrijzingsprobleem
in 2050 is, dus voorbij de horizon waarover de groep gaat praten. Toch kan
het een oplossing zijn. Ik wil graag dat de premier dit kwalificeert, want
in mijn ogen is het amper een oplossing.Minister Balkenende:De minister van Buitenlandse Zaken zal ingaan op de absorptie. De term
is allang bekend. Die wordt ook al benut. Als de groep wil spreken over dit
onderwerp, heeft zij daarvoor de ruimte. Ik begrijp best wat de heer Ten Broeke
bedoelt, want het gaat ook om de geloofwaardigheid van het project Europa
in de 21ste eeuw. In die zin versta ik ook zijn opmerking dat, als er wordt
gesproken over de uitbreiding, ook deze kwestie aan de orde moet komen.Dan de migratie. Het valt mij op dat een aantal discussies door elkaar
loopt. Wij hebben te maken met migratiestromen, waarin mensen naar Europa
komen om een beter bestaan te hebben. Dat kan vanuit een individuele situatie
wel worden geduid, maar het is de vraag of dit een versterking is van de arbeidsmarkt.
Een andere discussie is dat bepaalde groepen zeer welkom zijn, omdat zij,
bijvoorbeeld omdat ze kenniswerkers zijn, een bijdrage kunnen leveren aan
de Europese context. Ik heb in het debat aangegeven dat je ervoor moet oppassen
om migratie als de panacee te zien. Ik zie dat zelf niet als zodanig. In Nederland
staan nog tal van mensen aan de kant. Laten wij ervoor zorgen dat die mensen
ook mee kunnen doen. Het is dus geen panacee voor de benodigde hervormingen.
Vorige week is een stuk verschenen, waarin Nederland nogal goede kwalificaties
krijgt van de Europese Commissie op het gebied van hervormingen. Daar is ook
alle aanleiding voor, want wij hebben de afgelopen jaren veel gedaan. Er zijn
ook landen die nog een hele weg te gaan hebben op het gebied van hervormingen.
Dat staat ook op de Lissabonagenda. Ik vind dat dit proces moet doorgaan.
Door te spreken over migratie is het mogelijk dat andere zaken onvoldoende
worden benoemd. Daar moet je voor oppassen. Ik geloof dat de heer Ten Broeke
en ik op dat punt op eenzelfde lijn zitten. Dat heb ik ook gemarkeerd in mijn
inbreng bij de Europese Raad.De heer Ormel (CDA):Ter voorkoming van een tweede termijn – ik verwacht niet dat die
nodig zal zijn – wil ik iets vragen over die reflectiegroep. Er wordt
in de Kamer veel over dit onderwerp gesproken. Uit de besluitenlijst blijkt
dat dit een reflectiegroep over de horizon van de Europese Unie 2020-2030
te zijn. Ik neem aan dat discussies over grenzen, absorptiecapaciteit en allerlei
andere aspecten voor die tijd zullen plaatsvinden. De CDA-fractie wil daar
in ieder geval niet tot 2020 mee wachten. Hechten wij niet veel te veel gewicht
aan die reflectiegroep? Ik vind het belangrijk, ik vind het goed dat het gebeurt,
en ik vind het ook belangrijk dat er denkers zijn die erover nadenken en vervolgens
met een advies aan de Kamer komen. Is dat ook niet wat het is?Minister Balkenende:De heer Ormel spreekt een wijs woord. Er is voor een reflectiegroep gekozen,
maar je kunt niet met iedere discussie wachten op het verslag van die groep.
Sommige zaken spelen op kortere termijn, bijvoorbeeld de vraag wat er in de
volgende periode gaat gebeuren, als er een nieuwe Europees Parlement is. Er
komt ook een midterm review aan. Er zullen discussies plaatsvinden over het
landbouwbeleid, over dynamisch ondernemerschap in Europa. Er gaat gesproken
worden over de vraag wat er gedaan kan worden aan structuurveranderingen en
versterking van onze economie. Er is een vraagstuk hoe er omgegaan moet worden
met de morele context in Europa. Dit soort vragen lopen gewoon door. Die discussies
staan niet stil. Het zou slecht zijn als dat wel het geval was. Als er iets
nodig is, is het een toekomstgericht debat in Europa, een debat over wat wij
met elkaar willen en hoe wij ons continent zien. De vraagstukken gaan in hoog
tempo. Zaken als klimaat en energie zijn nu aan de orde. Een reflectiegroep
moet ook in de juiste context worden geplaatst. Het werk gaat gewoon door.
Wij gaan niet zitten wachten.Er zijn vragen gesteld over het interview van de heer Verhofstadt in Elsevier.
Ik vind het niet mijn taak om op elk interview in te gaan. Er is een levendig
debat met premier Verhofstadt geweest tijdens de Europese Raad in juni. Daarbij
ging het er hard aan toe. Je moet niet al te vaak van dat soort discussies
willen hebben, maar toen was het nodig. Wij hebben een buitengewoon nuttige
gedachtewisseling gehad. Het was een goed idee om te "planepoolen".
Dat voorbeeld is overigens gevolgd door Scandinavische landen.De heer De Roon sprak over een monsterverbond in Europa, gericht tegen
het referendum. Gesteld dat je zo'n monsterverbond zou willen, zou dat dan überhaupt
kunnen? Het is vervelend dat er een suggestie wordt gewekt. De Europese regeringsleiders
hechten aan één ding: een snelle ratificatie. De vraag echter
of er een referendum zal plaatsvinden, wordt niet door regeringsleiders bepaald,
maar door het parlement. De Kamer heeft dit ook gezegd. In Ierland is er sprake
van een constitutionele traditie die het nodig maakt een referendum te organiseren.
Het is echter een nationale beslissing om zoiets al dan niet te doen. Er is
lange tijd gewacht op wat Denemarken zou doen. Enkele landen moeten nog hun
keuze maken. Dat wordt niet zomaar even onderling in Brussel afgesproken.
Ik begrijp daarom niet dat de heer De Roon dit beeld oproept.De heer De Roon (PVV):Het woord "monsterverbond" is niet door mij in de mond genomen.
Dat is gebeurd door de heer Ormel, partijgenoot van de minister-president.
Ik heb helemaal niet gezegd dat ik vermoed dat er een monsterverbond is. Ik
heb alleen op een aantal elementen gewezen. Ik heb het volgende gevraagd:
hebt u of hebben andere bewindslieden er wel eens over gesproken? Hebben hun
ambtenaren er wel eens over gesproken met hun counterparts in het totstandkomingsproces
van het Europese hervormingsverdrag? Deze vraag kan in principe met ja of
nee worden beantwoord.Minister Balkenende:Als ik mijn collega in Denemarken spreek, vraag ik hem uiteraard naar
het verloop van de discussie in Denemarken. Als ik met mijn Ierse collega
Bertie Ahern, spreek, vraag ik hem hetzelfde. Natuurlijk volg ik ook wat er
gebeurt in het Verenigd Koninkrijk. Dat is echter iets heel anders dan de
lading die u toedicht aan de gesprekken.De heer De Roon (PVV):De strekking van de vraag is of u hierover ook afspraken hebt gemaakt:
ja of nee?Minister Balkenende:Nee, dat kan men toch ook niet doen? Stel dat ik al een dergelijke afspraak
zou willen maken. Een regering kan toch alleen maar die dingen ten uitvoer
brengen waarvoor het parlement de ruimte biedt? Zo zit ons staatsrecht immers
in elkaar. Dit geldt niet alleen voor Nederland, maar ook voor andere landen.
Zo werkt een constitutie.De heer De Roon (PVV):De discussie wordt nu in een staatsrechtelijk kader getrokken, maar daarover
gaat mijn vraag niet. Ik wil weten of er politieke afspraken zijn gemaakt
ter voorkoming van referenda.Minister Balkenende:Nee en nogmaals nee. Er zijn geen afspraken gemaakt en men kan ook geen
afspraken maken. Ben ik nu helder genoeg geweest, voorzitter?De voorzitter:Ik vond het kraakhelder.Minister Balkenende:Mede namens de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris
van Europese Zaken dank ik u hartelijk, voorzitter.De heer Van Bommel vraagt waarom er zo vaak een Europese top geagendeerd
wordt. Deze vraag heb ik al een keer of tien beantwoord in dit huis. Men moet
bezien of het houden van een top goed is. Naast de toppen in Brussel, zijn
er veel andere goede, informele bijeenkomsten. Zo vormde de bijeenkomst in
Hampton Court een informele ontmoeting van regeringsleiders. Bij die gelegenheid
vond een buitengewoon nuttige informele gedachtewisseling plaats over de vraag
wat wij in Europa moeten doen na het "nee" van Nederland en Frankrijk.
Als tweede voorbeeld noem ik de bijeenkomst in Finland tijdens het Finse voorzitterschap.
Toen hebben informeel van gedachten gewisseld over het thema klimaat en energie.
Op een dergelijke manier kan men invulling geven aan bijeenkomsten. Het is
evident dat Europese bijeenkomsten zinvol moeten zijn. Overigens vond ik de
afgelopen dagen buitengewoon zinvol. Ik denk aan de ondertekening van het
wijzigingsverdrag en de discussies over Kosovo, Servië en een aantal
andere onderwerpen.Minister Verhagen:Voorzitter. Een aantal Kamerleden heeft gesproken over de situatie in
met name Kosovo en Servië. Ten aanzien van Servië hebben wij vooropgesteld
dat wij niet mogen sjoemelen met onze eigen criteria om hierdoor te bereiken
dat Servië een eventuele onafhankelijkheid van Kosovo politiek accepteert.
Dit zou in de eerste plaats ongeloofwaardig zijn voor onszelf. Bij het laatste
wijzigingsverdrag is immers afgesproken dat bij het aanvaarden van nieuwe
lidstaten of het samenwerken met lidstaten criteria leidend horen te zijn
bij de beoordeling. Daarnaast zou het ongeloofwaardig zijn om te denken dat
Servië bereid is zijn eigen opvattingen ter zijde te schuiven als dit
land op een onterechte wijze in aanmerking zou kunnen komen voor een stabilisatie-
en associatieovereenkomst voor gewoon lidmaatschap. Dat heeft de heer Ko_tunica –
de heer Van Bommel wees hier terecht op – ook heel helder verwoord.
De minister van Buitenlandse Zaken, Jeremic, sprak zelfs van een "indecent
proposal".Wij zien en wij onderstrepen dat er een Europees perspectief is voor Servië.
De toekomst van Servië ligt in Europa. Nederland wil Servië graag
de helpende hand bieden op weg naar de Unie, maar de sleutel ligt bij Servië
zelf. De Serviërs kunnen morgen over de drempel stappen. Morgen kunnen
zij ons ertoe brengen om onze handtekening te zetten onder de stabilisatie-
en associatieovereenkomst, maar dan moeten zij volledig meewerken met het
Joegoslaviëtribunaal. Dat heb ik hier van tevoren gezegd en ik heb het
herhaald tijdens de bijeenkomst van de Raad. Daarbij is overigens op nadrukkelijk
verzoek van Nederland in de conclusies een referentie opgenomen aan de criteria
en aan de besluitvorming ter zake van december 2006.De heer Ten Broeke suggereerde dat wij ons nu niet meer op Karadzic maar
alleen op Mladic concentreren. Tijdens de persconferentie heb ik gezegd dat
er sprake moet zijn van volledige medewerking. Ook Del Ponte beoordeelt deze
vraag op het stuk van volledige medewerking gedifferentieerd. Zij stelt dat
je niet het onmogelijke kunt eisen. Ik heb hierover gezegd dat het moeilijk
is om de hand op de schouder van Karadzic te leggen als hij in een klooster
zit. Dat is echter niet de vraag; wat wij vragen, is volledige medewerking.
In het overleg voorafgaand aan de Raad heb ik duidelijk gemaakt dat Mladic
wat mij betreft in Den Haag voor het tribunaal moet verschijnen. Deze eisen
gelden nog steeds onverkort.De heer Ten Broeke (VVD):Ik suggereerde dit niet zelf. Ik heb het uit een bericht dat kennelijk
uit het AD komt en dat mij zojuist onder de neus werd gedrukt. Het refereert
inderdaad aan de opmerking die de minister zonet maakte. Natuurlijk wist ik
niet, zoals de minister wellicht wel weet, dat Karadzic in een klooster zou
zitten. Wat ik van de minister wil weten, is dit: als de Serviërs op
de een of andere manier invloed kunnen uitoefenen op de arrestatie van Karadzic,
blijft deze medewerking dan gewoon deel uitmaken van de conditionaliteit?
Staat dat unverfroren vast?Minister Verhagen:Ja. Ook hiervoor kun je niet het onmogelijke eisen, maar het staat unverfroren
vast. Ik begrijp dus dat de heer Ten Broeke ons in dit opzicht steunt; daarmee
ben ik uiteraard blij.Mede op basis van de rapportage van ambassadeur Ischinger, die namens
de Europese Unie in de trojka zat, is duidelijk geworden dat verder onderhandelen
over Kosovo geen zin heeft. In tegenstelling tot wat de heer Van Bommel suggereert,
is er eensgezindheid in de opvatting dat het op basis van deze rapportage
en van hetgeen tijdens de onderhandelingen geprobeerd is, geen zin heeft om
verder te onderhandelen. Het heeft niet ontbroken aan de tijd maar aan de
wil om tot overeenstemming te komen. De EU-landen inclusief Cyprus zijn eensgezind
van mening dat verder onderhandelen geen zin heeft.Het is duidelijk dat de Veiligheidsraad op 19 december over deze
rapportage van de trojka zal spreken. Tegelijkertijd is duidelijk dat de status
quo niet langer kan worden voortgezet. Dit stelde de secretaris-generaal van
de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, al eerder vast, toen de Veiligheidsraad
aan de trojka de opdracht gaf om te bezien of er toch een akkoord tussen deze
partijen kon worden bereikt. De verwachting is dat de Veiligheidsraad het
op 19 december of in de weken daarna niet eens zal worden over een oplossing,
dat wil zeggen over de finale status of de wijze waarop de internationale
gemeenschap deze status zou moeten steunen en implementeren. Laten wij elkaar
daarover niets wijsmaken. In dit licht moet tevens verwacht worden dat de
Kosovaren te eniger tijd de onafhankelijkheid zullen uitroepen. Uitzichtloos
doorgaan in de huidige situatie zal men in Kosovo immers niet aanvaarden.
Acht jaar na de gewelddadigheden en na acht jaar van VN-interimbe­stuur
en vele onderhandelingsronden met Atisari en nu Ischinger, zal men het heft
in eigen hand nemen en op een gegeven moment een besluit nemen. Er bestaat
uiteraard onduidelijkheid over wanneer dat zal plaatsvinden. Het is echter
wel duidelijk dat als die situatie zich voordoet, primair de Europese Unie
zich moet inspannen om de vrede en stabiliteit in die regio zo veel mogelijk
te bewaren. Omdat wij direct geconfronteerd zullen worden met instabiliteit
in die regio, is het uitgangspunt voor het handelen van de Nederlandse regering
in alle te zetten stappen het leveren van een zo groot mogelijke bijdrage
aan de stabiliteit aldaar. Daartoe moeten natuurlijk de juiste, matigende
boodschappen aan Servië en Kosovo worden gezonden. Er moet een goede
samenwerking komen met de Verenigde Naties, de OVSE en de NAVO. Uiteraard
moet bekeken worden welke verdere bijdrage de Europese Unie kan leveren. Het
is glashelder dat sommige EU-lidstaten grote moeite hebben met het aanvaarden
van een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring; andere lidstaten wijzen op
de onhoudbaarheid van de status quo en de onwil van Servië om Kosovo
tegemoet te komen; weer andere lidstaten hopen Servië te matigen in de
toonzetting van diens reactie op de onafhankelijkheidsverklaring door te wijzen
op de mogelijkheden voor toenadering tot de Europese Unie.Het is echter wel duidelijk dat alle lidstaten het er opnieuw over eens
zijn dat de Europese Unie Kosovo moet bijstaan, zowel op bestuurlijk gebied
als op veiligheidsgebied. Dat heeft ertoe geleid dat zowel de Europese Unie
als Nederland zeer nadrukkelijk de verschillende partijen heeft opgeroepen
om zich verantwoordelijk te gedragen, hetgeen onder andere inhoudt dat minderheden
worden beschermd, dat niet aangezet wordt tot onrust, haat of revanchisme
en dat verder de dialoog gezocht wordt. Bij het uitblijven van een Veiligheidsraadresolutie moet de bestaande
resolutie 1244 de basis vormen voor internationale inspanningen en aanwezigheid
in Kosovo. De NAVO heeft evenzeer unaniem besloten dat, wat er ook gebeurt,
dus zonder vooruit te lopen op de situatie, de komende tijd KFOR op basis
van resolutie 1244 in Kosovo blijft. Geen van de lidstaten, ook niet die eigenlijk
al kenbaar gemaakt hebben dat zij niet zullen instemmen met een eenzijdige
onafhankelijkheidsverklaring, zal zijn troepen terugtrekken. Integendeel,
op basis van resolutie 1244 gaat men door.De Nederlandse voorkeur is uitgegaan en blijft uitgaan naar een Veiligheidsraadresolutie,
en uiteraard naar een situatie waarbij een land als Rusland met zo'n resolutie
kan instemmen. Mocht er echter geen overeenstemming komen, dan moet de bestaande
resolutie gewoon de basis vormen voor de internationale inspanningen en aanwezigheid.
Daarnaast heeft Nederland op dit punt een oproep gedaan. De Europese Unie
moet juist niet alleen met de VN afstemmen, maar moet met name de secretaris-generaal
van de VN benaderen teneinde te bezien of deze na het debat van de Veiligheidsraad
kan indiceren of een stabiliserende rol van de Europese Unie en de NAVO onder
resolutie 1244 gewenst blijft. Nederland richt zijn inspanningen, waarnaar
verwezen is in de conclusies, op dit punt.In de vergadering van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken zal
Nederland een verdere rechtsgrondslag moeten formuleren. Een eventuele erkenning
van een onafhankelijk Kosovo is in deze Europese Raad niet aan de orde geweest.
Dat zal straks, in 2008, een zaak zijn van elke lidstaat afzonderlijk. Het
ging er bij deze Europese Raad om, gezamenlijk vast te stellen dat de Europese
Unie alles zal doen wat nodig is om nieuw geweld en humanitair leed te voorkomen.
Als Europese ministers van Buitenlandse Zaken zullen wij daarop in januari
terugkomen.De heer Ormel (CDA):De minister zegt dat de lidstaten van de Europese Unie overeenstemming
met elkaar hebben over dat zij Kosovo moeten helpen, onafhankelijk van de
status. Dat is een goede zaak. De minister zegt vervolgens dat eventuele erkenning
van Kosovo een zaak is van de individuele lidstaten. Hoe rijmt hij dit met
de wens van de Europese Unie om tot een gezamenlijk buitenlands beleid te
komen?Minister Verhagen:Het is een nationale soevereiniteit om te besluiten over de erkenning
van een land. Ter geruststelling van de fracties van de PVV en de SP zeg ik
dat zelfs met het nieuwe Hervormingsverdrag de Europese Unie niet besluit
of gemachtigd zou zijn om een besluit te nemen over de erkenning van een andere
staat.De heer Ormel (CDA):Dat ben ik eens met de minister. Als echter de helft van de lidstaten
van de Europese Unie een onafhankelijk Kosovo erkent en de andere helft niet,
hoe moeten wij dit in de praktijk dan zien?Minister Verhagen:Het mooie van deze Europese Raad en van de intenties die daar zijn uitgesproken
is dat, met het oog op het formuleren van een zo  gemeenschappelijk mogelijk
buitenlands beleid en ongeacht de erkenning door verschillende lidstaten van
een eventueel onafhankelijk Kosovo, de Europese Unie stelt dat zij hoe dan ook wil bijdragen aan veiligheid en stabiliteit. Dat is namelijk
het hoofddoel van het buitenlands beleid. Dit beleid moet erop gericht zijn
om ook in onze eigen achter- of voortuin zo veel mogelijk vrede en stabiliteit
te hebben. Dit heeft namelijk enorme consequenties. Ik vind het mooi dat men
bereid is om stappen te zetten in de richting van dit gemeenschappelijke doel,
ondanks de verschillende appreciatie van een eventuele onafhankelijkheid van
Kosovo.Ik ben blij dat de Unie zich eensgezind heeft uitgesproken om vrede en
stabiliteit in de regio te waarborgen en nieuw geweld zo veel mogelijk te
voorkomen. Daarover bestond brede overeenstemming. Wij hebben de politieke
beslissing genomen tot een politiemissie die zal zorgen voor veiligheid en
stabiliteit en die een forse bijdrage zal leveren aan een internationale bestuursmissie.
Het is noodzakelijk dat de Europese Unie en de NAVO gezamenlijk met de VN
optrekken, te meer omdat de UNMIK, die bestuur en politie als doel heeft,
niet meer afdoende kan functioneren.De heer Van Bommel is ingegaan op Iran. Ik heb tijdens de voorbereiding
van de Europese Raad vrij uitvoerig toegelicht waarom wij van mening zijn
dat, ondanks het laatste intelligencerapport, er geen sprake is van medewerking
van Iran aan de resoluties van de Veiligheidsraad. Javier Solana heeft dit
tijdens de Europese Raad nog eens zeer helder verklaard. Ook met het oog op
de verdere ontwikkeling van het raketprogramma verleent Iran onvoldoende medewerking.
De diplomatieke druk inclusief sancties moeten daarom overeind blijven. Dit
is door de Europese Raad herhaald. Dat betekent dat wij steun geven aan een
derde sanctieresolutie in de Veiligheidsraad. Als daarover geen overeenstemming
wordt bereikt, komen wij in januari terug bij de ministers van Buitenlandse
Zaken voor aanvullende Europese stappen. Op basis van de rapportage van El
Baradei, dus niet de aanbevelingen, en de bevindingen van de heer Javier Solana
zijn wij van mening dat de druk op dit punt moet worden opgevoerd.Over Turkije wil ik helder zijn. De opmerkingen die daarover zijn gemaakt,
verbazen mij zeer. Het kabinet heeft klip en klaar gesteld dat, aangezien
Turkije geen medewerking verleent aan het Ankaraprotocol, de acht essentiële
hoofdstukken niet worden geopend. Dat laat onverlet dat op alle andere hoofdstukken
gestart kan worden met de onderhandelingen. Dat is vorig jaar geaccordeerd.
Het verbaast mij dan ook werkelijk als hier wordt gesteld dat ik niet handel
overeenkomstig de afspraken. De acht hoofdstukken zijn verder niet aan de
orde. De informatie over de Europese opstelling is dus onveranderd. Turkije
moet aan de eisen van het Ankaraprotocol voldoen voordat gesproken kan worden
over voortgang op de hoofdstukken. Als het gaat om de vraag of Turkije überhaupt
lid kan worden van de Europese Unie, geldt onverminderd dat aan alle toelatingscriteria
moet worden voldaan, niets meer en niets minder.Ik heb overigens niet de indruk dat de heer Ten Broeke bang hoeft te zijn
dat ik de toetredingscriteria voor Turkije soepeler hanteer dan mijn voorganger.
Integendeel.De heer Ten Broeke (VVD):Dat geldt ook voor mij en mijn voorganger. Ik stel vast dat er in het
verslag niets over Turkije staat. Maandag is echter besloten om de twee nieuwe
hoofdstukken te openen. De minister dient ons dat te melden. Dat heb ik al
een paar keer gezegd. Het is vervelend dat dit niet is gebeurd.Het is de vraag of het verstandig is om dit te doen tegen de achtergrond
van de vorig jaar december bij de top gemaakt afspraken. Nederland heeft die
nota bene zelf laten vastleggen in het verdrag. Het zou de minister sieren
als hij daarbij dezelfde houding aanneemt als bij Servië. Als hij dat
een stringentere houding dan die van zijn voorganger wil noemen, vind ik dat
prima. Ik steun de minister daarbij.Minister Verhagen:Het zou de heer Ten Broeke sieren als hij ons vraagt om in het verslag
van een Europese Raad op te nemen wat in de Europese Raad besproken is of
aan de orde is gekomen en geen zaken toe te voegen die niet op de agenda stonden.
Waarom stond het niet op de agenda? Om de doodeenvoudige reden dat deze procedure
allang vaststond en al met uw Kamer is gewisseld. Ik mag er met alle respect
toch wel van uitgaan dat de Kamer haar informatie over de houding van de regering
niet baseert op deze ene brief maar op de stukken en informatie die wij de
Kamer ter hand hebben gesteld? Als Turkije niet op de agenda stond, ga ik
niet liegen en zeggen dat erover gesproken is, ook al wordt dat gevraagd!De heer Ten Broeke (VVD):Het is eigenlijk in de lijn van mijn interrupties, ik zou bijna willen
zeggen van de afgelopen maanden, dat ik helemaal niet wil dat erover gesproken
wordt. Maandag is er wel over gesproken. Wij ontvingen de conclusies pas gisteren.
De minister had dus ruimschoots de tijd om ons ook over die laatste beslissingen
in te lichten. Het lijkt mij ook verstandig dat hij dat doet, want de uitbreiding
is in dit huis toch een heel pregnant thema. Dat heeft hij kunnen zien bij
het comité van wijzen, en nu weer bij de debatten over Servië
en Turkije. Wij willen het gewoon heel scherp in de gaten houden. Dat heeft
hij verleden week al kunnen zien toen wij onze meningen hebben gewisseld over
al die landen die kandidaat-toetreders zijn. Het is dus passend als de minister
ons Verhagendaarover buitengewoon alert informeert. Los van dat informeren,
de minister kent onze positie op dit punt en ik zou eigenlijk willen dat er
helemaal geen nieuwe hoofdstukken worden geopend. Het lijkt
mij ook verstandig als ook hij die houding zou aannemen in het licht van waarvoor
hijzelf in het kader van het nieuwe verdrag heeft gepleit. Dat zou pas helder
zijn in de richting van de Nederlanders.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik pas ervoor om het verwijt te krijgen dat wij de Kamer niet
informeren. Ik heb er, mede gelet op de taakstelling die de Kamer ook mijn
departement heeft opgelegd, geen zin in om iedere keer in iedere brief alles
te herhalen wat wij in voorgaande brieven hebben vermeld. Ik pas ervoor om
iedere keer het verwijt te krijgen dat als er twee brieven naar de Kamer worden
gestuurd, dat wat in die ene brief staat niet precies ook in de andere staat.
Dan kunnen wij een kopieermachine gebruiken. Wij informeren de Kamer, wij
hebben haar ook over deze gang van zaken geïnformeerd. Maandag is er
niet opnieuw over gesproken, want toen zaten wij hier in uw Kamer van gedachten
te wisselen over Uruzgan. Er is maandag niet over gesproken, want maandag
was er alleen een follow-up van eerdere besluitvorming. Dat de heer Ten Broeke
nu van mening is – dat was toen niet het geval – dat er geen enkel
hoofdstuk mag worden geopend met betrekking tot Turkije, dan is dat zijn opvatting,
maar die wordt dan niet gedeeld door de meerderheid van de Tweede Kamer. Die
heeft naar aanleiding van het debat van december 2006 vastgesteld dat Turkije
niet voldeed aan het Ankaraprotocol en ingestemd met de opvatting van de toenmalige
regering dat de acht essentiële hoofdstukken niet konden worden geopend.
Als wij nu een discussie openen over infrastructuur en consumentenwelzijn,
dan heeft de Kamer daarmee ingestemd. Als de heer Ten Broeke terug wil komen
op besluiten die de Kamer in december 2006 heeft genomen, dan is dat prima,
maar dan hoor ik dat wel graag.De heer Ten Broeke (VVD):Wij hebben volgens mij toen al aangegeven dat wij helemaal geen onderhandelingshoofdstukken
wilden openen en hebben daarbij zelfs nog de motie-Van Baalen/Timmermans teruggehaald
die naar ik mij kan herinneren zelfs tweemaal is ingediend. Dat debat hebben
wij inderdaad begin dit jaar gehad.Nog even over de informatievoorziening. De minister had kunnen volstaan
met het antwoord dat hij pas aan het eind gaf, want in mijn bijdrage heb ik
twee bronnen aangehaald – het hadden er ook vier kunnen zijn: ASM Persbureau,
de website EU Observer, The Guardian, The Financial Times – waarin werd
gezegd dat er maandag over besloten is. Daar refereerde ik aan. Mijn eerste
vraag was of dat klopt. De minister geeft aan het eind aan dat er niet over
is gesproken. Hij had daarmee dan kunnen volstaan!Minister Verhagen:Het verwijt dat wij de Kamer niet zouden informeren, werp ik verre van
mij.Voorts heeft de heer Van Bommel met name gesproken over de invallen die
hebben plaatsgevonden vanuit Turkije in Irak in relatie tot de activiteiten
van de PKK. Er zijn twee zaken gebeurd. Om te beginnen is het onderwerp niet
aan de orde geweest bij de Europese Raad omdat die aanvallen toen nog niet
hadden plaatsgevonden. In de eerste reactie op de eerste aanvallen is er een
verklaring uitgegaan van het Europees voorzitterschap, mede namens Nederland,
waarin zeer nadrukkelijk zorgen over de recente militaire acties naar buiten
zijn gebracht. Tegelijkertijd is ook de oproep gedaan om wederom de dialoog
aan te gaan en om de gesprekken met de Irakese regering te hervatten. Dit
om enerzijds te komen tot een bescherming van Turkse burgers en militairen
tegen aanvallen door een terroristische organisatie, namelijk de PKK op Turks
grondgebied. Anderzijds om te waarborgen dat het recht op zelfverdediging
niet leidt tot invallen in Irak. Bij de eerste aanvallen is dus een verklaring
uitgegaan.De aanvallen van het Turkse leger die vannacht in Noord-Irak hebben plaatsgevonden,
waren voor zover wij weten gericht op de bestrijding van de PKK. Het is niet
geheel duidelijk of er burgerslachtoffers zijn gevallen. Turkije mag zich
tegen terroristische activiteiten van de PKK beschermen, maar uiteraard hoort
dit proportioneel te zijn en binnen de afspraken die eerder met de Iraakse
regering op dat punt zijn gemaakt. Op dit moment hebben wij ten aanzien van
de laatste stappen nog geen volledig beeld van hoever strekkend die acties
precies zijn geweest en hoe de contacten op dit punt met de Verenigde Staten
en de Irakese autoriteiten zijn verlopen. Ten aanzien van de eerdere aanvallen
heeft de Europese Unie geprotesteerd. Bovendien hebben de Amerikanen nadrukkelijk
naar voren gebracht dat er geen sprake zou zijn van Amerikaanse instemming
met de actie die destijds is verricht. Ik neem aan dat ik hiermee alle vragen
heb beantwoord die aan mij zijn gesteld.De voorzitter:De heer Ormel vindt van niet.De heer Ormel (CDA):Ik had een vraag gesteld over Afghanistan. Waarom zijn er wel conclusies
over Libanon, Oost-Congo en Annapolis toegevoegd en niet over Afghanistan?Minister Verhagen:Ik heb daar gisteren uitvoerig in de Kamer over gesproken bij het debat
over de Nederlandse missie in Uruzgan. Ik heb gisteren ook gemeld dat wij
daarover uitvoerig hebben gesproken in de Raad van ministers van Buitenlandse
Zaken. Ik heb de Kamer ook gemeld dat wij stappen zullen zetten op het punt
van de wens van de Kamer om te spreken over Afghanistan in den brede en over
de vraag hoe de activiteiten van de Europese Unie kunnen worden gecoördineerd
met die van de VN en de NAVO. Het is de bedoeling om daarover tijdens de Europese
Raad van juni te spreken in aanwezigheid van de regeringsleiders. Dit om de
doodeenvoudige reden dat er dan ook een zinnige follow up gegeven kan worden
aan de besluitvorming in het kader van de NAVO-top in Boekarest in april volgend
jaar.De heer Ten Broeke (VVD):Ook ik had een vraag gesteld over de opvattingen die kennelijk bij de
NAVO leven. Ik vraag mij af of de minister zich herkent in het beeld dat de
NAVO ontevreden is over het andere deel van Brussel, namelijk dat van de Europese
Unie, als het gaat om de inzet ten behoeve van Afghanistan.Minister Verhagen:Ik herken mij niet in het beeld dat u schetst. Een van de redenen dat
de Europese politiemissie vertraagd is, is erin gelegen dat het buitengewoon
lang geduurd heeft voordat er afspraken gemaakt konden worden over samenwerking
tussen de NAVO en de Europese Unie vanwege de ietwat halsstarrige houden van
een van de lidstaten. Ik heb het dan niet over de militaire hulp. Daarvan
heeft minister Koenders gisteren in het debat gezegd dat er
een enorm forse bijdrage wordt geleverd. Dat heb ik in de NAVO-Raad ook nadrukkelijk
aan de orde gesteld. Juist een lidstaat van de NAVO die geen lid is van de
Europese Unie en een lidstaat van de Europese Unie die geen lid is van de
NAVO, treffen in dezen het grootste verwijt. Dat is dus niet de NAVO als zodanig
en niet de Europese Unie als zodanig.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de aandacht die zij heeft willen schenken
aan de plechtige ceremonie donderdag in Lissabon. Het was een mooi moment:
de afsluiting van een heel proces. Bij die gelegenheid hebben de voorzitter
van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en de voorzitter
van het Europees Parlement in hun toespraken de nadruk gelegd op het feit
dat de rol van de nationale parlementen sterk wordt vergroot. U kunt zich
voorstellen dat dit bij mij een glimlach op het gezicht toverde, want alle
drie de voorzitters waren daar eigenlijk niet zo voor toen wij ons hiervoor
inzetten. Ook vanuit het perspectief van de Kamer is er voor Nederland een
mooi succes geboekt, en dan kijk ik nadrukkelijk ook naar de heer Ten Broeke.
De versterking van de rol van de nationale parlementen wordt nu door iedereen
gezien als een van de verworvenheden van het hervormingsverdrag; anders hadden
de voorzitters die ik noemde dat niet zo uitdrukkelijk vermeld in hun toespraken.Voorzitter. Ik wil iets ongebruikelijks doen, ook ten overstaan van de
Kamer, want dan ligt het tenminste vast. Op de achterste rij ziet u een aantal
mensen zitten. Via u wil ik deze mensen uitdrukkelijk danken voor alles wat
zij hebben gedaan om het mogelijk te maken dat het verdrag is ondertekend.
Wij praten er vaak met uw Kamer over, maar zij hebben veel van de voorbereidende
werkzaamheden gedaan en het allemaal mogelijk gemaakt. Zij, maar natuurlijk
ook mensen die hier niet zijn. Daarbij noem ik ook expliciet de permanente
vertegenwoordiging in Brussel onder leiding van de heer De Bruijn. Ik vind
dit een moment, zo vlak na de ondertekening, waarop wij daar wel even bij
mogen stilstaan.De heer Ormel (CDA):Mede namens de heer Ten Broeke en de heer Blom onderstreep ik deze woorden
van harte: dank voor de ondersteuning van de onderhandelaars namens Nederland.De voorzitter:Ik dank u voor deze hoffelijkheid vanuit de Kamer.Het woord is aan de staatssecretaris.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Ik stel voor, de vragen over de communicatie over het verdrag,
ook de vragen van mevrouw Wiegman, te laten rusten tot morgen, omdat wij met
de Kamer hebben afgesproken dat het onderwerp morgen op de agenda staat bij
de behandeling van de Staat van de Unie.De heer Ten Broeke heeft gevraagd hoe het komt dat ik de speech van David
Milleband zo verwelkomde. Ik vind het heel goed dat de heer Miliband zegt
dat Europa met concrete zaken aan de slag moet en een wereldspeler moet willen
zijn ten aanzien van de onderwerpen die Europa aangaan, niet meer en niet
minder. Hij zegt dat Europa niet eindeloos over de eigen spelregels moet willen
praten. Dat is de Nederlandse regering zeer met de heer Miliband eens. Wel
is het zo dat de Britse regering een andere opvatting heeft over de uitbreiding
van de Europese Unie. Het kan de Britten niet snel en niet breed genoeg gaan.
Dat is een andere opvatting dan die van de Nederlandse regering. Ik wil dat
even markeren, want daarover mag geen enkel misverstand bestaan.Dit brengt mij bij een punt uit de discussie over de reflectiegroep dat
nog was blijven liggen. Ik doel op de relatie met het uitbreiden van de absorptiecapaciteit.
Een van de redenen waarom de reflectiegroep pas later aan de slag mag, heeft
te maken met het feit dat men moet wachten op ratificatie van het verdrag.
In dat verdrag staan heel duidelijk de spelregels voor de uitbreiding. Die
spelregels bepalen ook de kaders waarbinnen de discussie van de reflectiegroep
kan plaatsvinden. Met andere woorden, de absorptiecapaciteit staat niet ter
discussie en is een gegeven vanaf de ratificatie van het nieuwe verdrag, en
daarmee bepalend voor de reflectiegroep.De heer Ten Broeke (VVD):Ik heb ook iets gezegd over de inhoud van de absorptie. Vorige week hadden
wij een klein debat waarin de minister van Buitenlandse Zaken absorptie institutioneel
verstond. Dat doen wij niet en collega's in de Kamer kennelijk ook niet. Ik
wil graag uw appreciatie daarvan.Staatssecretaris Timmermans:Ik zoek even naar wat u met uw vraag bedoelt.De heer Ten Broeke (VVD):Ik bedoel het volgende te zeggen. Als je het institutioneel bekijkt, zouden
de vragen aan de orde kunnen zijn of wij het kunnen betalen, of de hervormingen
van het landbouwbeleid of van de structuurfondsen voldoende zijn om een nieuwe
lidstaat toe te laten treden en of de stemverhoudingen zo zijn dat wij er
klaar voor zijn. Deze vragen moeten namelijk volgens de VVD-fractie niet aan
de orde komen, wel de vraag die bij wijze van spreken op straat wordt gesteld,
de vraag of wij het echt aan kunnen, of wij het kunnen "verkraften",
zoals Helmut Schmidt ooit zei.Staatssecretaris Timmermans:Natuurlijk is dat ook in politieke zin in het debat de belangrijkste vraag.
Wij doen onszelf alleen tekort als wij nu zeggen dat de andere vragen daardoor
niet aan de orde zijn. Zo versta ik u toch niet. Uiteraard staat het iedere
lidstaat vrij, dus ook de Nederlandse regering, om tegen die tijd te overwegen
of mede met het oog op de noodzakelijke hervormingen en andere institutionele
redenen uitbreiding aan de orde kan zijn. Wij gaan ons nu toch niet allerlei
beperkingen opleggen die wij tegen die tijd wellicht liever niet willen zien?
Natuurlijk moet in het kader van de absorptiecapaciteit de vraag "können
wir es verkraften?" worden gesteld. Daarover ben ik het zeer met de heer
Ten Broeke eens.De casus Denemarken is interessant. Voor de vraag of er al dan geen referendum
moet komen, is simpelweg een procedure in de grondwet opgenomen op grond waarvan
de minister van Justitie moet bepalen of er sprake is van soevereiniteitsoverdracht.
De minister van Justitie van Denemarken heeft vastgesteld dat daar geen sprake
van is en dat er dus ook geen referendum nodig is voor de ratificatie
van dit verdrag. In deze soevereine beslissing van Denemarken treed ik niet.
Vanuit de Deense constitutionele optiek bestaat er geen enkele reden om aan
een referendum te beginnen. Tegelijkertijd creëren de Denen steeds meer
ruimte om opt-outs niet in te vullen. Dat is heel interessant om te zien.
Op JBZ-terrein komen zij in toenemende mate tot de ontdekking dat het misschien
toch wel verstandig is om gewoon mee te doen, aangezien wij een Europese juridische
ruimte creëren. Het interessantst vind ik persoonlijk dat er in Denemarken
nu heel veel stemmen opgaan om een referendum te houden over toetreding tot
de eurozone. Kennelijk is inmiddels uit onderzoek gebleken dat een meerderheid
van de bevolking de voordelen daarvan onderkent. Deze voordelen zijn volgens
mij overigens ook voor de Nederlandse bevolking zo langzamerhand wel evident.De heer Ten Broeke heeft gevraagd naar de Ierse opt-outs. De Ieren hebben
opt-outs bedongen. Zij hebben ook uitdrukkelijk gezegd dat zij die over drie
jaar tegen het licht willen kunnen houden om dan te beslissen om die al dan
niet te handhaven. Tegelijkertijd hebben zij gezegd dat zij op JBZ-terrein
zo veel mogelijk willen meewerken aan wat de rest van Europa doet.De heer De Roon en mevrouw Wiegman hebben vragen gesteld over de verklaring
over vlag en volkslied. De Europese Unie is een samenwerkingsverband van soevereine
landen waarbij burgers zowel Nederlands als Europees zijn. Dat is in mijn
woorden de definitie die jongeren in Nederland van de Europese samenwerking
hebben gegeven. Ik vind het interessant om die in dit verband te gebruiken.
Soevereine landen hebben het recht om te verklaren wat zij willen. Willen
EU-lidstaten verklaren dat voor hen de vlag en het volkslied symbolen zijn
van de Europese samenwerking, dan hebben zij daartoe het volste recht. Een
dergelijke verklaring maakt alleen geen deel uit van afspraken waaronder wij
allen onze handtekening zetten en waaraan wij gebonden zijn omdat wij die
hier hebben geratificeerd. Ieder land heeft het volste recht om dat te doen.
Ik vind het vooral van de heer De Roon zo merkwaardig dat hij namens een partij
die zo ontzettend op nationale soevereiniteit hamert, andere lidstaten hun
soevereiniteit wil ontzeggen. Dat vind ik net zoiets als een minister de huid
vol schelden, maar piepen als men zelf een woord naar het hoofd geslingerd
krijgt. Ik vind het net zoiets als voor zichzelf de volledige vrijheid van
meningsuiting opeisen, maar die andere mensen ontzeggen. Ik begrijp het pas
als ik het in die categorie plaats. Nationale soevereiniteit gun je iedere
lidstaat volgens mij. In dit geval hebben de Duitsers en anderen het volste
recht om dit te verklaren. Het bindt ons niet, het is geen verdragsbepaling
en het wordt ook niet geratificeerd; het is een mening.De heer De Roon (PVV):Het is echt onzin wat ik nu hoor. Ik heb namelijk niet gezegd dat die
staten die bevoegdheid niet moeten hebben. Het gaat er natuurlijk om in dit
debat wat de reactie van onze regering daarop is geweest. Daarvan heb ik gezegd
dat die in mijn ogen buitengewoon zwak is. Dat is het enige punt dat ik heb
willen maken.Staatssecretaris Timmermans:Wat de regering heeft gedaan, is precies wat wij met uw Kamer hebben afgesproken
aan de vooravond van de Europese Raad. In het algemeen overleg daarover heb
ik heel uitdrukkelijk gezegd dat ook voor Nederland de vlag en het volkslied
bekende symbolen zijn van de Europese samenwerking. Wij hebben daar niets
tegen. Wij hebben alleen geen behoefte om die symbolen in een verdrag vast
te leggen, omdat je daarmee de indruk geeft dat je bezig bent met staatsvorming.
Dat is altijd de positie van dit kabinet geweest, overigens ook van het vorige
kabinet. Minister Bot is indertijd met deze discussie begonnen. Daar is niet
aan af- of bijgedaan. Dat is ook met uw Kamer gedeeld en heeft daar ook op
steun kunnen rekenen. Daarmee is de positie helder.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik deel het antwoord van de staatssecretaris, maar mijn vraag was meer
procedureel van aard hoe ik dit nu precies moet duiden. Het hervormingsverdrag
is in de afgelopen maanden hier verscheidene malen aan de orde geweest, naar
aanleiding van conceptteksten en het IGC-mandaat. Wij hebben steeds gezegd
dat wij niet weer aan een steentje moeten gaan trekken maar tevreden zijn
met wat er ligt. Wanneer je aan zaken gaat trekken, wil iedereen weer iets.
Daarom was ik procedureel verbaasd omdat ik ervan uitging dat het een zaak
van tekenen zou zijn en daarmee klaar, terwijl dit op een bijzondere manier
toch naar boven is gekomen. Hoe moet ik dit procedureel duiden?Staatssecretaris Timmermans:Iedere lidstaat heeft het recht om verklaringen af te leggen. Wij hebben
niet bij dit verdrag maar wel bij eerdere gelegenheden nationale verklaringen
afgelegd, die ook onderdeel vormen van de afspraken. Ik meen dat er bij dit
verdrag 36 verklaringen zijn afgegeven. Dat hoort nu eenmaal bij verdragen.
Ik kan mij ook wel voorstellen dat landen in de onderhandelingen over het
verdrag, om er een gewoon wijzigingsverdrag van te maken, dit punt hebben
opgegeven, dat zij voor zichzelf een aardig punt vonden. Dat vinden zij jammer,
maar dat hebben zij als compromisbereidheid tegenover andere landen, waaronder
Nederland, ingeleverd. Het feit dat zij daarnaast nationale verklaringen afgeven
dat voor hen die symbolen belangrijk blijven is hun goed recht, net zo goed
als wij ook het recht hebben om te verklaren wat wij wensen te verklaren bij
het verdrag. Dat kan ook niemand ons ontzeggen.De heer Ormel heeft gevraagd naar de procedure bij de verkiezing van de
voorzitter van de Europese Raad. Zodra het nieuwe verdrag van kracht wordt,
moet er een voorzitter van de Europese Raad komen. Die wordt verkozen in de
Europese Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, wordt benoemd voor
tweeënhalf jaar en is één maal herbenoembaar. Dat is de
procedure die in het verdrag is afgesloten.Op het punt van het maritieme beleid kan ik de heer Ormel geruststellen.
Op mijn verzoek in een eerdere Raad heeft de Commissie helder aangegeven dat
de regionale afspraken over ruimtelijke ordening in het maritieme beleid gewoon
kunnen blijven staan, dat het niet de intentie is om daarin te treden en dat
men niet moet proberen om wat goed werkt over te doen op Europees niveau.
Dat is de afspraak die wij met de Commissie hebben gemaakt en die ook gestand
is gedaan in de conclusies van de Europese Raad.De heer Ormel (CDA):Fijn dat die afspraken blijven bestaan, maar blijven afspraken die wij
in de toekomst willen maken over iets wat wij zelf willen doen,
bijvoorbeeld een eiland in de Noordzee aanleggen, nationaal beleid?Staatssecretaris Timmermans:Uiteraard.De heer Ten Broeke (VVD):Het betoog van de staatssecretaris over de vlag en de verklaring is mij
uit het hart gegrepen. Hij refereert aan een definitie die de vaste Kamercommissie
bij mijn weten morgen zal ontvangen, die wij wel eens eerder in een debat
hebben gebruikt en die ik heel goed vind. De Europese Unie kan nu eindelijk
in positieve termen worden geduid na dit verdrag als een unie van lidstaten
en ook als burgers van de unie en van die lidstaten. Ziet de staatssecretaris
die definitie ook op die manier? Ziet hij ook dat wij de Europese Unie nu
in positieve termen kunnen duiden? Zouden wij kunnen zeggen dat dit hele debat
over het verdrag dit jaar is begonnen met achttien vrienden van de grondwet
en nu vijftien verliezers telt?Staatssecretaris Timmermans:Ik denk dat er 27 winnaars zijn. Wij zijn nu klaar met de discussie die
de EU heeft gegijzeld, die alleen maar de euroscepsis heeft aangewakkerd en
die de regeringsleiders en andere leden van regeringen afleidde van het echte
werk dat moet gebeuren, namelijk iets doen aan de klimaatverandering, aan
de stabilisering in de Balkan en aan de criminaliteitsbestrijding. Ik concludeer
dus dat er 27 winnaars zijn. De strekking van de definitie, die op een heel
knappe manier door de jongeren is gebruikt, vind je terug in de vorm waarin
in de Europese Unie wordt samengewerkt. Deze strekking is ook terug te vinden
in het feit dat in de Raad van Ministers ieder land een stem heeft, maar tegelijkertijd
ook de omvang van de bevolking van ieder land meetelt. Beide elementen spelen
een rol. De soevereiniteit en de burgers zijn van belang. Je ziet dit ook
terugkomen in de relatie tussen de Europese Raad en het Europees Parlement,
en in de wijze waarop het Europees Parlement is samengesteld. De hele Europese
samenwerking is doordesemd van het idee dat Europa bestaat uit soevereine
landen die tegelijkertijd een unie van burgers vormen. Inwoners van Europa
zijn burgers van de lidstaten. Ik vind dit een echt mooie definitie die wij
in het debat goed kunnen gebruiken.De heer Ormel heeft nog een vraag gesteld over het familierecht. Er worden
goede voorrangsregels opgesteld voor burgers uit de verschillende lidstaten.
De Europese Unie regelt met andere woorden niet de inhoud van het familierecht,
maar zorgt ervoor dat er geen conflicten ontstaan bij de toepassing van het
nationaal familierecht als mensen van het ene naar het andere land gaan. Het
is belangrijk om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. Daarom
zijn er voorrangsregels opgesteld.De voorzitter:Ik heb begrepen dat de leden geen behoefte hebben aan een tweede termijn.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 18.44 uur tot 20.15 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-2937-2953.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl