Behandeling van het wetsvoorstel Vereenvoudiging van het stelsel van overheidsbemoeienis met het aanbod van zorginstellingen (Wet toelating zorginstellingen) (27659)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 5999-6024

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-09-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 93, pagina 5999-6024

01-09-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27659Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Vereenvoudiging van het stelsel van overheidsbemoeienis met het aanbod van zorginstellingen (Wet toelating zorginstellingen) (27659)Pagina 5999-6024
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 1 september 2004)Pagina 6044-6045
Debat over het schip van Women on Waves en de opstelling van de Portugese maritieme autoriteitenPagina 6024-6030
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vereenvoudiging van het stelsel van overheidsbemoeienis met het aanbod van zorginstellingen (Wet toelating zorginstellingen) (27659)Pagina 6030-6044
Fusie DNB/PVKPagina 5993-5998
Regeling van werkzaamheden (woensdag 1 september 2004)Pagina 5998-5999
Presentie en opening (woensdag 1 september 2004)Pagina 5993-5993

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 191 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vereenvoudiging
van het stelsel van overheidsbemoeienis met het aanbod van zorginstellingen
(Wet toelating zorginstellingen) (27659).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Voorzitter. De fractie van GroenLinks was en is van mening dat dit wetsvoorstel
nog niet door de Kamer kan worden behandeld, omdat nog onduidelijk is wat
daarin precies wordt geregeld. Het is slechts een geraamte waaraan later pas
vlees en bloed komt. De minister vindt het nog slechts de taak van de overheid
om de ondergrens van toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid te bewaken,
maar waar die ondergrens uit bestaat, vertelt hij ons nog niet. Er ontbreekt
nog een beleidsvisie, zoals overigens ook de fracties van CDA en VVD in hun
schriftelijke inbreng hebben aangegeven. Het ontbreekt aan de criteria op
basis waarvan instellingen worden toegelaten tot de markt. Dit zijn overigens
criteria die de minister wil vaststellen via beleidsregels zodat de Kamer
er niet aan te pas komt. De GroenLinks-fractie is van mening dat het politieke
debat bij uitstek hoort te gaan over deze criteria en dan niet alleen over
spreiding, maar ook bijvoorbeeld over wachttijden. De GroenLinks-fractie wil
dan ook dat de criteria worden opgenomen in de beleidsvisie. Bovendien ontbreken
nog twee belangrijke AMvB's, namelijk inzake winstoogmerk en bouwregime. De
fractie van GroenLinks vraagt de minister daarom met klem om vóór
de behandeling van de tweede termijn de ontbrekende AMvB's en de beleidsvisie
naar de Kamer te sturen. Wij willen namelijk ook daarover nog een indringend
debat kunnen voeren.Eigenlijk is nu nog maar één ding helemaal duidelijk en
dat is dat zorginstellingen voortaan winst kunnen maken. Daardoor wordt de
zorg efficiënter en goedkoper, denkt de minister. Als directeuren van
zorginstellingen winst mogen maken, dan gaan zij en hun personeel harder lopen,
veronderstelt de minister. Nu vraag ik de minister het volgende. Gaat u zelf
harder lopen als u winst mag maken? Stel: u mag vanaf morgen winst maken als
minister. Zou u dan harder gaan lopen en zou uw personeel ook harder gaan
lopen? Zou u een betere minister zijn als u winst mocht maken? Zo ja, dan
hebben wij een gemankeerde minister. Zo nee, waarom denkt de minister dan
dat zorgverleners wel harder gaan lopen als zij winst mogen maken?De fractie van GroenLinks is niet tegen winst maken in het algemeen. Op
de markt van consumptiegoederen kan winst inderdaad tot efficiëntieverhoging
leiden. Als het gaat om de zorg en het openbaar bestuur, zien wij grote problemen.
In de zorg kun je winst maken door iets aan te bieden waar veel kapitaal krachtige klanten voor zijn. Neem bijvoorbeeld heup-, oog- en knieoperaties.
Welke zorgaanbieder ziet echter winst in thuiszorg in Oost-Groningen met een
lange reistijd en weinig patiënten? Met thuiszorg in de grote stad valt
immers veel meer winst te behalen. Het winstoogmerk kan dus leiden tot efficiëntie,
maar dan wel via afroming van de best betalende klant en de goedkoopste ziekten.
Erkent de minister dit gevaar van afroming? Kan hij garanderen dat dit zich
niet voordoet? Kan hij garanderen dat er voldoende zorgaanbod blijft voor
complexe zorg, zeldzame ziekten en dunbevolkte gebieden?Als over vier jaar blijkt dat mensen in Oost-Groningen vier jaar moeten
wachten op thuiszorg omdat bijna niemand het daar wil leveren, wat zegt de
minister dan? Ik weet al wat hij dan zegt. Hij zegt dan dat de zorgverzekeraar
een zorgplicht heeft. Er is alleen helemaal geen maximum wachttijd voor zorg.
De GroenLinks-fractie is daar wél voor en hopelijk de minister ook.
Dat vragen wij hem toch nog maar een keer. Is hij bereid om dat te regelen
in de toelatingscriteria? Als hij geen maximum wachttijd regelt, kan een verzekeraar
zeggen "ik lever wel thuiszorg, maar het duurt alleen even, namelijk vier
jaar". De minister zegt misschien dat de GroenLinks-fractie spoken ziet, maar
kan hij garanderen dat het niet gebeurt? Zo nee, dan zijn het geen spoken
maar reële gevaren. Iets algemener gesteld: wat nu als allerlei zorg
niet of nauwelijks beschikbaar is omdat er geen winst mee te behalen is? Wat
gaat de minister dan doen? Gaat de overheid die zorg dan leveren? Dat kan,
maar dan halen de winstzoekers de krenten uit de pap en blijft de overheid
met de pap zitten. De zorg in zijn geheel is dan niet meer goedkoper en efficiënter.
Als de overheid voor de moeilijke en dure patiënten opdraait, is de efficiencywinst
in zijn geheel teniet gedaan. Graag hierop een reactie van de minister.Afroming is niet het enige bezwaar van de GroenLinks-fractie tegen het
toelaten van winstoogmerk. Ik vroeg de minister of hij harder ging lopen als
hij winst mocht maken. Ik heb die vraag ook gesteld aan veel mensen in de
zorg en het antwoord was doorgaans "nee". Mensen in de zorg gaan niet harder
lopen als er winst wordt gemaakt. Zij werken namelijk niet in de zorg omdat
er winst wordt gemaakt, maar zij worden over het algemeen gedreven door immateriële
motieven. Zij gaan harder lopen als zij meer mogelijkheden zien om mensen
gezond te maken en om pijn en lijden te beperken. Innovatie, betere samenwerking,
meer opleidingsmogelijkheden en betere kwaliteitszorg zijn zaken waar mensen
in de zorg harder van gaan lopen en dus efficiënter van gaan werken.
Het idee dat zij harder gaan lopen voor winst, vinden veel mensen in de zorg
ronduit beledigend. Erkent de minister dat en vindt hij ook niet dat wij die
immateriële motivatie moeten prikkelen?Om winst te maken, moet er sprake zijn van keiharde financiële concurrentie.
Die concurrentie brengt iets met zich met zich mee waar men voorstanders van
winst maar weinig over hoort, namelijk faillissementen. Faillissementen en
dreigingen daarvan horen bij het winstmotief. Men maakt winst door elkaar
uit de markt te drukken. Straks liggen er dus mensen in ziekenhuizen en verpleeghuizen
die bijna failliet gaan. Dat gebeurt nu ook een enkele keer, dat geef ik toe.
Als dit wetsvoorstel werkelijkheid wordt, hoort het er echter helemaal bij.
Dan ligt mijn moeder, ik hoop pas over tien jaar, in een verpleeghuis dat
failliet dreigt te gaan. Het personeel loopt weg, want wie wil er nou werken
in een failliete boedel. De kwaliteit van de zorg gaat daardoor sterk achteruit.
Pyjamadagen worden heel gewoon.Als het verpleeghuis vervolgens echt failliet gaat, is mijn moeder dakloos.
Erkent de minister dat dit erbij gaat horen en, zo ja, vindt hij dat wenselijk?
In hoeverre kunnen wij de minister erop aanspreken als dit over tien jaar
daadwerkelijk gebeurt? Of zegt hij dan dat hij er niet over gaat en dat de
zorgverzekeraars verantwoordelijk zijn voor het zoeken van een plek in een
ander verpleeghuis? Leg maar eens aan mensen uit dat u niet gaat over zulke
cruciale zaken. Er wordt veel gesproken over vertrouwen en wantrouwen in politiek
en bestuur. De fractie van GroenLinks denkt dat een wet als deze bijdraagt
aan de ondermijning van dat vertrouwen. De minister introduceert grote risico's
zonder dat hij zelf aanspreekbaar is op de gevolgen ervan. Wat is zijn reactie
hierop?Wij zien nog meer grote risico's. Voor het maken van echte winst is concurrentie
nodig. Dat weet iedereen. Er zijn dan in Oost-Groningen minstens twee ziekenhuizen
nodig. Het is echter al nauwelijks mogelijk om er één gaande
te houden. Hoe wil de minister dat organiseren? Hoe verhoudt de noodzaak tot
concurrentie tussen ziekenhuizen zich tot de noodzaak van regionale spreiding
van ziekenhuizen?Wij maken ons ook zorgen over de samenhang en de samenwerking en wij staan
daarin niet alleen. Volgende week mag ik spreken op een groot congres over
kindergeneeskunde dat gebrek aan regionale regie als hoofdthema heeft. Men
heeft er nu al last van dat jeugdzorg, de GGD en kinderartsen zo langs elkaar
heen werken. Dat probleem kan alleen worden opgelost door iemand de regie
te geven. De minister geeft echter niemand de regionale regie. Hij laat de
partijen elkaar doodconcurreren. Dat staat haaks op regionale samenhang en
samenwerking. De fractie van GroenLinks begrijpt niet waarom de minister de
eis om een regiovisie te formuleren die oorspronkelijk in het wetsvoorstel
stond, heeft laten vallen. Die eis garandeerde weliswaar geen regionale regie,
maar wel regionale samenwerking.De minister stelt dat men vanzelf wel gaat samenwerken. Hoezo? Waarom
zouden partijen die elkaar dood moeten concurreren nou gaan samenwerken. De
minister zal waarschijnlijk zeggen dat de zorgverzekering hen daartoe zal
dwingen, maar die verzekeraars concurreren ook met elkaar in hetzelfde gebied.
Niemand heeft dus straks de regie en niemand bewaakt de samenhang. Dat is
duur. Het is efficiëntieverlagend. Het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg
CBO heeft becijferd dat ziekenhuizen door betere samenwerking en samenhang
20% kunnen besparen. Als zij die zaken niet op orde hebben, zijn zij dus 20%
te duur. Dit wetsvoorstel doet niets om samenwerking en samenhang te bevorderen.
Waarom is dat niet het geval? Erkent de minister dat hij de zorg hiermee onnodig
duur maakt?Het winstmotief bevordert wel het uitbesteden van taken aan lager of niet
opgeleiden. Toevallig doet men dat in Engeland al een tijdje in het kader
van efficiency, marktwerking en kostenbesparing. De minister neemt meestal
de Engelse gezondheidszorg als voorbeeld van gebrek aan marktwerking.
De marktwerking is daar echter inmiddels al behoorlijk ingevoerd. In een modern
Londens ziekenhuis is bijvoorbeeld het transporteren van patiënten van
een operatiekamer naar een zaal uitbesteed aan een commercieel bureau. Dat
is goedkoper en dus efficiënt. Het bureau huurt namelijk geen verpleegkundigen
in, maar kruiers omdat die geen opleiding hebben en dus goedkoper zijn. De
kruiers mogen de mensen echter niet aanraken. Als er iets misgaat, kan het
bedrijf daar immers juridisch voor worden vervolgd. Dat is duur en vraagt
om een grote verzekering. Dat mag dus niet. Het aanraken van patiënten
is verboden. Het gevolg hiervan is dat patiënten vaak lang moeten wachten
tot er een verpleegkundige beschikbaar is. Het betekent ook dat een verpleegster
in haar eentje iemand moet tillen die te zwaar is terwijl de kruier er werkloos
naast staat. En het betekent dat een patiënt zichzelf maar van zijn bed
naar bijvoorbeeld een rolstoel moet verplaatsen. Als hij valt, mag de kruier
de patiënt nog steeds niet aanraken en moet hij hem dus laten liggen.Dit staat allemaal in het recente boek "Hard work" van de Britse journaliste
Pauline Thornbey. Hieruit blijkt dus dat het allemaal goedkoper kan, maar
kan de minister garanderen dat het dan niet ten koste van de patiënt
en van de medemenselijkheid gaat? Of zegt hij: "Wie winst wil maken, moet
daar niet van wakker liggen."? De wet bevatte oorspronkelijk geen winstmotief;
de minister heeft het via de derde nota van wijziging toegevoegd. Hij heeft
het wetsvoorstel niet opnieuw aan de Raad van State aangeboden, want hij vindt
het geen ingrijpende wijziging. Wij vinden dit onbegrijpelijk en wij willen
hier graag een nadere toelichting op. De Raad van State was overigens sowieso
erg kritisch over het wetsvoorstel, maar de minister heeft zich daar weinig
van aangetrokken. Ook daarop graag een nadere toelichting.Ten slotte een vraag over de wetten die door deze nieuwe wet buiten werking
worden gesteld. Wat betekent deze wet voor het klachtrecht en voor de medezeggenschap
van cliënten? Worden de WMCZ en de WMKZ voor instellingen met winstoogmerk
buiten werking gesteld? Zo ja, welke alternatieve regelingen voor medezeggenschap
en klachtrecht stelt de minister dan voor?Voorzitter. Ik heb nog veel meer vragen, maar ik hoop dat die aan de orde
kunnen komen als ik de informatie heb gekregen die ik in het begin heb gevraagd.
Dan kunnen wij het debat voortzetten.Mevrouw Vietsch (CDA):Voorzitter. De Wet ziekenhuisvoorzieningen is door velen betiteld als
een Sovjetsysteem in de gezondheidszorg, als de basis van Moskou aan de Nieuwe
Gracht. Ondanks de grote ontevredenheid met deze wet is het tot nu toe niet
gelukt om haar te vervangen. De Wet voorzieningen gezondheidszorg, haar opvolger,
heeft de Kamer in 1982 aangenomen, maar die is nooit ingevoerd. Daarna volgden
nog vele pogingen, de laatste was de Wet exploitatie zorginstellingen (WEZ),
die met een groot aantal wijzigingen is omgezet in de wet die wij nu bespreken.
En zoals steeds bij de behandeling van het zorgstelsel geldt ook hier de vraag
of het er nu eindelijk van gaat komen.De CDA-fractie vindt het van belang dat de patiënt de benodigde zorg
kan krijgen. De overheid heeft daartoe drie kerntaken: de fysieke bereikbaarheid,
de financiële bereikbaarheid en de kwaliteit van de zorg. Wetten toetsen
wij op deze punten. De bereikbaarheid van de zorg is belangrijk; ze heeft
in de Kamer tot de nodige discussie geleid en ongetwijfeld zal er nog meer
discussie volgen. Volgens de nieuwe wet gaat de minister een beleidsvisie
en beleidsregels maken. Maar hoe zal hij nu afdwingen dat het veld deze regels
ook uitvoert?Een voorbeeld. Stel dat het IJsselmeerziekenhuis besluit, de locatie Emmeloord
te sluiten of dat het Medisch Spectrum Twente besluit om de locatie Oldenzaal
slechts voor dagverpleging te gebruiken, hoe kan de minister dit dan met de
nieuwe wet in de hand tegenhouden? Of stel dat een ziekenhuis als 't Lange
Land in Zoetermeer een aantal IC- en CCU-bedden in gebruik heeft, maar dat
het die niet allemaal gebruikt, omdat het dat te duur vindt. Of stel dat een
oudere patiënt met een hersenbloeding wordt aangemeld bij het ziekenhuis
in Vlaardingen, dat weet dat het aantal verpleeghuisplaatsen beperkt is en
dat deze patiënt dus moeilijk over te plaatsen is. Het ziekenhuis geeft
dus aan dat het geen bedden meer vrij heeft, zodat de ambulance verder moet
rijden. Gaat de minister dan ingrijpen omdat het ziekenhuis zijn lege bedden
beschikbaar moet stellen?Mevrouw Kant (SP):Mag ik uit uw vraagstelling afleiden dat u vindt dat de minister moet
kunnen – blijven – ingrijpen?Mevrouw Vietsch (CDA):Dat klopt, wij vinden dat de minister moet kunnen ingrijpen als de bereikbaarheid,
de financiële bereikbaarheid of de kwaliteit van zorg niet gegarandeerd
is. Dit zijn voor ons drie kernwaarden uit de Grondwet die de minister moet
garanderen. Als hij de wet wil aanpassen, dan is dat uitstekend, maar dan
wil ik wel heel concreet weten hoe het werkt. Daarom wil ik weten hoe de minister
dit gaat aanpakken. Als wij de wet veranderen, maakt hij er dan ook gebruik
van? Wij zijn het dus vermoedelijk eens.Mevrouw Kant (SP):Inderdaad. Als de minister volgens de wet in ieder geval de mogelijkheid
heeft om in te grijpen, zou de Kamer hem daartoe kunnen verzoeken of misschien
zelfs dwingen.Mevrouw Vietsch (CDA):Precies. Ik denk dat het een heel goede zaak is en dat wij graag met u
van die gelegenheid gebruikmaken. Dus nogmaals de vraag aan de minister: op
welke wijze is dat met deze wetswijziging mogelijk en hoe geeft hij dat in
de praktijk concreet vorm? Als het met het wetsvoorstel niet mogelijk is,
zal de minister het dan alsnog aanpassen voordat wij het in deze Kamer aannemen?De kwaliteit van zorg is voor ons ook van belang. Bij de WZV, de Wet ziekenhuisvoorzieningen,
geldt dat men geen toestemming geeft voor de bouw en wordt alleen de maximale
oppervlakte bepaald en de luxe beperkt. Zo worden volgens de norm bij verpleeghuizen
nog steeds geen tv's op de kamer toegestaan, terwijl in gevangenissen elke
gevangene zijn eigen tv heeft. De CDA-fractie ziet graag dat de bouwnormen
evenals nu bij het Bouwbesluit minimale normen zijn en geen maximale normen.
Indien bijvoorbeeld twaalf verstandelijk gehandicapten een
kamer delen moet volgens ons de minister kunnen ingrijpen. In de discussie
over grote meerbedskamers, die de afgelopen tijd is gevoerd, bleek dat met
de huidige wetgeving de minister alleen instellingen kan aanmoedigen om te
bouwen, maar dat de minister eigenlijk met lege handen staat. Op welke wijze
kan de minister door de huidige wetswijziging ingrijpen in schrijnende situaties?
Indien de bouwnormen minimale normen zijn, moeten zij dan worden opgenomen
in deze wet of eigenlijk in de Kwaliteitswet? Of moeten zij evenals voor gevangenissen
worden opgenomen in het Bouwbesluit, waarbij de gemeente toetst of voldaan
wordt aan de minimale eisen? Hoe is de afstemming tussen deze wetten en welke
rol heeft het ZBO College bouw daarbij? Om te voorkomen dat wij de hele kerstboom
van de bouwregelgeving die onder de WZV hangt onder de WTZi komt te hangen,
staan wij op een voorhangprocedure bij de AMvB's zodat wij tot eenvoudige
en eenduidige regelgeving komen.In het voorgaande heb ik de vraag gesteld op welke wijze de minister via
de nieuwe wetgeving kan ingrijpen. Daarmee komt inderdaad het spanningsveld
tussen overheid en de instelling, de minister en de raad van toezicht en de
raad van bestuur tot uiting. Stel er zijn misstanden in een ziekenhuis of
wij vinden dat er misstanden zijn in een ziekenhuis, stel de leden van de
raad van bestuur krijgen een absurd hoog salaris of ziekenhuizen, zoals in
het Gooi, besluiten te fuseren waardoor patiënten minder keus hebben.
Is de wetgeving dan voldoende gewijzigd om een situatie zoals bij het IJsselmeerziekenhuis
te voorkomen? Op welke wijze kan de minister in de toekomst door de onderhavige
wetswijziging ingrijpen in de raad van toezicht en de raad van bestuur en
hoe verhoudt zich dit tot de mogelijkheid dat er instellingen komen met een
winstoogmerk? Toezicht en bewaking van kwaliteit wordt dan nog belangrijker.
Wij zien graag dat in de AMvB verwezen wordt naar de diverse codes, zoals
de code Tabaksblat. Gezien het belang dat wij eraan hechten, hechten wij ook
aan een voorhangprocedure bij deze AMvB evenals bij de andere AMvB's die in
de wet worden genoemd. Ook willen wij graag uitgelegd zien hoe de AMvB zich
verhoudt tot de bevoegdheden van de Zorgautoriteit en de NMa.De heer Heemskerk (PvdA):Mevrouw Vietsch refereert aan de code Tabaksblat. Zoals zij ongetwijfeld
weet, is die inmiddels ook wettelijk verankerd. Pleit zij er ook voor om de
ziekenhuiscodes, de health care governance code – alles heet tegenwoordig
governance code – wettelijk te verankeren in een aparte AMvB?Mevrouw Vietsch (CDA):Ja. De minister heeft eerder toegezegd in het kader van deze discussie
dat wij de WTZi zullen gebruiken voor good governance. De AMvB herken ik,
maar ik wil de AMvB alleen terugzien. Ik vind de discussie zo belangrijk dat
ik zeg dat die ook in de Kamer moet worden gevoerd en dat het niet alleen
in een AMvB los van de Kamer geregeld moet worden.Mevrouw Kant (SP):Wij hebben heel veel discussies gevoerd over de beloningsstructuur voor
de top van de ziekenhuiswereld. Vooral het ziekenhuis in Emmeloord is daarbij
veelvuldig als voorbeeld gebruikt. Nu komt er ook een AMvB over de bestuursstructuur
van een instelling, waarbij getoetst wordt of die op orde is. Je zou daarbij
ook de beloningsstructuur kunnen betrekken. Als absurd hoge beloningen mogelijk
zijn in een ziekenhuis, zou je geen toestemming kunnen geven voor toelating.
Wat vindt u van de suggestie om in de AMvB op dit punt iets op te nemen?Mevrouw Vietsch (CDA):Ik denk dat het goed is om naar codes te verwijzen. Je moet natuurlijk
niet elk ziekenhuis tot de laatste cent het salaris van de directeur voorschrijven,
maar dat zult u ook niet willen. Ik ben het er helemaal mee eens en dat vind
ik ook het goede van deze wetswijziging, namelijk dat wij nu de mogelijkheden
ervoor krijgen om dat af te dwingen. Ik vraag dan ook dat wij als Kamer daarop
toezicht krijgen, in die zin dat de minister niet kan volstaan met te zeggen
dat hij die of die code overneemt. Wij dienen er vervolgens in de Kamer over
te kunnen spreken, via de voorhangprocedure, als wij het er niet mee eens
zijn. Als wij het allemaal schitterend vinden, kunnen wij de minister daarvoor
de complimenten geven. Ik verheug mij daarop.Mevrouw Kant (SP):Die codes moeten dan niet gaan over wat algemene morele richtlijnen, maar
moeten ook echt consequenties kunnen hebben, bijvoorbeeld ten aanzien van
een maximumsalaris, iets waarover in de Kamer meerdere keren is gesproken.Mevrouw Vietsch (CDA):Wat betreft de salarisdiscussie vind ik de zaken even absurd als u dat
vindt. Laten wij eerlijk zijn: dat vindt iedereen in Nederland. Daar zijn
wij het wel over eens, maar gezien onze achtergronden komen wij waarschijnlijk
op een iets ander salaris uit. Dat geldt echter ook voor andere salarissen;
die discussie moet gewoon gevoerd worden. In principe zijn wij het er echter
over eens dat dit erin moet staan.Mevrouw Kant (SP):Een suggestie zou kunnen zijn – ik heb dit al meerdere keren gezegd –
dat het maximum gelijk is aan het maximum van een ministerssalaris, al vind
ik dat nog heel hoog.Mevrouw Vietsch (CDA):Ik denk dat wij daar op terug moeten komen wanneer de AMvB's er zijn en
dat wij nu deze wet daar niet mee moeten belasten, want dat vind ik wat te
ver gaan.Voorzitter. De CDA-fractie onderschrijft dat de zorg niet zo duur mag
worden dat sommige mensen van zorg verstoken blijven. De prijsbepaling van
de zorg is echter geregeld via andere wetten zoals de WTG ExPres of via DBC's.
In artikel 2 van de nieuwe wet wordt een visie met een financieel kader, een
soort nationaal plan, voor een periode van vier jaar geïntroduceerd,
met daarbij een soort prioriteitenlijst. Wij vragen ons af of dat juist niet
méér sovjetplanning is in plaats van méér marktwerking.
Kan de minister aangeven waarom hij deze financiële kaders wettelijk
wil verankeren, op deze wijze, en hoe dit zich verhoudt tot de andere financiële
wetten die wij hier in de Kamer hebben aangenomen? Kan hij ook aangeven hoe
de visie eruit gaat zien? Wij hebben daar in de schriftelijke ronde al om
gevraagd, maar wellicht kan hij daar ondertussen toch iets concreter antwoord
op geven dan bij de schriftelijke ronde. Waarom is er een financieel
kader voor de toelating, zo vragen wij ons af, terwijl wij zoveel mogelijk
aanbieders willen om een zo groot mogelijke concurrentie te hebben?Als de minister de vinger aan de financiële pols wil houden, waarom
maakt hij dan van de adviescolleges, zoals in de Wet Ziekenhuisvoorzieningen
voorzien was, zelfstandige bestuursorganen? Hoe verhoudt zich dat in zijn
visie tot de aanbevelingen van de commissie-Kohnstamm? Waarom geeft de minister
een ZBO de bevoegdheid om een bouwvergunning af te geven in plaats van dit
zelf te doen, zoals het via de WZV was geregeld? De CDA-fractie vindt dat
de minister en niet het college bouw de vergunningen moet afgeven. Daarover
is ook een amendement van mijn hand ingediend.In het kader van de beperking van de administratieve lasten stellen wij
voor dat het college bouw niet altijd aan een eindafrekening hoeft te doen.
In sommige gevallen kan in onze ogen volstaan worden met het bedrag en de
toelating of vergunning, voor zover er bedragen nodig zijn. Dat scheelt weer
administratieve lasten.Samengevat is de CDA-fractie van mening dat een herziening van de WZV
en van het planning- en bouwsysteem in de gezondheidszorg noodzakelijk is.
Het doel – betere bereikbaarheid, betere kwaliteit en goede afstemming
rond de betaalbaarheid – ondersteunen wij. Via de AMvB's zullen deze
doelstellingen geconcretiseerd moeten gaan worden in de toekomst en vandaar
dat wij een voorhangprocedure bij deze AMvB's willen. Tevens willen wij van
de minister vernemen hoe hij met name ziekenhuizen kan dwingen bepaalde voorzieningen
open te houden in plaats van deze te sluiten. Wij willen voorts graag een
toelichting op het besluit om over te gaan op ZBO's en een financieel kader
te introduceren. Daarnaast verkrijgen wij graag een paar reacties op de kleine
puntjes die ik heb genoemd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De weg naar dit wetsvoorstel was lang. Al op 13 juni
2001 is er een hoofdlijnendebat gevoerd. Enkele nota's van wijzigingen en
commissieverslagen verder zijn wij nu toe aan de eerste ronde van de plenaire
behandeling.Waar spreken wij over? Het gaat wezenlijk om een authentieke overheidstaak
die in de Grondwet is verankerd: een hoogwaardige en voor iedereen toegankelijke
en bereikbare zorg en een in alle opzichten adequaat pakket van zorg- en dienstverlening
voor de burger. Essentieel in de ontwikkelingen van de laatste jaren is de
kanteling van aanbod- naar vraaggestuurde zorg. Dit wetsontwerp is naar het
oordeel van de minister nodig om zo snel als verantwoord mogelijk is de overgang
van de vastgelopen aanbodsturing naar gereguleerde marktwerking mogelijk te
maken. Op die manier zou dan beter tegemoet kunnen worden gekomen aan de wensen
van de zorgvragers. Positief geformuleerd: niet de instelling maar de zorgbehoevende
mens staat centraal. Deze grondhouding krijgt de steun van mijn fractie.Wij stuiten hierbij echter wel op een probleem. Een wet die bedoeld is
om een soepele overgang mogelijk te maken, laat automatisch veel zaken open.
Ook dit wetsvoorstel is technisch van aard en heeft het karakter van kaderwetgeving.
Als ik het goed zie, staat op basis hiervan nog een breed scala aan mogelijkheden
open: van zeer gedetailleerde beleidsregels – ik erken dat die regels
in toenemende mate zijn gaan knellen – tot een bijna perfecte marktwerking
met zo weinig mogelijk regels. Is die indruk juist? Zo ja, wat zijn daarvan
dan de risico's?De spil van het wetsvoorstel is de beleidsvisie die conform artikel 2
ten minste eens in de vier jaar moet worden vastgesteld. In een eerdere fase
hebben wij een uitgebreid dummy-beleidskader gekregen. Er vindt nu een splitsing
plaats tussen beleidsvisie en beleidsregels en onduidelijk is hoe zo'n visie
er precies uit gaat zien. Je zou toch de contouren daarvan willen weten en
wellicht op onderdelen meer dan alleen de contouren. Gaat het om een korte
notitie waarin enkele algemene lijnen worden geschetst? Of wordt het een uitgebreide,
naar sectorkenmerken uitgesplitste visie? De in het wetsvoorstel genoemde
voorwaarden met betrekking tot doelmatigheid, evenwichtigheid en toegankelijkheid
zijn nogal minimaal geformuleerd. Het zijn wezenlijke voorwaarden, maar wat
ze concreet inhouden, moet later worden ingevuld. Wanneer is iets doelmatig
en wanneer niet? Wanneer is er sprake van evenwichtigheid in het aanbod? Wanneer
kan worden gesproken van een toegankelijke instelling? Dat moet nog worden
ingevuld. Ik wil de minister daarbij indringend vragen aan welke inhoudelijke
kenmerken de beleidsvisie op die punten precies moet voldoen. Wij vinden allemaal
dat er kwaliteit geleverd moet worden. Dat is een belangrijk begrip. Wij hebben
ook een Kwaliteitswet, maar over het begrip kwaliteit is heel veel gezegd
en zal het laatste woord wel nooit gesproken zijn. Dat geldt voor de andere
zaken in wezen ook. Een en ander moet zich uitkristalliseren in die visie
die eens per vier jaar komt. Wij staan nu echter aan het begin van een nieuwe
route en daarom prikkel ik de minister om toch wat inzicht te geven in de
wijze waarop hij hiermee zal omgaan.Aanvankelijk zou die visie er om de twee jaar zijn. Het risico daarvan
is inderdaad dat men erg gericht is op de korte termijn. Ik wil echter wel
een kanttekening plaatsen. Naarmate die termijn langer wordt, is het risico
groter dat het veld door alle ontwikkelingen die ook een eigen dynamiek hebben,
weg groeit van de dan vigerende visie. Er moet een compromis tussen die twee
processen gevonden worden.Minister Hoogervorst:Een Kamertermijn.De heer Van der Vlies (SGP):Dat veronderstelt dat het kabinet gedragen kwaliteit blijft leveren, want
anders kan het heel veel korter. Dat weet de minister ook wel.De minister heeft als uitgangspunt de zorgsector een dynamische markt
te laten zijn waar zo spoedig mogelijk marktwerking – zij het gereguleerde –
optreedt. Als hij die ontwikkeling niet tegen wil werken, zal de beleidsvisie
erg open geformuleerd zijn. De zeggingskracht van het document moet echter
niet verloren gaan. Ik hoor graag van de minister de mate van precisie in
deze context.Kunnen wij er verder van uitgaan dat er zo kort mogelijk na inwerkingtreding
van de wet ook werkelijk een beleidsvisie beschikbaar is? Wanneer krijgt de
Kamer daarover iets inhoudelijks gemeld?Er is ook nog geen zicht op de inhoud van de AMvB's. AMvB's per thema,
prima, maar hoe gaan zij er uitzien, hoever zijn de voorbereidingen gevorderd
en hoe worden de belanghebbende organisaties daarbij betrokken? Het lijkt
ons voor die organisaties ook belangrijk om zo snel mogelijk te weten waaraan
zij toe zijn, ondersteld dat wij er nog steeds voor gaan om de wet per 1 januari
2005 van kracht te doen zijn. Ik vrees dat er heel veel spanning op die datum
zal komen. Ik vraag de minister dan ook klip en klaar of mij meent dat zorgvuldige
invoering op die datum nog wel haalbaar is.De minister heeft om te kunnen beoordelen of toenemende marktwerking mogelijk
is, besloten de zorgsector op te delen in een aantal deelmarkten. Tussen een
indeling in deelmarkten en het "vrijgeven" van een markt zit echter nog een
route die voor de SGP-fractie onduidelijk is. De beoordeling of de publieke
belangen voldoende zijn gewaarborgd, moet duidelijk gemaakt kunnen worden.
Tot op heden mist de SGP-fractie hiervoor in de stukken eenduidige criteria.
Is het niet mogelijk een duidelijker beslismodel aan te reiken?Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik hoor u dezelfde vragen stellen als die ik gesteld heb, maar ik begrijp
niet zo goed welke conclusie u daaraan verbindt, mijnheer Van der Vlies. Wij
willen eerst een aantal zaken ingevuld zien voordat wij kunnen oordelen over
deze wet. U zegt echter dat u het best vindt als de beleidsvisie komt nadat
de wet in werking is getreden. Vindt u dat deze wet voldoende aangekleed is
om nu daarover te kunnen discussiëren en een en ander te kunnen beoordelen,
of vindt u ook dat er eerst meer vlees en bloed aan moet komen?De heer Van der Vlies (SGP):Ik stel vragen. U hebt er al een aantal gehoord en er komen er nog veel
meer, mevrouw Tonkens. Ik geef de minister de kans – dat was mijn compromis
gisteren bij de regeling van werkzaamheden – om daarop te reageren en
daarna zal ik mijn conclusie trekken. Als ik nu al wist dat het antwoord van
de minister hoe dan ook ontoereikend zou zijn, zou ik hier heel kort kunnen
staan. Zo steek ik niet in elkaar.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Maar bijvoorbeeld met betrekking tot de beleidsvisie maakt het nogal wat
uit of je zegt dat je die eerst moet hebben om een oordeel over deze wet te
kunnen vormen, of dat je zegt: wij gaan eerst over de wet praten en later
komt er misschien nog eens een beleidsvisie. Welke keuze maakt u nu?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb de minister gevraagd of ik ervan kan uitgaan dat per datum van
inwerkingtreding van de wet er een beleidsvisie is en per wanneer wij iets
van die beleidsvisie zullen vernemen. Uiteraard is het de bedoeling die te
bekijken en daarover eventueel te debatteren. Dat laatste acht ik zeer waarschijnlijk.
Dat kan toch?Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Dan is de wet al aangenomen en houden wij een debat nadat de wet is aangenomen.De heer Van der Vlies (SGP):Nee, in mijn gedachten is dat niet zo. Dat is juist het punt dat ik probeer
te maken. Wij hebben nu een plenair debat in eerste termijn. Hoe het hierna
verder gaat, zien wij nog wel. Gesteld dat wij de zaak plenair afhandelen
en de wet per 1 januari van kracht wordt, dan wil ik, als ik voor dat
wetsvoorstel stem, wel weten wat ik op enkele cruciale punten te verwachten
heb. Dat is wat ik aan de minister vraag.Voorzitter. De beleidsvisie moet nader worden geconcretiseerd in beleidsregels.
Dat is nog een omslag die volgt op de beleidsvisie. Een belangrijke factor
daarbij is de waarborging van de bereikbaarheid van de zorg. Terecht noemt
artikel 3 van de wet dit thema. De formulering luidt: deze beleidsregels bevatten
in ieder geval criteria omtrent de spreiding van die vormen van zorg ten aanzien
waarvan aan de bereikbaarheid een bijzonder belang moet worden gehecht. Einde
citaat.Deze passage vraagt naar mijn mening om verduidelijking. Uit de stukken
lijkt naar voren te komen dat de minister hierbij als puntje bij paaltje komt
alleen denkt aan acute zorg. Dat die zorg bereikbaar moet zijn, staat buiten
kijf. Hoe kijken wij tegen de basisspecialismen aan? Zijn de basisspecialismen
in het algemeen dan minder belangrijk volgens de minister? Is onze indruk
juist dat hij in zijn visie eigenlijk ietwat opschuift: moet niet langer het
basisziekenhuis bereikbaar zijn onder de daaraan gestelde voorwaarden, maar
alleen nog de acute zorg? Ik hoef alleen maar de discussie over het ziekenhuis
in Emmeloord te noemen om te weten hoe heftig de discussie daarover kan gaan.
Daarom moet de wettelijke formulering niet te veel ruimte daarvoor laten.Een ander aspect is de juridische houdbaarheid van de voorwaarden over
de bereikbaarheid die worden verbonden aan een toelating. Hoe dan ook, de
eis om op een bepaalde manier te blijven bestaan, is behoorlijk vergaand.
Zeker naarmate er sterker sprake is van ondernemerschap, is het de vraag of
het mogelijk is, de vervulling van de voorwaarden ook nog echt af te dwingen.
Is hiernaar onderzoek gedaan? Wat zijn de resultaten hiervan? Wat zijn de
stappen die de minister kan ondernemen, anders dan bijvoorbeeld het intrekken
van een vergunning? Om dat criterium van de bereikbaarheid van de basiszorg
zwaarder in de wet te verankeren, heb ik op stuk nr. 22 een amendement ingediend.
Dat heeft de Kamer inmiddels bereikt.Als ten gevolge van de marktwerking een sterke prikkel wordt ingebracht
om efficiënt te werken, is toezicht op de kwaliteit van de zorg uiteraard
belangrijk. Natuurlijk ligt hier een belangrijke taak voor de inspectie. De
minister zegt toe dat er extra aandacht aan gegeven moet en zal worden. Wat
betekent dat concreet: extra formatieplaatsen? Hoe wordt aan dat extra toezicht
vorm gegeven?Bij de kwaliteit spelen vereisten voor toelating. Je kunt ook de prestatie-eisen
voor de bouwvergunning noemen. Daarnaast noem ik nog alle geformuleerde en
gesteunde wensen inzake privacy, de toegankelijkheid tot informatie en wat
dies meer zij. Daartussen bestaat een spanningsveld. Ik begrijp best dat als
wij zeggen dat zalen in de verpleeghuizen met vier of acht bedden niet langer
kunnen en dat er een- of tweepersoonsvertrekken moeten komen, dit niet van
vandaag op morgen gerealiseerd kan worden. Wij hebben in de loop der jaren
heel veel gesproken over investeringsschema's op dit punt. Ik ontken niet
dat er al heel veel is gebeurd. Ik kom heel mooie aanpassingen en nieuwbouw
tegen. Wij weten echter allemaal dat wij er nog lang niet zijn. Dat
moet in de beschouwing betrokken worden.Dan kom ik bij de bouwprioriteiten. Voor de toestemming om instellingen
te bouwen is ook van belang dat duidelijk is welke prioriteiten er worden
gehanteerd. De eis dat hiervoor regels worden gesteld, is terecht weer toegevoegd
aan de wet. Kan de minister meer inzicht geven in de manier waarop na de inwerkingtreding
van de wet zal worden gehandeld als er twee vergelijkbare initiatieven ter
beoordeling voorliggen? Worden er inhoudelijke afwegingscriteria gehanteerd?
Of geldt de volgorde van binnenkomst, om maar eens iets anders te noemen?
Wie beslist daar eigenlijk over? Hier zullen op dit moment ongetwijfeld bepaalde
richtlijnen voor zijn, maar mijn fractie is van mening dat er meer inzicht
moet worden gegeven in de wijze waarop die prioritering plaatsvindt.Ook de regiovisie waarin in de afgelopen jaren veel is geïnvesteerd,
verschuift weer naar de achtergrond. Dit leidt mij tot de aanvullende vraag
hoe het gaat met de bovenregionale voorzieningen van zekere signatuur die
zo geschakeerd zijn als de samenleving. Die voorzieningen liggen mij na aan
het hart en mogen niet het nakijken krijgen als zij gerechtvaardigde initiatieven
ontwikkelen voor renovatie, nieuwbouw of wat dan ook. Ik krijg graag een helder
antwoord op dit punt.Ik kom nu op het thema winstoogmerk. Het wetsvoorstel dat wij vandaag
behandelen, biedt de mogelijkheid om door middel van een algemene maatregel
van bestuur toe te staan dat zorginstellingen winst maken. Dit roept bij mijn
fractie een aantal vragen op. In de toelichting is sprake van keuzevrijheid:
instellingen mogen zelf ervoor kiezen of zij willen uitgaan van een winstoogmerk.
Bij uit privaat geld gefinancierde instellingen is dit wel duidelijk; zij
kunnen hun aandeelhouders geld uitkeren. Bij publiek gefinancierde instellingen
lijkt dit moeilijker te zijn. Bij dergelijke instellingen zijn de zorgverzekeraars
toch eigenlijk de enige "aandeelhouders". Aan wie moeten of mogen zij hun
geld uitkeren? Met andere woorden: voor wie maken zij winst en waarvoor? Ik
vind dat het geld dat in de zorg wordt verdiend, ook aan de zorg moet worden
besteed. Ik hoop dat de minister het hiermee eens is.Het thema kruissubsidiëring wordt in de stukken aan de orde gesteld.
Levert de mogelijkheid om zowel publiek als privaat geld in de organisatie
te stoppen niet een erg groot risico op dat die gelden worden vermengd? Hoe
loopt dit uiteindelijk ineen? Blijft het geld nog herkenbaar? Aan schotten
hebben wij zo langzamerhand allemaal wel een hekel gekregen, maar de zaken
moeten natuurlijk wel op orde blijven. Als het ene deel van een organisatie
wel winst mag maken en het andere deel niet, moeten er toch duidelijke afspraken
zijn. Is het wel mogelijk om hieraan adequate grenzen te stellen en om die
te hanteren? Als ik de voorlopige analyse in de stukken lees, lijkt de regulering
van organisaties die wel en niet een winstoogmerk hebben, mij heel ingewikkeld.
In het algemeen roept de mogelijkheid van winstoogmerk bij mijn fractie de
vraag op in hoeverre de overheid uiteindelijk achterblijft met de inefficiënte
moeilijke gevallen terwijl de organisaties met winstoogmerk zich ontfermen
over de aantrekkelijke efficiënte zorg. Mijn fractie komt daarom tot
de conclusie dat dit punt veel praktische complicaties oproept waarvan het
de vraag is of ze aanvaardbaar zijn. Zeker op dit punt houden wij ons definitieve
standpunt nog op.De mogelijkheid van faillissement behoeft naar de mening van mijn fractie
bijzondere aandacht. Wij spreken immers over het verlenen van zorg waarbij
de continuïteit moet zijn gewaarborgd. Welke middelen heeft de overheid
om daarbij behulpzaam te zijn? Kan hiertoe worden verplicht en, zo ja, wie
kan hiertoe worden verplicht?Een commerciële exploitatie van een zorginstelling betekent ook dat
er een grotere buffer moet zijn om risico's op te vangen. Die ruimte moet
er dan ook zijn. Wij krijgen signalen uit het veld dat zorgverzekeraars de
neiging hebben om instellingen met reserves minder gemakkelijk extra productie
toe te kennen. De redenering is dan dat de instellingen daar zelf wel een
potje voor hebben. Hoe kan volgens de minister worden bereikt dat organisaties
ook echt hun bedrijfsmatig te verantwoorden reserve kunnen opbouwen zonder
dat zij hierdoor meteen in de problemen komen?Tot slot maak ik nog een opmerking over de overgang naar de nieuwe regels.
De bouwmaatstaven in de beide wetten die in de nu voorliggende wet opgaan,
verschillen. Onder de nieuwe wet zal dus een goede regeling moeten komen voor
de overgangsituatie zodat de te hanteren maatstaf duidelijk is. Die heb ik
nog niet gezien. Wordt daarin voorzien?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Dit is het derde wetsvoorstel in het drieluik van de HOZ,
Wet herziening overeenkomstenstelsel zorg, de WTG Expres en de WTZi. Dit drieluik
moet de omslag van de centrale aanbodsturing naar gereguleerde marktwerking
in de zorgsector mogelijk maken. Voorlopig blijft het bij "mogelijk maken"
want het gaat om proceswetten. Ik heb dat woord liever dan "kaderwet". Als
deze wetten per 1 januari 2005 in werking treden – met de nadruk
op "als" – dan blijft de introductie van marktwerking in eerste instantie
beperkt tot een klein aantal deelmarkten met name delen van de planbare zorg:
de planbare ziekenhuiszorg, de ZBC's en de fysiotherapie. Met welk tempo,
en afhankelijk waarvan, worden deelmarkten vrijgegeven?Er moeten eerst veranderingen in het management en de praktijk van zorginstellingen
komen. Het aanbod moet voldoende groot zijn, de relatie tussen prijs en product
moet vastgesteld zijn en, niet in het minst, de kapitaallastenproblematiek
moet opgehelderd zijn. Dat zijn allemaal voorwaarden waaraan nog maar een
klein deel van de zorginstellingen voldoet. Bestuurlijke rust en goede fasering
zijn dan ook noodzakelijk. Wil de minister die ook aan de dag leggen? Met
welke tijdshorizon werkt hij? Kan hij de Kamer daarover informeren? In dit
verband zou het de sector enorm helpen om inhoudelijk betrokken te worden
bij de totstandkoming van de verschillende AMvB's. Een toezegging op dit punt
neemt ook een hoop onzekerheid weg.Het voorliggende wetsvoorstel nodigt uit tot een debat over een aantal
meer fundamentele zaken in ons stelsel van gezondheidszorg. Ik sta in het
bijzonder stil bij het vraagstuk van de winstuitkering aan
derden, bij de regeling rond de bereikbaarheid van spoedeisende zorg en bij
de vrijheid van instellingen bij de bouw van zorgvoorzieningen. Allereerst
het punt van de winstuitkering aan derden. Met de WTZi wordt de mogelijkheid
geïntroduceerd om winst uit te keren aan derden zoals aandeelhouders
die institutioneel niet noodzakelijk verbonden zijn aan de zorgsector. Daarmee
wordt een verruiming gerealiseerd van de huidige praktijk waarin zorginstellingen
wel winst mogen maken in de zin van het kweken van reserves en het verlenen
van winstgevende diensten maar waarbij de winst altijd terugvloeit in de instelling
zelf. Ons standpunt mag als bekend worden verondersteld: zorgpremies mogen
niet wegvloeien naar aandeelhouders en daardoor onttrokken worden aan de zorgsector.
Dat uitgangspunt houden wij overeind. Wij houden er echter oog voor dat aandeelhouders
eerst vermogen c.q. kapitaal hebben ingebracht. Kan erin voorzien worden dat
winstuitkering en kapitaalverstrekking alleen betrekking heeft op rendement
op het door aandeelhouders ingebrachte vermogen, niet op het kapitaal dat
via zorgpremies of rijksbijdragen is ingebracht? Ik zie de haken en ogen en
ik begrijp de overwegingen, maar ik denk in het bijzonder aan de kostenstructuur
waarover de Zorgautoriteit in oprichting volgens de nota naar aanleiding van
het verslag nog regels zal opstellen. Ik hoor graag een beschouwing van de
minister van de mogelijkheden en de juridische haken en ogen.De heer Heemskerk (PvdA):De heer Rouvoet zegt dat er geen zorgpremies mogen wegvloeien naar aandeelhouders.
Weet hij dat Microsoft als softwareleverancier in ziekenhuizen aan de gang
is? Interim-managementbureaus hebben ook aandeelhouders en de medische specialisten
keren winst uit aan de eigen aandeelhouder ofwel de eigen portemonnee. Is
de stelling "er kan geen enkele winst naar aandeelhouders gaan" niet in feite
een fictie?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Laat ik de heer Heemskerk een tip geven: voordat hij een vraag formuleert
aan de interruptiemicrofoon moet hij de rest van een betoog beluisteren. Volgens
mij is het verschil tussen ons niet zo groot. Het standpunt van de ChristenUnie
is altijd geweest dat zorgpremies niet mogen wegvloeien naar aandeelhouders
om op die manier onttrokken te worden aan de zorgsector. Tegelijkertijd houden
wij oog voor de praktijk waarin deze zaken reeds heel diffuus zijn en door
elkaar lopen. Daarom heb ik de minister gevraagd om een beschouwing te wijden
aan de vraag of een scheiding kan worden aangebracht tussen premies en rijksbijdragen
enerzijds en kapitaal dat door aandeelhouders is ingebracht anderzijds. Dat
is buitengewoon diffuus, zoals blijkt uit bijvoorbeeld het verschijnsel van
de kruissubsidiëring. Ik denk dat het binnen de bedrijfsvoering van bijvoorbeeld
een ziekenhuis buitengewoon lastig is om dat onderscheid te maken. Toch wil
ik er niet van uitgaan dat de door de collectiviteit opgebrachte premies en
de door de overheid verschafte bijdragen zo maar wegvloeien naar de aandeelhouders.
Ik zal dadelijk nog een aantal redenen geven waarom wij er als politiek goed
aan doen om op dit gebied de vinger aan de pols te houden. Ik vraag de minister
om met een beschouwing te komen over de juridische haken en ogen en over de
financiële en bedrijfseconomische problemen die daar ongetwijfeld aan
vastzitten. Ik laat mijn uitgangspunt niet zo gemakkelijk los.De heer Heemskerk (PvdA):Ik had met name goed geluisterd naar het vervolg van de vraag van de heer
Rouvoet. De stelling dat er geen winst mag wegvloeien naar aandeelhouders,
is dus niet houdbaar, want dat gebeurt per definitie al. Natuurlijk kun je
wel proberen om een onderscheid te maken in de eigendomsverhoudingen. Ik ben
erg benieuwd naar de reactie van de minister hierop. Als er sprake is van
een deel privaat eigendom en een deel publiek eigendom in een stichtingsvorm,
kunnen en moeten er goede afspraken worden gemaakt over het toedelen van de
winst aan de verschillende eigenaren. De heer Rouvoet geeft dus eigenlijk
antwoord op zijn eigen vraag.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ben niet gewend om antwoord te geven op mijn eigen vragen. Als ik het
antwoord erbij kan verschaffen, stel ik de vraag meestal niet meer. De heer
Heemskerk is heel goed in staat om allerlei andere interessante vragen op
dit terrein aan de minister voor te leggen. Zijn fractie deelt het uitgangspunt
van mijn fractie dat middelen die worden opgebracht voor de zorg, ook zoveel
mogelijk ten behoeve van de zorg dienen te worden aangewend. Daaruit komt
mijn gereserveerde houding voort ten opzichte van de huidige ontwikkelingen.
De fractie van de heer Heemskerk kan zich daar volgens mij ook in herkennen.
Als wij beiden vanuit die voorzichtige, gereserveerde benadering de minister
een aantal interessante vragen weten voor te leggen, moeten wij maar kijken
hoe wij verder komen. Tegelijkertijd wil ik hier geen dogmatisch verhaal houden
dat er geen cent mag wegvloeien, want ik zie de moeilijkheden in de praktijk.
Ik wil mijn uitgangspunt van voorzichtigheid echter nog niet loslaten; wat
collectief wordt opgebracht voor de zorg, moet zoveel mogelijk in de zorg
blijven.Mevrouw Kant (SP):Het feit dat het nu al gebeurt, hoeft natuurlijk geen goede zaak te zijn.
Dat zouden wij dus ook kunnen veranderen. Daarvoor zitten wij ook in de Kamer.
De heer Rouvoet zegt dat een zo groot mogelijk deel van het geld dat collectief
is opgebracht voor de zorg, in de zorg moet blijven. Waarom gaat hij niet
uit van het standpunt dat alles wat door Nederlanders is opgebracht voor de
zorg, aan de zorg moet worden besteed? Waarom vindt hij dat te rigide?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb het woord "rigide" volgens mij niet in de mond genomen. Hier speelt
het probleem van de complexiteit van de bedrijfsvoering in een zorgstelling.
Er is geen sprake van een kastje waarin de rijksbijdrage en de premies terechtkomen
en een ander kastje waarin het kapitaal van de aandeelhouders zit. De heer
Heemskerk heeft er terecht op gewezen dat het juist door de bedrijfsvoering,
de wijze waarop een zorginstelling werkt, heel moeilijk is om een waterscheiding
aan te brengen tussen de verschillende financieringsstromen. Ik kan de praktijk
ten dele overzien en ik zie de problemen die zich daarin voordoen. Ik wil
het probleem niet op het bord van de minister neerleggen, maar
hij heeft natuurlijk met dezelfde vragen te maken. Hij is verantwoordelijkheid
voor de collectief opgebrachte premies. Het is dus ook voor hem van belang
om erover na te denken. Ik stel mij open voor de discussie en dat doe ik niet
door de minister als boodschap mee te geven dat er geen cent van de premies
en rijksbijdragen mag wegvloeien. Ik vraag hem wel hoe wij kunnen voorkomen
dat de politiek of de overheid geen greep meer heeft op de collectief opgebrachte
premies en de rijksbijdragen. Dat lijkt mij een heel valide vraag, waarover
ik graag de discussie met de minister aanga.Mevrouw Kant (SP):Ik ga nog even een stapje terug naar de basis. De heer Rouvoet zegt zelf
dat onderscheid moet worden gemaakt tussen het geld van de aandeelhouders
en dat van de premiebetalers. Ik vraag mij af of die aandeelhouders eigenlijk
wel thuishoren in de zorg. Moeten wij daar wel aan beginnen? Daarmee introduceren
wij deze mechanismen en de bijbehorende problemen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat zal mevrouw Kant ongetwijfeld in haar bijdrage naar voren brengen
en dat is natuurlijk een valide standpunt. Ik kijk ook naar de huidige praktijk.
Wij kunnen niet zeggen dat wij vanaf dag x geen aandeelhouders meer in de
zorg willen. Ik zal met belangstelling naar het verhaal van mevrouw Kant luisteren,
maar ik heb mijn uitgangspunt uiteen gezet. Vanuit dat bekend veronderstelde
principe wil ik het debat met de minister graag aangaan.Mevrouw Vietsch (CDA):Wij hebben het steeds over het wegvloeien van gelden uit de zorg. Gebeurt
dat niet al? Maken maatschappen niet al winst? Hoe kijken wij daar tegenaan?
Moeten wij een stap terug zetten door ervoor te zorgen dat zij geen winst
mogen maken? Moeten gebouwen altijd eigendom blijven van de zorginstelling?
Verhuurders maken tenslotte ook winst.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit is in andere bewoordingen exact dezelfde vraag als de heer Heemskerk
mij stelde. Ja, in de praktijk gebeurt dat al. Daarom leg ik hier geen dogmatisch
standpunt neer, maar wil ik de discussie aangaan. Daarbij heb ik mijn uitgangspunt
aangegeven. Ik geef mevrouw Vietsch hetzelfde antwoord als de heer Heemskerk:
ik wil het met de minister bespreken, juist omdat ik er oog voor heb dat er
in de praktijk al heel veel gaande is. Niet alles vinden wij misschien even
wenselijk, maar ook niet alles is uit te sluiten. Daarom wil ik het debat
aangaan vanuit dit principe. Ik geloof dat de minister dat goed heeft begrepen
en dat is al een belangrijk winstpunt in dit debat. Ik hoop daarmee de vraag
van mevrouw Vietsch te hebben beantwoord.Ik gaf het risico van kruissubsidiëring al aan. Een zorginstelling
zou in de toekomst een divisie kunnen hebben, bijvoorbeeld een ziekenhuis,
die wel uitkeerbare winst mag genereren, terwijl een andere divisie, bijvoorbeeld
een verpleeghuis, dat niet mag. In zo'n geval ligt kruissubsidiëring
op de loer. Ook binnen een ziekenhuis kan dit het geval zijn als er zowel
niet vrije als vrije DBC's worden aangeboden. Leidt dit niet, ongeacht de
regels die daarvoor worden opgesteld, altijd tot een situatie die fraudegevoelig
is of op zijn minst aanleiding geeft tot creatief boekhouden?Ook praktisch zie ik het lastig worden voor een zorginstelling die winst
gaat uitkeren. Zoals ik in antwoord op vragen van de heer Heemskerk zei, zijn
er nog wel meer argumenten om terughoudendheid daarin zo lang mogelijk vast
te houden en die wat mij betreft zoveel mogelijk in regels te vatten. Als
veel instellingen van een bepaalde categorie forse dividenden gaan uitkeren,
dan is het vrijwel onmogelijk dat de politiek met lede ogen aan de zijkant
blijft toekijken. Zolang er een verplichte zorgverzekering zal zijn –
en wat ons betreft is dat nog heel lang het geval – zal niemand de druk
kunnen weerstaan om de tarieven te verlagen. Graag ook op dat punt een reactie.
Kunnen zorgverzekeraars ook aandeelhouder zijn van een zorginstelling of zijn
zij dat wellicht op dit moment al? Hoe wenselijk vinden wij dat gelet op hun
positie ten opzichte van de verzekerden? Kortom: er is sprake van een complex
aan vragen rondom het principe van de winstuitkering, waarover wij het debat
graag aangaan.RouvoetIk kom nu te spreken over de spreiding van zorg en de positie van kleine
ziekenhuizen. De debatten rondom de IJsselmeerziekenhuizen staan ons allemaal
nog scherp voor ogen. Op zichzelf steunt mijn fractie de beweging in de wet
waarbij voor met name acute zorg de sturingsmogelijkheden voor de overheid
worden verbeterd. De toestemming tot het staken van de zorg zou pas moeten
worden gegeven als is aangetoond dat het voorzieningenniveau
niet onder de daarvoor gestelde normen daalt. Cruciaal daarbij is wel hoe
dat niveau wordt vastgesteld. Als ik het goed zie, dienen daartoe de beleidsregels
van artikel 3. Ik zou het ook een goede zaak vinden als daarin wordt geregeld
dat voor spoedeisende hulpvormen aan de desbetreffende instelling een toelating
wordt gegeven, met als essentie dat de zorg op die locatie niet zonder instemming
van de toelatende instantie mag worden beëindigd. Is dit inderdaad de
bedoeling van de minister? Het antwoord op vraag 58 laat daar wat mij betreft
nog enige onzekerheid over bestaan omdat daar wordt gesteld dat in de beleidsregels
bedoeld in artikel 3 wordt opgenomen dat de overheid kán bepalen dat
een door een ziekenhuis voorgenomen aanpassing niet doorgaat. Graag meer zekerheid
op dat punt.Voor wat betreft de kleine ziekenhuizen ga ik ervan uit dat ook zelfstandige
ziekenhuizen, dus niet behorend tot een groter concern, het hoofd boven water
kunnen houden onder het DBC-regime. Ook op dat punt krijg ik graag een bevestiging.
Voor sommige kleine ziekenhuizen die onderdeel vormen van een groep van ziekenhuizen
en in redelijke nabijheid van grotere ziekenhuizen liggen, kan om bedrijfseconomische
redenen sluiting dan wel afslanking dreigen. Aangezien deze vestigingen vaak
een grote waarde voor de lokale bevolking hebben, zou in onze ogen niet zomaar
tot sluiting moeten kunnen worden overgegaan. Dat kan in elk geval niet op
het moment dat een ondernemende partij zich meldt met een acceptabel businessplan.
In dat geval zou het ziekenhuisconcern de infrastructuur moeten kunnen aanbieden
aan de nieuwe partij. Wil de minister deze suggesties laten onderzoeken op
hun juridische haalbaarheid? Ik zie best de haken en ogen van nieuwe concurrentie
als men om bedrijfseconomische redenen iets wil sluiten. Het gaat echter wel
om voorzieningen die met collectieve middelen van de grond zijn getild en
die wij niet zomaar zouden moeten laten sluiten als er een partner beschikbaar
is met een acceptabel businessplan. Ik wil vanuit de situatie die bij iedereen
bekend is, meedenken over een nieuw wettelijk regime. Ik wil dus graag een
beschouwing over de juridische haalbaarheid van deze suggestie.Ik vraag mij af wat precies de rol van de beleidsvisie is waar het gaat
om de beschikbaarheid van zorg en de aansluiting op de behoefte in met name
dunbevolkte gebieden. Dezelfde vraag heb ik ten aanzien van levensbeschouwelijke
zorg. Wordt dat helemaal overgelaten aan de markt of wordt daarover ook iets
vastgelegd in de beleidsvisie die in de stukken wordt genoemd? Ik doel bijvoorbeeld
op instellingen op het gebied AWBZ-zorg, zoals psychiatrie.Voor de discussie is ook kennis nodig van de AMvB die het bouwregime regelt.
Ik ondersteun het streven om de kapitaallasten voor de gebouwen steeds meer
in de tarieven te verwerken. De gelden voor de bouw zijn dan niet meer geoormerkt
en de instelling heeft de vrijheid om te kiezen tussen exploitatie en bouw.
Op welke termijn verwacht de minister hierover duidelijkheid te kunnen geven?
Ik begrijp dat dit een technisch complex onderwerp is. Worden de trekkingsrechten
van instelling met de invoering van het systeem opgenomen in de tarieven?
Wij realiseren ons dat veel instellingen in de loop der jaren op basis van
CTG-normering via een virtuele spaarpot een aanspraak hebben opgebouwd die
kon worden besteed aan renovatie of nieuwbouw. Worden die aanspraken in dat
nieuwe systeem per instelling verrekend? Als dat niet gebeurt, worden instellingen
die keurig hebben gespaard achteraf gestraft voor hun goede gedrag. Kan de
minister daar meer duidelijkheid over geven?Voor veel vormen van bouwen, waarschijnlijk vooral bij grotere projecten,
is nog steeds een verklaring- en vergunningtraject nodig omdat de investeringskosten
volledig moeten worden nagecalculeerd. Door het laten vervallen van de toetsing
van bouw aan het budget, zoals bedoeld in artikel 6, zou die systematiek aanzienlijk
kunnen worden vereenvoudigd. Nu is de toetsing aan het budget nog overgenomen
in artikel 6 van de Wet Toelating Zorginstellingen. Het is de vraag of er
geen aanzienlijke vereenvoudiging mogelijk is. Wat vindt de minister van de
mogelijkheid om een systeem in te voeren waarbij wordt volstaan met het doorlopen
van het vergunningtraject. Mijn fractie pleit niet voor een absolute openeinderegeling voor de gezondheidszorg
en ook niet voor het bouwen. Daar kunnen immers behoorlijke exploitatiegevolgen
uit voortvloeien. Wij vragen ons echter wel af of toetsing aan een bepaald
budget nodig is. Er kan immers een redelijke inschatting worden gemaakt van
de bouwbehoefte op langere termijn. De beleidsregels kunnen sturend zijn voor
vergunningen en voor de zorgbouw. Die beleidsregels kunnen bovendien behoorlijk
snel worden aangepast. De noodzakelijkheid en doelmatigheid van de bouw worden
dus als het ware gegarandeerd in de vergunningen. Wij denken dat het systeem
daarmee behoorlijk kan worden vereenvoudigd en verkort. In de Wet Ziekenhuisvoorzieningen
zijn immers ook maar beperkte mogelijkheden tot het ophouden van een vergunning.Tegen degenen die bang zijn dat dit leidt tot geweldige overschrijdingen,
wil ik zeggen dat er in het verleden eerder sprake is geweest van onderuitputtingen
dan van overschrijdingen. Het kan zijn dat wij dingen over het hoofd zien.
Ziet de minister mogelijkheden tot een aanzienlijke vereenvoudiging? Dat zou
veel instellingen ten goede komen. Waarom zouden wij dat niet in het oog houden,
zeker omdat dit kabinet streeft naar vereenvoudiging en vermindering van administratievelastendruk?Ik wil nog een aantal wetstechnische, maar niet minder fundamentele zaken
aan de orde stellen. Het eerste betreft het instellingsbegrip. Heb ik goed
begrepen dat de WTZi niet afdwingt dat een zorginstelling een rechtspersoon
dient te zijn hoewel daar impliciet in de wetstekst toch van uit lijkt te
worden gegaan? Kan een instelling die geen rechtspersoon is, voldoen aan de
eisen die in artikel 14 worden gesteld? Het CVZ stelt dat elk organisatorisch
verband dat meer is dan een individuele persoon een instelling is. Dat betekent
dat er nu vergunningen worden verleend – een toelating is immers eigenlijk
een soort vergunning – aan allerlei los-vaste verbanden van personen.
Dat lijkt ons geen wenselijke situatie. Mijn fractie heeft een amendement
in voorbereiding om toelatingen van instellingen alleen toe te kennen aan
rechtspersonen. Alleen die kunnen immers voldoen aan de eisen van behoorlijk
bestuur. Is de minister bereid om op dit onderdeel mee te denken
of het wellicht over te nemen? Of ziet hij hier bezwaren tegen?De heer Nawijn (LPF):Er zijn verschillende soorten rechtspersonen, dus waarop doelt u nu? Op
stichtingen, op verenigingen? Of kan het u niet schelen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat laatste zeg ik niet zo snel. In het recht kennen wij twee soorten
personen, natuurlijke en rechtspersonen, beide met een redelijk grote verscheidenheid.
Ik denk in de richting van BV's en NV's, die in dit verband veel voorkomen,
maar ik sluit niet uit dat er allerlei andere vormen mogelijk zijn. Het gaat
mij nu even om de principiële vraag of het wenselijk is dat in het nieuwe
systeem buiten de categorie rechtspersonen andere actoren toegelaten kunnen
worden, omdat je dan eigenlijk niet meer de eisen van artikel 14 en andere
artikelen over wijze van bestuur kunt stellen. Daarom vraag ik of het niet
goed zou zijn, de WTZi echt toe te snijden op de categorie rechtspersonen.
Wij moeten dan nog wel praten over wat zich daarbij aandient, maar ik vind
dat wij in ieder geval wel die beperking moeten aanbrengen, opdat niet allerlei
los-vaste verbanden van mensen als zorginstelling kunnen worden toegelaten.Dan het fenomeen van de toelating zelf. Al lezend vroeg ik mij af waartoe
een instelling eigenlijk wordt toegelaten. Het is misschien een beetje gek
om die vraag te stellen, maar het hele traject van WEZ naar WTZi heeft ons
gebracht in een situatie waarin dergelijke vragen toch nog wel eens naar boven
komen, als je de materie op je laat inwerken. Wat zijn de rechten en plichten,
verbonden aan een toelating? Wat de regering in antwoord op vraag 34 van de
VVD-fractie aangeeft, komt eigenlijk veel meer in de buurt van een registratie
dan van een toelating. Ik had dan ook een tamelijk ingrijpend amendement in
voorbereiding, maar uit contact met het ministerie en overleg bleken daaraan
zoveel complicaties te kleven dat ik de uitwerking daarvan heb gestaakt, in
ieder geval tot dit debat. Wellicht biedt de manier waarop wij dit debat voeren,
mogelijkheden om het amendement in tweede termijn toch nog in discussie te
brengen, maar ik beperk mij voorlopig maar tot het pleiten voor een verplichting
voor alle zorginstellingen om zich te laten registreren, los van de wijze
waarop de zorg wordt gefinancierd. In een situatie met een register van zorginstellingen,
waarvoor ik dan ook pleit, ontstaan er twee verzamelingen van zorginstellingen.
De meest wijde kring wordt gevormd door alle zorginstellingen die geregistreerd
zijn, daarbinnen bevindt zich een kring van instellingen met een toelating
in de zin van de WTZi, namelijk een toelating tot het verstrekken van via
de Ziekenfondswet en de AWBZ gefinancierde zorg. Een goede registratie van
in principe alle zorginstellingen lijkt mij ook een dringende wens van zowel
de consument als de inspectie en de verzekeraar. Het geldt ook voor de buitenlandse
verzekeraar, die toch moet weten waar hij in Nederland aan toe is. Voor de
consument betekent registratie van een zorginstelling een extra garantie dat
die instelling zich wil houden aan de kwaliteitseisen van de wet en dat ze
onder toezicht van de inspectie staat.Ik kan hierbij aansluiten op de actualiteit, namelijk op het rapport van
de inspectie over de stichting Difference in Haaksbergen. Er zijn ook Kamervragen
over gesteld, waarnaar ik zo dadelijk nog even zal verwijzen. In het rapport
gaat het om een instelling die geen toelating heeft, maar die – althans
op het eerste gezicht – wel AWBZ-zorg aan personen met een indicatie
geeft. Het is een instelling die in de brief van de staatssecretaris gekwalificeerd
wordt als een onderaannemer. Het zorgproduct wordt niet gedeclareerd aan het
zorgkantoor, maar aan een zorginstelling die wel een toelating heeft, te weten
OZC Amstelmonde. Er zijn voor de AWBZ-zorg afspraken gemaakt tussen deze "hoofdaannemer"
en het zorgkantoor. Overigens komt een dergelijke constructie ook in de curatieve
zorg steeds meer voor. De vragen liggen daarbij natuurlijk voor het opscheppen.
Wie is er nu de zorgaanbieder in de zin van de Kwaliteitswet? En, dichter
bij het onderwerp van vandaag, heeft zo'n onderaannemer een toelating ex WTZi
nodig om deze zorg te mogen leveren? Zo nee, waarom niet? Overigens zijn enkele
van deze vragen in het verband van de situatie in Haaksbergen ook al verwoord
door mijn collega's Aasted Madsen-van Stiphout en Vietsch. En juist in het
kader van de behandeling van de WTZi kijk ik met belangstelling uit naar de
antwoorden op deze vragen, maar het is ook wel goed om ze hierbij te betrekken,
want ze zijn relevant voor het vervolg van dit debat.Een bijkomend voordeel van een register van instellingen is dat tevens
duidelijk wordt, welke zorgorganisaties bij welke rechtspersonen behoren.
In de huidige lijst van toegelaten organisaties is dit volstrekt niet duidelijk.
Ik gaf al aan dat ik vanwege de complexiteit van het thema afgezien heb van
het verder ontwikkelen van mijn amendement om het nu al te kunnen indienen;
ik heb begrepen dat het bijna een half nieuw wetsvoorstel zou vergen. Wellicht
kan ik, afhankelijk van de reactie van de minister, volstaan met het vragen
van een richtinggevende uitspraak van de Kamer in tweede termijn, als hiervoor
belangstelling van andere woordvoerders is, waarmee de minister dan de ruimte
krijgt om de zaak zelf in te vullen. Ik laat dit een beetje van het verloop
van dit debat over.Mevrouw Vietsch (CDA):Ik wil toch onze vragen even toelichten. Wij gingen niet alleen uit van
de toelating, wat hier door collega Rouvoet benadrukt wordt. De huisvesting
waarin men had ondergebracht, had geen WZV-vergunning en werd wel indirect
geëxploiteerd. In onze ogen is dat gewoon een economisch delict. Wij
hebben dus gevraagd om vervolging van deze lieden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb dat gezien in de vragen. Ik pikte er een punt uit dat in de lijn
van mijn betoog aan de orde is. Mevrouw Vietsch heeft echter gelijk. Er zijn
meer aspecten die relevant zijn in het gehele traject van bouwregime, toelating
en eventuele registratie van zorgaanbieders. Het gaat mij er niet om de situatie
van de betreffende instellingen met elkaar tot het bot af te kluiven, maar
daar gaat het u ook niet om in dit debat, maar wel in de desbetreffende Kamervragen.
Het gaat wel om de achterliggende vragen die direct zijn gerelateerd aan het
onderwerp dat wij hier bij de WTZi bespreken.Als ik alle stukken nog eens op mij laat inwerken, kan ik mij toch niet aan de indruk onttrekken dat wij een beetje tegenstrijdige dingen
vragen van de zorgaanbieders. Enerzijds wordt van hen gevraagd om een onderneming
in de markt te zetten, waarbij het draait om concurrentie, vergroting van
marktaandeel enz., en anderzijds wordt van zorginstellingen gevraagd om de
zorg goed op elkaar af te stemmen. Mevrouw Tonkens heeft daarover een aantal
vragen geformuleerd waarin ik mij wel kon herkennen, in elk geval in de vraagstelling.
De zorg moet goed worden afgestemd, horizontaal en verticaal. Denk bijvoorbeeld
aan het niet staken van spoedeisende zorg als niet alle partijen het erover
eens zijn of nieuwere en efficiëntere behandelvormen zo snel mogelijk
met elkaar uitwisselen. Daarbij draait het niet om concurrentie, maar om optimale
samenwerking. Of om het in de woorden van de minister te zeggen – en
ik leg het maar als een vraag en een beetje als een verzuchting, het slagveld
overziende, aan hem voor – is het denkbaar dat één raad
van bestuur verantwoordelijk is voor zorgactiviteiten in zowel markttype I
als II als III? Vragen wij dan inderdaad niet het onmogelijke aan het veld?
Voor wie dit geheimtaal is, mag ik verwijzen naar de stukken en naar de nota
naar aanleiding van het verslag. De minister weet waar ik het over heb. Als
deze minister niet meer weet waar ik het over heb met drie markttypes, weet
ik het ook niet meer. Ik ga ervan uit dat hij het weet.Als u mij toestaat, voorzitter, wil ik één opmerking van
meer huishoudelijke aard maken. Ik vind het erg spijtig, maar door de planning
van de totale agenda is het mij niet goed mogelijk om het gehele debat te
blijven bijwonen. Ik zal straks het debat moeten verlaten in verband met dringende
verplichtingen elders. Voor het geval dat de minister daarover opgelucht wil
ademhalen, geef ik hem de verzekering dat zijn antwoord nauwlettend wordt
gevolgd vanuit mijn fractie en dat ik alles stipt zal nalezen. Dus in tweede
termijn ontmoeten wij elkaar weer. En dit is een dreigement!De voorzitter:Gezien de grootte van uw fractie zullen wij daarvoor in dit huis begrip
hebben. De minister zal dat ook hebben.Mevrouw Kant (SP):Mevrouw de voorzitter. Er werd even gesproken over een drieluik. Dit is
inderdaad de derde wet in de opmars van dit kabinet naar meer marktwerking.
Het gaat ook inderdaad in marstempo, want als het aan dit kabinet ligt, zijn
alle wetten 1 januari aanstaande ingevoerd. Ik zal niet bij elk wetsvoorstel
dat wij behandelen, mijn reeks aan argumenten en bezwaren tegen marktwerking
en de risico's die ik zie, aan de orde stellen. Ik zal niet te veel in herhaling
vallen, maar als de minister het niet erg vindt, wil ik wel graag met hem
in discussie blijven daarover.Bij dit wetsvoorstel wil ik in verband met de gevolgen van de marktwerking
twee punten opnieuw aan de orde stellen. Het eerste punt is dat ik ervan overtuigd
ben dat marktwerking de zorg duurder maakt. De vraag die ik de minister nog
een keer wil voorleggen, ook omdat hij er zelf op ingaat in de stukken, is
of de marktwerking niet haaks staat op kostenbeheersing. Dat is een vraagstuk
waar ook deze minister tegen aanloopt. Zeker omdat de zorg niet echt een markt
is – en in mijn ogen eigenlijk helemaal geen markt is – zal het
leiden tot een stijging van de kosten, als je er marktwerking op loslaat.Ik citeer de minister nu zelf, uit de nota naar aanleiding van het verslag.
Hij schrijft daar: "Het is niet uit te sluiten dat ook in een vraaggericht
stelsel een sterke ontwikkeling van de zorgvraag, ondanks een realistische
raming van de totale zorguitgaven, tot een onaanvaardbaar hoog macrobeslag
op de collectieve middelen leidt. Het kabinet heeft bij verschillende gelegenheden
gesteld dat wanneer het model van gereguleerde marktwerking is ingevoerd,
de sturingsmogelijkheden van de overheid in beginsel beperkt zullen zijn tot
besluiten over de omvang en samenstelling van het verplicht verzekerde pakket
en besluiten tot wijzigingen van de eigen betalingen."Ik heb deze alinea even flink tot mij laten doordringen. Er staat eigenlijk
wat er gebeurt: er komt meer marktwerking en daardoor zullen de kosten stijgen,
want er komt dan meer vraag en er zal ook meer vraag gecreëerd gaan worden,
als er geld aan verdiend kan worden. Dat zal helaas niet altijd noodzakelijke
zorg zijn. Sterker nog: het zal misschien vooral lucratieve zorg zijn, waar
noodzakelijke zorg zelfs onder zou kunnen gaan lijden. De kosten stijgen en
vervolgens heeft dit kabinet nog maar één manier om die kosten
te beheersen, namelijk het uitkleden van het pakket of hogere eigen bijdragen
vragen. In mijn ogen is dit proces al ingezet, want er is al het nodige uit
het pakket gegaan. Er is vandaag zelfs in het nieuws dat er in dit opzicht
opnieuw maatregelen zijn genomen.Ik vind dat zeer verontrustend, zeker als het gaat om de maatregelen van
vandaag. Het kan best zijn dat er ook bij de plastische chirurgie dingen gebeuren
die misschien niet zo noodzakelijk zijn, maar er zijn helaas ook veel voorbeelden
van zaken die een groot medisch probleem vormen voor mensen en zij kunnen
het dan voortaan zelf betalen. Zo worden er misschien vandaag hier en daar
grapjes gemaakt over flaporen, maar ik weet uit ervaring dat dit zeer belastend
kan zijn voor mensen. Het is wederom een maatregel waarbij de goeden onder
de slechten zullen lijden. Ik ben ongerust over nog meer eigen betalingen
in de toekomst en nog meer verkleining van het pakket, omdat dit inderdaad
de enige manier is om de kosten te beheersen. Ik wil graag dat de minister
ingaat op dit dilemma waar hij zelf voor staat.Een tweede punt bij marktwerking is dat de kwaliteit van de zorg onder
druk komt te staan. Ook dat geeft de minister zelf wederom toe in de stukken,
want hij zegt daar: omdat wij meer marktwerking krijgen, zullen wij de inspectie
een ruimere taak moeten geven; die zal dit moeten compenseren. Nu hij dat
zelf toegeeft, wil hij misschien ingaan op dit effect van zijn voorstellen
ter zake van marktwerking.Er is al door meerderen op gewezen dat er drie verschillende markttypen
komen. Het wordt er daarmee niet makkelijker op; het wordt allemaal zelfs
buitengewoon ingewikkeld. Welk markttype zal gelden voor welke vorm van zorg?
Ik kan dit niet allemaal overzien en ik kan mij niet voorstellen dat de minister
het allemaal kan overzien. Er komt nog het volgende bij. Op het moment dat
je dit allemaal hebt ingedeeld en daar een idee over hebt, veronderstel je
tevens dat zorg per definitie in hokjes is in te delen. Dat
is echter niet zo. De zorgvraag kan van de ene dag op de andere veranderen.
Iets dat misschien zeer planbaar lijkt, kan dit uiteindelijk niet blijken
te zijn. Ik geef een voorbeeld en wijs er daarbij op dat binnen ziekenhuizen
veel vormen van zorgverlening nu eenmaal met elkaar samenhangen. Een heupoperatie
zou bijvoorbeeld kunnen vallen onder markttype 3. Er kan echter iets misgaan
bij de heupoperatie waarna de patiënt op de intensive care komt. Dat
lijkt mij dan een ander type zorg, waarbij je – naar ik mag hopen –
de marktwerking niet toelaat. Je ziet dan dat het allemaal niet zo gemakkelijk
in hokjes is in te delen. Je kunt misschien zeggen dat je bij het ene op zo'n
manier zorg gaat verlenen en bij het andere op een andere manier: dat is dan
een bepaald markttype waarbij de financiering anders gaat, ook al is het dezelfde
patiënt. Echter, de manier waarop ik het nu probeer uit te leggen en
te verwoorden, geeft al aan in welke chaos wij volgens mij terecht gaan komen.Er komt bij dat sommige vormen van zorg lucratief zijn en dat sommige
slimme jongens en meisjes de krenten uit de pap zullen halen, waarbij de overheid
blijft zitten met de kosten en de "onrendabele lijnen", zoals dit ook bij
het openbaar vervoer is gegaan. Om het nog sterker te zeggen: ik hóóp
dat de overheid blijft zitten met de kosten van die "onrendabele lijnen" en
daar niet in gaat snijden, zoals men dit wel van plan is bij het bus- en treinvervoer.Dit wetsvoorstel heeft vooral de lading van méér afstand
nemen: meer afstand van de minister als het gaat om zeggenschap over zorginstellingen
en meer het de handen ervan aftrekken. Maar ook letterlijk meer afstand krijgen
en zich er meer van aftrekken, en ook letterlijk minder verantwoordelijkheid
krijgen. Dat vind ik niet gunstig. Ik vind dat als het belangrijk is, als
het een maatschappelijk belang is en om zorg gaat, de minister en daarmee
ook de Tweede Kamer wel voldoende zeggenschap moeten houden. Dat is waarover
ik mij ten aanzien van het wetsvoorstel grote zorgen maak en waar ik zo meteen
nog de nodige vragen over zal stellen. Dat wil dus niet zeggen dat wij de
huidige verstikkende regels en voorwaarden allemaal willen houden. Dat wil
ook niet zeggen dat er niet meer overgelaten kan worden aan het veld. Daar
ben ik erg vóór, maar wel onder de voorwaarde dat de politiek
gegarandeerd kan ingrijpen als er dingen gebeuren die ongewenst zijn vanuit
maatschappelijk en zorgbelang.Heel veel AMvB's moeten nog komen. Wij hebben nog geen idee welke richting
het opgaat, wij weten alleen waarover het gaat. De onderliggende visie en
de daaruit voortkomende beleidsregels zijn ook nog niet bekend. Daarom kan
ik mij moeilijk voorstellen wat de minister wil bereiken met deze wet. Dat
is ook de reden dat ik niet blij was met de volgorde van behandeling. Naar
mijn mening moet de volgorde zijn: eerst beleidsregels, dan een volwaardig
debat over de positie van kleine ziekenhuizen en dan pas een bespreking van
deze wet. De politiek moet eerst bedenken waar zij naar toe wil, hoe zij daarheen
wil en wat zij belangrijk vindt in de zorg en pas daarna welke instrumenten
daarvoor nodig zijn. Dat lijkt mij de juiste volgorde.Mevrouw Vietsch (CDA):Ik dacht juist dat wij het erover eens zijn dat wij door deze wet meer
instrumenten krijgen om te kunnen ingrijpen. Het verbaast mij dat mevrouw
Kant niet samen met mij blij is dat de minister nu gaat ingrijpen.Mevrouw Kant (SP):Dat moet ik nog afwachten. Ik zie de minister in body language op uw opmerking
reageren, maar ik vraag mij af of het werkelijk gaat gebeuren. Dat is nog
maar zeer de vraag. Als er inderdaad meer mogelijkheden komen om in te grijpen,
ben ik zeer gelukkig. Ik heb uit uw betoog begrepen, mevrouw Vietsch, dat
u ook vindt dat ingrijpen op een aantal terreinen mogelijk moet zijn. Ik wil
wel graag de garantie dat het inderdaad kan. Verder zitten er punten in de
wet waarmee ik helemaal niet gelukkig ben. Dat betreft punten die gerelateerd
zijn aan de marktwerking. Daartegen heb ik grote bezwaren. Het is mij echter
volstrekt niet duidelijk of de wet inderdaad instrumenten biedt om te kunnen
ingrijpen. Het was beter geweest als wij eerst hadden vastgesteld wat wij
willen en waar wij willen kunnen ingrijpen. Ik had dat een handiger route
gevonden.Na de wijziging van de wet is er geen nieuw advies gekomen van de Raad
van State. Die had zich zeer kritisch uitgelaten over het oorspronkelijke
wetsvoorstel. Het zou onvoldoende waarborgen bieden voor een samenhangend
zorgaanbod, alsmede onvoldoende rechtszekerheid voor de instellingen. Wij
weten niet of de Raad van State nu nog die mening is toegedaan. Er is ook
geen positief advies op die punten. Ik had het beter gevonden als de wijziging
wel voorgelegd was aan de Raad van State. Ik zie niet in hoe de grote kritiekpunten
met dit nieuwe voorstel opgelost zijn.De minister zegt dat hij het niet heeft voorgelegd omdat er geen grote
wijzigingen waren. Ik vind de introductie van een winstoogmerk in de zorg
nogal een forse wijziging waarover ik graag het advies van de Raad van State
had gehad.Bij de beleidsregels zitten mijn grootste vraagtekens en uitgerekend de
beleidsregels kennen wij nog niet. Op basis van de beleidsregels die straks
komen, kan de minister instellingen toelaten c.q. de toelating intrekken.
De beleidsregels worden op basis van een visie vastgesteld. Over de beleidsregels
heeft de Kamer niets meer te zeggen, maar ik mag toch aannemen dat de Kamer
wél iets te zeggen heeft over die visie en daarover praat met de minister.
Hoe ziet de minister dat?Waarover gaat die visie? Welke inhoud heeft zij? In de wet staat dat de
visie criteria bevat omtrent de spreiding van die vormen van zorg ten aanzien
waarvan aan de bereikbaarheid een bijzonder belang moet worden gehecht. Ik
vind dat zeer algemeen geformuleerd. Zelfs de hoofdlijnen zijn mij niet duidelijk.
Waar gaat het over en waar kan de minister ingrijpen?Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik heb een belangrijke technische vraag. Is mevrouw Kant het met mij eens
dat wij daarom geen beleidsregels moeten hebben maar AMvB's? Die moeten namelijk
langs de Kamer komen en dan kunnen wij erover praten!Mevrouw Kant (SP):Dat ben ik met u eens.Uit de schriftelijke antwoorden heb ik de indruk gekregen dat daar waar
de minister wil ingrijpen, het alleen gaat om acute zorg. Dat vind ik veel
te beperkt. Daarom wil ik graag dat de minister daar een duidelijke toelichting
op geeft. Ik ben blij met het amendement dat de heer Van der
Vlies op dit punt heeft ingediend. Mijn gedachten gingen uit naar een vergelijkbaar
amendement. Ik wacht het antwoord van de minister af, maar er ligt nu iets
concreets waarover wij kunnen praten. Ik denk dat het amendement van de heer
Van der Vlies een enorme verbreding aangeeft van waar de minister op zou moeten
kunnen ingrijpen en waar de politiek dus ook op moet kunnen ingrijpen. Ik
vind dat een enorme verbetering. Ik ben benieuwd wat de minister daarvan vindt.Ik wil ook de positie van de kleine ziekenhuizen in de discussie betrekken.
De afgelopen jaren bleek waar de politiek niet goed in kon grijpen, terwijl
zij dat wel wilde. Deze wet moet daarom instrumenten bieden zodat wij dat
in de toekomst wel kunnen doen. De meesten van ons in de Kamer hebben meegemaakt
dat er dingen gebeuren in het land, zoals het sluiten van bepaalde afdelingen
in kleinere ziekenhuizen en het ontmantelen van hele ziekenhuizen als gevolg
van fusies, bijvoorbeeld in Emmeloord en Velp. Er zijn discussies gevoerd
over dingen die zijn gebeurd, omdat een paar mensen, meestal mannen, op een
kantoor besloten hadden dat het anders moest, terwijl de hele regio en ook
de politiek vond dat dat geen goede beslissingen waren. Dat zijn processen
die wij niet willen, omdat het niet goed is voor de zorg en het niet in het
maatschappelijk belang is. Hoe kan straks met deze wet in de hand worden ingegrepen?
Ik hoop dat de minister daar een duidelijke beschouwing over geeft. Ook hij
heeft de discussies namelijk volop meegemaakt.Hoe pakt deze wet straks concreet uit? Wat zijn de mogelijkheden, bijvoorbeeld
als het gaat om de maatschappelijke wenselijkheid om ziekenhuizen dicht bij
huis te hebben? Het gaat dan natuurlijk niet om de moeilijke specialistische
zorg, maar om bijvoorbeeld heupoperaties. Dat is belangrijk voor ouderen,
die als hun partner in het ziekenhuis belandt, graag fatsoenlijk op bezoek
willen kunnen komen. Ook bestaat de wens van een kleinschaligheid ziekenhuis,
waar dicht in de buurt basiszorg verleend kan worden. Dat is een politieke
wens die breed gedragen wordt en het is een maatschappelijke wens. Wij willen
dat het instrument van deze wet het mogelijk maakt in te grijpen als er processen
zijn die de andere kant op gaan. Hoe gaat de minister voorkomen dat raden
van besturen hun eigen koers blijven varen of gaan varen?Gaat deze wet er verder voor zorgen dat als er een bestuurlijke fusie
is geweest en er locatieconcentratie optreedt, er toch kan worden ingegrepen?
Het zou wenselijk kunnen zijn dat er vanwege bestuurlijke redenen een fusie
komt, maar als er functieverlies in locaties plaatsvindt, moet toch kunnen
worden gezegd: dit gaat in tegen de wens en de visie die de Kamer of de minister
heeft neergezet als het gaat om de wijze waarop de ziekenhuiszorg verspreid
moet worden en waar het wenselijk is dat een kleiner ziekenhuis behouden blijft.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Hoe komt mevrouw Kant aan de gedachte dat deze wet al die dingen die wij
zouden willen, zou gaan regelen? Alleen dat er iets over spreiding in zou
kunnen staan?Mevrouw Kant (SP):Dat hangt af van welke beleidsvisie ten grondslag ligt aan dit instrument.
Dat maakt de discussie ook zo ingewikkeld. Op het moment dat deze wet wordt
aangenomen en er een beleidsinstrument is, kan het zijn dat de visie verandert.
Deze samenstelling van de Kamer kan het behoud van kleine ziekenhuizen belangrijk
vinden, maar over een paar jaar kan er een andere visie zijn. Het is dan aan
de meerderheid van de Kamer om daar een beslissing over te nemen. Dat is meer
dan wij nu kunnen. Nu staan wij met de handen in het haar. Het enige dat wij
de afgelopen jaren hebben kunnen doen, is fusies tegenhouden. Dat was het
enige bestuurlijke instrument dat wij hadden. Dat hebben wij gelukkig ook
gebruikt. Als er processen lopen, moet je echter kunnen ingrijpen en kunnen
zeggen: dit willen wij niet. Ik ben er echter niet gerust op dat dat kan met
deze wet. Ik ben er nog minder gerust op dat de minister dat zou willen doen
als het wel kan. Dat zijn twee factoren die natuurlijk wel van belang zijn.
Ik probeer echter te zoeken naar een manier om de wet zodanig aan te passen
dat het wel kan. Zoals de wet nu voorligt kan het niet, maar met het amendement
van de heer Van der Vlies erbij zijn er al meer mogelijkheden. Uit de toelichting
op de wet en de achterliggende visie zal moeten blijken of het ook daadwerkelijk
gaat gebeuren.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Dan klopt het dus dat er in de voorliggende tekst niets staat dat die
kant op gaat. Maar als u minister was, zou u dat er wel in zetten.Mevrouw Kant (SP):Als ik minister was, had ik een heel andere wet gemaakt zonder marktwerking
en zonder winstoogmerk. Zoals het nu is geformuleerd, is het niet duidelijk.
Je kunt niet stellen dat het niet kan. Dat is het vage van de wet. Er staat
een algemeen zinnetje over criteria die in revisie moeten en van toepassing
moeten zijn op bereikbaarheid. Dat is een heel breed begrip. Het hangt ervan
af hoe je dat uitwerkt, hoe specifiek je die criteria omschrijft en waarop
je kunt sturen. Ik ben er niet gerust op dat deze liberale minister op dat
gebied erg veel wil. Wat mij wel weer een beetje geruststelt, is dat een meerderheid
van de Tweede Kamer jarenlang heeft gezegd dat kleine ziekenhuizen behouden
moeten blijven en dat volwaardige ziekenhuizen dicht bij mensen maatschappelijk
gezien belangrijk zijn. Daar houd ik mij aan vast. Een meerderheid van de
Tweede Kamer moet er dan ook voor zorgen dat er een instrument is om mogelijk
te maken wat zij als politieke wens uitspreekt.Mijn volgende vraag is hoe het instrument, als het er eenmaal is, daadwerkelijk
wordt toegepast. Wanneer moet er nu precies toelating gevraagd worden? Het
is mij duidelijk dat als er nieuwe instellingen komen die een nieuw contract
willen met zorgverzekeraars de procedure van toelating door de minister gevolgd
moet worden. Bij wijzigingen wordt dat toelatingsvereiste ook toegepast. Dat
is mij niet helemaal duidelijk. In welke situaties is het nu wel nodig en
in welke niet? Moet het altijd bij bestuurlijke fusies? Is er dan sprake van
een nieuwe instelling? Moet er dan getoetst worden? Hoe zit het met functieverandering?
Nu heb je soms ziekenhuizen die onder een bestuursstructuur vallen. Kan een
ziekenhuis zeggen: wij zijn één instelling en wij doen vervolgens
wat wij willen? Als er sprake is van een functieverandering, bijvoorbeeld
het opdoeken van verloskunde in de ene locatie, is er dan een nieuwe instelling? Is daarvoor goedkeuring nodig? Mij is niet duidelijk
hoe het in de praktijk zal gaan en ik hoop dat de minister die duidelijkheid
kan scheppen.In de wet worden enkele specifieke voorstellen gedaan. Ik grijp daarvoor
even terug op de discussie over de kleine ziekenhuizen. Tijdens die discussie
is de wet aangepast, waardoor het mogelijk werd, maatschappelijk betrokken
partijen zoals patiënten/consumenten, huisartsen of verloskundigen te
raadplegen. In de wet wordt gesproken over stakeholders. Ik vind dat een vervelend
woord en heb het liever over maatschappelijk betrokken partijen. Dat aspect
is nu helemaal komen te vervallen. Er staat wel iets over in de wet, maar
niet alle groepen worden genoemd. Waarom heeft de minister die groep nu weer
beperkt, terwijl wij die destijds toegevoegd hadden? Het is niet nodig, die
groep te beperken. Als wij vinden dat mensen die erbij betrokken zijn er iets
over mogen zeggen, moet die groep zo breed mogelijk gehouden worden! Ik heb
op dat punt een amendement ingediend.Als alle meningen binnenkomen, hoe weegt de minister deze? Hoe zwaar wegen
die meningen? Ik wil graag weten hoe de minister met dit instrument omgaat.
Tot nog toe is het vaak voorgekomen dat besturen van ziekenhuizen niet naar
die meningen geluisterd hebben. Ik mag toch hopen dat dergelijke wensen voor
de minister wel zwaar wegen.Ik ben er niet helemaal gerust op, omdat in de wetstekst staat dat men
opmerkingen mag maken. Dat klinkt een beetje als: je mag ook effe wat zeggen.
Dat lijkt mij niet helemaal de bedoeling. Wil de minister daarop ingaan? Misschien
kan er een beter woord voor "opmerkingen" gevonden worden. Zoals het nu in
de wet staat, lijkt de inbreng van de verschillende maatschappelijk betrokken
partijen niet erg zwaarwegend. Inspraak zou nog veel beter zijn. Als de maatschappelijk
betrokken partijen ergens iets over zeggen, kan de landelijke politieke en
de Tweede Kamer die afweging ook maken en heb je toch een behoorlijke vorm
van democratie. Het kan allemaal beter. Het staat niet in het wetsvoorstel
en ik weet niet of wij dit element daarin moeten brengen of dat het op een
andere manier moet worden opgelost. Naar mijn mening moet dit probleem worden
opgelost in een AMvB bij dit wetsvoorstel.Wat ik net heb beschreven, is eigenlijk allemaal nog veel te weinig. Ik
heb het niet alleen over ziekenhuizen, maar over alle instellingen. Als ik
echter even bij het voorbeeld van de ziekenhuizen blijf en je ziet hoe die
bestuurd worden, dan is dat toch een soort old boys netwerk. In deze moderne
samenleving zouden wij daar toch eens vanaf moeten. Het gaat over instellingen
die werken met publiek geld. Daar moet een fatsoenlijke publieke verantwoording
over worden afgelegd en daar hoort ook een bestuur bij waarin mensen zitting
hebben die publiek verantwoordelijkheid dragen en willen dragen. Het mag geen
ouwe jongens krentenbrood zijn waarbij men elkaar wel aan een baantje in de
raad van bestuur helpt. Zo gaat het nu vaak. Ik vind dit een ongewenste situatie
en hoor graag hoe de minister hier verandering in zal brengen. Je kunt ziekenhuisbesturen
democratiseren, huisartsen en andere zorgverleners in het bestuur opnemen,
gemeentebesturen en natuurlijk het personeel en de patiëntenvertegenwoordiging
een stem geven. Kortom, er zijn allerlei manieren denkbaar om tot die democratisering
te komen. Er wordt een algemene maatregel van bestuur uitgevaardigd waarin
ook regels worden gesteld voor de bestuursstructuur. Dit kan een gelegenheid
zijn om na te gaan of er veranderingen mogelijk zijn. Wil de minister hierop
ingaan?Ik zou graag zien dat er in die algemene maatregel van bestuur ook iets
wordt opgenomen over de beloningsstructuur. Wij hebben hier al veel debatten
gevoerd over het feit dat de salarissen in de zorg de pan uitrijzen. De minister
antwoordt steeds dat hij geen instrument heeft om die ontwikkeling te keren.
Nu wordt er een wet uitgevaardigd met een algemene maatregel van bestuur met
codes en regels. Dit is een goede mogelijkheid om ook iets voor de salarissen
te regelen. Natuurlijk kunnen wij daarin niet regelen welke salarissen er
moeten worden betaald, maar je zou bijvoorbeeld wel een maximum als norm kunnen
afspreken. Ik zou niet weten waarom dit niet kan. Ik overweeg op dit punt
in tweede termijn een motie in te dienen.Het zal niemand verbazen dat ik niet zo blij ben met het winstoogmerk.
Ik heb daarom een wijziging van de wet voorgesteld. Iedereen die in zijn bijdrage
kritiek op dit punt heeft geuit, kan dit amendement steunen. Ik ben er niet
voor dat premiegeld kan wegvloeien in de zakken van aandeelhouders. Mijn amendement
beoogt dan ook dat als er al winst wordt gemaakt op zorg, die winst te allen
tijde terugvloeit naar de zorg.In de schriftelijke bijdrage van de minister staat letterlijk: "Een onderneming
die winst nastreeft, deelt bij succes een positief exploitatieresultaat met
degenen die financieel hebben bijgedragen." Dit is een mooie zin. Hiermee
worden natuurlijk de aandeelhouders bedoeld, maar feitelijk hebben de premiebetalers
financieel bijgedragen. Als er winst wordt gemaakt, zou die toch in de eerste
plaats teruggesluisd moeten worden via premieverlaging of via betere zorg.
De kans is echter groter dat het andersom gaat en dat de premiecenten in de
zakken van de aandeelhouders verdwijnen. Ik vind dit soort mechanismen in
de zorg ongewenst.Hier komt nog bij dat een instelling verschillende geldstromen kan hebben:
zorg met winstoogmerk en zorg zonder winstoogmerk. Het is onmogelijk om die
geldstromen nog te onderscheiden en om daar zicht op te houden.In deze wet noch in de algemene maatregel van bestuur wordt iets geregeld
voor sponsoring. De minister lijkt sponsoring van de zorg wel een goede mogelijkheid
te vinden. Ik vind dit een ongewenste ontwikkeling. Het risico is dat de instelling
afhankelijk wordt van de sponsor. Bovendien dreigt het risico van belangenverstrengeling,
want een bedrijf dat geld geeft, kan op een gegeven moment eisen dat zijn
werknemers voorgaan. Zo zijn er nog veel andere risico's van sponsoring in
de zorg te bedenken. Er bestaat een gedragscode. De minister vindt die blijkbaar
niet erg belangrijk, want hij zegt dat sponsoring prima is. Die gedragscode
zegt: niet bij basiszorg, maar alleen bij extra's. Ik zou echt niet weten
waarom wij dit niet tot regel kunnen maken en die op de een of andere manier
in de wet verwerken.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie zet een groot aantal kanttekeningen bij dit wetsvoorstel
waarin onduidelijke garanties en verantwoordelijkheden van de minister staan
ten aanzien van kwaliteit en belangrijke publieke waarborgen zoals toegankelijkheid
en onvoldoende inzicht wordt geboden in de bestuurlijke checks and balances,
met name voor patiënten en cliëntenorganisaties. Bovendien is het
wetsvoorstel inhoudelijk leeg. De minister lijkt in al zijn uitlatingen vooral
geïnteresseerd te zijn in de beheersing van de collectieve kosten. Dat
blijkt ook uit dit wetsvoorstel want daarin worden weinig woorden gewijd aan
een begrip als "kwaliteit". In het wetsvoorstel zijn de verantwoordelijkheden
van de minister en zijn sturingsinstrumenten vaag. Er wordt een tamelijk zwart-witte
oplossing geboden. De minister kan alleen een vergunning verstrekken of volledig
intrekken als een zorginstelling eenmaal is toegelaten. Het intrekken van
een vergunning is de zwaarste sanctie. Het opleggen van de zwaarste sanctie
komt echter niet altijd geloofwaardig over. Mijn fractie verlangt een beter
inzicht van de minister in het aanvullende instrumentarium, in tussenvormen
zoals gele kaarten en bestuurlijke boetes, vooral als andere eisen dan de
kwaliteitseisen overtreden worden. Ik noem bijvoorbeeld schendingen van de
health care governance code, de afwezigheid van goede publieke zorg rapportages,
te grote gouden handdrukken of te hoge pensioenrechten. Vanochtend debatteerden
wij met de minister van Financiën die met de directie van de Nederlandse
Bank, als goede heren onder elkaar, overeengekomen is dat afgezien wordt van
bepaalde pensioenaanspraken. Daarbij was het handig dat hij wat stokken had
om mee te slaan. Ik hoor dan ook graag welke instrumenten de minister en de
diverse toezichthouders tot hun beschikking hebben om niet goed functionerende
instellingen tot de orde te roepen. Wat zijn die tussenstappen?Een andere belangrijke mogelijkheid om wanbestuur te corrigeren, is dat
belanghebbenden een verzoek indienen bij de Ondernemingskamer. Mijn fractie
acht het van groot belang dat cliëntenraden automatisch tot deze categorie
van belanghebbenden behoren. Als er één groep is die belang
heeft bij het goed functioneren van een zorginstelling, dan is het wel de
patiëntengroep. De minister kent waarschijnlijk de bezwaren en het alternatief
dat de Landelijke organisatie cliëntenraden heeft bepleit, namelijk een
simpele wijziging van het Burgerlijk Wetboek. Ik hoor graag een reactie op
hun bezwaren en de oplossing in de brief van 30 augustus.Een belangrijk uitgangspunt van de PvdA-fractie bij de stelselherziening
is de verbetering van de prijs-kwaliteitverhouding voor patiënten en
verzekerden. Welke garanties geeft de minister ten aanzien van de toegankelijkheid
en de kwaliteit van het aanbod? Waarom heeft hij in de derde en vierde nota
van wijziging deze garanties afgezwakt? Hoe regelmatig wordt op kwaliteit
gecontroleerd? Hoe worden de bevindingen bekend gemaakt? De minister moet
over die punten regie voeren. Bij de sterftecijfers hebben wij gezien dat
er anders alleen maar verwarring wordt gecreëerd. Mijn fractie heeft
in het hoofdlijnendebat al gepleit voor een zorgkaart voor elke zorginstellingen
met duidelijke informatie voor gebruikers. Een en ander komt via zelfregulering
tot stand waarbij overal het wiel opnieuw wordt uitgevonden. Vrijblijvendheid
dient vervangen te worden door wettelijke informatieverplichtingen.Ik kom op de risico's van commercialisering. In het verleden is mijn fractie
voorstander geweest van meer marktwerking maar alleen als daarmee een grotere
keuzevrijheid voor patiënten en verzekerden werd bereikt, kartels en
oligopolies werden doorbroken of de kwaliteit per verrichting werd verbeterd.
De PvdA-fractie is altijd terughoudend geweest bij de introductie van meer
commercie in de zorg uit angst dat koopkrachtige partijen, rijke particulieren
en grote werkgevers voorrang zouden krijgen of op exclusieve hoge kwaliteit
zouden kunnen rekenen. Mijn fractie houdt twijfels bij het overgaan van collectief
gefinancierd eigendom naar private kapitaalverschaffers met name ten aanzien
van de cruciale zorgvoorzieningen. Blijven die voluit beschikbaar voor iedere
burger of verdwijnen zij bij een faillissement? Hoe gaat de minister hiermee
om? Welke lessen trekt hij uit de ontwikkelingen in de energiesector? Ook
daar hebben wij gezegd dat er een natuurlijk monopolie is dat nooit geliberaliseerd
of vermarkt kan worden.Een ander risico van commercialisering is dat de privé-klinieken
de krenten uit de pap pikken en de lastige behandelingen of de fouten afwentelen
op de niet-commerciële zorginstellingen. Onderlinge afspraken over dergelijke
effecten komen niet vanzelf tot stand; ook daarvoor is een regisseur nodig.
Ik heb het bijvoorbeeld over de vraag of medische fouten van een privé-kliniek
kunnen worden doorbelast als zij worden opgelost door de niet-commerciële
instellingen. Ook hier zijn dus sturingsinstrumenten van de minister of de
toezichthouder nodig. Strekt de WTZi zich nu wel of niet uit tot de privé-klinieken?
Paragraaf 5.1 van het verslag biedt hierover geen duidelijkheid: "het strekt
zich uit over alle instellingen die zorg verlenen waarop in gevolge van de
Ziekenfondswet of AWBZ aanspraak bestaat". Dit impliceert dat het in beginsel
alleen gaat om de zogenaamde collectief gefinancierde zorg. Dan komt er een
zin die ik ongeveer vier keer gelezen heb: "Dit beginsel lijdt uitzondering
doordat ook ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra die vergelijkbare
zorg verlenen maar die volledig privaat vergoed worden, onder de werkingssfeer
van de WTZi vallen." Vallen de privé-klinieken er nu half onder en,
zo ja, wat betekent dat dan? Of kunnen zij niet een beetje zwanger zijn en
valt een kliniek direct volledig onder de WTZi als er ook maar één
vergelijkbare verrichting geschiedt? Dat laatste is de interpretatie van mijn
fractie.Voorzitter: WeisglasDe heer Heemskerk (PvdA):Het College bouw ziekenhuisvoorzieningen stelde bij de uitvoeringstoetsen
al vast dat de WTZi ontschotting en ketenvorming in het aanbod tot gevolg
kan hebben. Daar zijn wij tegenwoordig allemaal voor; dat is een positieve
ontwikkeling. Toch zou ik graag van de minister horen hoe ver hij denkt dat
dit kan gaan. Is het bijvoorbeeld mogelijk dat ziekenhuizen grootscheeps fuseren
en landelijke ketens gaan vormen? Mijn fractie heeft al eerder
laten weten tegen verticale integratie te zijn. Als een regionale zorgverzekeraar
straks een regionaal ziekenhuis kan overnemen, hebben wij prachtige monopolies
gecreëerd. "Prachtig" bedoel ik natuurlijk cynisch.Hoe moeten wij omgaan met strategisch gedrag? Bij marktwerking is een
gelijk speelveld voor alle partijen belangrijk, maar op dit moment bestaan
er grote verschillen. Het bouwregime is veel ruimer voor privé-klinieken
en academische ziekenhuizen dan voor algemene ziekenhuizen. Naar verluidt
wordt het bouwregime voor de algemene ziekenhuizen niet verruimd omdat de
minister vreest dat dit tot een kostenexplosie leidt. Veel algemene ziekenhuizen
hebben echter ook grond en gebouwen die tegen veel te lage bedragen op de
balans staan. Een ruimer bouwregime, gekoppeld aan herwaardering, hoeft dus
niets te kosten maar kan geld opleveren. Als wij het niet doen, lopen wij
het risico dat dit tafelzilver wordt verpatst zonder dat er goede sommen worden
gemaakt. Mijn fractie gaat er dan ook van uit dat de minister eindverantwoordelijk
blijft voor een eventuele verkoop van onderdelen van bestaande zorginstellingen.
Het is van groot belang dat wij ons realiseren dat al die ziekenhuizen zijn
opgebouwd uit collectieve middelen. De middelen en mogelijke boekwinsten dienen
dus altijd terug te vloeien naar de zorg. Ik vraag de minister hierop te reageren,
want mijn fractie overweegt in tweede termijn een motie in te dienen over
dit onderwerp.Over het bouwregime heb ik twee vragen. Welke risico's en kansen schat
de minister in bij verruiming van het bouwregime voor algemene ziekenhuizen?
Als de minister dat niet gaat verruimen, hoe wil hij er dan voor zorgen dat
de zorginstellingen in ieder geval een gelijk speelveld kennen? Een ander
bouwregime werkt door in de kostprijzen en dus in de DBC-tarieven.Vergroting van het aanbod is een belangrijke doelstelling van dit wetsvoorstel.
Daar zitten wij allemaal op te wachten. De minister verwacht dat het aanbod
de komende jaren wordt vergroot door een verhoging van de capaciteit en door
het verbeteren van de productieprikkels. Een groter en efficiënter aanbod
is een goede zaak en zal natuurlijk ook leiden tot prijsdalingen. Verzekeraars
hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid via hun zorgplicht. Mijn
fractie waardeert de intenties en de geruststelling dat de zorgverzekeraars
dat wel voor elkaar brengen, maar zij zal de minister blijven aanspreken op
zijn eindverantwoordelijkheid voor zowel de toegankelijkheid als de beschikbaarheid
van zorg. Mijn fractie is zeer benieuwd naar de overcapaciteit die de minister
aan het einde van zijn ambtstermijn denkt te hebben gerealiseerd.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik ben verbaasd over uw optimisme dat er automatisch een prijsdaling tot
stand zal komen als er sprake is van verruiming van het aanbod. Dat hangt
er erg van af. Bij medisch-specialistische zorg zal dat bijvoorbeeld niet
zo snel het geval zijn, want daar is en blijft sprake van schaarste. In de
thuiszorg zou het misschien kunnen als je de salarissen nog een eindje naar
beneden doet, maar ik neem aan dat de PvdA-woordvoerder sociale zaken in dat
geval grote bezwaren gaat maken. Waar ziet u dat waar u het ook wenselijk
vindt?De heer Heemskerk (PvdA):Het is een logische economische wetmatigheid dat de prijzen dalen als
het aanbod stijgt. Het is afhankelijk van de vraag waar het meeste beroep
op wordt gedaan waar dat vervolgens tot uiting komt in de hele productieketen.
Als er veel thuiszorg wordt aangeboden, dan is er vervolgens weer behoefte
aan thuiszorgwerkers. Zij kunnen daarvan misschien profiteren doordat hun
lonen weer omhoog gaan. Dat is afhankelijk van de manier waarop de keten zich
ontwikkelt. Verruiming van het aanbod is uiteindelijk goed omdat het de wachtlijsten
wegwerkt en kan leiden tot een prijsverlaging.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Dit is echt economie les 1. Economie les 2 luidt dat er deelmarkten zijn
waardoor het afhangt van het aanbod en – in ons geval omdat wij van
de politiek zijn – of het wenselijk is. In de thuiszorg lijkt het mij
niet wenselijk dat de salarissen dalen en ik hoor graag van u of u dat wél
wenselijk vindt. Als u dat niet wenselijk vindt, dan heb je ook niets aan
een eventuele prijsdaling. Sterker nog: dan moet je die tegengaan en daar
geen vrolijke noot over zingen.De heer Heemskerk (PvdA):U gaat er nu automatisch van uit dat een verruiming van het aanbod, bijvoorbeeld
in de thuiszorg, zal leiden tot een daling van de lonen daar. Dat zie ik helemaal
niet zo. Sterker nog: dat zou inderdaad niet wenselijk zijn, want juist door
de thuiszorgmedewerkers wordt heel hard gewerkt en worden veel problemen opgelost
waardoor duurdere vormen van zorg worden vermeden. Ik zie niet in waarom dat
dit, zoals u denkt, automatisch tot loondaling bij de thuiszorg zal leiden.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Dat zei ik ook niet. U zegt echter dat meer aanbod leidt tot een lagere
prijs. Dat is in de zorg het geval als het salaris wordt verlaagd. De loonkosten
vormen immers de belangrijkste kostenpost. Zeker in de thuiszorg is er niet
zo heel veel meer. Ik stel dat u daarmee zegt dat het wenselijk is dat de
salarissen in de thuiszorg omlaag gaan. Dat lijkt mij niet wenselijk. Wij
willen niet dat aanbodverruiming leidt tot prijsdaling.De heer Heemskerk (PvdA):Ik zal nog een les economie geven. Als het aanbod wordt verruimd, zal
men ook met de bestaande managementcapaciteit meer thuiszorg gaan aansturen.
De winst zou wel eens kunnen zitten in een relatieve daling van de managementkosten
ten opzichte van het totale aanbod en niet in een daling van de lonen.Het volgende punt is het Budgettair Kader Zorg. De minister zegt in de
memorie van toelichting dat de vraag uiteindelijk bepalend moet zijn voor
het zorgaanbod. Door de medische innovaties en door de vergrijzing die wij
gelukkig hebben in land, zal de vraag naar zorg alleen maar toenemen. De minister
gaat overcapaciteit creëren, maar tegelijkertijd blijft hij vasthouden
aan het Budgettair Kader Zorg als beperkende randvoorwaarde. Ongeacht de mate
van liberalisering blijven de uitgaven, de prijzen en de productie dus getoetst
worden aan dat kader. Gaat dit verdwijnen bij verdere liberalisering? Is dit
niet een zeer tweeslachtige sturingsmethode? De minister geeft immers enerzijds
de ruimte, maar hij gaat ter bescherming van zijn Budgettair
Kader Zorg op andere plaatsen weer even hard op de rem staan. Doet dit nu
recht aan de doelstelling om patiënten en professionals de ruimte te
geven?Mijn laatste inhoudelijke punt betreft de hogere kosten als gevolg van
toegenomen bedrijfsrisico's. Deze minister blijft om de hete brei heen draaien.
Daarom zal ik een duidelijke consequentie van deze wet noemen. Door het liberalere
en dus onzekerdere regime voor zorginstellingen zullen de solvabiliteitseisen
en de rentekosten die banken vragen in macro-economisch opzicht toenemen.
De minister stelt in zijn antwoord dat dit de eigen verantwoordelijkheid is
van de zorginstellingen. Wij weten waar bij dit kabinet eigen verantwoordelijkheid
voor staat. Het is een synoniem voor "zoek het zelf maar uit" of voor "bezuinig
zelf maar".Mijn fractie wenst een toezegging van de minister dat hij bij volgende
stappen, dus bij een volgende AMvB, voortdurend een macro-inschatting en een
kwantitatieve onderbouwing geeft van deze effecten. Het gaat erom hoe hoog
de kosten van de instellingen als totaal zijn en hoe de concurrentiepositie
onderling wordt beïnvloed. Het is namelijk belangrijk dat wij inzicht
krijgen in deze cijfers, anders is een nieuwe tegenvaller ingebakken. Hoge
solvabiliteitseisen kunnen leiden tot uitgavenbeperkingen omdat winst moet
worden ingehouden. Dat mag in elk geval niet worden verhaald op de chronisch
zieken en het mag niet leiden tot een hogere eigen bijdrage of een verkleining
van het pakket. Als wij de consequenties van de hogere solvabiliteitseisen
en de hogere rentekosten gezamenlijk vooraf onderkennen als een logisch gevolg
van liberalisering, moeten wij de financiële gevolgen daarvan aanvaarden
in een gezamenlijke rekening.Ten aanzien van de AMvB inzake het winstoogmerk en die over het bouwregime
is terecht gekozen voor de zwaarste voorhangvariant. De ontwerp-AMvB is na
vaststelling voorgelegd aan het parlement en kan pas dertig dagen na die voorlegging
in werking treden, tenzij de Kamer binnen deze termijn eist dat het ontwerp
wordt omgebouwd tot een amendeerbaar wetsvoorstel. De minister heeft hier
echter niet bij alle AMvB's in deze wet voor gekozen. Voor de AMvB over de
bestuursstructuur is bijvoorbeeld voor een andere vorm gekozen. Wil de minister
per AMvB onderbouwen waarom voor andere procedures is gekozen?De Wet Toelating Zorginstellingen is een kaderwet en deze is nogal leeg.
Heel veel wordt bepaald in aanvullende AMvB's. Daarmee wordt het evenwicht
tussen marktwerking en regulering bepaald. De liberalisering waarvoor wij
kiezen, kan uiteindelijk binnen die AMvB's ook weer grotendeels worden teruggedraaid.
De PvdA-fractie vindt dat wenselijk. Wij gaan namelijk stapsgewijs te werk.
Wij moeten fouten kunnen corrigeren en lessen kunnen trekken, allemaal in
goed overleg met deze Kamer.Mevrouw Kant (SP):U sprak in het begin van "de PvdA wás voor marktwerking", dus ik
heb even gewacht of u er nog op zou terugkomen. Ik dacht dat u zou gaan uitleggen
waarom uw fractie van gedachten veranderd is, maar dat heeft u niet gedaan.
Ik zou dus graag vernemen wat het standpunt van uw fractie nu is. Daarna had
u een heel betoog over de risico's van de commercie in de zorg. Er is een
amendement van mijn fractie om winstoogmerk in de zorg alleen toe te staan
voor zover de winst terugvloeit naar de zorg. Ik zou graag willen weten wat
u van dat amendement vindt, want u was ook op dat punt zeer kritisch.De heer Heemskerk (PvdA):Als je consequent doorvoert dat alle winst moet terugvloeien naar de zorg,
kom je uit bij een volstrekt non-profit door de Staat gestuurd zorgaanbod.
Dan moet alle computersoftware ontwikkeld worden door overheidsdiensten, dan
mogen er alleen nog maar ambtenaren werken in de zorg en dan mogen alle maatschappen
niet meer verdienen dan ambtenarensalarissen. Dat zou een nog grotere revolutie
zijn dan de verandering waarmee deze minister bezig is. Daarmee is het ook
onhaalbaar.Mevrouw Kant (SP):U moet het niet ridiculiseren, want de zorg is altijd zonder winstoogmerk
geweest. Het gaat erom of zorginstellingen winst mogen maken, het gaat niet
om toeleveringsbedrijven. U moet het niet belachelijk maken, want zo is de
situatie tot nu toe steeds geweest. Maar nu wordt er met deze wet geïntroduceerd
dat zorginstellingen, zoals ziekenhuizen, winst mogen maken.De heer Heemskerk (PvdA):Ik zal u nog een ander geheim verklappen: ziekenhuizen moeten nu al winst
maken, want een ziekenhuis dat jaar in jaar uit een exploitatieverlies heeft,
moet op een gegeven moment zijn deuren sluiten. Het maken van winst is dus
voor ons niet het kerncriterium voor het beoordelen van een stelselherziening.
Wij beoordelen die op toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid. Die zaken
moeten allemaal goed geregeld zijn, daarop spreken wij deze minister ook aan.
En of de zorg privaat of publiek wordt verleend, vind ik eerlijk gezegd van
minder belang. De voedselvoorziening in Nederland, toch zeker ook een publiek
belang, is volledig in handen van commerciële bedrijven.Mevrouw Kant (SP):Waarom antwoordt u niet gewoon dat uw fractie er in tegenstelling tot
die van de SP geen moeite mee heeft? Zeg dat dan toch gewoon in plaats van
zo'n heel verhaal op te hangen. Nu wordt geïntroduceerd dat ziekenhuizen
winst mogen maken. U zegt dat ze dat al mochten, maar die winst moest wel
ten behoeve van het ziekenhuis en de zorg ingezet worden, terwijl die nu aan
aandeelhouders ten goede mag komen. De PvdA vindt dit goed. Zeg dat dan ook
gewoon.De heer Heemskerk (PvdA):De PvdA bekijkt dit heel pragmatisch en wij beoordelen bij het winstoogmerk
steeds de toegankelijkheid, de betaalbaarheid en het ontbreken van exclusiviteit.En wat uw eerste vraag betreft, wij waren reeds een voorstander van marktwerking
in de zorg als die leidt tot meer keuzevrijheid voor patiënten en meer
doelmatigheid en als ze strikt gereguleerd is. Wat het M-woord betreft is
er dus misschien een zeer grote kloof tussen de SP en de PvdA.De heer Van der Vlies (SGP):Maar vervolgens maakt het toch wel uit wat er precies met die winst gedaan
wordt. Wordt dat geld gebruikt om de kwaliteit van de zorg te verbeteren,
de capaciteit van de zorg uit te breiden en de wachtlijsten
weg te werken? Of wordt het gebruikt om degenen die daarbij in beeld zijn,
in staat te stellen om een tweede vakantie te financieren? Ik druk mij nu
expres wat ridicuul uit om even scherp aan te geven wat ik bedoel.De heer Heemskerk (PvdA):De kern van de hele stelselherziening is dat wij tegenover iedere vorm
van macht een tegenmacht zetten. Nu is er bij de zorginstellingen wel eens
iets te weinig tegenmacht. Een tegenmacht zal gevormd worden door de zorgverzekeraars,
die kritisch zullen gaan inkopen en die een aantal dingen zullen gaan organiseren.
Omdat er nu nog te weinig tegenmacht is binnen de zorginstellingen, zie je
eerlijk gezegd dat de tweede, derde en vierde vakantie al plaatsvinden. Die
worden namelijk door de medisch specialisten opgenomen. Je ziet dat die opgenomen
worden door de software-ontwikkelaars, die omdat men onvoldoende op de kosten
let, het ene softwarepakket na het andere aan de ziekenhuizen weten te verkopen.
Meneer Gates gaat daarvan wel een keer of vier op vakantie. Ofte wel ik vind
de vraag of een deel van de winst terugvloeit naar een aandeelhouder van mindere
relevantie dan de vraag of doelmatig wordt gewerkt en of niet te veel binnen
de keten winst wordt verspeeld aan toeleveranciers.De heer Van der Vlies (SGP):Als u praat over doelmatig werken, ben ik het daar op zichzelf mee eens.
Dat moet zich dan ook vertalen in verbetering van de kwaliteit van de zorg.
Dat is toch wat u bedoelt?De heer Heemskerk (PvdA):Daar staan wij in ieder geval gezamenlijk voor.De heer Weekers (VVD):Mijnheer de voorzitter. De centrale aanbodsturing in de zorg heeft bewezen
niet te werken. Op grond daarvan is overigens al een tijd geleden besloten
dat er in de gezondheidszorg een overgang moet komen naar meer vraaggerichte
sturing. In het regeerakkoord is gekozen voor een robuuste aanpak, waarbij
is vastgelegd dat zo snel als verantwoord is de overgang moet worden gemaakt –
ik gebruik nu mijn eigen woorden – van sovjetmodel naar gereguleerde
marktwerking. De WTZi is cruciaal om deze stap te zetten. Deze processenwet
regelt een aantal belangrijke randvoorwaarden om de gereguleerde marktwerking
in de gezondheidszorg ook daadwerkelijk vorm te geven. De concretisering zal
stapsgewijs plaatsvinden door middel van beleidsregels en algemene maatregelen
van bestuur. De VVD-fractie is zeer benieuwd hoe die AMvB's en beleidsregels
eruit zullen zien en vooral ook geïnteresseerd in de vraag hoe daarop
in de praktijk zal worden ingespeeld, in welk tempo het aantal regels wordt
verminderd en de teugels worden losgelaten.Namens mijn fractie complimenteer ik minister Hoogervorst met de liberale
slag die hij duidelijk in de derde en vierde nota van wijziging van de voormalige
WEZ heeft gemaakt, als ik de toelichting zo lees. Een groot aantal bezwaren
die de VVD-fractie eerder heeft uitgesproken tegen het in 2001 ingediende
wetsvoorstel, zijn daarmee weggenomen. Het teveel aan bemoeienis vanuit Den
Haag lijkt te worden losgelaten. Ik zeg "lijkt", want het is nu nog in woord
en geschrift. De praktijk en in het voorstadium ervan de visie, de beleidsregels
en de algemene maatregelen van bestuur en vooral de toepassing ervan, moeten
nog het bewijs leveren dat het roer ook echt om is. Eerdere sprekers hebben
daarop ook al geduid. Met andere woorden, the proof of the pudding is in the
eating.De wijzigingen in de WEZ en de uitleg van de WTZi sporen meer en meer
met de richting waarin de VVD-fractie wil gaan met de gezondheidszorg, zoals
ook is uitgeschreven in onze visie Kiezen voor keuze. Daarin staat de patiënt,
de zorgconsument of de cliënt centraal. In verband met de overgang naar
een gereguleerde vorm van marktwerking vindt mijn fractie het een goede zaak
dat de regiovisie is geschrapt. Dit in tegenstelling tot andere sprekers die
ik zojuist heb gehoord. Daarmee wordt in onze ogen overbodige bureaucratie
geschrapt. Marktwerking zal in onze ogen met behoud van de regiovisie onvoldoende
van de grond komen. Het zou werken als een slak op een teerton. Veel partijen
zijn zeer goed in staat om in een regio goede afspraken te maken over de bereikbaarheid,
waarbij wij tegelijkertijd zeggen: zolang dat maar niet leidt tot marktverdelingsafspraken
die nieuwkomers buiten de deur houden. Daarin moet straks de Zorgautoriteit
een belangrijke rol vervullen.Een aantal punten willen wij in dit debat voor het voetlicht brengen.
In de eerste plaats is dat de deregulering. Deregulering, ook in gezondheidszorg,
is al jarenlang een aandachtspunt van de VVD. De introductie van gereguleerde
marktwerking in de gezondheidszorg houdt in dat Den Haag zich steeds meer
op afstand zal plaatsen van het veld. Veldpartijen krijgen meer verantwoordelijkheden
toebedeeld. De overheid grijpt alleen in daar waar dit echt nodig is en stelt
de randvoorwaarden vast. Om die gereguleerde marktwerking een kans te geven
en tot een succes te maken, moet de overheid die afstand ook nemen en het
vertrouwen hebben dat veldpartijen hun verantwoordelijkheid nemen. Dat wil
ik graag namens mijn fractie benadrukken.Instellingen in de gezondheidszorg moeten de mogelijkheid en de vrijheid
krijgen om in een gereguleerde markt te werken. In hoeverre instellingen ook
daadwerkelijk de vrijheid krijgen om hun werk te doen, hangt straks af van
de inhoud van de algemene maatregel van bestuur en de beleidsregels. Wat in
elk geval voorkomen moet worden, is dat die nadere, lagere regelgeving dat
speelveld straks weer volledig dicht reguleert. Ik moet daar overigens bij
zeggen dat ik het wel met de regering eens ben dat je nu niet ineens alles
kunt loslaten en dat je dit stapsgewijze zult moeten doen. Daar zul je een
tijdpad aan moeten verbinden en in elk geval de ambities die je je stelt voor
het vrijlaten van die markten. In de toelichting bij de derde nota van wijziging
wordt vrij helder uiteengezet welke markten er te onderscheiden zijn en wordt
aangegeven dat je voortdurend onderzoek moet doen naar de imperfecties van
de betrokken markt. Zodra de imperfecties zijn opgeheven dan wel met randvoorwaarden
begeleid kunnen worden, kun je ook steeds meer aan die markt overlaten.De heer Heemskerk (PvdA):Ik kan dit betoog van de VVD-fractie niet helemaal volgen. Enerzijds heeft
u het over deregulering en liberalisering, maar ik zal eens vertellen wat
er gebeurt. Wij zijn een aantal dingen wellicht een beetje
aan het liberaliseren, maar daar stellen wij gelukkig heel veel regulering
tegenover. Deze minister maakt de ene regel na de andere en de ene toezichthouder
na de andere; hij creëert een Zorgautoriteit. Deze minister is dus een
minister van méér regels en niet van minder regels. Waar baseert
u dat hele punt van deregulering op?De heer Weekers (VVD):De bedoeling van deze wet – zeker als je naar het eindplaatje kijkt –
is dat er ongelooflijk veel regels verdwijnen en dat er ook ongelooflijk veel
bureaucratie verdwijnt, zodat je niet meer voor elke verbouwing verbouwingsplannen
in dertigvoud hoeft in te dienen bij het college bouw. Wij hebben er begrip
voor dat je niet alles ineens los kunt laten en dat je zaken zult moeten reguleren.
Niet voor niets spreken wij van een gereguleerde marktwerking. Immers, de
markt in de gezondheidszorg is niet perfect door tal van oorzaken. Dat zul
je goed in beeld moeten hebben. Maar daar waar dit mogelijk is, moet je zaken
loslaten en moet je zaken uit handen geven. Als u zegt dat dit een minister
is die méér regels maakt in plaats van minder, dan ben ik dit
niet met u eens, maar dat kan de minister beter zelf uitleggen, omdat hij
ook beter zijn eigen beleid kan verdedigen dan dat ik dat zou moeten doen.
Wel vinden wij dat als het gaat om lagere regelgeving – ik heb dit zojuist
aangegeven en kom er zo meteen in mijn verhaal op terug – er wellicht
nog een slagje extra gemaakt zou kunnen worden dan de minister op dit moment
wil.De heer Heemskerk (PvdA):Als u spreekt over het bestrijden van bureaucratie in de zorg, dan heeft
u de PvdA-fractie helemaal aan uw kant. Ook wij proberen op alle mogelijke
manieren bureaucratie terug te dringen. Maar juist als het gaat om liberalisering,
is tevens regulering gevraagd. Houd u daarom alstublieft op met dogmatisch
te spreken van deregulering of minder regels. Laten wij eerlijk zijn tegen
de sector en zeggen: wij voegen een aantal regels toe, omdat wij uw vrijheid
uitbreiden maar daar wel voorwaarden aan stellen.De heer Weekers (VVD):Uiteindelijk wordt het een woordspelletje en daar wil ik niet in meegaan.
Waar het om gaat, is dat je het veld veel meer ruimte voor creativiteit laat
en dat je het veld laat inspelen op de wensen van de patiënt, op de wensen
van de zorgconsument, zonder dat men gehinderd wordt door tal van regels die
in de burelen van Den Haag of van bepaalde colleges worden bedacht. Dat is
één kant van het verhaal. Juist omdat een aantal deelmarkten
in de gezondheidszorg verre van perfect is door de scheve verdeling in informatie,
door de schaarste en door nog een aantal zaken, is het belangrijk dat er spelregels
worden opgesteld. Daar is deze minister mee bezig en dat wordt ook vastgelegd
in de lagere regelgeving. Voorts is het belangrijk dat er een goede scheidsrechter
in het leven wordt geroepen in de vorm van de Zorgautoriteit, die als een
soort marktmeester gaat opereren. Men zal in andere verhoudingen moeten opereren.
Soms ervaart men dat er een aantal regels bijgekomen zijn. Per saldo moet
de bewegingsvrijheid om goede zorg te kunnen verlenen optimaal worden. Ik
meen dat wij over die doelstelling niet van mening verschillen.Het is belangrijk dat wij weten hoe die lagere regelgeving eruit komt
te zien. De minister heeft toegezegd deze aan de Kamer te zullen aanbieden.
Wij zullen de beleidsregels kritisch beoordelen op onnodige regelzucht of
administratieve lasten. Het gaat ons om het nettoresultaat. Als er minder
bureaucratie vanuit de overheid komt, moeten de verzekeraars natuurlijk niet
méér regels gaan opstellen. Het gaat om de bewegingsvrijheid
binnen de gezondheidszorgmarkt. Als de minister een beschouwing wijdt aan
de regeldruk, verzoek ik hem ook hieraan aandacht te schenken. Wij schieten
er niets mee op als de overheid de regels vermindert en de zorgverzekeraars
tal van regels daarvoor in de plaats stellen.In artikel 2 van het wetsvoorstel staat dat de minister een keer per vier
jaar zijn visie op doelmatigheid, evenwichtigheid en toegankelijkheid van
de gezondheidszorg zal geven. Het is goed dat in de vierde nota van wijziging
de frequentie is verhoogd. Mijn fractie vraagt zich wel af welke status die
visie krijgt. Ik meen uit de stukken te moeten opmaken dat het niet meer is
dan een document dat de staat van de gezondheidszorg beschrijft, afgezet tegen
het einddoel van deze wet met betrekking tot de ontwikkelingsrichting, de
snelheid waarmee een en ander wordt gerealiseerd, de bereikbaarheid, de toegankelijkheid
en de betaalbaarheid, met als sluitstuk de mogelijkheid voor de politiek om
aan de knoppen te draaien als dat echt nodig is. Voorkomen moet worden dat
de visie een blauwdruk wordt en leidt tot de gedachte van een maakbare gezondheidszorg.
Dan zijn wij terug bij af!De wenselijkheid of onwenselijkheid van de maakbaarheid van de gezondheidszorg
brengt mij ook op het volgende. Wat de bereikbaarheid van acute zorg en de
positie van kleine ziekenhuizen betreft, staat de VVD voor een dilemma. Acute
zorg moet voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn. Bovendien wil iedereen
graag zorg in de buurt. Voorgaande sprekers wezen ook daarop. Te veel fusies
en concentraties lijken daar haaks op te staan. De VVD zet ook in op een divers
en voldoende aanbod van zorg. Pas bij voldoende aanbod zal de zorg zich werkelijk
richten op de patiënt. Ook de klantvriendelijkheid en de keuzevrijheid
van de patiënt zullen toenemen. Fusies en concentraties staan daar haaks
op. Voldoende aanbod is ook de enige manier om in de zorg méér
marktwerking te krijgen. Om deze redenen ziet mijn fractie liever geen ziekenhuiscapaciteit
verdwijnen. Zonder voldoende aanbod ontstaat er geen gezonde zorgmarkt. Dat
geeft de regering ook aan. In sommige gevallen moeten kleine ziekenhuizen
echter de krachten bundelen om met een gezonde bedrijfsvoering te overleven
en kwalitatief goede zorg te waarborgen. Als voorbeeld noem ik de situatie
rondom ziekenhuis Bernhoven. Door de standstill kan men niet starten met de
bouw van een centraal voor iedereen toegankelijk groter ziekenhuis. Met dat
grotere ziekenhuis kunnen alle functies – ook spoedeisende hulp –
op een fatsoenlijk niveau worden behouden voor de regio. Dit voorbeeld van
Bernhoven bewijst dat stilstand achteruitgang betekent en dat hier de standstill
in ieder geval moet worden opgeheven.Mevrouw Kant (SP):De argumenten die de heer Weekers hier noemt, zijn de argumenten van slechts
één partij. Er zijn heel veel gemeentebesturen in de regio die
er heel anders over denken. Deze wet wil regelen dat de Kamer
kan ingrijpen als er beslissingen worden genomen die niet in het belang zijn
van de zorgverlening in de regio; dat de Kamer kan aangeven dat die beslissingen
in strijd zijn met de visie van de Kamer op ziekenhuiszorg. De meerderheid
van de Kamer kan in een dergelijk geval zeggen dat zij geen standstill wil
omdat die in strijd is met haar beleidsvisie. Wil de heer Weekers daarop reageren?De heer Weekers (VVD):Ik wil even inzoomen op het ziekenhuis Bernhoven. Wij hebben daar gisteren
of eergisteren een brief van gekregen. Het gaat daarbij niet om slechts één
partij, want de brief is mede ondertekend door de ondernemingsraad en de cliëntenraad,
waar u, terecht, veel waarde aan hecht, mevrouw Kant. Uit de verslagen blijkt
verder dat er vele wethouders in de regio zijn die dit de enige oplossing
vinden voor het probleem, omdat anders twee ziekenhuizen wegkwijnen. Er zijn
uiteraard ook tal van andere opvattingen in de regio, maar er zal uiteindelijk
een knoop doorgehakt moeten worden. Dan is de vraag wat je laat prevaleren.
Ik heb ook het dilemma geschetst, waar ik voor sta. Ik vind het goed dat de
minister in deze wet meer bevoegdheden krijgt om op te treden tegen ongewenste
ontwikkelingen. Het allerslechtste zou zijn als er maar geen besluiten worden
genomen en een ziekenhuis wegkwijnt, specialisten vertrekken en verplegend
en verzorgend personeel gedemotiveerd raakt. Daar schieten wij niets mee op.
Ik denk dan ook dat er op een gegeven moment een keuze moet worden gemaakt.
Ik heb aangegeven dat wij, op grond van de stukken die wij hebben gekregen,
vinden dat die standstill moet worden opgeheven.Mevrouw Kant (SP):Daar staat de VVD gelukkig behoorlijk geïsoleerd in en dat wil ik
graag nog even zo houden. Het voorbeeld is echter ook belangrijk. Er moeten
uiteraard beslissingen worden genomen. Het is nooit goed dat er jarenlang
ergens over wordt gesteggeld. Dat ben ik met u eens. U heeft echter een mening
over welke kant de beslissing op zou moeten gaan, maar nogal grote groepen
mensen in die regio hebben daar een andere mening over. Ik heb daar ook een
andere mening over en ik hoop dat de meerderheid van de Kamer daar een andere
mening over heeft. Stel echter dat de partners besluiten te fuseren en één
ziekenhuis te bouwen, dan moeten er toch beleidsregels en een visie zijn,
aan de hand waarvan kan worden bekeken of dat een gewenste ontwikkeling is
of niet? Er moet dan ook gezegd kunnen worden: hetgeen daar gebeurt, is hiermee
in strijd. Daar kan dan eventueel een Kamerdebat over worden gevoerd en dan
moet er kunnen worden ingegrepen. Zou u, ongeacht dat u er anders over denkt
dan ik, willen dat deze wet een instrument geeft om, als het een ontwikkeling
betreft die een deel van de politiek ongewenst vindt, in te kunnen grijpen?De heer Weekers (VVD):Dat wil ik inderdaad. Dat blijkt echter ook uit de wet en uit de beleidsvoornemens
van de minister. De minister creëert in deze wet niet voor niets een
aantal bevoegdheden voor zichzelf, die hij op grond van de thans vigerende
wetgeving niet heeft. Natuurlijk zal het zo moeten zijn dat de minister een
aantal beleidsregels opstelt. Voor mijn part legt hij die neer in de visie
die een keer in de vier jaar wordt vastgesteld. Ik hoor graag van de minister
hoe hij daartegen aankijkt. Kernvraag is echter of er na de fusie of na concentratie
sprake is van meer functies, een betere bereikbaarheid, meer specialisten
en betere zorg voor de patiënt. Het gaat de VVD-fractie erom dat de patiënt
centraal staat. Ik hoor graag van de minister hoe hij omgaat met dit dilemma.
Ik wil namelijk niet dat de Kamer elke week naar aanleiding van een incident
of plan de minister naar de Kamer roept en dat wij overal een standstill voor
moeten afkondigen, omdat er weer opnieuw over gepraat moet worden. Ik denk
dat het goed zou zijn als een helder kader wordt vastgesteld, op grond waarvan
de minister kan opereren, en dat de minister de zegen van de Kamer heeft als
het gaat om de weg waarlangs hij moet gaan opereren wanneer er ongewenste
ontwikkelingen plaatsvinden.De minister krijgt meer bevoegdheden en dat is goed. Hij kan daarmee goed
uit de voeten, al was het maar omdat hij die bevoegdheden als stok achter
de deur heeft. Ik deel niet de opvatting van de fractie van de Partij van
de Arbeid dat er slechts één middel is, namelijk het niet afgeven
van de toelating. Dat zou namelijk het atoomwapen zijn. Dat ben ik wel met
hen eens. De minister kan echter beperkingen en voorwaarden verbinden aan
de toelating. Hij kan ook bestuursdwang toepassen of dwangsommen opleggen
wanneer niet wordt gehandeld zoals in de toelatingseisen is vastgelegd. Je
moet ook het uiterste wapen van de intrekking van de toelating hebben, willen
de andere wapens snel genoeg effect kunnen sorteren. Mist de minister misschien
nog bepaalde instrumenten? Als dat het geval is, wil ik daar graag over praten.De minister dient het meest verfijnde instrumentarium te hebben om te
kunnen optreden als dat nodig is. Tegelijkertijd waarschuw ik dat wij in deze
zaal de minister niet te pas en te onpas moeten vragen, op te treden. Voor
ons staat centraal dat veel meer moet worden overgelaten aan het veld en dat
de politiek zich niet overal mee moet bemoeien.Het zou mij een lief ding waard zijn als wij verdere politisering van
de casuïstiek rond kleine ziekenhuizen in de toekomst konden voorkomen.
Daarvoor is wel een duidelijk beleidskader noodzakelijk. Dat ben ik met mevrouw
Kant eens.Toelating van instellingen blijft ingewikkeld. Als ik de wetstekst bekijk,
vraag ik mij af of dat niet eenvoudiger kon. Verschillende partijen zijn hierbij
betrokken. Zo is toelating nodig van het College voor zorgverzekeringen zowel
voor collectief gefinancierde zorg alsook voor niet collectief gefinancierde
zorg. Mij ontgaat de reden waarom een tweetal leden van artikel 4 zo is geformuleerd.
Wat zijn de verschillen tussen beide? Er is een toelating nodig van het College
bouw voor een aantal zaken. Er is ook nog een toelating nodig door de minister.
Kan dat niet eenvoudiger? Zou de toelating niet gewoon via de minister moeten
lopen, waarbij de minister zich zo nodig laat adviseren door deze of gene?
Waarom moeten bepaalde zorginstellingen bij verscheidene loketten langs om
tal van toelatingen te krijgen? Kan de minister toelichten waarop de verschillen
zijn gebaseerd? Waarom is het nodig de toelating zo ingewikkeld te houden?Hoe ziet de minister de toekomstige rol van het College bouw en andere
adviescolleges? Ik sluit mij aan bij de opmerking van mevrouw
Vietsch die vraagt of deze ZBO's moeten blijven. Ik kan mij heel goed een
ZBO-structuur voorstellen voor de Zorgautoriteit. Een Zorgautoriteit die als
marktmeester functioneert net als de NMa zal op een zekere afstand van in
ieder geval de minister van VWS moeten staan. Ik vraag mij echter af waarom
de overige colleges die in de wet worden genoemd op afstand van de minister
geplaatst worden. Kunnen zij niet gewoon uitvoeringsdiensten van de minister
worden, waarbij de minister de integrale verantwoordelijkheid heeft? Kan de
minister hierop een toelichting geven? Ik zou mij kunnen voorstellen dat de
minister dit element betrekt bij de totale rijksbrede discussie over dit onderwerp.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):De heer Weekers is nogal optimistisch over de wens van instellingen om
te worden toegelaten. Mijn angst is juist dat er regio's zijn waar helemaal
niet veel instellingen zijn die staan te trappelen om te worden toegelaten,
zeker niet wanneer in het model van de heer Weekers er meer dan één
moet zijn. Wat is zijn visie daarop? Ik heb als voorbeeld Oost-Groningen genoemd.
Bij marktwerking is één ziekenhuis niet genoeg. Er moeten dan
twee ziekenhuizen in Oost-Groningen zijn. Denkt hij echt dat die er zullen
komen? Vindt hij dat wenselijk?De heer Weekers (VVD):Op zichzelf vind ik het wenselijk dat er keuzevrijheid is voor mensen
en dat er sprake is van een zekere mate van competitie. Dat houdt aanbieders
in de zorg scherp. Dat leidt tot innovatie en creativiteit. Ik kan van hieruit
niet bepalen wat hier of daar nodig is. Dat wil ik ook niet, vandaar dat wij
kiezen voor de benadering van marktwerking. Laat dat over aan het veld en
de markt, aan de vraag van patiënten en zorgconsumenten. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat er in een dunbevolkte regio een ander aantal instellingen
bestaat dan in een dichtbevolkte regio. Dat is nu ook het geval. Ik zie zo
snel het probleem niet. Nogmaals, wij moeten af van die centrale aanbodsturing,
waarbij door overheidsinstellingen wordt bepaald wat de capaciteit precies
moet zijn: hoeveel bedden en hoeveel verrichtingen. Wij moeten veel meer vraagsturing
krijgen en laat de markt daar maar op inspelen. Als een gevestigd ziekenhuis
dat doet, is het prima. Als een nieuwkomer zich wil vestigen omdat die denkt
dat er brood te verdienen is, dan vind ik dat ook prima, als hij maar aan
de kwaliteitseisen voldoet en als de acute zorg voor iedereen maar bereikbaar
en toegankelijk is.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):U loopt er volgens mij omheen. Het punt is dat er in Oost-Groningen niet
zo heel veel mensen wonen. In uw model van marktwerking moet er overal competitie
zijn, want anders is er geen markt. Er moeten meer aanbieders zijn, anders
heb je namelijk een monopolie. Zo gauw er in Oost-Groningen maar één
ziekenhuis is, moet u in de Kamer op uw achterste benen gaan staan. Dan moet
u zeggen dat het niet kan, omdat er een monopolie is en geen marktwerking.
Gaat u dat inderdaad doen? Zo niet, dan meent u het eigenlijk ook niet. Dan
vindt u marktwerking toch niet echt nodig.De heer Weekers (VVD):U maakt hier een karikatuur van marktwerking. In dun bevolkte gebieden
zijn er natuurlijk minder aanbieders, ook van andere noodzakelijke voorzieningen.
De heer Heemskerk heeft straks het voorbeeld gebruikt van de voedselvoorziening
in Nederland. In bepaalde dorpen is er ook maar één bakker,
op wie het hele dorp is aangewezen. Als die bakker slechte producten levert,
dan ziet een andere bakker er misschien wel brood in om zich daar te vestigen.
Ik heb ook nog wel vertrouwen in de patiënten, de verzekerden en de verzekeringsmaatschappijen.
Zij zullen er in elk geval voor zorgen dat er adequate zorg wordt verleend.
Als dat niet in dat ene ziekenhuis in de buurt gebeurt, dan zal men voor bepaalde
vormen van zorg ook uitwijken naar andere ziekenhuizen.De heer Heemskerk (PvdA):U was in eerste instantie enthousiast over de beleidsvisie op de zorg
één keer in de vier jaar en over de toegankelijkheid die daarin
naar voren komt. Nu zegt u eigenlijk dat je in Oost-Groningen alleen nog maar
hoeft te rekenen op acute zorg. Waar gaat u nu de beleidsvisie van de minister
op toetsen? Is dat puur en alleen of mensen snel geholpen worden als zij een
acuut probleem hebben of strekt die toegankelijkheid zich breder uit?De heer Weekers (VVD):Ik denk dat je een onderscheid moet maken tussen de bereikbaarheid en
de toegankelijkheid van acute zorg en andere vormen van zorg. Voor acute zorg
moet je ongelooflijk snel ter plekke kunnen zijn. Als er iets gebeurt, moet
je snel gestabiliseerd kunnen worden, bijvoorbeeld door een heel goede ambulancevoorziening
en dan moet je snel naar een ziekenhuis of een eerstehulppost gebracht kunnen
worden. Dat is wat anders dan bijvoorbeeld planbare zorg, bijvoorbeeld het
ondergaan van een operatie. Dat hoeft niet per se binnen vijftien minuten
bereikbaar te zijn. Natuurlijk zou ik het liefst iedereen in het land een
ziekenhuis om de hoek bezorgen. Het moet alleen wel allemaal betaalbaar zijn.
Als je een aantal zaken aan de markt overlaat, dan denk ik dat de markt vanzelf
inspringt op de vraag die bij de mensen in het land leeft. Voor acute zorg
zullen er wellicht hiaten vallen, maar daarvoor zullen wij een vangnet moeten
creëren. Ik heb de indruk dat dit fatsoenlijk is gewaarborgd met deze
wet en de uitwerking die de minister daaraan wil geven.De heer Heemskerk (PvdA):U bent het dus met ons eens dat er niet alleen voor acute zorg sprake
moet zijn van bepaalde maximumtijden of aanrijtijden, maar dat je ook voor
planbare zorg een spreiding dient te hebben door het land en over de regio's
en dat ook daar een taak ligt voor deze minister.De heer Weekers (VVD):Wat betreft de spreiding van zorg is er natuurlijk ook een zekere taak.
Wij vertrouwen erop dat de koers die wij inzetten ertoe zal leiden dat het
er voor de patiënten, zorgconsumenten, cliënten van zorg beter op
wordt. In dit wetsvoorstel staat dat eens in de vier jaar een beleidsvisie
moet worden opgesteld. Ik heb aangegeven dat de VVD-fractie van mening is
dat daarin een goed beeld moet worden gegeven van de staat van de gezondheidszorg,
en de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van die zorg. Als wordt geconstateerd
dat de marktwerking ertoe leidt dat bepaalde regio's tussen wal en schip dreigen
te vallen, zal beleid moeten worden ontwikkeld om dat tegen te gaan. Het is
overigens natuurlijk niet voor niets dat de minister zich instrumenten
heeft verschaft om de kwaliteit van de gezondheidszorg overal in Nederland
te kunnen waarborgen.Voorzitter. Het toekomstig bouwregime verdient volgens mijn fractie nog
de nodige aandacht. De instellingen in de gezondheidszorg zijn namelijk gebonden
aan bureaucratische en tijdrovende regelgeving voor het bouwbeleid. In dit
wetsvoorstel wordt renovatiebouw van het bouwregime uitgezonderd en gedereguleerd.
Dit regime blijft echter wel van toepassing op vervangingsbouw. Waarom is
hiervoor gekozen? Kan de minister aangeven of hierdoor niet een integrale
afweging tussen investering en exploitatie vrijwel onmogelijk wordt gemaakt?
De heer Heemskerk wees hier al op toen hij sprak over het tafelzilver. Is
het verder geen tijd om de verantwoordelijkheid voor het huisvestingsbeleid
over te dragen aan de ziekenhuizen?Momenteel is de zelfbeschikking in het bouwbeleid afhankelijk van de markt
waarbinnen de instelling valt. Moet dit niet gelijk worden getrokken? Daardoor
kan namelijk tevens de achterstand ten opzichte van zelfstandige behandelcentra
en de academische ziekenhuizen worden weggenomen. Ik voeg hier wel aan toe
dat het tijdens de overgang naar marktwerking noodzakelijk is om een gelijk
speelveld te creëren. Dat doe je onder meer door een antwoord te geven
op de vragen die ik zojuist stelde. Verder moeten wij ons natuurlijk ook realiseren
dat het door de kapitaallastenproblematiek nodig is om ook op andere terreinen
een gelijk speelveld te realiseren. Ik vergelijk deze problematiek maar met
de bruteringsoperatie die enkele jaren geleden bij de woningbouwcorporaties
heeft plaatsgevonden. Hoe beoordeelt de minister dit? Als het niet mogelijk
is om een en ander binnen het kader van dit wetsvoorstel te regelen, is de
minister dan bereid om de Kamer hierover een notitie te doen toekomen? Wellicht
kunnen bij deze notitie de ervaringen worden betrokken die het ministerie
van VROM in het verleden heeft opgedaan. Overigens draagt VROM nog de wrange
erfenis met zich mee van het dynamische kostprijzensysteem, een erfenis die
hierbij zeker ook zal moeten worden betrokken. Bij delen van de ouderenzorg
speelt deze problematiek namelijk nog steeds een rol. Het College Sanering
Ziekenhuisvoorzieningen beschikt waarschijnlijk ook over expertise waarvan
gebruik kan worden gemaakt. In elk geval zullen alle zeilen moeten worden
bijgezet om op al deze terreinen een gelijk speelveld te creëren en de
markt hier op een goede manier te laten functioneren.De overheid richt zich op de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid
van de zorg. Door het openbreken van de markt kunnen nieuwe spelers op de
markt actief worden. Dat zal zeker moeten worden aangemoedigd, want ondernemerschap
krijgt daardoor de ruimte. Voorwaarde hierbij is wel dat de toetredingsdrempels
niet te hoog mogen worden gelegd. Het moet immers aantrekkelijk blijven om
deze markt te betreden, ook in Groningen.De nieuwe toetreders zullen aan dezelfde eisen moeten voldoen als de huidige
spelers op de markt om oneerlijke concurrentie te voorkomen. Kan de minister
aangeven hoe de minister dit gelijke speelveld denkt te creëeren? Kan
hij daarbij ook ingaan op de rol van het Europees recht? Ik wijs in dit verband
op het functioneren van Belgische aanbieders van gezondheidszorg, bijvoorbeeld
in mijn eigen regio. Ze doen nu al mee als het gaat om het wegwerken van de
wachtlijsten. Als gevolg van een volstrekt andere dekking van kapitaallasten
in België is er echter sprake van een volstrekt oneerlijke concurrentie
tussen Belgische en Nederlandse ziekenhuizen. Het kan niet de bedoeling zijn
dat Nederlandse ziekenhuizen in de grensstreken moeten sluiten als gevolg
van die oneerlijke concurrentie.Veldpartijen krijgen meer vrijheid en verantwoordelijkheid voor de organisatie
van zorg waardoor ook de mogelijkheid van het maken van winst wordt verruimd.
Per deelmarkt wordt bekeken op welke termijn het verbod op het winstoogmerk
kan worden losgelaten. Voordelen van het maken van winst zijn onder andere
ruimere toegang tot privaat kapitaal en een rationele bedrijfsvoering. Verder
zet het maken van winst aan tot klantgerichtheid, efficiënt en innovatief
gedrag en natuurlijk tot een hogere kwaliteit van de geleverde zorg. Ik wil
de minister vragen om niet tot 2006 te wachten met het loslaten van het winstverbod
en het geven van meer vrijheden en verantwoordelijkheden aan het veld, althans
voor zover dat mogelijk is. Je kunt het natuurlijk niet helemaal loslaten.
Wij zien graag dat er een experimenteerartikel in de wet wordt opgenomen.
Dergelijke experimenteerartikelen kennen wij ook al in de sociale zekerheidswetgeving,
zoals de Wet werk en bijstand en SUWI. De minister moet daarvoor toestemming
verlenen, eventueel aan de hand van bepaalde beleidsregels. Uiteraard kan
het daarbij alleen maar gaan om experimenten die vooruitlopen op latere fasen.
Als dergelijke experimenten mogelijk worden gemaakt, kan er een proeftuin
ontstaan waarin problemen inzichtelijk worden gemaakt en waarin creativiteit
tot bloei kan komen. Tegelijkertijd kan de minister voortdurend de vinger
aan de pols houden.Het winstoogmerk in de gezondheidszorg is niet nieuw. Winst maken is al
gangbaar bij de vrije beroepsbeoefenaar die als zelfstandige ondernemer optreedt
en dito faciliteiten geniet. De mogelijkheden worden nu uitgebreid en mijn
fractie staat daar positief tegenover, ook al realiseert zij zich dat dat
een cultuuromslag vergt die niet van het ene op het andere moment voor alles
en iedereen kan worden gerealiseerd. Het is een misvatting te veronderstellen
dat wij enkel en alleen de voordelen zien van winst maken in de gezondheidszorg.
Wij zien wel degelijk ook de risico's. Wat absoluut niet kan, is dat over
de rug van de patiënt op een oneigenlijke manier winst wordt gemaakt.
Alleen waar sprake is van marktwerking mag winst worden gemaakt. In schaarstesituaties
mag geen winst worden gemaakt en er mag geen misbruik worden gemaakt van monopolie-
of oligopolieposities of van een enorme informatievoorsprong. Wij kunnen lessen
trekken uit de reeds opgedane ervaringen met winst maken in de gezondheidszorg.
Als de door mij bepleite experimenteermogelijkheid wordt gerealiseerd, kan
ook de nodige ervaring worden opgedaan. Winst in een goed werkende markt is
de beloning voor het genomen ondernemersrisico en dito creativiteit. Het is
bovendien een prikkel om een deelmarkt in de gezondheidszorg te betreden.
Het doel van winst maken is een kwalitatief goed toegankelijke en klantgerichte
gezondheidszorg. Is dat niet iets wat wij allen willen? Het
is tijd om stappen in die richting te zetten. Welk tijdspad heeft de minister
voor wat betreft het loslaten van verbod op het winstoogmerk voor ogen? Hoe
is de stand van zaken met betrekking tot een zorgkamer bij de rechtbank, naar
analogie van de Ondernemingskamer? Hoe ziet de minister de rol en de bevoegdheden
van de Zorgautoriteit? Een goede marktmeester is tenslotte van cruciaal belang!
Graag krijg ik een heldere schets van de verantwoordelijkheidsverdeling.Risicodragend kapitaal in de gezondheidszorg biedt ook mogelijkheden voor
ziekenhuizen. Vaak is er sprake van strubbelingen tussen management en specialisten
waarbij laatstgenoemden niet zelden het belang van de maatschap vooropstellen
in plaats van het belang van het ziekenhuis als geheel, hetgeen leidt tot
dure conflictsituaties. Een mogelijke oplossing is gelegen in het mee laten
profiteren door specialisten en wellicht anderen die een bijdrage leveren
aan de productie van de positieve resultaten van het ziekenhuis. Met het wetsvoorstel
worden daartoe mogelijkheden geboden, waardoor individuele belangen meer parallel
kunnen komen te liggen met het totale belang van de instelling.Ordelijke, inzichtelijke bedrijfsvoering en inzicht in geldstromen zijn
noodzakelijke voorwaarden voor marktwerking en winst maken. Transparantie
is hierbij het sleutelwoord, want zonder transparantie is er geen markt. Kan
de minister aangeven of er zicht is op de manier waarop de aanbevelingen van
de commissie-Meurs door het veld worden geïnterpreteerd? Worden deze
overgenomen? Is de minister bereid om de aanbevelingen in lagere regelgeving
wettelijk te verankeren?In artikel 14 van de WTZi is geregeld dat instellingen hun balans en resultatenrekening
en hun begroting voorleggen aan de minister. In een goed werkende markt is
het echter ondenkbaar dat bedrijven hun begroting aan iemand voorleggen. De
jaarstukken leggen zij neer bij de Kamer van Koophandel. Naar mijn mening
moet onderscheid worden gemaakt tussen instellingen; bij instellingen die
geheel in de markt kunnen worden geplaatst, kan worden volstaan met de algemene
regels voor ondernemers. Instellingen die functioneren in nog niet perfecte
markten en die aan nadere regelgeving onderworpen zijn, moeten begrotingen
en dergelijke overhandigen.De heer Heemskerk (PvdA):Ik ben in opperste verwarring gebracht door uw breedsprakigheid. Wilt
u de winst- en verliesrekening en de jaarrekening wel of niet aan de minister
voorgelegd zien? Ik stel voor om het punt nog even aan te houden te meer omdat
in het ondernemingsrecht inmiddels toezicht op jaarverslaggeving wordt geïntroduceerd,
waarbij de AFM een grote rol speelt. Er is immers nogal wat misgegaan bij
de jaarverslaggeving. Laten wij dit niet even ouderwets afliberaliseren.De heer Weekers (VVD):Ik wil niet alles ouderwets afliberaliseren. Ik geef slechts aan dat voor
instellingen die echt aan de markt kunnen worden overgelaten de generieke
wetgeving rondom transparantie van jaarstukken gehanteerd kan worden, inclusief
de controle daarop. De minister van VWS moet zich daar verder niet mee bemoeien.De heer Heemskerk (PvdA):De les is juist dat wij dit punt niet aan de markt kunnen overlaten. Daarom
wordt toezicht op de jaarverslaggeving door de AFM in het leven geroepen.
Vervolgens is de les dat privaat kapitaal heel voorzichtig geïntroduceerd
wordt in de zorg. Laat de minister daar de komende jaren heel goed naar kijken
in de jaarverslagen.De heer Weekers (VVD):Wij komen hier ongetwijfeld nader op terug. Misschien kan de minister
een eerste reactie geven.Ik sluit mijn betoog af met de stelling dat het hoog tijd is dat in de
zorgsector creativiteit en ondernemerschap aan de dag worden gelegd. De subsidiecultuur
en het wijzen naar de overheid met alle incidenten en debatjes in dit huis
van dien moeten worden verminderd. Ik wens de minister veel succes met deze
omslag.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik heb uw betoog over de wel of niet heiligheid van de markt aangehoord
en ik vind het interessant om te horen dat de markt voor u ook niet heilig
is. U noemde een aantal condities en zei dat er geen marktwerking mag zijn
in geval van schaarste. Kunt u een voorbeeld geven van een plaats waar marktwerking
op dit moment niet mogelijk is? Ik denk daarbij zelf aan de ziekenhuizen in
Oost-Groningen.De heer Weekers (VVD):Het gaat niet aan om nu voorbeelden te noemen. Zaken kunnen ook worden
overgelaten aan een gereguleerde markt. De prijzenwetgeving is op dit moment
niet aan de orde, maar gelet op de schaarste moet wellicht met maximumtarieven
gewerkt gaan worden. Zodra de schaarste is opgeheven, kan de prijsvorming
aan de markt worden overgelaten. Daarvoor verwijs ik evenwel graag naar de
stukken van de minister die op dit punt vrij helder zijn.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Dat vind ik nu niet echt een antwoord. U stelt een voorwaarde, namelijk
bij schaarste geen marktwerking, maar u weet daar geen enkel voorbeeld van
te noemen! Dan stelt het toch ook niets voor?De heer Weekers (VVD):Moeten wij nu elk voorbeeld gaan noemen?Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Eén voorbeeld!De heer Weekers (VVD):Ik ben volgens mij al heel duidelijk geweest. Waar er sprake is van schaarste
of het mogelijk is dat wezenlijke voorzieningen, bijvoorbeeld rondom acute
zorg, niet van de grond zullen komen of zullen verdwijnen als er niet sprake
is van enige overheidsbemoeienis, dan zal de overheid moeten ingrijpen, hetzij
met een prijzenwet, hetzij met een aanwijzing of met wat dan ook!Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Nog steeds geen antwoord op mijn vraag!De heer Weekers (VVD):Het heeft ook geen toegevoegde waarde om met voorbeelden te komen. Die
zie ik in ieder geval niet!De heer Nawijn (LPF):Voorzitter. Mijn fractie hecht eraan dat hard wordt gewerkt aan reorganisatie
van de gezondheidszorg. Dat is bevestigd in de bezoeken die ik in het reces
aan enkele ziekenhuizen heb gebracht en waar ik heb gezien
dat de gezondheidszorg drastisch moet veranderen. Na die werkbezoeken heb
ik het gevoel dat wij zo'n beetje in de omgekeerde wereld leven. Zo heb ik
een bezoek gebracht aan het academisch ziekenhuis in Utrecht, ben daar ook
op de operatiekamers geweest en heb ik geconstateerd dat de specialisten en
de operatiekamerassistenten ambtelijke rangen hebben. Wij hebben het wel eens
over die hoge salarissen in de gezondheidszorg, maar de specialist die ik
heb ontmoet, is een van de topspecialisten maar heeft schaal 12 in de ambtelijke
rangen. Dat vind ik nu niet zo veel betaald. Mij is ook verteld dat veel van
de medisch specialisten uit de academische ziekenhuizen weglopen naar de perifere
ziekenhuizen omdat ze daar meer verdienen of omdat ze willen gaan privatiseren.
Ik denk dan ook dat wij daar nog eens goed naar moeten kijken. Daar waar de
beste gezondheidszorg wordt gegeven, moeten ook de betere salarissen worden
betaald. Ik hoop dat dit wetsvoorstel het in die richting doet gaan.Mevrouw Kant (SP):Een andere suggestie zou kunnen zijn om daar waar die salarissen dan zo
hoog zijn, die salarissen te verlagen!De heer Nawijn (LPF):Dat kan, maar het grote gevaar is dat die specialisten dan nog meer naar
het buitenland vertrekken. Daar worden ze ook beter betaald. Een topspecialist
in een academisch ziekenhuis mag best iets meer betaald worden.Mevrouw Kant (SP):Volgens mij bent u niet helemaal goed geïnformeerd, want vooralsnog
komen er meer specialisten uit het buitenland naar ons land!De heer Nawijn (LPF):Dat is niet juist, want ik weet dat er heel wat Nederlandse specialisten
in Spanje zitten en daar aardige salarissen opstrijken omdat het daar allemaal
marktwerking is.Onze fractie staat achter deze minister als het gaat om de invoering van
marktwerking in de gezondheidszorg. Wij vinden het een goede zaak dat creativiteit
en ondernemerschap weer kansen krijgen en dat de bureaucratie wordt teruggedrongen
en dat alles om de kosten in de gezondheidszorg te beperken. In het afgelopen
reces heb ik ook gemerkt dat eenzelfde operatie in het academisch ziekenhuis
door dezelfde medisch specialist drie dagen vergt en in een perifeer ziekenhuis
één dag. Dat scheelt twee dagen, dus ook twee dagen liggeld
en dat is heel wat. Daar is naar mijn mening ook veel op te bezuinigen. Voor
ons hoeft er dus niet direct meer geld bij, maar moet eerst worden bezien
of er niet veel efficiënter kan worden gewerkt.Uit het wetsvoorstel wordt ook mij niet duidelijk wat nu precies de rol
van de minister in dit geheel is. Ik wil hem toch nog eens vragen hoe hij
die regiefunctie in de gezondheidszorg zelf ziet. Als je over marktwerking
praat, zou je de markt de vrije hand kunnen geven, maar je zou ook iedereen
zijn eigen initiatieven kunnen laten tonen en het kunnen overlaten aan verzekeraars
en aanbieders, maar ik denk dat dit niet helemaal zal werken en dat de minister
toch een marginale functie moet hebben. Ik denk dan met name aan de positie
van de kleinere ziekenhuizen. Ik vind dat we erop moeten blijven letten dat
de gezondheidszorg toegankelijk, bereikbaar en betaalbaar is en dat mensen
zo snel mogelijk kunnen worden geholpen. Acute zorg speelt daarbij natuurlijk
een belangrijke rol. Daarom wil ik graag een reactie van de minister op de
problematiek van de kleine ziekenhuizen, ook naar aanleiding van de brief
van 16 juli. We kunnen niet altijd maar ziekenhuizen ontmantelen omdat
de kwaliteit niet kan worden gewaarborgd; ontmantelen komt in de praktijk
immers bijna altijd neer op sluiten, zoals bij het ziekenhuis in Emmeloord.
De Raad voor de Volksgezondheid en de inspectie, die beide onder verantwoordelijkheid
van de minister vallen, hebben het constant over kwaliteit. Kwaliteit is natuurlijk
belangrijk, maar de minister weet dondersgoed dat voor de bevolking ook de
bereikbaarheid en de snelheid van zorg van belang zijn. Hoe ziet de minister
dit in het kader van dit wetsvoorstel en wat is zijn functie in dezen? Het
kan niet alleen maar gaan om betaalbaarheid en kwaliteit, ook toegankelijkheid
telt en daarin spelen kleinere ziekenhuizen een rol.Ik denk wel dat in een aantal ziekenhuizen nog veel kan worden verbeterd,
bijvoorbeeld omdat er veel sprake is van doublures, maar acute hulp moet dicht
bij de burger zijn. Stelt de minister zich een soort spreidingsplan voor,
waarin staat waar concentraties moeten komen en waar kleinere ziekenhuizen
mogen blijven bestaan? Daarover dient duidelijkheid te komen, ook om te voorkomen
dat we het altijd over één enkel ziekenhuis hebben, zoals dat
in Emmeloord. Zo'n spreidingsplan moet in ieder geval over gezondheidszorgconcentraties
gaan en een adequate acute zorg garanderen.De minister zal ons niet op zijn weg vinden bij zijn plannen over marktwerking.
Dat moet eindelijk eens van de grond komen, om bureaucratie tegen te gaan.
Er kan nog heel veel worden weggesneden in de gezondheidszorg. Laat die concurrentie
maar komen, wij hebben daar geen enkel probleem mee.Verder wil ik weten wat de taak is van de minister als zich excessen voordoen.
We hebben zoiets gezien bij de salarissen in de zorg, bijvoorbeeld die van
leden van de raden van bestuur, die nauwelijks of niet verantwoord zijn, of
bij de raden van toezicht die zich enorme vergoedingen toe-eigenen die wel
moeten worden betaald uit de premies die wij allen opbrengen. De minister
toonde zich ooit – zij het in een andere functie – niet zo gelukkig
over de stijging van de topsalarissen in het bedrijfsleven, maar hoe kijkt
hij daartegen aan? Hoe denkt hij er een redelijke greep op te krijgen? Wil
hij wel ingrijpen? Ik heb het hierbij overigens niet over de private klinieken:
als die het goed doen, mogen ze best winst maken. Dat gebeurt al in Duitsland
en in Spanje; daar maakt een kleine kliniek 5% winst, bekostigd door Nederlandse
zorgverzekeraars. Ik vind dat niet erg, want dat wijst op een goede bedrijfsvoering.De discussie over salarissen speelt ook bij mismanagement. De minister,
of in ieder geval een toezichthoudende instantie, moet onmiddellijk kunnen
ingrijpen indien mismanagement wordt vastgesteld in ziekenhuizen of zorginstellingen.
Hiervoor moet een instrument in het leven worden geroepen. Hoe denkt de minister
daarover in het licht van dit wetsvoorstel?Hoe zit het eigenlijk met Nederlandse artsen in het buitenland? Ik weet
wel dat de minister daar niet over gaat, maar er wonen alleen al in Spanje
200.000 Nederlanders. Er worden daar hoe langer hoe meer zorginstellingen
opgetuigd met Nederlandse artsen en Nederlands personeel. Ik zou graag zien
dat de minister daar toch iets over zegt. Onder de mensen daar heerst namelijk
grote onrust over wat er in Nederland met de gezondheidszorg gaat gebeuren.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het eind van de eerste termijn van de Kamer. Ik wil
even met u overleggen hoe wij het verdere verloop van het debat het meest
efficiënt kunnen organiseren.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Ik heropen de vergadering om haar te schorsen tot 18.00 uur. Om 18.00
uur precies zal, zoals bij de regeling van werkzaamheden is afgesproken, een
kort debat worden gevoerd met de minister van Buitenlandse Zaken. Dit zal
naar mijn verwachting een halfuurtje duren. Vervolgens zal ik nog zo'n vijf
kwartier schorsen, waarna wij verdergaan met het antwoord van de minister
van VWS in het debat over het wetsvoorstel Wet toelating zorginstellingen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 16.44 uur tot 18.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-5999-6024.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl