Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling en invoering van titel 7.5 (Pacht) van het Burgerlijk Wetboek (30448)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 6404-6414

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 104, pagina 6404-6414

07-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30448Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 7 september 2006 over terrorismePagina 6399-6404
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling en invoering van titel 7.5 (Pacht) van het Burgerlijk Wetboek (30448)Pagina 6404-6414
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 31 augustus 2006 over MEP-subsidiesPagina 6357-6365
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 7 september 2006)Pagina 6415-6415
Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van de Wet veiligheid en kwaliteit lichaamsmateriaal en enkele andere wetten aan richtlijn 2004/23/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het doneren, verkrijgen, testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellen (PbEU L 102) (30338)Pagina 6357-6357
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Algemene bepalingen betreffende de toekenning, het beheer en het gebruik van het burgerservicenummer (Wet algemene bepalingen burgerservicenummer) (30312)Pagina 6365-6375
Regeling van werkzaamheden (donderdag 7 september 2006)Pagina 6375-6380
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Algemene bepalingen betreffende de toekenning, het beheer en het gebruik van het burgerservicenummer (Wet algemene bepalingen burgerservicenummer) (30312)Pagina 6380-6391
Presentie en opening (donderdag 7 september 2006)Pagina 6357-6357
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling en invoering van titel 7.5 (Pacht) van het Burgerlijk Wetboek (30448)Pagina 6391-6399

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling en invoering van titel 7.5 (Pacht) van het Burgerlijk
Wetboek (30448).De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Veerman:Voorzitter. Wij zijn blij dat wij vandaag de veranderingen in het pachtstelsel
kunnen bespreken. Uit de eerste termijn heb ik begrepen dat hiervoor een brede
steun in de Kamer bestaat, waarvoor op voorhand dank. Wij hebben hier vaak
over gesproken en het zou goed zijn als er vandaag conclusies kwamen; zo wordt
het mogelijk om de sector duidelijkheid te bieden. De discussie is al geruime
tijd gaande en het is van belang om die te kunnen afronden. Collega Donner
zal het nodige over de wetsystematiek zeggen en de algemene achtergronden
bespreken; ik zal mij meer richten op de beleidsvraagstukken die met het nieuwe
pachtstelsel verband houden.Ik stel vast dat de commissie een fantastisch resultaat heeft bereikt
door iedereen ten aanzien van de pachtnormen op één lijn te
krijgen. Dat is geen kleine bijdrage. Wij zijn daar dan ook zeer verheugd
over, temeer daar het gaat om een echte verandering in de grondslag van de
pachtnormen, van het stelsel van de vrije verkeerswaarde naar het stelsel
van het opbrengend vermogen van de grond. In de ogen van de regering is dit
de enig juiste grondslag. De commissie heeft voortreffelijk werk verricht
en wij zijn daar zeer dankbaar voor.Het is, zoals eerder gezegd, geen algehele herziening van het pachtstelsel.
Wij hebben ons echter gerealiseerd dat voor een dergelijke brede verandering,
die de voorkeur had van het kabinet, geen brede steun kon worden gegenereerd.
Het gaat dus om een gefaseerde aanpak in stappen.Zo'n tien jaar geleden is de eenmalige pacht geïntroduceerd. Nu is
de tijd rijp voor een verdergaande versoepeling van het pachtrecht van los
land, de aanpassing van het voorkeursrecht en een aantal technische veranderingen.
Daarmee wordt het stelsel transparanter en dat is ook de insteek van de regering.
De heer Van der Vlies heeft de hele geschiedenis vanaf 1937 treffend onder
woorden gebracht. Hij vond dit een gedenkwaardig moment. Dat vind ik ook,
maar de gedenkwaardigheid ligt volgens mij niet in het feit dat de eerstverantwoordelijke
minister verandert, dat dit niet meer de minister van LNV is maar die van
Justitie. Wel is die te vinden in het feit dat de minister van Justitie weliswaar
de eerste ondertekenaar van de Pachtwet is, maar de verantwoordelijkheidsverdeling
niet verandert. U begrijpt dat wij nauwkeurig letten op de domeinen die ons
zijn toevertrouwd. Ik neem aan dat collega Donner daar verder niets over zal
zeggen! De minister van LNV blijft onverkort verantwoordelijk voor het landbouwstructuurbeleid,
het grondbeleid en ook het pachtprijsbeleid. Ik denk dat de heer Van der Vlies
dit volgaarne zal ondersteunen.Ik kom bij de feitelijke vragen en amendementen die ten aanzien van het
pachtstelsel naar voren zijn gebracht. Ik zal dit proberen zo kort mogelijk
te doen. Bij het amendement op stuk nr. 13 van de heer Slob c.s. en het amendement
op stuk nr. 14 van de heer Van den Brink doet zich iets moois voor: beide
zijn gecentreerd rond de vraag van de leeftijd van 65 jaar, die in het wetsvoorstel
nog altijd als beëindigingsgrond van de pacht is opgenomen. De heer Van
der Vlies liet nog eens de hele wethistorie de revue passeren. De achtergrond
is altijd de landbouwstructuur geweest, de beschikbaarheid van het pachtareaal
voor jonge boeren. Als die leeftijdsgrens te ver wordt opgeschoven –
de regering wil graag meedenken, gelet op de amendementen – leidt dat
in de praktijk tot allerlei onderverpachting. Dat kan nooit de bedoeling zijn.
Dat zou de landbouwstructuur juist schaden. Als een pachter bijna 65 is en
een kleinzoon of kleindochter heeft die de achttienjarige leeftijd nadert,
die de wens heeft om het bedrijf over te nemen en de pacht te continueren
en ook toegerust is om dat te doen volgens de vereisten van de Pachtwet, zou
het heel sneu zijn als de bijl valt op 65-jarige leeftijd zodat een dergelijke
bedrijfscontinuering niet door kan gaan. Dat is natuurlijk niet de bedoeling.
Die mogelijkheid is nu overigens ook in de wet geregeld. Volgens de wet en
de jurisprudentie hoeft de 65-jarige leeftijd geen belemmering te zijn, zelfs
in het geval van een vijftienjarige waarbij uitzicht is op continuering.In het licht van beide amendementen zou ik het volgende in overweging
willen geven als de opvatting van de regering. Een ongelimiteerde voortzetting
van de pacht zonder een leeftijdsgrens is naar onze mening niet gewenst. Een
koppeling aan de pensioengerechtigde leeftijd volgens de Algemene ouderdomswet
is in de eerste plaats een criterium. In de tweede plaats is nu in de wet
verankerd dat een continuering ingeval van een reële kans op voortzetting
bij een persoon die vijftien jaar of ouder is, tot de mogelijkheden behoort.
Ik zou hier ook bij kunnen betrekken – dan volg ik even het amendement
van de heer Van der Brink – dat de expliciete regeling voor de bedrijfsopvolging
wordt opgenomen in gevallen waarin de pensioengerechtigde pachter
een bedrijfsopvolger heeft die zicht heeft op een opvolging op korte termijn,
maar die daar nog niet helemaal klaar voor is. Dat nu al mogelijk, maar dan
expliciteren wij dat nog een keer. Ik wil de Kamer nog verder tegemoetkomen
dan zij heeft gevraagd. Ik zou de grens met maximaal drie jaar willen verlengen,
conform aan datgene wat nu al in de wet staat. Wij volgen dan de Algemene
ouderdomswet als grens en verlengen tegelijkertijd de periode met een maximum
van drie jaar. Dit is een mix van de motie-Slob en de motie-Van den Brink.
Daarmee komen wij tegemoet aan datgene wat ik in de vorm van amendementen
in de Kamer heb beluisterd.De voorzitter:Voordat ik een interruptie toesta, is het goed om te melden dat de heer
Slob en mevrouw Gerkens zich laten verontschuldigen in het kader van de komende
campagne.De heer Waalkens (PvdA):Als medeondertekenaar van het amendement snap ik de redenering die de
minister opzet. Het ging mij echter meer om de vraag of het in algemene termen
gesproken opportuun is om de leeftijdsbegrenzing in de wet op te nemen. Dat
was mijn aanvliegroute, niet zozeer de fysieke invulling en mogelijkheden,
maar veel meer de vraag of het opportuun is om in wetgeving voor dit soort
zaken een leeftijdsgrens te stellen. Natuurlijk zijn er argumentaties te bedenken
op grond waarvan je tot een andere keuze komt, maar mijn punt was dat het
niet opportuun is om hier een leeftijdsgrens te stellen.Minister Veerman:Met de uitleg die ik aan de amendementen op de stukken nrs. 13 en 14 geef,
kom ik tegemoet aan de opvattingen die in de Kamer leven. Binnen het wettelijk
stelsel is een periode van drie jaar sowieso al mogelijk. Als wij die 65 jaar
schrappen en vervangen door een verbinding met de Algemene ouderdomswet, laten
wij het aan de ontwikkelingen in de samenleving over waar de leeftijdsgrens
van de Algemene ouderdomswet in de toekomst zal komen te liggen.Als die leeftijdsgrens te ver wordt opgeschoven, leidt dat in de praktijk
tot allerlei onderverpachting en dat kan nooit de bedoeling zijn aangezien
een te ver opgeschoven grens juist de landbouwstructuur schaadt. U begrijpt
dat, gelet op de amendementen, de regering met u meedenkt. Van belang is dat
een pachter de 65-jarige leeftijd nadert. Die pachter heeft een kleinzoon
of een kleindochter, waarmee je dus een generatie overslaat, die in het zicht
van de 18-jarige leeftijd, de wens heeft om het bedrijf over te nemen en de
pacht te continueren en die daartoe ook toegerust is volgens de door de Pachtwet
gestelde eisen. Het is jammer als de bijl valt bij de 65-jarige leeftijd.
Het is niet de bedoeling dat een dergelijke bedrijfscontinuering dan niet
door kan gaan. Overigens is één en ander nu al in de wet geregeld.
De wet kent nu al de mogelijkheid, en ook de jurisprudentie wijst daarop,
dat de 65-jarige leeftijd geen belemmering meer hoeft te zijn als een 15-jarige
uitzicht heeft op continuering. In het kader van deze amendementen geef ik
u namens de regering het volgende in overweging: een ongelimiteerde voortzetting
van de pacht zonder een leeftijdsgrens is naar onze mening niet gewenst. Het
eerste criterium is een koppeling aan de pensioengerechtigde leeftijd, die
nu ligt op 65 jaar, volgens de Algemene ouderdomswet. Dan zijn beide mogelijkheden
aanwezig, dus zowel het reële zicht op een continuering wanneer iemand
overeenkomstig de normen en regels die de Pachtwet stelt, binnen drie jaar
kan intreden, als ook, wanneer dat niet het geval is, een begrenzing die correspondeert
met de Algemene ouderdomswet.De heer Van der Vlies (SGP):Als ik de teksten van de amendementen op de stukken nrs. 13 en 14 bekijk,
dan lijkt mij – als ik het niet goed zie, wil ik daar graag over voorgelicht
worden – dat het amendement op stuk nr. 14 eigenlijk is wat in de wet
moet komen te staan en dat wij het amendement op stuk nr. 13 dan kunnen vergeten,
om het zo te zeggen.Minister Veerman:Dat is juist.De heer Van der Vlies (SGP):Dat werd nog niet zo precies gezegd.Minister Veerman:Ik wilde de indieners recht doen, daarom heb ik gezegd dat de twee amendementen
wat mij betreft in elkaar geschoven kunnen worden, maar de feitelijkheid wordt
dan corresponderend met het amendement op stuk nr. 14.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Een belangrijke vraag blijft open. U zegt: ik wil dat wijzigen, althans
zo proef ik dat. Dat zou betekenen dat dit amendement niet nodig is, omdat
u zelf tot wijziging overgaat, mits wij daarmee akkoord gaan. Het laatste
laat ik aan de ondertekenaars van het amendement over. Ik heb het niet medeondertekend.
Ik heb alleen mijn steun betuigd aan het amendement. Als de minister bereid
is om zaken te wijzigen, moeten wij dat wel helder in beeld hebben.Minister Veerman:Wij zijn het daar volstrekt over eens. Ik ben bereid, de tekst conform
het amendement op stuk nr. 14 aan te passen.De voorzitter:Dan is de vervolgvraag of deze amendementen onderdeel van de beraadslaging
moeten blijven.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Met alle respect, dan moet er een nota van wijziging komen.
Ik vind echter dat wij even ruggespraak moeten houden met de eerste indiener.Minister Veerman:Voorzitter. Mag ik een praktische suggestie doen, ook na ruggespraak met
de minister van Justitie? Wij zouden het op prijs stellen als het amendement
op stuk nr. 14 werd gehandhaafd. Dan hebben wij duidelijkheid, de regering
hoeft verder geen stappen te ondernemen en de Kamer amendeert de wet zoals
gewenst door aanvaarding van het amendement.De heer Waalkens (PvdA):Dan wil ik toch graag mijn punt bij de minister van Justitie neerleggen.
Is het opportuun om in wetgeving in deze zaak een leeftijdsbepaling te zetten?Minister Veerman:Daar zal de minister van Justitie gaarne op ingaan.De heer Van der Vlies (SGP):Het is niet mijn bedoeling om flauw te doen tegenover de
indieners van het amendement op stuk nr. 13, maar gewoon om een goede wetstekst
te realiseren en liefst zo snel mogelijk. Zou dan het amendement op stuk nr.
13 niet gewoon van tafel moeten? Het heeft immers in de ondertekening een
meerderheid en je krijgt spanning als je het ene laat aanvaarden en het andere
ook.Minister Veerman:Nee, dat kan niet. Het amendement op stuk nr. 14 is ruimer en duidelijker
dan dat op stuk nr. 13, om het zo samen te vatten. Het amendement op stuk
nr. 13 moet weg, dat is juist.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Voorzitter. Met het amendement op stuk nr. 14 wordt duidelijk aangesloten
bij de Algemene ouderdomswet. Dat was niet de bedoeling bij het amendement
dat op stuk nr. 13 is ingediend. Ik wil graag nog even wijzen op een onderzoek
dat recentelijk in opdracht van de minister van Sociale Zaken is verricht
met de titel "Wegnemen van belemmeringen voor doorwerken na 65 jaar".
In de nota staat alvast een voorlopig standpunt van het kabinet en ik neem
aan dat het hele kabinet daar ook achter staat. Daar staat het volgende in. "Het
kabinet is van mening dat het, gezien de demografische ontwikkelingen, ontgroening
en vergrijzing, en als gevolg daarvan het afnemende economische draagvlak,
wenselijk is om eventuele belemmeringen na 65 jaar weg te nemen. Het kabinet
acht het langetermijn- en levensloopperspectief van groot belang als uitgangspunt
voor dit kabinetsstandpunt over het wegnemen van belemmeringen voor het doorwerken
na 65 jaar." Tegen deze achtergrond meen ik niet dat wij met ons amendement
het voornemen hadden het juist wel aan de AOW-leeftijd van 65 jaar te koppelen.Minister Veerman:Er is sprake van een misverstand. In de wet is opgenomen dat een vijftienjarige
al kan opvolgen met het zicht op de voorwaarden die de Pachtwet stelt. Bij
het bereiken van de 65-jarige leeftijd kan de pachter een beroep doen op dit
beginsel om maximaal tot 68-jarige door te boeren. Wij leggen de koppeling
met de leeftijd in de Algemene ouderdomswet omdat een begrenzing is vereist
om de pacht op een bepaald moment te kunnen beëindigen wanneer geen uitzicht
bestaat op continuering. De landbouwstructuur is niet gediend met onderverpachtingen
zoals die optreden wanneer men zelf fysiek niet meer in staat is om te boeren.
De procedure om aan te tonen dat men feitelijk niet meer zelf de grond beboert,
is bijzonder lastig. In het amendement op stuk nr. 14 wordt voorgesteld om
mee te gaan met de maatschappelijke ontwikkelingen ten aanzien van de grens
die is vastgelegd in de Algemene ouderdomswet. Dan zouden wij de deur openzetten
voor 65-, 70- of zelfs 80-jarigen die blijven pachten maar al lang geen bedrijf
meer uitoefenen. Ik put uit mijn eigen praktijk, die nog niet zo ver achter
mij ligt. Dat gebeurt. Wij moeten het niet willen omdat het jonge boeren belemmert
om toe te treden of hun bedrijf te vergroten. De regering komt in hoge mate
tegemoet aan de wens van de Kamer op dit terrein, maar om de redenen die ik
heb genoemd, willen wij de bovengrens niet afschaffen.Mevrouw Snijder stelt dat de bescherming van de pachter bij geliberaliseerde
pacht van los land tot vertroebelde verhoudingen met de verpachter kan leiden.
Dat is juist. De bescherming is inderdaad minder. Dat is inherent aan de flexibiliteit
die men met deze pachtvorm wenst. Men moet zich goed realiseren dat verlenging
na afloop van de pachttermijn geen automatisme meer is. Wanneer partijen meer
bescherming willen, moeten zij kiezen voor reguliere pacht, eigendom of erfpacht.
Wij willen overgaan tot versoepeling om de pacht als instrument te behouden.
Mevrouw Gerkens zit er in dat opzicht volledig naast. Het is jammer dat haar
vurige betoog de plank zo mis slaat. Je zou wensen dat het steek hield. Juist
het strikte karakter van de Pachtwet holt het instrument van de pacht geleidelijk
uit. De pacht is een belangrijk financieringsinstrument van de landbouw. Als
je dat wilt behouden, moet je de tekenen der tijden verstaan. Als je star
zou vasthouden aan pachtersbescherming, ontaardt dat uiteindelijk in de totale
uitholling van het pachtinstrument. Het kan niet de bedoeling van mevrouw
Gerkens zijn dat het pachtinstrument verdwijnt omdat wij de pachter zo hebben
willen beschermen. Het vereist wellicht enig doordenken om dit in te zien.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik ben het helemaal eens met de minister. Ik doelde expliciet op de productierechten.
Die zijn essentieel.Minister Veerman:Daarover kom ik later te spreken. Dat is een verhaal apart. Mevrouw Willemse
heeft daarover ook de nodige vragen gesteld.De heer Waalkens stelt in het amendement op stuk nr. 15 een toevoeging
aan artikel 312 voor. Daarmee wordt het toepassingsgebied van het dwingende
pachtrecht ver buiten de huidige grenzen uitgebreid. Dat dwingend pachtrecht
zou ook gaan gelden bij grondgebruik voor recreatie en natuurbeheer. Pachtrecht
is in dezen dwingend recht, maar daarvoor is het pachtrecht niet bedoeld.
Het dwingende recht geeft daarvoor veel te strakke regels. Bovendien is de
omschrijving van de aan artikel 312 toe te voegen zin zo vaag, dat zij in
de praktijk naar onze mening moeilijk toe te passen zal zijn. Juist hier is
een scherpe grens erg noodzakelijk. Het dwingende pachtrecht vereist door
zijn karakter juist een scherpe begrenzing, met het oog op de rechtszekerheid.Bovendien is het amendement in strijd met de wensen die in de praktijk
naar voren worden gebracht, zoals bij andere vormen van grondgebruik. In ons
wetsvoorstel is wel degelijk rekening gehouden met de verbreding van activiteiten
op het platteland. Ik denk aan natuur en landschap. De heer Waalkens streeft
die verbreding ook na. Artikel 397 biedt goede mogelijkheden om flexibele
pachtcontracten te sluiten. Voorts wordt de natuurpacht in het wetsvoorstel
gehandhaafd. Verder is het mogelijk om voor niet-agrarische doelen grond te
huren, maar dan niet met de volle contractvrijheid, die overigens bestaat
buiten het dwingende recht van de Pachtwet om. Al die contracten kunnen heel
goed dienen om het gebruik van grond voor dat doel te financieren. Ik ontraad
het amendement.De heer Waalkens (PvdA):Het is juist de bedoeling om de grondslag en de geest van de Pachtwet
te verbreden door de aanpassing van dit artikel en door het dwingend recht
erop van toepassing te verklaren. In de toelichting staat dat de doorwerking
van het dwingend recht een feitelijke uitvoering van een negatieve pacht is.
Het is wel een onderdeel van het Pachtnormenbesluit, maar als dit wordt ingepast
in de Pachtwet, die nu alleen een agrarische achtergrond heeft,
in het licht van alle transities op het platteland, is het meer dan gerechtvaardigd
om de grondslag en de geest van de wet te verruimen. Er moet dan niet alleen
worden gefocust op het agrarisch gebruik. Op dat punt blijven wij misschien
wat van mening verschillen, maar het is een strategische keuze bij het inzetten
van de hervorming van de Pachtwet, om die wet wat breder te maken en het dwingende
recht van toepassing te verklaren op de nieuwe functies op het platteland.
De continuïteit van het dwingend recht is daarvoor ook nodig, om ze gefinancierd
te krijgen vanuit het instrument pacht.Minister Veerman:De heer Waalkens en ik verschillen inderdaad van mening. Hij zegt zelf
al dat het ook om het vraagstuk van de zogenaamde negatieve pacht gaat. Op
dat punt brengt het wetsvoorstel geen verandering, want het artikel 193 en
het huidige artikel 4a van de Pachtwet sluiten negatieve pacht uit. Het is
niet toegestaan dat de vergoeding die de pachter krijgt voor zijn werkzaamheden
om bijvoorbeeld natuurwaarden van het verpachte in stand te houden de pachtprijs
zou overtreffen. Dan zou een negatieve pacht ontstaan. Die regel dient om
zeker te stellen dat het pachtrecht inderdaad van toepassing is.Ik herhaal nog eens dat er behoefte is aan een scherpe grens. Als de vergoeding
voor andere werkzaamheden hoger is dan de pachtprijs, is er geen pacht, maar
kan er wel sprake zijn van huur. Daarin is men volledig vrij. Het amendement
draagt niet bij aan de versterking van de positie van degene die huurt, omdat
er volstrekte contractvrijheid is. Ik denk dat de heer Waalkens en ik met
gescheiden opvattingen het leven voortzetten.De heer Waalkens (PvdA):Morgen wordt het vanzelf weer licht. Bij huurovereenkomsten is het contractrecht
van toepassing. Dat kan ook heel dwingend beperkingen hebben. Het gaat mij
om continuïteit voor de nieuwe functies op het platteland, vanuit het
dwingende recht van de Pachtwet. Dat kan natuurlijk resulteren in een negatieve
pacht, want constructies als loonwerk en het uitbesteden van werk zijn dan
niet mogelijk. Dat willen wij ook niet.Minister Veerman:Ik heb niets aan mijn eerdere toelichting toe te voegen, ik denk dat deze
kwestie alleen kan worden opgelost met een uitspraak van de Kamer. De regering
ontraadt de Kamer dus, dit amendement aan te nemen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat is duidelijk, maar voor de zekerheid wil ik er nog even een bevestiging
van horen dat het nu mogelijk is om ook recreatie, natuurbeheer en zorg onder
de pacht te brengen. De minister zegt dat onder deze Pachtwet niet alleen
landbouwkundig gebruik mogelijk is.Minister Veerman:Nee, dat zeg ik niet.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U zegt dat recreatie mogelijk is, maar ook natuur.Minister Veerman:Nee, niet alles. Natuurpacht is ook nu al mogelijk, en dat is gehandhaafd.
En het is ook mogelijk om voor niet-agrarische doelen grond te huren. Met
die term is het duidelijk dat het daarbij niet om pacht gaat. Dat is nu juist
het verschil van mening tussen de heer Waalkens en mij; ik zeg dat pacht juist
niet op al die andere functies van toepassing is.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Maar het geldt dus expliciet wel voor natuur?Minister Veerman:Juist!Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Goed, dat is voor onze fractie belangrijk. En u zegt verder dat wij niet
kunnen gaan werken met negatieve pacht, maar het kan toch niet zo zijn dat
boeren die grond van bijvoorbeeld Staatsbosbeheer pachten, daarvoor dan een
zeer geringe vergoeding krijgen. Zij verdienen een echte vergoeding daarvoor.
Nu zegt u dat het dan huur wordt, maar dat wil er bij mij niet in. Ik vind
dat er dan nog steeds sprake is van pacht, maar de agrariër moet dan
wel een goede vergoeding krijgen, opdat hij uiteindelijk wellicht een positief
resultaat kan boeken.Minister Veerman:Wij moeten twee dingen uit elkaar houden: de overeengekomen pachtprijs
en de vergoeding die wordt genoten. De heer Waalkens wil met zijn amendement
dat het dwingend recht wordt, als er per definitie al sprake is van negatieve
pacht. Daar verzet ik mij tegen.De heer Van der Vlies heeft nog gevraagd hoe het zit met de landbouwkundige
toetsing, waarbij artikel 319 de parallel is van artikel 5 van de Pachtwet.
Hij zet vraagtekens bij de merites van de manier waarop de landbouwkundige
toetsing in de loop der jaren is toegepast. Daar kun je over discussiëren,
maar daar gaat het eigenlijk niet om, want het is een onderdeel van het totaalpakket
aan afspraken over de nieuwe pachtregeling dat de bestaande Pachtwet, afgezien
van wijziging in het regime van eenmalige pacht en verbeteringen in het systeem
en dergelijke, als zodanig naar het Burgerlijk Wetboek wordt overgeheveld.
En daar hebben wij ons keurig aan gehouden.Verder blijft reguliere pacht sowieso van belang bij bestaande pachtrelaties.
En natuurlijk zal er in de praktijk veel gebruik gemaakt worden van de nieuwe
vorm, er is immers een duidelijke roep om de nu voorgestelde nieuwe pachtvorm.
Deze wens uit de praktijk wordt nu gehonoreerd. Ik verwacht dat er behoefte
zal blijven bestaan aan meer langdurige en bestendige pachtrelaties, zoals
de uit de reguliere pachtovereenkomst voortvloeiende. In de praktijk zal blijken
hoe dit zijn beslag zal krijgen.De heer Van der Vlies heeft ook nog een vraag gesteld over verpachting
door openbare lichamen. Afgezien van technische aanpassingen is de regeling
daarvoor ongewijzigd overgenomen. Hij vroeg of deze voorziening wel nodig
is. Ze is nodig, want het komt in de praktijk met regelmaat voor dat overheden
via aankoop of onteigening het eigendom verwerven van een hoeve of van land
waarvan de bestemming uiteindelijk buiten de landbouw ligt, bijvoorbeeld bij
de aanleg van wegen of bedrijfsterreinen. Realisering van die uiteindelijke
bestemming kan vaak nog wel een poosje op zich laten wachten, bijvoorbeeld
omdat er eerst nog andere gronden moeten worden verworven om een complex te
laten ontstaan waarmee de plannen kunnen worden gerealiseerd. In afwachting
van de realisatie van het totaal moet een tijdelijke verpachting mogelijk
blijven, want anders zou de grond onbenut blijven. De regeling van
verpachting door openbare lichamen is daar nu juist op gericht.De heer Van der Vlies (SGP):Wat is dan de toegevoegde waarde van de regeling die u meeneemt in de
nieuwe wet, ten opzichte van de mogelijkheden van kortlopende pacht die er
al zijn? Daar kun je het toch ook mee invullen, als het ter overbrugging van
een zekere periode is?Minister Veerman:Dat zou betekenen dat de bestaande pachtovereenkomst moet worden opengebroken
om een nieuwe tot stand te brengen. Mijn antwoord gaat ervan uit dat de pachtovereenkomst
doorgaat, bijvoorbeeld in het geval van een boer die weet dat over drie jaar
zijn grond een andere bestemming krijgt. Hij krijgt de gelegenheid om het
voorlopig met een pachtcontract nog te continueren, wetende dat het een einde
neemt. Er moet dan de mogelijkheid zijn om het tussentijds te beëindigen
vanwege de bestemmingsverandering. Je zou ook kunnen zeggen dat op het moment
dat dit duidelijk wordt, er maar een kortlopend pachtcontract gesloten moet
worden. Dat zou ook kunnen, maar logischer is om dan af te spreken dat het
lopende pachtcontract wordt beëindigd op het moment dat de bestemmingswijziging
wordt geëffectueerd.Voorzitter. Ik kom bij het amendement op stuk nr. 11 van mevrouw Gerkens.
Mevrouw Gerkens zegt dat de regering een bom legt onder het boerenbedrijf
en een schop geeft in de rug van de boeren. Dat is nogal wat en wij moesten
even bekomen van dergelijke krachtige taal, zo zult u begrijpen. Wat is er
aan de hand? Het amendement van mevrouw Gerkens komt erop neer dat wij terugkeren
naar het stelsel van eenmalige pacht, maar de roep uit de praktijk is nu juist
om de grens van twaalf jaar te slechten. Dat leidt tot meer flexibiliteit,
zonder dat het de positie van de zittende pachters raakt. Dat is de kern van
het voorgestelde geliberaliseerde pachtstelsel. Het amendement treft het akkoord
tussen vrijwel alle organisaties van pachters en verpachters in het hart;
het haalt precies omver wat ons voor ogen staat.Je kunt de pacht zo erg beschermen, zo zeg ik nogmaals, dat deze op den
duur verdwijnt. Ik denk dat mevrouw Gerkens dat niet zal willen, maar dat
zij uitgaat van de gedachte dat de pachter deze bescherming nu eenmaal moet
genieten vanwege het feit dat de continuering verzekerd moet zijn. Daarbij
mag echter niet uit het oog worden verloren dat ook jonge generaties de gelegenheid
moeten hebben om een bedrijf verder te ontwikkelen en dat oudere generaties,
boven een bepaalde leeftijdsgrens en zonder zicht op continuïteit, in
feite de jonge generatie juist in de weg zitten. Ik denk dat dit argument
overtuigender is en dat daarmee het verwijt dat de regering wordt gemaakt
de boer op deze wijze te behandelen en de pachter vogelvrij te maken, in belangrijke
mate kan worden geretoucheerd. Ik ontraad derhalve met kracht het aannemen
van dit amendement, om daarmee maar dezelfde duidelijkheid te geven als mevrouw
Gerkens in onze richting uit.Voor het amendement op stuk nr. 12 van mevrouw Gerkens geldt hetzelfde.
Ook dit amendement, waarbij het gaat om het eerste recht van pacht bij de
voormalige pachter, ontraadt de regering met kracht. Op zichzelf is de bedoeling
begrijpelijk, maar het lijkt mij in de praktijk toch niet goed uitvoerbaar.
Immers, wat houdt het eerste recht om opnieuw te pachten in? In feite betekent
het dat de verpachter nooit om een voormalige pachter heen kan, los ook van
de condities die deze pachter al dan niet bereid is te accepteren. Dat is
toch niet de bedoeling, want dit betekent in feite een continuering van de
bestaande pachtovereenkomst. Dat past mijns inziens ook niet bij de voorgestelde
pachtvorm, waarin de partijen uitdrukkelijk de gelegenheid wordt gegeven om
bij zes jaar zonder toetsing en bij twaalf jaar met toetsing tot een overeenkomst
te geraken. Ik ontraad dus met kracht het aannemen van het amendement op stuk
nr. 12.Het voorgaande geldt ook voor het amendement van de leden Gerkens en Van
Velzen op stuk nr. 16. Daar gaat het om de vraag of de pachtkamer op verzoek
van de pachter de pachtovereenkomst voor een door hem te stellen termijn kan
verlengen, indien hij van oordeel is dat de pachter in hoge mate afhankelijk
is van het gebruik van het gepachte. In feite betekent dit ook het ongeconditioneerd
continueren van de pachtovereenkomst, hetgeen status quo bevestigend is. Daarmee
zou de starheid van het systeem worden versterkt, terwijl het juist de bedoeling
is om die op te heffen. Dit staat dus haaks op de uitgangspunten van het voorstel
en het haalt via een achterdeur het continueringsrecht weer binnen. Het lijdt
dus geen twijfel dat de regering ook dit wijzigingsvoorstel krachtig moet
ontraden.Voorzitter. Ik kom vervolgens te spreken over de pachtnormen en de toeslagrechten.
De heer Waalkens, mevrouw Snijder en mevrouw Willemse hebben gevraagd waarom
bij de berekeningsmethodiek het jaar 2005 niet in aanmerking is genomen. Mijn
kort antwoord hierop is dat dat jaar er wel bij zal worden betrokken. Dat
nu de gegevens over het jaar 2005 niet zijn meegewogen heeft te maken met
het tijdstip waarop het rapport van de commissie-Van Hall ter beschikking
kwam.Mevrouw Willemse stelde voorts een vraag over de systematiek voor het
tuinland. Met het kabinetsstandpunt heb ik aangegeven dat het Landbouwkundig-Economisch
Instituut de opdracht heeft gekregen voor het tuinland een vergelijkbare rekenmethodiek
te ontwikkelen. Het LEI zal van het rapport van de commissie-Van Hall gebruik
maken en het verwacht zijn rapport over twee weken gereed te hebben.Er is een vraag gesteld over de eenmalige verhoging van de pachtprijs
voor agrarische gebouwen met 16,5% in plaats van een verhoging met
alleen de prijscompensatie. Deze vraag leeft bij veel leden van de Kamer.
Met het huidige pachtnormenbesluit is gekozen voor overeenstemming met de
stijging van de huur voor bedrijfsgebouwen volgens de Huurwet. Daarmee was
telkens 5,5% per jaar ofte wel 16,5% per drie jaar gemoeid.
De Huurwet is per 1 augustus 2003 komen te vervallen. De huurprijzen
zijn vanaf dat moment volledig geliberaliseerd. Van de huurprijzen van bedrijfsgebouwen
wordt geen statistiek bijgehouden, maar voor zover cijfers bekend zijn lijken
die te duiden op een vrijwel gelijkblijvende gemiddelde huurprijs. Daarom
zie ik geen aanleiding voor een eenmalige verhoging van de pachtprijs voor
agrarische bedrijfsgebouwen. Wel is koppeling aan de prijscompensatie reëel.Dan wil ik antwoord geven op de vraag die vrijwel alle woordvoerders hebben
gesteld over de aftopping tot de 25% in het eerste jaar van de introductie
van het nieuwe systeem. Terecht werd door de heer Slob Salomo aangehaald.
Voor sommige categorieën zou het percentage ongeveer 46 zijn. Zouden
wij strikt een Salomonsoordeel toepassen, dan zouden wij op
23% uitkomen, maar wij hebben voor 25% gekozen om de simpele
reden dat wij de stap anders te groot vinden. Men kan discussiëren over
de vraag of het percentage niet 20 zou moeten zijn. Wij meenden dat het gemiddelde
van die extreme stijging als bovengrens de beste keus zou zijn. Wij moeten
niet van de vloer op de zolder willen springen, want dat kan niet zonder scheuren
in de broek. Hiermee heb ik de praktische achtergrond van onze keus aangegeven.
Als de heer Van der Vlies evenwel eist dat wij het Salomonsoordeel toepassen,
dan gaan wij 23% hanteren, maar voorlopig houd ik het op 25%.De toeslagrechten zijn als inkomensbron in aanmerking genomen, zeg ik
tegen de heer Waalkens. Eigen vermogen dat in immateriële activa is vastgelegd,
wordt aan de opbrengstenkant genoteerd bij de berekening van de grondbeloning.
Daarbij gaat het om zaken als melk, suikerquotum en ook toeslagrechten. Dat
betekent automatisch dat een verlaging van de steun een verlagend effect op
de pachtprijs heeft. Daarbij gaat het immers om het opbrengend vermogen van
datgene wat niet uit de grond komt, maar van wat zich daarop manifesteert.De heer Waalkens (PvdA):Door de ontwikkeling van de toeslagrechten zullen enorme verschillen binnen
een pachtgebied kunnen ontstaan. Er zou voor een deel van het gebied een hoge
toeslag kunnen gelden en een voor een deel een lage toeslag. Voor het gehele
gebied wordt de hoogst toelaatbare pachtprijs vastgesteld. Ik denk in dit
verband ook aan de Bergboerenregeling. Krijg je dan geen enorme spanning in
het gebied, en spanning op het systeem? Ik heb daar niet direct een antwoord
op, maar ik wil het signaleren, zodat wij daarop voorbereid zijn.Minister Veerman:Daarin hebt u gelijk. Door de verhandelbaarheid van de toeslagrechten
wordt dat overigens nog gecompliceerder. Dat zou ook het geval geweest zijn
wanneer wij een koppeling aan de vrije verkeerswaarde hadden gehouden, omdat
deze altijd een afspiegeling is van wat met en door de grond kan worden verdiend.
Hoe daarmee in de praktijk zal worden omgegaan, is de vraag. Wanneer bijvoorbeeld
toeslagrechten worden vervreemd en van de grond worden afgehaald, zal dat
natuurlijk zijn weerslag hebben op de grondprijs, maar daarmee ook op de pachtprijs.
Daarmee kan een andere verhouding ontstaan tussen wat vanaf de grond kan worden
geoogst, zonder dat wat er aan toeslag bijkomt, nog kan worden getoucheerd,
wat onherroepelijk zal leiden tot aanpassing van de pachtprijs, die in de
vrije onderhandeling tussen de pachter en verpachter gestalte krijgt. Het
is immers niet verplicht om de hoogste pachtprijs te vragen.De heer Waalkens (PvdA):Op individueel bedrijfsniveau klopt de redenering. Maar omdat wij spreken
over de gebieden, gaat men toch op het niveau van de hoogst toelaatbare pacht
zitten, zeker als je ziet dat de 2%-rendementsnorm wordt omgezet in
het opbrengend vermogen, waardoor de pachtprijs op een aantal linies fors
omlaag gaat.Minister Veerman:Dat zal het geval zijn, maar wanneer de toeslagrechten worden vervreemd,
heeft dat zijn weerslag op het opbrengend vermogen van de grond, en zal in
individuele gevallen de maximale pachtprijs niet kunnen worden gevraagd, omdat
de pachter daarmee niet akkoord gaat. Het opbrengend vermogen voor het deel
waar de toeslagrechten vanaf zijn gehaald, kan immers niet worden gerealiseerd.De heer Waalkens (PvdA):Maar het is toch niet zo dat de hoogst toelaatbare pacht per bedrijf wordt
vastgesteld? Dat gebeurt voor het gebied.Minister Veerman:Jazeker, maar het is niet per se nodig dat voor een individuele pachtovereenkomst
de hoogste pacht overeen wordt gekomen. De hoogste pachtprijs wordt vastgesteld
als het maximum dat kan worden verlangd, maar daarmee is nog niet gezegd dat
die in de onderhandelingen tussen partijen tot stand komt. Bovendien zal de
feitelijke gang van zaken tot allerlei nieuwe oplossingen moeten leiden. Daarvoor
kan op dit moment geen eenduidige oplossing worden geboden.De heer Waalkens vraagt om een driejaarlijkse wijziging, in plaats van
een jaarlijkse wijziging. Praktisch voorstel: om de twee jaar.De Kamer geeft de regering in overweging, te komen tot aanpassing van
de gekozen pachtnormgebieden. Ik zie daarvoor geen reden, want de commissie
heeft heel zorgvuldig gekeken naar de indeling. Het oordeel wordt gedragen
door alle partijen, waarbij als basis is gekozen voor de bekende veertien
landbouwgebieden. Dat zijn juist de gebieden die qua bedrijfsstructuur en
grondsoort sterke overeenkomsten vertonen. De grondbeloning is het resultaat
van de bedrijfsstructurele kenmerken. De Wieringermeer bijvoorbeeld is een
typisch geval van jonge zeeklei, vergelijkbaar met de jonge zeeklei van de
overige IJsselmeerpolders. Om die grondbeloning te berekenen, zijn voldoende
betrouwbare bedrijfsresultaten nodig in de betreffende landbouwgebieden, die
niet voor alle bedrijven aanwezig zijn bij het LEI. Daarom was voor een beperkt
aantal gebieden een samenvoeging nodig, waarbij de volgende criteria zijn
gehanteerd. Om te beginnen is dat het belang van de landbouwsector in het
betreffende gebied, de bedrijfsomvang, de bedrijfsintensiteit en de geografische
ligging. De indeling in het advies wordt dus gedragen door alle leden van
de commissie, hetgeen ook iets zegt over de mogelijkheden van toepassing.
Wij willen daar natuurlijk niet aan gaan sleutelen, aangezien dat ons in conflict
zou brengen met een aantal leden van de commissie. Er is veel goed werk verzet
door de commissie, dus mijn voorstel is en blijft om het erbij te laten. Ik
wijs erop dat het Kampereiland een deel van het bestaande landbouwgebied Noordelijk
weidegebied is vanwege de overeenkomsten in de landbouwstructuur. Dat geldt
dus ook voor de Wieringermeer. Om die reden wil ik niet overgaan tot aanpassing
van de pachtnormgebieden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):In de stukken waarover ik beschik, wordt op basis van de uitgangspunten
van de regio-indeling gepleit voor onderbrenging van het Kampereiland bij
het Oostelijk weidegebied. Men geeft vanuit die uitgangspunten dus aan dat
het anders zou moeten.Minister Veerman:Ik heb die brief van de rentmeester ook gehad. Ik ben het met de inhoud
ervan niet eens. Ik vermoed wel wat de achtergrond is, namelijk dat men een
hogere pachtprijs kan berekenen voor het Kampereiland. Dat
moet echter onze indeling niet overhoop gooien en mag het prachtige compromis
van de commissie niet onder spanning zetten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb dat lijstje van die pachtprijzen niet.Minister Veerman:Ik heb het uitgesproken als een vermoeden, maar wel als een gerechtvaardigd
vermoeden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat staat nu dus zo in de Handelingen.Minister Veerman:Zeker, al mijn vermoedens worden geboekstaafd. Wellicht worden sommige
vermoedens te zijner tijd ook nog door de feiten geboekstaafd.Mevrouw Snijder heeft gevraagd waarom in de memorie van toelichting inzake
artikel 397 over de geliberaliseerde pacht wel wordt gesproken over continuatierecht
terwijl dat in de wettekst niet terugkomt. Ik denk dat hierbij een misverstand
aan de orde is. Ik neem aan dat mevrouw Snijder het oog heeft gehad op pagina
33 van de toelichting, waar de werking van de geliberaliseerde pachtvorm aan
de orde is. Daar wordt nu juist betoogd dat in dat verband geen sprake is
van continuatie- en voorkeursrecht. Verder gaat die passage in op het verschil
tussen geliberaliseerde pacht voor maximaal zes jaar en geliberaliseerde pacht
voor de duur van twaalf jaar. In het eerste geval is niet sprake van pachtprijstoetsing
en in het tweede geval wel. Dus het is juist cruciaal dat dit continuatierecht
in de wettekst niet meer staat. Immers, het is juist een van de redenen waarom
het is verdwenen.Mevrouw Snijder en de heer Slob hebben aandacht gevraagd voor de fiscale
ondersteuning van particuliere verpachters, mede in relatie tot box 3. De
commissie vroeg speciale aandacht voor die vrijstelling in box 3. De regering
heeft opnieuw aangegeven dat er geen nieuwe argumenten zijn voor zo'n vrijstelling.
Wat betreft de mogelijkheden in de sfeer van het successierecht: wij vinden
het niet meer aan dit kabinet om ten aanzien van het successierecht wijzigingen
in het belastingsysteem aan te brengen. Wel is het goed om ons te realiseren
dat fiscale ondersteuning van particuliere verpachters geen essentieel onderdeel
is van de voorgestelde rekenmethodiek voor de pachtprijs, aangezien het een
apart chapiter is.Vervolgens kom ik te spreken over de toeslagrechten, waarvoor met name
mevrouw Willemse aandacht heeft gevraagd. Zij heeft daarbij prof. Bruil geciteerd.
Wanneer er professoraal commentaar wordt geleverd, is het altijd goed zeer
zorgvuldig te bezien wat dat behelst. Het ambt verdient dat. Ik ben het met
mevrouw Willemse eens, dat de toeslagrechten toekomen aan de actieve grondgebruiker.
De verordening is daar buitengewoon duidelijk over. De EU-verordening zegt
dat met zoveel woorden. Het is de actieve grondgebruiker die de rechten toebedeeld
wordt op basis van de landbouwactiviteiten in het verleden.Mevrouw Willemse heeft gevraagd of het ook nog mogelijk is dat de lidstaten
nadere wettelijke regelingen treffen. Die vraag zal ik later in mijn betoog
beantwoorden. Eerst ga ik in op het principiële punt. Wij zijn naar mijn
oordeel niet op de juiste weg als wij generiek bepalen dat aan een verpachter
geen toeslagrechten kunnen worden overgedragen. Ook de verpachter kan zelf
landbouwer zijn. En de EU-verordeningen stellen als randvoorwaarde voor de
overdracht dat de verkrijger een actief landbouwer is. De eis is dus niet
dat hij eigenaar of pachter is. Afspraken tussen de pachter en de verpachter
over de overdracht van toeslagrechten in de hoedanigheid van landbouwer zijn
dan ook mogelijk. Dat is echter zuiver een aangelegenheid van partijen. Dat
is iets geheel anders dan datgene waarop mevrouw Willemse kennelijk doelt.
Zij zegt namelijk dat de verpachter qualitate qua aanspraak zou kunnen maken
op in ieder geval een deel van het toeslagrecht of zelfs op het geheel. Dat
is niet mogelijk. Uit de verordening volgt eenduidig dat toeslagrechten zijn
toegewezen aan de actieve landbouwer. In de pachtrelatie is dat steeds de
pachter en niet de verpachter. Het gaat om de actieve grondgebruiker en niet
om de eigenaar. De vergelijking met de regeling voor melkquota gaat daarom
ook niet op. De melkquota zijn immers anders dan de toeslagrechten gebonden
aan de grond, althans vanuit de oorsprong. Die dragen het karakter van aan
de grond verbonden productierechten. Het karakter van de toeslagrechten is
nu juist een inkomenstoeslag die los staat van de productie en daarmee vanzelfsprekend
van de grond.De pachtrechter heeft in het verleden ook geoordeeld dat er in geval van
quota sprake is van evenredigheid, namelijk een verhouding van 50%-50%.
Toeslagrechten ontberen zowel het grondgebonden karakter als de kenmerken
van het productierecht. Het gaat in dit geval dus om inkomensondersteuning.
De overdraagbaarheid van toeslagrechten is één onderwerp dat
uitputtend in de verordening is geregeld. De verhouding pachter/verpachter
is een andere. Die is voorwerp van nationale pachtwetgeving. Wij moeten die
zaken dus niet met elkaar vermengen. Het is op dat punt glashelder.De heer Waalkens (PvdA):De minister zegt dat de toeslagrechten de grondgebondenheid ontberen.
Toeslagrechten zijn verhandelbaar op het moment dat het om grond gaat waar
nog geen toeslagrechten op rusten. Het is dus wel degelijk grondgebonden.
Een en ander is wel degelijk verbonden aan een actieve gebruiker die nog vrije
ruimte heeft om zijn toeslagrechten ergens neer te leggen. Op dat moment is
het niet juist om te zeggen dat het de verbintenis met de grond ontbeert.Minister Veerman:Op dat punt heeft de heer Waalkens gelijk. Het is beter om te zeggen dat
ze niet kunnen worden getoucheerd of geïnd. Men is wel rechthebbende,
maar men kan dat niet te gelde maken op het moment dat men de grond niet heeft
om ze daar feitelijk op te leggen en de toeslagrechten vrij zijn. Dat is echter
van een totaal ander karakter. Productiequota zijn immers vanaf de oorsprong
neergelegd op het productievermogen.De verordening is op het zojuist genoemde punt volstrekt duidelijk. Het
staat verpachters vrij om daarover een andere opvatting te hebben en om een
en ander te toetsen bij de rechter. Mijn advies is echter om daaraan niet
te beginnen. De verordening van Brussel is op dit punt immers duidelijk.Mevrouw Gerkens heeft een vraag gesteld over de notitie van de Bond van
Landpachters en Hypotheekboeren. Het conceptwetsvoorstel is aan deze bond voorgelegd. Alle door de bond gemaakte opmerkingen zijn daarin verwerkt,
met uitzondering van het punt van de pachtafhankelijkheid. Ik heb er geen
behoefte aan om op de inhoudelijke punten nader te reageren. Die zijn immers
door de bond onderschreven. Of er sprake is van pachtafhankelijkheid, kan
alleen voor individuele gevallen worden beoordeeld. Dat betekent dat die pachtafhankelijkheid
slechts uiteindelijk door de rechter kan worden vastgesteld. Dat is ook het
karakter van het amendement van mevrouw Gerkens. Het is duidelijk dat een
dergelijke maatstaf zo veel onzekerheid oplevert, waardoor men frequent een
beroep zal doen op de rechter, dat dit moet worden afgeraden. Daar zijn de
overige organisaties het mee eens. Dat is de reden waarom zich de wegen op
dit ene punt hebben gescheiden van de rest van de groep.Voorzitter. Dan rest mij nog één opmerking. Ik wil mevrouw
Willemse van harte complimenteren met haar inbreng. Ga zo door, mevrouw Willemse!
Wij waren onder de indruk.De voorzitter:Dat hoort niet iedereen die een maidenspeech houdt. Dus dat is een niet
gering compliment van de minister.Minister Donner:Voorzitter. Ik zou gaarne mijn complimenten daaraan willen toevoegen,
ware het niet dat ik er niet bij aanwezig was en dat het dan wat onecht lijkt.
Maar als de minister van Landbouw deze complimenten uitdeelt, kan ik mij daar
zonder meer bij aansluiten.De heer Van der Vlies heeft gesproken van een gedenkwaardig moment nu
het pachtrecht weer bij het Burgerlijk Wetboek wordt gevoegd. Wees ervan verzekerd
dat deze minister van Justitie van kinds af aan doordrongen is van het bijzondere
karakter van het pachtrecht. Ik heb dit in mijn jonge jaren geleerd van de
heer Van Andel, die eerst betrokken was bij de commissie en vervolgens voorzitter
werd van de Pachtkamer. Hij heeft mij vanaf mijn achtste levensjaar gewezen
op het belang van het pachtrecht. Indertijd was het gerechtvaardigd dat het
pachtrecht uit het Burgerlijk Wetboek gehaald werd vanwege de bijzondere aard
ervan en de bijzondere beperkingen die het Burgerlijk Wetboek indertijd stelde
aan de mogelijkheden om binnen dat kader daarvan af te wijken. Inmiddels is
het Burgerlijk Wetboek herzien en van een andere organisatie voorzien die
het mogelijk maakt om het pachtrecht te plaatsen binnen het kader van het
totaal van het burgerlijk recht, waardoor het overzichtelijker en eenvoudiger
wordt. Het wordt begrijpelijker en kan ontdaan worden van tal van rococo-krullen
die het in de loop der tijd heeft opgedaan. Ik weet niet of in dit verband
een vergelijking getrokken moet worden met de verloren zoon die terugkomt,
maar het pachtrecht komt in ieder geval weer terug in de moederschoot van
het burgerlijk recht. Daarmee voldoet de wetgever aan de opdracht die de grondwetgever
geeft, namelijk om de wetten zo veel mogelijk in het kader van wetboeken te
regelen.Aan de uitgebreide toelichting van de minister van Landbouw heb ik nog
weinig toe te voegen. Er waren nog enkele specifieke punten. Alleen vanwege
dit historische moment meende ik dat de minister van Justitie hier toch zeker
bij aanwezig moest zijn. Mevrouw Snijder vroeg naar een mogelijke discrepantie tussen de wettekst
en de memorie van toelichting. Ik neem aan dat zij doelt op de tekst bovenaan
bladzijde 33 van de toelichting over het continuatierecht waarvan in de toelichting
wel wordt gesproken terwijl dat in de wettekst niet het geval is. Op bladzijde
33 van de toelichting komt de werking van de geliberaliseerde pachtvorm aan
de orde. Daar wordt nu juist betoogd dat in dat verband geen sprake is van
continuatie en voorkeursrecht. Verder gaat die passage over het verschil tussen
geliberaliseerde pacht en de geliberaliseerde pacht voor een langere termijn,
maar de tekst gaat er nu juist van uit dat er geen continuatie en geen voorkeursrecht
is.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het wordt een heel technisch verhaal. Vermoedelijk doel ik op een ander
punt. Ik spreek over pagina 10, waar wordt verwezen naar artikel 30. Daarbij
gaat het vooral om het geval waarin een verpachter doorverkoopt. In dat kader
wordt ook gesproken over een voorkeursrecht.Minister Donner:Bij reguliere pacht geldt het voorkeursrecht. Dat is het kenmerk van het
pachtrecht. Bij geliberaliseerde pacht geldt het voorkeursrecht niet meer.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik wilde inderdaad iets vragen over een ander punt dan het punt waarop
de minister nu is ingegaan. Ik denk dat het helder is.Minister Donner:Het blijft op dit punt ongewijzigd.Het volgende merk ik op in aanvulling op de reactie van de minister van
Landbouw op de opmerkingen van de heer Waalkens die hebben geleid tot het
amendement op stuk nr. 15. Nog los van de vraag naar de wenselijkheid ervan
uit het oogpunt van beleid, moet ik erop wijzen dat de terminologie "maatschappelijke
functies in het kader van de verbreding van landbouw" van zodanige aard
is dat deze niet hanteerbaar kan zijn in een systeem waarbij de pacht dwingend
recht omvat. Dat veronderstelt immers dat het toepassingsbereik van de bepalingen
duidelijk afgebakend moet zijn. Dat is het bij de pacht voor agrarische bestemming
en dat is het ook bij het natuurrecht, maar de formulering "verbreding
van landbouw" biedt die duidelijkheid niet. Uiteraard is het altijd mogelijk
dat in de toekomst een duidelijk afgebakende praktijk ontstaat waarbij voor
de bescherming van degene die de activiteit ontwikkelt, gelijke overwegingen
gelden als bij de landbouw, maar op dat moment zal de wetgever die keuze moeten
maken. De logica van de pacht is uiteraard gelegen in de aard van de landbouw,
in de lange tijd die nodig is om landbouwgronden tot ontwikkeling te brengen
en de rechtvaardigheid om bescherming te bieden aan degene die dat heeft gedaan.
Dat is de oorsprong van het pachtrecht. De vraag is of voor ieder van de functies
in het kader van de verbreding van de landbouw diezelfde overwegingen gelden.Zolang het karakter van de onderneming agrarisch blijft – een zorgboerderij
blijft bijvoorbeeld een boerderij, maar verleent ook zorg – blijft de
pacht daarop van toepassing vanwege het agrarische karakter van de boerderij.
De zorg is dan enkel een functie die in het kader daarvan wordt geregeld.
Zou het een pretpark worden, ook al is dat op landbouwgrond, dan is er geen
reden om dezelfde bescherming van de pacht te geven. Ik zeg uitsluitend uit
overwegingen van juridische aard dat een terrein afgebakend
moet worden als het gaat om dwingendrechtelijke bepalingen.De heer Waalkens (PvdA):Wij hebben gezocht naar terminologie die aansluit bij onze wens om de
grondslag en de geest van de wet iets te verbreden. De minister zegt dat de
genoemde terminologie in de wetgeving onvoldoende zekerheid biedt. Wij zullen
eens moeten bekijken of wij dat op een andere manier vorm kunnen geven. Ik
hecht er erg aan om de verbreding niet uit te sluiten. Dat was de bedoeling
van onze interventie.Minister Donner:De wet sluit die niet uit. Die is nu ook al mogelijk voor de natuurpacht.
Uitbreiding daarmee is mogelijk op het moment dat wij een duidelijk afgebakende
activiteit voor ogen hebben waarop dezelfde motieven van toepassing zijn.
Dan is het op ieder moment mogelijk om het eronder te brengen, maar dat zal
de wetgever dan moeten beslissen. Nu staat mij voor ogen dat een activiteit "automatisch
kan aanslibben". Dat is te onbepaald en zal in rechte tot eindeloze geschillen
aanleiding geven: past dit nog wel in het natuurlijk karakter of niet en hoe
moet de afbakening dan plaatsvinden?De heer Waalkens (PvdA):Als wij kunnen komen tot een terminologie om datgene wat wij beogen, te
laten neerslaan in een amendement, bent u daar dan ontvankelijk voor?Minister Donner:Ik ben op ieder moment bereid mee te werken aan een amendement, als duidelijk
is welke concrete activiteiten u voor ogen hebt. De primaire beleidsoverweging
is dat voor die activiteiten dezelfde argumenten gelden om dit te beschermen.
De motieven voor pacht en voor de pachtbescherming zijn dat er een langdurige
investering moet worden gepleegd om de waarde van de grond tot ontwikkeling
te brengen die dan ook beschermd moet worden en niet na de investering moet
toevallen aan de verpachter. De pacht blijft primair berusten op het agrarisch
karakter. Het agrarisch bedrijf blijft overeind als basis voor de pacht, zolang
het gaat om een verbreding van activiteiten binnen het kader van een agrarisch
bedrijf. Praktisch komt het op hetzelfde neer.De heer Van der Vlies vroeg naar de situatie van mede-erfgenamen van de
pachter bij artikel 366. Ik meen dat dit probleem uitdrukkelijk is voorzien
in de laatste zinsnede van het derde lid, dat regelt dat de verpachter verplicht
is medewerking te verlenen aan toedeling van rechten, "tenzij de verpachter
tegen een of meer van de aangewezenen redelijke bezwaren heeft". Dat
is de situatie dat een persoon ongeschikt wordt geacht. Dat is ook het huidig
recht, dus in die zin wordt dat beschermd.De heer Van der Vlies vroeg of de mogelijkheden van het vierde en het
zesde lid van artikel 325 niet overbodig zijn, namelijk dat er een pacht voor
een kortere termijn dan twaalf of zes jaar wordt gesloten. Deze zijn om twee
redenen niet overbodig. De eerste is de motivering die de minister van Landbouw
heeft gegeven. De tweede is dat deze oplossing een compromis biedt door onderscheid
te maken tussen pacht van een hoeve en van losse grond. Als de argumentatie
van de heer Van der Vlies steekhoudend zou zijn, zou deze betrekking hebben
op de pacht van losse grond voor minder dan zes jaar, maar niet voor de pacht
van een hoeve. Het kan heel wel zijn dat er een weg is gepland, maar dat de
boerderij gedurende een aantal jaren blijft staan. Dan kan onder het vierde
lid pacht worden gegeven voor een beperkte periode. Deze kan worden verlengd,
als de weg pas later wordt gerealiseerd, zoals wel vaker gebeurt in Nederland.
Ik geef maar een praktisch voorbeeld van waar deze bepaling voor nodig is.Een andere vraag is of titel 7.5 een dode letter zal worden na de liberalisering.
Los van de argumenten die de minister van Landbouw heeft gegeven, wijs ik
erop dat deze bepaling bij de pacht van een hoeve, plus de losse grond die
daarbij hoort, sowieso blijft bestaan, omdat het dwingend recht daarop van
toepassing is.Er is ook gevraagd of er nog verdere veranderingen komen van het pachtrecht.
De toekomst zal het leren, maar het is niet de bedoeling om het Burgerlijk
Wetboek binnen afzienbare tijd weer op zijn kop te zetten. Uit dat oogpunt
zijn er geen argumenten voor.Dan kom ik op de discussie over de verschillende amendementen over de
leeftijd van 65 jaar. In alle gevallen waarschuw ik de Kamer ervoor om op
welke wijze dan ook te beslissen dat de 65-jarige leeftijd een leeftijdsdiscriminatie
is. Zou de Kamer tot die conclusie komen, dan stort een groot gedeelte van
het socialezekerheidsrecht in elkaar, omdat uitkeringen nu ophouden bij 65
jaar en het pensioen begint bij 65 jaar. De rechter heeft meermalen geconstateerd
dat dit geen ongerechtvaardigde leeftijdsdiscriminatie is. Dus even los van
de vraag van de opportuniteit van een begrenzing, mag nooit de argumentatie
zijn dat een grens van 65 jaar leeftijdsdiscriminatie is, want anders zijn
wij nog niet jarig.Los van de vragen van beleid in de landbouw is er voorts een kwestie van
juridisch evenwicht, van evenredigheid. Het pachtrecht houdt een substantiële
beperking in van de mogelijkheden van de werkelijke grondeigenaar. Daarom
is het dwingend recht, want het zal onder vrijwillige omstandigheden niet
tot stand komen. Vanuit die motivering is die grens ingebracht dat als de
pachter de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, hij op dat moment niet langer
de waarborgen biedt van een voortgezette exploitatie van de grond. Vandaar
ook de regeling dat dan wel de indeplaatsstelling komt. De motivering, waarop
is gewezen door mevrouw Willemse, van de wens om tot voortzetting te komen,
ook na het 65ste levensjaar, blijft onverkort overeind. De vraag is evenwel
of die wens om personen langer te laten werken op zichzelf voldoende is om
de rechten van de verpachter nog te beperken als er ook geen garantie is in
de vorm van indeplaatsstelling. Het is ook een kwestie van evenwichtig wetgevingsbeleid:
hoe gaan wij met de rechten van verschillende partijen om. Ik geef dit uitsluitend
als materiële overweging vanuit de juridische optiek om toch te komen
tot een zekere afgrenzing op een gegeven moment.De minister van LNV is al uitvoerig ingegaan op de amendementen van mevrouw
Gerkens op de stukken nrs. 11 en 12.Bij het amendement van mevrouw Gerkens en mevrouw Van Velzen op stuk nr.
16 heeft hij ook al stilgestaan. Los van de beleidsoverwegingen moge ik erop
wijzen dat de hierin genoemde bepaling een wel heel erg merkwaardige ontwikkeling
in het pachtrecht tot gevolg zal hebben, omdat een los stuk grond eerst onder
de geliberaliseerde vorm voor minder dan zes jaar zou kunnen worden verpacht,
maar dat, indien de verpachter in die tijd afhankelijk mocht
worden van de grond, enkel door die omstandigheid de pacht plotseling in een
andere categorie overgaat, terwijl als de verpachter later niet meer afhankelijk
is de pacht plotseling weer terug zou gaan. Uit juridisch oogpunt schept dit
de grootst mogelijke rechtsonzekerheid en ook volstrekte rechtsonduidelijkheid
voor eventuele verpachters over de staat waarin de grond zich bevindt.Ik heb tussendoor al aangegeven dat ik het volstrekt honorabel politiek
handelen acht dat de minister van Landbouw heeft gezegd: als wij van drie
jaar en een jaar twee jaar maken, dan komen wij er ook uit. Echter, dit als
een salomonsoordeel betitelen doet geen recht aan de grote rechter uit de
geschiedenis. Het is gewoon koopmansgeest, maar heeft niets met recht te maken.Minister Veerman:Het kan heel verstandig zijn!Minister Donner:Het is heel verstandig. Ik zou ook niemand willen aanpraten dat alles
recht moet zijn.Vanuit de juridische optiek mag ik in aanvulling op hetgeen is gesteld
over het toeslagrecht opmerken dat zelfs als er op dat punt onduidelijkheden
bestaan – en ik geloof dat de minister van Landbouw heeft aangegeven
dat dit niet het geval is – dan nóg mag de nationale wetgever
op dit punt geen aanvullende bepalingen bevatten, omdat de kwestie uitputtend
wordt geregeld bij EU-verordening en daarmee iedere wettelijke regeling vermoedelijk
onverbindend zal worden verklaard wegens strijd met het Europees recht. Daarmee
wordt rechtsonzekerheid geschapen; het is immers niet meer duidelijk welk
recht van toepassing is.Mag ik het daarbij laten en u tegelijkertijd bedanken dat ik dit verheven
onderwerp hier heb mogen behandelen.De voorzitter:Die beleving is geheel wederzijds!De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Ik dank beide bewindslieden voor hun beantwoording. Ik sluit
mij aan bij de felicitaties aan het adres van mevrouw Willemse en wil mijn
complimenten daaraan toevoegen.Nu we deze Pachtwetbehandeling afronden, beleven we een belangrijk moment,
al moeten de stemmingen over de amendementen nog volgen. Iedereen is op zijn
eigen manier verbonden met dit onderwerp en met de historie. De minister van
Justitie heeft aangetoond dat hij ook in dit debat is doordrongen van de noodzaak
van de aparte positie die dit onderdeel in het BW heeft gekregen. Hij had
het meegekregen van de heer Van Andel. Mijn verbinding met de historie is
dat mijn schoonvader de buurman was van Fekko Ebel Hayo Ebels, die de crisispachtwetgeving
in 1932 initieerde. Zo zie je maar weer, de wereld is erg klein, maar daardoor
niet minder interessant.We hebben bekeken of de enge begrenzing van de Pachtwet, verbonden aan
agrarische activiteiten, wat zou kunnen worden verbreed. We zullen zien of
hier nog wat valt te modelleren en of we dit handen en voeten kunnen geven.
Ik ben blij met de toezegging van de minister van LNV om de jaarlijkse aanpassing
van de pacht om te zetten in een tweejaarlijkse. Ik laat in het midden of
dat een salomonsoordeel is of goed koopmansgebruik. Is het opportuun om de leeftijdsgrens vast te zetten? Met de ondertekenaars
zullen we bezien of het amendement anders kan worden vormgegeven.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Ik spreek mijn dank uit aan beide bewindslieden voor hun beantwoording.
Ook al zegt de minister van LNV met nadruk dat hij verantwoordelijk blijft,
we weten nu in ieder geval heel zeker dat de minister van Justitie de eerste
ondertekenaar is en blijft. Ook ik wil mevrouw Willemse van harte gelukwensen
met haar maidenspeech; graag zien wij haar terug in deze zaal.Ik wil nog even een toezegging van de minister herhalen, en wel de toevoeging
van het jaar 2005 bij de vaststelling van de pachtprijs. Ik hoor heel graag
wat de indieners van het amendement op stuk nr. 13 gaan doen. Ik voel namelijk
aan dat beide ministers het wenselijk vinden dat de Kamer voor het amendement
op stuk nr. 14 kiest. We moeten dit maar afwachten.Ik hoop van ganser harte dat ook de Eerste Kamer dit wetsvoorstel zo snel
mogelijk zal kunnen behandelen, zodat wij zullen kunnen zeggen dat dit kabinet
in ieder geval een behoorlijke slag heeft geslagen in een geheel nieuwe of
gemoderniseerde pachtwetgeving.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil de bewindslieden dankzeggen voor hun beantwoording.
Ik kan heel kort zijn. Over de doelstelling van de pachtwetgeving bestaat
geen enkel misverstand. Integendeel, wij willen het instrument graag versterkt
in de markt terugzetten, om het zo te zeggen, en dit uiteraard met wettelijke
bepalingen blijven begeleiden.Ik heb uitermate veel begrip voor de overwegingen van de bewindslieden
betreffende de leeftijdsgrens van 65 jaar en de amendering die op dat punt
door de Kamer naar voren is gebracht. Ik heb dat in mijn eerste termijn ook
laten merken. Ik zou wensen dat de indieners van het amendement op stuk nr.
13 in het gevoerde overleg aanleiding zien om dit amendement terug te nemen
en mee te gaan met de optie van het amendement op stuk nr. 14 van de heer
Van den Brink. Dat amendement biedt een heldere fixatie en bevat een stukje
flexibiliteit voor de toekomst, maar legt niet de grens ongelimiteerd terzijde,
want dat geeft negatieve effecten. Wij kunnen allemaal voorbeelden uit de
praktijk bedenken die de mensen die het aangaat weliswaar alle rechten doen
behouden om te blijven ondernemen en hun bedrijf te blijven voeren, maar die
in de toekomst toch een inperking van de vitaliteit van de sector kunnen opleveren.Er zijn nog enkele elementen, waaronder de landbouwkundige toetsing, waarbij
ik vraagtekens heb gezet en waarover ik vragen heb gesteld. De minister van
LNV heeft gezegd dat dit een afspraak was en dat dit ongewijzigd zou worden
overgeheveld. Daarvoor heb ik begrip, maar op zichzelf is de kritiek die ik
heb doorgeleid door middel van het citaat uit het commentaar op de Pachtwet
van Houwing en Heisterkamp niet onbeduidend. De minister van Justitie heeft
gezegd dat er nu een nieuwe versie is van het Burgerlijk Wetboek en dat dit
voorlopig moet blijven liggen. Natuurlijk moet er rust op dat front komen,
maar te eniger tijd komt er natuurlijk weer een opschoning.
Als dit inderdaad een dode letter zou zijn, kunnen wij er op enig moment natuurlijk
weer van af. Het omgekeerde kan ook, namelijk dat het in de nieuwe context
geen dode letter zal blijken te zijn en dat het wel degelijk een onderscheidend
criterium is met een toegevoegde waarde. Dan kan het natuurlijk heel anders
uitpakken.Ten slotte zijn er vandaag in de Kamer enkele keren beelden opgeroepen.
Daar ben ik altijd voor in. Laat ik het maar zo samenvatten: die grote rechter
uit de geschiedenis was nog veel veelzijdiger. Hij was niet alleen een goede
en zeer wijze rechter, maar ook gewoon een heel goede koopman. Dat kunnen
wij in dezelfde geschiedenis waarnemen. Als het ging om de bouwmaterialen
voor de tempel, had hij een helder contract met Libanon. Dat is ook een kwestie
geweest van goed koopmanschap. Hij had dus nogal wat inzicht verenigd.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
en de minister van Justitie voor de beantwoording. Het heeft mij goed gedaan
dat ik zo veel complimenten heb gekregen, zowel van achter de regeringstafel
als van de overigen. Het zou mij op deze leeftijd zelfs doen blozen!Ik ben blij met de toezegging van de minister dat wij nu ook de rekenmethode
voor het tuinland snel kunnen krijgen, zodat er ook op dat terrein helderheid
is en de betrokkenen ermee aan de gang kunnen gaan. Als indieners van het
amendement op stuk nr. 13 zullen wij uiteraard met elkaar overleggen wat wij
ermee zullen doen. De eerste indiener is vanavond niet aanwezig. Wij hebben
goed geluisterd naar de antwoorden die beide ministers op dit terrein hebben
gegeven ten aanzien van de amendementen op de stukken nrs. 13 en 14. Wij gaan
de discussie niet overdoen, maar ik wil toch even een punt aan de orde stellen.
Bij de beantwoording ten aanzien van het amendement op stuk nr. 13 dacht ik
begrepen te hebben dat de minister zei dat er een mogelijkheid was dat de
iets oudere pachter misschien niet zo met de grond om zou gaan als wij dat
wensten en dat er dus toch sprake kon zijn van – ik wil niet zeggen
onverantwoorde onderverpachting – meer onderverpachting dan wij wenselijk
zouden achten. Betrokkene zou het immers vanwege zijn leeftijd allemaal niet
meer zelf willen doen. Als ik naar de wet kijk, zie ik in de artikelen 347
en 355 heel duidelijk staan dat de pachter zich als een goed pachter heeft
te gedragen en dat de pachter niet dan met schriftelijke toestemming van de
verpachter bevoegd is tot onderverpachting. Als deze artikelen er in staan
en wij elkaar niet ter verantwoording roepen als daar geen gehoor aan wordt
gegeven, dan moeten wij ook niet de term leeftijd gaan gebruiken. Als dit
goed in de wet is geregeld, dan zou leeftijd geen criterium mogen zijn. Ik
wil hiermee onderstrepen dat men zich moet houden aan wat er in de wet staat.
Als men dat doet, kan er ook geen sprake van zijn dat er, op welke leeftijd
dan ook, onzorgvuldig mee wordt omgegaan.Minister Veerman:Voorzitter. Ik denk dat de leeftijdsgrens het belangrijke punt is. Mevrouw
Willemse heeft gelijk, het staat in de Pachtwet. Maar dan nu de praktijk.
In de praktijk blijkt het uitzonderlijk moeilijk om de handvatten die de Pachtwet
biedt, feitelijk ook zodanig vorm te geven dat dit kan leiden tot het ontbinden
van de pacht om die redenen. De praktijk is soms weerbarstig in de bewijsvoering
en de praktijk is soms heel vindingrijk in het maken van constructies die
de mogelijkheden scheppen om dit te omzeilen.Onderverpachting is in de praktijk echt een vraagstuk dat ertoe doet.
Om deze reden vinden wij dat het amendement op stuk nr. 14 van de heer Van
der Brink de ruimte biedt die noodzakelijk is. Het is correct: de Pachtwet
biedt die mogelijkheid, maar in de praktijk blijkt het uitzonderlijk moeilijk
om het te effectueren. Hier moet toch gelden dat de praktijk het richtsnoer
moet zijn voor het invoeren van de juiste wettelijke maatregelen. Ik ben het
er volledig mee eens dat het criterium van de leeftijd niet de scherprechter
moet zijn, maar ik denk in mijn eerste termijn duidelijk gemaakt te hebben
welke ruimte er is wanneer continuatie in zicht is en dat dit de uitsluitende
reden moet zijn om dan ook de leeftijdsgrens te hanteren binnen een zekere
grens. En dat is dan de termijn van drie jaar.2005 komt daarbij, mevrouw Snijder heeft dat goed samengevat. De landbouwkundige
toetsing, mijnheer Van der Vlies, is niet helemaal een dode letter, maar ook
hier geldt dat het aan partijen en met name aan de pachtrechter is om uit
te maken in hoeverre er sprake is van voldoende zekerheid dat de pachter bijvoorbeeld
bij indeplaatsstelling ook als een goed huisvader en als een goed landbouwer
zijn taken kan verrichten. De praktijk wijst ook uit dat het niet eenvoudig
is om op die gronden continuering van de pacht naar een volgende pachter te
verhinderen. Daarmee is het geen dode letter, maar het blijkt in de praktijk
heel moeilijk gestalte te geven. De pachtrechter zoekt namelijk in die gevallen
toch wel een heel duidelijke bewijsgrond in de aangedragen feiten die ertoe
doen. Dat blijkt in de praktijk heel lastig te zijn. Om die reden kiezen wij
ervoor, het toch te handhaven. Het is immers niet uitgesloten dat het instrumentarium
in de Pachtwet zijn waarde in de toekomst alsnog kan bewijzen, wanneer de
rechtspraktijk anders wordt of wanneer de praktijk via de jurisprudentie aanleiding
geeft tot aanscherping.Minister Donner:Voorzitter. Ik heb het een voorrecht gevonden om hier te mogen spreken.
Ik zal daar geen misbruik van maken.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week dinsdag over de ingediende amendementen en
het wetsvoorstel te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 21.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-6404-6414.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl