ECLI:NL:RBMNE:2022:4308, Rechtbank Midden-Nederland, 19-08-2022, UTR 22/2764
Rechtbank Midden-Nederland — Uitspraak 
Datum: 2022-08-19 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: kinderopvangtoeslag, beroep wegens niet tijdig beslissen, beroep gegrond, vw krijgt termijn voor nemen besluit, toekenning bestuurlijke dwangsom en opleggen rechterlijke dwangsom

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
    
    
      Zittingsplaats Utrecht
    
    
    
      Bestuursrecht
    
    
    
      zaaknummer: UTR 22/2764
    
    
    uitspraak van de enkelvoudige kamer van 19 augustus 2022 in de zaak tussen
    
    
      [eiseres] , te [woonplaats] , eiseres
    (gemachtigde: mr. L.A.E. Timmer)
    
    
      en
    
    
    Belastingdienst Toeslagen/Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen, verweerder
    (gemachtigde: mr. [A] ).
    
    
  
  
    Procesverloop
    
    
      Deze uitspraak gaat over het beroep van eiseres, omdat verweerder niet op tijd heeft beslist op haar verzoek tot herbeoordeling in het kader van de kinderopvangtoeslag.
    
    
    
  
  
    Overwegingen
    
    1. De rechtbank nodigt partijen niet uit voor een zitting, omdat dat in deze zaak niet nodig is. Hieronder legt de rechtbank dat verder uit. 
    
    
      
        Bevoegdheid
      
    
    2. Anders dan verweerder in het begeleidend schrijven bij het verweerschrift opmerkt, is de rechtbank Midden-Nederland wel bevoegd kennis te nemen van dit beroep. Eiseres heeft haar woonplaats niet in Nederland, zodat op grond van artikel 8:7, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) de rechtbank binnen het rechtsgebied waarin het bestuursorgaan zijn zetel heeft, bevoegd is. De Belastingdienst Toeslagen heeft haar zetel in [vestigingsplaats] , zodat de rechtbank Midden-Nederland bevoegd is te oordelen over het beroep van eiseres.
    
    
      
        Beroep wegens niet tijdig beslissen
      
    
    3. Als een bestuursorgaan niet op tijd beslist op een aanvraag of bezwaarschrift kan de betrokkene daartegen in beroep gaan. Wel moet de betrokkene dan eerst een ‘ingebrekestelling’ aan het bestuursorgaan sturen. Dat wil zeggen dat de betrokkene per brief aan het bestuursorgaan moet laten weten dat er binnen twee weken alsnog beslist moet worden op zijn aanvraag of bezwaar. Dit staat (onder andere) in de artikelen 6:2, 6:12 en 7:1 van de Awb.
    
    4. Eiseres heeft haar verzoek tot herbeoordeling ingediend op 19 april 2021. Verweerder moet binnen zes maanden beslissen op de aanvraag. Deze termijn kan eenmaal met maximaal zes maanden worden verlengd. Dat staat in artikel 49, negende lid, van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen. Verweerder heeft de termijn verlengd bij brief van 1 oktober 2021. Verweerder had dus uiterlijk op 19 april 2022 moeten beslissen. De rechtbank stelt vast dat deze beslistermijn is overschreden. De rechtbank stelt verder vast dat eiseres verweerder op 20 april 2022 in gebreke heeft gesteld, door verweerder ontvangen op 22 april 2022, en dat sindsdien twee weken zijn verstreken.
    
    5. In artikel 4:17 van de Awb staat dat als een bestuursorgaan niet op tijd een besluit neemt, het bestuursorgaan een dwangsom moet betalen voor elke dag dat het in gebreke is, voor maximaal 42 dagen. De dwangsom bedraagt de eerste veertien dagen € 23,- per dag, de daaropvolgende veertien dagen € 35,- per dag en de overige dagen € 45,- per dag. Het bestuursorgaan stelt de dwangsom vast binnen twee weken na de laatste dag waarover de dwangsom betaald moet worden (artikel 4:18, lid 1, van de Awb).
    
    6. Verweerder heeft de hoogte van de dwangsom niet vastgesteld. De rechtbank doet dit nu alsnog (artikel 8:55c van de Awb). De dwangsom is in dit geval verschuldigd vanaf 
    7 mei 2022 tot 18 juni 2022 en bedraagt € 1.442,-. 
    
    7. Omdat verweerder nog geen (nieuw) besluit heeft genomen bepaalt de rechtbank dat verweerder dit alsnog moet doen. 
    
    8. Verweerder heeft de rechtbank in dit kader in zijn verweerschrift gevraagd om een termijn van dertien weken. Verweerder heeft uitgelegd dat hij deze tijd nodig heeft, omdat momenteel sprake is van een vrij uitzonderlijke situatie, gezien de kinderopvangtoeslagenaffaire en het grote aantal aanvragen tot herbeoordeling dat verweerder hierover binnenkrijgt. Verweerder heeft toegelicht hoe het proces van herbeoordeling er uit ziet. Na het toewijzen van een persoonlijk zaakbehandelaar wordt gedurende een periode van twee weken alle relevante informatie over en met de ouder verzameld over de jaren waarover een verschil van mening bestaat. Hierna moet verweerder verplicht advies vragen aan de Commissie van onafhankelijke deskundigen hersteloperatie toeslagen (de commissie) voor die gevallen waarin verweerder het voornemen heeft om afwijzend te oordelen over vooringenomenheid of opzet/grove schuld. De commissie heeft op haar beurt ook twee weken nodig om tot haar advies te komen. Hierna wordt eiseres over de uitkomst van het herbeoordelingsverzoek geïnformeerd. Dit gebeurt door middel van een vooraankondiging. Eiseres heeft de mogelijkheid om binnen zes weken haar zienswijze hierop te geven. Daarna wordt gedurende een periode van maximaal twee weken de definitieve beschikking gegeven. Gelet op het grote aantal aanvragen is er een vertraging in de afhandeling ontstaan, waardoor verweerder om een termijn van dertien weken verzoekt. 
    
    9. Hoewel de rechtbank begrijpt dat het voor eiseres ronduit vervelend is dat zij al erg lang moet wachten op een beslissing en zij als gevolg daarvan kan ervaren andermaal slachtoffer te zijn van de kinderopvangtoeslagenaffaire, ziet de rechtbank ook in dat de in artikel 8:55d, eerste lid, van de Awb, voorgeschreven beslistermijn van twee weken voor verweerder te kort is. Dit gezien het grote aantal en de complexiteit van de herbeoordelingen en verweerders uitleg, zoals weergegeven onder 8. De rechtbank overweegt dat zij op basis van het derde lid van artikel 8:55d van de Awb in bijzondere gevallen een andere termijn kan bepalen voor het bekendmaken van een besluit. Gelet op wat verweerder heeft aangevoerd, is er volgens de rechtbank sprake van een bijzonder geval. Daarom is er tot op heden aan verweerder in soortgelijke zaken veelal een langere termijn gegund dan de gebruikelijke. 
    
    10. Omdat de rechtbank ziet dat verweerder om verschillende termijnen heeft verzocht in voorgaande soortgelijke zaken, en ook de onderbouwing daarvan verschilt, heeft de rechtbank besloten om zelf een vaste termijn te bepalen in reactie op verweerders verzoeken in dergelijke zaken. De rechtbank verleent verweerder als uitgangspunt een termijn van twaalf weken vanaf de datum van het verweerschrift om een besluit bekend te maken, met de mogelijkheid om daarvan af te wijken in voorliggende gevallen. Binnen die twaalf weken kan het gehele door verweerder geschetste proces van herbeoordeling doorlopen worden. In de onderhavige zaak ziet de rechtbank geen aanleiding om van die termijn af te wijken.
    
    11. Verweerder heeft inmiddels bijna anderhalf jaar de tijd gehad een beslissing bekend te maken. Ondanks meerdere toezeggingen en een ingebrekestelling van 20 april 2022 wacht eiseres nog steeds op een beslissing. Gelet op de periode tussen de datum van de ingebrekestelling, van het onderhavige verweerschrift en die van deze uitspraak, vindt de rechtbank de hiervoor genoemde termijn van twaalf weken in lijn met de door de Afdeling gestelde eis van een nadere termijn die zodanig moet zijn dat deze in redelijkheid niet onnodig lang is maar ook niet onrealistisch kort. Met andere woorden, de rechtbank acht deze termijn reëel voor verweerder om een beslissing bekend te maken. Verweerder moet daarom uiterlijk 25 oktober 2022 een beslissing bekendmaken. Om te voorkomen dat verweerder een rechtelijke dwangsom verbeurt zonder dat hij daaraan iets kan doen, bepaalt de rechtbank dat de termijn van twaalf weken wordt geacht verlengd te zijn met de periode die eiseres de termijn van zes weken voor het indienen van een zienswijze bij verweerder overschrijdt. 
    
    12. De rechtbank bepaalt dat verweerder een dwangsom van € 100,- moet betalen voor elke dag waarmee de beslistermijn nu nog wordt overschreden door verweerder. Daarbij geldt wel een maximum van € 15.000,-. 
    
    13. Het beroep is kennelijk gegrond (artikel 8:54 van de Awb). 
    
    14. Dat betekent ook dat eiseres een vergoeding krijgt voor de proceskosten die zij heeft gemaakt. Verweerder moet dit betalen. Volgens het Besluit proceskosten bestuursrecht is dit een vast bedrag omdat eiseres een professionele (juridische) hulpverlener heeft ingeschakeld om voor hem een beroepschrift in te dienen. Omdat de zaak alleen gaat over de vraag of de beslistermijn is overschreden wordt een lager bedrag toegekend (wegingsfactor 0,5). Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden. Toegekend wordt een bedrag van 
    € 379,50 (1 punt voor het indienen van een beroepschrift met een waarde van € 759,- en een wegingsfactor 0,5). 
    
    15. Omdat het beroep gegrond is moet verweerder het griffierecht aan eiseres betalen. 
    
    
    
  
  
    Beslissing
    
    
      De rechtbank:
    
    
    - verklaart het beroep gegrond;
    
      -	vernietigt het, met een besluit gelijk te stellen, niet tijdig nemen van een besluit;
    - stelt de door verweerder te betalen dwangsom vast op € 1.442,-;
    - draagt verweerder op binnen twaalf weken na de dag van verzending van deze uitspraak 
    
      	alsnog een besluit bekend te maken, aldus uiterlijk op 25 oktober 2022 en met dien 
      	verstande dat deze termijn wordt geacht verlengd te zijn met de periode die eiseres de 
      	zes weken voor het indienen van een zienswijze bij verweerder overschrijdt;
    
    - bepaalt dat verweerder aan eiseres een dwangsom van € 100,- moet betalen voor elke 
    
      	dag waarmee hij de hiervoor genoemde termijn overschrijdt, met een maximum van 
      	€ 15.000,-; 
    
    - bepaalt dat verweerder het griffierecht dat eiseres heeft betaald moet betalen;
    - veroordeelt verweerder tot betaling van € 379,50 aan proceskosten. Verweerder moet dit 
    	bedrag betalen aan eiseres. 
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door mr. R.J.A. Schaaf, rechter, in aanwezigheid van 
      mr. K.S. Smits, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 19 augustus 2022.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      de griffier	de rechter
    
    
    
    
    
      Afschrift verzonden of digitaal ter beschikking gesteld aan partijen op:
    
    
    
  
  
    Bent u het niet eens met deze uitspraak?
    Als u het niet eens bent met deze uitspraak kunt u een brief sturen naar de rechtbank waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eens bent. Dit heet een verzetschrift. U moet dit verzetschrift indienen binnen 6 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum op de stempel die hierboven staat. Als u graag een zitting wilt waarbij u persoonlijk uw mening aan de rechter kunt geven, kunt u dit in uw verzetschrift aangeven. 
    
  
  
    Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, bijvoorbeeld ECLI:NL:RVS:2020:1560.