ECLI:NL:OGEAC:2023:117, Gerecht in eerste aanleg van Curaçao, 24-04-2023, CUR202300585, 586, 587, 588, 591, 592, 593, 594, 595, 596
Gerecht in eerste aanleg van Curaçao — Uitspraak 
Datum: 2023-04-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Tien zaken waarin Fundashon Fiansa Popular betaling van oude schulden vordert, destijds verstrekt voor de verbetering van (volks)woningen. Tussenvonnis. Onverkorte aanspraak op betaling van hoogopgelopen vordering aanvaardbaar?

GERECHT IN EERSTE AANLEG VAN CURAÇAO
    
    
      Zaaknummers: CUR202300585, 586, 587, 588, 591, 592, 593, 594, 595, 596
    
    
    
      Vonnis van 24 april 2023
    
    
    
      in de zaken van
    
    
    
      de stichting FUNDASHON FIANSA POPULAR, hierna te noemen ‘FFP’,
      gevestigd in Curaçao,
      eiseres, 
      gevolmachtigde: mr. J. de Wind,
    
    
    
      tegen
    
    
  
  
    
      1[…] (CUR202300585), 
    
      2. […] CUR202300586),
    
      3. […] CUR202300587),
    
      4. […] CUR202300588),
    
      5. […] CUR202300591),
    
      6. […] CUR202300592),
    
      7. […] CUR202300593),
    
      8. […] CUR202300594),
    
      9. […] CUR202300595),
    
      10. […] CUR202300596),
    
      allen wonend in Curaçao,
      gedaagden,
      gedaagden sub 1, 2, 5, 7, 8, 9 en 10 procederend in persoon, 
      gedaagden sub 3 en 4 niet verschenen.
    
    
  
  
    
      1Het procesverloop
    
      1.1.
      
        Het procesverloop blijkt uit:
        -	de verzoekschriften van FFP van 28 februari 2023;
        -	de e-mail van de griffier aan de gemachtigde van FFP van 10 maart 2023, met het verzoek om een overzicht van het rekeningverloop vanaf het begin van de overeenkomst, en antwoord op vragen over het (incasso)beleid van FFP bij betalingsachterstanden van haar klanten;
        -	de mondelinge behandeling gehouden op 30 maart 2023, waarbij de verschenen gedaagden het woord hebben gevoerd, gedaagden sub 2 en 8 een conclusie van antwoord hebben ingediend en FFP in alle zaken stukken heeft overgelegd.
      
      
    
    
      1.2.
      Tussenvonnis is aangezegd op vandaag. Het vonnis in alle zaken is identiek, behoudens de aanduiding van de gedaagden in de kop en onder 5.1.
      
    
  
  
    
      2Samenvatting
    
    
      Dit zijn tien afzonderlijke, maar vergelijkbare zaken. In bijna alle zaken heeft FFP in de jaren ’80 of ’90 van de vorige eeuw geld geleend aan de gedaagde. Het ging steeds om leningen voor verbetering van de (volks)woning van de gedaagde. FFP vordert nu betaling van de restantschuld. In dit tussenvonnis geeft het gerecht een voorlopig oordeel over de door FFP berekende rente en over de vraag of het aanvaardbaar is dat na zoveel jaren de soms hoogopgelopen schuld in zijn geheel wordt opgevorderd. Partijen krijgen de gelegenheid op dit voorlopig oordeel te reageren.
    
    
  
  
    
      3De feiten
    
    
      3.1.
      FFP is een sociale instelling die zich in Curaçao toelegt op de verstrekking van kredieten aan particulieren voor de koop en verbetering van hun (volks)woning. 
      
    
    
      3.2.
      Gedaagden 1, 2 en 4 tot en met 10 hebben in de jaren ’80 of ’90 van de vorige eeuw geld geleend van FFP. Gedaagde sub 3 in 2009. Daartoe hebben zij allen met FFP een ‘Kredietovereenkomst in verband met woningverbetering’ gesloten. Die overeenkomsten vermelden het geleend bedrag, de maandelijkse betalingsverplichting en de verschuldigde rente. 
      
    
    
      3.3.
      Gedaagden zijn volgens FFP hun betalingsverplichtingen jegens FFP niet correct nagekomen, ondanks aanmaning en ingebrekestelling.
      
    
  
  
    
      4Het gevorderde en het verweer
    
    
      4.1.
      FFP vordert in alle zaken dat het gerecht, uitvoerbaar bij voorraad, gedaagde veroordeelt tot betaling aan FFP van:
      
      
        a. 	het volgens FFP uitstaande bedrag per december 2022, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023 tot de dag van algehele voldoening;
      
      
      
        b.	incassokosten berekend volgens Procesreglement Civiele Zaken;
      
      
      
        c. 	de proceskosten.
      
      
    
    
      4.2.
      Gedaagden sub 2 en 8 stellen in hun conclusie van antwoord dat zij de volledige schuld al lang geleden hebben afgelost. Zij doen bovendien een beroep op verjaring. 
      
    
    
      4.3.
      De overige verschenen gedaagden hebben ter zitting mondeling verklaard dat zij niet in staat zijn het gehele gevorderde bedrag te betalen en dat zij een betalingsregeling willen treffen. 
      
    
  
  
    
      5De beoordeling
    
    
      
        De leningen en de gevorderde restschuld
      
    
    
    
      5.1.
      In onderstaand overzicht zijn de bijzonderheden van de kredieten opgenomen:
      
      
        
          
          
          
          
          
          
            
              
                Kredietnemer
                +
                Zaaknummer
              
              
                Geleend bedrag
                +
                Datum overeenkomst
              
              
                Rente per jaar 
                +
                Maandtermijn 
                
              
              
                Terugbetaald
              
              
                Saldo per 31/12/2022 volgens FFP
                
              
            
            
              
                1. […] 
                
                CUR202300585 
              
              
                NAf 14.300
                
                23/11/1992
              
              
                9%
                
                NAf 315
              
              
                NAf 0
              
              
                NAf 50.041
              
            
            
              
                2. […]
                
                
                CUR202300586
              
              
                NAf 4.000
                
                
                22/7/1987
              
              
                8%
                
                
                NAf 85
              
              
                NAf 1.700
              
              
                NAf 46.575
              
            
            
              
                3. […]
                
                CUR202300587
              
              
                NAf 4.395
                
                6/5/2009
              
              
                3%
                
                NAf 79
              
              
                NAf 2.172
              
              
                NAf 3.736
              
            
            
              
                4. […]
                
                
                CUR202300588
              
              
                NAf 7.100
                
                
                8/2/1993
              
              
                5%
                
                
                NAf 140
              
              
                NAf 0
              
              
                NAf 29.545
              
            
            
              
                5. […]
                
                CUR202300591
              
              
                NAf 6.000
                
                14/4/1994
              
              
                6%
                
                NAf 125
              
              
                NAf 75
              
              
                NAf 36.769
              
            
            
              
                6. […] 
                
                CUR202300592
              
              
                NAf 6.000
                
                24/2/1994
              
              
                8%
                
                NAf 130
              
              
                NAf 780
              
              
                NAf 50.041
              
            
            
              
                7. […]
                
                CUR202300593
              
              
                NAf 14.300
                
                9/12/1993
              
              
                10%
                
                NAf 320
              
              
                NAf 4.480
              
              
                NAf 50.042
              
            
            
              
                8. […] 
                
                CUR202300594
              
              
                NAf 13.700
                
                11/5/1994
              
              
                7%
                
                NAf 1.283
              
              
                NAf 12.071
              
              
                NAf 12.771
              
            
            
              
                9. […]
                
                CUR202300595
              
              
                NAf 8.000
                
                1/12/1989
              
              
                7%
                
                NAf 165
              
              
                NAf 5.870
              
              
                NAf 10.809
              
            
            
              
                10. […]
                
                CUR202300596
              
              
                NAf 11.900
                
                2/6/1994
              
              
                6%
                
                NAf 240
              
              
                NAf 4.925
              
              
                NAf 14.412
              
            
          
        
      
      
      
        
          Het rentepercentage
        
      
      
    
    
      5.2.
      FFP berekent haar (restant)vordering aan de hand van het rentepercentage dat is opgenomen in de kredietovereenkomst. 
      
    
    
      5.3.
      De meeste kredietovereenkomsten bepalen dat het rentepercentage ‘door de F.F.P. aangepast kan worden bij wijzigingen van het inkomen van de kredietnemer volgens de bij F.F.P. gebruikelijke tabellen’. Uit de vordering en van FFP maakt het gerecht op dat een dergelijke aanpassing nooit heeft plaatsgehad. 
      
      
        
          Samengestelde of enkelvoudige rente
        
      
      
    
    
      5.4.
      FFP berekent haar (restant)vordering op basis van samengestelde rente, dus met rente over rente. De kredietovereenkomsten bieden daarvoor naar het voorlopig oordeel van het gerecht geen grondslag. Als samengestelde rente niet is overeengekomen, is slechts enkelvoudig berekende rente verschuldigd, dus alleen het overeengekomen rentepercentage over (het restant van) de hoofdsom. Dat zou leiden tot een lagere restschuld. 
      
      
        
          Toerekening van terugbetalingen
        
      
      
    
    
      5.5.
      Gelet op de artikelen 6:43 en 6:44 BW moet het uitgangspunt zijn dat de terugbetaalde bedragen eerst in mindering strekken van de kosten, vervolgens in mindering van de verschenen rente en tenslotte in mindering van de oudste openstaande aflossingsverplichting op de hoofdsom (vergelijk ook de recente zaak van FFP vs. […] (ECLI:NL:OGEAC:2023:64). Uit de door FFP verstrekte gegevens blijkt niet of dit wettelijke uitgangspunt door haar in de berekening van haar vordering is gehanteerd.
      
      
        
          Onverkorte vordering van hoogopgelopen vordering aanvaardbaar?
        
      
      
    
    
      5.6.
      Uit het hiervoor opgenomen overzicht blijkt dat in sommige gevallen de restschuld in de loop der jaren flink in hoogte is toegenomen. Het meest in het oog springend geval is dat van gedaagde sub 2, die op een schuld in 1987 van NAf 4.000 volgens FFP in totaal NAf 1.700 heeft terugbetaald, en volgens FFP nu een restschuld heeft van NAf 46.575.
      
    
    
      5.7.
      De vraag dringt zich op of naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid aanvaardbaar is dat FFP de soms hoogopgelopen vordering na al die jaren onverkort terugvordert (artikel 6:248 lid 2 BW). Daarbij spelen een rol de volgende gezichtspunten, onder meer ontleend aan de zaak van FFP vs. […] (GHvJ 15 december 2020, ECLI:NL:OGHACMB:2020:281, cassatieberoep verworpen door Hoge Raad 20 mei 2022, ECLI:NL:HR:2022:731):
      
        
          FFP is een sociale instelling, gericht op volkshuisvesting;
        
        
          De klanten van FFP zijn veelal economisch zwakkeren, wat ook lijkt te gelden voor de gedaagden;
        
        
          FFP heeft de schuld van de gedaagden tientallen jaren laten oplopen, zonder het nemen van rechtsmaatregelen;
        
        
          FFP heeft als (sociale) professionele kredietverstrekker een bijzonder zorgplicht die meebracht dat FFP zich ten opzichte van de gedaagden moest inspannen om het ontstaan en voortduren van achterstanden tegen te gaan, gelet op het gevaar van ophopende en ondragelijke financiële lasten;
        
        
          De door FFP berekende rente is in de meeste gevallen niet laag, ook in vergelijking met commerciële banken, en zeker niet bij samengestelde rente;
        
        
          FFP heeft het overeengekomen rentepercentage niet aangepast naar inkomen/draagkracht van de gedaagden, terwijl de meeste kredietovereenkomsten wel in de mogelijkheid daartoe voorzagen;
        
        
          Door de (hoge) rente is de (rest)schuld in de loop van de jaren hoog opgelopen, waardoor in een aantal gevallen een wanverhouding is ontstaan tussen enerzijds het ooit geleende bedrag en anderzijds het terugbetaalde bedrag plus de restschuld;
        
        
          Aannemelijk is dat de gedaagden, althans de meesten van hen, niet bij machte zijn om de door FFP berekende restschuld binnen redelijke tijd af te lossen, wat voor FFP in voorkomend geval aanleiding zou kunnen zijn een toewijzend vonnis ten uitvoer te leggen door executoriaal beslag en verkoop van de woningen van de gedaagden;
        
        
          Curaçao kent geen wettelijke schuldsaneringsregeling die mensen met een uitzichtloze schuldenproblematiek de kans geeft op een schone lei;
        
        
          Niet gebleken is dat FFP de gedaagden - die veelal geen juridische kennis of rechtsbijstand hebben - heeft gewezen op de verjaringsregels, of deze eigener beweging in haar incassobeleid heeft toegepast;
        
        
          Er is een discrepantie tussen de vordering van FFP tot betaling van rente over de afgelopen tientallen jaren en het algemeen bekende huidige Curaçaose overheidsbeleid om belastingschulden (van armen, rijken en bedrijven) van ouder dan vijf jaren in beginsel buiten invordering te stellen.
        
      
      
      
        
          Vervolg van de procedure
        
      
      
    
    
      5.8.
      FFP zal in de gelegenheid worden gesteld een akte in te dienen reageert op het voorgaande. FFP zal daarbij voorts kunnen reageren op de conclusies van antwoord van gedaagden sub 2 en 8. 
      
    
  
  
    
      6De beslissing
    
    
      Het gerecht:
    
    
    
      6.1.
      verwijst de zaak naar de rolzitting van maandag 8 mei 2023, voor het indienen van een akte door FFP en bepaalt dat de verschenen gedaagden vervolgens op een door de rolrechter te bepalen datum een antwoordakte zullen kunnen nemen;
      
    
    
      6.2.
      houdt iedere verdere beslissing aan.
      
      
      
        Dit vonnis is gewezen door mr. P.E. de Kort, rechter, en in het openbaar uitgesproken op 24 april 2023.