ECLI:NL:RVS:2023:1647, Raad van State, 26-04-2023, 202300661/1/A2
Raad van State — Uitspraak 
Datum: 2023-04-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: Bij beslissing van 5 oktober 2022 heeft de examencommissie van de Erasmus Universiteit Rotterdam [appellante] een berisping opgelegd, de tentamens RR214, RR215, RR216 en RR217 ongeldig verklaard en haar tot 18 juli 2023 uitgesloten van het maken van tentamens van het curriculum van de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid. Dit heeft de examencommissie gedaan, omdat [appellante] volgens haar heeft gefraudeerd. [appellante] heeft bij de tentamens die ongeldig zijn verklaard niet ingelogd via online proctoring en kon hierdoor samenwerken met een andere student. Volgens de examencommissie is dit samenwerken ook aangetoond. Daarnaast heeft zij bij het tentamen RR214 ongeoorloofde bronnen gebruikt bij de beantwoording. Ook bij het tentamen RR213 (burgerlijk procesrecht) heeft de examencommissie geconstateerd dat zij niet was ingelogd via online proctoring, maar dit tentamen is om een andere reden ongeldig verklaard. Over die laatste ongeldigverklaring gaat het niet in dit geschil.

202300661/1/A2.
    Datum uitspraak: 26 april 2023
    AFDELING
    BESTUURSRECHTSPRAAK
    Uitspraak in het geding tussen:
    [appellante], wonend te [woonplaats],
    en
    het college van beroep voor de examens van de Erasmus Universiteit Rotterdam (hierna: het college),
    verweerder.
    Procesverloop
    Bij beslissing van 5 oktober 2022 heeft de examencommissie [appellante] een berisping opgelegd, de tentamens RR214, RR215, RR216 en RR217 ongeldig verklaard en haar tot 18 juli 2023 uitgesloten van het maken van tentamens van het curriculum van de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid.
    Bij beslissing van 13 december 2022 heeft het college het daartegen door [appellante] ingestelde administratief beroep ongegrond verklaard.
    Tegen deze beslissing heeft [appellante] beroep ingesteld.
    Het college heeft een verweerschrift ingediend.
    De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 24 maart 2023, waar [appellante], bijgestaan door mr. R. Verspaandonk, advocaat te Den Haag en het college, vertegenwoordigd door mr. M. Sparidis-Hans, bijgestaan door [gemachtigde, zijn verschenen.
    Overwegingen
    Inleiding
    1.       [appellante] staat sinds het studiejaar 2020-2021 ingeschreven voor de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid. De examencommissie heeft [appellante] berispt, enkele tentamens ongeldig verklaard en haar tot 18 juli 2023 uitgesloten van tentamens. Het gaat om de volgende tentamens:
    - RR214 - staatsrecht
    - RR215 - bestuursrecht
    - RR216 - formeel strafrecht
    - RR217 - materieel strafrecht
    Dit heeft de examencommissie gedaan omdat [appellante] volgens haar heeft gefraudeerd. [appellante] heeft bij de tentamens die ongeldig zijn verklaard niet ingelogd via online proctoring en kon hierdoor samenwerken met een andere student. Volgens de examencommissie is dit samenwerken ook aangetoond. Daarnaast heeft zij bij het tentamen RR214 ongeoorloofde bronnen gebruikt bij de beantwoording. Ook bij het tentamen RR213 (burgerlijk procesrecht) heeft de examencommissie geconstateerd dat zij niet was ingelogd via online proctoring, maar dit tentamen is om een andere reden ongeldig verklaard. Over die laatste ongeldigverklaring gaat het niet in dit geschil.
    2.       De beslissing van de examencommissie heeft standgehouden bij het college. [appellante] is het daar niet mee eens en is daarom in beroep gekomen bij de Afdeling. Primair omdat volgens haar geen sprake is van fraude en subsidiair omdat zij de beslissing onevenredig vindt. De Afdeling bespreekt deze twee beroepsgronden hierna. Na bespreking van deze gronden komt de Afdeling, bij de slotsom, tot de conclusie dat [appellante] geen gelijk krijgt.
    Wel of geen fraude?
    3.       [appellante] betoogt dat uit het door de examencommissie geschetste feitencomplex niet onomstotelijk volgt dat door haar fraude is gepleegd door samen te werken met een andere student. Het college is volgens haar ten onrechte voorbijgegaan aan haar argumentatie.
    3.1.    Artikel 7.12b, tweede lid, van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (de WHW) luidt:
    "Indien een student of extraneus fraudeert, kan de examencommissie de betrokkene het recht ontnemen één of meer door de examencommissie aan te wijzen tentamens of examens af te leggen, gedurende een door de examencommissie te bepalen termijn van ten hoogste een jaar."
    In artikel 15 van de Regels van de examencommissie staat dat onder fraude het volgende wordt verstaan:
    "het handelen of nalaten van een student waardoor het voor de examinator en/of de examencommissie ESL onmogelijk is of is geworden zich een juist oordeel te vormenover de door de examinandus verworven kennis, inzicht en vaardigheden of over de kennis, inzicht of vaardigheden van mede‐examinandi."
    Ook staat hierin dat in ieder geval als fraude wordt aangemerkt:
    "c. tijdens het tentamen boeken, syllabi, aantekeningen of andere (elektronische) informatiebronnen voor handen hebben en/of raadplegen, waarvan raadpleging niet uitdrukkelijk krachtens artikel 12 lid 1 (Specifieke bepalingen over de orde tijdens schriftelijke tentamens) van deze regeling is toegestaan. […]
    d. tijdens het tentamen bij mede‐examinandi afkijken of met hen of derden op welke wijze dan ook, binnen of buiten de tentamenruimte informatie uitwisselen. Ook een ander in de gelegenheid stellen fraude te plegen, wordt aangemerkt als fraude; […]."
    Verder staat in deze bepaling dat het niet is toegestaan:
    "i. op enig andere wijze door bedrieglijk handelen of nalaten het vormen van een juist oordeel omtrent kennis, inzicht en vaardigheden van zichzelf of mede‐examinandi geheel of gedeeltelijk onmogelijk te maken […]."
    In het addendum op de Regels van de examencommissie staat in artikel 2.2 dat tentamens kunnen worden afgenomen met behulp van online proctoring (lid 6) en dat de student wordt verzocht vóór aanvang van het tentamen een systeemcheck uit te voeren (lid 10). De student kan tijdens het tentamen om technische ondersteuning vragen (lid 12). In artikel 2.3 van het addendum is verder nog bepaald dat tijdens het tentamen geen gebruik mag worden gemaakt van ongeoorloofde websites en/of applicaties (lid 3).
    3.2.    Het college is op basis van het voorhanden zijnde bewijsmateriaal terecht tot de conclusie gekomen dat de examencommissie fraude mocht aannemen als bedoeld in artikel 15 van de Regels van de examencommissie. Het college mocht er op basis van de informatie van ProctorExam vanuit gaan dat [appellante] niet ingelogd is geweest. [appellante] ontkent dat zij niet ingelogd is geweest, maar haar enkele weerspreking van deze informatie is niet overtuigend. [appellante] heeft verklaard dat zij bekend is met online proctoring, de integriteitsverklaring en de manier waarop zij hulp zou kunnen inroepen voor technische ondersteuning tijdens een tentamen. In het licht hiervan moet zij zich eens te meer bewust zijn geweest van de regels die gelden bij een tentamen dat wordt afgenomen met behulp van online proctoring. Het college heeft daarnaast terecht betekenis toegekend aan de omstandigheid dat de Turnitin score (dat is de similariteitsscore) met het werk van een medestudent bijzonder hoog is. Ook heeft het college terecht betrokken dat er een relatie is met het tijdstip waarop de vrijwel gelijkluidende antwoorden zijn ingevoerd in het werk van [appellante] en in dat van de medestudent. Daarnaast heeft [appellante] bij het tentamen RR214 in eerste instantie in één keer een volledig blok tekst ingevoerd dat in precies dezelfde bewoordingen is terug te vinden op de website ‘Studeersnel’, waarna zij deze tekst heeft aangepast. De uitleg die zij hierover in haar stukken en op zitting heeft gegeven, geeft geen verklaring voor deze constateringen en maakt niet dat de examencommissie en het college niet van fraude hebben mogen uitgaan.
    3.3.    Het betoog slaagt niet.
    Evenredigheid en proportionaliteit
    4.       Voor zover van fraude zou moeten worden uitgegaan, betoogt [appellante] dat de opgelegde sanctie niet evenredig en proportioneel is. Zij had eerst een waarschuwing moeten krijgen en er kan niet direct tot de zwaarste sanctie worden overgegaan. Ook had bij de beoordeling moeten worden betrokken dat haar een bindend negatief studieadvies is gegeven. Verder heeft het college er geen rekening mee gehouden dat zij door de sanctie studievertraging oploopt, zij het collegegeld moet doorbetalen en dat dit een grote financiële impact heeft omdat zij geen recht meer heeft op studiefinanciering. Daarbij komt dat zij niet bewust misbruik heeft willen maken van de situatie van digitaal tentamineren.
    4.1.    Dit betoog slaagt niet. [appellante] heeft gefraudeerd bij meerdere tentamens. Deze fraude betreft bovendien een aanzienlijk deel van de bij deze tentamens te beantwoorden vragen. Onder deze omstandigheden is niet in te zien waarom de examencommissie had moeten volstaan met een waarschuwing. Het college heeft terecht geoordeeld dat de door de examencommissie opgelegde sanctie niet onevenredig of disproportioneel is. De omstandigheid dat [appellante] als gevolg van de besluitvorming die thans voorligt studievertraging oploopt, is inherent aan de oplegging van een sanctie en leidt daarom niet tot een ander oordeel. Hetzelfde geldt voor het mislopen van studiefinanciering.
    Slotsom
    5.       Het beroep is ongegrond. Dit betekent dat [appellante] geen gelijk krijgt.
    6.       Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
    Beslissing
    De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
    verklaart het beroep ongegrond.
    Aldus vastgesteld door mr. J.A.W. Scholten-Hinloopen, voorzitter en mr. J.Th. Drop en mr. A.J.C. de Moor-van Vugt, leden, in tegenwoordigheid van mr. B. van Dokkum, griffier.
    w.g. Scholten-Hinloopen
    voorzitter
    w.g. Van Dokkum
    griffier
    Uitgesproken in het openbaar op 26 april 2023
    480