ECLI:NL:CRVB:1999:ZB8292, Centrale Raad van Beroep, 26-03-1999, 97/4127 AAW, 97/4128 AAW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1999-03-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Verbod van de reformatio in peius, Goede procesorde, Verdedigingsbeginsel

97/4127 AAW
      97/4128 AAW
    
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    A, wonende te B, appellant,
    
    en
    
    het Landelijk instituut sociale verzekeringen, gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Met ingang van 1 maart 1997 is de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997
      in werking getreden. Ingevolge de Invoeringswet Organisatiewet sociale
      verzekeringen 1997 treedt het Landelijk instituut sociale verzekeringen
      (Lisv) in de plaats van de betrokken bedrijfsvereniging. In het onderhavige
      geval is het Lisv in de plaats getreden van de Bedrijfsvereniging voor de
      Hout- en Meubelindustrie en Groothandel in Hout. In deze uitspraak wordt
      onder gedaagde tevens verstaan het bestuur van deze bedrijfsvereniging.
    
    
    
      Op 22 september 1995 heeft gedaagde ten aanzien van appellants aanspraken
      ingevolge de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) een besluit genomen met
      de volgende inhoud:
      "U ontvangt een aaw-uitkering berekend naar een
      arbeidsongeschiktheid van 45 tot 55%.
      Ingaande 1 januari 1994 heeft u inkomsten uit arbeid. Dit heeft
      gevolgen voor uw aaw-uitkering.
      De inkomsten bedragen f 43086,00. Dit is 100% van het in
      aanmerking te nemen inkomen van een geheel valide zelfstandig
      timmerman (maatmanberoep) ad f 42564,00.
      Derhalve resteert er geen verlies aan verdiencapaciteit.
      Wij zijn van mening dat u eigenlijk minder dan 25%
      arbeidsongeschikt bent.
      Uitbetaling van uw aaw-uitkering
      Zolang nog niet vaststaat, dat de door u verrichte arbeid leidt
      tot herziening van uw mate van arbeidsongeschiktheid blijft u
      ingedeeld in de klasse van 45 tot 55%, maar betalen wij u vanaf
      1 januari 1994 geen aaw-uitkering omdat de aaw pas recht op
      uitkering geeft bij een arbeidsongeschiktheid van 25% of meer.".
    
    
    
      Bij besluit van 17 oktober 1995 heeft gedaagde met toepassing van artikel 48
      van de AAW van appellant teruggevorderd een bedrag van f 11.005,85, bruto
      plus overhevelingstoeslag, terzake van hetgeen op grond van die wet
      onverschuldigd aan appellant was betaald.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden heeft bij uitspraak van 3 april
      1997 de tegen die besluiten ingestelde beroepen ongegrond verklaard.
    
    
    
      Namens appellant is tegen die uitspraak hoger beroep ingesteld door H. de
      Vries, werkzaam bij A.V.M. juristen te Leeuwarden.
    
    
    Vanwege gedaagde is een verweerschrift ingediend.
    
    
      De gedingen zijn behandeld ter zitting van de Raad, gehouden op 12 februari
      1999, waar appellant, met voorafgaand bericht, niet is verschenen, en waar
      gedaagde daartoe ambtshalve als partij opgeroepen, zich heeft doen
      vertegenwoordigen door mr A.A. Reijmerink, werkzaam bij Gak Nederland B.V.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    Bij zijn oordeelsvorming gaat de Raad uit van de volgende feiten en omstandigheden.
    
    
      Appellant, geboren in 1943 en werkzaam als zelfstandige, heeft zich op 6 juni
      1989 tot gedaagde gewend met het verzoek hem in aanmerking te brengen voor
      een uitkering krachtens de AAW in verband met zijn sedert 17 november 1988
      als gevolg van een hartinfarct bestaande gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
    
    
    
      Naar aanleiding van dat verzoek heeft gedaagde appellant met ingang van 16
      november 1989 in aanmerking gebracht voor een uitkering ingevolge de AAW,
      berekend naar een arbeidsongeschiktheid van 55 tot 65%. Met ingang van
      1 juni 1991 is appellant ingedeeld in de arbeidsongeschiktheidsklasse 45 tot 55%.
    
    
    
      Bij het bestreden besluit van 22 september 1995 heeft gedaagde, in verband
      met inkomsten uit arbeid die appellant sedert 1 januari 1994 geniet, besloten
      appellant met ingang van 1 januari 1994 ongewijzigd voor 45 tot 55%
      arbeidsongeschikt te beschouwen, maar de uitkering met ingang van
      laatstgenoemde datum onder toepassing van artikel 33 van de AAW niet uit te
      betalen, omdat gedaagde van mening is dat appellant met ingang van 1 januari
      1994 fictief inder dan 25% arbeidsongeschikt is en de AAW pas recht op
      uitkering geeft bij een arbeidsongeschiktheid van 25% of meer.
    
    
    
      Gedaagde heeft de fictieve mate van appellants arbeidsongeschiktheid bij de
      voorbereiding van het bestreden besluit vastgesteld door het op grond van
      zijn inkomsten in de jaren 1992 en 1993 berekende maatmaninkomen te
      vergelijken met de volgens gedaagde door appellant in 1994 gemaakte bedrijfswinst.
    
    
    
      Appellant heeft in eerste aanleg de juistheid van het aan dit bestreden
      besluit ten grondslag liggend standpunt van gedaagde betwist. Daartoe heeft
      hij onder meer aangevoerd dat gedaagde bij het vaststellen van de inkomsten
      van appellant over het kalenderjaar 1994 ad f 43.086,- ten onrechte geen
      rekening heeft gehouden met de arbeidsbeloning van zijn, in zijn bedrijf
      meewerkende, echtgenote ad f 11.850,-. Volgens appellant bedraagt de aan hem
      toe te schrijven fiscale winst f 31.675,-. Voorts heeft appellant betoogd dat
      gedaagde van een onjuist maatmaninkomen is uitgegaan. Naar het oordeel van
      appellant dient een vergelijking tussen het juiste maatmaninkomen en de
      juiste omvang van appellants inkomsten uit arbeid te leiden tot indeling van
      appellant in de arbeidsongeschiktheidsklasse 25 tot 35%.
    
    
    
      Naar aanleiding van deze stelling van appellant heeft gedaagde tijdens de
      gedingvoering in eerste aanleg de berekening van de mate van appellants
      arbeidsongeschiktheid opnieuw bezien. Daarbij is gedaagde tot de conclusie
      gekomen dat het bij de voorbereiding van het bestreden besluit in aanmerking
      genomen maatmaninkomen (f 42.564,-) ten onrechte is gebaseerd op de inkomsten
      in 1992 en 1993, in welke jaren de arbeidsongeschiktheid van appellant reeds
      was ingetreden. Hantering van het - met in achtneming van 's Raads uitspraak
      van 17 augustus 1993, RSV 1993/298, berekende -  maatmaninkomen leidt ertoe
      dat dit volgens gedaagde gesteld dient te worden op f 31.352,-. Voorts erkent
      gedaagde dat de aan appellant toe te rekenen bedrijfswinstwinst f 31.675,- bedraagt.
      Een en ander leidt in de gedachtegang van gedaagde echter niet tot
      een ander resultaat dan in het bestreden besluit van 22 september 1995 is
      neergelegd. Een vergelijking van het juiste maatmaninkomen met de aan
      appellant toe te rekenen inkomsten uit arbeid moet er volgens gedaagde toe
      leiden dat appellant theoretisch onveranderd voor minder dan 25%
      arbeidsongeschikt dient te worden beschouwd.
    
    
    
      Appellant betwist op zichzelf niet zozeer dat, indien het juiste
      maatmaninkomen in aanmerking wordt genomen alsmede de juiste omvang van
      appellants inkomsten uit arbeid, hij fictief voor minder dan 25%
      arbeidsongeschikt dient te worden beschouwd. Hij kan zich er echter niet mee
      vere-nigen dat gedaagde hangende de gedingvoering alsnog mede op grond van
      een berekening, gebaseerd op het juiste - lagere - maatmaninkomen het
      bestreden besluit handhaaft. Appellant acht dit in strijd met het beginsel
      dat een belanghebbende door het instellen van een beroepsprocedure niet in
      een nadeliger positie mag worden gebracht dan wanneer hij die procedure niet
      zou hebben aangespannen (het verbod van de reformatio in peius).
    
    
    
      De rechtbank heeft hetgeen door appellant dienaangaande is betoogd verworpen.
      Zij was van oordeel dat, nu het door gedaagde in de beroepsprocedure
      gewijzigde standpunt niet tot een voor appellant minder gunstige uitkomst
      heeft geleid dan in het bestreden besluit van 22 september 1995 is
      neergelegd, niet gezegd kan worden dat appellant in een nadeliger positie is
      gekomen dan waarin hij verkeerde voordat hij het beroep aanhangig maakte.
      Aldus achtte de rechtbank geen strijd met het genoemde beginsel aanwezig.
    
    
    Partijen verschillen van mening over de juistheid van dit oordeel van de rechtbank.
    
    Dienaangaand overweegt de Raad het volgende.
    
    
      De Raad is van oordeel dat gedaagde in de onderhavige beroepsprocedure de
      juistheid van het resultaat van de in geding zijnde besluitvorming kon en
      mocht aantonen door alsnog het juiste maatmaninkomen van appellant af te
      zetten tegen de juiste omvang van appellants inkomen uit arbeid, leidend tot
      geen ander resultaat dan in het bestreden besluit van 22 september 1995 is
      neergelegd. Reeds gezien het zojuist overwogene is de Raad is van oordeel dat
      het door appellant genoemde beginsel niet is geschonden.
    
    
    
      De Raad overweegt voorts dat niettemin beginselen van een goede procesorde,
      waaronder in het bijzonder het verdedigingsbeginsel, in de weg kunnen staan
      aan het accepteren door de rechter van een nieuwe berekening van de mate van
      de arbeidsongeschiktheid van een verzekerde als door gedaagde tijdens de
      gedingvoering in eerste aanleg in appellants geval is gemaakt.
      De door gedaagde bij nader inzien voorgestane berekeningswijze van de mate
      van appellants arbeidsongeschiktheid is evenwel in het verweerschrift in
      eerste aanleg uiteengezet. Dit is derhalve gebeurd in een zodanig stadium van
      de gedingvoering dat geenszins staande gehouden kan worden dat gedaagde
      daardoor in zijn processuele belangen is geschaad.
    
    
    
      Gelet op het voorgaande kunnen appellants grieven in hoger beroep, voorzover
      betrekking hebbend op het bestreden besluit van 22 september 1995 niet slagen.
    
    
    
      Appellant heeft tegen de aangevallen uitspraak, voorzover betrekking hebbend
      op het bestreden besluit van 17 oktober 1995 geen andere grieven naar voren
      gebracht dan die welke hij heeft gericht tegen de aangevallen uitspraak, voor
      zover betrekking hebbend op het bestreden besluit van 22 september 1995.
      Blijkens het vorenoverwogene verwerpt de Raad die grieven.
    
    
    
      Derhalve treft hetgeen appellant met betrekking tot het laatstgenoemd besluit
      naar voren heeft gebracht evenmin doel.
    
    
    
      De aangevallen uitspraak komt gezien het vorenoverwogene voor bevestiging in
      aanmerking.
    
    
    
      De Raad acht geen termen aanwezig om toepassing te geven aan het bepaalde in
      artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.
    
    
    Beslist wordt als volgt.
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    Bevestigt de aangevallen uitspraak.
    
    
      Aldus gegeven door mr H. van Leeuwen als voorzitter en mr W.D.M. van
      Diepenbeek en mr T. Hoogenboom als leden, in tegenwoordigheid van C.H.T.W.
      van Rooijen als griffier en uitgesproken in het openbaar op 26 maart 1999.
    
    
    (get.) H. van Leeuwen.
    
    (get.) C.H.T.W. van Rooijen.
    
    AB