ECLI:NL:CRVB:1997:ZB7236, Centrale Raad van Beroep, 07-10-1997, 96/1302 AOW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1997-10-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Herziening AOW-uitkering. Gezamenlijke huishouding met kostganger.

96/1302 AOW
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    [appellante], appellante,
    
    en
    
    de Sociale Verzekeringsbank, gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Bij besluit van 21 februari 1995 heeft gedaagde de
      bezwaarschriften van appellante, gericht tegen de ten aanzien
      van haar genomen besluiten ingevolge de Algemene Ouderdomswet
      (AOW) van 9 september 1994, ongegrond verklaard.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Amsterdam heeft het tegen dit
      besluit ingestelde beroep bij uitspraak van 18 december 1995
      deels niet-ontvankelijk en voor het overige ongegrond
      verklaard.
    
    
    
      Namens appellante heeft mr K. Spaargaren, advocaat te
      Hilversum, op bij beroepschrift aangegeven gronden tegen die
      uitspraak hoger beroep ingesteld bij de Raad.
    
    
    Gedaagde heeft op 13 mei 1996 een verweerschrift ingediend.
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van 26 augustus 1997, waar
      appellante in persoon is verschenen, bijgestaan door mr K.
      Spaargaren, voornoemd, als haar raadsvrouw en waar gedaagde
      zich heeft doen vertegenwoordigen door mr G.J.N. Keuper,
      werkzaam bij de Sociale Verzekeringsbank.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Appellantes gemachtigde heeft op 25 augustus 1997 aan de Raad
      mededeling gedaan van de medebrenging van een getuige.
      Aangezien deze mededeling in strijd met artikel 8:60, vierde
      lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) niet uiterlijk
      een week voor de zitting is gedaan en appellante onvoldoende
      gronden heeft doen aanvoeren voor de overschrijding van deze
      termijn, heeft de Raad afgezien van het horen van deze
      getuige.
    
    
    
      Aan de gedingstukken en het verhandelde ter zitting ontleent
      de Raad de volgende feiten en omstandigheden.
    
    
    
      Appellante ontving sedert 1 maart 1992 het volledige
      ouderdomspensioen ingevolge de AOW voor een ongehuwde.
    
    
    
      Na het overlijden van de heer [betrokkene] op
      6 mei 1994 (hierna: [betrokkene]) is door gedaagde een
      onderzoek ingesteld naar een mogelijk recht op een
      overlijdensuitkering voor appellante omdat de erven van
      [betrokkene] gemeld hadden dat [betrokkene] met appellante
      in gezinsverband geleefd had. In het kader van dat onderzoek
      is appellante thuis bezocht en gehoord door een
      buitendienstmedewerker van gedaagde, die zijn bevindingen
      heeft neergelegd in een rapport van 11 juli 1994.
    
    
    
      Op grond van deze bevindingen is bij besluit van 9 september
      1994 aan appellante een overlijdensuitkering als bedoeld in
      artikel 18 van de AOW toegekend in verband met het overlijden
      van haar partner.
      Op grond van dezelfde bevindingen is bij afzonderlijk besluit
      van 9 september 1994 het AOW-pensioen met ingang van 1 maart
      1992 herzien en vastgesteld naar het wettelijk pensioenbedrag
      voor een gehuwde of een ongehuwde die duurzaam een
      gezamenlijke huishouding voert met een partner van 65 jaar of
      ouder, onder de overweging dat was gebleken dat appellante
      sedert september 1989 duurzaam een gezamenlijke huishouding
      gevoerd had met [betrokkene]. Bij gelijk besluit is van
      appellante het over de periode van 1 maart 1992 tot en met
      april 1994 onverschuldigd betaalde ouderdomspensioen
      teruggevorderd.
    
    
    
      Bij het bestreden besluit van 21 februari 1995 zijn de
      bezwaarschriften tegen bovengenoemde besluiten ongegrond
      verklaard. Tevens is beslist dat het teruggevorderde bedrag
      verrekend zal worden door middel van een maandelijkse
      inhouding op appellantes toekomstige AOW-pensioen.
    
    
    
      In de aangevallen uitspraak heeft de rechtbank het beroep voor
      zover gericht tegen de effectuering van de terugvordering niet
      ontvankelijk verklaard en het beroep voor het overige
      ongegrond verklaard.
    
    
    
      Het hoger beroep richt zich uitsluitend tegen de
      ongegrondverklaring van het beroep van appellante voor zover
      dat betrekking had op de herziening van het AOW-pensioen en
      het besluit tot terugvordering. Appellante heeft daartoe kort
      samengevat aangevoerd dat zij en [betrokkene] niet een
      gezamenlijke huishouding voerden, maar dat er sprake was van
      een commerciële kostgangersrelatie.
    
    
    
      In geding dient allereerst de vraag beantwoord te worden of
      gedaagde er op goede gronden van uit is gegaan dat appellante
      en [betrokkene] duurzaam een gezamenlijke huishouding
      voerden.
      Daartoe overweegt de Raad het volgende.
    
    
    
      Ingevolge artikel 1, derde lid, van de AOW, zoals die bepaling
      tot 1 januari 1996 luidde, worden mede als gehuwd of als
      echtgenoot aangemerkt, niet gehuwde personen van verschillend
      of gelijk geslacht, die duurzaam een gezamenlijke huishouding
      voeren, tenzij het betreft personen tussen wie
      bloedverwantschap in de eerste of tweede graad bestaat.
    
    
    
      Volgens artikel 1, vierde lid, van de AOW kan van een
      gezamenlijke huishouding slechts sprake zijn indien twee
      ongehuwde personen gezamenlijk voorzien in huisvesting en
      bovendien beiden een bijdrage leveren in de kosten van de
      huishouding dan wel op andere wijze in elkaars verzorging
      voorzien.
    
    
    
      De Raad stelt voorop dat beantwoording van de vraag of van een
      gezamenlijke huishouding sprake is, dient plaats te vinden aan
      de hand van objectieve criteria: de aard van de tussen
      betrokkenen bestaande relatie en hun subjectieve gevoelens
      daaromtrent dienen bij deze beoordeling buiten beschouwing te
      blijven. Ook is het motief voor het duurzaam voeren van een
      gezamenlijke huishouding niet van belang.
    
    
    
      Als vaststaand kan worden aangenomen dat appellante en Van
      Assenbergh ten tijde hier van belang samen voorzagen in de
      huisvesting, nu zij beiden hun hoofdverblijf hadden in
      dezelfde woning.
    
    
    
      Met betrekking tot de vraag of beiden bovendien een bijdrage
      leverden in de kosten van de huishouding dan wel op andere
      wijze in elkaars verzorging voorzagen overweegt de Raad, in
      aansluiting op zijn in het kader van de Algemene Bijstandswet
      en andere sociale zekerheidswetten gevormde jurisprudentie met
      betrekking tot dat criterium het volgende.
    
    
    
      Een ongehuwde, bij wie iemand inwoont en die deze andere
      persoon verzorgt, en die desondanks stelt aanspraak te hebben
      op een AOW-pensioen naar het wettelijk pensioenbedrag voor een
      ongehuwde, zulks op de grond dat een en ander gebaseerd is op
      een zakelijke overeenkomst, dient desgevraagd op voor de
      Sociale Verzekeringsbank te controleren wijze, bijvoorbeeld
      door middel van bank- of giro-afschriften, aannemelijk te
      maken dat regelmatig kostgeld ontvangen wordt of ontvangen is.
      Voorts is het uit een oogpunt van goede uitvoering van de AOW
      niet onredelijk dat van een dergelijke aanvrager een
      schriftelijk contract ter staving van de commerciële relatie
      wordt verlangd.
      Bij gebreke van een dergelijk contract en van controleerbare
      betaalgegevens kan in beginsel niet als vaststaand worden
      aangenomen dat de betrokken pensioengerechtigde de ander ter
      uitvoering van een zakelijke overeenkomst onderdak en
      verzorging verschaft.
    
    
    
      Tussen appellante en [betrokkene] was geen schriftelijk
      contract ter zake van kost en inwoning gesloten. Evenmin zijn
      er bewijzen van betaling van kostgeld. Ook heeft appellante
      geen opgave gedaan van de inkomsten uit het hebben van een
      kostganger bij de aangifte voor de inkomstenbelasting.
    
    
    
      Appellante heeft verklaard dat zij maandelijks f 600,--
      contant van [betrokkene] ontving, welk bedrag in de loop van
      de vijf jaar nooit verhoogd is.
    
    
    
      Daartegenover had [betrokkene] de beschikking over een eigen
      zit- slaapkamer en het medegebruik van de overige vertrekken
      en verschafte appellante hem kost en inwoning.
      Gebleken is dat het huurcontract van de woning op naam van
      appellante en [betrokkene] was gesteld. Het rapport van 11
      juli 1994 van de buitendienstmedewerker die appellante bezocht
      had in het kader van een onderzoek naar een mogelijk recht op
      een overlijdensuitkering, vermeldt dat appellante verklaard
      heeft dat zij en [betrokkene] samen het huishoudelijk werk
      deden, dat zij in geval van ziekte verzorgd werd door Van
      Assenbergh, dat [betrokkene] de kosten droeg wanneer zij
      gezamenlijk uitstapjes maakten en ook enige klusjes in huis
      verrichtte, terwijl appellante zelf alle kosten voor de
      dagelijkse huishouding droeg evenals de overige kosten.
      Weliswaar is de rapportage van het huisbezoek niet ter
      ondertekening aan appellante voorgelegd, maar de Raad ziet
      geen aanleiding om aan de juistheid daarvan te twijfelen,
      temeer daar appellante pas in de loop van de procedure de
      daarin vermelde omstandigheden die wezen in de richting van
      een situatie die een commerciële kostgangersrelatie te boven
      ging, heeft genuanceerd of ontkend.
      Ter zitting heeft appellante nog aangegeven dat het contact
      met [betrokkene] de laatste jaren verminderd was doordat hij
      in verband met een gokverslaving veel afwezig was en dat hij
      als gevolg van deze verslaving af en toe minder en een enkele
      maal in het geheel niet betaalde.
    
    
    
      Naar het oordeel van de Raad is appellante er, uitgaande van
      het boven vermelde, niet in geslaagd om door middel van
      objectieve gegevens aan te tonen dat er slechts sprake was van
      een verhouding die gekenmerkt werd door zakelijke afspraken
      zoals bij een commerciële kostgangersrelatie gebruikelijk is.
    
    
    
      Gezien het vorenstaande is door gedaagde terecht de conclusie
      getrokken dat er sprake was van een gezamenlijke huishouding
      als bedoeld in artikel 1, vierde lid, van de AOW. Hetgeen
      overigens namens appellante naar voren is gebracht, kan de
      Raad, gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, niet tot een
      ander oordeel leiden.
    
    
    
      Vervolgens dient de Raad de vraag te beantwoorden of gedaagde
      bevoegd was tot terugvordering van het onverschuldigd betaalde
      bedrag aan ouderdomspensioen aan appellante. Deze vraag
      beantwoordt de Raad evenals de rechtbank, en met overneming
      van de overwegingen in de aangevallen uitspraak, bevestigend.
    
    
    
      Van de wijze waarop gedaagde van zijn bevoegdheid tot
      terugvordering gebruik heeft gemaakt kan niet gezegd worden
      dat gedaagde niet in redelijkheid tot dat besluit heeft kunnen
      komen dan wel anderszins heeft gehandeld in strijd met een
      geschreven of ongeschreven rechtsregel of een algemeen
      rechtsbeginsel.
    
    
    
      De aangevallen uitspraak, voorzover daarbij het beroep tegen
      het bestreden besluit ongegrond is verklaard, komt dan ook
      voor bevestiging in aanmerking.
    
    
    
      Ten slotte acht de Raad geen termen aanwezig om toepassing te
      geven aan artikel 8:75 van de Awb.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    Bevestigt de aangevallen uitspraak, voor zover aangevochten.
    
    
      Aldus gegeven door mr J.M.A. van der Kolk-Severijns als
      voorzitter, en mr G.A.J. van den Hurk en mr Ch.J.G. Olde
      Kalter als leden, in tegenwoordigheid van mr I. de Hartog als
      griffier, en uitgesproken in het openbaar op 7 oktober 1997.
    
    
    
    
    (get.) J.M.A. van der Kolk-Severijns.
    
    
    (get.) I. de Hartog.
    
    
    
    
      Tegen een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep ingevolge
      de Algemene Ouderdomswet kan ieder der partijen beroep in
      cassatie instellen, maar alleen ter zake van schending of
      verkeerde toepassing van het bepaalde bij of krachtens een der
      artikelen 1, tweede, derde, vierde en vijfde lid, 2, 3 en 6
      van die wet.
      Dit beroep wordt ingesteld door binnen zes weken nadat dit
      afschrift der uitspraak ter post is bezorgd, een beroepschrift
      in cassatie aan de Centrale Raad van Beroep in te zenden.
    
    
    
    
    
    
    
      EB/AS
      0710