ECLI:NL:CRVB:2000:ZB9042, Centrale Raad van Beroep, 12-12-2000, 00/4096 WVG
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 2000-12-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: -

00/4096 WVG
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    
      het college van burgemeester en wethouders van de
      gemeente Amsterdam, appellant,
    
    
    en
    
    A., wonende te B.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Bij primair besluit van 10 mei 1999 heeft appellant aan
      gedaagde op grond van de Wet voorzieningen gehandicapten (WVG)
      en de op die wet gebaseerde Verordening voorzieningen
      gehandicapten van de gemeente Amsterdam (hierna te noemen: de
      Verordening) een vervoersvoorziening toegekend in de vorm van
      een financiële tegemoetkoming van f 7.000,-- in de
      aanschafkosten van een eigen auto, alsmede een volledige
      vergoeding van de werkelijke kosten van aanpassing van zulk
      een auto aan de handicap van gedaagde.
    
    
    
      Bij het bestreden besluit op bezwaar van 4 januari 2000 heeft
      appellant het bezwaar van gedaagde ongegrond verklaard en zijn
      in het primaire besluit neergelegde standpunt gehandhaafd.
    
    
    
      De President van de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam
      heeft het beroep tegen dat besluit bij de aangevallen
      uitspraak van 7 juli 2000 gegrond verklaard, dat besluit
      vernietigd, bepaald dat appellant een nieuw besluit neemt met
      inachtneming van hetgeen in die uitspraak is overwogen en
      appellant veroordeeld in de proceskosten en het griffierecht.
    
    
    
      Appellant is op bij aanvullend beroepschrift aangevoerde
      gronden van die uitspraak in hoger beroep gekomen.
    
    
    
      Namens gedaagde heeft mr H.C.S. van Deijk-Amzand, advocaat te
      Amsterdam, een verweerschrift met bijlagen ingezonden.
    
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van de Raad van
      14 november 2000. Voor appellant is daar verschenen
      mr J.T.M. de Haan, werkzaam bij de gemeente Amsterdam.
      Gedaagde is daar in persoon verschenen, bijgestaan door
      mr Van Deijk-Amzand voornoemd.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      De Raad gaat bij zijn oordeelsvorming uit van de volgende
      tussen partijen niet bestreden feiten en omstandigheden.
    
    
    
      Gedaagde heeft appellant bij aanvraag van 14 december 1998
      verzocht haar in aanmerking te brengen voor een aangepaste
      bruikleenauto.
    
    
    
      De adviseur van appellant, de Stichting Tot & Met, heeft op 23
      maart 1999 advies uitgebracht. Uit het advies
      blijkt dat gedaagde 1.13 meter lang is als gevolg van een
      aangeboren orthopedische stoornis. Gedaagde heeft pijn in alle
      gewrichten en bewegingsbeperkingen in haar schouders, rug,
      heupen en knieën. De maximumloopafstand is ongeveer 30 meter.
      Vanwege haar lichamelijke conditie moet gedaagde ongeveer om
      het uur plassen. De lichamelijke conditie van gedaagde gaat
      geleidelijk achteruit zodat verdere aanpassing van de haar
      destijds op grond van artikel 57 (oud) van de Algemene
      Arbeidsongeschiktheidswet verstrekte bruikleenauto
      noodzakelijk is. Deze auto is echter te oud om verdere
      aanpassingen in aan te brengen. Aangezien andere
      vervoersvoorzieningen niet geschikt
      zijn, is een nieuwe individueel aangepaste (bruikleen)auto
      voor gedaagde geïndiceerd.
    
    
    
      Appellant heeft bij het bestreden besluit geweigerd aan
      gedaagde een bruikleenauto te verstrekken. Deze weigering
      berust op het standpunt dat aanschaf van een eigen auto gezien
      het inkomen van gedaagde algemeen gebruikelijk is. Blijkens
      het Financieel besluit voorzieningen gehandicapten (verder: de
      Regeling) wordt een eigen auto algemeen gebruikelijk geacht
      wanneer het netto-inkomen hoger is dan 1,5 maal het
      norminkomen. Appellant heeft vastgesteld dat gedaagde een
      netto-inkomen van f 2.515,80 per maand heeft, hetwelk meer is
      dan 1,5 maal het voor haar geldende norminkomen van f 1.399,46
      per maand.
      Aangezien evenwel het inkomen van gedaagde tussen de 1,7 en
      2,0 maal het norminkomen is, heeft appellant onder toepassing
      van het gemeentelijk beleid ter zake van deze
      inkomenscategorie een tegemoetkoming van 25% in de
      aanschafkosten van een eigen auto toegekend. Daarbij is
      uitgegaan van een referentieauto van f 28.000,--. Appellant
      baseert zijn standpunt op het bepaalde in artikel 1.3 onder a
      van de Verordening en artikel 3.1, eerste en derde lid, van de
      Regeling.
    
    
    
      De president van de rechtbank heeft het beroep tegen het
      bestreden besluit bij de aangevallen uitspraak gegrond
      verklaard en dit besluit vernietigd. Hij heeft daartoe het
      volgende overwogen:"In gevolge artikel 3 van de WVG biedt het
      gemeentebestuur verantwoorde voorzieningen aan. Onder
      verantwoorde voorzieningen wordt verstaan de voorzieningen die
      doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht worden verleend.
      Op grond van artikel 1.3, aanhef, en sub a van de Verordening
      wordt geen voorziening toegekend indien de voorziening voor
      een persoon als de aanvrager algemeen gebruikelijk is.
    
    
    
      Ingevolge artikel 5.1 van de Verordening kunnen burgemeester
      en wethouders in bijzondere gevallen ten gunste van de
      gehandicapte afwijken van de bepalingen in deze verordening.
    
    
    
      Artikel 3.1 van de Regeling luidt als volgt:
      1. De hoogte van het norminkomen waarboven een auto
      als 'algemeen gebruikelijk' kan worden beschouwd,
      bedraagt 1,5 maal het norminkomen.
      (...)
      3. Tussen 1,7 en 2 maal het norminkomen kan een
      financiële tegemoetkoming in de kosten van
      aanschaf van een auto worden verstrekt tot ten
      hoogste 25% van de kosten van de goedkoopst-adequate
      auto die in een dergelijke situatie in bruikleen
      wordt verstrekt.
      (...)
      6. Het normbedrag van de referentie-auto is
      vastgesteld op f 28.000,--.
    
    
    
      Verzoekster heeft aangevoerd dat het bestreden besluit in
      strijd met de WVG, onder meer met artikel 3 van de WVG, is
      genomen. Het verstrekken van een financiële tegemoetkoming
      voor de aanschaf van een aangepaste auto is voor verzoekster
      geen adequate voorziening omdat zij vanwege de extra kosten
      die het gevolg zijn van haar handicap, niet over de financiële
      middelen beschikt om een aangepaste auto te kunnen
      aanschaffen, terwijl een bruikleenauto op medisch/ergonomische
      gronden voor haar het enige adequate vervoermiddel is.
    
    
    
      Tevens heeft verzoekster aangevoerd dat, hoewel het hanteren
      van een inkomensgrens door verweerder gerechtvaardigd is,
      verweerder rekening had dienen te houden met de (extra) kosten
      van verzoekster die voortvloeien uit haar handicap.
    
    
    
      De Centrale Raad van Beroep heeft in zijn uitspraak van 20
      augustus 1996 (JSV 1996/319) overwogen, dat in de WVG of de
      daarop berustende regeling geen beletselen zijn gelegen om bij
      gemeentelijke verordening één of meer inkomensgrenzen te
      stellen.
      Voorts heeft de Centrale Raad van Beroep in zijn uitspraak van
      1 juli 1997 (RSV 1997/250) geoordeeld dat een inkomensgrens
      van 1,5 maal het (met de definitie daarvan in de in casu
      toepasselijke verordening overeenkomende) norminkomen
      waarboven een forfaitaire financiële tegemoetkoming niet wordt
      gegeven, niet met het bij of krachtens de WVG bepaalde in
      strijd is. Hiertoe heeft de Centrale Raad van Beroep overwogen
      dat het aan de inkomensgrens ten grondslag liggende
      uitgangspunt dat een betrokkene met een inkomen van 1,5 maal
      het norminkomen in beginsel in staat geacht wordt de aan het
      rijden van een eigen auto verbonden kosten te dragen, ligt
      binnen de bij de artikelen 2 en 3 van de WVG aangegeven
      grenzen van de zorgplicht van het gemeentebestuur.
    
    
    
      Voorts blijkt uit vaste jurisprudentie van de Centrale Raad
      van Beroep (vgl. onder meer Centrale Raad van Beroep, 7
      november 1997, AB 1998/118) dat bij het toetsen van de
      aanspraak op een voorziening aan de inkomensgrens in het kader
      van de WVG, niet elke ruimte mag ontbreken om in bijzondere
      omstandigheden rekening te kunnen houden met de kosten als
      gevolg van de handicap. Dit is mogelijk door in het kader van
      de hardheidsclausule te beoordelen of sprake is van bijzondere
      omstandigheden waardoor van de inkomensgrens kan worden
      afgeweken.
    
    
    
      De president stelt vast dat de Regeling voorziet in een
      toekenning van een financiële tegemoetkoming in de kosten van
      een aanschaf van een eigen auto voor personen met een inkomen
      dat ligt tussen de 1,5 en 2,0 maal het norminkomen. De
      Regeling voldoet daarmee aan evengenoemde jurisprudentiële
      eisen. Voorts voorziet de Verordening, gelet op het bepaalde
      in artikel 5.1 van de Verordening, in een hardheidsclausule,
      zodat verweerder de ruimte heeft om, indien sprake is van
      bijzondere omstandigheden, rekening te houden met de kosten
      die verzoekster heeft als gevolg van haar handicap. Gelet
      hierop is de president van oordeel dat het gemeentebestuur van
      Amsterdam met de Verordening en de Regeling, voorzover hier
      aan de orde, in zijn algemeenheid voldoet aan zijn zorgplicht
      als bedoeld in de artikelen 2 en 3 van de WVG. De president
      komt thans toe aan de vraag of binnen dit kader de
      besluitvorming jegens eiseres in concreto rechtmatig is.
    
    
    
      Tussen partijen is niet in geschil dat het inkomen van
      verzoekster ten tijde van het bestreden besluit tussen de 1,7
      en 2,0 maal van het voor haar geldende norminkomen lag en
      verweerder op grond van het bepaalde in artikel 1.3 van de
      Verordening en artikel 3.1, derde lid van de Regeling, in
      beginsel terecht geoordeeld dat verzoekster in aanmerking kwam
      voor een vergoeding van 25% van de kosten van de
      referentie-auto, namelijk een bedrag van f 7.000,-- en tevens
      in aanmerking kwam voor vergoeding van de noodzakelijke
      meerkosten van de auto, voor zover deze kosten boven de
      f 28.000,-- uitkomen.
    
    
    (...)
    
    
      Tot slot dient te worden beoordeeld of verweerder in
      redelijkheid heeft geoordeeld dat er geen bijzondere
      omstandigheden waren op grond waarvan verzoekster op grond van
      artikel 5.1, eerste lid, van de Verordening (de
      hardheidsclausule) recht heeft op toekenning van een
      bruikleenauto dan wel aanspraak heeft op een hogere
      vergoeding.
    
    
    
      Verzoekster heeft aangevoerd dat verweerder bij de beoordeling
      van de aanvraag zich ten onrechte heeft beperkt tot het
      inkomen van verzoekster. Verweerder had een
      draagkrachtberekening moeten opstellen, waarbij met alle
      financiële omstandigheden van verzoekster rekening wordt
      gehouden. Verweerder heeft dit nagelaten. Verzoekster heeft
      naar de rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep verwezen,
      waaruit blijkt dat bij de toetsing van het inkomen in het
      kader van de WVG niet elke ruimte mag ontbreken om in
      bijzondere omstandigheden met kosten voortvloeiende uit de
      handicap rekening te houden. Voorts blijkt niet uit het
      bestreden besluit dat verweerder een bijzondere
      belangenafweging heeft gemaakt bij toepassing van de
      hardheidsclausule, aldus verzoekster.
    
    
    
      Verweerder heeft in het bestreden besluit geoordeeld dat hem
      niet van zodanige bijzondere omstandigheden is gebleken dat,
      vanwege de hogere uitgaven die samenhangen met de handicap van
      verzoekster, op grond van de hardheidsclausule van de
      bepalingen in de Verordening dient te worden afgeweken.
    
    
    De president oordeelt als volgt.
    
    
      Gelet op hetgeen de Centrale Raad van Beroep (zie voornoemde
      uitspraak in AB 1998/118) heeft overwogen met betrekking tot
      het meewegen van de kosten
      voortvloeiende uit de handicap bij het toetsen van de
      aanspraak op een vervoersvoorziening aan een inkomensgrens,
      dient bij de beoordeling in het kader van de hardheidsclausule
      te worden bezien of voldoende aannemelijk is dat de
      gehandicapte in staat kan worden geacht tot het bekostigen van
      het vervoer waarop de Verordening en de Regeling het oog
      heeft. Dit laatste is beperkt tot het in aanvaardbare mate
      deelnemen aan het leven van alledag en het onderhouden van
      sociale contacten in de directe woonomgeving.
    
    
    
      Hierbij rust aan de zijde van verzoekster de bewijslast om
      aannemelijk te maken dat in haar geval sprake is van
      bijzondere omstandigheden en dat zij door de kosten die
      verbonden zijn met haar handicap niet in staat is om zelf een
      auto te bekostigen, dan wel in het verleden niet in staat was
      om hiervoor tijdig financiële reserveringen te treffen.
    
    
    
      Verzoekster heeft aangevoerd dat zij niet in staat is de
      aanschaf van een eigen auto, met inachtneming van de aan haar
      toegekende tegemoetkoming van
      f 7.000,-- te bekostigen, aangezien haar maandelijkse inkomen
      hiervoor geen ruimte biedt. Haar maandelijkse lasten bestaan
      uit huur, energiekosten, aflossing en rente van een lening,
      kosten aanpassing van haar kleding, kosten medicijnen,
      ziekenfonds, huishoudelijke hulp, kosten speciaal schoeisel,
      inboedelverzekering, begrafenisverzekering, telefoon en de
      kosten voor de ANWB en andere abonnementen, aldus verzoekster.
    
    
    
      De president is van oordeel dat verzoekster aannemelijk heeft
      gemaakt dat een substantieel deel van haar maandelijkse
      uitgaven bestaan uit vaste lasten (o.a. de huur en
      energiekosten) en kosten die voortvloeien uit haar handicap
      (o.a. kosten medicijnen, speciaal schoeisel en aangepaste
      kleding). Voorts kan niet gezegd worden dat de overige
      uitgaven van verzoekster bovenmatig zijn of een luxe karakter
      hebben.
    
    
    
      Verder staat in dit geding vast - gelet op het advies van Tot
      & Met - dat verzoekster niet in staat is om gebruik te maken
      van het openbaar vervoer, een taxi, de Stadsmobiel of een
      rolstoeltaxi. Verzoekster is ook niet in staat om gebruik te
      maken van een rolstoeltaxi. Een gesloten buitenwagen is
      evenmin geschikt voor het dagelijk zelfstandig gebruik door
      verzoekster. Derhalve vormt de individuele aangepaste auto
      voor verzoekster de enige adequate vervoersvoorziening om
      zichzelf buitenshuis te kunnen verplaatsen, hetgeen door
      verweerder ook niet wordt betwist.
    
    
    
      Gelet op het inkomen van verzoekster en het feit dat de
      individuele aangepaste auto voor verzoekster de enige adequate
      vervoersvoorziening is, is de president van oordeel dat
      verweerder bij de beoordeling van de vraag of aanleiding is
      toepassing te geven aan de hardheidsclausule, op zeer
      zorgvuldige wijze dient te bezien of verzoekster met de aan
      haar toegekende tegemoetkoming van f 7.000,-- en de toegekende
      vergoeding van de noodzakelijke meerkosten van de auto, voor
      zover deze kosten boven de f 28.000,-- uitkomen, in staat is
      om in aanvaardbare mate deel te nemen aan het leven van
      alledag en sociale contacten in de directe woonomgeving te
      onderhouden. Dit betekent dat verweerder dient te beoordelen
      of verzoekster, gelet op haar inkomen en de kosten die het
      gevolg zijn van haar handicap, in staat is om de
      goedkoopst-adequate auto te bekostigen, dan wel in staat was
      om voor de aanschaf van een dergelijke auto financiële
      reserveringen te treffen.
    
    
    
      Nu uit het bestreden besluit niet blijkt dat verweerder een
      dergelijke beoordeling heeft verricht, is het bestreden
      besluit op onzorgvuldige wijze voorbereid en daarmee genomen
      in strijd met artikel 3:2 van de Awb, en tevens ondeugdelijk
      gemotiveerd en daarmee in strijd met artikel 7:12, eerste lid,
      van de Awb.
      (...)
      Verweerder zal een nieuwe beslissing op bezwaar dienen te
      nemen en bij de voorbereiding daarvan alsnog naar genoemde
      aspecten een zorgvuldig onderzoek dienen te verrichten.".
    
    
    
      Appellant heeft in hoger beroep aangevoerd dat de
      aangevallen uitspraak het karakter van de
      hardheidsbepaling miskent. Hij stelt zich op het
      standpunt dat niet behoeft te worden bezien of gedaagde
      in staat was, gelet op haar inkomen en de met de handicap
      samenhangende kosten, om de goedkoopst-adequate auto te
      bekostigen dan wel in staat was om hiervoor te
      reserveren, doch dat hij veeleer diende te beoordelen of
      in casu van zodanige bijzondere omstandigheden sprake is
      dat, vanwege de hogere uitgaven in verband met de
      handicap van gedaagde, op voet van artikel 5.1, eerste
      lid, van de Verordening, van de (overige) bepalingen van
      die verordening dient te worden afgeweken. De
      overwegingen van de rechtbank dwingen naar het oordeel
      van appellant tot een te gedetailleerd onderzoek naar de
      diverse kosten bij de vaststelling van het inkomen,
      terwijl bij de totstandkoming de Verordening expliciet is
      gekozen om dit achterwege te laten. Appellant is van
      mening dat op juiste wijze uitvoering is gegeven aan de
      hardheidsbepaling door in het bestreden besluit te
      overwegen dat de hogere uitgaven, die samenhangen met de
      handicap, niet zodanig bijzonder zijn, dat ten gunste van
      gedaagde van de Verordening dient te worden afgeweken. De
      aard van die kosten en de hoogte ervan brengen gedaagde,
      gelet op haar inkomen, naar het oordeel van appellant
      niet in bijzondere omstandigheden die noodzaken
      toepassing te geven aan de hardheidsbepaling. Appellant
      stelt voorts dat de (president van de) rechtbank de
      toepassing van de hardheidsbepaling slechts marginaal mag
      toetsen aan de norm of gebleken is van dermate grove
      onzorgvuldigheden dat het bestuursorgaan in redelijkheid
      niet tot zijn besluit heeft kunnen komen.
    
    
    
      Gedaagde heeft gepersisteerd bij haar in eerste aanleg
      met betrekking tot haar draagkracht ingenomen standpunt.
    
    
    De Raad oordeelt als volgt.
    
    
      Zoals de Raad onder meer heeft overwogen in zijn
      uitspraak van 1 juli 1997, gepubliceerd in RSV 1997/249,
      mag bij het toetsen van het inkomen van een gehandicapte
      aan een inkomensgrens niet elke ruimte ontbreken om in
      bijzondere omstandigheden rekening te houden met als
      gevolg van de handicap op het besteedbare inkomen
      drukkende kosten.
    
    
    
      Gelet hierop is de Raad van oordeel dat appellant in het
      onderhavige geval, waarin door gedaagde in bezwaar
      concreet onderbouwd is gesteld dat zij als gevolg van
      door haar betaalde kosten wegens haar handicap niet in
      staat is de voor haar noodzakelijke goedkoopst adequate
      auto te bekostigen, een onjuiste maatstaf heeft aangelegd
      door te verlangen dat de gestelde op het besteedbare
      inkomen drukkende kosten die het gevolg zijn van de
      handicap naar aard of omvang bijzonder dienen te zijn. In
      bovengenoemde uitspraak ligt besloten dat appellant in
      een situatie als de onderhavige als reactie op de
      onderbouwde stelling van gedaagde onderzoek dient te doen
      naar de omvang van de daadwerkelijk gemaakte
      noodzakelijke kosten van de handicap die op het
      besteedbare inkomen van gedaagde drukken en of zij
      daardoor in een bijzondere situatie komt te verkeren die
      noodzaakt (in enigerlei mate) van het bepaalde bij of
      krachtens de Verordening af te wijken.
    
    
    
      De Raad is van oordeel dat de president van de rechtbank
      terecht heeft geoordeeld dat appellant door in het
      onderhavige geval naar die feiten en omstandigheden geen
      gericht onderzoek te doen in strijd heeft gehandeld met
      het bepaalde in artikel 3:2 van de Algemene wet
      bestuursrecht (Awb). Aan een inhoudelijke beoordeling van
      de vraag of in casu sprake is van een bijzonder geval dat
      dwingt om van het bepaalde bij of krachtens de
      Verordening af te wijken is de president in de
      aangevallen uitspraak niet toegekomen, zodat de grief van
      appellant dat hij bij zijn toetsing onvoldoende
      terughoudendheid heeft betracht, niet slaagt.
    
    
    
      De Raad voegt aan het vorenstaande toe dat tussen
      partijen vaststaat dat gedaagde maximaal 30 meter kan
      lopen en dat zij als gevolg van die uiterst beperkte
      mobiliteit voor vrijwel elke verplaatsing in de directe
      woonomgeving uitsluitend aangewezen is op een aangepaste
      auto. Gelet hierop zal, mede gelet op 's Raads
      jurisprudentie met betrekking tot gevallen van uiterst
      beperkte mobiliteit (o.m. CRvB, 21 januari 1997, USZ
      97/53), bij het onderzoek naar de vraag of zich een
      bijzondere omstandigheid voordoet mede moeten worden
      betrokken dat gedaagde in feite ook voor nagenoeg alle
      verplaatsingen buitenshuis over een afstand tot enkele
      honderden meters uitsluitend aangewezen is op vervoer per
      aangepaste auto en dat daardoor ten opzichte van niet
      gehandicapte personen extra kosten tengevolge van de
      handicap gemaakt moeten worden.
    
    
    
      Het vorenstaande leidt ertoe dat het hoger beroep niet
      slaagt en dat de aangevallen uitspraak dient te worden
      bevestigd.
    
    
    
      De Raad acht termen aanwezig om appellant onder
      toepassing van artikel 8:75 van de Awb te veroordelen tot
      vergoeding van de kosten van rechtsbijstand die gedaagde
      in verband met de behandeling van het hoger beroep heeft
      gemaakt. Deze kosten worden begroot op f 1.420,--.
      Andere kosten zijn niet gevorderd en evenmin gebleken.
    
    
    
      Gelet op het vorenstaande alsmede op het bepaalde in
      artikel 22, derde lid, van de Beroepswet, stelt de Raad
      ten slotte vast dat van appellant een recht van
      f 675,-- dient te worden geheven.
    
    
    Beslist wordt als volgt.
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Bevestigt de aangevallen uitspraak;
      Veroordeelt appellant in de proceskosten van gedaagde in
      hoger beroep tot een bedrag groot f 1.420,--;
      Verstaat dat van appellant een recht van f 675,-- wordt
      geheven.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr M.I. 't Hooft als voorzitter en
      mr J.M.A. van der Kolk-Severijns en mr R.M. van Male als
      leden, in tegenwoordigheid van mr E.W.F. Menkveld-Botenga
      als griffier, en uitgesproken in het openbaar op
      12 december 2000.
    
    
    
    
    (get.) M.I. 't Hooft.
    
    
    
    (get.) E.W.F. Menkveld-Botenga.
    
    
    
    
    
    
      JdB
      1812