ECLI:NL:RVS:2016:1304, Raad van State, 18-05-2016, 201506182/1/R1
Raad van State — Uitspraak 
Datum: 2016-05-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: Bij besluit van 25 juni 2015 heeft de raad het bestemmingsplan "1e Herziening Schoorl, kernen en buurtschappen" vastgesteld.

201506182/1/R1.
    Datum uitspraak: 18 mei 2016
    
    AFDELING
    BESTUURSRECHTSPRAAK
    
    Tussenuitspraak met toepassing van artikel 8:51d van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) in het geding tussen:
    
    1. [appellant sub 1A] en [appellante sub 1B] (hierna tezamen en in enkelvoud: [appellant sub 1]), wonend te Schoorl, gemeente Bergen,
    2. [appellant sub 2], wonend te Schoorl, gemeente Bergen,
    
    en
    
    de raad van de gemeente Bergen (NH),
    verweerder.
    
    Procesverloop
    
    Bij besluit van 25 juni 2015 heeft de raad het bestemmingsplan "1e Herziening Schoorl, kernen en buurtschappen" vastgesteld.
    
    Tegen dit besluit hebben [appellant sub 1] en [appellant sub 2] beroep ingesteld.
    
    De raad heeft een verweerschrift ingediend.
    
    [appellant sub 1] heeft een nader stuk ingediend.
    
    De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 19 februari 2016, waar [appellant sub 1], bijgestaan door mr. A.A. Aartse Tuijn, advocaat te Alkmaar, [appellant sub 2], bijgestaan door mr. J.Th. van Oostrum, advocaat te Alkmaar, en de raad, vertegenwoordigd door mr. P.J.M. Hink en drs. L.T.M. Kok, beiden werkzaam bij de gemeente, zijn verschenen.
    
    Overwegingen
    
    Toetsingskader
    
    1. Ingevolge artikel 8:51d van de Awb kan de Afdeling het bestuursorgaan opdragen een gebrek in het bestreden besluit te herstellen of te laten herstellen.
    
    2. Bij de vaststelling van een bestemmingsplan heeft de raad beleidsvrijheid om bestemmingen aan te wijzen en regels te geven die de raad uit een oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De Afdeling toetst deze beslissing terughoudend. Dit betekent dat de Afdeling aan de hand van de beroepsgronden beoordeelt of aanleiding bestaat voor het oordeel dat de raad zich niet in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat het plan strekt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. Voorts beoordeelt de Afdeling aan de hand van de beroepsgronden of het bestreden besluit anderszins is voorbereid of genomen in strijd met het recht.
    
    Het beroep van [appellant sub 1]
    
    Inleiding en de voorgeschiedenis
    
    3. [appellant sub 1] is eigenaar van het perceel [locatie 1] te Schoorl en wil ter plaatse, onder meer in de aanwezige veeschuur, bedrijfsmatig dan wel als hobbyboer paarden houden en fokken. Het plan voorziet daar niet, althans slechts gedeeltelijk in. Het geschil over de bouw- en gebruiksmogelijkheden heeft een lange voorgeschiedenis.
    
    4. In het verleden werden de percelen [locatie 1] en [locatie 2] te Schoorl tezamen aangeduid als het perceel [locatie 1]. De gronden waren in het bestemmingsplan "Poldergebied" uit 1984 voorzien van de bestemming "Agrarisch gebied met bebouwing". Zie de bijlage achteraan in deze uitspraak voor de planvoorschriften. [belanghebbende] exploiteerde daar een veehouderij. Ter plaatse staat een veeschuur die door [belanghebbende] was opgericht met een bouwvergunning.
    
    In verband met de beperkte milieuruimte heeft het gemeentebestuur in samenspraak met [belanghebbende] het beleid "Vrijkomende en voormalige agrarische bebouwing" van 26 juni 2007 (hierna: het VAB-beleid) toegepast. In dit kader beëindigde [belanghebbende] zijn veehouderij en sloopte hij een ruime oppervlakte aan ontsierende bedrijfsbebouwing. In ruil daarvoor mocht hij een nieuwe woning bouwen op het ten behoeve daarvan afgesplitste perceel [locatie 2]. Voorts verkocht [belanghebbende] het resterende perceel [locatie 1], met daarop een stolp, een veeschuur van 384 m2 en een hooivijzel, aan [appellant sub 1]. Overigens had [belanghebbende] in het koopcontract bedongen dat hij de veeschuur en de hooivijzel alsnog mocht slopen als dat voor de toepassing van de VAB-regeling nodig was. Dat bleek niet nodig.
    
    Toen [appellant sub 1] in 2004 de gronden verkreeg was het bestemmingsplan "Poldergebied" uit 1984 nog van kracht. [appellant sub 1] stelde en stelt zich op het standpunt dat hij van begin af aan voornemens was om een nieuw agrarisch bedrijf te beginnen dat gericht is op het fokken van paarden en dat de agrarische bestemming diende te worden gehandhaafd. De raad was van mening dat dit de toepassing van het VAB-beleid zou doorkruisen en derhalve in de weg zou staan aan de nieuwe woning voor [belanghebbende].
    
    5. Bij besluit van 23 juni 2009 heeft de raad het bestemmingsplan "Schoorl Kernen en Buurtschappen" (hierna: het bestemmingsplan uit 2009) vastgesteld. Dat plan voorzag voor de percelen [locatie 1] en [locatie 2] in de bestemming "Wonen-2 (W-2)" op grond waarvan geen agrarisch bedrijf was toegestaan. Met een bouwvlak en de aanduiding "stolp" was voorzien in de stolp van [appellant sub 1]. Voorts was met een bouwvlak voorzien in de nieuwe woning van [belanghebbende]. Daartussen was voorzien in een strook grond met de bestemming "Groen (G)" met de aanduiding "weide (wei)". Zie de bijlage in de uitspraak voor de planregels.
    
    6. Bij uitspraak van 17 augustus 2011 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2011:BR5204) heeft de Afdeling het beroep van [appellant sub 1] tegen het bestemmingsplan uit 2009 beoordeeld.
    
    6.1. Ten aanzien van het betoog van [appellant sub 1] dat voor het perceel [locatie 1] ten onrechte niet was voorzien in zijn bedrijf voor het stallen en het fokken van paarden overwoog de Afdeling onder 2.22.6 dat niet in geschil was dat [belanghebbende] zijn agrarisch bedrijf in 2004 had beëindigd en dat [appellant sub 1] niet aannemelijk had gemaakt dat zijn gebruik van de gronden voor het fokken van paarden ten tijde van het besluit het hobbymatig karakter was ontstegen.
    
    Voorts overwoog de Afdeling dat [appellant sub 1] wist of had moeten weten dat het gemeentebestuur voornemens was met toepassing van het VAB-beleid te voorzien in een woning voor [belanghebbende] in ruil voor het slopen van een groot deel van de bestaande agrarische bedrijfsbebouwing en het beëindigen van het agrarische bedrijf. Hieruit volgde dat [appellant sub 1] bij de aankoop van de betrokken gronden er niet gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de voor het beginnen van een paardenfokkerij benodigde agrarische bestemming zou worden gehandhaafd. Voor zover [appellant sub 1] betoogde dat hij ten tijde van het bestreden besluit het voornemen had om een paardenfokkerij te beginnen, bestond geen aanleiding voor het oordeel dat de raad niet in redelijkheid heeft kunnen voorzien in de bestemming "Wonen-2 (W-2)", die hieraan in de weg staat, aldus de uitspraak van 17 augustus 2011.
    
    6.2. Ten aanzien van het betoog van [appellant sub 1] dat het gebruik van de gronden als hobbyboer en de bestaande veeschuur en hooivijzel ten onrechte niet als zodanig waren bestemd, overwoog de Afdeling onder 2.25.1 en 2.25.2 als volgt. De raad stelde zich op het standpunt dat [appellant sub 1] kan worden aangemerkt als een hobbyboer, zodat hij zijn gronden in overeenstemming met het VAB-beleid kan gebruiken voor het hobbymatig fokken van paarden en de veeschuur en de hooivijzel niet hoeven te worden gesloopt.
    
    Uit de fotobijlage bij het deskundigenbericht bleek dat de hooivijzel op het perceel [locatie 1] moet worden aangemerkt als een bouwwerk, geen gebouw zijnde, van meer dan 3 m hoog. De maximale hoogte voor bouwwerken, geen gebouw zijnde, bedroeg ingevolge artikel 22, vierde lid, onder dd, van de planregels 3 m.
    
    Voorts was niet in geschil dat de oppervlakte van de gronden van [appellant sub 1] meer dan 3 ha bedraagt. Gelet hierop waren ingevolge artikel 22, vierde lid, onder n, van de planregels maximaal 300 m² aan onder meer bijgebouwen toegestaan. De veeschuur bedraagt 384 m2. Verder was het ingevolge artikel 22, elfde lid, aanhef en onder b, van de planregels verboden om gebouwen te gebruiken of te laten gebruiken voor het stallen van paarden. Gelet op het vorenstaande oordeelde de Afdeling dat het plan onzorgvuldig was vastgesteld, voor zover niet was voorzien in de bestaande hooivijzel en veeschuur en de veeschuur niet mocht worden gebruikt voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer, als bedoeld in artikel 1, onder 42, van de planregels.
    
    6.3. Ten aanzien van het betoog van [appellant sub 1] dat het zogenoemde staartstuk van de stolp op zijn perceel [locatie 1] ten onrechte niet als zodanig was bestemd, terwijl het legaal is gebouwd, overwoog de Afdeling onder 2.24.1 en 2.24.2 als volgt. In het deskundigenbericht stond dat zich aan de zij- en achterkant van de stolp van [appellant sub 1] een aanbouw bevindt. Dit staartstuk heeft een oppervlakte van 150 m2, bestaat uit één bouwlaag met kap en bevindt zich buiten het bouwvlak.
    
    Op de zitting van 16 mei 2011 voorafgaande aan de uitspraak van 17 augustus 2011 had de raad zich op het standpunt gesteld dat het plan per abuis niet voorzag in het staartstuk van de stolp. Hierin zag de Afdeling aanleiding voor het oordeel dat het plan in zoverre niet met de vereiste zorgvuldigheid was voorbereid.
    
    6.4. In het vorenstaande zag de Afdeling aanleiding tot vernietiging van de twee plandelen met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" met de aanduiding "(c)" en het tussenliggende plandeel met de bestemming "Groen (G)" met de aanduiding "weide (wei)" voor de percelen [locatie 2] en [locatie 1] te Schoorl.
    
    Voorts droeg de Afdeling de raad op om binnen negen maanden na de verzending van de uitspraak van 17 augustus 2011 met inachtneming van hetgeen daarin is overwogen een bestemmingsplan vast te stellen voor de desbetreffende gronden.
    
    Verder trof de Afdeling de voorlopige voorziening dat de plandelen met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" met de aanduiding "(c)" en de bestemming "Groen (G)" voor de gronden van het perceel [locatie 1] te Schoorl geacht worden in werking te zijn getreden, met dien verstande dat de veeschuur mocht worden gebruikt voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer, als bedoeld in artikel 1, onder 42, van de planregels.
    
    De beroepsgronden
    
    7. [appellant sub 1] betoogt dat het plan ten onrechte niet voorziet in de bestaande veeschuur met een omvang van 384 m2 aan de [locatie 1]. Voorts wordt de oppervlakte van het staartstuk van de stolp ten onrechte afgetrokken van de toegelaten oppervlakte van de veeschuur. Hiermee heeft de raad zich zowel wat betreft de termijn als inhoudelijk niet aan de opdracht van de Afdeling gehouden, aldus [appellant sub 1].
    
    7.1. De raad stelt zich op het standpunt dat de overgangsrechtelijke bescherming is vervallen omdat [appellant sub 1] de veeschuur zo goed als volledig heeft vernieuwd. Als nieuw bouwwerk beschouwd, acht de raad in dit geval een veeschuur van maximaal 225 m2 aanvaardbaar.
    
    7.2. Het plan voorziet voor de gronden aan de [locatie 1] in de bestemming "Wonen-2 (W-2)" met een bouwvlak en de aanduiding "stolp". Voorts is voorzien in de aanduiding "maximale oppervlakte bijgebouwen 348 m2 (C)". De planregels zijn in de bijlage bij deze uitspraak opgenomen.
    
    Gelet op de aanduiding "maximale oppervlakte bijgebouwen 348 m2 (C)", gelezen in samenhang met artikel 22, lid 4, onder het gewijzigde onderdeel q, mag in afwijking van het bepaalde onder sub l, m en n de oppervlakte van aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen ter plaatse van de aanduiding (C) ten hoogste 348 m² bedragen.
    
    Het staartstuk van de stolp aan de [locatie 1] is voorzien in de vorm van een aanbouw. Niet in geschil is dat de oppervlakte daarvan 123 m2 bedraagt. Hieruit volgt dat het plan voorziet in een veeschuur van 225 m2.
    
    7.3. Zoals hiervoor onder 6 is overwogen is de raad door de Afdeling opgedragen binnen negen maanden een nieuw bestemmingsplan vast te stellen. De Afdeling stelt vast dat de raad eerst na 46 maanden een nieuw bestemmingsplan heeft vastgesteld.
    
    7.4. De raad is opgedragen een nieuw bestemmingsplan vast te stellen omdat het bestemmingsplan uit 2009 ten onrechte niet voorzag in het staartstuk van de stolp, de bestaande hooivijzel en de bestaande veeschuur van 384 m2 en de veeschuur niet mocht worden gebruikt voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer, als bedoeld in artikel 1, onder 42, van de planregels.
    
    7.5. De Afdeling stelt vast dat de raad niet heeft voorzien in de bestaande veeschuur van 384 m2.
    
    7.5.1. Het standpunt van de raad, dat het overgangsrecht uit het bestemmingsplan uit 2009 door de vernieuwing van de veeschuur is uitgewerkt, kan niet worden gevolgd. De betrokken plandelen zijn immers bij uitspraak van 17 augustus 2011 vernietigd. Daarbij heeft de Afdeling de betrokken plandelen slechts bij wijze van voorlopige voorziening in werking laten treden. Die voorlopige voorziening moet worden geplaatst in de context van de vernietiging, te weten het oordeel dat de raad ten onrechte niet had voorzien in onder meer het fokken en stallen van paarden als hobbyboer en in de bestaande veeschuur van 384 m2 en de opdracht om dat gebrek binnen negen maanden te herstellen. De getroffen voorlopige voorziening diende er slechts toe om te voorkomen dat het vorige plan uit 1984 ter plaatse van de percelen weer van kracht zou worden en [appellant sub 1] alsnog in overeenstemming daarmee een bedrijf zou kunnen beginnen dat het gebruik als hobbyboer zou kunnen overstijgen.
    
    7.5.2. Niet in geschil is dat de gedeeltelijke vernieuwing van de veeschuur heeft plaatsgevonden nadat de termijn van de opdracht als bedoeld onder 7.3 was verlopen. Voorts is, daargelaten of dat na verloop van deze termijn nog van betekenis kan zijn, niet gebleken van zodanige gewijzigde feiten en omstandigheden dat uitvoering van de opdracht in redelijkheid niet meer van de raad kon worden gevergd. Niet gebleken is dat de veeschuur bij de gedeeltelijke vernieuwing is vergroot. Evenmin is gebleken dat de ruimtelijke uitstraling op andere relevante wijze is gewijzigd. Voorts heeft de vernieuwing plaatsgevonden omdat de veeschuur asbesthoudend was en [appellant sub 1] de veeschuur voor gebruik als hobbyboer geschikt wilde maken. Derhalve was en is de raad nog steeds gehouden om te voorzien in de bestaande veeschuur van 384 m2. Het betoog slaagt.
    
    Gelet op de oppervlakte van het staartstuk van de stolp van 123 m2 was en is de raad gehouden om hetzij te voorzien in 507 m2 aan bijgebouwen, hetzij het staartstuk als onderdeel van het hoofdgebouw te bestemmen, waarbij dan de toegestane oppervlakte aan bijgebouwen 384 m2 bedraagt. Het betoog slaagt.
    
    7.6. Voorts stelt de Afdeling vast dat het gebruik van de gronden van [appellant sub 1] voor het stallen en fokken van paarden in artikel 22, lid 22.11, aanhef en onder b, van de planregels onvoldoende geregeld is. Dat artikelonderdeel omvat een uitzondering op het verbod om gebouwen te gebruiken of te laten gebruiken voor het stallen van paarden bij hobbyboeren. Daaruit volgt niet dat het feitelijk gebruik dat [appellant sub 1] ten tijde van de vaststelling van het plan van 23 juni 2009 van de gronden en gebouwen maakte en waarvan de Afdeling in navolging van de raad heeft vastgesteld dat dat valt onder het gebruik als hobbyboer, volledig is toegestaan. Het als hobbyboer fokken en stallen van paarden en het daarvoor ook gebruiken van de gronden buiten de veeschuur zijn met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" niet geregeld. De raad was en is gehouden om in de genoemde gebruiksmogelijkheden te voorzien. Het betoog slaagt.
    
    8. [appellant sub 1] stelt dat het plan niet in voldoende oppervlakte aan bijgebouwen voorziet als de hooivijzel een bijgebouw zou zijn.
    
    8.1. De Afdeling overweegt, evenals in haar uitspraak van 17 augustus 2011, onder 2.25.2, dat de hooivijzel een bouwwerk, geen gebouw zijnde is. De hooivijzel is derhalve niet relevant voor de toegestane oppervlakte aan bijgebouwen. Het betoog faalt.
    
    8.2. Overigens overwoog de Afdeling in haar uitspraak van 17 augustus 2011, onder 2.25.2, dat de hooivijzel hoger is dan in het plan uit 2009 was toegestaan. De raad heeft dit op juiste wijze hersteld door met artikel 28 te voorzien in een regeling voor bestaande hogere maten. Hiermee voorziet het plan in de bestaande hooivijzel.
    
    9. [appellant sub 1] betoogt dat het plan ten onrechte niet voorziet in de mogelijkheid om een paardenbak te realiseren.
    
    9.1. Door [appellant sub 1] zijn geen stukken overgelegd waaruit blijkt dat ten tijde van de vaststelling van het plan reeds een concreet plan bestond voor de realisatie van een paardenbak, noch is anderszins aannemelijk gemaakt dat daartoe een zodanig concreet voornemen aan de raad kenbaar was gemaakt dat de raad dat bij de vaststelling van het plan had kunnen betrekken. Het betoog faalt.
    
    10. [appellant sub 1] betoogt dat het plan voor de gronden tussen de [locatie 1] en de [locatie 2] ten onrechte voorziet in de aanduiding "cultuurhistorische waarden (cw)". Het motief achter deze aanduiding om de doorzichten naar het achtergelegen polderlandschap te behouden kan niet worden bereikt omdat de aanduiding niet in de weg staat aan hoogopschietend groen, hetgeen reeds aanwezig is. Derhalve zijn ter plaatse zonder toereikende motivering geen bijgebouwen toegestaan, aldus [appellant sub 1].
    
    10.1. Het plan voorziet voor een gedeelte van de gronden tussen de [locatie 1] en de [locatie 2] in de bestemming "Wonen-2 (W-2)" en de aanduiding "cultuurhistorische waarden (cw)".
    
    De aanduiding "cultuurhistorische waarden (cw)" brengt ingevolge artikel 22, vierde lid, onder z, van de planregels met zich dat ter plaatse geen aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen zijn toegestaan.
    
    10.2. De raad heeft zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat de beleving van het gebied, al dan niet in de vorm van uitzicht op het achterliggende polderlandschap, niet gebaat is bij een verdere verdichting met bijgebouwen. Eventueel hoogopschietend groen heeft een andere uitstraling dan bijgebouwen. Voorts ligt het meer in de lijn der verwachtingen dat eventueel hoogopschietend groen op een dag wordt verlaagd dan dat bijgebouwen op een dag worden verwijderd. Het betoog faalt.
    
    Conclusie voor het beroep van [appellant sub 1]
    
    11. In hetgeen [appellant sub 1] heeft aangevoerd ziet de Afdeling aanleiding voor het oordeel dat het bestreden besluit is genomen in strijd met de bij het voorbereiden van een besluit te betrachten zorgvuldigheid als bedoeld in artikel 3:2 van de Awb, voor zover het betreft het plandeel voor de gronden van [appellant sub 1] met de bestemming "Wonen-2 (W-2)".
    
    Het beroep van [appellant sub 2]
    
    Inleiding
    
    12. Aan het beroep van [appellant sub 2] ging ook de uitspraak van de Afdeling van 17 augustus 2011 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2011:BR5204, onder 2.9) vooraf. In die zaak betoogde [appellant sub 2] dat het bestemmingsplan "Schoorl-Kernen en Buurtschappen" van 23 juni 2009 ten onrechte geen permanente bewoning van de recreatiewoning op zijn perceel [locatie 3] toestond. Hierbij voerde hij aan dat was voldaan aan de voorwaarden uit de Planologische visie Recreatiewoningen op particuliere erven met een woonbestemming van 26 juni 2007 (hierna: de Planologische visie Recreatiewoningen 2007).
    
    De raad stelde zich op het standpunt dat het perceel van [appellant sub 2] een afwijkende kavelstructuur heeft waardoor de recreatiewoning van [appellant sub 2] niet in één lijn ligt met de overige woningen aan de Houtendijk zodat de woning niet past in het straat- en bebouwingsbeeld ter plaatse.
    
    De Afdeling overwoog dat het gebruik van de recreatiewoning voor permanente bewoning onder het overgangsrecht van het bestemmingsplan "Groet-Hargen-Camperduin" uit 1988 viel. Omdat niet aannemelijk was gemaakt dat het gebruik binnen de planperiode zou worden beëindigd had de raad, gelet op de uitspraak van 19 mei 2010 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2010:BM4972), onvoldoende gemotiveerd waarom het gebruik opnieuw onder de werking van het overgangsrecht was gebracht.
    
    De Afdeling vernietigde het plandeel met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" en de aanduiding "recreatiewoning (rw)" voor het perceel [locatie 3] te Schoorl en droeg de raad op voor het perceel een nieuw bestemmingsplan vast te stellen.
    
    De beroepsgronden
    
    13. [appellant sub 2] betoogt dat raad ter uitwerking van de uitspraak van 17 augustus 2011 het gebruik van de recreatiewoning op zijn perceel [locatie 3] ten onrechte onder persoonsgebonden overgangsrecht heeft gebracht. Volgens [appellant sub 2] had een reguliere woonbestemming dan wel een uitsterfregeling in de rede gelegen.
    
    13.1. De raad stelt zich op het standpunt dat de recreatiewoning op basis van de Planologische visie Recreatiewoningen 2007 niet kan worden omgezet naar een reguliere woning. De woning ligt niet in lijn met de overige woningen aan de Houtendijk en past niet in de bestaande kavelstructuur. Er is sprake van wonen achter wonen. Voorts is de recreatiewoning aan [locatie 3] stedenbouwkundig aan te merken als een bijgebouw bij de woning aan [locatie 4]. Verder kan een woonbestemming leiden tot verdichting in de vorm van meer bijgebouwen, aldus de raad.
    
    Voorts is het gemeentelijk beleid voor recreatiewoningen, waaronder de Planologische visie Recreatiewoningen 2007, erop gericht dat de permanente bewoning op een zeker moment eindigt. Een uitsterfregeling, waarmee het gebruik ook door anderen zeer langdurig kan worden voortgezet, is daarmee in strijd. Daarom is gekozen voor persoonsgebonden overgangsrecht, aldus de raad.
    
    13.2. Het plan voorziet in een planregeling voor de percelen [locatie 4] en [locatie 3]. Het plan voorziet ter plaatse in de bestemming "Wonen-2 (W-2)". Het plan voorziet met een bouwvlak en de aanduiding "max. oppervlakte hoofdgebouw 120 m2" in de woning aan [locatie 4]. Het plan voorziet in de aanduidingen "recreatiewoning (rw)" en "permanent wonen" voor de permanent bewoonde recreatiewoning aan [locatie 3].
    
    13.3. In de Planologische visie Recreatiewoningen 2007 staat dat recreatiewoningen veelvuldig permanent worden bewoond in strijd met de vigerende bestemming. Vanuit ruimtelijk-stedenbouwkundig oogpunt is het niet gewenst dit strijdige gebruik planologisch te regelen door middel van het toekennen van een woonbestemming in nieuwe bestemmingsplannen onder andere omdat de recreatiewoningen vaak op achtererven staan waardoor wonen achter wonen zal ontstaan, de bereikbaarheid en de kavelstructuur niet afgestemd zijn op een woonsituatie, er sprake kan zijn van aantasting van privacy en een woonbestemming bovendien kan leiden tot planschade en verdichting van de bebouwing. In nieuwe bestemmingsplannen zal dan ook geen woonbestemming worden toegekend aan permanent bewoonde recreatiewoningen. Uitzondering wordt gemaakt voor die gevallen waar binnen de ruimtelijke context verdichting mogelijk is. Deze verdichting is mogelijk indien:
    
    - een recreatiewoning niet op een achtererf is gesitueerd;
    
    - de kavel waarop de recreatiewoning is gesitueerd dezelfde structuur heeft
    
    als de overige in de omgeving liggende kavels;
    
    - verdichting op het achtererf in de vorm van bijgebouwen en aan- en
    
    uitbouwen mogelijk is zonder dat inbreuk wordt gemaakt op het straat- en
    
    bebouwingsbeeld ter plaatse;
    
    - de recreatiewoning direct bereikbaar is vanaf de openbare weg;
    
    - de privacy op omliggende percelen voldoende gewaarborgd is;
    
    - parkeervoorzieningen op eigen erf aanwezig zijn;
    
    - er geen planschade optreedt dan wel deze wordt vergoed.
    
    13.4. De raad heeft zich terecht op het standpunt gesteld dat de recreatiewoning van [appellant sub 2] gelet op de Planologische visie Recreatiewoningen 2007 niet in aanmerking komt voor een woonbestemming. Hierbij neemt de Afdeling in aanmerking dat, zoals de raad bij de vaststelling van het plan heeft betrokken en anders dan dat [appellant sub 2] stelt, sprake is van wonen achter wonen. Dat de recreatiewoning een eigen oprit heeft en grotendeels zichtbaar is vanaf de weg, neemt niet weg dat de recreatiewoning in elk geval gedeeltelijk op het achtererf van de woning aan de [locatie 4] ligt. Derhalve ligt de recreatiewoning niet in lijn met de overige woningen en is sprake van een afwijkende kavelstructuur. Voorts is niet gebleken dat sprake is van bijzondere omstandigheden die nopen tot afwijking van de Planologische visie Recreatiewoningen 2007.
    
    13.5. Indien de raad bij het vaststellen van een bestemmingsplan het bestaande gebruik niet als zodanig bestemt, maar voor een of meer plandelen een andere bestemming in het belang van een goede ruimtelijke ordening aangewezen acht, dient hij te kiezen voor een bestemming waarvan aannemelijk is dat deze binnen de planperiode van in beginsel tien jaar wordt gerealiseerd. Het op het tijdstip van vaststellen van dat plan bestaande maar daarvan afwijkende, rechtmatige gebruik, mag op grond van het ingevolge artikel 3.2.2 van het Besluit ruimtelijke ordening (hierna: Bro) in het bestemmingsplan op te nemen algemene overgangsrecht worden voortgezet. Artikel 3.2.3 van het Bro biedt daarnaast de raad de mogelijkheid om voor een of meer natuurlijke personen persoonsgebonden overgangsrecht op te nemen. Daartoe kan de raad overgaan in gevallen waarin het bestaande gebruik, gelet op artikel 3.2.2, vierde lid, van het Bro, niet onder de werking van het algemene overgangsrecht zou vallen en handhavend optreden tot een onbillijkheid van overwegende aard als bedoeld in artikel 3.2.3 van het Bro zou leiden. Dit artikel biedt naar het oordeel van de Afdeling op zich ook de mogelijkheid persoonsgebonden overgangsrecht voor een of meer natuurlijke personen op te nemen in gevallen waarin het bestaande gebruik reeds in het voordien geldende plan onder de beschermende werking van het daarin opgenomen algemene overgangsrecht viel, het dienovereenkomstig bestemmen van dat gebruik naar het oordeel van de raad niet in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening is, maar de raad ook geen aanleiding ziet actief over te gaan tot beëindiging van dat gebruik door aankoop of onteigening. Zie de uitspraak van de Afdeling van 18 november 2011 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2011:BU5400; onder 2.4).
    
    Mede gelet op voornoemde uitspraak van 18 november 2011 komt in de onderhavige situatie geen betekenis toe aan de door [appellant sub 2] aangehaalde uitspraak van 22 augustus 2012 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2012:BX5285). Daarin wordt weliswaar overwogen dat het persoonsgebonden overgangsrecht alleen van toepassing kan zijn als het algemene overgangsrecht dat niet is, maar die situatie zag op een van artikel 3.2.3 van het Bro afwijkende formulering van het overgangsrecht in de planregels.
    
    13.6. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen in haar uitspraken van 18 december 2013 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2013:2452) en 26 maart 2014 (in zaak nr. ECLI:NL:RVS:2014:1052) is in aanvulling op hetgeen in 13.5 reeds is overwogen het opnemen van persoonsgebonden overgangsrecht echter niet zonder meer geoorloofd. Voor een dergelijke planregeling dienen dan wel redenen te bestaan die zijn toegespitst op de omstandigheden van het geval. Overwegingen die daarbij een rol kunnen spelen, kunnen verband houden met de aard van het gebruik dat op grond van het algemene overgangsrecht mag worden gemaakt, met de omstandigheid dat een bepaalde vorm van gebruik in het verleden op illegale wijze is ontstaan en met de vraag welk nadeel de beperking tot persoonsgebonden overgangsrecht voor de gebruiker met zich brengt. Dit leidt ertoe dat een beperking van het overgangsrecht tot de persoon van de gebruiker op de peildatum niet zonder meer kan gelden voor alle vormen van gebruik waarop het overgangsrecht van toepassing was.
    
    13.7. De door de raad gestelde omstandigheid dat een uitsterfregeling ertoe leidt dat het gebruik van de recreatiewoning van [appellant sub 2] voor permanente bewoning in wezen voor altijd kan worden voorgezet is inherent aan een uitsterfregeling en derhalve geen op de omstandigheden van het geval toegespitste reden om te kiezen voor persoonsgebonden overgangsrecht.
    
    Voorts heeft de raad desgevraagd niet onderbouwd waarom een uitsterfregeling kan leiden tot meer omgevingsvergunningvrij te realiseren bijgebouwen dan persoonsgebonden overgangsrecht, nog daargelaten dat [appellant sub 2] onweersproken heeft gesteld dat de maximale oppervlakte aan bijgebouwen reeds bereikt is.
    
    Voorts wordt de woning reeds lange tijd permanent bewoond. De raad heeft desgevraagd geen concrete op de omstandigheden van het geval toegespitste redenen naar voren gebracht waarom persoonsgebonden overgangsrecht in de rede lag. Gelet hierop, en nu een uitsterfregeling leidt tot meer rechtszekerheid voor [appellant sub 2], heeft de raad onvoldoende gemotiveerd voorzien in slechts persoonsgebonden overgangsrecht. Het betoog slaagt.
    
    Conclusie voor het beroep van [appellant sub 2]
    
    14. In hetgeen [appellant sub 2] heeft aangevoerd ziet de Afdeling aanleiding voor het oordeel dat het bestreden besluit is genomen in strijd met het motiveringsbeginsel als bedoeld in artikel 3:46 van de Awb, voor zover het betreft het plandeel met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" en de aanduiding "recreatiewoning (rw)" voor het perceel [locatie 3] te Schoorl.
    
    Bestuurlijke lus
    
    15. De Afdeling ziet in het belang bij een spoedige beëindiging van het geschil aanleiding de raad op de voet van artikel 8:51d van de Awb, op te dragen de gebreken in het bestreden besluit binnen de hierna te noemen termijn te herstellen. De raad dient daartoe:
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 7.5 tot en met 7.5.2 is overwogen te voorzien in de bestaande veeschuur met een bebouwd oppervlak van 384 m2 en het staartstuk van de stolp met een bebouwd oppervlak van 123 m2;
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 7.6 is overwogen te voorzien in een passende regeling voor het gebruik van de gronden van [appellant sub 1] voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer;
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 13.4 tot en met 13.7 de keuze voor persoonsgebonden overgangsrecht alsnog te motiveren, dan wel te voorzien in een uitsterfregeling of een andere passende regeling voor de recreatiewoning op het perceel [locatie 3] te Schoorl.
    
    16. Bij de voorbereiding van het te nemen besluit tot wijziging hoeft geen toepassing te worden gegeven aan afdeling 3.4 van de Awb. Het besluit tot wijziging van het plan dient op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend te worden gemaakt en te worden medegedeeld.
    
    17. In de einduitspraak zal worden beslist over de proceskosten en de vergoeding van het betaalde griffierecht.
    
    Beslissing
    
    De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
    
    I. draagt de raad van de gemeente Bergen op om binnen 20 weken na de verzending van deze tussenuitspraak het besluit van 25 juni 2015 te herstellen door:
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 7.5 tot en met 7.5.2 is overwogen te voorzien in de bestaande veeschuur met een bebouwd oppervlak van 384 m2 en het staartstuk van de stolp met een bebouwd oppervlak van 123 m2;
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 7.6 is overwogen te voorzien in een passende regeling voor het gebruik van de gronden van [appellant sub 1] voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer;
    
    - met inachtneming van hetgeen onder 13.4 tot en met 13.7 de keuze voor persoonsgebonden overgangsrecht alsnog te motiveren, dan wel te voorzien in een uitsterfregeling of een andere passende regeling voor de recreatiewoning op het perceel [locatie 3] te Schoorl;
    
    - de Afdeling en de andere partijen de uitkomst mede te delen en het gewijzigde besluit op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend te maken;
    
    II. treft de voorlopige voorziening dat het plandeel met de bestemming "Wonen-2 (W-2)" met de aanduiding "(c)" voor de gronden van het perceel [locatie 1] te Schoorl geacht wordt in werking te zijn getreden, met dien verstande dat de bestaande veeschuur met een bebouwd oppervlak van 384 m2 en het bestaande staartstuk van de stolp met een bebouw oppervlak van 123 m2 mogen blijven staan en dat de gronden mogen worden gebruikt voor het stallen en fokken van paarden als hobbyboer, als bedoeld in artikel 1, onder 42, van de planregels;
    
    III. bepaalt dat de onder II. getroffen voorlopige voorziening vervalt op het tijdstip van inwerkingtreding van een bestemmingsplan zoals bedoeld onder I.
    
    Aldus vastgesteld door mr. J. Hoekstra, voorzitter, en mr. F.C.M.A. Michiels en mr. B.P.M. van Ravels, leden, in tegenwoordigheid van mr. J.S.S. Hupkes, griffier.
    
    w.g. Hoekstra w.g. Hupkes
    voorzitter griffier
    
    Uitgesproken in het openbaar op 18 mei 2016
    
    635.
    
    BIJLAGE
    
    Het bestemmingsplan "Poldergebied" uit 1984
    
    Ingevolge artikel 1, onder e, van de planvoorschriften werd onder een agrarisch bedrijf verstaan een bedrijf, waarin uitsluitend of overwegend door bewerking van de bodem en/of door het houden van vee met gebruikmaking van producten van die bodem, arbeid wordt verricht ter verkrijging van plantaardige en/of dierlijke producten.
    
    Ingevolge artikel 4, eerste lid, van de planvoorschriften mochten de voor "Agrarisch gebied met bebouwing" aangewezen gronden, voor zover van belang, worden gebruikt voor de exploitatie van een agrarisch bedrijf.
    
    Het bestemmingsplan "Schoorl Kernen en Buurtschappen" uit 2009
    
    Artikel 1 Begripsbepalingen
    
    3. aan- en uitbouw: een aan een hoofdgebouw aangebouwd (deel van het) gebouw dat in directe verbinding staat met het hoofdgebouw en dat door de vorm onderscheiden kan worden van het hoofdgebouw en in architectonisch opzicht ondergeschikt is aan het hoofdgebouw.
    
    24. bouwperceel: een aaneengesloten stuk grond met inbegrip van gronden met de bestemming Tuin (T), waarop krachtens het plan een zelfstandige, bij elkaar behorende bebouwing is toegelaten dan wel een op de plankaart als zodanig aangegeven stuk grond.
    
    42. hobbyboer: een agrarische activiteit die niet de omvang heeft van een volledige arbeidskracht, maar waarbij wel sprake is van ten minste 1,5 ha grond direct aansluitend aan het woonperceel en van 4 Nederlandse grootte eenheid (nge).
    
    Artikel 11 Groen (G)
    
    1. De gronden op de kaart aangewezen voor Groen (G) zijn bestemd voor:
    
    b. groenvoorzieningen;
    
    met dien verstande dat:
    
    m. ter plaatse van de aanduiding "weide (wei)" uitsluitend weidegronden zijn toegestaan.
    
    Artikel 18 Tuin (T)
    
    Bestemmingsomschrijving
    
    1. De op de plankaart voor Tuin (T) aangewezen gronden zijn bestemd voor:
    
    a. tuinen behorende bij de op de aangrenzende gronden gelegen hoofdgebouwen;
    
    alsmede voor:
    
    b. ter plaatse van de aanduiding (nlw): natuur en landschapswaarden.
    
    Artikel 22 Wonen-2 (W-2)
    
    Bestemmingsomschrijving
    
    1. De op de plankaart voor Wonen-2 (W-2) aangewezen gronden zijn bestemd voor:
    
    a. het wonen en in samenhang daarmee voor de uitoefening van aan-huis-gebonden beroepen en kleinschalige bedrijfsmatige activiteiten;
    
    b. ter plaatse van de aanduiding "recreatiewoning (rw)": recreatiewoningen;
    
    Bouwregels
    
    3. Op deze gronden mogen ten behoeve van de bestemming uitsluitend worden gebouwd:
    
    a. hoofdgebouwen en aan- en uitbouwen;
    
    b. bijgebouwen;
    
    c. recreatiewoningen uitsluitend ter plaatse van de aanduiding (rw);
    
    d. bouwwerken, geen gebouwen zijnde, met uitzondering van paardenpakken, bouwwerken voor mestopslag, tredmolens en lichtmasten;
    
    4. Voor het bouwen gelden de aanduidingen op de plankaart, de bepalingen in hoofdstuk III en de volgende bepalingen:
    
    algemeen
    
    a. het bouwperceel mag ten hoogste voor 35% bebouwd worden met gebouwen en overkappingen;
    
    hoofdgebouwen niet zijnde recreatiewoningen
    
    c. hoofdgebouwen zijn uitsluitend toegestaan binnen het bouwvlak;
    
    d. per bouwvlak is ten hoogste 1 woning toegestaan;
    
    aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen
    
    [h. tot en met k bepalen de toegestane locatie van aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen]
    
    l. de gezamenlijke oppervlakte aan aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen mag niet meer bedragen dan 50 m², met dien verstande dat een aaneengesloten oppervlakte van ten minste 25 m² van het gezamenlijke zij- en achtererf onbebouwd;
    
    m. in afwijking van het bepaalde onder sub l mag de maximale oppervlakte aan aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen bij bouwpercelen met een oppervlakte en onoverdekt dient te blijven;
    
    - tussen de 500 m² en 600 m² : ten hoogste 55 m² bedragen;
    
    - tussen de 600 m² en 700 m² : ten hoogste 60 m² bedragen;
    
    - tussen de 700 m² en 800 m² : ten hoogste 65 m² bedragen;
    
    - tussen de 800 m² en 900 m² : ten hoogste 70 m² bedragen;
    
    - vanaf 900 m² : ten hoogste 75 m² bedragen;
    
    n. in afwijking van het bepaalde onder sub l en m mag de oppervlakte van aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen bij hobbyboeren, ten hoogste 1% bedragen van de bij de hobbyboer in gebruik zijnde gronden bedragen met een maximum van 300 m², met dien verstande dat er sprake dient te zijn van een voormalig agrarisch bedrijf, hetgeen dient te blijken uit voorgaande bestemmingsplannen en/of verleende bouwvergunningen;
    
    o. de oppervlakte per vrijstaand bijgebouw en per recreatiewoning mag niet meer bedragen dan 50 m²;
    
    bouwwerken, geen gebouwen en overkappingen zijnde
    
    dd. de hoogte van overige bouwwerken, geen gebouwen en overkappingen zijnde, mag ten hoogste 3 m bedragen.
    
    5. Burgemeester en wethouders zijn bevoegd ontheffing te verlenen van het bepaalde in lid 3 sub d ten behoeve van het realiseren van paardenbakken, met dien verstande dat:
    
    a. de grootte van het bouwperceel ten minste 2.000 m² bedraagt;
    
    b. de paardenbak uitsluitend is toegestaan achter de achtergevelrooilijn van het hoofdgebouw;
    
    c. de oppervlakte van een paardenbak ten hoogste 800 m² bedraagt;
    
    d. ten hoogste 25% van het bouwperceel mag worden ingericht als paardenbak;
    
    e. de paardenbak zich op een afstand van ten minste 25 m van woningen van derden bevindt en ten minste 5 m van de perceelgrenzen;
    
    f. in afwijking van het onder e bepaalde mag de afstand tot woningen van derden ten minste 15 m bedragen indien tussen de paardenbakken en de aangrenzende percelen gebiedseigen gesloten beplanting wordt gerealiseerd;
    
    g. er mag geen sprake zijn van buitenverlichting van de paardenbak;
    
    h. de hoogte van de omheining van de paardenbak bedraagt ten hoogste 1,5 m.
    
    Specifieke gebruiksregels
    
    11. Het is verboden om:
    
    b. gebouwen te gebruiken of te laten gebruiken voor het stallen van paarden.
    
    d. recreatiewoningen te gebruiken of te laten gebruiken voor permanente bewoning.
    
    Artikel 28 Bestaande afstanden en andere maten
    
    1. De op het tijdstip van inwerkingtreding van het plan bestaande afstands-, hoogte-, breedte-, inhouds- en oppervlaktematen en aantallen, die meer bedragen dan in het plan is voorgeschreven, mogen ter plaatse van de overschrijding als ten hoogste toelaatbaar worden aangehouden, met uitzondering van de oppervlaktematen voor aan- en uitbouwen, recreatiewoningen, bijgebouwen en overkappingen.
    
    Het bestemmingsplan "1e Herziening Schoorl, kernen en buurtschappen" uit 2015
    
    Artikel 1 Begrippen
    
    1.1 plan: het bestemmingsplan 1e Herziening Schoorl-Kernen en Buurtschappen van de gemeente Bergen (NH.).
    
    1.3 bestemmingsplan Schoorl-Kernen en Buurtschappen: het bestemmingsplan Schoorl-Kernen en Buurtschappen zoals vastgesteld op 23 juni 2009 door de gemeenteraad van Bergen en na de uitspraak op 17 augustus 2011 (zaaknummer 200906463/1/R1) van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State gewijzigd onherroepelijk in werking getreden.
    
    Artikel I.
    
    De regels van bestemmingsplan Schoorl-Kernen en Buurtschappen zijn van overeenkomstige toepassing.
    
    Artikel II.
    
    In aanvulling op het bepaalde onder I. wordt het bestemmingsplan Schoorl-Kernen en Buurtschappen als volgt herzien:
    
    Artikel 18 Tuin (T) - (artikel 19 na vernummering) In lid 1 wordt - onder vernummering van de subleden - een nieuwe sub c opgenomen, luidende:
    
    c. ter plaatse van de aanduiding "cultuurhistorische waarden (cw)": behoud en versterking van het doorzicht naar het polderlandschap.
    
    Artikel 22 Wonen-2 (W2) (artikel 23 na vernummering; in deze uitspraak aangehaald als artikel 22) In lid 4 wordt - onder vernummering van de subleden - een nieuwe sub o, p en q opgenomen, luidende:
    
    q. in afwijking van het bepaalde onder sub l, m en n mag de oppervlakte van aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen ter plaatse van de aanduiding (C) ten hoogste 348 m² bedragen;
    
    In lid 4 wordt - onder vernummering van de subleden en na vernummering als gevolg van voorgaande wijziging in lid 4 - een nieuwe sub z opgenomen, luidende:
    
    z. in afwijking van voorgaande regels, zijn ter plaatse van de aanduiding "cultuurhistorische waarden (cw)" geen aan- en uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en recreatiewoningen toegestaan.
    
    Lid 11 onder b wordt aangevuld met 'met dien verstande dat dit verbod niet geldt:
    
    1. bij hobbyboeren;
    
    2. hobbymatig gebruik op de gronden ter plaatse van de aanduiding 'paardenbak (pb);'
    
    De regel luidt dan als volgt:
    
    b. gebouwen te gebruiken of te laten gebruiken voor het stallen van paarden, met dien verstande dat dit verbod niet geldt:
    
    1. bij hobbyboeren;
    
    2. voor hobbymatig gebruik op de gronden ter plaatse van de aanduiding 'paardenbak (pb);'.
    
    Lid 11 wordt aangevuld met een sub e:
    
    e. in afwijking van het bepaalde onder d, is het toegestaan om de recreatiewoning ter plaatse van de aanduiding 'permanent wonen (pw)' permanent te bewonen, met dien verstande dat dit uitsluitend geldt voor [persoon A] (geboren 13-09-1952), [persoon B] (geboren 28-06-1965) en [persoon C] (geboren 16-10-1996).