ECLI:NL:CRVB:2000:ZB8667, Centrale Raad van Beroep, 14-01-2000, 99/2749 AWBZ, 99/2751 AWBZ, 99/2752 AWBZ
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 2000-01-14 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: -

99/2752 AWBZ
      99/2749 AWBZ
      99/2751 AWBZ
    
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    
      A, wonende te B,
      C, wonende te D,
      E, wonende te F, appellanten,
    
    
    en
    
    
      Stichting Centrale Zorgverzekeraars groep Ziekenfonds, gedaagde I,
      OWM OZ Zorgverzekeringen U.A., gedaagde II.
    
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Appellanten, ieder ouder van een meervoudig gehandicapt kind, hebben
      gedaagden op grond van het bepaalde in de Regeling Ziekenfondsraad
      subsidiëring zorg op maat verstandelijk gehandicaptenzorg 1997 (hierna: de
      Regeling) verzocht om toekenning van een persoongebonden budget ten behoeve
      van een kleinschalige woonvorm voor deze kinderen.
    
    
    
      Bij op bezwaar genomen besluiten van 14 januari 1998 heeft gedaagde I ten
      aanzien van appellanten A en C geweigerd een hoger persoonsgebonden budget
      toe te kennen dan f 67.160,-- per persoon. Bij op bezwaar genomen besluit van
      6 maart 1998 heeft gedaagde II ten aanzien van appellant E geweigerd een
      hoger persoonsgebonden budget toe te kennen dan f 64.202,--.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Middelburg heeft bij uitspraak van 12 april
      1999 de tegen deze besluiten ingestelde beroepen ongegrond verklaard.
    
    
    
      Namens appellanten heeft mr J.D. van Vlastuin, advocaat te Utrecht, op bij
      beroepschrift en aanvullend beroepschrift (met bijlagen) aangevoerde gronden
      tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld en de Raad verzocht de
      aangevallen uitspraak te vernietigen.
    
    
    
      Gedaagden hebben bij afzonderlijk ingezonden verweerschriften van 13
      september 1999 (met bijlagen) van verweer gediend.
    
    
    
      Van de zijde van appellanten zijn bij brief van 9 november 1999 nog een
      aantal stukken ingezonden.
    
    
    
      De gedingen zijn behandeld ter zitting van de Raad, gehouden op 17 december
      1999, waar appellanten in persoon zijn verschenen, bijgestaan door mr Van
      Vlastuin, voornoemd, als hun raadsman, en waar gedaagden zich hebben doen
      vertegenwoordigen door mr N.J.H. Dams-van der Heijden en E. Stobbelaar,
      werkzaam bij gedaagde I.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      De Ziekenfondsraad heeft op 19 december 1996 de op de Wet financiering
      volksverzekeringen steunende Regeling Ziekenfondsraad subsidiëring zorg op
      maat verstandelijk gehandicapten 1997 (de Regeling) vastgesteld. De Regeling
      is in werking getreden per 1 januari 1997. Daarin is de toekenning en hoogte
      geregeld van het voor verstandelijk gehandicapten geldende zogenoemde
      persoonsgebonden budget, waarmee zorg op maat kan worden ingekocht.
    
    
    
      Appellanten hebben ieder voor zich als ouder van een meervoudig gehandicapt
      kind om toekenning van een persoonsgebonden budget verzocht. Daarbij is het
      voornemen kenbaar gemaakt dit te willen gebruiken voor de stichting van een
      kleinschalige woonvorm voor deze kinderen.
    
    
    
      Ingevolge artikel 15, eerste lid, van de Regeling komt voor toekenning van
      een persoonsgebonden budget uitsluitend in aanmerking de verstandelijk
      gehandicapte die voldoet aan de indicatievereisten voor één van de in de
      bijlage 2 bij deze Regeling vermelde budgetcategorieën. In gevallen van
      kennelijke hardheid kan op grond van het bepaalde in het derde lid van dit
      artikel aan de verzekerde die wordt ingedeeld in budgetcategorie VII of VIII
      een hoger budget worden toegekend dan bij de respectieve budgetcategorieën behoort.
    
    
    
      Gedaagden hebben de meerderjarige kinderen van appellanten in de voor
      volwassen gehandicapten geldende hoogste budgetcategorie VII ingedeeld en van
      evenvermelde mogelijkheid tot verhoging door de toekenning van de in rubriek
      I genoemde bedragen gebruik gemaakt.
    
    
    
      Appellanten betwisten de indeling in budgetcategorie VII op zich niet. Ook
      richten zij hun bezwaren niet op de toepassing van de hardheidsclausule en de
      omstandigheid dat in de door gedaagden in dat kader gevolgde berekeningen,
      uitmondend in de toegekende bedragen, een correctie is toegepast van
      f 25.000,-- in verband met bij wijze van zorg in natura te verkrijgen
      dagopvang. Hun bezwaren zijn, zoals in de gedingstukken uitvoerig en met
      overlegging van tal van gegevens is toegelicht, wel gericht op de hoogte van
      de door gedaagden met toepassing van evenvermelde hardheidsclausule
      vastgestelde budgetten en de daarbij gevolgde rekenmethoden die ertoe zouden
      leiden dat budgetten zodanig laag worden vastgesteld dat aan appellanten de
      mogelijkheid wordt onthouden voor hun kinderen persoonlijke keuzes in de te
      verlenen zorg te maken. Daarbij is van de zijde van appellanten, onder
      verwijzing naar andere gevallen, een beroep gedaan op de toelichting van de
      Regeling die inhoudt dat het toe te kennen budget dient te voldoen aan
      optimale rechtsgelijkheid.
    
    
    
      De rechtbank heeft de bestreden besluiten bij de aangevallen uitspraak in
      stand gelaten.
    
    
    
      In hoger beroep hebben appellanten, deels onder herhaling van hetgeen in
      eerste aanleg is aangevoerd, uitvoerig uiteengezet, dat met de toegekende
      budgetten realisatie van de hen voor ogen staande kleinschalige woonvorm
      niet, althans niet op verantwoorde wijze, kan geschieden, en dat gedaagden
      met de door hen gevolgde methodieken geen recht hebben gedaan aan het aan de
      Regeling ten grondslag liggend uitgangspunt dat "zorg op maat" moet worden verleend.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    
      De Raad stelt voorop dat de mogelijkheid van toekenning van persoonsgebonden
      budgetten voor de zogeheten contactkantoren, waaronder gedaagden, is
      neergelegd in artikel 13 van de Regeling en dat deze budgetten ingevolge
      artikel 14, eerste lid, van de Regeling uitsluitend bestemd zijn voor de
      betaling van kosten van door de in aanmerking komende verzekerden ingekochte
      zorgonderdelen als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Regeling. In
      laatstgenoemde bepaling worden zeven zorgonderdelen onderscheiden, te weten:
      begeleiding, verzorging, verpleging, behandeling, (geneeskundig) onderzoek,
      advisering en ondersteuning, verblijf. Om voor een persoonsgebonden budget in
      aanmerking te komen moet de verzekerde worden geïndiceerd waarbij dezelfde
      indicatienormen worden gehanteerd als bij te verlenen zorg in natura. Uit
      deze systematiek vloeit voort dat het bedrag behorend bij de voor de
      verzekerde geïndiceerde budgetcategorie in beginsel maatgevend is voor de in
      te kopen zorg en geacht moet worden daarvoor een toereikende tegemoetkoming
      te zijn.
      Voorts is van belang dat bij de vaststelling van het bij budgetcategorie VII
      behorende budget van f 65.000,-- blijkens de toelichting rekening is gehouden
      met de omstandigheid dat het hier verzekerden betreft die aangewezen zijn op
      intramurale 24-uurszorg, waaraan, zo begrijpt de Raad, verblijfskosten
      inherent zijn, en dat bij deze budgetcategorie in zeer incidentele gevallen
      een hoger budget kan worden toegekend. Ten slotte ontleent de Raad aan de
      toelichting dat bij de vaststelling in de Regeling van de bij de
      budgetcategorieën behorende bedragen ervan is uitgegaan dat geen
      investeringen en kapitaalslasten aan de orde zijn.
    
    
    
      De Raad leidt hieruit af dat de verzekerden in budgetcategorie VII met een
      budget van f 65.000,-- in beginsel geacht worden alle bij deze categorie
      passende zorgonderdelen, waaronder verblijf, te kunnen inkopen, zij het dat
      in zeer bijzondere gevallen - in artikel 15, derde lid, van de Regeling
      aangeduid als gevallen van kennelijke hardheid - het contactkantoor bevoegd
      is een verhoging van het budget toe te kennen. Vanuit vorenomschreven
      systematiek, waarbij niet de wens van de verzekerde met betrekking tot de
      omvang en inrichting van de zorg centraal staat, maar het budgetbedrag
      maatgevend daarvoor is, waarbinnen persoonlijke keuzes kunnen worden gemaakt,
      zal ook bij budgetcategorie VII in beginsel met toekenning van dit bedrag
      kunnen worden volstaan onder aftrek van, zoals in casu, de waarde van de
      tevens te ontvangen zorg in natura.
    
    
    
      De omstandigheid dat in incidentele gevallen, als de onderhavige, sprake is
      van een kennelijke hardheid waardoor er aanleiding is het budgetbedrag te
      verhogen, impliceert geenszins dat afbreuk gedaan kan worden aan
      vorenomschreven systematiek. In het bijzonder kan de Raad er niet in meegaan
      dat alsdan de wens van de betrokken verzekerden ten aanzien van de omvang en
      de inrichting van de zorg voor de hoogte van dit bedrag alsnog maatgevend zou
      (behoren te) zijn of dat er geen grenzen meer zouden mogen worden gesteld aan
      het met toepassing van de hardheidsclausule toe te kennen bedrag.
    
    
    
      Bij het licht van het zoëven overwogene staat de Raad voor de beantwoording
      van de vraag of, nu de bestreden besluiten de toepassing behelzen van een
      discretionaire bevoegdheid, gezegd moet worden dat gedaagden niet in
      redelijkheid tot deze besluiten hebben kunnen komen dan wel anderszins hebben
      gehandeld in strijd met een geschreven of ongeschreven rechtsregel of
      algemeen rechtsbeginsel.
    
    
    
      Die vraag beantwoordt de Raad in al zijn onderdelen ontkennend.
      Daarbij acht de Raad van belang dat de Regeling geen dwingend richtsnoer aan
      de contactkantoren geeft voor de bij de toepassing van de hardheidsclausule
      te volgen berekeningswijze, en dat de Ziekenfondsraad ook anderszins geen
      aanwijzingen daaromtrent heeft gegeven. Het staat gedaagden derhalve in
      beginsel vrij bij de toepassing van de hardheidsclausule uit te gaan van een
      eigen berekeningsmethode. Noch van de berekeningsmethode van gedaagde I die
      als uitgangspunt heeft het budget dat geldt voor de duurste patiënt in een
      zwakzinnigeninrichting, noch van de berekeningsmethode van gedaagde II die
      als uitgangspunt heeft de gemiddelde personeelskosten van een drietal
      inrichtingen, kan worden gezegd dat die geen steun vindt in de hiervoor
      omschreven systematiek van de Regeling, gebaseerd op een zekere mate van
      herleiding tot de kosten van zorg in natura. De omstandigheid dat bij die
      berekeningsmethoden een vermindering van 20% wordt toegepast is op zichzelf
      in lijn met het gegeven dat bij de vaststelling van de voor de
      budgetcategorieën VII en VIII geldende bedragen door middel van een korting
      van 20% er rekening mee is gehouden dat van opneming en verder verblijf in
      een zwakzinnigeninrichting bij toekenning van een persoonsgebonden budget
      geen sprake is.
    
    
    
      Het beroep dat appellanten hebben gedaan op andere gevallen waarin door
      andere contactkantoren met toepassing van de hardheidsclausule veel hogere
      bedragen zijn toegekend, vermag de Raad niet tot een ander oordeel te leiden.
      De Raad wijst erop dat het hier andere uitvoeringsorganen betreft die een
      eigen invulling kunnen geven (en hebben gegeven) aan hun discretionaire
      bevoegdheid. Voorts acht de Raad het in de toelichting in dit verband
      genoemde beginsel van optimale rechtsgelijkheid voor alle verzekerden, mede
      gelet op de omstandigheid dat het gaat om de beoordeling van uitzonderlijke
      en om die reden niet licht met elkaar te vergelijken situaties, niet zodanig
      dwingend dat gedaagden op grond hiervan gehouden zijn om die hogere bedragen
      als richtsnoer bij de toepassing van de hardheidsclausule te nemen. Ten
      slotte overweegt de Raad in dit verband dat hij de toelichting van de
      Regeling op dit punt zo verstaat dat optimale rechtsgelijkheid primair in de
      Regeling wordt nagestreefd door de indeling in budgetcategorieën met de
      daarbij behorende bedragen en dat de verhoging van die bedragen in gevallen
      van kennelijke hardheid daaraan geen afbreuk mag doen.
    
    
    
      Uit het verhandelde ter zitting is de Raad gebleken dat gedaagde sub I bij de
      vaststelling van persoonsgebonden budgetten op grond van de hardheidsclausule
      per 1 januari 2000 niet langer voormelde korting van 20% toepast. De Raad
      ziet in deze voor appellanten A en C in positieve zin gewijzigde
      berekeningswijze, gelet op de door de Raad in acht te nemen terughoudende
      toetsing, geen aanleiding om de bestreden besluiten van gedaagde I die het
      jaar 1997 betreffen, niet in stand te laten. Die besluiten zijn immers
      genomen op grond van de toen bekende gegevens, waarvan de Raad hiervoor al
      heeft overwogen dat deze die kunnen dragen.
    
    
    
      Uit het vorenstaande vloeit voort dat de aangevallen uitspraak voor
      bevestiging in aanmerking komt.
    
    
    
      De Raad acht geen termen aanwezig om toepassing te geven aan het bepaalde in
      artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    Bevestigt de aangevallen uitspraak.
    
    
      Aldus gegeven door mr M.I. 't Hooft als voorzitter en mr D.J. van der Vos en
      mr Th.M. Schelfhout als leden, in tegenwoordigheid van mr M. van 't Klooster
      als griffier en uitgesproken in het openbaar op 14 januari 2000.
    
    
    (get.) M.I. 't Hooft.
    
    (get.) M. van 't Klooster.
    
    
      JdB
      1401