ECLI:NL:RBROT:1999:AA3677, Rechtbank Rotterdam, 05-10-1999, AWB 98/634
Rechtbank Rotterdam — Uitspraak 
Datum: 1999-10-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

441 / ARRONDISSEMEENTSRECHTBANK TE ROTTERDAM
    
    Enkelvoudige kamer voor bestuursrechtelijke zaken
    
    Reg. nr: AWB 98/634-LAME
    
    Uitspraak
    
    in het geding tussen
    
    Á, wonende te B, eiseres,
    
    en
    
    het Landelijk instituut sociale verzekeringen, verweerder.
    
    1. Ontstaan en loop van de procedure
    
    
      Bij brief van 23 juni 1997 heeft eiseres verweerder verzocht om toekenning van 
      een zelfstandigheidsverklaring voor de periode 14 augustus 1997 tot 14 augustus 
      1998.
    
    
    Bij brief van 2 juli 1997 heeft verweerder dit verzoek afgewezen.
    
    Eiseres heeft bij brief van 5 augustus 1997 daartegen bezwaar gemaakt.
    
    
      Bij besluit van 17 februari 1998 (kenmerk B&:B/E09/97.7631) heeft verweerder 
      het bezwaar ongegrond verklaard.
    
    
    
      Tegen dit besluit (hierna: het bestreden besluit) heeft eiseres bij brief van 30 
      maart 1998 beroep ingesteld, nader aangevuld bij schrijven van 18 mei 1998.
    
    
    Verweerder heeft bij brief van 23 juni 1998 een verweerschrift ingediend.
    
    
      Desgevraagd heeft verweerder bij brief van 21 juni 1999 een nader stuk 
      overgelegd.
    
    
    
      Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 5 augustus 1999. Eiseres was 
      aanwezig. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. G. Koopman.
    
    
    
      2. Overwegingen
      Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting neemt de rechtbank de 
      volgende feiten als vaststaand aan.
    
    
    
      Eiseres, geboren op 1 januari 1941, staat sedert 1 mei 1996 ingeschreven in het 
      waarneemregister van de Nederlandse Vereniging van Antroposofische 
      Fysiotherapeuten. Op 14 augustus 1996 heeft zij bij de toenmalige 
      Bedrijfsvereniging voor de Gezondheid, Geestelijke en Maatschappelijke 
      Belangen (hierna: de BVG) een aanvraag ingediend voor een 
      zelfstandigheidsverklaring.
    
    
    
      Op 1 oktober 1996 heeft het bestuur van de BVG eiseres als "star-tend" 
      waarnemer voor de periode van 14 augustus 1996 tot 14 augustus 1997 een 
      zelfstandigheidsverklaring verstrekt.
    
    
    
      Op 22 juni 1997 heeft eiseres bij verweerder, als rechtsopvolger van de BVG, een 
      verzoek ingediend om verlenging van de zelfstandigheids-verklaring.
    
    
    
      Bij brief van 2 juli 1997 is eiseres medegedeeld dat geen zelfstan-digheidsver-kla-
      ring wordt verstrekt.
    
    
    
      Bij het thans bestreden besluit heeft verweerder het daartegen door eiseres 
      gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Verweerder heeft hierbij overwogen dat 
      eiseres niet voldoet aan een deel van de aanvullende voorwaarden, zoals 
      neergelegd in het Convenant voor waarnemers dat is afgesloten tussen de 
      voormalige BVG enerzijds en een aantal belangenverenigingen voor 
      (para)medische beroepen anderzijds, om voor een dergelijke verklaring in 
      aanmerking te komen. Dit convenant is afgesloten naar aanleiding van de 
      uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 19 april 1993, waarbij is beslist 
      dat de verzekeringsplicht van waarnemers in de (para)me-dische sector primair 
      getoetst dient te worden aan artikel 3 van de respectieve sociale 
      verzekeringswetten. De doelstelling van het convenant is om door middel van een 
      zelfstandigheidsverklaring voor de waarnemer alsook voor de opdrachtgever 
      zekerheid te bieden omtrent de vraag of op de door de waarnemer te verrichten 
      werkzaam-heden de werknemerswetten van toepassing zijn.
      Verweerder heeft gesteld dat beslissingen tot het afgeven van een 
      zelfstandigheidsverklaring - en daarmee tevens gelet op artikel 6:2 van de 
      Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) de weigering om een 
      zelfstandigheidsverklaring te verstrekken - besluiten in de zin van artikel 1:3, 
      eerste lid, van de Awb zijn, aangezien het een rechtshandeling betreft waarmee 
      een (extern) rechtsgevolg wordt beoogd. Door verweerders uitvoeringsinstelling 
      worden rechtsgevolgen verbonden aan het al dan niet bezitten van een 
      zelfstandigheidsver-klaring. Indien een waarnemer beschikt over een dergelijke 
      verkla-ring en waarneemwerkzaamheden in de zin van het convenant verricht, 
      zijn de sociale werknemersverzekeringen in beginsel op die werkzaam-heden niet 
      van toepassing en maakt hij geen aanspraak op een uitkering ingevolge de 
      werknemerswetten. De opdrachtgever die gebruik maakt van een waarnemer met 
      een zelfstandigheidsverklaring, heeft terzake van de door die waarnemer 
      verrichte werkzaamheden geen inhoudings- en afdrachtverplichtingen die 
      voortvloeien uit de sociale verzekeringswetten.
    
    
    
      Eiseres heeft - samengevat - aangevoerd dat zij door de in 199S gewijzigde 
      regeling wordt gedupeerd en dat de in het convenant neer gelegde aanvullende 
      voorwaarden het haar in feite onmogelijk maken om als zelfstandige aan het. 
      arbeidsproces deel te nemen.
    
    
    
      De rechtbank dient in dit geding, ambtshalve, eerst de vraag te beantwoorden of 
      een door verweerder op grond van het convenant af gegeven beslissing tot 
      weigering van een zelfstandigheidsverklaring is aan te merken als een besluit in 
      de zin van de Awb.
    
    
    De rechtbank overweegt als volgt.
    
    
      In het stelsel van de sociale werknemersverzekeringswetten, en meer in het 
      bijzonder van de Werkloosheidswet, de Ziektewet, de Wet op de 
      arbeidsongeschiktheidsverzekering en de Ziekenfondswet, is sprake van een 
      verplichte verzekering voor werknemers. In de diverse onderling vergelijkbare 
      bepalingen van de betreffende wetten wordt aangegeven wie als werknemer moet 
      worden aangemerkt: de natuurlijke persoon, jonger dan 65 jaar, die in 
      privaatrechtelijke of publiek-rechtelijke dienstbetrekking staat. Vervolgens wordt in 
      een aantal bepalingen nader, aangegeven welke arbeidsverhoudingen met een 
      dienstbetrekking worden gelijkgesteld en wie tevens als werknemer worden 
      beschouwd. In de betreffende wetten is voorts geregeld dat de werknemers onder 
      voorwaarden aanspraak hebben op een uitkering en dat de werknemers en de 
      werkgevers waarbij de werknemers in dienst zijn, premies verschuldigd zijn.
    
    
    
      In het systeem van de wet wordt aan de hand van de feitelijke situatie beoordeeld 
      of sprake is van een dienstbetrekking, dan wel een daarmee gelijk te stellen 
      arbeidsverhouding. Indien sprake is van een dienstbetrekking is sprake van 
      werknemerschap, en is in principe premie verschuldigd.
    
    
    
      In het hiervoor geschetste stelsel zijn beslissingen betreffende de 
      premieplichtigheid en beslissingen betreffende de rechtsvaststelling of een 
      betrokkene in een concrete arbeidssituatie verzekerd is, volgens vaste 
      jurisprudentie, besluiten in de zin van artikel 1:3 van de Awb. Het rechtsgevolg 
      van laatstgenoemde besluiten is met name gelegen in het door werknemer en 
      werkgever al dan niet verschuldigd zijn van premies. De bevoegdheid tot het 
      nemen van een dergelijk besluit ontleent verweerder aan artikel 11 van de 
      Co6rdinatiewet Sociale Verzekering en aan de betreffende sociale 
      verzekeringswetten.
    
    
    
      Met verweerder kwalificeert de rechtbank de inhoud van het convenant als het 
      buitenwettelijk kader waarbinnen verweerder de voorwaarden heeft geformuleerd 
      waaraan een waarnemer moet voldoen om aanspraak te kunnen maken op een 
      zelfstandigheidsverklaring. Verweerder heeft het beleid dat hij wil voeren in het 
      convenant vastgelegd. Naar het oordeel van de rechtbank berust een beslissing 
      tot het al dan niet afgeven van een zelfstandigheidsverklaring niet op een 
      algemene of concrete in de wet aan verweerder toegekende bevoegdheid, 
      hetgeen ook door verweerder wordt erkend. In dit verband merkt de rechtbank op 
      dat een zelfstandigheidsverklaring wordt afgegeven aan de hand van in het 
      convenant opgenomen voorwaarden en niet afhankelijk is van de vraag of de 
      concrete arbeidsverhouding kan worden beschouwd als een dienstbetrekking.
    
    
    
      Ingevolge artikel 1:3, eerste lid, van de Awb wordt onder besluit
      - waartegen op grond van artikel 7:1 in samenhang met artikel 8:1 van de Awb 
      bezwaar kan worden gemaakt - verstaan een schriftelijke beslissing van een 
      bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling. Bij een 
      rechtshandeling moet het gaan om een op rechtsgevolgen gerichte handeling van 
      het bestuursorgaan. Door de handeling worden onvoorwaardelijk en direct 
      rechtsgevolgen in het leven geroepen. Dit zal het geval zijn indien het gaat om 
      een beslissing die rechten en/of plichten tussen partijen doet ontstaan dan wel 
      deze wijzigt. Ook kan van een rechtsgevolg sprake zijn indien het bestaan van 
      zekere rechten en/of plichten bindend wordt vastgesteld. Voor de aanname van 
      een besluit is het onvoldoende dat het rechtsgevolg alleen door het 
      bestuursorgaan, zonder daarvoor steun te vinden in het objectieve recht, wordt beoogd.
    
    
    
      De rechtbank is van oordeel dat in het onderhavige geval geen sprake is van een 
      beslissing die rechten en/of plichten tussen eiseres en verweerder doet ontstaan 
      dan wel wijzigt. Tussen eiseres en verweerder kunnen immers pas daadwerkelijk 
      rechten en/of plichten jegens elkaar ontstaan indien eiseres verzekeringsplichtige 
      werkzaamheden gaat verrichten. Evenmin kan naar het oordeel van de rechtbank 
      gezegd worden dat het bestaan van rechten en/of plichten bindend wordt 
      vastgesteld. Van een dergelijke vaststelling kan slechts sprake zijn in een 
      concrete arbeidsrelatie omdat de feitelijke situatie waaronder wordt gewerkt 
      bepalend is voor de vraag of al dan niet sprake is van een arbeidsovereenkomst 
      naar burgerlijk recht dan wel een daarmee gelijkgestelde arbeidsverhou-ding. Om 
      deze reden is de rechtbank ook van oordeel dat de zelfstan-digheidsverklaring 
      niet op 66n lijn gesteld kan worden met rechts-vaststellingsbesluiten. Daarbij vindt 
      immers op grond van feitelijke omstandigheden, terwijl nog geen sprake is van 
      een uitkeringssitua-tie, een definitieve vaststelling plaats ten aanzien van het al 
      dan niet verzekerd zijn in een concrete arbeidsrelatie die reeds enige tijd heeft 
      geduurd.
    
    
    
      Het voren overwogene leidt de rechtbank tot de conclusie dat een beslissing tot 
      het al dan niet afgeven van een zelfstandigheidsver-klaring geen besluit is in de 
      zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb.
    
    
    
      Gelet hierop had verweerder het bezwaar van eiseres tegen het
      weigeren van een zelfstandigheidsverklaring niet-ontvankelijk moeten
      verklaren. Het beroep dient derhalve gegrond te worden verklaard en
      het bestreden besluit komt voor vernietiging in aanmerking.
    
    
    
      De rechtbank ziet aanleiding om, met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van 
      de Awb, te bepalen dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde 
      bestreden besluit, op de wijze als hierna weergegeven.
    
    
    Voor een veroordeling in de proceskosten ziet de rechtbank geen aanleiding.
    
    3. Beslissing
    
    De rechtbank,
    
    recht doende:
    
    verklaart het beroep gegrond;
    
    vernietigt het bestreden besluit;
    
    
      bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit, hetgeen 
      in dit geval inhoudt dat het bezwaar van eiseres niet-ontvankelijk wordt verklaard;
    
    
    
      bepaalt dat het Landelijk instituut sociale verzekeringen aan eiseres het door haar 
      betaalde griffierecht van f 55,-- vergoedt.
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.L. Lamers-Wilbers. De beslissing is, in 
      tegenwoordigheid van mr. M.M. van Geuns--Solleveld als griffier, uitgesproken in 
      het openbaar op 5 oktober 1999.
    
    
    De griffier:
    
    De rechter:
    
    Afschrift verzonden op:
    
    8 oktober 1999
    
    
      Een belanghebbende - waaronder in elk geval eiseres wordt begrepen -en 
      verweerder kunnen tegen deze uitspraak hoger beroep instellen bij de Centrale 
      Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht. De termijn voor het indienen 
      van het beroepschrift bedraagt zes weken en vangt aan met ingang van de dag 
      na die waarop het afschrift van deze uitspraak is verzonden.