ECLI:NL:RBLIM:2019:9444, Rechtbank Limburg, 16-10-2019, C/03/269096 / HA RK 19-206
Rechtbank Limburg — Uitspraak 
Datum: 2019-10-16 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Burgerlijk recht; Wijziging testamentaire last.

beschikking
    RECHTBANK LIMBURG
    
    
      Burgerlijk recht
    
    
    
      Zittingsplaats Maastricht
    
    
    
      zaaknummer / rekestnummer: C/03/269096 / HA RK 19-206
    
    
    
      
        Beschikking van 16 oktober 2019
      
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      de publiekrechtelijke rechtspersoon
      
        GEMEENTE MAASTRICHT,
      zetelend te Maastricht,
      verzoekster,
      advocaat mr. I.K. Decupere te Maastricht 
    
    
    
      en
    
    
    
      de stichting
      
        
          [belanghebbende]
        ,
      gevestigd en kantoorhoudend te [vestigingsplaats] ,
      belanghebbende,
      advocaat mr. I.K. Decupere te Maastricht.
    
    
  
  
    
      1De procedure
    
    
      1.1.
      Het verloop van de procedure blijkt uit:
      
        
          het verzoekschrift met bijlagen, zoals ontvangen op 23 september 2019
        
        
          blijkens productie 6 bij het verzoekschrift ondersteunt belanghebbende het verzoek               integraal en beide partijen vragen om zonder mondelinge behandeling op het               verzoek te beslissen.
        
      
      
    
  
  
    
      2De feiten
    
    
      2.1.
      Op [overlijdensdatum 1] is in de gemeente [overlijdensplaats] overleden [erflater] , laatst gewoond hebbend te [woonplaats] (hierna: erflater).
      
    
    
      2.2.
      Bij testament van 4 november 1968, verleden voor mr. A.H.W. Schumacher, notaris te Maastricht, heeft erflater over zijn nalatenschap beschikt. In zijn testament is zijn echtgenote, [erflaatster] , tot enig erfgename benoemd, onder de last om hetgeen zij bij haar overlijden van de nalatenschap van erflater onvervreemd en onverteerd zal overlaten, uit te keren aan de gemeente Maastricht. Mevrouw [erflaatster] is overleden op [overlijdensdatum 2] .
      
    
    
      2.3.
      Verzoekster heeft bij het overlijden van mevrouw [erflaatster] de nalatenschap aanvaard en deze nalatenschap is afgewikkeld conform de bepalingen zoals opgenomen in het testament van erflater, waarin onder andere een testamentaire last aan verzoekster is opgelegd. 
      
    
  
  
    
      3Het verzoek en de beoordeling daarvan
    
    
      3.1.
      
        De testamentaire last die aan verzoekster is opgelegd houdt – kort gezegd – in dat een stichting met de naam “Stichting [belanghebbende] ” (hierna: de Stichting) diende te worden opgericht waarin het vermogen van de nalatenschap zou worden ondergebracht. Het doel van de Stichting was het bevorderen in Maastricht van de kunst in het algemeen en van de muziek in het bijzonder. In de statuten van de Stichting moest worden vastgelegd dat de jaarlijkse opbrengsten van het vermogen aangewend moesten worden voor de aankoop van muziekinstrumenten voor getalenteerde studenten van het Maastrichts Conservatorium, nu Zuyd Hogeschool.
        Verzoekster heeft deze last uitgevoerd conform de bepalingen uit het testament. De Stichting [belanghebbende] is opgericht bij akte van 3 augustus 1982. Om de jaarlijkse opbrengsten van het vermogen aan te kunnen wenden voor de aankoop van muziekinstrumenten is het [naam] Fonds (hierna: GEF) ontstaan. De laatste jaren zijn, gelet op de teruglopende renteopbrengst, alleen nog renteloze leningen verstrekt, waarmee studenten zelf muziekinstrumenten konden aanschaffen.
      
      
    
    
      3.2.
      Het verzoek strekt ertoe om de testamentaire last ten aanzien van de doelstelling, de bevoegdheid van het bestuur van de Stichting en de besteding van het vermogen ex art. 4:134 lid 1 sub a BW te wijzigen. Ter onderbouwing wordt aangevoerd dat de belangstelling voor de renteloze leningen sterk is afgenomen (de laatste twee aanvragen zijn uit 2015 en 2018) en het rendement op het vermogen is minimaal. Daardoor kan het GEF met de huidige middelen en werkwijze niet langer voldoen aan haar statutaire opdracht. 
      
        3.2.1.
        Verzoekster wenst als zelfstandige stichting te blijven voortbestaan, het kapitaal minimaal in stand te laten, meer zichtbaar effect voor de stad te genereren en de administratieve lasten beperkt te laten blijven.
      
      
        3.2.2.
        Verzoekster stelt daarom een samenwerking tussen het GEF en het Elisabeth Strouven Fonds (ESF) voor, waarbij het financiële beheer in handen komt van het ESF, terwijl het GEF zelfstandig blijft bestaan en het bestuur zeggenschap houdt over de bestedingen. Het ESF is bereid het fonds aan te vullen en mee te werken aan werving van gelden om het fonds verder te vullen. Op die manier kan het fonds op termijn tevens gaan werken als een geeffonds. Met de voorgestelde wijzigingen zal de oorspronkelijke nalatenschap van erflater(s) naar verwachting van partijen, een substantieel groter rendement voor kunst en cultuur in Maastricht opleveren.  
      
      
        3.2.3.
        Het huidige doel (ondersteuning van conservatoriumstudenten) vormt een te beperkte doelgroep om het GEF aantrekkelijk te maken en te positioneren als geeffonds. Het doel van het GEF dient daarom te worden verbreed naar: ondersteuning van jong talent op het gebied van kunst en cultuur. Daarnaast is het de bedoeling dat de Gemeente uit het bestuur van de Stichting stapt. 
      
      
        3.2.4.
        Om de statuten van het GEF in bovenbedoelde zin te kunnen aanpassen dient de rechtbank de testamentaire last op grond van het testament van erflater te wijzigen. 
        
      
    
    
      3.3.
      Ingevolge artikel 4:134, eerste lid, aanhef en onder a van het Burgerlijk Wetboek kan de rechter, op verzoek van degene op wie de last rust, voor zover hier van belang, de last wijzigen of geheel of gedeeltelijk opheffen op grond van na het overlijden van de erflater ingetreden omstandigheden welke van dien aard zijn dat de ongewijzigde instandhouding van de last uit een oogpunt van de daarbij betrokken persoonlijke en maatschappelijke belangen ongerechtvaardigd zou zijn. Daarbij dient de rechter zoveel mogelijk de bedoeling van de erflater in acht te nemen.
      
    
    
      3.4.
      Alvorens de rechtbank kan overgaan tot wijziging van de testamentaire last, wijst zij verzoekster op het volgende. Er lijkt een discrepantie te zijn tussen het nieuw omschreven doel van het GEF (de rechtbank leest: de Stichting), namelijk de ondersteuning van jong talent op het gebied van kunst en cultuur en de nieuw geformuleerde doelstelling: “Het bevorderen in Maastricht van de kunst en cultuur in het algemeen en talentontwikkeling in het bijzonder door het mede mogelijk maken van culturele carrières van getalenteerde inwoners/kunstenaars van (uit) de stad Maastricht”. In de geformuleerde nieuwe doelstelling is het woord “jong” immers niet opgenomen. Om toekomstige discussies te voorkomen wordt verzoekster in de gelegenheid gesteld uit te leggen wat de exacte bedoeling is. 
      
    
    
      3.5.
      In afwachting van die uitleg wordt iedere verdere beslissing aangehouden.
      
      
    
  
  
    
      4De beslissing
    
    
      De rechtbank
    
    
    
      4.1.
      stelt verzoekster in de gelegenheid om binnen 14 dagen na heden de discrepantie tussen het nieuw omschreven doel van het GEF/de Stichting en de in het verzoekschrift geformuleerde nieuwe doelstelling te verduidelijken, dan wel op te heffen,
      
    
    
      4.2.
      in afwachting van het vorenstaande houdt de rechtbank iedere verdere beslissing aan.
      
      
        Deze beschikking is gegeven door mr. W.E. Elzinga en in het openbaar uitgesproken.
      
    
  
  
    type: AH
    coll: