Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling van regels voor het tot stand brengen van een nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg in de ruimste zin (Wet arbeid en zorg) (27207);  - Vaststelling van regels voor overgangs-, en invoeringsrecht voor de totstandkoming van de Wet arbeid en zorg (Invoeringswet arbeid en zorg) (27208)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 258-268

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-11-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 6, pagina 258-268

13-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27207Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27208Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van regels voor het tot stand brengen van een nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg in de ruimste zin (Wet arbeid en zorg) (27207); - Vaststelling van regels voor overgangs-, en invoeringsrecht voor de totstandkoming van de Wet arbeid en zorg (Invoeringswet arbeid en zorg) (27208)Pagina 258-268
Presentie en opening (dinsdag 13 november 2001)Pagina 225-225
Behandeling van de notitie (Zelf)regulering: relatie wetgever, sociale partners/medezeggenschapsorgaan in de arbeidsverhoudingen (EK 1999-2000, nr. 222a)Pagina 225-246
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2002 (28000 I); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat, Kabinet der Koningin, Kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en van het Kabinet van de Gouverneur van Aruba (II) voor het jaar 2002 (28000 II); - en een ander wetsvoorstel (28000 III)Pagina 225-225
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van regels voor het tot stand brengen van een nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg in de ruimste zin (Wet arbeid en zorg) (27207); Vaststelling van regels voor overgangs-, en invoeringsrecht voor de totstandkoming van de Wet arbeid en zorg (Invoeringswet arbeid en zorg) (27208)Pagina 246-258
Lijst van besluiten (dinsdag 13 november 2001)Pagina 268-268
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 13 november 2001)Pagina 268-269

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van regels voor het tot stand brengen van een
nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg in de ruimste zin (Wet arbeid en zorg)
(27207);het wetsvoorstel Vaststelling van regels
voor overgangs-, en invoeringsrecht voor de totstandkoming van de Wet arbeid
en zorg (Invoeringswet arbeid en zorg) (27208).De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng. Tot mijn genoegen heb
ik veel positieve opmerkingen gehoord over de Wet arbeid en zorg zoals die
nu voorligt, maar ik heb natuurlijk ook nuanceverschillen gehoord, in de zin
dat sommigen vonden dat het wel wat sneller had gekund en dat het wel een
onsje meer had kunnen zijn. Ik heb ook vragen gehoord in de trant van of deze
wettelijke regeling nu echt wel nodig is. Ook is aan de orde geweest de vraag
over de rol en de vrijheid van de sociale partners tegenover meer dwingende
voorschriften.De Wet arbeid en zorg is een van de pijlers onder de vernieuwing van arbeid
en zorg. Naast die wet hebben wij ook nog het dagindelingsbeleid. Dit kabinet
investeert bovendien fors in de kinderopvang. Tevens gaat dit kabinet nog
investeren in de verbetering van het levensloopbeleid.De Wet arbeid en zorg komt toch primair voort uit het emancipatiebeleid,
de bevordering van de arbeidsdeelname en de economische zelfstandigheid van
vrouwen. Al sinds 1985 is dat het speerpunt van het emancipatiebeleid. Wij
hebben daaraan ook een concrete doelstelling verbonden, in de zin dat wij
een arbeidsparticipatie van 65% in 2010 willen bereiken. Dat is nog 5% meer
dan is afgesproken door de landen van de Europese Unie in Lissabon. Daarnaast
is de doelstelling van het kabinet bevordering van de economische zelfstandigheid.
Het streven is erop gericht die in 2010 ten minste 60% te laten zijn. De tegenhanger
daarvan is dat wij van oordeel zijn dat niet alleen de arbeidsparticipatie
van vrouwen bevorderd moet worden maar dat er ook een betere verdeling en
herverdeling van werk en zorg tussen mannen en vrouwen moet komen. De heer
De Vries heeft er terecht op gewezen dat deze wet ook voorzieningen bevat
voor zowel mannen als vrouwen. Gekoppeld aan de herverdeling van arbeid en
zorg is ook een onderdeel van de Wet arbeid en zorg dat het niet alleen gaat
om betaalde arbeid maar ook om de zorg als zodanig die een belangrijke functie
in deze samenleving heeft. Zorg voor kinderen, zorg voor ouderen, zorg voor
anderen. Dat is ook duidelijk een van de doelstellingen van deze wet.Ook belangrijk is dat deze wet mogelijkheden creëert waardoor mannen
en vrouwen keuzes kunnen maken om hun leven in te richten. Met de voorzieningen
die wij treffen, is het de bedoeling om die keuzevrijheid en die keuzemogelijkheden
voor mannen en vrouwen te faciliteren. Er wordt mij nogal eens tegengeworpen
dat ik het belang van arbeidsparticipatie van vrouwen en de situatie van krapte
op de arbeidsmarkt te veel beschouw vanuit de economische invalshoek. Welnu,
ik heb zo-even al aangegeven dat ik zorg als intrinsiek onderdeel van deze
wet buitengewoon belangrijk vind. Wat ik wel doe – dat is misschien
de reden waarom ik een aantal citaten gehoord heb die ik gehoord heb –
is aangeven dat de overheid de keuzemogelijkheden faciliteert. Aan deze keuzes
zijn verschillende consequenties verbonden, voor individuen, maar ook voor
de maatschappij. Ik breng tevens de maatschappelijke gevolgen over het voetlicht.
Ik wijs op het belang dat ik hecht aan het participeren van vrouwen in de
samenleving. Zij hebben invloed op ontwikkelingen in de organisatie waarin
zij werken en daarmee op de samenleving. Ik wijs ook op het belang hiervan
voor de arbeidsmarkt. Er is krapte in essentiële sectoren zoals de zorg,
het onderwijs en de politie. Op de langere termijn dienen wij de problematiek
van de vergrijzing op te vangen. Wij willen ook in 2010, 2020 een fatsoenlijk,
gedegen en betaalbaar sociaal stelsel. Keuzevrijheid is voor mij essentieel,
maar ik wijs ook op de consequenties van de keuzes.In de Wet arbeid en zorg zijn bestaande verlofregelingen gebundeld en
is er een aantal nieuwe regelingen geïntroduceerd. Ik ben ervan overtuigd
dat door deze bundeling de inzichtelijkheid en hanteerbaarheid van regelingen
verbeterd wordt. Om de inzichtelijkheid verder te bevorderen, zal er gerichte
voorlichting plaatsvinden. Op dit moment wordt een digitale verlofwijzer ontwikkeld.
Door hierop te klikken, wordt het duidelijk welke mogelijkheden individuen
hebben en hoe de financiering daarvan geregeld is. Volgend jaar wordt er een
aanvullende voorlichtingscampagne gestart. Daarnaast is er aparte aandacht
voor herintreders. De komende jaren zullen de mogelijkheden van de Wet arbeid
en zorg op verschillende manieren onder de aandacht worden gebracht.Naast specifieke voorlichting aan werkgevers en personeelsfunctionarissen,
worden de ondernemingsraden uitgerust om goed om te kunnen gaan met deze wet.
Dat traject loopt nu al anderhalf jaar. Daartoe is een aantal opleidingsinstituten
die zich bezighouden met cursussen voor ondernemingsraden geëquipeerd.
Deze instituten zijn vervolgens met steun van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid aan de slag gegaan.Er dient een cultuur te ontstaan waarin mannen en vrouwen eigen keuzes
kunnen maken. De heren Hessing en Stekelenburg hebben hetzelfde artikel in
Intermediair geciteerd. Ik moet dat nog eens nalezen, want ik kan mij niet
herinneren dat ik dit zo gezegd heb. Het kan ook om de mening van de desbetreffende
journalist gaan. Ik ben ervan overtuigd dat de wet, de voorlichting en de
faciliteiten die wij bieden de cultuuromslag kunnen realiseren naar een maatschappij
waarin mannen en vrouwen die keuzemogelijkheden los van het man of vrouw zijn
daadwerkelijk hebben. De voorzieningen die wij op dit moment treffen en de
investeringen die wij doen in de uitbreiding van de kinderopvang zijn daar
een mooi voorbeeld van. Dat gaat heel goed. Wij halen meer dan het dubbele
van wat wij hadden beoogd en wij zien nu al dat door de groei van het aanbod
in de kinderopvang de vraag toeneemt. Faciliteiten creëren leidt dus
tot die cultuuromslag en die keuzemogelijkheden.Een kernpunt in de Wet arbeid en zorg en in het arbeids- en zorgbeleid
is dat dit een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid is van overheid en
sociale partners, maar ook van individuele werkgevers en werknemers. Die lijn
hebben wij in deze wet beargumenteerd doorgetrokken.Dan kom ik op de sociale partners, collectieve arbeidsvoorwaarden, minimumbescherming
en de basisnormen in deze wet. Primair zijn de sociale partners verantwoordelijk
voor de arbeidsvoorwaarden, maar ook de overheid heeft een politieke en maatschappelijke
verantwoordelijkheid op dit terrein. Die verantwoordelijkheid heeft altijd
al haar weerslag in wetgeving gevonden. Als je veertig of vijftig jaar terugkijkt,
zie je dat de wetgeving van toen gebaseerd was op het principe van de kostwinnerssamenleving.
Die samenleving bestaat niet meer. Mevrouw Zwerver heeft al even gerefereerd
aan het tijdonderzoek van het SCP en aangegeven dat vijf jaar geleden nog
38% van de mensen tussen de 20 en 64 jaar arbeid en zorg combineerden. Inmiddels
is dat al 48%. Er zijn dus dermate grote maatschappelijke veranderingen geweest
dat de overheid de taak heeft om de wetgeving aan te passen aan die maatschappelijke
verandering, aan die nieuwe behoeften en nieuwe wensen van de samenleving.Er is een paar keer verwezen naar de brief van de RCO. Ik ben ervan overtuigd
dat deze regelingen en de taak die de overheid daarbij op zich neemt, ook
in het belang zijn van de modernisering van de arbeidsmarkt, van het kunnen
aantrekken van goed en voldoende personeel. De werkgevers zullen daar zeker
op termijn ook baat bij hebben. Op de verhouding tussen de sociale partners
en de overheid ga ik zo meteen nog in.In dit wetsvoorstel is ernaar gestreefd om naast deze verdeling een evenwichtige
verhouding neer te leggen tussen de belangen van de werkgever enerzijds en
de belangen van de werknemer anderzijds. Dat hebben wij gedaan in de vorm
van clausulering van een aantal rechten.Iedereen heeft gediscussieerd over de basisbescherming. Steeds moet goed
gemotiveerd worden wanneer overheidsbescherming nodig is en hoever die moet
gaan. In de Wet arbeid en zorg zie je op dit gebied verschillende modaliteiten.
Ik noem het recht op zwangerschaps- en bevallingsverlof en de daarbij behorende
uitkering. Dat is dwingend recht. Het is ook een essentieel recht, dat overigens
ook voortvloeit uit internationale verdragen. Hetzelfde geldt voor het adoptieverlof.Een ander voorbeeld is het ouderschapsverlof. Er is een niet weg te contracteren
recht als zodanig op het ouderschapsverlof, maar daarvan heeft het kabinet
gezegd dat eerst de sociale partners de tijd moet worden gegeven om een regeling
te treffen. Dat wordt gestimuleerd door een fiscale maatregel in de vorm van
een fiscale afdrachtkorting daarvoor in te zetten.Mevrouw Lodders heeft gevraagd waarom akkoord is gegaan met afwijkingsmogelijkheden
als het gaat om kraamverlof en het tien dagen betaald zorgverlof. Als je het
in cijfers weergeeft, is het vijfachtste dwingend recht, maar wij noemen het
eigenlijk altijd tweederde dwingend recht. Zoals bekend, beperkte het oorspronkelijke
kabinetsvoorstel zich tot een clausulering van deze rechten. Ik heb in de
Tweede Kamer verdedigd dat die clausulering in mijn opvatting en in de opvatting
van het kabinet voldoende mogelijkheden bood om op de werkvloer tot een evenwichtige
afweging van de belangen van werkgever en werknemer te komen. Maar zoals de
minister vanmiddag ook al heeft aangegeven, is er een politiek compromis in
de Tweede Kamer tot stand gekomen. Ik heb het kabinetsstandpunt in eerste
termijn fanatiek vertegenwoordigd. Mijn reactie op dat compromis in de Kamer
is vervolgens geweest dat er sprake was van een politieke realiteit en dat
ik het oordeel over die amendementen aan de Tweede Kamer overliet.De heer Stekelenburg (PvdA):Voorzitter. De staatssecretaris reageert op een opmerking van mevrouw
Lodders. Volgens mij was een partijgenote van mevrouw Lodders een van degenen
die het amendement heeft ingediend. Ik vind het derhalve wat wonderlijk dat
mevrouw Lodders die vraag aan de staatssecretaris stelt. Zij kan haar partijgenote
beter vragen waarom zij besloten heeft om het amendement in te dienen. Het
is sympathiek dat de staatssecretaris de partijgenote van mevrouw
Lodders verdedigt, maar volgens mij zou mevrouw Lodders dat eerder moeten
doen. Of vergis ik mij daarin.Mevrouw Lodders-Elfferich (CDA):Ik heb de staatssecretaris gevraagd wat zij zelf vond van het amendement
van de leden Örgü en Dankers. Zij had immers heel nadrukkelijk ingezet
op een wetsvoorstel met een dwingend rechterlijke bepaling op een aantal punten.
Daar is vervolgens bij amendement een driekwart dwingend recht op losgelaten.
Ik heb naar aanleiding van het gestelde in de memorie van antwoord op het
voorbereidend onderzoek in deze Kamer toch het gevoel gekregen dat het bij
de staatssecretaris "zwei Seelen in einer Brust" waren. Zij vond aanvankelijk
het dwingend recht wezenlijk, en dus een minimumniveau van bescherming op
deze rechten belangrijk. Vervolgens, toen op een gegeven moment de zaak onontkoombaar
was geworden door de behandeling in de Tweede Kamer, heeft zij zich daar naar
mijn gevoel vrij gemakkelijk bij aangesloten. Toen was ik het spoor bijster.
Wat is nu haar inzet bij en haar visie op het belang en de mate van gebondenheid
voor dit soort rechten?Staatssecretaris Verstand:Ik dacht dat ik zojuist voldoende heb laten zien wie de ware Verstand
is achter dit wetsvoorstel. Het is in de politiek op een gegeven moment kiezen
of delen. Ik heb het verdedigd als minimumbescherming. Ik heb het ook goed
kunnen verdedigen, omdat het een geclausuleerd recht was. Ik vind het heel
belangrijk om het evenwicht tussen belangen van werkgevers en werknemers goed
gestalte te geven. Maar ik heb ook in de Tweede Kamer gezegd dat het er mij
vooral om ging om deze heel belangrijke stap van een betere combinatie van
arbeid en zorg te kunnen zetten. Ik vind immers dat met deze wet een behoorlijke
stap wordt gezet. Je kunt inderdaad kiezen of delen; zo gaat dat in de politiek.Daar komt nog een argument bij. Het feit dat van de wet kan worden afgeweken,
wil niet zeggen dat de in de wet vastgelegde norm geen enkele betekenis meer
heeft. Die wettelijke norm heeft zeker betekenis en blijft die betekenis houden.
Daar ben ik van overtuigd.De heer Hessing (D66):De staatssecretaris heeft in de wetsgeschiedenis tot nu toe inderdaad
redelijk overtuigend beargumenteerd dat een wettelijke regeling nodig is;
daarmee heeft zij meteen aangegeven dat een basisregeling nodig is. Geconfronteerd
met een Kamermeerderheid die de mogelijkheid wilde bieden om die wettelijke
mogelijkheid weg te contracteren, had zij op z'n minst kunnen zeggen: gelet
op de noodzaak van een wettelijke regeling, ontraad ik de aanneming van dat
amendement. Ik heb echter begrepen dat zij het aan de Kamer heeft overgelaten.
Vanuit de overtuiging die zij met name in de schriftelijke gedachtewisseling
naar voren heeft gebracht, is dat een wat magere verdediging. Mijn fractie
had zich kunnen voorstellen dat zij, gelet op haar eerdere inzet, de aanneming
van het amendement had ontraden. Als de Kamer het amendement vervolgens toch
had aangenomen, soit. De staatssecretaris heeft het echter overgelaten aan
de Kamer. Had dat niet een stukje krachtiger gekund?Staatssecretaris Verstand:Dat laatste heb ik, met de kracht van mijn argumenten, in het gehele,
lange traject van de behandeling in de Tweede Kamer gedaan. Ik heb in de Tweede
Kamer echter ook gezegd dat zich een grote meerderheid voor die amendementen
ontwikkelde en dat ik die politieke realiteit aanvaardde. Het gaat mij vooral
om het belang van de wet en om het feit dat wij nu een stap zetten die op
voldoende politiek en daardoor ook op voldoende maatschappelijk draagvlak
kan rekenen. Het verheugde mij zeer dat de wet uiteindelijk unaniem door de
Tweede Kamer is aangenomen. Dat is belangrijk voor het draagvlak.In mijn slotopmerkingen in de Tweede Kamer heb ik overigens gezegd dat
werkgevers-, maar zeker ook werknemersorganisaties nu een heel grote verantwoordelijkheid
hebben om ervoor te zorgen dat de nu in de wet opgenomen arbeid- en zorgregelingen
goed in cao's terechtkomen.Mevrouw Lodders-Elfferich (CDA):Het gaat u om het belang van de wet; dat zou u, als indiener van het wetsvoorstel,
inderdaad als eerste ter harte moeten gaan. Omdat u hebt ingezet op een dwingend
rechterlijke bepaling waar vervolgens het nodige op werd afgedaan, lijkt het
mij dat u straks waarschijnlijk tot de conclusie moet komen dat de evaluatie
na drie jaar – dat is overigens lang genoeg – met het oog op die
ontwikkeling van het wetsvoorstel tijdens de behandeling in de Tweede Kamer
moet opleveren dat het belang – dus de strekking en het doel –
van de wet inderdaad tot gelding is gekomen. Als het feit dat van het dwingend
rechterlijke karakter op een aantal punten een driekwart dwingend c.q. tweederde
dwingend recht is gemaakt, betekent dat afbreuk is gedaan aan de strekking
en het doel van de wet, moeten daar dus consequenties aan verbonden worden.Staatssecretaris Verstand:Ik vind niet dat aan de strekking en het doel van de wet afbreuk is gedaan.
De normstelling in de wet is helder gebleven en zal zeker haar maatschappelijke
invloed hebben. Ook met de geamendeerde, nu voorliggende wet – amendementen
zijn natuurlijk ook een politieke realiteit – is die stap echt gemaakt.
Ik spreek organisaties van werkgevers en werknemers uitdrukkelijk aan om echt
actief met deze wet aan de slag te gaan. Als dat gebeurt, is weer een slag
gewonnen, maar daar ligt wel een deel van de verantwoordelijkheid. Zo heeft
de Tweede Kamer het ook gewild.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Aan het doel van de wet is wel afbreuk gedaan door dat amendement. Het
doel was om een aantal wettelijke basisvoorzieningen te creëren. Hetgeen
wel als dwingend recht in de wet terecht is gekomen, was daarvoor ook al goed
geregeld. Eigenlijk moet het toch een grote teleurstelling voor u zijn geweest
dat u afstand hebt moeten doen van die wettelijke basisvoorzieningen. Daar
had u zich toch veel meer voor kunnen gooien. Wat wilt u nu uiteindelijk bereiken?
Wilt u wel of niet bereiken dat er in Nederland wettelijke basisvoorzieningen
komen?Staatssecretaris Verstand:Dat was de eerste optie van het kabinet en die heb ik ook fanatiek verdedigd.
Ik merkte echter aan de amendementen dat de Tweede Kamer daar
iets anders mee wilde. Ondanks die amendementen ben ik ervan overtuigd dat
wij met deze wet het doel kunnen bereiken. Wij kunnen een grote stap voorwaarts
zetten. Het is essentieel dat de norm in de wet vastligt. Daar is niet aan
getornd. Wij doenéén keer in de twee jaar een cao-onderzoek
en uiteraard zullen wij over drie jaar bij de evaluatie kijken wat de ontwikkelingen
zijn geweest in de afspraken tussen sociale partners.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):De staatssecretaris vindt wettelijke basisvoorzieningen kennelijk wel
belangrijk. De politieke realiteit was op het moment dat dit wetsvoorstel
werd behandeld echter anders. Wat is de inzet van de staatssecretaris bij
toekomstige wetgeving in dezen?Staatssecretaris Verstand:Daar zal ik dadelijk nog op ingaan.Voorzitter. In de wet is het driekwart dwingend recht als kop genoemd.
Terecht heeft iedereen opgemerkt dat dit een onjuiste aanduiding is. Bij de
eerstvolgende herziening van de wet zullen wij daar verbeteringen in aanbrengen
en de nodige helderheid verschaffen.De heer Hessing, de heer Stekelenburg en mevrouw Kneppers hebben vragen
gesteld over de volgende zinsnede in de wet: "indien geen collectieve arbeidsovereenkomst
van toepassing is of terzake geen bepalingen bevat". De vraag was of alleen
in overeenstemming met het medezeggenschaporgaan ten nadele van de werknemer
mag worden afgeweken als er geen cao is of als er geen bepaling is in de cao
over de desbetreffende verlofvorm. Die zinsnede heeft tot doel om (OR) en
(PVT) in arbeidsorganisaties waar geen cao van toepassing is of waar de cao
die bepaling niet heeft een bevoegdheid te geven. Als er in een cao een bepaling
is opgenomen met betrekking tot enige verlofvorm, dan blokkeert die bepaling
de mogelijkheden van de OR of de PVT om over die verlofvorm afspraken te maken
met de werkgever. Ik denk dat dit heel dicht bij de formulering komt die de
heer Stekelenburg in zijn bijdrage heeft opgenomen en ook bij de slotconclusie
bij dat onderdeel in de bijdrage van de heer Hessing.De memorie van antwoord is niet duidelijk over het calamiteitenverlof.
Er mag alleen afgeweken worden als het gaat om de betaling.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Begrijp ik goed dat bij calamiteitenverlof alleen mag worden afgeweken
bij betaling, dus niet bij duur?Staatssecretaris Verstand:Ja. De tekst van de wet is daar heel duidelijk over, alleen is het in
de memorie van antwoord niet helemaal zorgvuldig geformuleerd.In het verlengde van de discussie die vanmiddag is gevoerd over de vraag
naar de doorwerking van afspraken die met de ondernemingsraad zijn gemaakt,
wil ook ik een enkele opmerking maken. Formeel werken alleen cao's rechtstreeks
door in individuele arbeidsovereenkomsten. Als er afspraken over verlofregelingen
met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging zijn gemaakt, betekent
dit dat de werknemer voor die regelingen geen beroep meer kan doen op de wet.
Formeel werkt het dus niet door in individuele arbeidsovereenkomsten, maar
het werkt natuurlijk wel materieel door op de rechtspositie van de werknemer,
in die zin dat deze geen beroep meer kan doen op de verlofmogelijkheden van
de Wet arbeid en zorg.Ik heb verder via de kabelverbinding begrepen dat de minister vanmiddag
een notitie of een nadere invulling hierover heeft toegezegd, in het kader
van de evaluatie van de Wet op de ondernemingsraden. Ik kan het verkeerd begrepen
hebben, want af en toe viel de kabelverbinding tussen de Kamer en het ministerie
uit.De heer Stekelenburg (PvdA):De minister heeft toegezegd dat hij antwoord zal geven op een aantal technische
vragen en dat hij ook nader zal ingaan op de vraag wie mag afwijken en hoe
dat geregeld kan worden. Hij heeft gezegd dat de cao-partijen die afspraken
maken, daarbij de basis vormen, dus in dat opzicht is er geen probleem. Daarnaast
is er de vraag hoe omgegaan dient te worden met voorstellen die het kabinet
als basisvoorziening acceptabel vindt en die vervolgens geamendeerd worden.
Op dat punt is de minister redelijk in gebreke gebleven en heeft hij niet
echt een toezegging gedaan. Daarom heb ik dit punt ook in mijn eerste termijn
bij de Wet arbeid en zorg aan de orde gesteld en daarbij gewezen op het wetsvoorstel
inzake langdurend zorgverlof. Bij dat wetsvoorstel wordt nu al, dus nog zonder
dat er sprake is van een amendement, de mogelijkheid van afwijking ingebouwd.
U hebt dus datgene waar u indertijd door een amendement van de Tweede Kamer
toe gedwongen werd, nu op voorhand als norm gekozen voor uw nieuwe wetgeving
inzake langdurend zorgverlof. Op die manier komt u in een spiraal naar beneden
terecht, want degenen die niet veel voelen voor dat zorgverlof, zullen nu
geneigd zijn om met een amendement te komen om de regeling nóg verder
te verslechteren. Kortom: als u niet hard aangeeft dat u principieel vindt
dat dit dwingend recht moet zijn, zet u de deur open voor een bijstelling
van de regeling in neerwaartse zin. Dit punt heb ik aan de minister voorgelegd
en heb ik ook bij u naar voren gebracht, omdat het bij u nu concreet wordt
door de indiening van de nieuwe wetgeving inzake langdurend zorgverlof. Ik
vraag u om een reactie hierop.Staatssecretaris Verstand:In het begin heb ik al gezegd dat voor iedere regeling en voor iedere
verlofvorm beargumenteerd moet worden waarom de vorm wordt gekozen die is
gekozen: zwangerschaps- en bevallingsverlof absoluut dwingend, ouderschapsverlof
het recht dwingend maar met een mogelijkheid tot flexibilisering. Bij het
langdurend zorgverlof zal dan ook apart, gemotiveerd en beargumenteerd moeten
worden waarom de regering met een zodanig voorstel komt. In het persbericht
staat een heel beknopte samenvatting van het kabinetsvoorstel. Dat wordt nu
uitgewerkt naar aanleiding van de bespreking in het kabinet. Ik vind het heel
lastig om daar nu al op vooruit te lopen, terwijl de nota nog naar de Tweede
Kamer moet worden gestuurd.Mevrouw Lodders-Elfferich (CDA):Ik kan mij dat wel voorstellen, maar toch bekruipt mij de neiging de staatssecretaris
iets anders geformuleerd eigenlijk hetzelfde te vragen als de heer Stekelenburg.
Stel nu dat de gang van zaken met het onderhavige wetsvoorstel anders was
gelopen en het dwingend karakter niet zou zijn verlaagd, zou de staatssecretaris
dan het langdurend zorgverlof onder deze zelfde noemer hebben
gebracht of zou dat wellicht ook dwingendrechtelijk van karakter zijn geweest?
Met andere woorden, zit er wellicht ook een gevoel van systematiek bij de
staatssecretaris voor om dit soort regelingen zoveel mogelijk gelijk te laten
zijn?Staatssecretaris Verstand:Over het algemeen heeft de geschiedenis natuurlijk altijd invloed op het
heden, maar toch wil ik u vragen nog enig geduld te betrachten en te wachten
tot de nota er is. Uiteraard zal ik haar ook uw Kamer doen toekomen.De heer Stekelenburg (PvdA):Het ministerie geeft persberichten uit waarin staat: "Het gaat om geclausuleerd
recht op verlof, dat wil zeggen dat de werkgever het verlof kan weigeren wanneer
een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang in het geding is. Daarnaast kunnen
in de cao's of door de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging
afwijkende afspraken worden gemaakt." Dan wens ik de staatssecretaris alle
succes toe met het vormgeven van een wetsartikel dat ook maar een andere inhoud
zou hebben. In dat opzicht heb ik de neiging om te veronderstellen dat zij
deze langdurend zorgverlofwet alleen maar door het kabinet heeft gekregen
door deze bepaling erin op te nemen. Op zichzelf is dat niet haar te verwijten,
want ik denk dat de krachten in het kabinet zodanig waren dat deze formulering
blijkbaar nodig was om alsnog over dat artikel overeenstemming te bereiken,
maar dat mag dan toch ook gewoon worden gezegd?Staatssecretaris Verstand:Voorzitter. Uit de Trèveszaal wordt nu eenmaal niet geklapt, dus
wil ik u nogmaals vragen enig geduld te betrachten en in de nota te kijken
naar de motivatie voor de manier waarop deze verlofvorm is ingericht. Voor
het overige is het persbericht volkomen correct.Alle sprekers hebben het gehad over de geldigheid van maximaal vijf jaar
van een cao-overeenkomst. In de eerste plaats moet ik opmerken dat ik het
logisch vind dat als er afspraken worden gemaakt tussen een OR en een werkgever
er ook iets wordt afgesproken over de geldigheid, maar ik ben uiteraard bereid
die duidelijkheid expliciet in de wet neer te leggen en bij de eerstkomende
wijziging van de Wet arbeid en zorg mee te nemen. Ik denk dat ik u hiermee
allen tegemoet zal zijn gekomen.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Hoort dit thuis in de Wet arbeid en zorg of in de Wet op de ondernemingsraden?
Het gaat om een algemeen punt in verband met afspraken die tussen de werkgever
en de ondernemingsraad worden gemaakt.Staatssecretaris Verstand:Ik kan nu geen uitspraken doen over de Wet op de ondernemingsraden. Daar
gaat mijn minister over. Ik moet mij beperken tot de Wet arbeid en zorg. Uw
vraag zal ik zeker meenemen naar het ministerie.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Er mag geen gat tussen de wetten vallen.Staatssecretaris Verstand:Ik zeg u toe dat ik het meeneem. Op dit moment kan ik er geen uitspraken
over doen.De heer De Vries en mevrouw Zwerver hebben gevraagd waarom kortdurend
zorgverlof niet mag worden opgenomen voor de verzorging van schoonouders of
uitwonende volwassen kinderen. De heer De Vries vroeg of dit een actie van
het kabinet is om rollenpatronen tussen mannen en vrouwen te doorbreken. Ja,
is het antwoord. Wij willen dat er een betere verdeling van werken en zorgen
tussen mannen en vrouwen komt. Daarom leggen wij expliciet niet alleen bij
vrouwen, maar ook bij mannen verantwoordelijkheden neer. Zijn opmerking is
dus volkomen terecht. Mevrouw Zwerver vroeg of mensen niet zelf mogen kiezen.
Het kabinet heeft ervoor gekozen, het signaal af te geven dat ook mannen hun
aandeel in de zorg, in dit geval voor hun ouders, op zich nemen.De discussie over uitwonende kinderen is ook in de Tweede Kamer gevoerd.
Die hebben een eigen, zelfstandig, volwassen leven en hun eigen netwerk. Dit
heeft weer te maken met de vraag van de heer De Vries hoever je moet gaan
met het neerleggen van de verantwoordelijkheid bij de werkgevers. In het geval
van zorgverlof voor volwassen uitwonende kinderen vond het kabinet dat het
niet nodig is en dat de verantwoordelijkheid hiervoor niet bij de werkgever
moet worden gelegd.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Deze verandering is in de Tweede Kamer bij amendement in dit wetsvoorstel
gekomen. Is het niet erg paternalistisch om te zeggen dat iemand wel voor
de eigen ouders, maar niet voor de schoonouders mag zorgen? Ik zei in eerste
termijn al dat dit zoiets is als een afwaspolitie die langskomt om te zien
of alle taken in huis wel goed verdeeld zijn. Er zijn dus andere ideeën
en andere aanzetten nodig. Hiermee kom ik op mijn vervolgvraag. Ik sprak in
mijn bijdrage over een keuzekaart. Misschien kunt u straks daarop reageren.
Ik vind dit soort maatregelen erg paternalistisch en betuttelend van de werkgever.De heer De Vries (ChristenUnie):Ik sluit mij hierbij aan.Ik heb gesproken over alléénstaande uitwonende kinderen;
deze verbijzondering is van belang. De staatssecretaris sprak over netwerken,
maar in die netwerken valt niemand die in het kader van deze wet zorgverlof
kan opnemen om voor de betrokkene te zorgen.Staatssecretaris Verstand:Mijn volgende opmerking gaat over de positie van alleenstaanden en de
motie-Van Gent over de keuzekaart, die in de Tweede Kamer aangenomen is. Op
zo'n kaart kun je een aantal personen zetten voor wie je zorgverlof wilt kunnen
opnemen. Ik heb de Tweede Kamer toegezegd dat wij dit in beeld zullen brengen
en dat wij zullen bezien hoe zo'n keuzekaart uitgewerkt kan worden. Ik heb
hierbij toegezegd dat wij aandacht zullen besteden aan de positie van alleenstaanden.
Daar wordt dus aan gewerkt. Overigens zitten er in deze wet ook mogelijkheden
voor alleenstaanden, bijvoorbeeld het kortdurend zorgverlof voor ouders. Er
zijn nu al mogelijkheden, ook voor alleenstaanden, in het kader van de financiering
van loopbaanonderbreking. Ik ben het er met de heer De Vries over eens dat
er, hoewel wij de positie van alleenstaanden nog uitdrukkelijk zullen bekijken,
in dit geval geen sprake is van discriminatie.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Stel dat uit de evaluatie blijkt dat er grote behoefte is
aan een keuzekaart. Dan moet die toch zo worden ingericht dat je ook voor
je schoonouders kunt gaan zorgen. Wordt dat in de wet verankerd?Staatssecretaris Verstand:Daarin ben ik volstrekt open. Met zo'n keuzekaart moet je alle mogelijkheden
die aan de orde zouden komen in aanmerking nemen en de voor- en nadelen aangeven.
Het is overigens niet onze bedoeling te wachten tot de evaluatie. We hebben
het Sociaal en cultureel planbureau de opdracht gegeven alle mogelijke soorten
arbeid-en-zorgarrangementen in beeld te brengen. Op die manier krijgen wij
een nulmeting. Bij dit onderzoek wordt aandacht besteed aan de behoeften van
alleenstaanden aan arbeid-en-zorgarrangementen.Ook in de media is al een aantal keren de vraag van de heer Hessing opgeworpen:
kunnen werknemers zonder kinderen nog wel de solidariteit met de collega's
die gebruik maken van de verlofregelingen van dit wetsvoorstel blijven opbrengen?
Ik veronderstel dat de heer Hessing met deze vraag duidt op het gebruik maken
van verlofregelingen voor de zorg van kinderen. Voor werknemers zonder kinderen
zijn er namelijk ook mogelijkheden op grond van de Wet arbeid en zorg om vormen
van verlof op te nemen. Ik noem: het calamiteitenverlof en FINLO. Tijdens
de algemene politieke beschouwingen is in de Tweede Kamer een motie ingediend,
waarmee het kabinet wordt gevraagd een bouwstenennotitie voor de formatieonderhandelingen
uit te brengen. Een van de vragen die daarbij in aanmerking moeten worden
genomen, is: hoe ver kun je gaan met het vragen van solidariteit van je collega's,
van je medepremiebetalers en van de andere belastingbetalers? De discussie
hierover zal doorgaan, maar ik vind niet dat we thans al in de gevarenzone
verkeren.Hierbij gaat het overigens niet alleen om de solidariteit van de werknemers
onderling. Hierbij is ook de vraag aan de orde: wat kun je van werkgevers
verlangen? Ik heb al gezegd dat we proberen het evenwicht te vinden. Met betrekking
tot dit soort regelingen hebben wij bij het MKB een aantal best practices
belicht en het blijkt dat het beeld aanmerkelijk minder somber is dan velen
denken. Er blijken zeer slimme strategieën bij het MKB ontwikkeld te
worden om problemen vanwege de afwezigheid van een verlofganger op te vangen.
Het MKB is er nu al aan gewend om problemen in verband met ziekte op te vangen.
Er worden daar op een inventieve manier strategieën bedacht die effecten
zullen hebben op het zorgverlof in de sector van het MKB.De heer Stekelenburg heeft vragen gesteld met betrekking tot de zelfstandigen.
Wij hebben twee onderzoeken onder zelfstandigen laten verrichten om de behoeften
die zij hebben ten aanzien van arbeid en zorg in beeld te brengen. De conclusie
is heel kort: die behoefte is er niet. In 90% van de gevallen lost men het
heel goed op. Wij hebben heel veel gehoord dat men juist ondernemer is geworden
om die flexibiliteit in het eigen werk te kunnen realiseren. De resterende
10% heeft gezegd er wel problemen mee te hebben gehad. Ik meld u de eerste
uitkomsten van die onderzoeken. Het zal allemaal nog op papier worden gezet.
Ik heb de Tweede Kamer toegezegd om haar die nota toe te sturen. Als u er
belangstelling voor heeft – dat denk ik, gelet op de vragen –
ben ik graag bereid om ook u de nota toe te sturen.Mevrouw Kneppers heeft onder verwijzing naar het advies van de Raad van
State gevraagd of er niet voldoende vrije dagen zijn en heeft dat gekoppeld
aan de recuperatiefunctie van vakantiedagen. Mevrouw Kneppers en de heer Hessing
hebben gevraagd of het kabinet wel hecht aan die recuperatiefunctie. Ja, daar
hecht het kabinet zeker aan. Die discussie is uitvoerig gevoerd in het kader
van de herziening van de vakantiewetgeving. Het is en blijft evenwel aan de
werknemer om te bepalen op welke wijze en op welk moment hij zijn vakantiedagen
opneemt.Mevrouw Kneppers heeft opgemerkt dat er al zoveel verlofdagen zijn en
vraagt zich af of het, gelet op die mogelijkheden, wel nodig is om nog wettelijke
verlofrechten te geven. Ik ben ervan overtuigd dat het inderdaad nodig is.
Het is een normstelling die doorwerkt in het denken en handelen betreffende
het combineren van arbeid en zorg. Nog los van de recuperatiefunctie vind
ik juist voor mensen met een lager inkomen die verlofmogelijkheden en -rechten
van groot belang. Deze groep heeft over het algemeen het minste over om in
een verlofpot te doen of te sparen. Ik vind het essentieel voor vrouwen met
een lagere opleiding. Een groot gedeelte van hen, 75%, haakt toch af bij het
krijgen van het eerste of tweede kind. Juist voor deze categorie, die toch
wat andere rolopvattingen heeft over arbeid en zorg, is het echt een steun
en bijdrage om een positie op de arbeidsmarkt te kunnen innemen of te kunnen
behouden.De heer Stekelenburg (PvdA):Voorzitter. Ik hoorde mevrouw Kneppers inderdaad die vraag stellen. Ik
ben nieuwsgierig hoe zij dat wil vormgeven. Vraagt zij indirect om een wettelijke
regeling om iets te doen met die vrije dagen? In welke vorm zou zij dat willen
regelen? Volgens mij is zij een van degenen die elke wettelijke regeling op
dit terrein niet gewenst vinden. Ik ben heel nieuwsgierig hoe zij dat wil
doen.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Ik heb aan de staatssecretaris gevraagd of zij er enig inzicht in heeft
op welke schaal gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden om vakantiedagen
te verkopen: geld voor tijd. Mij bereiken geluiden dat, wanneer cao's die
mogelijkheden bieden, werknemers op vrij grote schaal hun verlofdagen verkopen
en geld innen. Ik vind dat wij een beetje raar bezig zijn, als wij verlofrechten
verkopen en tegelijkertijd verlofrechten geven omdat wij zoveel moeite hebben
met de combinatie van arbeid en zorg. Je zou er ook voor kunnen kiezen om
je opgespaarde verlofrechten in te zetten om bijvoorbeeld wat langer thuis
te kunnen blijven als je kind ziek is. Dat was de insteek van mijn vraag.Staatssecretaris Verstand:Wij hebben geen gegevens over hoe het precies zit met het kopen en verkopen
van dagen, ook in de cao's à la carte. Wij hebben evenmin inzicht in
de afspraken die in cao's over verlofsparen zijn gemaakt.Hoe staat het met de wet basisvoorziening kinderopvang? Het wetsvoorstel
zal nog deze maand in de ministerraad aan de orde komen.De heer De Vries heeft gevraagd of er geen verbod op nachtarbeid moet
worden opgenomen als een werknemer kleine kinderen te verzorgen heeft. Nachtarbeid
is op basis van de huidige wetgeving en internationale regelingen
al aan beperkingen onderworpen, vooral gerelateerd aan de bescherming van
de veiligheid en de gezondheid en niet aan de gezinsomstandigheden. Ik zou
daar ook niet toe willen overgaan. Mensen kunnen op dit punt heel goed hun
eigen verantwoordelijkheid dragen. Overigens vind ik hiervoor ondersteuning
in het laatste SCP-rapport, waaruit blijkt dat avond- en nachtwerk eerder
afgenomen dan toegenomen is.Wat is de reden dat tot op heden zo weinig gebruikgemaakt wordt van de
Wet financiering loopbaanonderbreking? Uit de evaluatie van ongeveer een jaar
geleden blijkt dat met name de onbekendheid met de regeling een grote rol
heeft gespeeld. Ik heb net al iets gezegd over de voorlichtingscampagne, waarvan
deze wet prominent deel zal uitmaken. De tweede belangrijke reden die in het
onderzoek genoemd werd, was de vervangingseis. In het voorliggende wetsvoorstel
zijn een aantal versoepelingen aangebracht. Het aantal herintreedsters dat
mag vervangen, is niet langer gelimiteerd. Het aantal uren dat vervangen moet
worden, is met 1/3 teruggebracht. Verder mag gebruikgemaakt worden van uitzendbureaus.
Uit het onderzoek van het SCP "Vrij om te helpen" blijkt dat het hebben van
tijd, het hebben van het recht op verlof het allerbelangrijkste wordt gevonden.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):De vervangingseis is een groot struikelblok. Heeft de staatssecretaris
er niet aan gedacht om die eis maar gewoon te laten vervallen? Dan zou de
wet worden wat zij beoogd te zijn: een Wet financiering loopbaanonderbreking.
Juist door die vervangingseis, die verwrongen werkgelegenheidsdoelstelling,
wordt het niets met de wet.Staatssecretaris Verstand:Als je nu het vervangingsvereiste overal los zou laten met de vrij brede
doelstellingen die de wet kent, dan kost dat miljarden. In die zin hebben
wij er ook in de Tweede Kamer over gediscussieerd. In de uitvoering van de
eerdergenoemde motie zal ingezoomd worden op allerlei mogelijkheden van verlof
met alle voor- en nadelen van dien. Dat kan variëren van een individuele
loopbaanberekening, waarover niet alleen door politieke partijen, maar ook
door de SER en in het rapport Economie in de eenentwintigste eeuw verschillende
ideeën zijn neergelegd, tot aan een collectief gefinancierde volksverzekering.
Wij zullen een en ander opnemen in die bouwstenennotitie met alle voor- en
nadelen en alle financiële consequenties die daaraan verbonden zijn.
Nogmaals, uit de gegevens die wij nu hebben, valt op te maken dat met het
volledig loslaten van het vervangingsvereiste in de Wet financiering loopbaanonderbreking
meer dan 1 mld gulden is gemoeid.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter. Omdat de staatssecretaris zegt dat uit de berekeningen van
het SCP blijkt dat dit in de miljarden zou lopen, wil ik weten of het ministerie
van SZW hier zelf ook een berekening op heeft losgelaten. Het SCP is er in
zijn berekeningen van uitgegaan dat iedereen gebruik zal maken van de Wet
financiering loopbaanonderbreking, maar ik weet niet of de behoefte daaraan
wel zo groot is. Bovendien zou het ministerie hier ook best zelf onderzoek
naar kunnen doen, als het dit van belang vindt om te bepalen of het vervangingsvereiste
moet worden losgelaten. Ik denk dat het overdreven is dat dit zoveel geld
gaat kosten.Staatssecretaris Verstand:De gegevens en de berekeningen die wij hebben, zijn voldoende stevig om
deze bedragen hier te kunnen noemen. In de bouwstenennota zullen wij echter
allerlei modaliteiten in beeld brengen met de kosten die deze met zich brengen,
en met de macro-economische effecten daarvan.Mevrouw Zwerver heeft nog gevraagd of een werknemer, als hij van werkgever
verandert terwijl hij zijn ouderschapsverlof nog niet volledig heeft opgebruikt,
verplicht is om zijn nieuwe werkgever te melden dat hij nog recht heeft op
een deel van zijn ouderschapsverlof. Ik vind dat een werknemer uit een oogpunt
van goed werknemerschap zijn werkgever die informatie moet verstrekken die
voor hem belangrijk is.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):De wet geeft inderdaad de mogelijkheid om bij de nieuwe werkgever ouderschapsverlof
op te nemen dat nog openstond. Mijn vraag was gericht op de situatie waarin
een werknemer al ouderschapsverlof genoten heeft bij de ene werkgever. Kan
hij dan bij zijn nieuwe werkgever, als zijn kind nog geen acht jaar is, opnieuw
het volledige ouderschapsverlof opnemen? Is dat mogelijk in het kader van
deze wetgeving?Staatssecretaris Verstand:Neen, je krijgt een keer ouderschapsverlof voor een kind. Als dat opgebruikt
is bij de ene werkgever, kun je het niet nog een keer bij een andere werkgever
krijgen.Mevrouw Kneppers heeft gevraagd wat ik vind van het oprekken van het kraamverlof
en het adoptieverlof. Daarbij verwees zij naar het verloop van de behandeling
terzake in de Tweede Kamer en verbond hieraan de vraag of met deze wet niet
het risico wordt gelopen dat dit proces nog verder doorgaat. Ik moet zeggen
dat ik de huidige regeling heel goed vind voor de combinatie van arbeid en
zorg. Hoe een en ander zich verder zal ontwikkelen, is nu nog moeilijk te
zeggen. Bij de formatie zal voor het eerst zichtbaar worden of het combineren
van arbeid en zorg al dan niet verder vorm krijgt.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Ik hoor nu ook al geluiden over rouwverlof. Dat is hier ook een voorbeeld
van.Staatssecretaris Verstand:Mevrouw Lodders heeft hier ook over gesproken. Wij zullen onze opvattingen
over rouwverlof ook opnemen in de nota die wij binnenkort naar de Tweede Kamer
zullen sturen over langdurend verlof.Voorzitter. Tot slot. Mevrouw Zwerver en mevrouw Lodders hebben gevraagd
of het allemaal niet een tandje meer had gekund en een beetje sneller had
kunnen gaan. Ik ben ervan overtuigd dat met het onderhavige kabinetsbeleid,
dus dagindeling, levensloop, investering in kinderopvang en zeker deze Wet
arbeid en zorg, een forse stap vooruit is gezet. Of de weg hiermee ophoudt,
kan ik ook niet zien, maar zeker gelet op de bouwstenennotitie, ga ik ervan
uit dat de discussie voorlopig nog wel even doorgaat, met wellicht uitbreiding
van mogelijkheden.Mevrouw Lodders-Elfferich (CDA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Ik ben
blij dat zij nog eens heeft benadrukt het belangrijk te vinden dat de overheid
keuzevrijheden faciliteert. Zij heeft eraan toegevoegd dat die keuzevrijheid
wel consequenties impliceert. Daarbij wees zij op krappe arbeidsmarktsectoren
en de vergrijzing met de behorende problematiek. Ik ga ervan uit dat zij dan
ook het oog heeft op de dubbele verantwoordelijkheid die mensen daarbij hebben.
Ikzelf heb eerder gesproken over ons relationeel mensbeeld en het feit dat
mensen als verantwoordelijke mensen in de wereld staan. Ik heb de verschillende
verantwoordelijkheden die mensen hebben in het verband van dit wetsvoorstel
beschreven als een verantwoordelijkheid waar het gaat om het verrichten van
arbeid buitenshuis en als een zorgverantwoordelijkheid. Als zij de verantwoordelijkheid
van werknemers zo formuleert als zij heeft gedaan, dan mikt zij dus ook op
de verantwoordelijkheid die op maatschappelijk en economisch gebied geldt
voor onze staatsburgers. Ik vind dat op zichzelf geen slechte aanvulling,
waarbij wij ons wel moeten blijven bedenken dat de mate waarin je de nadruk
legt op de feitelijke invulling van je dagelijks leven, voor mensen verschillend
zal zijn. En dan zijn wij dus weer terug bij de keuzes.Ik ben blij te horen dat er een intensive voorlichtingscampagne zal worden
gevoerd, die mijns inziens een wezenlijke rol kan spelen bij het realiseren
van de cultuuromslag.De staatssecretaris heeft gezegd niet van oordeel te zijn dat de amendering
rond het dwingend recht geen afbreuk doet aan het doel en de strekking van
de wet. Zij heeft te kennen gegeven dat de normering wordt gehandhaafd en
dat zij de sociale partners daarop zal blijven aanspreken. Waarvan akte.Waar het gaat om de titels constateer ik dat de notitie Zelfregulering
waarover wij vanmiddag spraken met de minister van Sociale Zaken, niet spoort
met het onderhavige wetsvoorstel. Laatstgenoemd wetsvoorstel gebruikt als
titulatuur driekwart dwingend recht, dwingend recht en semi-dwingend recht
(overigens is semi-dwingend recht bij amendement ook veranderd in driekwart
dwingend recht). Wij hebben vastgesteld dat driekwart dwingend recht zoals
in dit wetsvoorstel is geformuleerd een andere invulling krijgt dan het begrip
driekwart dwingend recht zoals in de notitie Zelfregulering is opgenomen.
Het lijkt mij heel belangrijk om dat op korte termijn met elkaar in overeenstemming
te brengen.De argumentatie van de staatssecretaris in de memorie van antwoord terzake
van de kwestie van de schoonouders heeft mij niet overtuigd. Dat geldt voor
de beantwoording van vanavond eigenlijk in nog sterkere mate. Stel: ik ben
80 jaar en zeer zorgafhankelijk. Ik had een getrouwde zoon, die helaas is
overleden. De ouders van mijn schoondochter zijn kerngezond, maar mijn schoondochter
mag mij niet helpen. Dat is toch niet de manier waarop wij invulling willen
geven aan de combinatie van arbeid en zorg? Ik begrijp heel goed dat je niet
je halve dorp kunt verzorgen. In dat geval zou je geen betaalde baan moeten
willen. Het door mij geschetste voorbeeld lijkt mij echter niet in strijd
met de bedoeling van de wet. Ik hoop dat de keuzekaart een oplossing voor
dit probleem kan bieden.Ik geef toe dat "discriminatie" in verband met alleenstaanden een groot
woord is. Ik heb het dan ook niet herhaald. Niettemin wijs ik erop dat de
alleengaanden en alleenstaanden een speciale positie innemen in dit type wetgeving.Als het goed is – ik hoop dat er over een aantal jaren een sluitend
pakket aan wetten op tafel ligt – kan aan allerlei zorgvragen, in allerlei
omstandigheden en in redelijk mate worden voldaan. Ik denk dat bijna iedereen
daar een in bepaalde fase van zijn leven mee in aanraking komt. Ik denk dat
dan ook dat de solidariteit niet onder druk zal komen te staan.Mijn fractie steunt het wetsvoorstel met de kanttekeningen die ik heb
gemaakt. Ik heb gevraagd waarom het allemaal zo lang heeft geduurd. Daarbij
heb ik erop gewezen dat tegen het eind van deze kabinetsperiode een soort
stuwmeer van voorgenomen beleidsinitiatieven moet worden afgewerkt. De staatssecretaris
vond dit alles op zichzelf wel een mooi resultaat. Ik herhaal mijn opmerking
uit de eerste termijn dat ik nog hoop op een vruchtbaar halfjaar. Er moet
nog veel gebeuren, want anders blijven er te veel voorstellen in de pijpleiding
zitten. Dan kunnen het niet meer dan bouwstenen voor de kabinetsformatie zijn
en moeten wij afwachten wat een volgend kabinet ermee zal doen.De heer Stekelenburg (PvdA):Voorzitter. Ik maak nog drie korte opmerkingen. De staatssecretaris heeft
mijn interpretatie van de artikelen 4:7 en 5:10 op hoofdlijnen onderschreven.
Ik ga ervan uit dat van een in een cao opgenomen bepaling inzake een verlofvorm
niet door de werkgever in overeenstemming met het medezeggenschapsorgaan in
negatieve zin afgeweken mag worden.Ik stel vast dat de nota over zelfstandigheid er komt.Ik denk dat bij toekomstige wetgeving, namelijk de wet op het langdurend
zorgverlog, de mogelijkheden tot afwijking in de wet zelf opgenomen zullen
moeten worden. Dit zal in de ministerraad wel zo zijn afgesproken. Stel nu
dat er een amendement-Bussemaker/Van Gent of een amendement-Bussemaker/Dankers
wordt aangenomen waardoor dit wordt doorkruist. Ik neem aan dat de staatssecretaris
dan hierop op dezelfde manier zal reageren als bij de Wet arbeid en zorg.
Dan is er nog een kleine kans dat op het terrein van het langdurend zorgverlog
iets aardigs tevoorschijn komt. Ik hoop dus dat dit zo is.Wij zijn overigens voorstanders van dit wetsontwerp. In mijn eerste bijdrage
heb ik al gezegd dat elke stap die het beter mogelijk maakt om werk en privé
te combineren, door ons wordt toegejuicht.De heer De Vries (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording. Wij zijn
het eens over het belang van deze wet, maar niet over alle achtergronden daarvan.
De staatssecretaris wees op het belang van het participeren van mannen en
vrouwen in de samenleving. Dat onderschrijf ik ten volle, maar er zijn meer
mogelijkheden om dat te doen dan alleen via de werknemer.De discussie spitste zich toe op de schoonouders. Mijn gedachten en de achtergronden zijn inderdaad bevestigd. Ik ben blij dat ook anderen
in de Kamer dit te bevoogdend vinden. Ik zou het voorbeeld van mevrouw Lodders
kunnen aanvullen. Zij sprak over een schoondochter die overgebleven was, maar
ook een schoonzoon kan overblijven. In het voorstel van de staatssecretaris
valt hij echter buiten de regeling. Ik hoop net als mevrouw Lodders dat de
keuzekaart ons uit dit probleem zal helpen.Dan ga ik nog in op de afwijkingsbepaling en de deregulering. Stel dat
een vakbond deze wet uitstekend vindt en niet wil dat daarvan wordt afgeweken.
Moet dat in dan in een cao worden vastgelegd, zodat de OR's en de PVT's geen
ruimte meer hebben? In de wet staat echter bij een bepaling terzake dat het
over afwijkingen bij cao gaat en niet over bevestigingen bij cao. Welke ruimte
heeft een vakbond om te voorkomen dat OR's of PVT's van deze wet afwijken
als de vakbond dat wil? Is dat mogelijk?De toezegging over het in tijd limiteren van OR-afspraken lijkt mij te
zijner tijd een verbetering van de wet, maar misschien is het nog beter om
de rol van de OR of de PVT'er helemaal uit te halen en het alleen aan de cao's
over te laten. Daar zou mijn fractie niet zoveel moeite mee hebben. Ik heb
er toch moeite mee dat OR's misschien niet formeel, maar wel materieel de
werknemers in hun persoonlijke rechten kunnen binden. Daar moeten wij volgens
mij van af. De Tweede Kamer heeft het pakket in een amendement neergelegd.
Misschien was het beter geweest als men daarover grondiger had nagedacht en
de vakbeweging had geraadpleegd en een en ander had beperkt tot de cao-afspraken.Het advies van de Raad van State over de opgespaarde verlofdagen heb ik
met verbazing gelezen. Het lijkt mij heel vreemd dat iemand die heel hard
werkt en voor zijn ontspanning nooit verlofdagen opneemt, wordt gediscrimineerd
ten opzichte van iemand die elke kans om verlof op te nemen heeft benut en
dus geen reservedagen heeft en op deze wet een beroep moet doen. Dat lijkt
mij een vreemd onderscheid.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van onze
vragen.Mijn eerste opmerking gaat over de voorlichtingscampagne en het rouwverlof.
In een interruptie heb ik er al iets over gezegd. Wellicht is voorlichting
aan werkgevers en werknemers een mogelijkheid om het probleem op te lossen
van werknemers die geconfronteerd worden met het verlies van iemand in hun
persoonlijke levenssfeer. Ik heb begrepen dat het werknemers in die situatie
vaak stoort dat collega's en werkgevers niet weten om te gaan met zo'n situatie.
Als wij dat beter leren, is het probleem wellicht opgelost. Misschien kan
voorlichting daarbij helpen. Ik weet niet of je van thuiszitten nu zoveel
beter wordt. Sommige mensen willen juist zo gauw mogelijk hun oude ritme weer
oppakken. Mij lijkt dat het vooral gaat om de belangstelling van anderen,
collega's en werkgever, in zo'n situatie.Kan de staatssecretaris ook de administratieve lasten meenemen als zij
naar de keuzekaart kijkt?De staatssecretaris heeft gezegd dat de wet duidelijk tot doel heeft dat
er een bevoegdheid is om afspraken met de OR te maken als er geen cao is of
als de cao terzake geen bepaling bevat. Dat is helder. Dat is dus eigenlijk
de hoofdregel. Ik heb in eerste termijn gewezen op opmerkingen van de FNV
en wil daar graag op terugkomen. Ik vind dat namelijk op mijn weg liggen,
omdat de VVD ervoor is dat werkgevers en werknemers samen afwijkende arrangementen
kunnen maken. Dan moet wel helder zijn hoe het in elkaar zit. De FNV heeft
erop gewezen dat er in de praktijk onder allerlei benamingen arrangementen
bestaan, die in wezen een samenloop kunnen zijn van verschillende verlofvormen.
Ik heb in navolging van de FNV het voorbeeld genoemd van een samenloop van
het kortverzuimverlof van artikel 4:1, lid 2c – het feit dat de partner
naar huis mag als de vrouw op het punt van bevallen staat – en het kraamverlof.
In de praktijk zijn daar dus arrangementen voor die in één regeling
vastgelegd zijn, waarin noch de term "kortverzuimverlof" noch de term "kraamverlof"
valt. Mijn vraag luidt: blijft de werkgever bevoegd om ten aanzien van het
kortverzuimverlof dat geen verband houdt met de bevalling van de partner,
in overeenstemming met het medezeggenschapsorgaan van de wettelijke regeling
af te wijken? Ik zie dat de staatssecretaris mijn vraag niet helemaal begrijpt.
Ik probeer het nog eens. De term "kortverzuimverlof" valt niet. In de cao
is een totaalregeling opgenomen waarmee dus het kortverzuimverlof en het kraamverlof
worden geregeld. Die termen vallen dus niet. Mag de werkgever nu nog wel in
overeenstemming met het medezeggenschapsorgaan van de wettelijke regeling
afwijken als het gaat over kortverzuimverlof dat geen verband houdt met de
bevalling van de partner?Voorzitter. Mijn fractie zal haar steun aan dit wetsvoorstel niet onthouden.De heer Hessing (D66):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar uitgebreide, op onderdelen
ruimhartige beantwoording. Ik kan volstaan met het naar voren brengen van
een enkel punt. Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie graag gezien had dat
de afwijkingsmogelijkheden een slag minder waren geformuleerd dan ze nu in
de wet zijn neergeslagen. Wat dat betreft, wordt ook een blik vooruit geworpen
op een nieuwe regeling met betrekking tot langdurend zorgverlof. Wij hopen
dat er ook op dat punt echt een basisregeling totstandkomt die substantie
blijft houden. Ik zal daar echter niet verder op vooruitlopen.Met betrekking tot de afwijkingsmogelijkheden als zodanig is de stelling
nu: wanneer een cao een bepaling bevat over een verlofvorm, dan staan OR en
PVT buitenspel. Achter "buitenspel" staat geen puntkomma, maar dus gewoon
een punt. Daar valt een enkele nuancering op aan te brengen. Afwijkingen ten
voordele zouden zeker mogelijk moeten zijn. Ik kan mij ook voorstellen dat
in een cao de regeling is opgenomen dat de OR juist bevoegd is om op bepaalde
onderdelen tot een nadere uitwerking te komen. Ook in die gevallen zal een
OR of een PVT iets mogen regelen, ook al is er in de cao over de betreffende
verlofvorm iets opgenomen. Verder denk ik dat er inderdaad nog een antwoord
moet komen op het probleem dat de FNV heeft benoemd en dat ook door mevrouw
Kneppers naar voren is gebracht. De terminologie in cao's stemt op dit moment niet overeen met de tekst van de wet en is op sommige punten breder.
Uitgaande van de interpretatie van de staatssecretaris zou dat tot gevolg
hebben dat werknemers en werkgevers en werkgevers redelijk beperkt zijn in
het mogen afwijken van gemaakte afspraken. Is dat nu wel helemaal de bedoeling?
Op dat punt dient duidelijkheid te komen.Ik kom te spreken over het doorwerken van een met het medezeggenschapsorgaan
overeengekomen afwijking in een individuele arbeidsovereenkomst. De staatssecretaris
zegt dat die formeel geen doorwerking heeft, maar materieel wel. Ik kan mij
daar op zichzelf iets bij voorstellen. Ik ben geen arbeidsrechtjurist, maar
zo geformuleerd zie ik voor een werknemer nog wel mogelijkheden om bij een
rechter alsnog een beroep te doen op een verlofvorm, ook al bestaat daar geen
mogelijkheid toe als gevolg van die overeengekomen afwijking. Het verschil
tussen formeel en materieel biedt immers ruimte bij de rechter.Afrondend: mijn fractie zal dit wetsvoorstel graag steunen. Het is een
betekenisvolle stap vooruit om de combinatie van arbeid en zorg beter mogelijk
te maken en om de keuzemogelijkheden voor mannen en vrouwen op dit punt te
verruimen, hoewel wij allemaal hebben geconstateerd dat dit wellicht een belangrijke
stap is, maar zeker niet de laatste stap op weg naar een meer rechtvaardige
samenleving.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter. Ook ik bedank de staatssecretaris voor de beantwoording in
eerste termijn. Zij heeft in de afgelopen jaren haar ambities naar beneden
moeten bijstellen, niet altijd omdat zij dat zo graag wilde, maar omdat de
politieke realiteit dat van haar vroeg. Het mag duidelijk zijn dat wij het
erg jammer vinden dat er momenteel geen dwingend recht meer is voor calamiteiten
en kortdurend zorgverlof. Het is jammer dat het binnen dit wetsvoorstel zo
gelopen is. Net als de heer Stekelenburg zou ik het prachtig vinden als er
bij de behandeling in de Tweede Kamer van het langdurend zorgverlof een amendement-Van
Gent/Bussemakers/Dankers komt dat probeert om daarin het dwingend recht terug
te krijgen, hoewel het dwingend recht er juist door mevrouw Bussemakers en
mevrouw Dankers indertijd uit is gehaald; dat gebeurde weliswaar niet via
een amendement van mevrouw Bussemaker, maar wel met steun van haar. Laten
wij het de tweede keer beter doen; ik zal niet katten. Wij kregen er een extra
week adoptieverlof bij; dat was volgens mij de ruil.Ik heb goed geluisterd naar wat de staatssecretaris over de keuzekaart
heeft gezegd. Er wordt onderzoek naar gedaan en er wordt momenteel aan gewerkt.
Zou zij als een soort laatste actie – ik heb uit de krant begrepen dat
dit haar laatste periode is – grote druk kunnen uitoefenen, zodat wij,
voordat zij de politiek verlaat, een voorstel van haar hand tegemoet kunnen
zien ter introductie van een keuzekaart?De staatssecretaris heeft gesproken over de bouwstenennotitie; die komt
eraan. In bouwstenennotities kunnen grote vergezichten staan, maar het duurt
nog eindeloos lang voordat zij omgevormd zijn tot wetten. In deze bouwstenennotitie
krijgt het levensloopbaanbeleid een centrale plaats. Betekent dit dat het
combinatiescenario ter discussie staat of betekent het zelfs dat het combinatiescenario
al begraven is? Ik heb dat woord vanavond niet zo vaak uit de mond van de
staatssecretaris gehoord. Het zou jammer zijn als het ter discussie staat,
want wat wel ter discussie mag komen staan, is het gebrek aan maatregelen
om het combinatiescenario te realiseren. Werken aan iets nieuws, zoals het
levensloopbaanbeleid, en dat dan niet invullen, is het creëren van een
rookgordijn. Dat betekent niet dat ik dat direct in de ijskast wil zetten,
maar wij kunnen in dit land een paar stappen verder zetten. Het combinatiescenario
en het beleid dat erop gericht is om activiteiten gedurende een leven beter
te spreiden, kunnen elkaar immers juist aanvullen, mits daarbij rekening gehouden
wordt met de bestaande maatschappelijke ongelijkheid.In eerste termijn heb ik gesproken over de onderstroom. De staatssecretaris
is daar niet op ingegaan en is huiverig voor het combinatiescenario. In die
zin is het jammer dat zij geen positieve nieuwe zorgmoraal neerzet en dat
zij te weinig het offensief heeft gekozen. Ik herhaal mijn oproep om het offensief
te nemen, een deel van de ambitie die de afgelopen drie jaar is ingeleverd,
terug te pakken, straks met een prachtige keuzekaart te komen en te steunen
dat het langdurend zorgverlog een dwingend recht wordt en niet verzwakt wordt.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter. Ik geloof niet dat ik nog veel hoef te zeggen naar aanleiding
van de tweede termijn van mevrouw Lodders, behalve dat haar oproep spoort
met die van mevrouw Zwerver. Zij vroegen mij om de ambitie vast te houden.
Ik ben die ambitie zeker niet kwijt, maar soms loop je tegen de politieke
realiteit aan. Die ambitie is overigens behoorlijk waargemaakt in deze kabinetsperiode.
Er is heel veel tot stand gekomen. Het beleidsterrein dagindeling is buitengewoon
innovatief. Overal in het land worden activiteiten ontwikkeld op dit terrein.
De levensloop is natuurlijk ook een vernieuwende impuls. Natuurlijk beginnen
wij daar net mee, maar het is wel een heel nieuwe impuls om de combinatie
van werk en zorg mogelijk te maken. Nu wordt het dan toegespitst op de levensfase.
Er is een enorme ambitie waargemaakt door de investeringen in de kinderopvang.
Wij kijken naar de bedrijfstak persoonlijke dienstverlening als een vorm van
uitbesteding. Kortom, er is in mijn opvatting al veel gebeurd. Ik wil in deze
kabinetsperiode nog veel ambities waarmaken. Ik kan het niet laten om in het
verlengde hiervan tegen de heer Stekelenburg te zeggen dat ik het niet over
mij heen laat komen.De heer De Vries heeft een vraag gesteld over de vakbonden. Hij vroeg
welke ruimte er is voor de vakbond. Er is alle ruimte voor de vakbonden om
samen met de werkgeversorganisaties verlofregelingen in de cao's op te nemen.
Men kan bij wijze van spreken de afspraak maken dat alles wat geregeld is
in de Wet arbeid en zorg integraal onderdeel gaat uitmaken van de cao.Mevrouw Kneppers heeft het gehad over de voorlichtingscampagne. Ik geloof
dat ik het belang daarvan al genoeg benadrukt heb in eerste termijn. Ik onderschrijf
de uitspraak dat het belangrijk is om rouwende mensen ook op het werk te steunen.
Uiteraard houden wij rekening met de administratieve lasten
bij een mogelijke uitwerking van een keuzekaart.De heer Hessing heeft gezegd dat dit wat hem betreft niet de laatste stap
is.De vraag van mevrouw Kneppers was kort samengevat of de terminologie in
een cao invloed heeft op de positie van de OR. Dat is niet het geval. Uit
een cao moet af te leiden zijn om welke verlofvorm het gaat, ook al heeft
die verlofvorm een andere naam dan in de wet. Wat er materieel staat, geeft
de doorslag. Het is wellicht ook handig om daar in de cao-onderhandelingen
expliciet duidelijkheid over te geven. Ik zie dus absoluut geen problemen.
De term is niet doorslaggevend.Het combinatiescenario is nog steeds het uitgangspunt van beleid. Wij
willen niet dwingend opleggen hoe mannen en vrouwen arbeid en zorg verdelen.
Het richtsnoer van het beleid is dat arbeid en zorg goed verdeeld moeten worden
tussen mannen en vrouwen op de door hun gekozen wijze. Dat kan variëren
met de levensfase waarin zij zich bevinden. De levensloop is absoluut geen
rookgordijn, maar een vernieuwende ontwikkeling.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden achtereenvolgens zonder stemming aangenomen.Sluiting 21.20 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-258-268.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl