Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1741-1771

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 24, pagina 1741-1771

15-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31200-XVIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI)Pagina 1741-1771
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (31200 VI), en van de motie-Verdonk/Fritsma over een pilot gesloten opvang voor AMV's (31200 VI, nr. 42)Pagina 1802-1844
Regeling van werkzaamheden (donderdag 15 november 2007)Pagina 1771-1773
Noot 1 Bijvoegsel: Scriftelijke antwoorden van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2008 (31200 XVI)Pagina 1741-1874
Presentie en opening (donderdag 15 november 2007)Pagina 1741-1741
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI)Pagina 1773-1802
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk IV van de Werkloosheidswet teneinde enkele vereenvoudigingen te realiseren en een uitkering bij overlijden toe te voegen (31080) en het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Verzamelwet SZW-wetgeving 2008) (31229)Pagina 1773-1773
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 15 november 2007)Pagina 1844-1844

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 196 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI).(Zie vergadering van 14 november 2007.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De voorzitter:Ik stel mij voor dat de minister de kans krijgt om zijn inleiding te houden.
Daarna is zijn betoog bloksgewijs opgebouwd. Ik wil proberen om de interrupties
per blok te laten plaatsen.De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Klink:Voorzitter. In de eerste driekwart jaar sinds het aantreden van dit kabinet,
hebben wij elkaar al meerdere keren ontmoet voor overleg over belangrijke
thema's, die in 2008 gaan neerslaan in de gezondheidszorg. Ik waardeer deze
overleggen zeer, onder meer omdat ze tot preciseringen aan onze kant leiden.
Kritiek van de kant van de Kamer maakt de agenda enkel scherper en hopelijk
ook beter. Bij afzonderlijke dossiers komt de samenhang natuurlijk niet zelden
aan de orde. Het voordeel van een begrotingsbehandeling is echter dat de samenhang
iets explicieter aan de orde kan komen, evenals de grote lijnen en de koers
die wij varen. Dit lijkt mij goed voor het debat hier en voor de mensen wie
het beleid aangaat, namelijk de zorgaanbieders en de patiënten. Zij weten
dan in ieder geval in welke richting het beleid de komende jaren koerst.De dossiers moeten in samenhang worden bezien, want de zorg en onze hele
samenleving staan voor grote vraagstukken, die gisteren ook van de zijde van
de Kamer door verschillende woordvoerders aan de orde zijn gesteld, zoals
de arbeidsmarkt, preventie, innovatie, de invoering van het elektronisch patiëntendossier
en de beheersbaarheid van de kosten op langere termijn. Die samenhang is buitengewoon
belangrijk. Er komen heel grote vraagstukken op ons af. Mij trof gisteren
in het overleg dat een van de punten die mij al jarenlang aan het hart gaan,
ook van de kant van de Kamer door velen is genoemd, namelijk de arbeidsmarkt
en de ontwikkelingen die zich daar voltrekken. Ik kom daarop later terug.Ik hoop dat wij in het vervolg van dit debat deze samenhang kunnen vasthouden
en ik leg mijzelf als taak op om daaraan in mijn betoog en antwoorden te refereren.
De thema's die ik zou willen behandelen, zijn in elk geval: de kwaliteit van
ons zorgstelsel, de vrije prijsvorming, de toegankelijkheid en de geografische
bereikbaarheid van de zorg, de positie van de patiënt, de arbeidsmarkt,
innovatie en preventie. Langs deze lijnen wil ik mijn betoog opbouwen.Ik wil beginnen met de kwaliteit van het zorgstelsel. Het nieuwe zorgstelsel
is alweer bijna twee jaar geleden ingevoerd. Mijn voorganger heeft daarbij
zijn sporen verdiend. De verwachtingen vooraf waren zeer divers. Sommigen
voorspelden chaos, anderen beloofden heel mooie resultaten. De chaos is er
niet gekomen. De gewenste resultaten zijn voor een deel zichtbaar. Ik zeg
vrij uitdrukkelijk "voor een deel", omdat deze operatie naar mijn
stellige overtuiging nog maar halverwege is. Daarmee wil ik niets afdoen aan
het feit dat heel belangrijke aanzetten in termen van wetgeving in de vorige
periode zijn gerealiseerd. De hervorming krijgt echter een dubbel beslag:
eerst hadden wij het verzekeringsstelsel en nu staat met name het zorgaanbod
hoog op de agenda.Je zou kunnen stellen dat de eerste resultaten zich vooral hebben geopenbaard
in de gunstige premieontwikkeling, met name in de eerste jaren, en ook in
een betere serviceverlening van verzekeraars en in interessante collectieve
contracten, onder anderen voor chronisch zieken. Een ander behaald resultaat
is dat de zorgverzekering nu echt voor alle Nederlanders toegankelijk is.
Risicoselectie en premiedifferentiatie van ouderen en gehandicapten door verzekeraars
is niet meer mogelijk. Iedereen heeft recht op een ruim basispakket.Kortom, de eerste resultaten zijn er en de solidariteit in het systeem
is gewaarborgd, maar dit is nog niet genoeg, want het systeem zou gebrekkig
functioneren als die solidariteit niet meer zou zijn dan het evenwichtig verdelen
van schaarste of van – ik zeg het een beetje te boud – armoede.
Er is dus meer dan solidariteit, die solidariteit moet ook verdiend worden
door goede zorg en betaalbaarheid.Wij willen de lat hoog leggen voor ons zelf. De ambitie moet groot zijn.
Wij moeten naar een zorgsysteem dat niet alleen solidair en toegankelijk is,
maar ook de beste kwaliteit levert en blijft leveren. Dan is klantgerichtheid
van belang, evenals de werkgelegenheid in de zorg, kosteneffectiviteit en
uiteindelijk ook economische groei. Een ding is duidelijk, de zorgsector is
in feite een groeimarkt. Niet voor niets investeren grote bedrijven forse
bedragen om ervoor te zorgen dat de innovatie in de zorg zich daadwerkelijk
voltrekt. Een innovatief klimaat in de zorg is van belang ook al om uit te
stralen dat het zorgstelsel meer is dan een tobberig geheel waar kostenreductie
en kostenbeheersing voortdurend aan de orde zijn. Onze zorg biedt de samenleving
ook veel in termen van investeringen, menselijk talent en mogelijkheden voor
economische groei.Je zou kunnen zeggen dat wij nu een mooi ingericht verzekeringsstelsel
hebben, maar de vruchten ervan moeten voor een deel nog worden geplukt. Dit
gaat niet vanzelf. Er wordt hard aan gewerkt om ervoor te zorgen dat iedereen
daar de vruchten van kan plukken. Iedereen levert daar een bijdrage aan, van
de patiënt en zijn verenigingen tot verzekeraars, artsen, verpleegkundigen
en de overheid. Onze opdracht is om de dynamiek die nu meer en meer in de
zorgsector zichtbaar wordt, te blijven stimuleren en aan te wenden voor resultaten
op het terrein van kwaliteit, kostenbeheersing en klantgerichtheid. Ik zal
straks toelichten hoe ik die dynamiek van mijn kant wil stimuleren.Allereerst wil ik erop wijzen dat het ook absoluut noodzakelijk is om
die ambitie hoog te houden. Ik heb onlangs een interessant bezoek gebracht
aan de Verenigde Staten. Ik deel met de heer Vendrik dat wij ons stelsel niet
moeten inruilen voor het Amerikaanse stelsel. Tijdens mijn reis was er juist
ongekend veel belangstelling van Amerikaanse zijde voor ons systeem en niet
ten onrechte. Ons systeem en ons stelsel verenigen in feite twee zaken met
elkaar. Aan de ene kant een grote mate van solidariteit die te maken heeft
met de zekeringen waarover ik zojuist al sprak, een pakket waarvoor iedereen
verplicht verzekerd moet zijn, een acceptatieplicht en een uniforme premie
bij elke verzekeraar. Aan de andere kant kent Nederland juist vanwege het
feit dat er langs sociale weg een gelijk speelveld is gecreëerd, veel
meer concurrentie dan in Amerika. De meest opvallende bevinding was dat de
marktwerking in Amerika schromelijk tekortschiet. Een verzekerde zit daar
heel snel via zijn werkgever vast aan een verzekeraar en aan de zorgaanbieder
die de verzekeraar heeft gecontracteerd. De keuzemogelijkheden zijn heel begrensd.Alle Westerse landen kampen op dit moment met dezelfde vraag naar capaciteit,
kwaliteit en kostenbeheersing. De vraag hoe het systeem daarop in te richten,
speelt voor iedereen. Uit de "surveys" die tijdens mijn bezoek door
het Commonwealth Fund werden gepresenteerd, bleek dat Nederland op veel fronten
ronduit goed scoort. Dit is buitengewoon bemoedigend. Ik herhaal dit nog eens,
omdat dit in feite is gerealiseerd door iedereen. Ik leer gaandeweg de mensen
in het veld kennen en zij zetten hun schouders eronder en zij dragen in feite
dit zorgstelsel.Goede prestaties dus en ons verzekeringssysteem is ingericht voor de toekomst.
In het OECD-rapport dat gisteren is verschenen, wordt dit ook bevestigd. Een
blik op de toekomst leert ons echter ook dat wij het ons niet kunnen veroorloven
om gas terug te nemen, integendeel. De vraag naar zorg zal door de vergrijzing
onherroepelijk stijgen. Daar komt bij dat de toenemende medische technologie
meer mogelijkheden biedt, maar daarmee wordt er ook extra vraag naar zorg
uitgelokt.De zorgsector is de grootste werkgever van Nederland en daardoor kwetsbaar,
want wij krijgen een probleem op de arbeidsmarkt en op sommige plaatsen hebben
wij dat al. Leerlingen en studenten kiezen niet automatisch voor de zorg en
de concurrentie met andere sectoren zal toenemen. Gisteren werd al gememoreerd
dat wij velen van de schoolverlaters nodig hebben alleen al om het aantal
mensen dat in de zorg werkt op peil te houden. De concurrentie op de arbeidsmarkt
zal toenemen bijvoorbeeld van de metaalsector en het onderwijs. Dit betekent
dat wij over de hele linie van de samenleving, van de arbeidsmarkt en zeker
ook van de zorg innovatie nodig hebben. De kosten van de zorg zijn nu al tamelijk
hoog en wij kunnen de premiebetaler en de economie niet belasten met een ongeremde
kostenstijging, ook niet als die voortvloeit uit loonopdrijvende effecten
van de schaarste die zich op de arbeidsmarkt aftekent. Ons zorgstelsel zal
dus beter moeten presteren om toekomstige problemen het hoofd te kunnen bieden.
De kernbegrippen daarbij zijn transparantie, dynamiek en creativiteit.
Het zijn meer dan begrippen alleen, want hieraan is een agenda verbonden die
ik graag met de Kamer doorneem.De geloofwaardigheid van het stelsel vereist dat het voor iedereen rechtvaardig
uitpakt. De eerlijke premiebetaler mag dan ook niet opdraaien voor mensen
die hun premie structureel weigeren te betalen. Ik heb het nu over de wanbetalers,
voor wie de heer De Vries en mevrouw Agema aandacht vroegen. Ik heb toegezegd
dat ik de Kamer voor het einde van het jaar een plan van aanpak zal presenteren.
Hierin zal aandacht worden besteed aan de actieve opsporing van onverzekerden.
Op dit moment ben ik met de uitvoeringsinstanties in een vergevorderd stadium
van overleg, waarbij verschillende opties worden verkend.Ik verwacht van de verzekeraars dat zij een actief incassoregime blijven
voeren. Ik wil verzekeraars daarbij zo veel mogelijk helpen, want wanbetalers
kunnen niet overstappen naar een andere verzekeraar. Dat zal zo blijven, ook
in het nieuwe regime. Men kan niet weg bij de verzekeraar waar men een schuld
heeft opgebouwd door de premie niet te betalen. Nieuw is dat vanaf 2009 een
bronheffing wordt ingevoerd voor wanbetalers. Dat betekent dat de premie ingehouden
zal worden op de uitkering, de zorgtoeslag, het inkomen of het vermogen. Men
wordt dus gedwongen om te betalen. Daarbovenop komt een boetebeding, dat erop
neerkomt dat men een boete van 30% van de reguliere premie moet betalen.
Die boete en de opgebouwde schuld zal op de wanbetaler worden verhaald, want
het kan niet zo zijn dat de brave premiebetalers opdraaien voor de 250.000
mensen die weigeren te betalen.Ik geloof niet in een gezondheidszorg, waarbij de overheid van bovenaf
zeer strikte regels oplegt om de sector te kunnen sturen. Ik geloof ook niet
in een gezondheidszorg, waarbij de overheid de sector volledig loslaat en
de principes van de markt volledig en onverkort toepast. Daarmee sluit ik
aan bij de heer Van der Veen en de heer De Vries, die terecht opmerkten dat
de zorg geen normale markt is, zoals bijvoorbeeld de consumentenmarkt dat
wel is. De zorg heeft gewoonweg een andere karakter. Ik geloof wel in een
gezondheidszorg, waarin alle partijen tot het uiterste worden gestimuleerd
om optimaal te presteren. De zorg zal zich op de patiënt moeten richten.
Verder zal de zorg rondom de patiënt moeten worden georganiseerd. Daarvoor
hebben wij nog wel de nodige slagen te maken.Ik ben ervan overtuigd dat vrijwel iedereen die in de gezondheidszorg
werkt, gemotiveerd is om dagelijks het beste te bieden voor de patiënt.
Die motivatie is de grond voor mijn optimisme over de koers. Overigens laat
dit onverlet dat de overheid de noodzakelijke randvoorwaarden zal moeten creëren.
Nog te vaak zien wij dat patiënten onvoldoende worden geïnformeerd,
dat zorgverleners langs elkaar heen werken, dat verkeerde medicijnen worden
toegediend en dat patiënten niet in staat zijn om de beste zorg te kiezen,
al was het maar omdat het niet inzichtelijk is. Dat is niet de schuld van
de individuele arts of verpleegkundige, maar van het zorgsysteem als zodanig,
want dat biedt hiervoor nog te weinig aanknopingspunten.De prestaties moeten dus over de volle breedte omhoog. Het naderende tekort
op de arbeidsmarkt dwingt ons om nu te handelen. Doen wij dat niet, dan zijn
wachtlijsten op den duur onvermijdelijk. Innovatieve oplossingen en verhoging
van de arbeidsproductiviteit zijn daarbij van groot belang. Die ontstaan niet
vanzelf: daarvoor moet de overheid de randvoorwaarden creëren. Daarvoor
is competitie tussen verzekeraars en aanbieders van belang. Die competitie
moet stimuleren tot meer kwaliteit en hogere arbeidsproductiviteit.Ik heb de Kamer enkele weken geleden een brief over de arbeidsmarkt gestuurd.
Iedereen die die brief op zich laat inwerken, ziet dat een groot deel van
de 500.000 in 2020 benodigde fte's via innovatie gerealiseerd moet worden.
Het gaat dan al snel om ongeveer 115.000 tot 150.000 fte's. Als wij dat niet
doen, rest ons weinig anders dan het bijvoegen van steeds meer geld. Uiteindelijk
zal dat het probleem van de arbeidsmarkt alleen maar stabiliseren op een hoger
kostenniveau, want met geld alleen haal je geen werknemers binnen. Dit geldt
overigens niet alleen voor de zorg en de overheid zal dan ook over de hele
linie aan innovatie moeten werken. Dat is iets anders dan de zorg volledig
overdragen aan de macht van de verzekeraars, de angst van de heer Vendrik.Noodzakelijke randvoorwaarden zijn dat er transparantie is in prijzen
en kwaliteit en dat prijzen van elkaar kunnen verschillen. De kwaliteitsverschillen
moeten inzichtelijk zijn. Als die transparantie er is, zullen zorgverzekeraars
en zorgaanbieders in beweging komen. Ik ben er optimistisch over dat die competitie
op basis van kwaliteit zich in de volgende fase van het zorgstelsel en de
herijking die dan plaatsvindt, zal gaan voltrekken. Ik wil dat bewerkstelligen
via een reeks van samenhangende beleidsmaatregelen. Eén daarvan is
de vrije prijsvorming.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Als de minister later in zijn reactie dieper ingaat op innovatie en arbeidsmarktbeleid
dan stel ik mijn vragen niet nu. Ik wil dat graag weten.Minister Klink:Arbeidsmarkt en innovatie komen nog uitdrukkelijker aan de orde.Mevrouw Agema (PVV):Voorzitter, is de minister klaar met dit blokje?De voorzitter:Ja.Mevrouw Agema (PVV):Ik stel graag een vraag aan de minister. Hij somt zojuist een aantal feiten
op met betrekking tot de arbeidsmarkt in de zorg. Uit zijn woorden klinkt
echter nog steeds niet de urgentie door van een noodplan om tot 2020 500.000
extra medewerkers in de zorg te krijgen. Hoe gaat de minister ervoor zorgen
dat er 500.000 medewerkers extra komen?Minister Klink:U snijdt een terecht punt aan. Het kan natuurlijk niet blijven bij een
vrome geloofsbelijdenis en het wijden van mooie woorden aan het probleem.
Er zal een plan van aanpak moeten komen. Ik noem twee pijlers. Ik kom straks
nog terug op de innovatie. Vooruitlopend daarop noem ik een enkel punt.De voorzitter:Is dit een onderwerp waarop u verder in uw betoog nog terugkomt?Minister Klink:Het komt zeker nog aan de orde. Laat ik aangeven wat er dan nog aan de
orde komt. Allereerst wordt expliciet een commissie in het leven geroepen
om te kijken naar de werving en selectie enerzijds, naar het
behouden van werknemers in de zorg anderzijds en naar innovatie. Er wordt
een innovatieplatform voor de zorg ingesteld. Die twee pijlers moeten uiteindelijk
leiden tot het ondervangen van het probleem van de arbeidsmarkttekorten.De heer Jan de Vries (CDA):De minister is ingegaan op de solidariteitsgedachte die in het stelsel
zit, en die voor de CDA-fractie van groot belang is, en op de wanbetalersproblematiek.
Voor de CDA-fractie is ook van groot belang dat de onverzekerden, zo'n 200.000
mensen, actief worden opgespoord. Ik hoor de minister daar jammer genoeg niet
over.Minister Klink:Ik noemde dat punt in een bijzin. Er wordt op dit moment wel degelijk
een plan van aanpak gemaakt. Uw collega Omtzigt heeft in het debat over de
wanbetalers gevraagd in hoeverre onverzekerden actief worden opgespoord. Daar
wordt op dit moment aan gewerkt. Binnenkort wordt de Kamer geïnformeerd
over de aanpak. Het is één van de onderdelen van de hele aanpak
van hetgeen zich aan de kant van de streep bevindt van het al dan niet betalen
van de premie. Eenieder is volgens de wet eraan gehouden, zich te verzekeren.
Daarmee wordt gegarandeerd dat iedereen solidair is. Iemand die relatief gezond
is, mag zich niet aan de verzekeringsplicht onttrekken want daarmee onttrekt
hij zich ook aan de solidariteitsplicht. Iedereen die bij een arts komt en
onverzekerd is, kan in feite alleen geholpen worden onder voorwaarde dat hij
een verzekeraar belt en zich verzekert. Als iemand eenmaal verzekerd is, dan
komt hij ook niet meer uit de verzekering vanwege het nieuwe regime rond de
wanbetaling. Het is onmogelijk om als wanbetaler te vertrekken bij een verzekeraar.
Via bronheffing wordt dan de premie geheven. Het terras van onverzekerden
zal dus uitsterven omdat mensen die bij een arts aankloppen zich moeten verzekeren
om behandeld te worden.Mevrouw Schippers (VVD):Solidariteit is ontzettend belangrijk in de gezondheidszorg. Ik vind het
ook heel belangrijk dat het systeem solidair is. Op het punt van de solidariteit
kan echter ook worden doorgeschoten. Ik vind dat het kabinet erin doorschiet.
Vaak wordt gezegd dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.
Ik noem het voorbeeld van de persoon die iets meer dan € 25.000
verdient, geen zorgtoeslag krijgt en relatief gezond is. Zijn dat sterke schouders?
Op een gegeven moment moet je ook kijken naar de spankracht van die groep
die € 25.000 à € 35.000 verdient en in de plannen
van dit kabinet iedere keer het volle pond kan betalen. Die groep betaalt
het volle pond van de eigen betalingen als mensen redelijk gezond zijn en
die groep betaalt het volle pond omdat de mensen geen recht hebben op zorgtoeslag.
Ik vraag het kabinet om ook eens oog te hebben voor die groep.Minister Klink:U maakte daar gisteren natuurlijk ook een aantal opmerkingen over. Misschien
moet ik toch het een en ander afpellen. Bij het eigen risico dat wij hebben
ingevoerd, hebben wij inderdaad gezegd dat wij degenen die geen keuze hebben
omdat zij onvermijdelijke zorgkosten maken, willen compenseren. Aan de ene
kant doen wij dat door middel van een premiereductie en aan de andere kant
via de € 47 die zij via het CAK zullen krijgen. Zij worden met name
gecompenseerd op grond van het feit dat zij onvermijdelijke zorgkosten hebben.
Dat is een zekere mate van herstel van de solidariteit en een correctie op
het stelsel dat mijn voorganger heeft ingevoerd.Het kabinet heeft in feite een bescheiden pakketuitbreiding gerealiseerd.
Ik zou ook niet willen zeggen dat daar een overmaat aan solidariteit is ingevoerd
op grond van het feit dat het aanvullende pakket als het ware uitgekleed wordt
ten behoeve van het basispakket. Daar wil ik dus wel een kanttekening bij
maken, ook gezien het feit dat u terecht hebt gevraagd om bijvoorbeeld dyslexie
aan het pakket toe te voegen. Dat is ook een uitbreiding van het pakket. Zo
hebben wij allemaal onze wensen en ideeën over wat het basispakket in
feite zou moeten behelzen. Ik neem daarom afstand van het idee dat wij in
feite de gezonde Nederlander met een middeninkomen overwegend zouden belasten.
De zorgtoeslag is ingevoerd door mijn voorganger. Dat is terecht gebeurd op
basis van vaste parameters, want je betaalt een bepaald deel van je inkomen.
Daaraan hebben wij niets veranderd, want dat is simpelweg zo gebleven. Dat
betekent dat bij stijging van de zorgpremie, ook de zorgtoeslag omhoog gaat
en dat was ook de bedoeling.Mevrouw Schippers (VVD):Die zorgtoeslag gaat op basis van inkomen en daar hebben wij ook geen
bezwaar tegen. Op een gegeven moet je dan echter ophouden en dat niet steeds
uitbreiden. U zegt dat het om onvermijdelijke zorgkosten gaat. Mensen met
onvermijdelijke zorgkosten zouden daar niet voor op moeten draaien. Dat debat
hebben wij al eerder gevoerd. Iemand die genetisch aanleg heeft voor borstkanker
moet ieder jaar gecheckt worden. Dat is ook onvermijdelijk en ter grootte
van die € 150. Iemand die een been breekt, moet naar het ziekenhuis.
Je kunt zeggen dat dit niet onvermijdelijk is, maar hoezo is dat niet onvermijdelijk?
Een gebroken been moet gezet worden. Die redenatie is in mijn ogen heel zwak.Mijn tweede punt betreft het pakket. U hebt het pakket met een aantal
dingen uitgebreid en ik heb ook een voorschot genomen door dat samen te nemen
met alle aankondigingen die u doet om het nog verder uit te breiden.Ten derde kom ik op dyslexie. Wij pleiten voor een experiment, geheel
in lijn met de motie die ik al eerder heb aangedragen, waardoor je kunt zien
of het werkt. Zodra verzekeraars er bekend mee zijn, kan het weer naar het
derde compartiment. Wij zien het pakket niet als iets statisch waar je iedere
keer de pil weer in terug moet halen, want wij vinden dat je ook innovaties
in dat pakket kunt tillen die je eventueel in een ander jaar weer naar het
derde compartiment kunt laten gaan.Minister Klink:Over dat laatste verschillen wij niet van mening. Ieder jaar weer zal
er een afweging plaatsvinden van wat er in het pakket moet en of er eventueel
zaken uit kunnen of moeten. Wij komen nu met een tijdelijke subsidieregeling
ten aanzien van dyslexie. Op basis daarvan gaan wij kijken naar de methodiek
die ons aanbevolen is en de protocollen die aanbevolen zijn om degenen die
echt een ernstige vorm van dyslexie hebben, te bekostigen vanuit het basispakket.
Ook daar zullen wij een vinger aan de pols houden om te kijken of die protocollen
daadwerkelijk werken en of er geen sprake is van een soort
camel's nose waarbij de hele zorg gaat opdraaien voor iedereen die lichte
of ernstige vormen van dyslexie heeft. Daarover verschillen wij volgens mij
ook niet echt van mening.Iemand die naar het ziekenhuis moet met een beenbreuk heeft inderdaad
op dat moment onvermijdelijke zorgkosten. Wij spreken echter over degenen
die meerjarig, dus altijd en jaren achtereen, zorgkosten moeten maken en waarbij
die € 150 eigen risico volloopt. Die mensen willen wij vrijwaren
van dat risico, overigens door een premiereductie te geven die iedereen weer
ten goede komt, maar zeker de chronisch zieken en gehandicapten.Mevrouw Kant (SP):Het eigen risico wordt natuurlijk maar gedeeltelijk door de zorgtoeslag
gecompenseerd. Als hier wordt gezegd dat de zorgtoeslag de gestegen kosten
voor de lagere inkomens compenseert, dan is dat natuurlijk maar voor een deel
het geval. Ik wil u echter een andere vraag stellen met betrekking tot een
voor mij wel intrigerende zin in het regeerakkoord. Er staat dat het saldo
van nominale premie en inkomensafhankelijke zorgtoeslag inkomensafhankelijk
is. "Inkomensafhankelijk" is natuurlijk een breed begrip. Deelt
u mijn mening dat het saldo wat meer inkomensafhankelijk wordt gemaakt, maar
niet volledig inkomensafhankelijk is?Minister Klink:Het saldo is wel degelijk inkomensafhankelijk. Wij kennen in de eerste
plaats de inkomensafhankelijke bijdrage via de werkgever. Vervolgens kennen
wij de nominale premie waarvan de compensatie via de zorgtoeslag medeafhankelijk
is van het inkomen. Deze groeit mee met de zorgkosten. Daardoor zal de premiestijging
van volgend jaar zich mede vertalen in een hogere zorgtoeslag voor degenen
die een smallere beurs hebben.Mevrouw Kant (SP):De zorgtoeslag groeit zeker mee en het is maar goed ook dat het systeem
zo bedacht is. Als je de kosten voor de niet-inkomensafhankelijke premies
en het eigen risico optelt, wat maken mensen dan niet voor zorgkosten? Het
is vervolgens niet zo dat, afgezet tegen het inkomen, een inkomensafhankelijk
beeld ontstaat. Gedeeltelijk zijn de kosten inkomensafhankelijk, maar niet
volledig.Minister Klink:Het hangt ervan af hoe je er tegenaan kijkt. De uitkomst is dat mensen
inkomensafhankelijk zorgkosten betalen. De inkomensafhankelijkheid zit niet
in het systeem van de premiebetalingen zelf, zoals het geval was in het vorige
stelsel voor ziekenfondsverzekerden. Dat neemt niet weg dat wat netto in de
portemonnee ervaren wordt, in grote mate inkomensafhankelijk is. U sprak zo-even
over het eigen risico. Langs drie lijnen worden met name mensen aan de onderkant
van het inkomensgebouw hiervoor gecompenseerd. Allereerst gaat de premie naar
beneden, waarmee een deel van het eigen risico kan worden opgevangen. In de
tweede plaats wordt via het CAK een surplus toegekend. In de derde plaats
wordt de zorgtoeslag niet berekend over de netto betaalde premie, maar over
de premie inclusief de gemiddelde eigen bijdrage. Wij kennen dus drie vormen
van inkomenssolidariteit.Mevrouw Kant (SP):Dat soort elementen zit er zeker in. Het is ook maar goed dat er een zorgtoeslag
bestaat, anders was het echt rampzalig voor mensen met lagere inkomens. Ik
beschouw de toeslag echter meer als een klein beetje compensatie dan als een
middel om de zorgkosten per saldo inkomensafhankelijk te maken, zoals u stelt.
Slechts een ding is per saldo inkomensafhankelijk, namelijk een inkomensafhankelijke
premieheffing. Dat bereik je niet door allerlei compensatiemaatregelen. De
inkomensafhankelijke premie stopt boven een bepaald inkomen. Het nominale
bedrag is voor mensen met een hoog inkomen relatief weinig. U moet niet beweren
dat de uitkomst per saldo is dat mensen inkomensafhankelijk betalen voor zorgkosten.Minister Klink:Dat beweer ik nou net wél. U spreekt van een schijntje, alsof de
zorgtoeslag niets voorstelt. Ik kan u verzekeren dat de toeslag wel degelijk
iets voorstelt. De toeslag vormt een hoog deel van de netto-inkomsten die
mensen hebben. Voeg hier de inkomensafhankelijkheid van de werkgeversbijdrage
bij en het feit dat mensen met meerjarige onvermijdelijke zorgkosten worden
ontzien, en de optelsom is vrij duidelijk. Wij hebben een buitengewoon solidair
systeem. Dat is de reden dat mevrouw Schippers en leden van de Eerste Kamer
zich afvragen of wij niet een bovenmatig solidair systeem hebben. Dat wil
ik echter niet beweren.Over de vrije prijsvorming is een aantal vragen gesteld, onder anderen
door de heer Vendrik en de heer Van der Veen. De zorgverzekeraars richten
zich op dit moment vooral nog op premielastbeheersing. Dat is goed en mooi.
Het heeft ook al tot resultaten geleid, maar het is nog niet genoeg. Verzekeraars
zullen zich ook moeten gaan richten op kwaliteit en klantgerichtheid van het
zorgaanbod. Ik heb er alle vertrouwen in dat dit ook gaat gebeuren en wel
op vrij korte termijn. Het gaat nog langzaam, maar de signalen wijzen in de
goede richting. Ik denk dat wij binnen afzienbare tijd de nodige voorbeelden
zullen zien van polissen.Verzekeraars zijn zich er terdege van bewust dat dit van hen wordt verwacht
en zij zetten op dit moment concrete stappen. Zij worden actiever in het inkoopbeleid
voor geneesmiddelen, maar ook in dat voor het zorgaanbod. Het inkoopbeleid
zal overigens niet altijd inhouden dat wordt besloten om wel in te kopen bij
de ene aanbieder en niet bij de andere. Er zal vaak een stimulans van de verzekeraar
uitgaan door te verwijzen naar iemand die doelmatig werkt of kwalitatief hoogwaardig
werk levert met de vraag of de aanbieder in kwestie dat ook kan doen. Dat
levert uiteindelijk voor de verzekeraar, en dus voor de premiebetaler, winst
op. Verzekeraars stimuleren hiermee ziekenhuizen tot het maken van keuzes.Het inkoopbeleid begint dus langzamerhand vorm te krijgen. In mijn beleid
wil ik hen maximaal in de gelegenheid stellen om die inkooprol waar te maken
en tegelijkertijd de ziekenhuizen in staat stellen om beter te presteren waar
het gaat om kwaliteit en doelmatigheid. Dat komt onder andere tot uitdrukking
in de aanpassing van het dbc-systeem. Dat zal eenvoudiger worden. Daarnaast
wordt dit gerealiseerd door de uitbreiding van het zogenaamde B-segment. Aan
dat B-segment hecht ik vrij veel belang. In het regeerakkoord staat ook dat
wij dat zullen uitbreiden naar 20%. Ik kom daar nog op terug.Ik wil echter wel een andere kanttekening maken. Er moet sprake zijn van
gelijk oversteken. Van de kant van de ziekenhuizen wordt sterk aangedrongen
op het uitbreiden van het vrije deel van de prijsvorming. Ik
krijg dat op elk overleg weer te horen. Ik vind echter dat dat pas kan nadat
de kwaliteit inzichtelijk is gemaakt. Daarbij sluit ik mij dus volledig aan
bij de inbreng van de heer Van der Veen nu en in vorige overleggen. Wij hebben
nu een programma lopen van tachtig aandoeningen waarvan de kwaliteit op een
uniforme manier inzichtelijk wordt gemaakt, zodat patiënten weten waar
zij aan toe zijn. Ik vind dat vrije prijsvorming en het daarmee gemoeide inkoopbeleid
van verzekeraars als het ware binnen die conditie van transparantie zouden
moeten plaatsvinden. Tegenover de uitbreiding van het vrije prijsdeel dient
een prestatie te staan van de medisch specialisten, van de ziekenhuizen, van
de inspectie, en van de kant van VWS, maar daar ben ik zelf bij, in die zin
dat de kwaliteit daadwerkelijk transparant wordt, en dat er met volle vaart
aan wordt gewerkt. De heer Van der Veen vroeg gisteren naar de mate waarin
daarbij sprake is van progressie. Ik kom daarop terug, maar ik vind dat een
terechte vraag. Zonder die progressie leidt vrije prijsvorming immers uiteindelijk
tot competitie op doelmatigheid en prijs, en ik wil dat expliciet in combinatie
met de inzichtelijkheid van de kwaliteit realiseren.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Wij zullen daar ongetwijfeld nader bij stilstaan bij de behandeling
van de kwaliteitsbrief van de minister. Dit is echter precies een van de punten
waarop ik wilde aanhaken. Ik begrijp de theorie. De minister wil dat zorgverleners
gaan concurreren en hun best gaan doen om meer kwaliteit te leveren. Ik vraag
mij echter af of wij in de gezondheidszorg zulke grote kwaliteitsverschillen
zullen gaan aanvaarden als de minister nu lijkt te suggereren. Daar volg ik
hem niet in.Minister Klink:Ik vind dat een terecht punt. Het zal echter niet zo zijn dat daarbij
een statische situatie ontstaat, en dat een zorgverzekeraar met ziekenhuis
X geen contracten meer afsluit omdat het minder doelmatig is. Zo zal dat niet
gaan. Men zal verwijzen naar ziekenhuizen die het beter doen en doelmatiger
werken, en men zal vragen om een programma van aanpak om in ziekenhuis X binnen
een paar jaar toe te werken naar een zelfde situatie. Zo zal het ook werken
met kwaliteit. Dat is het voordeel van het inzichtelijk maken van de uitkomsten
van medische ingrepen. Professionals zijn er buitengewoon gevoelig voor als
men onder de maat blijkt te presteren en onderaan een lijst te vinden is.
Reken maar dat er dan nauwelijks een zorgverzekeraar nodig zal zijn om een
ziekenhuis aan te spreken op de kwaliteit, als men ziet dat collega's het
vele malen beter doen, en als patiënten dat zien en voor die collega's
gaan kiezen. Dat gebeurt op dit moment gewoon te weinig, bij gebrek aan transparantie.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vind het belangrijk dat ik mij voor kan stellen hoe dat proces straks
gaat werken. Die verzekeraars zouden dus de kwaliteit moeten gaan aanjagen.
Ik vrees echter dat zij bij gebrek aan perspectief op dat terrein, het vooral
bij de klassieke prijs zullen houden, en vooral daarop gaan concurreren. Ik
vraag mij af of wij er echt op zitten te wachten dat dat de focus blijft van
de verzekeraars. Ik zie die nog niet de beweging maken die de minister hoopt
dat zij zullen maken, namelijk dat zij zich vooral op kwaliteit gaan richten.
Het is erg belangrijk dat dat wel gaat gebeuren, anders vrees ik dat wij het
paard achter de wagen spannen. Ik zie in het beleid nog niet hoe de verzekeraar
vooral die kant op wordt geduwd.Minister Klink:Wat mij in mijn reis naar Amerika trof, was de heel sterke, krachtige
ouderenorganisatie met tientallen miljoenen leden, die de oudere patiënt
ondersteuning geeft bij het maken van keuzen door de kwaliteit inzichtelijk
te maken. Dat doet men vrij massief. Daar investeert men heel veel in. Ik
hoop dat de patiënten, omdat ook voor hen de kwaliteit transparanter
wordt, de verzekeraar zullen afstraffen als deze dat niet doet. Dat is de
reden waarom wij de PGO-organisaties financieel proberen te versterken met
de smalle middelen die wij hebben. Het zal overigens minder statisch zijn
dan het nu klinkt, maar als een verzekeraar selectief contracteert en niet
let op de kwaliteit, zal dat op termijn inzichtelijk worden, ook voor de patiënt.
Je hebt daar wel vaak patiëntenorganisaties bij nodig die de desbetreffende
informatie aan mensen doorgeven. Ik zie het in mijn omgeving. Ik heb het dan
over wat mevrouw Schipper de hardwerkende Nederlander zou noemen, de mensen
die elke dag hun boterham meenemen naar kantoor. Zij hebben behoefte aan inzichtelijkheid
in de kwaliteit. Het is niet niks ergens een operatie te moeten ondergaan
zonder te weten hoe het staat met de score van de KNO-arts bij wie je toevallig
moet zijn als het gaat om routine en vaardigheden. Dat inzicht willen wij
versterken.Mevrouw Kant (SP):Ik deel de analyse van de heer Vendrik. Ik zie ook niet hoe men zich dan
gaat richten op concurrentie op de kwaliteit. Stel echter dat het inzicht
in de kwaliteit er komt en dat sprake is van zorg met een verschillende mate
van kwaliteit. Dan is dat toch een groot risico? Dat is namelijk concurrentie
op prijs en kwaliteit, als het laatste al gebeurt. Dan krijg je de situatie
dat wie een hogere premie kan betalen zich kwalitatief betere zorg kan veroorloven
dan anderen. Je krijgt dan zorgverzekeraars die zich misschien gaan richten
op zorg van mindere kwaliteit en lagere premies. Dan krijg je verschillende
zorgniveaus waarvan ik mij nadrukkelijk afvraag of wij daar naar toe moeten.Minister Klink:Het vereveningssysteem zal dan voor correctie zorgen, maar tegelijkertijd
is er een acceptatieplicht. In die zin is sprake van een spiegelbeeld. Als
een verzekeraar geen kwalitatief hoogwaardige zorg inkoopt, krijgt die de
rekening gepresenteerd. Die zal simpelweg minder verzekerden krijgen. Ik ben
er totaal niet bang voor dat het stelsel als zodanig niet zorgt voor voldoende
correctie. Wat mevrouw Kant aangeeft, zal niet gebeuren.Mevrouw Kant (SP):Ik ben daar wel bang voor. Een verzekering kan spreken van een specifieke
verzekering, met een hoge polis en een hoge kwaliteit van zorg. Als je dat
als patiënt kunt betalen, kun je die verzekering nemen. De minister spreekt
van acceptatieplicht, maar via het aanbod van de verzekering kan aan selectie
worden gedaan.Minister Klink:Dat zal niet gebeuren. Als een verzekeraar achterblijft bij het inkopen
van kwalitatief hoogwaardige zorg, zal die verzekerden verliezen.Mevrouw Kant (SP):Dat kan de minister wel stellen, maar als de verzekeraar
de premie daardoor kan verlagen, lukt het wel. Selectie is niet alleen een
manier om mensen buiten de deur te houden. Selectieprocessen kunnen ook op
een subtielere manier plaatsvinden. Als een verzekeraar minder geld kwijt
is aan het inkopen van zorg, kan deze de premie verlagen en komen de mensen
met de lagere beurs automatisch bij die verzekering uit.Minister Klink:Dat is theoretisch gedacht. Men zal zich over en weer aangesproken voelen
door de innovatie in de zorgsector. Door het systeem dat wij in Nederland
kennen, ook als het gaat om medisch specialisten, zal een verzekering geen
kwalitatief minderwaardige zorg leveren en dus iets goedkoper zijn, zodat
mensen worden aangetrokken, omdat die verzekering als het ware op de kleintjes
let. Dat gaat niet gebeuren. Men zal zich aan elkaar spiegelen op basis van
kwalitatieve hoogwaardigheid en die ook willen aanbieden.De heer Van der Veen (PvdA):Wij spreken over kwalitatieve selectieve contractering. Ik heb naar aanleiding
van het meten van de kwaliteit van de zorginkoop gevraagd of er verschil is
tussen de kwaliteit van zorginkoop voor collectiviteiten en voor individueel
verzekerden. Ik heb wel eens van verzekeraars begrepen dat collectieve contracten
heel aantrekkelijk kunnen zijn. Als je een heel groot collectief contract
hebt als verzekeraar, ben je bereid om daar vrij veel voor te doen, ook op
het gebied van kwalitatieve zorginkoop. Ik kan mij voorstellen dat dit van
invloed kan zijn op de kwaliteit van zorg die je inkoopt voor de individueel
verzekerden. Zijn daar verschillen tussen en is daarnaar gekeken?Minister Klink:Ik zal dit nagaan, maar mij is niet bekend dat men selectief contracteert
vanwege een bepaalde collectiviteit die men als het ware in portefeuille heeft.
Voor zover zorginkoop plaatsvindt, is dat zorginkoop voor alle verzekerden
die in de portefeuille van de verzekeraar zitten.De heer Van der Veen (PvdA):Wellicht kan er toch eens naar worden gekeken.Minister Klink:Dat zal ik doen.De voorzitter:De minister vervolgt zijn betoog. Collega's, de vraagstelling moet echt
korter. U hoeft het niet zo breed uit te leggen. De minister kan er ook van
uitgaan dat de Kamerleden hem heel goed begrijpen, dus ook hem verzoek ik
om heel kort en bondig te antwoorden. Dit gaat zo uren duren.Minister Klink:Ik heb het begrepen en zal kijken in hoeverre ik hier een bijdrage aan
kan leveren.Ik plaats een tweede kanttekening bij de vrije prijsvorming. Wij maken
de komende jaren een grote omslag mee. Verschillenden uwer hebben daarop gewezen.
De vrije prijsvorming wordt uitgebreid. Hier kom ik zo op terug. De kapitaallasten
gaan tegelijkertijd deel uitmaken van de tarieven, waardoor ziekenhuizen met
een extra risico worden geconfronteerd. In de derde plaats krijgt men te maken
met maatstafconcurrentie die ook nog eens gekoppeld is aan een taakstelling
van 400 mln. over een periode van vier jaar. Ik begrijp dat ziekenhuizen mij
om een stabiel financieel klimaat in de overgangsfase vragen, want die vergt
veel van hen. Andersom vraag ik van hen om echt te investeren in doelmatigheid.
Ik neem aan dat velen uwer daarachter staan. In geval van overschrijdingen
zal ik bij mijn afwegingen de financiële stabiliteit betrekken die de
ziekenhuizen nodig hebben om de omslag te maken. Zorginstellingen moeten van
hun kant wel alles op alles zetten om doelmatigheid te realiseren, anders
wordt de inspanning van mijn kant ongeloofwaardig. Op deze twee kanttekeningen
doelde ik toen ik het over gelijk oversteken had. Vrije prijsvorming aan de
ene kant, kwaliteit inzichtelijk maken aan de andere kant. Ik zal de komende
jaren oog hebben voor de financiële stabiliteit, zij moeten aantoonbaar
inspanningen doen om doelmatigheid te realiseren.De heer Van der Veen vroeg zich af hoe mijn rol van transitiemanager er
in dit traject uitzag. Deze term is gebruikt in het kader van de discussie
over kapitaallasten. Laat ik eerst schetsen hoe de invoering zal verlopen.
Eerlijk gezegd, acht ik het niet verantwoord om in een keer over te gaan op
vrije prijsonderhandelingen. Daarom kies ik voor een gefaseerde overgang.
In 2008 wordt het segment waarover ziekenhuizen en zorgverzekeraars vrij mogen
onderhandelen, dus het B-segment, krachtens het regeerakkoord uitgebreid van
10% naar 20%. De effecten wil ik goed monitoren. Pas als het
goed gaat, kunnen wij een vervolgstap zetten. Ik hoop dat wij in 2009 naar
een uitbreiding tot 30% à 40% kunnen gaan. Ik herhaal
dat dit alleen gebeurt als er daadwerkelijk resultaten zijn geboekt, dus dat
de kosten in de hand zijn gehouden. Daarnaast voer ik inderdaad maatstafconcurrentie
in, zodat de premiebetaler verzekerd kan zijn van een beheerste prijsontwikkeling.
Die zekerheid wordt aan maatstafconcurrentie ontleend. Zoals ik zei, is er
een taakstelling voor een periode van vier jaar mee gemoeid. Bovendien geeft
dit systeem ziekenhuizen die nog niet doelmatig genoeg werken, drie jaar de
tijd om de kosten per dbc te verlagen. Overigens hecht ik eraan, op te merken
dat niet alle activiteiten van ziekenhuizen zich voor marktwerking lenen.
Voor ik het ga hebben over een subthema, merk ik op dat ik de maatstafconcurrentie
persoonlijk van groot belang vind, omdat wij in feite de maximumtarieven van
behandelingen afhalen. Dat betekent dat men ook over het deel waarvoor de
maatstafconcurrentie geldt, vrij met verzekeraars kan onderhandelen. Zorginstellingen
kunnen zodoende inzicht krijgen in de kostprijzen die ermee gemoeid zijn en
ze vervolgens aanscherpen, zodat men zich daar niet in verslikt bij de uitbreiding
van het vrije deel, het B-segment. Dat is van belang. In tegenstelling tot
wat mevrouw Schippers gisteren meldde, biedt de maatstafconcurrentie ziekenhuizen
meer vrijheid, meer speelruimte en meer onderhandelingsmogelijkheden dan op
dit moment het geval is. Ik neem dus afstand van het idee dat ik geen gas
zou geven, maar op de rem stond. Ik voeg toe dat niet alle activiteiten van
ziekenhuizen zich voor marktwerking lenen. Daarom heb ik ervoor gekozen, een
paar activiteiten van ziekenhuizen, waaronder natuurlijk de beschikbaarheid
van spoedeisende zorg, van marktwerking uit te sluiten en apart te blijven
bekostigen. Ook bij verdere stappen naar volledige vrije prijsvorming is zorgvuldigheid
geboden. Als uit de evaluatie van de vrije prijsvorming blijkt dat het verantwoord
is om in een groter deel van de zorg volledige vrije prijsvorming te introduceren,
overweeg ik, het B-segment uit te breiden. Zorgvuldigheid blijft voorop staan.
Ik zeg nogmaals tegen mevrouw Schippers dat de maatstafconcurrentie
dus geen verstikkende deken is. Voor alle ziekenhuizen die onder de maatstaf
uitkomen, geldt immers vrije prijsonderhandeling. In dat geval is er wel een
generiek prijsplafond. Dit is echt wat anders dan de oude budgetsystematiek.
De invoering van maatstafconcurrentie is bedoeld om, vooruitlopend op de vrije
prijsvorming, tot een betere kwaliteits- en prijsverhouding te komen en efficiënter
werken uit te lokken. Dit is ook gedaan omdat de maatstaf voor het doelmatig
werken niet wordt ontleend aan een generieke taakstelling, maar aan het feit
dat de meest doelmatige ziekenhuizen bewijzen dat het daadwerkelijk kan. The
proof of the pudding is in the eating. Het veld zelf bewijst dat er winst
is te behalen op de doelmatigheid. Bij het FB-budget en de overschrijdingen
die daar speelden daarentegen, werd altijd gezegd dat de doelstelling maar
gehaald moest worden omdat er een taakstelling krachtens het BKZ was. De inzet
van het instrument past dus bij de transitiefase als een effectieve stap in
de beoogde richting. De maatstaf legt geen restricties op aan het volume;
de omzet fluctueert mee met de geleverde zorg. Volume is natuurlijk wel de
uitkomst van onderhandelingen tussen verzekeraars en zorgaanbieders.Ook wordt er bij maatstafconcurrentie onderhandeld over de prijs. De maatstaf
beperkt alleen de prijs die de instellingen gemiddeld in rekening krijgen
gebracht. De werkelijke prijzen kunnen dus gaan verschillen. Uiteindelijk
wil ik wel toe naar een systeem waarin voor een groot deel van de ziekenhuizen
echte prijsconcurrentie plaatsvindt. Tegen mevrouw Schippers zeg ik uitdrukkelijk
dat het niet on hold zal gaan. In Het Financieele Dagblad stond niet dat het
gas geven was met de voet op de rem, maar dat het gas geven was met de voet
dicht bij de rem. Er zit altijd afstand tussen de rem en mijn voet. Uiteraard
zal ik de Kamer ook regelmatig informeren over de voortgang van dit proces.Naast de vrije prijsvorming in de ziekenhuizen zet ik nog andere stappen
die de dynamiek in het systeem versterken. De kosten voor vastgoed en kapitaalkosten
gaan integraal deel uitmaken van de tarieven. Dat lijkt wellicht een technische
aanpassing, maar de consequenties voor de instellingen zijn vrij vergaand.
Ziekenhuisbesturen worden nog meer gedwongen om na te denken over de categorieën
patiënten die zij willen bedienen, de zorgconcepten die zij willen toepassen
en de investeringen die zij willen doen. Tegelijkertijd werk ik aan een verdere
ontwikkeling van het vereveningssysteem en dus aan een nieuwe opzet van het
eigen risico, waarbij verzekeraars meer mogelijkheden krijgen om categorieën
patiënten te sturen dan wel keuzeondersteunend te werken.De heer Van der Veen (PvdA):Ik heb mijn vraag over de transitiemanager met opzet gesteld aan het einde
van mijn betoog. Daarmee gaf ik aan dat het betrekking heeft op het hele veranderingsproces.
De minister heeft de vraag beantwoord als een transitiemanager in één
kolom. De vraag was duidelijk breder bedoeld. Ik heb woorden als "inspiratie"
en "ambitie" gebruikt. Ook op die vraag over de bredere sturingsfunctie
in de zorg wil ik graag een reactie van de minister.Minister Klink:Ik heb mij met name gericht op die vrije prijsvorming, maar ik heb er
wel de conditie van de kwaliteit aan verbonden. Dat is de tweede pijler waarop
het transitiemanagement zich zal richten. De inkleuring mag niet alleen gericht
zijn op kostenbeheersing vanwege die "vreselijke vergrijzing" die
ons te wachten staat. De heer Van der Veen doelt op ambitie en uitstraling.
Ik probeer daar een verpersoonlijking van te zijn, en hij mag beoordelen in
hoeverre ik daarin slaag. De zorgsector is een investeerder in de kwaliteit
van onze samenleving. Dat is langs allerlei terreinen uit te bouwen. Ik wees
al op de samenhang met de economie en de investeringen van onder meer Philips
in medische technologie. Als wij dat slim en goed aanpakken, kan Nederland
daar koploper in zijn. Dat levert aan beide kanten winst op: economisch en
voor de zorg. Zeker bij een vergrijzende arbeidsmarkt draagt ons zorgstelsel
bij aan het aantal werknemers dat gezond naar kantoor, fabriek enzovoort gaat.
Om in de woorden van Lans Bovenberg te spreken: de zorg is een investeerder
in het talent van onze samenleving, niet minder dan het onderwijs. Die sfeer
wil ik meer aan het zorgstelsel koppelen, meer dan tot nu toe vanuit de politiek
is gebeurd. Ik vind die investeringskant zeer belangrijk.De heer Van der Veen (PvdA):Ik ben het daar helemaal mee eens, maar uiteindelijk moeten de mensen
die in de zorg werken, die onderhevig zijn aan al die veranderingen en die
niet op de stoel van het management zitten maar in de uitvoering, het gevoel
hebben dat men met een goed veranderingsproces bezig is. De minister moet
daar een voorbeeld in zijn. Hij moet aangeven dat het niet alleen om structuur,
om maatstafconcurrentie, enzovoort gaat. Dat bedoel ik met inspiratie en ambitie.Minister Klink:Mijnheer Van der Veen, ik zal er mijn best voor doen.Mevrouw Schippers (VVD):Ik houd oprecht mijn hart vast voor die stapeling die u het komend jaar
op de ziekenhuizen legt, want ziekenhuizen hebben geen enkele manier om het
goed te beïnvloeden. U zegt dat het een prijsbeheersingsinstrument is.
Ik vind het echter wel een heel domme manier om de prijzen te beheersen; de
garantie dat u ze beheerst, is heel erg laag. Het stuurt niet op kwaliteit,
hersteloperaties kosten ook geld, het volume wordt er niet mee beheerst en
dan is er ook nog uw uitgangspunt dat prijsverschil voor 100% te verklaren
valt door doelmatigheid. Dat is gewoon onjuist. U geeft een metafoor: ik trap
op de rem, maar mijn voet zit een stukje verder weg van de rem dan van het
gas. Maar als u tegelijkertijd aan de handrem trekt, gaat het toch niet zo
goed met die auto.Minister Klink:Dat laatste doe ik dus niet. De handrem is zelfs niet in beeld geweest;
die zal ik niet zo snel hanteren. De voet staat niet óp de rem, maar
wel dicht bíj de rem.Ik zie mijn ambtsvoorganger nog staan toen wij in de Eerste Kamer spraken
over de 10%. Toen werd ook gevraagd of hij dat niet snel zou uitbreiden.
Ik vond toen en vind nog steeds oprecht dat hij groot gelijk had toen hij
zei: laten wij dat maar eens aanzien en in elk geval een vinger aan de pols
houden bij de kostenontwikkeling; ik prijs deze opvatting. Ik vind dat ik
dat ook moet doen, zij het dat de ambitie wel dusdanig groot is dat als mocht
blijken dat zowel de 10% als de 20% over een periode van drie
jaar goed verloopt, ik het wel aandurf een volgende stap te zetten, maar wel
onder die voorwaarden. Die voet staat dus niet op de rem; integendeel,
het is een zekering die achter de hand gehouden wordt op het moment dat het
misloopt. Maar dat kan ik alleen maar doen op grond van het feit dat er anderzijds
ambitie is. Je gaat alleen maar remmen op het moment dat je vaart hebt.Uw andere punt vind ik relevanter. Natuurlijk is het zo dat bij de maatstafconcurrentie
niet alleen de doelmatigheid een rol speelt. Daar speelt ook mee het aantal
categorieën patiënten dat je binnenkrijgt; sommige ziekenhuizen,
zoals topklinische ziekenhuizen, hebben nu eenmaal in de regel patiënten
met grotere zorg- en ziektelasten dan het gemiddelde ziekenhuis. Bij die maatstaf
moeten wij daarmee rekening houden en dat gebeurt ook, want anders zou het
alleen maar platte doelmatigheid zijn. Die aspecten moeten dus meegenomen
worden, als een variant op het zorgzwaartepakket.Ik deel dus uw mening dat het moet, maar mijn derde kanttekening is dat
tegelijkertijd de doelmatigheid wel via een benchmark wordt binnengehaald.
Rekening houdend met de zorgzwaarte van de patiënten geeft de sector
zelf aan en toont zij ook aan dat het doelmatiger kan. Voor mij is dat de
winst van de maatstafconcurrentie.Mevrouw Schippers (VVD):Ik vind hetgeen u zegt, opmerkelijk. Als ik goed geïnformeerd ben,
bent u toch een van de auteurs van het CDA-verkiezingsprogramma. Als dat wel
ergens door opviel, was het door de gigantische sprongen die het CDA maakte
in het vrijgeven van de prijzen. Als VVD waren wij daarbij vergeleken heel
bescheiden jongens. Daarom vind ik deze uitspraak heel opmerkelijk, mede omdat
ik dan had verwacht dat u – wat wij graag hadden gewild – het
komende jaar zou gebruiken om te investeren in die stabiliteit van het systeem,
zodat u met dat systeem verder kunt gaan om dat uit te breiden, in plaats
van twee systemen in stand te houden en er nu een derde systeem bij te zetten.Minister Klink:Die financiële stabiliteit en het risico dat daar haarscheurtjes
in komen, heeft minder met de maatstaf te maken dan met de bezuiniging van
400 mln. Ook binnen het FB-budget had dit moeten gebeuren, op grond van het
feit dat er in het verleden simpelweg overschrijdingen waren. De maatstafconcurrentie
biedt die instabiliteit niet. Daarom wil ik bij toekomstige overschrijdingen
rekening houden met de financiële stabiliteit voor het speelveld van
ziekenhuizen na dit jaar.Het CDA had een programma dat heel ver ging. Wij hadden 70% vrije
prijsvorming ten doel gesteld. De manier waarop de maatstafconcurrentie nu
is ingebouwd, biedt winst. Ten eerste biedt het de mogelijkheid om tijdig
op de rem te trappen als er zich een kostenexplosie voordoet. Ik geloof overigens
niet dat deze zich zal voordoen. Ik ben verantwoordelijk voor de macrokosten
die voortvloeien uit de gezondheidszorg. Ten tweede biedt deze manier waarop
de maatstafconcurrentie is ingebouwd de mogelijkheid om de prijzen tot 70%
vrij te geven. Wel vindt er een generieke correctie plaats op het moment dat
een ziekenhuis in de breedte te duur is. Het is wat ingewikkeld, maar zo werkt
het.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik had begrepen dat de supersnelle invoering van marktwerking in de zorg
niet zozeer geïnspireerd was door deze schrijver van het verkiezingsprogramma,
als wel door de financiële mensen van het CDA. Dit paniekvoetbal is bedoeld
om een beetje fatsoenlijk uit de vergrijzingssommetjes te komen. Ik heb dan
liever de prudentie die de schrijver van het verkiezingsprogramma tentoonspreidt.
Dat is dan weer winst. Begrijp ik het goed dat de minister zich heel keurig
houdt aan het regeerakkoord door de stap van 10% naar 20% te
zetten en de optie om verder te gaan open te houden? Begrijp ik het eveneens
goed dat na de 20% een vervolgstap in 2008 in deze kabinetsperiode
niet heel waarschijnlijk is, gelet op de waarborgen die in het regeerakkoord
staan en die de minister herhaalt?Minister Klink:In de brief over de maatstafconcurrentie hebben wij in zorgvuldige bewoordingen
geschreven dat wij wellicht te maken krijgen met een tijdelijke vorm van maatstafconcurrentie.
In dat "wellicht" zitten de zojuist genoemde veiligheidspallen.
Zo wordt het regeerakkoord uitgevoerd, waarin een stap van 20% wordt
genoemd en waarin de maatstafconcurrentie als een overgangssystematiek wordt
gepresenteerd. Ik wil deze systematiek tijdens deze kabinetsperiode nog hanteren,
zodat wij vrij snel verder gaan dan de 20% vrije prijsvorming. Wij
gaan wat mij betreft naar 30% tot 40% op het moment dat de kostenontwikkeling
ons dit toestaat.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp het even niet. Ik wil weten hoe het precies zit. In het regeerakkoord
lees ik dat verdere stappen in de vrije prijsvorming alleen mogelijk zijn
na zorgvuldige evaluatie van voorafgaande stappen op basis van kwaliteit en
toegankelijkheid. Die kosten spelen daarin overigens ook een rol. Dit traject
is veel breder en zwaarder dan de minister nu suggereert.Minister Klink:Dat is niet helemaal het geval. Als wij gelijk oversteken moet er naast
de vrije prijsvorming gewerkt worden aan de inzichtelijkheid van de kwaliteit.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Gisteren stond in Het Financieele Dagblad een boeiend interview. Daarin
was een reactie van een collega van de PvdA te lezen. Hij vond de plannen
van minister Klink eerst niet zo geweldig en nam er later weer wat van terug.
Volgens mij is de transitiefase ingezet om de PvdA mee te krijgen en niet
omdat u de vrije prijsvorming niet wilde. Die wilde u namelijk wel.Minister Klink:Het hele kabinet wil die vrije prijsvorming. Daarom is de brief over de
maatstafconcurrentie opgesteld zoals hij is opgesteld. Mevrouw Koşer
Kaya heeft er volstrekt gelijk in dat de Partij van de Arbeid bij de coalitieonderhandelingen
het thema van de maatstafconcurrentie heeft ingebracht. Ik vind het bij nadere
beschouwing niet heel dom, sterker nog, ik vind het intelligent.Mevrouw Kant (SP):Dat is verhelderend, dus het is niet alleen het CDA maar ook de PvdA die
meer marktwerking en vrije prijsvorming wil in ziekenhuizen. Er wordt gezamenlijk
opgetrokken in het kabinet. Ik ben blij met die helderheid vandaag. Dat is
nu in ieder geval duidelijk. Wij vinden dat niet, maar dat weet de minister.
Ik ben daarover kritisch, want ik denk dat dat ten koste gaat van de kwaliteit,
dat het de zorg duurder maakt en dat het daarnaast ook nog een enorm bureaucratisch
gedoe gaat opleveren, wat het nu ook al doet. De minister heeft het steeds
over gas geven met de rem erop. Kan hij duidelijker maken wat
voor hem redenen zijn om die rem in te trappen? Wat zijn de afwegingen daarbij?Minister Klink:Ik corrigeer even de beeldspraak. Je kunt alleen maar remmen als je vaart
hebt en daarvoor moet je eerst vaart maken. Wij hebben het gaspedaal ingedrukt
en tegelijkertijd de voet bij de rem op het moment dat het mis mocht gaan.
De evaluatie is genoemd in het regeerakkoord en in de maatstafconcurrentiebrief.
Die evaluatie zal plaatsvinden op basis van de vraag in hoeverre de kostenontwikkelingen
daadwerkelijk zijn zoals wij hoopten, namelijk lagere kosten voor de burger,
minder premie betalen voor dezelfde mate van kwaliteit of misschien een hogere
mate van kwaliteit. De tweede clausule is dat er vaart moet worden gemaakt
met betrekking tot het inzichtelijk maken van de kwaliteit. Dat zijn voor
ons voorwaarden. Ik zeg daarbij één ding: het is niet de PvdA,
het CDA of de ChristenUnie, het is het kabinet dat dit vindt. De clausules
en de voorwaarden die daaraan gekoppeld zijn – gisteren werd daar van
de kant van de heer Van der Veen ook aan gerefereerd – zijn geen doekjes
voor het bloeden. Het zijn wezenlijke randvoorwaarden, wezenlijke pallen die
al dan niet in de weg staan bij het verdergaan met vrije prijsvorming.Mevrouw Kant (SP):Het blijft toch wat algemeen. U hebt het nu over de transparantie van
de kwaliteit, maar ik mag toch aannemen dat u bedoelt dat het goede kwaliteit
is. Als de vrije prijsvorming leidt tot onvoldoende kwaliteit, is dat neem
ik aan ook een reden om vast te stellen dat het niet de goede route is. Ik
wil iets meer weten over wat u bedoelt met de kostenstijgingen. Een deel van
kostenstijging is terecht, bijvoorbeeld als er geen wachtlijsten zijn, maar
zorg geleverd wordt. Ik neem aan dat u ook onderscheid maakt in de aard van
de kostenstijgingen.Minister Klink:De kostenstijging wordt vrij simpel afgemeten. Wij hebben nu 10%
vrij prijsdeel; de kostenontwikkeling daarvan wordt vergeleken met dat deel
dat niet vrij is. Daaraan kun je een beeld ontlenen over de mate waarin het
mechanisme van onderhandelingen met aanbieders werkt. Wij hebben enige ervaring
met die 10% opgedaan. Wij zullen volgend jaar ervaring opdoen met 20%.
De fysiotherapie kun je er ook al bij betrekken, want daar is inmiddels ook
vrije prijsvorming ontstaan. Dat geeft een beeld in hoeverre het mechanisme
zal werken. Wij verwachten dat het een kostendempend effect is dat niet ten
koste gaat van de kwaliteit.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik kom terug op mijn vorige vraag. Het artikel in Het Financieele Dagblad
liet zien dat de minister veel meer ambitie heeft en dat hij veel meer wilde
afstevenen op vrije prijsvorming. Ik heb begrepen dat die vrije prijsvorming
eigenlijk goed werkt, dat dit in de praktijk ook blijkt, maar dat nu blijkt
dat die maatstafconcurrentie door de PvdA is ingezet. Blijft die maatstafconcurrentie
in deze coalitieperiode bestaan? Zo ja, waarom? De minister was voorheen helemaal
niet zo voor maatstafconcurrentie, waarom nu wel?Minister Klink:Omdat ik het om twee redenen intelligent vind. Ten eerste biedt het je
de mogelijkheid om de kosten in de hand te houden en de te verkennen in hoeverre
de vrije prijsvorming daadwerkelijk tot kostenbeheersing leidt. Ten tweede
biedt het de mogelijkheid, in die periode vrij te onderhandelen tussen zorgverzekeraar
en zorgaanbieders. Dat is van belang, want een van de gesprekken die ik met
de NVZ heb gehad, is een van de redenen geweest dat dit pas in 2009 daadwerkelijk
van het FB-budget afgaat. Dat heeft mede te maken met het feit dat men op
dit moment simpelweg de kostprijzen per dbc-jaar, de prijzen waarover men
kan onderhandelen, nog niet scherp heeft. In die periode, in die transitiefase
met die maatstafconcurrentie, kan in ieder geval daarmee geoefend worden,
terwijl de kostenbeheersing is gegarandeerd. Dat vind ik het tweede slimme
element aan de maatstafconcurrentie waardoor ik overtuigd ben.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Hoe lang duurt die transitiefase?Minister Klink:Dat is afhankelijk van de evaluatie. Wat mij betreft duurt die fase zo
kort mogelijk.De voorzitter:Er kan niet twee keer per ronde worden geïnterrumpeerd. De minister
is nu op een kwart van zijn tekst en hij is al een uur bezig. U mag daarom
in uw tweede termijn reageren op alle partijpolitieke opmerkingen die zijn
gemaakt.Minister Klink:Voorzitter. Van verschillende kanten is, terecht, de nadruk gelegd op
de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Een van de implicaties
van het nieuwe zorgstelsel is dat er veel dynamiek aan het ontstaan is in
de zorg en dat er nieuwe organisatievormen ontstaan. In het verleden hebben
wij de ontwikkeling van de huisartsenposten gezien. Die kwamen overigens voort
uit de wens van de huisartsen zelf. Het aantal zelfstandige behandelcentra
neemt behoorlijk toe. Er zijn bijvoorbeeld zbc's die zich toeleggen op de
MRI's. Zij werken heel doelmatig en klantvriendelijk. Zij maken geringe kosten,
maar presteren hoogwaardig. Ziekenhuizen zoeken op dit moment samenwerking
en starten met satellietlocaties. Er zijn ook ziekenhuizen die fuseren.Deze ontwikkelingen bieden op zichzelf kwaliteitswinst voor de patiënt.
Het oogziekenhuis in Rotterdam levert bijvoorbeeld via een gestructureerde
en specialistische aanpak hoogwaardige kwaliteit. Patiënten komen niet
voor niets met bussen uit het hele land naar dit centrum toe. Een ander voorbeeld
vormen de Isala klinieken. Daar is een gespecialiseerd dermatologisch centrum,
waarmee patiënten van ver buiten de regiogrens worden aangetrokken. Mensen
zijn dus kennelijk bereid om verder te reizen voor excellente zorg en excellente
kwaliteit van de zorg. Dat is de ene kant van het verhaal. Ik stel die specialisatie,
die concentratie en de routine die daarmee gemoeid zijn, hoog op prijs, omdat
uiteindelijk de patiënt daarmee gediend is en het een impuls aan de kwaliteit
geeft.Specialisatie kan ook concentratie betekenen. Dat kan betekenen dat er
grotere afstanden zijn tussen de locatie waar zorg geboden wordt en de patiënt.
Ik ben er echter van overtuigd dat als dat kwaliteitswinst oplevert, de gemiddelde
patiënt daar zelf ook voor zou kiezen.Als minister ben ik natuurlijk ook verantwoordelijk voor toegankelijke
zorg. Dat is en moet vaak zorg zijn die dichtbij geboden wordt.
Velen van u spraken daar gisteren zorgen over uit. De heren De Vries en Van
der Veen en mevrouw Kant zijn daarom kritisch over de schaalvergroting. Zij
geven aan dat er zeer nadrukkelijk gekeken moet worden naar de fusies van
ziekenhuizen in regio's waar de spreiding van ziekenhuizen dun is. De maatschappelijke
behoefte aan een klein ziekenhuis dichtbij moet dus worden meegewogen.De heer De Vries vraagt om te onderzoeken of er een specifieke fusietoets
moet komen die die elementen in zich draagt en meeneemt. Mevrouw Kant vraagt
of de beschikbaarheidstoeslag voor kleine ziekenhuizen op de tocht staat.
Het behoud van kleinschaligheid en het brengen van de zorg dichterbij de patiënt
zijn speciale aandachtspunten in het beleid. Sinds een paar jaar is dat beleid
erop gericht de ziekenhuizen stapsgewijs meer ruimte te geven om de zorg klantgericht
en efficiënt te organiseren. Mijn waarneming is dat dat besef doorbreekt,
maar ook dat schaalgrootte en schaalvergroting niet meteen zaligmakend zijn.
De politieke discussie over bereikbaarheid en behoud van locaties heeft daaraan
bijgedragen, evenals dit debat, zo schat ik in. Daarnaast zal een toenemende
keuzevrijheid en verdere versterking van de positie van de patiënt, die
patiënt en zijn organisaties tot een van de dominantere spelers maken.
Bij een gezond evenwicht op de markt zullen de zorginstellingen hun aanbod
moeten afstemmen op de wensen en behoeften van de vragers, te weten de patiënt,
naast het feit dat natuurlijk ook in de polis waarborgen zijn opgenomen omtrent
toegankelijke zorg. Kleinschaligheid en zorg dichtbij huis krijgen zo vanzelf
meer gezicht.Fusies kunnen invloed uitoefenen op verschillende aspecten van de geleverde
zorg, alsmede op het aanbod van de zorg in haar regio. Allereerst kunnen fusies
effect hebben op de kwaliteit van de geleverde zorg. Voor een aantal verrichtingen
geldt dat schaalgrootte noodzakelijk is. Om de kwaliteit van hoogcomplexe
verrichtingen te waarborgen, moet er een minimum aantal verrichtingen plaatsvinden.
De inspectie let daar ook steeds meer op en verbindt daar ook consequenties
aan. Dat vraagt, soms, om een grote back-up aan apparatuur en organisatie.
In sommige gevallen draagt de fusie eraan bij dat men het minimum aantal verrichtingen
kan uitvoeren, waardoor de kwaliteit op peil blijft of verbetert.Tegelijkertijd kunnen concentratievoornemens invloed hebben op de geografische
bereikbaarheid van de zorg. Ook kunnen fusies invloed hebben op de keuzevrijheid
van de cliënten. Ten slotte kan een fusie uiteraard de mededinging in
enigerlei mate beperken en zelfs leiden tot een ongeoorloofde machtspositie.Ik ben van mening dat alle hiervoor genoemde aspecten een rol moeten spelen
bij de fusies. Dit zijn dus: de kwaliteit, de geografische bereikbaarheid
en de mate waarin competitie kan plaatsvinden in relatie tot de marktmacht.
Hierbij moet wel beseft worden dat zich tussen die verschillende elementen
spanningsvelden voordoen. Zo kan in voorkomende gevallen door een fusie enerzijds
de kwaliteit van de zorg voor de inwoners van een regio verbeterd worden,
terwijl zij aan de andere kant tot een vermindering van de bereikbaarheid
leidt.Op dit moment houdt de NMa, de Nederlandse Mededingingsautoriteit, bij
haar fusietoets rekening met onder andere de keuzevrijheid voor patiënten
en met de kwaliteit van zorg. Hierbij is het van belang dat de NZa de NMa
advies geeft over een concrete fusie. Onderdeel van dit advies is een oordeel
van de inspectie, de IGZ, over de gevolgen van een fusie voor de kwaliteit
van de zorg. Op zichzelf is in dit proces, waarbij de NMa fusies toetst, de
kwaliteit van de gezondheidszorg een aspect waarmee men rekening houdt op
grond van het feit dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg via de NZa daarover
de NMa inlicht.Ter uitvoering van de motie-Ten Hoopen bereidt het ministerie van EZ een
AMvB voor om het fusietoezicht in de zorg te versterken. Het komt erop neer
dat ook voorgenomen fusies tussen relatief kleine instellingen met een lagere
omzet moeten worden voorgelegd aan de NMa. Daardoor zullen meer fusies in
de zorg door de NMa worden getoetst. De minister van Economische Zaken streeft
ernaar om die algemene maatregel van bestuur per 1 januari 2008 te laten
ingaan.Ik breng een ander aspect in. Wanneer als gevolg van een fusie of om een
andere reden de bereikbaarheid van acute zorg binnen 45 minuten in gevaar
komt, kan ik zelf de WTZi-toelating gebruiken om een en ander te verbinden
aan een voorschrift dat de noodzakelijke zorg in elk geval aangeboden wordt.
Wordt dit voorschrift niet nageleefd, dan kan ik een last onder dwangsom opleggen
of de toelating intrekken. Een fusievoornemen kan gericht zijn op het verbeteren
van de kwaliteit van de zorg, maar dit gaat soms ten koste van de bereikbaarheid.
Aan mij is dan de taak om in elk geval te letten op de bereikbaarheid van
de acute zorg en alles wat daarmee samenhangt. Het al dan niet ingrijpen met
behulp van het instrument dat de WTZi mij biedt, zal ik laten afhangen van
de afweging tussen kwaliteitsverbetering en vermindering van de bereikbaarheid.
Deze aspecten spelen daarbij dus ook een rol. Zoals ik hiervoor heb aangegeven,
worden alle hiervoor benoemde aspecten – de kwaliteit, de bereikbaarheid,
de keuzevrijheid, de mededinging en de acute zorg – betrokken bij de
beoordeling van de wenselijkheid van fusies.Tussen deze aspecten zit, zoals gezegd, vaak een spanningsveld. Fusievraagstukken
vragen dan ook vaak om een situationele aanpak. Dit geldt voor de kwesties
van Zeeland (Vlissingen en Goes), Groningen en Harlingen. Ik zal onderzoeken
of bij de huidige manier van beoordelen van fusies in de zorg sprake is van
een goed werkend stelsel, zowel qua proces als qua weging van de verschillende
factoren die daarbij spelen. Zoals ik eerder heb aangekondigd in een algemeen
overleg hierover, ben ik van zins om in de loop van het voorjaar een aparte
brief aan de Kamer te sturen over de vraagstukken van bereikbaarheid, waarin
ik al deze aspecten wil verdisconteren.Laat ik dit op één onderdeel toelichten. De acute zorg moet
altijd binnen 45 minuten bereikbaar zijn. Achter die acute zorg zitten zogenaamde "poortspecialismen",
die ook gegarandeerd moeten zijn wil daadwerkelijk sprake kunnen zijn van
zorgverlening op het moment dat er een acute vraag is. Voor andere specialismen,
die minder samenhang kennen met die acute zorg – ik noemde al het oogziekenhuis
en het dermatologisch centrum – zouden de spreiding en de vraagstukken
rondom kwaliteit en bereikbaarheid die ik zo-even noemde, anders kunnen komen
te liggen. Ik heb daarover nu nog geen afgerond beeld, maar ik vind het belangrijk
om met de Kamer deze verkenning te maken, teneinde tot een afweging te komen
over het gewicht van de relatieve criteria, namelijk bereikbaarheid
in het spanningsveld met kwaliteit, in het licht van de vraag of wij met acute
zorg te maken hebben of met andere specialismen. Daarover bestaat op dit moment
geen systematisch beeld. Bij de verkenning die ik voor het voorjaar toezeg,
wil ik dit in beeld brengen. Ik wil dus een systematische verkenning uitvoeren
van bereikbaarheid in relatie tot kwaliteit en tot de aard van het desbetreffende
zorgaanbod.Daarbij zal ik tevens de vraag betrekken of er een zorgspecifieke invulling
moet komen van de fusietoets en het proces dat daarmee gemoeid is. Het gaat
dus om een drieledige verkenning: ik wil de criteria uiteenzetten; ik wil
die relateren aan de aard van de zorg die geboden wordt, acute zorg met poortspecialismen
en andere specialismen; en ik wil naar het proces kijken. Vervolgens wil ik
de afweging maken in hoeverre er een aparte fusietoets moet komen voor de
zorg. Daarbij zal ik overigens ook de bereikbaarheid van de huisartsen meenemen.
Dit is een aangelegen punt en ik maak mijn complimenten voor het rapport dat
ik daarover mocht ontvangen.Mevrouw Kant (SP):Het is mij niet helemaal duidelijk in welke mate de maatschappelijke wens
om een ziekenhuis volwaardig open te houden in een streek en de betekenis
daarvan voor de leefbaarheid in de regio, een rol spelen in de afweging bij
fusies. De debatten in de Kamer in de afgelopen jaren richtten zich steeds
weer daarop en de heer Van der Vlies heeft hierover nog een belangwekkend
amendement ingediend. Daar zit nu de pijn. Ik zal twee concrete voorbeelden
noemen waarover ik graag de mening van de minister hoor. In Harlingen dreigt
de operatiekamer gesloten te worden. Dit kleinschalige ziekenhuis wordt nu
afgebroken tot een polikliniek. De bevolking heeft zich daar heftig tegen
verzet. In Zeeland wordt al langer gediscussieerd over de wens om te komen
tot één ziekenhuis, waardoor Vlissingen het loodje dreigt te
leggen. Wil de minister op die specifieke situaties ingaan en daarna aangeven
welke betekenis aspecten als leefbaarheid en de wens van de bevolking van
een ziekenhuis dichtbij, zou moeten hebben in de afweging bij fusies?Minister Klink:Ik heb zo-even de belangrijkste criteria genoemd die voortvloeien uit
mijn rol als minister van Volksgezondheid. Daar gaat het in eerste aanleg
om. Ik zie het punt van de leefbaarheid ook wel, maar de essentie is natuurlijk
dat er kwalitatief hoogwaardige zorg wordt geleverd en dat er bij acute zorg
aan de veldnorm van 45 minuten enzovoort kan worden voldaan. Als aan die eisen
wordt voldaan en ik een afweging moet maken tussen leefbaarheid op grond van
het feit dat men gewend is om naar het ziekenhuis om de hoek te gaan, en de
kwaliteit die vaak een bepaalde schaalgrootte veronderstelt, kies ik uit hoofde
van mijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de gezondheidszorg.Mevrouw Kant (SP):Dit is geen antwoord op mijn vraag. Ik heb gevraagd of de wens van een
ziekenhuis dichtbij en de leefbaarheid ook in de afweging meespelen. Nu is
dit helaas vaak niet het geval. De minister spreekt nu ook weer over de bereikbaarheid
binnen 45 minuten, maar als het om de kwaliteit van de zorg gaat, gaat het
om meer dan die grens. Je kunt de stelling ook omdraaien. Je kunt ook zeggen:
wij houden meerdere locaties open en zorgen ervoor dat er zodanige voorwaarden
zijn dat de kwaliteit geleverd kan worden. Is de minister van mening dat dit
een rol mag spelen in de afweging? Is hij van mening dat hij instrumenten
moet hebben om dit een rol te kunnen laten spelen, want op dit moment heeft
hij die niet?Minister Klink:De keerzijde van de opmerking van mevrouw Kant zou kunnen zijn dat de
kostenopdrijvende factoren aanzienlijk toenemen. Als ik op elke locatie de
kwaliteit van meerdere specialismen moet garanderen, vergt dit immers een
bepaald volume en dat brengt de nodige kosten mee. Ik kies met name voor kwaliteit
en ik heb krachtens de WTZi terecht de plicht om bij de acute zorg en alles
wat daarmee samenhangt, in ieder geval te zorgen voor bereikbaarheid binnen
45 minuten. Dat is mijn hoofdtaak die ik ontleen aan de wet. Ik verwees niet
voor niets met enige klem naar het dermatologisch centrum bij de Isala klinieken
en het oogziekenhuis in Rotterdam. Die kwaliteit wordt door burgers hogelijk
gewaardeerd en men is bereid om daar een bepaalde afstand voor af te leggen.
Dit zijn voor mij de hoofdcriteria in het domein van de bereikbaarheid.Mevrouw Kant (SP):Ik heb twee concrete voorbeelden genoemd en ik wil vandaag van de minister
horen wat hij daarvan vindt. Dit is belangrijk, omdat daaruit ook zal blijken
hoe hij in deze discussie staat.Minister Klink:Ik doe geen definitieve uitspraken over die concrete situaties, want ik
ben krachtens de WTZi met name gehouden om te kijken naar de acute zorg. Ik
wil wel het spanningsveld aangeven. De inspectie heeft erop gewezen dat een
fusie in Zeeland wel eens heel goed zou kunnen zijn voor de kwaliteit van
de zorg. Daar staat tegelijkertijd het punt van de bereikbaarheid –
voor zover een fusie al zou leiden tot één locatie – ter
discussie. Daarmee geef ik aan dat er een spanning is tussen aan de ene kant
de wens van bereikbaarheid en aan de andere kant de kwaliteit die gegarandeerd
moet worden via een bepaalde schaal. Het is dus juist met het oog op kwaliteitsoverwegingen
dat er vraagtekens zijn gezet bij het besluit van de NMa om die fusie niet
toe te staan. Dat illustreert nog maar eens het spanningsveld tussen de verschillende
criteria en het gegeven dat er nu eenmaal een afweging moet worden gemaakt.
Op grond van de WTZi ben ik gehouden om de bereikbaarheid van de acute zorg
te garanderen. Verder moet ik er als systeemverantwoordelijke voor zorgen
dat de kwaliteit en de inzichtelijkheid van de kwaliteit centraal staan.De heer Jan de Vries (CDA):Ik maak uit de woorden van de minister op dat hij zich zorgen maakt over
de gevolgen van de ongebreidelde fusiegolf voor doelstellingen als keuzevrijheid
en bereikbaarheid. Dat is winst. Het is ook winst dat hij zal onderzoeken
of er een specifieke fusietoets moet komen, waarin al deze elementen terugkomen.
Ik ga er daarbij uit dat hij zich niet beperkt tot de ziekenhuizen en ook
de care hierbij betrekt. In deze sector vinden namelijk ook heel grote fusies
plaats.Verstaat de minister onder kwaliteit ook de maatschappelijke positie van
instellingen? Daarmee zou hij verder gaan dan de enge definitie van kwaliteit
als de kwaliteit van zorg. Ik benadruk dit, omdat ziekenhuizen en de carevoorzieningen een belangrijke maatschappelijke functie hebben.
Is het ten slotte niet nodig om de positie van cliënten en patiënten
bij fusies te versterken? Ook hun mening moet meewegen bij de vraag of een
fusie noodzakelijk en wenselijk is.Minister Klink:Het gaat mij niet alleen om een fusietoets, maar ook om het algemene bereikbaarheidsbeleid.
Dat is de reden dat ik een en ander in kaart wil brengen. De fusietoets maakt
daarvan deel uit, maar mijn verantwoordelijkheid krachtens de WTZi gaat verder
en ik zal daarom ook aangeven wat volgens mij allemaal met de acute zorg samenhangt
en wat precies onder acute zorg moet worden verstaan.Leefbaarheidsaspecten zal ik daarbij meenemen. Bij de cure staan voor
mij de kwaliteit van de zorg, de bereikbaarheid van de acute zorg en de keuzevrijheid
voorop. Daarmee wil ik andere punten niet wegpoetsen, maar hier richt mijn
aandacht zich op. Wat ik nu zeg, geldt overigens zowel voor de care als de
cure.De heer Jan de Vries (CDA):Bent u bereid om daarbij de vraag te betrekken of de positie van patiënten
en cliënten sterk genoeg is om tegenwicht te bieden aan al die bestuurders
die alleen maar willen fuseren en bij wie de kwaliteit, zoals beleefd door
patiënten en cliënten, geen rol speelt?Minister Klink:Ik kom daarop terug in het wetsvoorstel inzake cliënt en zorg, dat
ik binnenkort naar de Kamer zal sturen. Ik heb verder zeker oog voor de positie
van consumenten- en patiëntenorganisaties.Mevrouw Agema (PVV):Het is op zichzelf goed dat ziekenhuizen zich specialiseren in oogaandoeningen
of dermatologie. Deze minister moet zich er echter wel hard voor blijven maken
dat alle ziekenhuizen alle specialismen aan kunnen bieden aan hun patiënten.Ik heb in mijn bijdrage gezegd dat het in deze moderne tijd mogelijk moet
zijn dat de anamnese en de uitslagen, met uitzondering van de kweekuitslagen,
op één dag worden afgerond. Hoe beoordeelt de minister dat?Minister Klink:Ik heb ziekenhuizen bezocht waar men uit eigen beweging is gestopt met
slokdarmoperaties. Dat zijn complexe operaties, waarvan men er in een jaar
te weinig verricht om de expertise op peil te kunnen houden. Men stopt met
die operaties met het oog op de kwaliteit en de veiligheid van de zorg. Mevrouw
Agema zal mij dan ook niet horen zeggen dat elke ziekenhuis elke specialisme
in huis moet hebben. Integendeel, dat zou wel eens ten koste kunnen gaan van
de kwaliteit en de veiligheid van de zorg. Ik hecht er bovendien aan dat toestemming
voor het verrichten van operaties kan worden ingetrokken; de inspectie heeft
de afgelopen jaren verschillende keren meldingen gedaan maar heeft steeds
besloten om niet te verbieden. Een minimumaantal verrichtingen is simpelweg
nodig om de expertise op peil te houden. Die illustratie gaf ik zo-even; kwaliteit
is een ondergrens die gewaarborgd moet zijn.Mevrouw Agema (PVV):Ik vind het ontluisterend dat er kennelijk onvoldoende capaciteit is om
specialistische zorg in alle ziekenhuizen te garanderen. De minister heeft
overigens nog steeds geen antwoord gegeven op mijn vraag over het op dezelfde
dag laten plaatsvinden van anamnese, onderzoeken en uitslag geven.Minister Klink:Dat punt zal deel uitmaken van de innovatieagenda. Het betreft de one-stopbenadering:
iemand gaat één keer naar het ziekenhuis en de verrichtingen
om de diagnose te bepalen worden op één dag gedaan. Ook vervolgafspraken
worden dan gemaakt. Dat is één van de onderdelen van de procesinnovatie
die bij de innovatieagenda aan de orde zullen komen. Ik hecht er met u aan
dat dat gebeurt. Mijn collega in Engeland tekende mij enige weken geleden
voor hoe vaak iemand vanuit huis naar een ziekenhuis moet voordat een fatsoenlijke
diagnose is gesteld. De schrik sloeg mij toen wel om het hart. Kennelijk presteren
andere landen in dat opzicht beter dan wij. Ik noem in dat verband België.
Laten wij ons daar maar eens aan spiegelen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik kom nog even terug op het criterium van de bereikbaarheid. De discussie
van de achterliggende tien jaar over dit thema mag niet worden genegeerd.
Het begrip "bereikbaarheid" is in de discussie altijd meer geweest
dan een kaal afstandscriterium, een demografisch aspect. Het gaat ook om het
gevoel van veiligheid en geborgenheid onder burgers. Zij willen het vertrouwen
hebben dat als er onverhoopt iets in hun leven komt, zij op tijd bij de voorzieningen
zijn. Neemt u dat psychologische aspect mee? Bent u bereid om in de brief
die u in het voorjaar stuurt ook de stem van bijvoorbeeld het NPCF uitdrukkelijk
te laten klinken?Minister Klink:Op die laatste vraag is mijn antwoord ja, zonder meer. Ik zal dat zeker
doen. Ik voeg daaraan het punt van de veiligheid en de kwaliteit toe, waarbij
meer en meer het inzicht groeit, en eigenlijk het concluderend inzicht groeit,
dat kwaliteit en veiligheid soms een bepaalde mate van volume aan verrichtingen
veronderstelt. Ik vind dat belangrijk. Wij hebben met elkaar een agenda afgesproken
om het aantal medische missers, fouten en vermijdbare doden terug te brengen,
in elk geval met 50% in de verschillende categorieën. De heer
Van der Veen heeft daar expliciet om gevraagd. Dit punt is belangrijk voor
de ambitie om zorg veiliger en beter te maken.Ten aanzien van de specialisaties noemde ik specifiek het oogziekenhuis
en het dermatologisch centrum, omdat ik mij hierop aangesproken voel. Ik wijs
op onderzoeken uit de Verenigde Staten waaruit blijkt dat concentratie en
specialisatie vaak betere zorg opleveren voor mensen. Die dimensie voeg ik
hier graag aan toe, zonder de debatten van de afgelopen tien jaar weg te schuiven.
Ik vind dat deze dimensie aandacht verdient.De heer Van der Vlies (SGP):Die aandacht is terecht. Mag ik uit de woorden van de minister opmaken
dat ook hij erkent dat het altijd gaat om een prudente balans tussen alle
belangen, en dat niet de kwaliteit en het daaraan verbonden prijsmechanisme
doorslaggevend is?Minister Klink:U vraagt daar terecht naar. Onderdeel van de kwaliteit is natuurlijk dat
iemand op tijd in een ziekenhuis kan komen en dat spoedeisende hulp beschikbaar
is binnen een bepaald tijdsbestek. Dat is een minimumvoorwaarde. Wij gaan
wel kijken voor welke verrichtingen die minimumvoorwaarde van bereikbaarheid binnen 45 minuten nu daadwerkelijk noodzakelijk is. De WTZi
geeft mij in ieder geval de instrumenten om een vinger aan de pols te houden
en eventueel zelfs via bestuursdwang te zorgen dat het gewoon aanwezig is.
Dit debat gaan wij in de breedte voeren. Ik agendeer het hier met enige liefde,
omdat dit belangrijke punt samenhangt met het nieuwe zorgstelsel.Mevrouw Schippers (VVD):De VVD ondersteunt dat en wij zijn ook heel blij dat u een brief gaat
sturen, zodat wij hier uitgebreid op door kunnen gaan. Het is namelijk wel
de ruggengraat van ons systeem. Als wij niet meer kunnen kiezen en er geen
competitie is, valt alles in elkaar. Ik ben het met u eens dat je soms concentratie
nodig hebt, want je kunt wel heel hoog opgeleide mensen hebben, maar als er
geen patiënten zijn, kun je die expertise toch niet aan de gang houden.
Ik ben niet de enige die de wenkbrauwen heeft gefronst bij een aantal fusies
die recentelijk in de AWBZ heeft plaatsgehad en bij zorgverzekeraars. Hierbij
vraag je je echt af of dit de goede kant op gaat. Aan de andere kant hebben
beroepsbeoefenaren heel weinig basis om samen te onderhandelen met een grote
zorgverzekeraar. Ik zou het op prijs stellen als u daar ook eens op wilt terugkijken
en dat zou willen meenemen. Wilt u dan ook het samengaan van taken meenemen?
Wij lazen dat huisartsen nu patiënten verzamelen om een soort intermediair
te vormen via collectiviteiten richting verzekeraars. Anderzijds weten wij
dat zorgverzekeraars afdelingen in ziekenhuizen opkopen om daar eigen zorg
aan te bieden. Ik vind het ook wel belangrijk om dat aspect mee te nemen.
In hoeverre belemmert dat nu de keuzevrijheid en de competitie?Minister Klink:In feite snijdt u een aanpalend en sterk met bereikbaarheid samenhangend
thema aan. Kan die markt blijven functioneren, zowel aan de verzekeringszijde
als aan de zorgaanbodzijde? Wie onderhandelen met elkaar? De marktmacht die
een rol speelt bij die onderhandelingen, speelt bij de apothekers en de huisartsen
in relatie tot de verzekeraars. In hoeverre is voldoende geborgd dat daar
sprake is van checks and balances? U triggerde mij daarmee en ik wil daar
graag in tweede termijn op terug komen om eens te kijken in hoeverre het mogelijk
is om naast die bereikbaarheidsvisie ook dit punt eens expliciet mee te nemen,
ook al omdat dit samenhangt met die fusietoets. Ik vind dit een aangelegen
punt. Het volgende punt onderstreep ik. Als er geen sprake meer is van keuzevrijheid,
kun je het idee van een aan marktwerking ontleende balans met betrekking tot
kostenontwikkeling, kwaliteit en dergelijk ook vergeten. Dit geldt voor apothekers,
huisartsen, verzekeraars, zorgaanbieders, ziekenhuizen en natuurlijk ook voor
AWBZ-instellingen. Het is nogal wezenlijk.Mevrouw Schippers (VVD):In die zorgverzekeraarsmarkt zijn echt enorme kolossen ontstaan. Ik zou
daar graag wel een visie van de minister op willen hebben. Waar liggen de
grenzen voor hem? Hebben wij die grenzen nu bereikt of kunnen wij nog een
fusie verwachten? Eigenlijk is het op regionaal niveau bij de AWBZ net zo.
In Noord-Nederland heb je één ggz-instelling.Minister Klink:U vroeg om die visie en ik zei al dat ik in tweede termijn terugkom op
de vraag of ik die visie zal koppelen aan de brief over de bereikbaarheid.
Ik vind dit ook een aangelegen punt. Misschien is dit vraagstuk de afgelopen
jaren nog te weinig tegen het licht gehouden. Ik maak echter wel de kanttekening
dat een markt ook kan functioneren als er een beperkt aantal aanbieders is.
Dat zie je natuurlijk ook op andere terreinen. In bijvoorbeeld de detailhandel
zie je dat er behoorlijke competitie kan plaatsvinden tussen grootmachten
binnen een bepaald domein. U hoort mij niet zeggen dat dit nu niet zal gebeuren,
maar het is wel iets om een keer goed en systematisch naar te kijken.De voorzitter:De minister vervolgt met het volgende blok.Minister Klink:Bijna, voorzitter. De beschikbaarheidstoeslag voor kleine ziekenhuizen
maakt deel uit van de FB-systematiek. Per 1 januari 2009 komt die systematiek
en daarmee ook de beschikbaarheidstoeslag te vervallen. Om een goede bereikbaarheid
van de spoedeisende zorg te garanderen in avond-, nacht- en weekenduren, moeten
bepaalde aanbieders van medisch-specialistische zorg in de toekomst in aanmerking
kunnen blijven komen voor een beschikbaarheidsvergoeding. Dat punt stond ook
al in die maatstafconcurrentiebrief. Via de beschikbaarheidsvergoeding worden
aanbieders tegemoetgekomen in de kosten van een verantwoorde bezetting van
de spoedeisende hulp. In de aanwijzing 2008 aan de NZa heb ik voor de beschikbaarheidsvergoeding
een aantal criteria geformuleerd. Alle aanbieders die aan die criteria voldoen,
komen in aanmerking voor deze beschikbaarheidsvergoeding.Mevrouw Kant wil weten of de menselijke maat rond huisartsenposten niet
in het geding is en verwees naar het rapport van de Socialistische Partij.Mevrouw Kant (SP):Het feit dat de kleinere ziekenhuizen extra geld krijgen, wat door de
Kamer is afgedwongen, heeft te maken met locatietoeslag en de kans op meer
investeringen vanwege de beschikbaarheidsfunctie. Het ging niet alleen om
bereikbaarheid. Ik maak mij er dan ook zorgen over dat de kleinere ziekenhuizen
straks met de nieuwe financieringssystematiek toch slechter af zijn en financieel
in de problemen kunnen komen, bijvoorbeeld omdat de locatietoeslag is gekoppeld
aan adherentie. Voor een gebied met een weliswaar kleine adherentie, maar
een grote behoefte aan beschikbaarheid van een ziekenhuis, betekent dit een
extra investering. Ik wil weten hoe u ervoor gaat zorgen dat kleine ziekenhuizen
niet gedupeerd raken door de nieuwe financieringssystematiek. U mag ook schriftelijk
reageren.Minister Klink:Ik zal u schriftelijk antwoorden. U wilt ook weten of de menselijke maat
rond huisartsenposten niet in het geding is en verwijst naar het rapport dat
uw partij hierover heeft uitgebracht. Op de voorstellen in dit rapport wil
ik later terugkomen. Mijn opmerking van zo-even dat ik uw voorstellen wil
betrekken bij mijn brief die ik in het voorjaar van 2008 zal sturen, was niet
obligaat. Als wij onderscheid gaan maken in de verschillende zorgvormen, tussen
acute zorg enerzijds en andere specialismen anderzijds, moet ook gekeken worden
naar de huisartsen. Huisartsen vormen een apart onderdeel van eerstelijnszorg.
Mij is er veel aan gelegen dat de eerstelijnszorg bereikbaar en optimaal blijft.
Ik ben dan ook oprecht geïnteresseerd in uw voorstellen
op dit punt.Met het Vogelaarakkoord dat door mijn voorganger met de betreffende partijen
is gesloten, is voor iedere huisarts een eenduidig, helder en bevredigend
bekostigingssysteem voorhanden gekomen. Voor zorg overdag, inclusief beschikbaarheid
van acute zorg, ontvangen huisartsen een zelfde inschrijf- en consulttarief.
Voor de avond-, nacht- en weekendzorg geldt een uurtarief van circa € 50,
ongeacht de manier waarop de huisartsen zich georganiseerd hebben. Het is
aan huisartsen zelf om te bepalen op welke manier en op welke schaalgrootte
zij zorg willen leveren, overdag in huisartsengroepen of gezondheidscentra
of in ANW-uren in kleinschaliger of grootschaliger dienststructuren. Wel zal
in regionaal verband gewaakt moeten worden voor de toegankelijkheid van deze
posten. De meeste posten zijn overigens binnen twintig minuten bereikbaar.Ik heb wel de indruk dat huisartsen die in dienstenstructuren werken,
beter in staat zijn om deze toegankelijkheid te waarborgen, ook telefonisch,
vanwege schaalvoordelen die hen in staat stellen, zorg adequaat te organiseren
tegen mogelijk lagere kosten. Ik heb inmiddels ook begrepen dat de stimuleringsregeling
voor grootschaligheid die in het verleden opgeld deed, op dit moment wordt
afgebouwd. Hierover zal ik u zo snel mogelijk schriftelijk informeren. Dat
zou immers betekenen dat de prikkel voor opschaling op dit moment afgebouwd
wordt.Mevrouw Schermers vraagt of ik bereid ben, te bevorderen dat het primaat
van de eerste opvang van acute zorgvragers bij de huisarts komt te liggen,
bijvoorbeeld door het geven van de juiste prikkels. Mijn beleid is erop gericht
de acute zorgketen gebruik te laten maken van een eenduidige, zo mogelijk
telefonische, triage. De afgelopen periode is daarvoor onder andere het Nederlands
triagesysteem ontwikkeld, waarmee op dit moment twee regionale pilots plaatsvinden.
Ik ben ook van mening dat de keten acute zorg beter en doelmatiger georganiseerd
zou kunnen worden zodat de triage van patiënten en de behandeling onder
huisartsgeneeskundige regie in de eerste lijn kan plaatsvinden in plaats van
op de spoedeisende hulp. Daar werken wij op dit moment aan.Het is echter wel in eerste aanleg de verantwoordelijkheid van een ziekenhuis
en een huisartsenpost om de nodige aandacht te besteden aan de "bewegwijzering".
Dat gebeurt op dit moment mede in het kader van het Nederlands triagesysteem.
Wij zien progressie op dit terrein. Ik was van de week nog bij het HagaZiekenhuis
in Den Haag. Daar werkt men met kleurcodes, van rood tot geel. Als er wachttijden
ontstaan, verwijst men mensen die zich bij de SEH aanmelden op basis van die
inkleuring naar de huisartsenpost.Mevrouw Schermers en de heer Van der Vlies gaven aan dat 95% van
de ambulances echt binnen 15 minuten ter plekke moeten zijn. Dit was overigens
ook een punt van mevrouw Schippers. In dunbevolkte gebieden wordt die norm
niet altijd gehaald. Mevrouw Agema wees daar ook op. Om te onderzoeken of
de huidige spreiding van uitrukposten en bestaande capaciteit nog adequaat
zijn, heb ik het Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu – wij hebben
het hier eerder tijdens een mondeling vragenuur over gehad – opdracht
gegeven tot herijking van het Landelijk referentiekader spreiding en beschikbaarheid.
Deze herijking is een stuk verfijnder dan het eerste onderzoek van een paar
jaar geleden op basis waarvan middelen toegedeeld werden. Er wordt nu bijvoorbeeld
rekening gehouden met factoren zoals aanrijtijden op het platteland versus
aanrijtijden in het verstedelijkte gebied, de tijd van de dag, de snelheid
op de wegen enzovoort. De resultaten van dit onderzoek verwacht ik in mei
2008. Naar aanleiding van dit onderzoek zal ik de bestaande budgetverdeling,
die op de wat ontoereikende studie in het verleden was gebaseerd, en de verdeling
onder de loep nemen. Daarnaast benadruk ik dat de ambulancesector zelf een
belangrijke taak heeft. Zij kan vooral resultaten boeken door de meldkamerprocessen
te verbeteren, meldingen snel af te handelen en goed te schiften. Er zitten
behoorlijke verschillen tussen regio's. Daar is dus winst te boeken. Ik heb
er alle vertrouwen in dat men die zal boeken, want als ik één
sector actief vind dan is het deze wel, ook qua spiegelen van eigen resultaten
en starten van verbetertrajecten. In die sector is men mede uit dien hoofde
bezig, de primaire processen te verbeteren, best practices te onderscheiden
en van elkaar te leren. Ik wacht de behandeling door de Eerste Kamer van het
wetsvoorstel voor nieuwe wetgeving inzake ambulancezorg af. Als het wordt
aangenomen, krijg ik de noodzakelijke instrumenten in handen om de bereikbaarheid
van ambulancezorg te vergroten.Mevrouw Kant heeft gevraagd of ik de B3-stichtingen niet financieel tegemoet
had moeten komen naar aanleiding van het afschaffen van het functioneel leeftijdsontslag
voor ambulancepersoneel. Een simpele financiële tegemoetkoming alleen
biedt helaas geen oplossing. Het probleem is betrekkelijk complex. Daarom
hebben wij het College sanering zorginstellingen om een analyse met keuzeopties
gevraagd. Ik heb de Kamer per brief van 1 oktober jongstleden mijn standpunt
voorgelegd, waarbij ik onder voorwaarden wel een financiële helpende
hand wil bieden. Ik overleg momenteel met zowel de vier werkgevers als de
betrokken vakbonden om dit uit te werken. Alle partijen willen op korte termijn
een aanvaardbare oplossing vinden. Ik waardeer daarbij de inzet van de B3-instellingen
om de kwaliteit en bereikbaarheid onverminderd hoog te houden. De vraag is
welke cao wij gaan volgen: die van de gemeente of niet. Als wij die van de
gemeente volgen, riskeren wij dat wij jaar op jaar, in elk geval gedurende
de periode waarin de cao wegvalt en er nieuwe onderhandelingen gaande zijn,
met de zelfde problematiek te maken krijgen, namelijk dat de B3-stichtingen
volgend moeten zijn op wat de gemeenten bieden. De tarieven en de middelen
die daarvoor gelden, zijn niet toereikend. Dit structurele probleem vraagt
nu echt om een structurele oplossing. Wij zijn hierover aan het onderhandelen.De toegankelijkheid van de zorg koppel ik maar aan de beschikbaarheid
van geneesmiddelen en ziekenhuizen. Ook dat thema heeft mevrouw Kant aangesneden.
Het begint met een adequaat basispakket, maar ook met de beschikbaarheid van
geneesmiddelen en ziekenhuizen. Wij hebben in Nederland een ruim pakket, maar
de inhoud van het pakket is altijd onderhevig aan wijzigingen als gevolg van
maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Dat geldt trouwens ook
voor de dure geneesmiddelen, waar ik zo meteen op terugkom.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ben blij met de versterking van de eerste lijn, die de
minister voorstelt. Hij spreekt met name over huisartsen en
huisartsenposten. Ik heb in mijn eerste termijn aandacht gevraagd voor de
rol van verloskundigen. Misschien wil de minister hier expliciet iets over
zeggen. Daar is namelijk een zelfde verschuiving zichtbaar. Verloskundigenzorg
wordt steeds meer in ziekenhuizen verleend. Daarnaast fuseren veel ziekenhuizen,
waardoor thuis bevallen lastiger wordt. Met het oog op veiligheid is de bereikbaarheid
van een ziekenhuis namelijk van belang. Wil de minister hier iets over zeggen?Minister Klink:Vindt u het goed dat ik deze kwestie in tweede termijn behandel? Ik begrijp
wat u zegt. Ik kom er sowieso op terug in de brief die ik de Kamer aanstaand
voorjaar stuur. Daarin komen die vraagstukken aan de orde. Gynaecologie is
ook een van de poortspecialismen. Daardoor krijgen wij te maken met de vraag
wat er anderszins rondom geboorten, bevallingen en dergelijke mogelijk is.
In de brief komt dit dus aan de orde, maar ik ga na in hoeverre ik in tweede
termijn op uw opmerking kan terugkomen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Mij lijkt het sowieso ook goed als u verloskundigenzorg een belangrijke
plaats laat innemen in de ketenzorg en in verband met de rol van huisartsen.Minister Klink:Voorzitter. Mevrouw Wiegman pleit er in feite voor dat ik ten aanzien
van de bereikbaarheid breed kijk naar de eerste lijn en mij niet alleen richt
op huisartsen.Mevrouw Schermers (CDA):Wat de minister over de ambulancezorg vertelt, is in feite oud nieuws.
De Kamer wist al dat de minister een rapport heeft gevraagd van het RIVM,
dat dat rapport in het voorjaar komt et cetera. Hij stelt dat het rapport
verfijnder is dan wij tot nu toe weten, maar eigenlijk is alleen de uitkomst
van belang. Die uitkomst is dat de ambulance te vaak te laat arriveert. Dat
is gewoon een kwestie van registreren, en die registratie is er. Dat is ook
de reden waarom wij een urgentie aanwezig achten die ik bij de minister nog
niet hoor. Ik vraag mij ook af wanneer hij gaat reageren op het ingediende
amendement.Minister Klink:Ik wil in tweede termijn reageren. Daarbij wil ik wel nu al aangeven dat
ik de zorg deel die ook al door mevrouw Agema is aangegeven. De veldnorm is
95% en het streven is natuurlijk een hoger percentage. Terecht gaf
mevrouw Schermers gisteren aan dat het streven om die eerste 4% winst
te boeken op vrij korte termijn zou moeten worden gehaald. Mevrouw Schermers
verzoekt via het amendement om daar extra in te investeren. Natuurlijk is
dat ter overweging van de Kamer, maar ik sta er vrij positief tegenover om
te kijken in hoeverre wij een extra impuls kunnen geven aan de triageprocessen
en het snel uitrukken van de ambulances.Mevrouw Agema (PVV):De ambulance is nu in 35.000 gevallen te laat. De minister wil naar een
norm die erop neerkomt dat de ambulance er in 20.000 gevallen per jaar langer
over mag doen dan een kwartier. Een kwartier is al heel lang. Ik heb al eerder
geprobeerd de minister duidelijk te maken dat hij die norm helemaal niet stellen
moet, en dat hij moet stellen dat álle ambulances binnen een kwartier
aanwezig moeten zijn. Immers, iedere keer dat een ambulance te laat is, arriveert
deze te laat bij een noodsituatie.Minister Klink:Dit punt is gisteren al door mevrouw Schermers genoemd. De norm van 95%
is een veldnorm. Dat wil niet zeggen dat wij tevreden achterover leunen op
het moment dat die 95% is gehaald. Ook ik ben altijd weer onder de
indruk als ik concrete cijfers hoor en 20.000 is inderdaad vaak. Ik moet daarbij
overigens wel aantekenen dat de norm van een kwartier niet voor elke melding
acuut noodzakelijk is. Dat neemt niet weg dat een aantal van 20.000 hoog is.
Ik herhaal wat mevrouw Schermers gisteren zei, dat eerst de stap maar eens
gezet moet worden om die 95% te halen, zonder dat in mindering te brengen
op een hogere ambitie. Die eerste slag moet op korte termijn gemaakt worden,
zoals in het amendement wordt gevraagd. Dat staat los van de vraag welke investeringen
in het voorjaar moeten plaatsvinden op basis van de studie die dan zal zijn
afgerond. Wat betreft de budgetverdeling: laten wij daar een schepje bovenop
doen.Mevrouw Agema (PVV):Ik ben blij te horen dat ook de minister schrikt van de grote aantallen
die hij als norm wil stellen, en daar niet verder in wil gaan. Ik wil hem
nogmaals met klem op het hart drukken: stel die norm niet zo slap, stel deze
scherper richting nul.Minister Klink:Als ik u dan op het hart mag drukken, mijn woorden goed weer te geven.
Ik zei immers niet dat ik er niets aan wil doen, ik gaf juist aan dat ik er
wél iets aan wil doen en heb ook aangegeven op welke manier ik dat
wil doen.Mevrouw Schippers (VVD):De eerste lijn heb ik niet Klinkin mijn betoog opgenomen omdat wij binnenkort
een debat zouden hebben. Dat debat is uitgesteld op verzoek van de minister
omdat deze met plannen komt. In de Kamer, en in ieder geval in de VVD-fractie,
leeft breed de zorg over huisartsenpraktijken die steeds minder fysiek bereikbaar
zijn. Ik vraag de minister daar aandacht aan te besteden. Ik vraag hem daarbij
ook of er sprake is van witte vlekken. De minister gaf immers aan dat artsen
zelf kunnen bepalen waar zij hun huisartsenpost vestigen. Het
gevolg kan zijn dat de verdeling van huisartsenposten over Nederland uit balans
is. Heeft de minister daar een overzicht van, en wil hij dat de Kamer doen
toekomen?Minister Klink:Ik zeg u graag toe dat ik de witte vlekken in kaart ga brengen met het
oog op dat debat, zodat wij weten waar wij het over hebben. Overigens is dat
ook belangrijk voor het langeretermijndebat en de brief die ik in dat verband
heb aangekondigd.Mevrouw Kant (SP):Ik heb een procedurele en een inhoudelijke vraag.Ik ben blij dat de minister positief is over het rapport dat wij hebben
aangeboden en dat de resultaten daarvan meegenomen zullen worden. De minister
gaf aan de Kamer over één specifiek punt nog te zullen informeren.
Ik zou echter graag zien dat de minister integraal op alle aanbevelingen van
het rapport reageert in een brief aan de Kamer. Dan kunnen wij dat meenemen
in het vervolgdebat over de huisartsenposten en de eerstelijnszorg.Minister Klink:Ik heb op dit moment niet paraat wanneer wij dat debat voeren, en wat
mevrouw Kant vraagt moet wel te doen zijn voor de mensen op het departement.
Als ik even kan zal ik dat toezeggen.Mevrouw Kant (SP):Dat debat is in januari. Het zou heel prettig zijn als de minister voor
dat debat schriftelijk heeft gereageerd op ons rapport. Ik begrijp dat het
misschien niet mogelijk is, op alles te reageren, maar dat moet dan in ieder
geval wel gebeuren ten aanzien van de essentie van de punten die wij noemen.Minister Klink:Dat doe ik graag.Mevrouw Kant (SP):Dan mijn inhoudelijke vraag over de ambulancediensten, de specifieke B3-diensten
en de problemen op dat punt. Ik keek ervan op dat de minister stelde dat hij
nog in onderhandeling is. Ik heb begrepen dat de minister helemaal niet in
onderhandeling is, maar dat hij heeft geëist dat men naar de particuliere
cao gaat en dat er pas dan te praten valt. Dat is echter geen open gesprek
over het functioneel leeftijdsontslag en de overgangsregeling onder de gemeentelijke
cao.Minister Klink:Ik zei zojuist onder andere: "... waarbij ik onder voorwaarden een
financieel helpende hand bied." Die voorwaarden zijn gepreciseerd. Daarover
zijn wij in overleg met de bonden en de besturen van de B3-instellingen. De
voorwaarden zijn wel hard.Mevrouw Kant (SP):Die voorwaarden komen erop neer dat de minister helemaal niet onderhandelt
en dat hij niet open is als het gaat om de cao waar men onder wil vallen.
Dat moet in de ogen van de minister per se de particuliere zijn, maar daar
zit de pijn, want dat heeft consequenties voor de oplossing.Minister Klink:Dat klopt. Dat heeft consequenties voor het leeftijdsontslag, voor de
pensioenaanspraken en bij wie men wordt ondergebracht, ABP of PGGM. Daarover
zijn wij in gesprek. Ik wil niet geconfronteerd blijven worden met het probleem
van het volgen van de gemeentelijke cao en de daaruit voortvloeiende financiële
aanspraken, want die zitten in feite niet in de tarieven verdisconteerd, dus
zullen die telkens terechtkomen bij de minister van VWS. Die situatie wil
ik beëindigen.Dan het pakket en de dure geneesmiddelen. Eerst dyslexie. De heer Van
der Veen en mevrouw Miltenburg waren teleurgesteld, zo kwam het op mij over
althans, over de eerste stap die ik nu zet. Zij vinden dat een en ander direct
in het pakket zou moeten worden opgenomen. Ik wil dit graag toelichten. Met
het voornemen om dyslexie te vergoeden op basis van een tijdelijke subsidieregeling
zetten wij wel degelijk een belangrijke stap. Natuurlijk is de benodigde dekking
van de subsidieregeling een belangrijke voorwaarde – de afweging op
dat punt maken wij in 2008 – maar ik zeg toe dat ik mij tot het uiterste
zal inspannen om de vergoeding door deze subsidieregeling per 1 januari
2009 te realiseren. Ik heb in de brief geschreven dat het mijn vaste voornemen
is, deze kwestie op te nemen, tijdelijk in een subsidieregeling en uiteindelijk
in het pakket. Dat is geen loze brief, want ik zou de Kamer en mijzelf niet
serieus nemen als ik dat vervolgens van allerlei kanttekeningen zou voorzien.
Die inspanningsverplichting is er en zo ervaar ik die ook.Wat betreft de hoogte van het subsidiebedrag verwijs ik als indicatie
graag naar de berekeningen van het CVZ en het advies op dit punt. Wij zullen
dat volgen, althans daar zal ik ruimte voor zoeken. Bij het opstellen van
de subsidieregeling zal ik kijken naar de mate waarin die toereikend is. Ik
zeg toe dat ik de Kamer op de hoogte houd van de vorderingen. Het is mijn
doel om genoeg middelen ter beschikking te stellen om de regeling voor de
doelgroep goed en landelijk dekkend te kunnen uitvoeren. Het gaat niet aan,
omdat de subsidieregeling tijdelijk is, dat wij ergens in een regio iets gaan
proberen. Er is geen sprake van een uitsteloperatie. Als het kabinet de middelen
ter beschikking stelt, is het aan de andere partijen, onderwijs en zorg om
een goede invulling aan de vergoedingsregeling te geven. Na twee jaar moet
duidelijk zijn of scholen en behandelaars voldoende discipline kunnen opbrengen
om alleen die kinderen te verwijzen en te behandelen waarvoor de regeling
is bedoeld. Bovendien zal de effectiviteit van de behandeling door diverse
behandelaars moeten worden aangetoond. Het is dus een tijdelijke subsidieregeling.
Die tijdelijkheid heeft te maken met het feit dat deze wordt geëvalueerd,
maar niet met het oogmerk om te bezien hoe het loopt, zonder het vaste voornemen
deze kwestie daadwerkelijk aan het pakket toe te voegen. Ik wil alleen monitoren
hoe het staat met de protocollen die ons zijn aanbevolen en die ervoor moeten
zorgen dat er geen overloop plaatsvindt van degenen die licht dyslectisch
zijn en dus geen zorgprobleem hebben in de richting van het zorgstelsel. Dat
is een voorwaarde. Als de protocollen niet blijken te werken, heroverweeg
ik na twee jaar het voornemen om dit onder het pakket te brengen.Ook waren er vragen over ivf en vruchtbaarheidsbevorderende medicijnen.
Mevrouw Schermers en mevrouw Kant pleiten ervoor, die op te nemen in het pakket.
Ik sta daar in beginsel positief tegenover. Ik ga daarom het CVZ om advies
vragen over mogelijke opname van deze behandelingen in het pakket. Meer specifiek
betekent dit dat ik het CVZ op basis van de bekende pakketcriteria zal laten
toetsen of deze geneesmiddelen in het GVS kunnen worden opgenomen. Ook zal het CVZ gevraagd worden om in zijn advies een raming op te nemen
van de kosten die hiermee zijn gemoeid. Dat laatste is van belang gezien de
huidige onduidelijkheid over het kostenbeslag voor deze medicatie. Ik verwacht
daarna binnen enkele maanden te kunnen besluiten over de vergoeding van vruchtbaarheidsbehandelingen.Mevrouw Kant en de heer Vendrik vragen naar het effect van het invoeren
van het eigen risico op de heropname van de pil in het basispakket. Vrouwen,
dames, zouden een en ander zelf moeten betalen. De anticonceptiemiddelen vielen
voor de groep tot 21 jaar al onder de no-claimteruggaveregeling. Het opnemen
van de pil in het basispakket voor alle vrouwen per 2008 betekent inderdaad
dat de pil wel onder het eigen risico komt te vallen, evenals onder de no-claimteruggave.
Daarmee is feitelijk de situatie niet veel veranderd omdat de pil nu wederom
onder een eigen betalingsregeling valt. Het beeld dat de pil gratis zou zijn
op het moment dat deze in het pakket zonder eigen risico wordt opgenomen,
is niet terecht. Wij betalen er met zijn allen premie voor. Overigens werd
de pil ook eerder betaald, of via de premie van de aanvullende verzekering
of rechtstreeks. Voor vrouwen met zorgkosten boven de € 150 heeft
de uitbreiding wel degelijk betekenis. De drempel wordt voor deze groep verlaagd.
Zij komen, zonder dat het eigen risico aangesproken wordt, in aanmerking voor
aanschaf van de pil.Ik maak hierbij wel een aantekening. Mijn relaas kan overkomen alsof ik
het in 2008 maar wil laten zoals het is. Voor 2009 geldt het systeem dat de
heer Van der Vlies via zijn amendement in het wetsvoorstel heeft ingebracht.
Hierbij worden zorgkosten gerelateerd aan bepaalde percentages. Ik zal bij
de nadere invulling van het eigen risico dit punt meenemen, ook met betrekking
tot de totale kosten die gemoeid zijn met pilgebruik gedurende een heel jaar.
Ik zal kijken in hoeverre ik daar een bepaald percentage van kan nemen, wat
het maximum is van wat aan eigen bijdrage betaald wordt voor het gebruik van
de pil. Dat is namelijk een van de charmante elementen die via het amendement
van de heer Van der Vlies zijn ingebracht in het eigen risico. Dat zou dus
daadwerkelijk in 2009 een drempelverlaging betekenen voor diegenen die geen
zorgkosten hebben en voor wie de pil de € 80 zou vullen. Ik ga hier
serieus naar kijken.Mevrouw Kant vroeg om verdere uitbreiding van het pakket voor kraamzorg,
zittend ziekenvervoer en revalidatie bij kanker. Het aantal uren kraamzorg
wordt krachtens het coalitieakkoord gemiddeld met vijf uur per gezin uitgebreid.
Er is geen inhoudelijke reden om het zittend ziekenvervoer uit te breiden.
Er worden hierbij bepaalde categorieën gehanteerd. Op basis daarvan komen
mensen al dan niet in aanmerking voor compensatie. Ik zie op voorhand geen
reden om van die categoriseringen af te wijken.Bij revalidatie bij kanker gaat het om het programma Herstel & Balans,
dat door de integrale kankercentra wordt verzorgd. Op basis van de beschikbare
gegevens is het CVZ tot de conclusie gekomen dat het niet gaat om een te verzekeren
prestatie in de zin van de Zorgverzekeringswet. Wel is een herbeoordeling
aangevraagd bij het CVZ.Mevrouw Koşer Kaya en mevrouw Schermers hebben een amendement ingediend
om de innovatie in revalidatiecentra te blijven versterken. Momenteel is dit
nog niet in een dbc opgenomen. Mede gelet op het amendement, overweeg ik de
financiering met nog één jaar te verlengen.Mevrouw Schermers en de heer Van der Veen hebben een amendement ingediend
om de financiering van pijnkenniscentra voort te zetten. Gehoord de discussie
in de Kamer, ben ik bereid de financiering van deze centra met een jaar te
verlengen. Als het amendement wordt aanvaard, ligt het in de rede om de huidige
manier van financieren van deze centra voort te zetten, namelijk via een functiegerichte
budgettering voor academische ziekenhuizen.De heer Van der Veen gaf aan dat de arts moet blijven bepalen welk medicijn
een patiënt in een ziekenhuis moet krijgen. Als er een gelijkwaardig
maar goedkoper alternatief is, dient dit voorgeschreven te worden. Met die
benadering ben ik het eens. Ik ben het niet op voorhand met mevrouw Kant eens
dat de substitutiebepaling in de beleidsregel dure geneesmiddelen tot problemen
zal leiden in de financiering van en de toegang tot dure geneesmiddelen. Hierbij
verwijs ik graag naar mijn brief aan de Kamer, waarin ik heb uiteengezet dat
toepassing van de substitutiebepaling niet tot financiële knelpunten
in de ziekenhuizen kan leiden; dat is althans mijn inschatting. De bepaling
zal namelijk uitsluitend worden toegepast als bij voorbaat aannemelijk is
dat zorgverleners kunnen uitkomen met het goedkoopste alternatief.Verwacht mag worden dat ook de door mevrouw Kant genoemde dynamiek bij
de behandeling van kanker in aanmerking wordt genomen. Wij schatten in dat
het kostenbeslag dat gemoeid is met de toepassing van duurdere middelen bij
die patiënt die niet met goedkopere middelen kan worden behandeld, niet
dermate groot is dat dit voor de ziekenhuizen een financieel knelpunt vormt.
De kosten van duurdere geneesmiddelen kunnen immers in die gevallen gewoon
uit het reguliere budget van de ziekenhuizen gefinancierd worden. Bovendien
krijgen ziekenhuizen volgens de nieuwe bepalingen nog steeds extra budgetcompensatie
voor een deel van die kosten. Ik wil daarbij de extra kanttekening maken –
in het geneesmiddelendebat is dat ook aan de orde geweest – dat ik voor
2009 wel wil kijken in hoeverre deze dure geneesmiddelen niet voor 100%
in de dbc meegenomen kunnen worden. Ik vind dat van belang, want dan zijn
wij gewoon af van de discussie over de 80%, alsmede over de 80%
die ook blijft gelden voor eventuele duurdere geneesmiddelen op het moment
dat de therapeutische meerwaarde identiek is. Daarbij geldt dan wel de clausule
dat voor zover wij een en ander in dbc's verdisconteren, de doelmatigheid
op een andere manier gewaarborgd dient te zijn. Onder die clausule wil ik
dus een en ander in de dbc's onderbrengen en tot een 100%-bekostiging
overgaan.De heer Van der Veen vroeg tevens of ik bereid ben een grootschalig onderzoek
toe te zeggen naar prijzen en kortingen in de farmaceutische kolom, en daarbij
gebruik te maken van boekenonderzoek bij apothekers, farmaceuten en groothandel.
Ik sta nadrukkelijk achter de resultaten van het NZa-onderzoek; het is belangrijk
dat de overheid in dat convenant ook een betrouwbare partner is en blijft
voor de partijen, waarmee ik afspraken gemaakt heb op basis van de uitkomsten
van dat onderzoek. Wel ben ik bereid, nader onderzoek te laten doen naar de
volledigheid en scherpte van met name de kosten die voor 2004 in beeld zijn
gebracht en die geëxtrapoleerd zijn naar 2008. Niemand
heeft de uitkomsten voor 2004 betwist en dat lijkt mij ook terecht. De extrapolatie
ervan naar 2008 is gemaakt op basis van veronderstellingen. Ik wil en kan
er nader naar laten kijken of dat realistische veronderstellingen zijn geweest;
het lijkt mij dat de partijen die het transitieakkoord hebben getekend, daartegen
moeilijk bezwaar kunnen hebben. Als dat nader onderzoek andere resultaten
oplevert, dan vind ik dat die ook moeten worden betrokken bij de monitoring
van de uitvoering van het transitieakkoord. Dat kan betekenen dat er op enig
moment opnieuw gekeken moet worden naar de getallen en ramingen voor 2009.
In die zin wil ik tegemoetkomen aan de wensen van de heer Van der Veen, maar
ik kan niet beloven of ik de uitkomsten voor 1 april 2008 heb. Wat ik
niet kán beloven, wíl ik ook niet beloven; wij zetten er echter
wel vaart achter. Ik denk dat het nader onderzoek langs meerdere wegen moet
worden opgezet en zich onder andere moet richten op de groothandel. Daar is
wel tijd voor nodig.Ik hecht om een tweede reden aan een onderzoek: ik vind een nulmeting
van belang om te kijken in hoeverre de stappenplannen die wij in december
aanstaande aan de Kamer presenteren daadwerkelijk leiden tot vermindering
van kortingen en bonussen. Als er geen nulmeting is, kunnen wij de progressie
van het vervolg moeilijk in beeld brengen; die extrapolatie en de geleverde
kortingspercentages hangen daar toch mee samen en daar moeten wij zicht op
krijgen. Dus ook om die reden hecht ik aan dat nader onderzoek.Ik wil kijken naar de kortingspercentages in de afgelopen periode. Ik
wil ook zien tot welke mate van kortingen en bonussen dit heeft geleid. Ik
doe dit met het oog op het stappenplan in de nabije toekomst en met het oog
op de bedragen die voor 2009 zijn ingeboekt. Ik wil bekijken in hoeverre deze
bijdragen voldoende grond vinden in de feitelijk verstrekte kortingen en bonussen.De heer Van der Veen (PvdA):Ik ga in op het laatste punt, het onderzoek waarover de minister in de
farmaceutische kolom spreekt. Als ik het goed begrijp, zegt de minister dat
hij wil bekijken of de NZa de extrapolaties correct heeft uitgevoerd, op basis
van het rapport uit 2004. Wat moet ik mij daarbij voorstellen?Minister Klink:Wij gaan bekijken hoe hoog de kortingen en bonussen op dit moment zijn.
Deze kun je spiegelen aan de inschattingen die gemaakt zijn op basis van de
feiten uit 2004 en de raming die daaraan ontleend is. Het kan zijn dat deze
raming te laag of te hoog was. Als dit mocht blijken, zal ik samen met de
convenantspartijen opnieuw nagaan of de ingeboekte bedragen voor 2009 toereikend
zijn. Ook weten wij dan waar wij nu aan toe zijn. Dat is van belang voor het
stappenplan voor 2009 dat ik in december zal presenteren.De heer Van der Veen (PvdA):Ik begrijp dat 2007 een nulmeting wordt voor de komende jaren. Als ik
het al eens ben met een nulmeting, moet je deze wel heel erg zorgvuldig uitvoeren.
In mijn motie heb ik gesteld dat je een boekenonderzoek moet doen om erachter
te komen wat er in de farmaceutische kolom gebeurt. De manier waarop de minister
het onderzoek omschrijft, geeft mij geen beeld van hoe diep de NZa gaat voor
de nulmeting. Als dit niet diep genoeg gaat, houden wij daarna de discussies
over de nulmeting. Hoe diep gaat dit onderzoek dus?Stel dat het onderzoek uitwijst dat de NZa te voorzichtig is geweest in
haar extrapolatie, dat de kortingen en bonussen in 2007 aanmerkelijk hoger
zijn geweest dan de minister nu aan de orde stelt, wat betekent dit dan?Minister Klink:Ik kan niet zomaar boekenonderzoek gaan doen. Ik kan dit niet afdwingen
bij de apothekers. Zij hebben in het verleden wel gezegd dat zij bereid zijn
om de boeken te openen om er zicht op te kunnen krijgen. Ik verwacht dat dit
opnieuw zal kunnen. Ik zal mikken op het boekenonderzoek om een feitelijk
en representatief beeld te krijgen, net als in 2004. Ik verwacht dus dat de
apothekers bereid zijn om de boeken opnieuw te openen ten behoeve van een
precieze nulmeting.Mocht blijken dat de kortingen en bonussen op dit moment hoger zijn dan
op basis van de extrapolatie is geraamd, dan zal ik dit meenemen voor 2009
en het bedrag dat daarmee gemoeid is. Ik ga niet met terugwerkende kracht
de bedragen die voor de achterliggende jaren of voor dit moment zijn ingeboekt,
in heroverweging nemen. Een convenant is een convenant. Ik moet ook een betrouwbare
partij voor de apothekers zijn. Als uitgangspunt voor het convenant hebben
wij de NZa-cijfers genomen en deze geëxtrapoleerd. Ik teken daar één
ding bij aan: als ik op het moment dat het convenant was gesloten, had gezegd
dat wij daar nog nader onderzoek naar moesten doen, was er tijd verlopen,
was er geen convenant geweest en had ik niet de opbrengsten gehad die ik nu
heb. De nettobetaler zou in dat geval de premiebetaler zijn geweest.De heer Van der Veen (PvdA):Mag ik het dan zo vertalen, dat als de PvdA en de VVD deze discussie niet
hadden aangekaart, er zelfs geen betrouwbare nulmeting was geweest over 2007?Minister Klink:Het is in ieder geval een belangrijke aanjager voor de nulmeting, maar
in het transitieakkoord zelf staat dat opnieuw naar het bedrag voor 2009 zal
worden gekeken, mochten nadere gegevens uitwijzen dat de raming ontoereikend
is of mochten nadere gegevens uitwijzen dat de kortingen en bonussen hoger
zijn. Men heeft daar dus op gepreludeerd. Bovendien heb ik afgelopen zaterdag
een gesprek gevoerd met alle partijen die bij het convenant betrokken waren
om ook van hen te horen hoe zij aankijken tegen de nabije toekomst. Ook daar
werd gemeld, ook door ons, dat een nulmeting van belang is. Ik wil namelijk
wel weten welke vervolgstappen effectief zijn en welke niet.Mevrouw Schippers (VVD):Het is plezierig dat u beweegt. Ik heb er wel een paar vragen bij, die
sterk aansluiten bij de vragen van de heer Van der Veen. Een nulmeting moet
buiten discussie staan en moet op harde gegevens berusten. Ik vraag mij af
hoe hard die nulmeting is en wat wij daaraan hebben als u niet in boeken gaat
kijken. Ik heb om twee redenen mijn motie ingediend om terug te gaan naar
de onderhandelingstafel. Ten eerste, de premiebetaler schiet er niets mee
op want het geld wordt niet verrekend; hij betaalt toch minimaal € 20
te veel. Ten tweede, een onderzoek zet alles wat in die sector gebeurt op
slot. Daarvoor ben ik erg bang. Als u gaat onderzoeken, terwijl u niet zeker weet of u het onderzoek voor 1 april aanstaande af hebt en
u glijdt zo het jaar in, dan betekent dat, dat weten wij uit het verleden,
dat de sector de status quo zal handhaven en dat er helemaal niets gebeurt.
Het is juist van belang dat wij naar een degelijk systeem voor de toekomst
gaan, dat mag dit niet blokkeren.Minister Klink:U snijdt drie elementen aan. Ik heb al aangegeven dat het boekenonderzoek
wat mij betreft gewenst en ook bijna noodzakelijk is om een reëel beeld
te kunnen krijgen. Het is niet voor niets dat wij dat in 2004 hebben uitgevoerd.
Mijn clausule daarbij is dat de apothekers de boeken niet hoeven te openen.
Niemand kan hen daartoe dwingen, tenzij er een soort verdenking is, maar die
hebben wij niet want er is geen strafbaar feit gepleegd. U realiseerde zich
dat niet, daarom meld ik dat. Ik verwacht dat de apothekers hun boeken zullen
openen, maar ik vind dat ik correctheidshalve moet zeggen dat dit mede afhankelijk
is van hun welwillendheid. Ik veronderstel die welwillendheid, want die is
in het verleden ook gebleken.U zegt dat men minimaal € 20 te veel betaalt. U weet kennelijk
de uitkomst van het onderzoek al. Ik verwacht dat niet, maar wij zullen dat
bekijken en daarvoor hebben wij dat onderzoek nodig. Ik zeg alleen van mijn
kant dat als het convenant er niet geweest was, men als premiebetaler op een
veel hoger bedrag was afgerekend. Daar ligt in ieder geval mijn bestuurlijke
verantwoordelijkheid.Ik ben het volstrekt met u en met de heer Van der Veen eens dat wij de
tijdsspanne in de gaten moeten houden en dat wij moeten voorkomen dat een
onderzoek een jaar vertragend werkt om naar een ander systeem te komen. Dat
onderzoek, waarschijnlijk boekenonderzoek, moet wel snel gebeuren, zodat wij
heel snel weten waar wij aan toe zijn.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik heb een heel ander onderwerp: dyslexie. Ik constateer dat er licht
zit tussen de brief over dyslexie die u naar de Kamer heeft gestuurd voorafgaand
aan de begrotingsbehandeling en uw antwoord zojuist. Ik heb u horen zeggen
dat het de bedoeling is dat het in de subsidieregeling om de volledige doelgroep
gaat, zoals beschreven en uiteindelijk goedgekeurd door het CVZ. Het jaar
daarna wilt u het opnemen in het pakket. In de brief die u naar de Kamer heeft
gestuurd heeft u het alleen maar over leerlingen uit groep 4. Dus u wilt het
eerste jaar alleen de leerlingen die beginnen met lezen en waar direct dyslexie
bij wordt vastgesteld – sommige leerlingen beginnen wat later en hebben
helemaal geen dyslexie – daarvoor in aanmerking laten komen. Ik wil
graag van u weten of u van mening bent veranderd ten opzichte van uw brief.
Is het verder de bedoeling dat het volledige advies van het CVZ overgenomen
wordt en het per 1 januari 2009 wordt opgenomen in het pakket?Minister Klink:De tijdelijke subsidieregeling werkt in feite als ware het opgenomen in
het pakket. Daar zitten geen clausules in die terughoudendheid veronderstellen.
Het heeft alles te maken met de evaluatie die naderhand plaatsvindt, ten einde
daar een definitieve beslissing over te nemen. Dat heeft dan echter weer met
die protocollen te maken.U sprak verder over groep vier. Het is niet zo maar een pilot die wij
gaan beginnen. Ik kom daar graag in tweede termijn op terug. Het heeft namelijk
te maken met de vraag hoeveel middelen wij de komende jaren hiervoor kunnen
uittrekken. Er zijn namelijk additionele kosten mee gemoeid als je niet in
groep vier begint, maar ook hogere groepen erbij betrekt. Ik vind dat ik als
het gaat om het pakket een reële afweging moet maken.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik wil het hebben over het aantal kraamuren. U spreekt over een uitbreiding
met vijf uur. Zijn die vijf uur ingegeven uit kostenoverwegingen of is daartoe
besloten in overleg met de kraamzorgorganisaties? Ik vraag dit omdat vanuit
de kraamzorgorganisaties wordt aangegeven dat het belangrijk is dat kraamverzorgenden
een werkbare werkweek kunnen maken. Verder gaat het om het aantal aanmeldingen
voor de opleiding. Als er geen fatsoenlijke werkweek gewerkt kan worden door
kraamverzorgenden, loopt het aantal aanmeldingen voor de opleiding terug.Minister Klink:Ik zie dat verband. Je hebt een aantal uren nodig om het aantrekkelijk
te houden voor degenen die kraamverzorgende willen zijn. Ik kom daar in tweede
termijn graag op terug.Mevrouw Kant (SP):Er zijn een aantal vragen niet beantwoord. Ik heb er drie uitgekozen.
Een is wel beantwoord, maar daar wil ik toch even op terugkomen. Dat betreft
substitutie van dure geneesmiddelen. U zegt dat dat niet tot problemen zal
leiden, aangezien het om gelijkwaardige middelen gaat en er precair mee zal
worden omgegaan als het gaat om kankerpatiënten. De sector heeft echter
voorbeelden van middelen die niet helemaal gelijkwaardig zijn. Men noemt gemsitabine
bij longkanker. Dat zou voorgeschreven moeten worden, omdat het een gelijkwaardig
middel zou zijn. In de praktijk is dat, gezien de bijwerkingen, soms ongewenst.
U beïnvloedt dan toch de arts in zijn voorschrijfgedrag. Een ander voorbeeld
is lucentis. Er is een ander middel, maar daarvan is nog niet zeker dat het
gelijkwaardig is, aangezien daar nog onderzoek naar moet worden gedaan. Wordt
men nu toch niet gedwongen om dat goedkopere middel dan lucentis voor te schrijven?
Ik voorzie in de praktijk dus wel degelijk problemen. Kunt u niet beter wachten
met een beslissing hierover totdat de monitoring van dure geneesmiddelen en
de gevolgen daarvan, is afgerond? Dan kunnen wij er daarna opnieuw over spreken
en dan ook een beslissing nemen. Dat wil niet zeggen dat ik er dan voor zal
zijn, maar het lijkt mij niet gewenst om dit al in te voeren, zonder dat daar
een beeld van is.Minister Klink:Die monitor komt binnenkort. De indicatie is dat het budget op dit moment
nog toereikend is. Dat verklaart ook waarom het meldpunt dat wij ooit hebben
ingericht voor klachten over besturen die artsen eventueel zouden belemmeren
om dure geneesmiddelen voor te schrijven, niet volloopt. Wij krijgen via dat
meldpunt weinig aanwijzingen dat hier problemen zijn. Dat neemt niet weg dat
ik uw punt wel onderken. Ik verwacht dat de kosten voor dure geneesmiddelen
zullen gaan oplopen. Dan zal er weer sprake zijn van een spanningsveld. Ik
wil met de NPCF overleggen hoe wij daarmee, mede met het oog op die monitor,
om moeten gaan. Dit ook in het licht van de dbc's en de 100%-bekostiging
met nadere voorwaarden voor doelmatig voorschrijven. In die
zin ben ik wel gevoelig voor uw argument. Ik kom daar graag in tweede termijn
nog even op terug.Mevrouw Kant (SP):Ik heb verder nog een vraag over het zittend ziekenvervoer. Ik heb het
voorbeeld genoemd van kankerpatiënten. Zij vallen in de groep die, als
het gaat om behandeling, zoals chemotherapie of bestraling, voor zittend ziekenvervoer
in aanmerking komt. Een patiënt, die er zeker na die chemotherapie heel
slecht aan toe kan zijn, zoals de minister ook weet, en op controle moet bij
het ziekenhuis om te laten bekijken of de therapie is aangeslagen, krijgt
dit niet vergoed. Dit is toch een rare ongerijmdheid?Minister Klink:Sta mij toe dat ik hierop in tweede termijn of schriftelijk terugkom.Mevrouw Kant (SP):Ik heb wel op beide punten een motie. Dat is altijd lastig met een tweede
termijn. Maar goed, de minister kan dan op die moties reageren.Het laatste punt betreft de financiering van de kankercentra. De minister
heeft schriftelijk geantwoord dat hij in overleg is om te kijken naar nieuwe
vormen van financiering. Mijn vraag was of dbc's daarbij een opties zijn.Minister Klink:Ik moet mevrouw Kant het antwoord schuldig blijven. Ook hierop kom ik
graag in tweede termijn terug.Op de agenda staan nog de positie van de patiënt, de arbeidsmarkt,
innovatie en preventie. Dit zijn kortere punten dan de vorige. Ik sprak over
de zorginkooprol van verzekeraars. Het is positief dat verzekeraars in hun
inkoopbeleid steeds meer luisteren naar klanten, naar de patiënt. Ditzelfde
geldt trouwens voor ziekenhuizen en andere zorgverleners. Men wordt veel meer
gevraagd om meningen en om ervaringen en behoeften. Daarmee wordt gelukkig
iets gedaan. Nieuwe zorgconcepten, bijvoorbeeld rond diabetes, komen zeker
niet alleen voort uit kostenoverwegingen, maar ook uit het feit dat men de
ervaringen spiegelt met patiënten.Ik verwacht dat vooral de eerstelijnszorg sterk zal gaan inspelen op de
behoefte aan kwaliteit, klantgerichtheid en een nieuwe, efficiëntere
verdeling van het werk. Dit zie je ook aan initiatieven die rond de nieuwe
praktijk worden genomen. In dit verband vermeld ik dat de aandacht voor patiëntveiligheid
momenteel sterk toeneemt. In een meer concurrerende omgeving zullen ziekenhuizen
hierop echt worden afgerekend. De vrijblijvendheid is dan ook aan het verdwijnen,
vanwege het marktmechanisme, zou je kunnen zeggen, maar ook omdat wij als
departement, mede door deze Kamer aangespoord, sterk de vinger aan de pols
houden. De patiënt moet in mijn ogen een hoofdrolspeler zijn in de zorg.
Dit gaat niet vanzelf. Daarom sprak ik over de noodzaak van transparantie
en van kwaliteit.Ik heb de 80 aandoeningen al genoemd. De betekenis hiervan moeten wij
zeker niet onderschatten, want elke patiënt krijgt informatie om zelf
te kunnen kiezen. Ook wettelijk gaan wij de positie van de patiënt verder
versterken via een wet cliënt en kwaliteit van zorg. Mevrouw Schippers
en mevrouw Schermers vroegen hoe het daarmee staat. Momenteel werken wij hard
aan de brief aan uw Kamer. Deze is aangekondigd in de brief over kwaliteit
van zorg van juli 2007. In de komende brief zal ik ingaan op alle lopende
activiteiten en op alles wat wij van plan zijn om te gaan doen ter versterking
van de positie van de cliënt in de zorg.Eén van die activiteiten is natuurlijk uiteindelijk wetgeving.
Om het belang van de cliënt te benadrukken, schept het voorgenomen wetsvoorstel
waarborgen dat de zorg verantwoord en veilig wordt verleend, en dat bijzondere
vormen van zorg van kwalitatief goed niveau en voldoende toegankelijk zijn.
Een belangrijk aspect in het wetsvoorstel is dat cliënten op een eenvoudige
en laagdrempelige manier toegang krijgen tot een onafhankelijke geschillencommissie,
die ook hogere boetes, om het zo te zeggen, kan gaan opleggen. De klager kan
naar de geschillencommissie als hij of zij er met de zorgaanbieder niet uitkomt,
of als de klacht van dien aard is dat de klager zich liever niet meer tot
de zorgaanbieder wendt. Die geschillencommissie zal in individuele gevallen
uitspraken kunnen doen over het handelen en nalaten van de zorgaanbieder,
en de uitspraken zijn bindend voor beiden. De procedure leent zich juist ook
voor klachten zonder grote financiële schade, zoals onheuse bejegening,
schending van de privacy of het niet willen meewerken aan een second opinion.
Een laagdrempelige en onpartijdige geschillencommissie is een bruikbaar alternatief
voor de gang naar de civiele rechter. Mijn bedoeling is dat cliënten
hierdoor en met behulp van het instrumentarium van de inspectie op grond van
de Kwaliteitswet minder vaak hun toevlucht nemen tot het tuchtrecht.Het wetsvoorstel wordt zo ingericht dat de cliënt al zijn rechten
in één wet terugvindt en op grond van die wet van de zorgaanbieder
kan verwachten dat deze rechten in acht worden genomen. Om de zorgrelatie
goed te regelen, worden de rechten en plichten van cliënten en zorgaanbieders
bijeengebracht. Door het hanteren van de invalshoek van de cliënt krijgen
normen voor zorgaanbieders een duidelijke tegenhanger in de vorm van rechten
voor de cliënt. Wij sluiten daarbij aan op de stappen die in de afgelopen
periode zijn gezet om de aanbieder in de zorg de ruimte te geven, de door
cliënten gevraagde zorg op zijn manier te gaan leveren.Wij geven de zorgaanbieders ruimte en vertrouwen, maar vrijblijvend is
dit niet. De positie van de cliënt is pas optimaal als ook aan de kant
van de zorgaanbieders de grenzen goed zijn gedefinieerd. Het doel is dus om
te komen tot een stimulerende wet, die genoeg ruimte laat voor tweezijdige
afspraken tussen aanbieders en cliëntenorganisaties en voor het kwaliteitsbeleid
bij de zorginkoop door verzekeraars. De rechten die in de zorgrelatie gelden,
worden duidelijker.Het wetsvoorstel regelt zeven rechten voor cliënten in de zorg. Ik
loop deze niet alle zeven langs maar ik wil ze wel even preciseren. Het gaat
allereerst om beschikbare en bereikbare zorg. Daarin ligt de relatie met wat
ik zo-even meldde over de bereikbaarheid. Hieraan kun je ook op basis van
deze nieuwe wet aanspraken ontlenen. Vervolgens gaat het om het recht op keuze
en het recht op keuze-informatie, zie de 80 aandoeningen en de infrastructuur
die wij daarvoor aan het oprichten zijn. Ook daarvoor komt het recht om die
informatie op te eisen bij de patiënt te liggen. Verder noem ik het recht
op informatietoestemming, dossiervorming en privacy, het recht op afstemming
tussen zorgverleners – dit is vaak een belangrijk punt bij veiligheid
en onveiligheid – en het recht op een effectieve, laagdrempelige klachten-
en geschillenbehandeling. Medezeggenschap en goed bestuur worden
ook meegenomen. In de brief die de staatssecretaris en ik nog dit jaar aan
de Kamer zullen sturen, gaan wij in op de hoofdlijnen van de wet cliënten
en kwaliteit van de zorg. Wij streven ernaar om het wetsvoorstel medio 2008
bij de Kamer in te dienen.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik heb in mijn inbreng twee punten aan de orde gesteld. In de eerste plaats
het personeelstekort. Dit is nu al een probleem, maar het zal in de toekomst
alleen maar groter worden. Wij hebben een notitie arbeidsmarkt ontvangen,
maar een stappenplan om de personeelstekorten heb ik niet gezien. Wil de minister
daar nu op ingaan?In de tweede plaats heb ik gesproken over innovatie. De minister zei ook
al in zijn inleiding dat innovatie een van de manieren is om het personeelstekort
aan te pakken. Is de minister bereid om in januari 2008 een plan van aanpak
te presenteren waarin hij uitgebreid ingaat op de vraag hoe die innovatie
vorm kan krijgen en kan worden aangepakt in de breedste zin van het woord,
dus inclusief regelvrije zones enzovoort?De voorzitter:Volgens mij hebben deze vragen betrekking op het volgende blok.Minister Klink:Inderdaad, ze komen nu aan de orde en uitvoeriger dan de vragen van mevrouw
Koşer Kaya doen vermoeden.Mevrouw Agema (PVV):Mag ik vragen in welk blok de minister zal ingaan op mijn voorstel om
de zorg te de-islamiseren?Minister Klink:Ik zal daar het laatste blok van maken.Mevrouw Schippers (VVD):De ambtsvoorganger van de minister heeft twee keer toegezegd dat je via
www.kiesbeter.nl zal kunnen nagaan of een arts een berisping heeft gehad,
uit zijn beroep is gezet of iets aan zijn broek heeft hangen. Het verbaast
me dat dit in de praktijk nog steeds niet mogelijk is. Wil de minister hierop
ingaan?Minister Klink:Ik kom hier in tweede termijn op terug, want dit is inderdaad een beetje
vreemd nu er al twee keer een toezegging is gedaan voor een onderwerp dat
naar mijn mening al geregeld had kunnen worden.Voorzitter. Ik zal nu beknopt ingaan op de hoofdthema's van blok 5. Cijfers
wijzen uit dat wij in 2020 500.000 mensen tekortkomen. De Kamer heeft van
ons een arbeidsmarktbrief ontvangen. Wij willen het tekort opheffen langs
verschillende lijnen, namelijk de arbeidsproductiviteit die met 0,5%
omhoog gaat, meer zelfstandigheid van mensen, deeltijders die een aantal uren
per week meer gaan werken, een jaar later uittreden en een aandeel in de zorgsector
op de arbeidsmarkt. Dit laatste heeft natuurlijk te maken met de opleidingen
en de mate waarin leerlingen uitstromen. Wij willen nagaan in hoeverre dit
kan worden verhoogd.Een van de speerpunten van de brief is dat leerling verpleegkundigen goed
moeten worden begeleid tijdens hun stage. De staatssecretaris en ik hebben
daarom besloten een stagefonds in te richten. Mevrouw Kant heeft gevraagd
of dit geld niet als vergoeding aan de leerlingen zelf kan worden uitgekeerd.
Het eerste doel van de stagemiddelen is dat het aantal stageplaatsen wordt
uitgebreid. Verder beogen wij een kwaliteitsimpuls te geven aan de stageplaatsen
die worden aangeboden. Een belangrijk knelpunt voor het niet voldoende aanbieden
van stageplaatsen zijn de begeleidingskosten. Daaraan hebben wij tegemoet
willen komen, maar de stagevergoedingen voor de leerlingen zelf zijn primair
een zaak van de cao en dus van de sociale partners. In veel cao's is dit inmiddels
meegenomen.Wij zullen alle wegen moeten bewandelen die ik heb genoemd. De overheid
kan dit echter niet alleen. Het lukt alleen als betrokkenen zoals werkgevers,
vakbonden, beroepsorganisaties, scholingsinstellingen, enzovoort ook over
hun horizon durven heen kijken en niet alleen vasthouden aan oude patronen
en taakopvattingen. Daarom komt er inderdaad een commissie die advies zal
geven over de vraag hoe wij op lange termijn de toenemende zorgvraag met gerichte
inzet van menskracht kunnen oplossen. Daarbij zullen innovatie, nieuwe zorgconcepten,
behoud van personeel en werving van personeel centraal staan.Overigens zeg ik hierbij dat wij niet de grootste vergezichten hebben
bij de werving. De arbeidsmarkt wordt smaller en van verschillende kanten
wordt geprobeerd, mensen binnen te halen. Daarom wordt de aandacht vooral
gericht op innovatie, mensen die nu in deeltijd werken meer te laten werken
en langer werken. Op die drie punten zal een en ander zich richten. Overigens
is de betrokkenheid van zorgverleners bij die arbeidsmarktcommissie zorg ook
belangrijk omdat zij barstensvol goede ideeën zitten over de inrichting
van hun werk en de kwaliteit van de zorg. Ruimte voor ideeën maakt het
werken in de zorg aantrekkelijker. De zorg heeft ten onrechte een tobberig
imago, want de sector loopt over met gedreven mensen en excellentie. Daarvan
kan een enorme aantrekkingskracht uitgaan.De Nederlandse zorg moet internationaal een toonbeeld zijn van innovatie
en innovatieve krachten. Nederland heeft een open economie en wij moeten dan
ook de mogelijkheden die de zorg biedt, met kracht aangrijpen. Ik wees er
al op dat Philips zich op medisch gebied onderscheidt, maar ook Topinstituut
Pharma is een belangrijke motor voor toegepast onderzoek in de geneesmiddelenbranche.
Het samenspel tussen zorgverleners, onderzoekers en industrie kan een sterke
impuls geven aan de gezondheidszorg, proces- en productinnovatie, kostenreductie,
verhoging van de arbeidsproductiviteit en de ontwikkeling van moderne, kwalitatief
hoogwaardige vormen van zorg.Mevrouw Koşer Kaya wees op het belang van innovatie en vroeg naar
de invulling van de agenda waarvoor ik 10 mln. heb gereserveerd. Om de innovatiekracht
van de sector te vergroten zal ik met de sector, het bedrijfsleven en de wetenschap
een innovatieplatform c.q. -programma inrichten. Het vergroten van de innovatie
vergt namelijk samenspel tussen de verschillende partijen. Ik zeg toe dat
ik begin 2008 met dit programma zal komen en de Kamer hierover zal inrichten.
Daarbij zal ik in het bijzonder ingaan op thema's als chronische aandoeningen,
arbeidsproductiviteit en samenwerking tussen de eerste en tweede lijn.Is 10 mln. hiervoor genoeg? Ik hanteer bij de innovatie twee lijnen en
metaforen: prikkels en programma's. De meeste innovatie komt naar mijn overtuiging
tot stand als de overheid goede randvoorwaarden creëert voor mensen en
organisaties om zich te onderscheiden op doelmatigheid en kwaliteit. Daarvoor
is transparantie nodig, want alleen dan is competitie op basis van kwaliteit
mogelijk. En dat kan alleen als vrije prijsvorming mogelijk is, want dan kan
men zich op het punt van doelmatigheid van elkaar onderscheiden.Naast deze structuurprikkels wil ik met het innovatieplatform een programma-agenda
ontwikkelen. De Leitmotiven voor het platform zijn het zorgaanbod met de grootste
ziektelast – dat zijn de "big five" van de chronische aandoeningen –
en organisatievormen die arbeidsmarktbesparend zijn. Ik zal mij dus in het
bijzonder op procesinnovatie richten.Ik wil verder bezien in hoeverre de gevolgen van de bekostigingsmodellen
voor de samenhang tussen de eerste en tweede lijn in de weg staan aan innovatie
bij de "anderhalfzorg" en de gemeenschappelijke aanpak door de eerste
en tweede lijn van diabetes, hartfalen en COPD. Ik richt mij dus op drie zaken.
Het programma richt zich vooral op chronisch zieken en gehandicapten en arbeidsmarktbesparende
elementen. En vervolgens bezie ik in breder verband de aansluiting tussen
de eerste en tweede lijn met betrekking tot de bekostiging.Een overzicht van het plan van aanpak van het innovatieplatform komt begin
2008 naar de Kamer.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik ben blij met uw laatste toezegging. Ik hoop echter wel dat het niet
bij de aankondiging van een platform blijft en dat de minister ook concrete
stappen zet.De regie op de innovatie ontbreekt. Als je innovatie echt van de grond
wilt krijgen, moet daarvan meer werk worden gemaakt. Innovatie kan helpen
bij het oplossen van het personeelstekort. De aankondiging van weer een commissie
roept bij mij wel de vraag of wij niet maar wat doorsukkelen. Ik krijg daarom
ook graag een plan van aanpak dat louter en alleen is gericht op het oplossen
van het personeelstekort.Minister Klink:Ik ga op één punt nog nader in. VWS kan het niet alleen;
de ziekenhuizen zullen hun middelen moeten inschakelen. Ik stelde aan het
begin van mijn betoog al dat de ziekenhuizen van mij enige stabiliteit ten
aanzien van financiële randvoorwaarden kunnen verlangen. Ik vraag hen
dan wel om maximale inzet op deze agenda. De personeelstekorten zijn straks
ook hun probleem. Als de ziekenhuizen aan te weinig personeel kunnen komen,
worden de wachtlijsten langer. Ik benadruk dat het goed functioneren van de
arbeidsmarkt ook hun zorg is. Het samen optrekken op dit punt vraagt wel om
regie. Ik wil de middelen stromen met één duidelijke focus.
De innovaties die uiteindelijk arbeidsmarktbesparend zijn, krijgen topprioriteit.
Daar moeten wij op aansturen. Daar is ook dat platform voor nodig. Ik ben
het er dus mee eens dat sturing en regie nodig zijn. Ik breng de partijen
die hier belang bij hebben, die ermee gemoeid zijn en die ik erop aanspreek,
bij elkaar. Daar wordt de creativiteit aan toegevoegd die soms aan andere
sectoren – het bedrijfsleven – ontleend kan worden. De focus is
gericht op personeelstekorten, de regie wordt gevoerd op basis van het innovatieplatform
en de middelen en inspanningen moeten gegenereerd worden vanuit de verschillende
partijen die daarbij belang hebben.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik zou de bal niet in het veld laten liggen en zeggen: zij moeten met
oplossingen komen. Zij moeten wel met oplossingen komen, maar de regie ligt
bij de minister. Hoe hij een en ander bespreekt en afspreekt met de betrokken
partijen is niet mijn pakkie-an. Ik wil dat er straks een plan van aanpak
ligt waarover Kamer kan debatteren. Er moet daar een fundamentele invulling
aan worden gegeven.Minister Klink:Ik ben uw eerste aanspreekpunt en uit dien hoofde regievoerend.Mevrouw Agema (PVV):Ik hoor het al. Het personeelstekort is een zaak van de ziekenhuizen en
zij moeten dat maar oplossen. Het grote probleem ligt echter bij de minister
zelf die niet bij zijn collega-ministers de urgentie onder de neus weet te
wrijven van de noodzaak van 500.000 mensen extra in de zorg tot 2020. Dat
is over twaalf jaar, over drie kabinetten. De minister redt het niet met innovaties,
minder deeltijdwerken en langer werken. De sector wordt daarmee alleen maar
erger onder druk gezet. De minister moet met een noodplan komen waarin wordt
uitgelegd hoe 500.000 extra medewerkers worden aangetrokken in plaats van
met dit soort slappe hap.Minister Klink:Mevrouw Agema moet de zaken niet vermengen. Innovatie en arbeidsproductiviteitsverhoging
is één van de elementen die in de arbeidsmarktbrief aan de orde
kwamen. Ik heb de andere sporen al genoemd, waaronder werknemers die langer
doorwerken en meer uren maken. Verder hoef ik niet overtuigd te worden van
de urgentie van het probleem. Laat ik niet te veel uitweiden over wat er allemaal
gepresteerd is, ook onder vorige kabinetten. Ik benadruk wel dat de urgentie
van dit probleem mij al jarenlang bekend is. De wachtlijsten van 2001 waren
een manifestatie van hoge economische groei en personeelstekorten. Er was
geld zat maar er waren geen mensen. Straks staat dat incidentele probleem
van toen structureel op de agenda, simpelweg omdat de arbeidsmarkt smaller
wordt. Dit probleem gaat zich voordoen, of er nu een hoog- of laagconjunctuur
is. Dat structurele probleem zal structureel moeten worden aangepakt. Ik heb
al toegezegd, een agenda voor het arbeidsmarktbeleid en de innovatie toe te
sturen. Ik roep met een groot urgentiegevoel de sector op om de handen ineen
te slaan. Als men van mij enige coulance verwacht op het punt van financiële
stabiliteit, dan verwacht ik van hen een doelmatiger aanpak en medewerking.
Dat levert een agenda op die toereikend zal zijn. Mevrouw Agema kan niet volhouden
dat hier niet aan wordt gewerkt. Met de staatssecretaris zit ik driekwart
jaar in het kabinet. In die tijd is een stagefonds gerealiseerd, is een arbeidsmarktbrief
opgesteld en is er overleg geweest met het veld over een betere begeleiding
van stagiaires. Mevrouw Agema kan dat dus niet volhouden. Sterker nog, wij
zullen haar dat bewijzen.Mevrouw Agema (PVV):Stoere taal van de minister, maar wat heeft hij tot nu toe gerealiseerd?
In de voorliggende begroting wordt uitgegaan van 5000 tot 6000 extra medewerkers
in de zorg. Dat is nog niet eens 1% van de 100% die nodig is.
Wat is dit voor stoere taal? Als de minister dit al jaren weet, waarom laat
hij zich dan door zijn collega-ministers met een kluitje in het riet sturen?
Waarom laat hij zijn collega-ministers snoepgoed uitdelen voor linkse hobby's?
Waarom zegt hij niet: dat geld hoort op mijn ministerie thuis want ik heb
zoveel medewerkers in de zorg nodig. Wat nou stoere taal? De minister is nog
niet eens begonnen aan het krijgen van 500.000 extra medewerkers.
Het is nog niet eens een begin.Minister Klink:Uit uw interventie neem ik in positieve zin het urgentiegevoel mee dat
er uit spreekt. Dat gevoel maak ik graag tot de mijne.De voorzitter:De dames Schippers en Van Miltenburg mogen allebei één vraag
stellen.Mevrouw Schippers (VVD):Ik vind het enthousiasme van de minister positief en dat stelt mij ook
enigszins gerust, maar het gaat natuurlijk wel om de uitkomst. Ik ben ontzettend
bang voor een praatcircus. Wij hebben dat bij het algemene innovatieplatform
gezien en dat zou ik hier niet graag willen herhalen. Ik vraag de minister
om de belemmeringen die voor de arbeidsmarktinnovaties in het systeem zitten,
mee te nemen, want dat moet echt een focuspunt zijn. Pas er bovendien voor
op dat wij niet alles van bovenaf regelen, maar laat het van onderop komen.
Zie hiervoor mijn motie over de tijdelijke toelating van innovaties in het
pakket, niet om er altijd in te blijven, maar om de doorstroom van goede ideeën
van de grond te krijgen.Minister Klink:Ik ben ook doodsbang voor versnippering: talloze initiatieven op verschillende
fronten. U sneed dat onderwerp gisteren zelf aan met betrekking tot kwaliteitsbeleid.
Wij kennen tig websites – althans, zo komt het soms over – waarop
wij wat inzicht krijgen in de kwaliteit, maar zonder dat er enige uniformiteit
in zit. Dat kan hier ook zomaar gebeuren. Een mooi projectje hier en een mooi
projectje daar. Een zekere trots op het moment dat je binnenkomt in een ziekenhuis, "kijk
ons eens de hypermodernste snufjes hebben", zonder dat het zich breed
etaleert. Dat is inderdaad een groot risico. Ik ben mij van één
ding wel bewust: er ligt een grote hypotheek op dit traject rondom innovatie
en de arbeidsmarkt. Het is geen speeltje. Als dit niet lukt, hebben wij een
gigantisch probleem. Dan zullen de wachtlijsten oplopen. Daarom mag u van
mij verwachten – en u mag mij daarop ook aanspreken – dat wij
beiden in de loop van het komend jaar zorgen voor een programmacircus en niet
voor een praatcircus. Ik doel dan niet op een circus in de ludieke zin van
het woord.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik kom in dit kader even terug op de steunkousenuittrekmachine. Elke keer
is er weer hilariteit over. Sommige mensen vinden dat geen goed middel. Het
apparaat is ontwikkeld door een Willie Wortel. Iemand zag gewoon dat dit kan
werken en dat het een enorm effect kan hebben voor de zelfstandigheid van
mensen die steunkousen nodig hebben, maar ook voor de arbeidsmarkt. U hebt
nu gezegd dat deze machine vergoed moet gaan worden, maar die mijnheer heeft
jaren met dat apparaat moeten leuren. Daarvan zijn meer voorbeelden. Het is
zo moeilijk om dingen die ontdekt of ontwikkeld worden, op de een of andere
manier bekostigd te krijgen. Met name in de AWBZ wordt namelijk de inzet van
mensen gefinancierd, maar niet de inzet van middelen. Ik zou graag willen
dat u daar veel breder op in zou zetten om dat mogelijk te maken.Minister Klink:Uw collega sprak zo-even over de belemmeringen. Daar ben ik mij nu echt
van bewust. Je zit vaak met gevestigde belangen van partijen die helemaal
geen belang hebben bij innovaties. Ik heb mij daar ook bewust in verdiept.
Er zijn studies naar gedaan, ook in Amerika, waarbij je denkt: hoe is het
mogelijk dat het niet tot zijn recht komt en niet eerder wordt opgepakt? Ik
kan niet vooruitlopen op de conclusies die wij trekken. Met een aantal collega's
hebben wij ons door de NZa laten informeren over de reden waarom dat traject
met betrekking tot die steunkousen zo lang heeft geduurd en dan sla je soms
stijl achterover. Hoe is het mogelijk dat dit op zo veel belemmeringen is
gestuit, bijvoorbeeld met betrekking tot beleidsregels, financieringsstromen,
enzovoort? Dat kan dus gewoon niet meer.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik deel volledig wat de minister net zei over de urgentie van de aanpak
van die arbeidsmarktproblemen en het belang van innovatie. Mag ik er dan vanuit
gaan dat de nieuwe AWBZ waarop de staatssecretaris broedt, dit juist centraal
stelt? Dat lijkt mij namelijk logisch. Het gaat onder andere om die glasheldere
polis en daar kan ik mij ook iets bij voorstellen. De nieuwe AWBZ zou deze
agenda echter ook helemaal in zich moeten dragen en moet ook een antwoord
vormen op wat er in de toekomst van de AWBZ wordt gevraagd ten aanzien van
de arbeidsmarkt. Mag ik daar vanuit gaan? Of zit ik dan in een verkeerd blokje?Minister Klink:Wij hebben de arbeidsmarktbrief niet voor niets beiden ondertekend. Innovatie
gaan wij niet voor niets beiden doen. Wij trekken daarin gezamenlijk op en
dat kon wel eens preluderen op de uitkomst van het SER-advies en wat daar
vervolgens rondom speelt. Bij het SER-advies heb ik aangegeven dat de mate
waarin schotten verdwijnen heel goed in de gaten moet worden gehouden. Voor
mij is dat een belangrijk aanknopingspunt. Dat heb ik de heer Rinnooy Kan
ook meegegeven als voorzitter van de SER. Ik noemde de eerste en tweede lijn,
maar dit geldt ook voor de AWBZ en de Zorgverzekeringswet. Deze schotten moeten
verdwijnen, niet alleen omdat chronische aandoeningen een eenheid van aanpak
vergen, maar ook omdat schotten belemmerend kunnen werken voor innovaties.
Ik neem deze opmerking mee en de staatssecretaris zal hier nog op terugkomen.Mevrouw Kant (SP):Ik mis iets in het blok arbeidsmarkt, namelijk de hoge salarissen in de
top van de zorg. De Kamer heeft op initiatief van de SP-fractie een motie
over dit onderwerp aangenomen.De voorzitter:In de schriftelijke antwoorden wordt al ingegaan op deze motie.Mevrouw Kant (SP):Ja, maar met deze antwoorden ben ik niet tevreden. Er staat dat de minister
een reactie zal geven op de conclusies van de commissie-Dijkstal. Deze commissie
adviseert een beloningscode voor mensen aan de top van de zorg. Een code vinden
wij niet voldoende. Er moet een maximumbeloning worden vastgesteld. Hoe gaat
de minister dit aanpakken?Minister Klink:Het kabinet zal komen met een eigen aanpak waarin ik zeker een inbreng
zal hebben. Ik ga dan ook niet geïsoleerd naar de zorg kijken en vooruitlopen op de kabinetsreactie. De code bestaat overigens al. Ik weet niet
of zij werkt.Mevrouw Kant (SP):Gezien de salarisverhogingen aan de top van de zorg, werkt de code niet.Minister Klink:Het kabinet zal een integrale visie presenteren. Ik wil geen geïsoleerd
standpunt innemen. Mijn opvattingen ontvangt u via de kabinetsreactie.Preventie is iets wat wij gemeenschappelijk moeten oppakken. Ik heb bij
diverse gelegenheden aangegeven dat mensen niet tot verandering van levensstijl
verleid kunnen worden enkel op basis van het argument van gewonnen levensjaren.
Hiervoor zijn partners nodig als werkgevers, scholen, en wijken. Via deze
route wil ik preventie oppakken. Ik zoek in het preventiebeleid naar partners
die vanuit hun eigen belangen – dat kan gerechtvaardigd eigenbelang
zijn – een bijdrage bieden aan een gezonde levensstijl van de Nederlandse
burger. Soms is directe overheidsinterventie nodig, zoals bij de rookvrije
horeca. De gezondheidsbelangen van het personeel en het niet schaden van een
ander zijn hier immers rechtstreeks in het geding.Mevrouw Wiegman vraagt of wij ouders die in de nabijheid van kinderen
roken, moeten aanpakken door roken in de buurt van kinderen te verbieden.
Ik deel uiteraard de analyse dat roken in het bijzijn van kinderen zo veel
mogelijk moet worden voorkomen en teruggedrongen. Ik ben echter niet voor
een verbod voor ouders. Dat neemt niet weg dat wij via andere maatregelen
proberen roken in het bijzijn van kinderen te ontmoedigen. Wij weten immers
dat goed voorbeeld doet volgen. Behalve een educatief effect bewerkstelligen,
willen wij schade vermijden. Zo loopt van 15 oktober tot 30 november
2007 de campagne Roken doe je buiten. Deze campagne wil laten zien dat het
normaal is om niet binnen, maar buiten te roken en dat deze norm overal geldt.
Meeroken is schadelijk. Het maakt daarbij niet uit of je thuis bij je gezin
bent, op het werk bent of in de auto zit. Verder is er de campagne Roken?
Niet waar de kleine bij is. Deze richt zich op het terugdringen van het aantal
meerokende kinderen in de leeftijdscategorie van nul tot en met vier jaar.
Intermediairs, zoals consultatiebureauartsen, verloskundigen, jeugdverpleegkundigen
en kraamverzorgenden, worden ingezet om het meeroken door kinderen aan de
orde te stellen. Voor een verbod voel ik echter niet zo heel veel.Partners in preventie zijn ook patiënten, zorgverzekeraars en zorgverleners
onder het motto Van nazorg naar voorzorg. Een verpleegkundige of een huisarts
die een zwaarlijvig persoon goede tips geeft over gezond eten, bespaart heel
wat hoge kosten van specialist en apotheker. Dat is weliswaar algemeen bekend,
maar het moet voor alle betrokkenen lonend zijn om structureel te investeren
in die vorm van preventie. Het kan daarom helpen "bewegen op recept"
in het basispakket op te nemen.De heer Van der Veen vroeg naar de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
Ik ben op dit moment samen met het RIVM bezig met een plan van aanpak voor
die sociaaleconomische verschillen, waarbij met name wordt gekeken naar beleidsmaatregelen
tegemoet zouden kunnen komen aan verkleinen ervan. Er wordt ook nadrukkelijk
gekeken naar de goede ervaringen in het buitenland, met name in het Verenigd
Koninkrijk en de Scandinavische landen. Ook ben ik in overleg met de minister
voor WWI bezig om in het kader van de aanpak van de krachtwijken een samenwerkingsinitiatief
onder de naam De Gezonde Wijk te starten. Het is van belang dat de resultaten
hiervan goed worden gemonitord.Om een gezond systeem overeind te houden, is uiteindelijk meer aandacht
voor preventie nodig. Wij slagen er alleen in om dure hoogwaardige zorg voor
iedereen beschikbaar te houden als wij zo veel mogelijk buiten de zorg kunnen
opvangen. Preventie en "cure" moeten dus veel meer op elkaar zijn
afgestemd dan nu het geval is. Ik heb hier wat cijfers over de kosten die
ermee gemoeid zijn, maar die zal ik nu niet melden.Een belangrijke prioriteit is overgewicht, de heer Vendrik verwees er
al naar, en gezonde voeding.Mevrouw Ouwehand meld ik dat het verminderen van de consumptie van vlees,
eiwitten en verzadigde vetten deel uitmaakt van een compleet pakket van preventiemaatregelen
die onder andere mede zijn gericht op het vermijden van overgewicht. Wat betreft
de voorlichting over de consumptie van deze producten wijs ik graag op de
recente nieuwe Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad, die zijn
bewerkt en gepubliceerd door het Voedingscentrum. De voorlichting door het
Voedingscentrum wordt ook op deze richtlijnen gebaseerd. Ik zie geen noodzaak
tot specifiek een voorlichtingscampagne over de risico's van vleesconsumptie
als zodanig.Ik heb al verschillende keren gemeld dat de coördinatie in de keten
moet worden versterkt. Ons zorgsysteem moet die ketenzorg niet belemmeren,
maar juist bevorderen, waar nodig. Dat moet tot uitdrukking komen in de richtlijnen
van de beroepsgroep, maar ook in het zorginkoopbeleid van verzekeraars. Ook
een financieringssysteem moet ketenzorg stimuleren. Dat geldt voor de invoering
van nieuwe dbc's, maar ook voor de toekomstige inrichting van de AWBZ waarover
ik al sprak. Die ketenzorg is van belang om preventie een geïntegreerde
plek te kunnen geven.Mevrouw Schermers noemde in dat verband de intensieve samenwerking tussen
zorgverleners in Ridderkerk in de anderhalvelijnszorg. Zij vroeg mij of er
een aparte bekostiging gaat komen voor de anderhalvelijns-dbc. Hoewel ik sympathiek
sta tegenover het idee, ben ik van mening dat bekostigingssystemen moeten
zijn gericht op de inhoud van de zorg en niet op waar of door wie die zorg
wordt geleverd. Verzekeraars hebben op dit moment al mogelijkheden om de zorg
in de eerste en tweede lijn in te kopen. Door uitbreiding van het aantal vrij
onderhandelbare dbc's zal de flexibiliteit in de toekomst toenemen. Mocht
blijken dat er wel behoefte bestaat aan anderhalvelijns-dbc's, dan zal ik
niet schromen die in het leven te laten roepen.De heer De Vries vroeg of ik bereid ben om zo spoedig mogelijk te beginnen
met vaccineren als het advies van de Gezondheidsraad over vaccinatie tegen
baarmoederhalskanker komt. Ook de heer Van der Veen vroeg naar het advies
van de Gezondheidsraad. Het advies wordt in het eerste kwartaal 2008 verwacht.
Afhankelijk van dat advies zullen een eventuele invoering van een HPV-vaccinatie
en de daarmee gemoeide financiële consequenties worden bezien. Op het
moment wordt zoveel mogelijk geanticipeerd op het advies, in die zin dat voorbereidingen
getroffen worden voor eventuele voorlichtingscampagnes die hiermee gemoeid
zijn. Dus zodra de vaccinatie opgenomen wordt in het programma, zijn wij daar
als organisatie op voorbereid, zonder dat ik daarmee wil vooruitlopen
op de inhoud van het advies. Als het advies uitkomt en positief is en uitmondt
in het opnemen van HPV-vaccinatie in het RVP, zullen wij daartoe besluiten.
Met andere woorden: wij zullen het advies volgen, mits dat positief is, inzake
het opnemen van HPV-vaccinatie in het RVP. Dat weten wij op dit moment echter
nog niet.Bepalend voor de financiële consequenties zijn zaken als de benodigde
financiële middelen en financiële ruimte, de Europese aanbesteding
van vaccininkoop, en de consequenties voor de praktische uitvoering, zoals
het kiezen van een extra prikmoment op twaalfjarige leeftijd. Op al die zaken
lopen wij op dit moment bij de voorbereiding vooruit. Ook de omvang van een
eventuele inhaalcampagne zal uit het advies van de Gezondheidsraad moeten
blijken. Als een positieve beslissing valt, zal alles op alles worden gezet
om de vaccinatie nog in de loop van 2009 te laten beginnen. Daar zijn de inspanningen
nu al op gericht. Per brief van 14 november jongstleden heb ik de Kamer
geïnformeerd over het advies van de Gezondheidsraad dat in maart 2008
wordt verwacht, en het bijbehorende traject.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Dan duurt het toch allemaal weer langer. Het advies is immers
een reactie op schriftelijke vragen die ik daarover een jaar geleden heb gesteld,
en werd uiterlijk al omstreeks deze tijd verwacht, met een snelle reactie
van het kabinet. Ik maan de minister daarom op dat punt echt tot spoed.Mijn vraag betreft iets anders. In de schriftelijke beantwoording gaat
de minister in op mijn vraag en op de vraag van de heer De Vries over de resultaten
van het Convenant Overgewicht. Daarin is op één kwestie niet
ingegaan, namelijk dat sprake is van een conflict met de voedingsmiddelenindustrie
over reclame voor onze kinderen. De minister zegt elders dat het daarbij moet
gaan om zelfregulering. Ik ben het daar niet mee eens. Ik weet heel precies
hoe de relatie tussen politiek en media eruitziet, en dat geldt ook voor reclame.
Ik vraag de minister om achter het pleidooi van de voorzitter van de Convenantsgroep
te staan richting voedingsindustrie, om te stoppen met reclame voor kinderen
onder de twaalf voor chips, Coca Cola en al het andere snoepgoed waar zij
te dik van worden. Ik vraag de minister dat pleidooi van de voorzitter van
de Convenantsgroep te ondersteunen.Minister Klink:U snijdt dit punt terecht aan. Ik ben voor grote terughoudendheid bij
reclame, maar een verbod is altijd een ultimum remedium. Ik wil in elk geval
eerst de zelfregulering een kans geven.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb het niet over een verbod. Dat zei ik zojuist; ik ken de gevoeligheden.
Wij gaan er niet over, maar intussen zien wij wel een praktijk die in strijd
is met een intentie die wij allen delen. Die is dat wij er belang bij hebben
om overgewicht bij kinderen te bestrijden. Daarin past geen reclame voor kinderen
tot 12 jaar. Het is ook een conflict. De voorzitter van de convenantgroep
heeft zich ervoor uitgesproken om zich zelf daarvoor sterk te maken. U mag
en kunt geen verbod uitspreken, ook niet van minister Plasterk. Daarin hebt
u gelijk. U zou de voorzitter van de convenantgroep echter helpen, zonder
formeel een verbod uit te vaardigen, door hier uit te spreken dat het een
heel goede zaak zou zijn als de voedingsmiddelenindustrie het verzet ertegen
opgeeft.Minister Klink:Laat ik beginnen met mijn uitermate grote waardering in dit opzicht voor
de heer Rosenmöller uit te spreken. Ik vind dat hij goed werkt en met
grote inzet aan de slag gaat met een thema dat heel vaak in de lacherige sfeer
wordt getrokken op het moment dat het echt op besluitvorming aankomt. Het
betreft een enorm maatschappelijk thema met een enorm maatschappelijk belang.
Als overgewicht een volksziekte wordt, zijn wij qua gezondheidsschade en de
daarmee gepaard gaande kosten plus de belasting van het zorgstelsel, dat al
veel te weinig personeel heeft, een behoorlijk probleem rijker. In die zin
loopt de heer Rosenmöller vooruit op een thema waarvan kennelijk nog
niet tot iedereen is doordrongen dat het enorm speelt. Uit dien hoofde steun
ik ook zijn oproep om de reclame zo veel mogelijk te beperken en om in elk
geval in de uren dat kinderen kijken, de reclame tot een minimum te reduceren.
Ik wil echter niet overal overgaan tot verboden, maar dat wilt u kennelijk
ook niet. Als er een oproep toe wordt gedaan en als de industrie het verinnerlijkt,
geloof ik erin dat de industrie vervolgens op andere fronten zal meewerken
aan het inzichtelijk maken van de consequenties van voeding in termen van
calorieën enzovoort. Ik geloof dat dit zal helpen op andere fronten van
reclame. Ik geloof dat op het moment dat de industrie ervan doordrongen is,
de industrie ook de substantie van voedingsmiddelen zal veranderen en minder
vetten, suikers en dergelijke erin zal verwerken. Ik hecht buitengewoon aan
de medewerking van de industrie. Daarom vind ik zelfregulering van groot belang.
Tegelijkertijd snap ik de oproep om terughoudend te zijn en om reclame die
zich specifiek op die groepen richt, die ook weinig onderscheidend vermogen
hebben in zaken als suikers, vetten en dergelijke, tot een minimum te beperken.Mevrouw Kant (SP):Ik wil graag een bevestiging van wat ik meende te horen van de minister.
Als in maart de Gezondheidsraad met een positief advies komt over de HPV-vaccinatie
wordt die dus opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma?Minister Klink:Ja.Mevrouw Kant (SP):De "als"-vraag is dan niet meer aan de orde. De voorbereidingen
voor de invoering, inclusief een inhaalcampagne, zijn al in gang gezet voor
het geval dat?Minister Klink:Ja.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Over de preventie heb ik nog drie korte vragen. Mijn vraag over het roken
sluit aan bij wat de heer Vendrik aangeeft. Ik besef heel goed dat het bij
dit soort zaken belangrijker is dat het tussen de oren van mensen komt dan
dat allerlei willekeurige verboden worden ingesteld. Ik besef ook heel goed
dat je niet kunt ingrijpen in de privésituatie bij mensen thuis. Ik
heb juist de auto genoemd als een mogelijkheid waar de overheid wel kan ingrijpen.
Men verplaatst zich in een auto over de openbare weg. Rond de auto zijn al
allerlei eisen gesteld op het gebied van veiligheid, verkeersveiligheid. Waarom
zouden vanuit gezondheidsveiligheid geen eisen kunnen worden
gesteld, zoals een rookverbod net zoals er een verbod is op handsfree bellen?De voorzitter:Wilt u uw drie vragen stellen en niet een heel betoog houden? Uw tweede
vraag is?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):De minister heeft zich verbonden aan verhoging van de percentages borstvoeding
gevende vrouwen. Ik constateer dat de percentages lager zijn dan die in 2003.
Ik verwacht een hoger percentage dan 2003.Het laatste punt heeft te maken met twee voorliggende amendementen. Een
daarvan gaat over de Revalidatie Ontwikkelcentra, de ander over Heideheuvel.
Ik wil hierop al in eerste termijn een korte reactie van de minister, in het
licht van de brief over de tijdelijke toelating van veelbelovende innovaties
tot het zorgverzekeringspakket, die de Kamer kort voor de begroting heeft
ontvangen. Kunnen deze twee zaken, de amendementen en de brief, met elkaar
in verband worden gebracht of zijn dit twee aparte zaken?Minister Klink:Ik sta buitengewoon gereserveerd tegenover verboden van de overheid. Dit
geldt voor een rookverbod maar ook voor verboden die samenhangen met overgewicht,
zoals ik zojuist al aangaf. Als ik uit hoofde van de gezondheidszorg alles
wat schadelijk is overal ga verbieden dan wel zwaar belasten, bijvoorbeeld
met een vettaks, dan ben ik voorlopig nog niet uitgeregeerd. Ik heb daar geen
behoefte aan. Mensen dienen in eerste aanleg aangesproken te worden op hun
eigen verantwoordelijkheden. Dit geldt ook voor ouders, ook die ouders die
hun kinderen vervoeren en daarbij roken. Dat is buitengewoon stom. Het is
ook schadelijk voor de gezondheid van de kinderen, zeker als het structureel
gebeurt. Dat is wel een essentieel verschil met de horeca, waar een werknemer
de hele dag, avond en nacht, afhankelijk van de Arbeidstijdenwet, op de locatie
aan het werk is. Dan is er sprake van structurele schade. Bij een autorit
is dat minder het geval, maar desalniettemin is het stom om te doen.In eerste aanleg wil ik veel van de campagnes laten afhangen en met name
daarop inhaken. Het doel van mevrouw Wiegman deel ik. Wat de middelen betreft
vind ik dat de overheid altijd proportioneel moet zijn en in eerste aanleg
de mensen moet aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid.Op de vraag over borstvoeding kom ik in tweede termijn terug.Heideheuvel levert geen bewezen zorg. Het is ook nooit betaald geweest
vanuit CVZ-regelingen. Omdat het geen bewezen zorg is en omdat het altijd
door verzekeraars betaald is, vind ik dat die combinatie mij geen recht geeft,
het toch in het pakket op te nemen. Ik wil het pakket schoonhouden: het moet
kosteneffectief zijn, therapeutische meerwaarde hebben en bewezen zorg vormen.
Bovendien is de extramurale zorg die in dit kader verleend wordt minstens
zo effectief, voor het al effectief is.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik heb een vraag over de schriftelijke beantwoording van vragen over dierziekten,
specifiek het vogelpestvirus. De minister bagatelliseert deze problematiek.
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft het over een mogelijke pandemie. De
minister zegt dat het virus incidenteel mensen kan besmetten, maar dat de
minister van LNV voldoende maatregelen heeft genomen. Dit gaat in tegen de
adviezen van alle experts, die aangeven dat met name de hoge concentraties
pluimvee en de diertransporten het risico vormen. Zij zeggen ook dat vaccinatie
de enige preventieve maatregel is. De maatregel die de minister van LNV heeft
afgekondigd is vrijwillige vaccinatie. Wat is hier nu leidend: de volksgezondheid
of de belangen van de sector? Zou de minister van Volksgezondheid niet het
voortouw moeten nemen als het gaat om dierziekten die voor de mens gevaarlijk
kunnen zijn?Minister Klink:Onze inschatting van het gezondheidsrisico is anders dan de uwe. Ik ga
ook af op de experts die mij hierover inlichten. Uw vraag zal ik nogmaals
aan hen voorleggen. Vervolgens zal ik met een nadere afweging komen.Mevrouw Schippers (VVD):Ik hoor terecht heel mooie woorden over de urgentie van een aanpassing
van de levensstijl. Een heel groot deel van de bevolking heeft last van chronische
ziekten. De minister is bereid om allerlei makkelijke maatregelen te nemen:
een wetje hier, een verbodje en een gebodje daar. Als het echter aankomt op
investeren, geeft de minister niet thuis. Heideheuvel zet een wetenschappelijk
onderzoekstraject naast de behandeling. Daarnaast is er de preventieconsulent,
die op het allerbelangrijkste inzet wat je mensen kunt meegeven, namelijk
weerbaarheid en kennis. Daar begint het bij. Mensen moeten eerst weten dat
er een connectie ligt en vervolgens weerbaar gemaakt worden tegen allerlei
verleidingen. Waarom wil de minister daarin niet investeren als hij de urgentie
wel ziet?Minister Klink:Op het laatste punt wil ik wel investeren. Ik noem de partners in preventie:
werkgevers, scholen, de voedingsindustrie, de alcoholindustrie en de gemeenten.
De gemeenten heb ik nodig bij het handhaven van de grens van zestien jaar
voor alcoholverkoop. Ik wil gezamenlijk met die partners programma's ontwikkelen.
Als ik goed geïnformeerd ben, vindt u dat op de school de preventieconsulent
een plek moet krijgen. Maar met diezelfde scholen wil ik werken aan brede
scholing en ontwikkeling van meer bewegingsonderwijs en voedingsinstructies
door bijvoorbeeld diëtisten. Die intentie deel ik dus, maar ik weet niet
wat de meerwaarde van een preventieconsulent is in het licht van daarmee gepaard
gaande kosten. Ik bespreek het wel graag met mijn collega voor Jeugd en Gezin;
hij gaat daar uiteindelijk over en het zal wel plaatsvinden in het kader van
de jeugdgezondheidszorg. Ik ben er echter op voorhand niet van overtuigd dat
het zal werken.Mevrouw Koşer Kaya (D66):De geboden en verboden vlogen ons net weer om de oren. Misschien moeten
wij straks in de auto zitten om te controleren of de ouders al dan niet roken.U geeft terecht aan dat de ouders primair verantwoordelijk zijn. Ik geloof
niet dat wij er met reclameverboden komen. Straks staan die ouders met de
kinderen in een winkel en zien die kinderen al die lekkere dingen. Dan ga
ik niet meteen zeggen dat die dingen van de schappen moeten, want dat is dan
de volgende stap die wij dan gelijk horen. Het is natuurlijk fundamenteel
dat de ouders wordt geleerd hoe zij met reclames en opvoeding op dat gebied moeten omgaan. Hoe wil de minister daaraan beter vormgeven,
zodat die verantwoordelijkheid ook echt bij de ouders komt te liggen? Ik heb
hem daarover niets horen zeggen.Minister Klink:Binnenkort spreken wij met elkaar over preventie. Ik wil een brede aanpak
Partners in preventie mobiliseren, waarvan ouders ook deel uitmaken. Ik wil
een programma dat gekoppeld is aan elk van die partners, het liefst met werkgevers,
scholen, enzovoort.Ik was laatst in Rotterdam, waar voedingsinstructies gegeven werden aan
ouders in het bijzijn van hun kinderen. Dat is een ontzettend goede manier
om dat te doen. Ik zie nog een wat te dik kereltje bij zijn moeder op schoot
zitten, waarbij de diëtiste op een buitengewoon zorgvuldige manier aangaf:
let wel, uw kind wordt gepest op school en naar alle waarschijnlijkheid gebeurt
dat omdat hij te dik is; er hangen gezondheidsrisico's mee samen; u geeft
hem 's morgens voordat hij naar school gaat onvoldoende voeding. Dat laatste
bleek inderdaad het geval te zijn. Op die manier werden ouders er daadwerkelijk
op aangesproken. Die combinatie tussen partners en preventie is een aangelegen
punt; de verbindingen zullen wellicht via de Centra voor Jeugd en Gezin en
de scholen, op lokaal niveau, gemaakt kunnen worden.Wij hebben die agenda neergelegd in de brief die wij met elkaar bespreken.
De verlegenheid waarmee ik hier nog sta, heeft ermee te maken dat ik mij er
zeer goed bewust van ben dat het niet bij mooie woorden kan blijven, maar
dat wij per onderdeel bij die partners daadwerkelijk iets moeten realiseren.
Daar loopt Paul Rosenmöller natuurlijk ook tegenaan met het convenant
rondom de voedingsindustrie. Het moet uiteindelijk wel een vervolg krijgen
en ik reken het wel tot mijn plicht om dat daadwerkelijk te doen, maar daarbij
zijn die ouders van belang. Ik geloof veel meer in die weg dan dat de overheid
als het ware via dictaten van bovenaf bepaalt wanneer welke voeding wel en
wanneer welke voeding niet mag worden gegeven, behoudens daar waar evidente
schade is; vandaar dat rookverbod in de horeca.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):U heeft het niet mondeling gehad over de BOPZ, maar wel schriftelijk.
U geeft aan dat u positief staat tegenover de aanbevelingen van de evaluatiecommissie;
u ziet dat er wat moet gebeuren. Maar vervolgens geeft uw antwoord geen enkele
urgentie aan op welke termijn dat moet gebeuren; dat blijkt ook wel uit het
feit dat u het niet nodig hebt gevonden er hier iets over te zeggen. U stelt
namelijk: wij gaan ons ervoor inspannen dat er nog deze kabinetsperiode wellicht
iets gaat komen. Ik heb gehoord dat u dit wel wil, maar dat de capaciteit
op uw ministerie en op het ministerie van Justitie ontbreekt om deze wet te
schrijven. Ik wil weten of dit gerucht waar is. Ook wil ik weten of u ingaat
op het verzoek van de VVD-fractie om dit voorjaar een wetsvoorstel in te dienen,
zodat dit traject afgerond kan zijn voordat het kabinet weg is.Minister Klink:De strekking van de schriftelijke beantwoording was dat wij dit deze kabinetsperiode
nog willen realiseren. In de tweede termijn kom ik terug op de termijnen die
daarbij gelden. Ik wil daar precies in zijn, maar wil even overleggen met
de collega van Justitie. Wij willen zo snel mogelijk met wetgeving komen,
in lijn met het advies dat wij gekregen hebben. Er is in ieder geval geen
gebrek aan capaciteit bij het ministerie van VWS. Ik denk dat dit ook geldt
voor het ministerie van Justitie. De minister van Justitie heeft mij met enige
regelmaat gevraagd om hieraan snel te werken. Hieruit blijkt zijn ambitie.Mevrouw Schermers (CDA):De minister is in Rotterdam geweest. Ik ben in een centrum in Ridderkerk
geweest. Daar heb ik gezien dat er een geweldige samenwerking is tussen alle
betrokken hulpverleners. De minister zegt dat hij uiteindelijk, als het niet
anders kan, misschien wel naar de anderhalvelijns-dbc wil en dat daarbij van
tevoren wel enige flexibiliteit in het systeem zou moeten komen. Dit laat
onverlet dat de mensen die nu heel goed aan de gang zijn tegen allerlei barrières
oplopen. Deze barrières moeten op veel kortere termijn geslecht worden.
Hoe denkt de minister dit te doen?Minister Klink:Ik ben het volstrekt eens met deze analyse. Ik zei al dat wij van die
schotten af moeten. Volgens mij zitten er allerlei sluipende en grotere barrières
die weggehaald moeten worden om de eerste en tweede lijn goed te laten samenwerken.Ik heb het over prikkels en programma's gehad en over chronische ziekten.
Ik wil met een innovatieve invalshoek kijken naar de chronische aandoeningen
die in de regel een samenwerking vergen tussen de eerste en tweede lijn. Tevens
wil ik de belemmeringen die uit het systeem voortvloeien in kaart brengen.
Op die manier wordt ervoor gezorgd dat er in de randvoorwaardelijke sfeer
niets in de weg staat. Als ik daarvoor een keten-dbc of een anderhalve keten-dbc
nodig heb, zal ik die zeker inzetten. Ik hecht heel sterk aan de innovatie
en het opschuiven van de zorg van de tweede naar de eerste lijn. Mijn gedachte
over de anderhalvelijns-dbc moet mevrouw Schermers niet als een afhoudende
houding interpreteren. Voor mij is dit een zeer aangelegen punt. Ik heb verschillende
keren met personen uit Ridderkerk gesproken. Er zijn ook andere voorbeelden.
Doordat men de expertise uit de tweedelijnszorg inzet om in een gezamenlijke
taakverdeling de eerstelijnszorg te verbeteren en de patiënten daarmee
maximaal te bedienen, vind ik een prachtig initiatief. Dit past precies bij
de logistieke innovaties die ik in het kader van het innovatieprogramma noemde.De heer Van der Veen (PvdA):Voor de PvdA is het terugdringen van het sociaaleconomische gezondheidszorgverschil
van groot belang. U heeft dat ook onderstreept. Wij hebben gevraagd om een
duidelijk beleidsplan, een actieplan voor 1 mei 2008, met daarin concreet
weergegeven in welke wijken geconcentreerde actie, als ik het zo mag noemen,
plaats zou kunnen vinden. Nu begrijp ik niet helemaal wat u zegt. Of wat u
zegt is zeer beleidsmatig en niet echt toegespitst op die wijken, of de acties
zullen in concrete wijken worden ondernomen. Daarbij zullen nulmetingen worden
gemaakt en wordt er gekeken welke doelen moeten worden gehaald. Bovendien
zijn de opbrengsten van die acties in de wijken overdraagbaar naar andere
wijken. Mag ik het zo begrijpen?Minister Klink:Ik deel die ambitie en die intentie. Vindt u het goed dat ik daarover
met mijn collega mevrouw Vogelaar overleg en wij u gezamenlijk schriftelijk
op de hoogte stellen wat wij daarmee gaan doen, vanuit dezelfde
intentie die ik zojuist aangaf?De heer Van der Veen (PvdA):Prima.Minister Klink:Het past namelijk bij het rekruteren van de partners in preventie en het
verbinden van een programma daaraan.De voorzitter:Volgens mij moet u aan het eind van uw tekst zijn.Minister Klink:Ik heb nog een aantal vragen van mevrouw Ouwehand en een punt over de
Gezondheidsraad naar aanleiding van een verzoek van de heer Van der Vlies.De voorzitter:Over hoeveel tijd praten wij dan, want ik wil echt naar een schorsing
toe. Ik heb het liefst dat uw onderdeel dan is afgewerkt.Minister Klink:Dat begrijp ik. Ik zal snel spreken. Het gaat om vier pagina's, een tiende
van de veertig die ik had.De voorzitter:Dat begrijp ik. Ik heb graag dat u het afmaakt. Er ligt nog een vraag
van mevrouw Agema die u aan het eind zou beantwoorden.Minister Klink:Ik aarzel een beetje. Ik zou de vragen van mevrouw Ouwehand schriftelijk
kunnen afdoen, maar ik ben nog weinig aan haar opmerkingen toegekomen.De voorzitter:Zij is er speciaal voor aanwezig. Gaat u uw gang.Minister Klink:Mevrouw Ouwehand vroeg waarom het zolang duurt voordat er beleid komt
ten aanzien van de dierproeven. De evaluatie van de Wet op de dierproeven
heeft geleid tot sterk uiteenlopende reacties. Daarom heb ik gestreefd naar
het bereiken van een zo groot mogelijke overeenstemming, om daarop vervolgens
beleidsvoornemens te kunnen baseren. Dat heeft inderdaad enige tijd geduurd,
dat moet ik zonder meer toegeven. Dit had ook een reden, want de discussie
over dierproeven is per definitie complex door de combinatie van technologische
en maatschappelijke aspecten en niet zelden ook emotionele componenten. In
het voorjaar van 2008 komt het kabinet met een nieuwe kabinetsvisie op de
dierproeven.Een van de doelstellingen van de kabinetsvisie over de alternatieven voor
dierproeven is dat er een meer gecoördineerd, effectiever werkend en
doelmatiger budget is voor die alternatieven. Ook de rol voor het Nationaal
Centrum Alternatieven voor dierproeven, het NCA, zal nadrukkelijk worden uitgewerkt
in die kabinetsvisie. Daarnaast loopt het zogenaamde ASAT-initiatief, waaraan
mevrouw Ouwehand gisteren refereerde. Dat is belangrijk voor het stimuleren
van ontwikkelingen van alternatieven voor dierproeven. In mei 2008 wordt een
definitief besluit genomen over het doorgaan van het initiatief. In de tussentijd
lopen er allerlei workshops die op dat definitieve besluit preluderen.Mevrouw Ouwehand vraagt mij het aantal dierproeven op termijn sterk te
laten dalen. Ik ben van mening dat ik mijzelf reeds voor een ambitieuze doelstelling
heb gesteld met een streefwaarde waarbij het huidige aantal dierproeven van
620.000 naar maximaal 600.000 op jaarbasis daalt. Dat is een ambitieuze doelstelling,
aangezien er factoren zijn zoals de implementatie van de Europese wetgeving,
waardoor er meer producten moeten worden getest. Dat heeft weer een opdrijvend
effect op het aantal dierproeven. Gemeten naar die ontwikkeling is de ambitie
van het kabinet naar mijn overtuiging betrekkelijk hoog.De voorzitter:Maakt u uw betoog af. Ik wil alles klaar hebben, anders krijg ik steeds
opnieuw zes interrupties.Minister Klink:De heer Van Vries vroeg, en anderen volgden hem daarin, of de kwaliteit
van de adviezen van de Gezondheidsraad is gewaarborgd nu door een cumulatie
van taakstellingen sprake is van inkrimping met 40%, terwijl de vormgeving
en werkwijze van de Gezondheidsraad tot voorbeeld wordt gesteld van andere
adviesorganen. Ik kan niet anders dan dat onderstrepen. In de ministerraad
van 2 november jongstleden heeft de minister van BZK naar aanleiding
van opmerkingen van de Eerste Kamer tijdens de algemene politieke beschouwingen
aldaar, aangegeven dat er op 22 november een algemeen overleg met de
Tweede Kamer zal volgen, met als thema de nota Vernieuwen rijksdienst. Daarin
zal ook het kennis- en adviesstelsel aan de orde komen. De uitkomsten van
dit overleg kunnen als een overweging bij de vervolgaanpak van de taakstelling
van de VWS-raden worden meegenomen. De Eerste Kamer heeft toen ook gezegd
dat geen geïsoleerde besluiten zouden moeten worden genomen over afzonderlijke
raden. Wij willen een samenhangend pakket. Dat wil het kabinet dan ook presenteren.
Dat wordt gecoördineerd door de minister van BZK. Ik wil mij daaraan
conformeren door daarover geen nadere besluiten te nemen. Vooruitlopend op
die discussie kan ik wel stellen dat het voorstel voor de taakstelling voor
de Gezondheidsraad niet los kan worden gezien van de brede discussie over
de taakstelling van de gehele rijksdienst.VWS gaat met de keuze voor de taakstelling zo veel mogelijk uit van de
eerder in het coalitieakkoord genoemde lijn van gedifferentieerde percentages.
Naast een efficiencytaakstelling van 5% voor alle dienstonderdelen
en een taakstelling voor rijkshuisvesting, zijn taakstellingen vastgesteld
voor de uitvoering van 5%, beleid, raden en inspecties 15% en
ondersteuning op het kerndepartement 20%. De uitwerking van de taakstelling
voor VWS is ook bij de Gezondheidsraad 20%, dat is 15% plus
die 5% op de uitvoering.De voorzitter:Mijnheer de minister, u bent nu bezig met oplezen van schriftelijke antwoorden
op vragen.Minister Klink:Dan kent u de antwoorden dus al. Dan laat ik het hierbij.De voorzitter:Het lijkt wel of ik de enige ben die haast heeft. Heeft u verder niets
meer liggen?Minister Klink:Nee, dit was het laatste.De voorzitter:Dan hebben wij het dus afgerond. Mevrouw Ouwehand krijgt echter nog de
gelegenheid om een vraag te stellen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik dank de minister voor zijn toezegging dat onder andere het NCA een
rol zal krijgen in de kabinetsvisie over dierproeven. Ik ben ook blij dat
hij erkent dat een meer gecoördineerde aanpak nodig is. Ik wil nu nog
graag weten of de kabinetsvisie gepaard zal gaan met een plan voor voldoende
budget om meteen aan de slag te kunnen. De minister heeft het over een aanpak
die meer effectief en doelmatig zal zijn. Zullen daar ook de benodigde middelen
bij worden toegekend, ervan uitgaande dat wij weten dat er een potentie is
van minstens 10 mln. aan innovatief onderzoek?Minister Klink:Ik ben geneigd eerst terug te gaan naar mijn ambtenaren om te horen of
dat klopt, maar ik kan al wel zeggen dat als het kabinet in 2008 met een plan
van aanpak komt en wij, gemeten aan de opwaartse druk die vanuit Europa komt,
toch ambitieuze doelstellingen hebben, het kabinet niet anders kan dan ervoor
zorgen dat die plannen ook waargemaakt kunnen worden. Ik kan mij niet voorstellen
dat mijn collega van LNV, die hier met name mee bezig is, en het kabinet in
bredere zin, daar niet voldoende middelen voor uit zouden trekken. Dan moet
je je ambities lager stellen.Mevrouw Kant (SP):Ik heb nog een vraag over de Gezondheidsraad. Ik vind het ernstig dat
20% wordt gekort. Dat is de "normale" bezuiniging. Ik vind
dat echter niet normaal als het gaat om zoiets belangrijks als de Gezondheidsraad.
De Gezondheidsraad moet ook voldoende ruimte houden om zelf de keuze te kunnen
maken waarover men advies wil uitbrengen. Dat komt nu dus in de knel. Het
gaat dan bijvoorbeeld om de oorzaken van het achterblijven van de levensverwachting,
onderzoek naar depressies en de noodzaak van het gebruik van stamcelonderzoek.
Ik vind het belangrijk dat zij dat onafhankelijke advies kunnen uitbrengen,
maar toch kort u hen met 20%. Daardoor komt de onafhankelijkheid in
het geding.Minister Klink:Het betreft hier een rijksbrede taakstelling die op zijn minst één
ding veronderstelt: dat de departementen die met vragen komen aan de Gezondheidsraad
maat weten te houden en beter gaan prioriteren. Dat is de keerzijde van het
feit dat wij op de raden en adviesinstanties bezuinigen. Het is ook een taakstelling
om maat te houden met betrekking tot adviesaanvragen, zodat er ook wat ruimte
blijft voor de vrije definiëring van de kant van de Gezondheidsraad zelf.De heer Van der Veen (PvdA):Ik heb een vraag over de waardering van de minister voor de Gezondheidsraad.
Ik sluit mij aan bij de opmerking van mevrouw Kant. Wij hebben nu de situatie
gehad dat het advies over vaccinatie tegen baarmoederhalskanker later is afgekomen,
onder andere vanwege de werkdruk bij de Gezondheidsraad. Nu wordt de Gezondheidsraad
dit jaar onderworpen aan een audit. Halverwege volgend jaar wordt de uitslag
daarvan bekend. Kan de minister toezeggen, rekening houdend met die audit,
dat er in 2008 geen bezuinigingen plaats zullen vinden, dan wel dat het zijn
inzet is in de onderhandelingen dat er geen bezuinigingen op de Gezondheidsraad
plaats zullen vinden, gezien de waarde die hij toekent aan de Gezondheidsraad?Minister Klink:Wij zullen hierover kabinetsbreed een besluit nemen, mede op initiatief
van de Eerste Kamer. Hierover kan ik geen geïsoleerde uitspraken doen.
Onze inzet is intussen wel om de Gezondheidsraad, evenals de andere adviesorganen,
in de rijksbrede taakstelling te laten delen. Ik kan niet anders dan daarin
participeren, onverlet latend dat ik de Gezondheidsraad een buitengewoon belangrijk
orgaan vind. Ik ben vaak echt onder de indruk van de voorzitter ervan, zijn
inzet en vooral zijn eruditie, alsmede van de initiatieven die in de raad
spelen. Dit neemt niet weg dat soms lastige keuzen gemaakt moeten worden.Mevrouw Agema (PVV):Ik heb nog geen enkele reactie van de minister gekregen op mijn oproep
om de zorg te de-islamiseren. Deze heeft vooral betrekking op het weigeren
van zorg van mannelijke artsen, het weigeren door moslims om gewassen te worden
door mannelijke verpleegkundigen, het op tafel zetten van een zak vol geld
voor tolken en vertalers, het feit dat de ogen worden gesloten voor maagdenvlieshersteloperaties,
of verstrekken van pillen daarvoor, het geven van halal geslacht vlees en
dergelijke.Minister Klink:De reactie van mevrouw Koşer Kaya gisteren vond ik buitengewoon
terecht. Wij lopen met ons allen grote kans dat straks moslima's naast ons
bed staan, wanneer wij eenmaal toe zijn aan verpleging en verzorging, voor
zover wij daar niet al aan toe zijn. Hiervoor moeten wij niet weglopen; sterker,
dit moeten wij waarderen. Wij moeten dankbaar zijn dat deze mensen willen
participeren en zorg willen verlenen. Graag onderstreep ik dat ik deze opmerking
volstrekt deel. Dit laat onverlet dat dwang in de zorg niet kan. Dat geldt
echter voor elke bevolkingsgroep. Als een partner met een vrouwelijke wederhelft
bij de acute zorg komt en een man de zorg zou moeten verlenen, kan de partner
niet, in weerwil van de wensen van de vrouw – dat is een hypothetisch
geval, want dit komt zelden of nooit voor – beslissen over de vraag
of er al dan niet zorg wordt verleend terwijl de vrouw die zorg daadwerkelijk
nodig heeft. Mevrouw Agema spreekt echter ook over situaties van vrijwilligheid,
waarin iemand geen mannelijke arts of verpleegkundige wil. De fysieke integriteit
van de persoon is in onze grondwet gewaarborgd. Je kunt niemand tegen zijn
wil in behandelen c.q. verzorgen. Het is een kenmerk van onze rechtsstaat,
die mevrouw Agema eveneens hoog in het vaandel heeft staan, dat dit gewoon
niet kan en nooit zou moeten kunnen. Als het logistiek allemaal kan en als
iemand die in staat is om zo'n keuze te maken, kiest voor behandeling door
een vrouwelijke arts, is dit een gerechtvaardigde keuze, die binnen ons rechtsbestel
mogelijk is. Het is zeker niet mijn keuze. Ik snap ook dat sommige mannen,
voor zover dit zich voordoet, zich hierin gediscrimineerd kunnen voelen, hoewel
ik nog niemand aan de telefoon heb gekregen met de mededeling: "Ik ben
gisteren gediscrimineerd omdat ik een bepaalde dame niet mocht behandelen."
In die zin is het niet zo'n urgent probleem. De fysieke integriteit van de
persoon brengt mee dat een geneeskundige behandelingsovereenkomst niet aangegaan
wordt dan op basis van vrijwilligheid.Mevrouw Agema (PVV):De minister maakt het allemaal onnodig ingewikkeld. Hij geeft ook nog
eens een flauwekulantwoord. Het gaat erom dat moslims steeds
meer beginnen op te eisen in de zorg. U, minister Klink, moet op geen enkele
wijze accepteren dat zorg geweigerd kan worden om het enkele feit dat een
arts of een ziekenbroeder van het mannelijk geslacht is. Een arts mag niet
door u gediscrimineerd worden.Minister Klink:Ik discrimineer niemand. Ik verwijs alleen naar het recht op basis van
fysieke integriteit om al dan niet behandeld te worden. Dit is een recht dat
wij kennen. Van dwang, door wie dan ook, kan echter nooit sprake zijn. Hierin
volg ik mevrouw Agema volstrekt. Zulke dwang is abject en moet absoluut worden
afgewezen. Op dat moment ben ik overigens niet aan zet, maar de minister van
Justitie.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.45 uur tot 14.30 uur geschorst.Voorzitter: VerbeetDe voorzitter:Op de tafel van de griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-1741-1771.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl