Verantwoordingsdebat over de jaarverslagen over het jaar 2004 en de rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de jaarverslagen (30100)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 4900-4920

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 82, pagina 4900-4920

19-05-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30100Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Verantwoordingsdebat over de jaarverslagen over het jaar 2004 en de rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de jaarverslagen (30100)Pagina 4900-4920
Voortzetting van het Verantwoordingsdebat over de jaarverslagen over het jaar 2004 en de rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de jaarverslagen (30100)Pagina 4922-4958
Presentie en opening (donderdag 19 mei 2005)Pagina 4899-4899
Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (29816, nrs. 27 t/m 34)Pagina 4922-4922
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer betreffende de milieuverslaglegging (afschaffing verplichting publieksverslag) (29972)Pagina 4921-4922
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 19 mei 2005)Pagina 4958-4959
Regeling van werkzaamheden (donderdag 19 mei 2005)Pagina 4920-4921

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 522 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de het Verantwoordingsdebat over de jaarverslagen
over het jaar 2004 en de rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de jaarverslagen
(30100).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Bij deze uitzonderlijke gelegenheid, al hoop ik dat die niet uitzonderlijk
zal blijven, heet ik niet alleen de premier en de minister van Financiën
van harte welkom, maar ook het vrijwel voltallige kabinet, dat hier op uitnodiging
van de Kamer aanwezig is.De heer Bos (PvdA):Er was eens... in het jaar des Heren 1997 een justitiewoordvoerder die
zich afvroeg wat er nu eigenlijk gebeurd was met de extra gelden die na het
verschijnen van het rapport van de commissie Van Montfrans twee jaar eerder,
voor de aanpak van jeugdcriminaliteit en voor de jeugdhulpverlening, waren
vrijgemaakt. Het ging om een paar honderd miljoen gulden, er was op geen enkele
wijze sprake van fraude of iets dergelijks, maar nadat dit Kamerlid, Ella
Kalsbeek trouwens, tot wel vier keer toe moest vragen waar het geld was gebleven,
kwam het hoge woord eruit: niemand wist het. En om het nog erger te maken:
wij kunnen tot op de dag van vandaag zelfs niet meer traceren om hoeveel geld
het eigenlijk ging.Dit voorval uit 1997 groeide uit tot een symbool van iets waar de Kamer
rond die tijd toch al mee bezig was, namelijk de vraag hoe de Kamer haar controlerende
taken beter kon uitoefenen. Uiteindelijk leidde het tot iets wat een paar
jaar later VBTB ging heten: Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording.
Met als leidende gedachte dat het voor politici niet alleen belangrijk is
om mooie plannen te maken en geld uit te geven aan allerlei goede doelen,
maar minstens zozeer ook om verantwoording af te leggen over wat er met dat
geld gebeurd is.Wij zijn nu sinds die commissie-Van Montfrans bijna tien jaar verder en
dat doel en dat belang onderschrijft de Partij van de Arbeid nog altijd van
harte. We zijn hier niet alleen om belastinggeld uit te geven, maar minstens
zozeer ook om voor de belastingbetaler uit te vinden wat er met zijn geld
is gebeurd.Toch broeit er de laatste jaren in de Kamer, ook bij het kabinet, iets
van dat het niet helemaal goed is gegaan met dit proces van onderzoek en verantwoording.
Daar zijn allerlei redenen voor. Wij hebben het over heel veel doelstellingen
op een heel gedetailleerd niveau, terwijl wij het misschien beter over een
paar belangrijke zaken, maar dan ook echt over de grote politieke belangen
die daarmee gemoeid zijn, zouden kunnen hebben; wij zijn tenslotte politici
en geen accountants. Sommige politici zijn overigens wel accountant; dat gun
ik ze van harte.Ook blijft de selectie van onderwerpen tamelijk willekeurig en die doet
vermoeden dat het kabinet over sommige onderwerpen simpelweg geen verantwoording
wenst af te leggen; met als triest symbool van deze houding nog altijd de
praktijk waarin wij al jaren de kleinste subsidie op rechtmatigheid, doelmatigheid
en doeltreffendheid toetsen, terwijl wij ons bij een grote belastingsubsidie
als de hypotheekrenteaftrek nog steeds niet mogen afvragen of de belastingbetaler
daar eigenlijk wel waar voor zijn geld krijgt.Het proces is ook enorm Haags gebleven. Departementen leggen vooral verantwoording
af aan elkaar of liever gezegd: aan de minister van Financiën. Een echte
verantwoording aan de buitenwereld, aan de belastingbetaler, komt nauwelijks
tot stand. Ten slotte ligt steeds weer het enorme gevaar van cijferfetisjisme
op de loer. Daarbij controleren wij vooral wat meetbaar is en niet zozeer
wat eigenlijk van belang is. Al deze factoren hebben er waarschijnlijk toe
bijgedragen dat er in de afgelopen jaren een teloorgang van deze verantwoordingsdebatten
dreigde. De status van het debat ging achteruit en de politieke kopstukken
gingen zich er steeds minder mee bemoeien, met alle respect voor diegenen
die dat al die jaren wel deden. Het werd een debat over cijfertjes en steeds
minder over politiek. Voor de belastingbetaler om wie het allemaal begonnen
was, was het allang niet meer te volgen. Onze vreugde was dus groot, echt
groot, toen de Kamer vorig jaar onder leiding van de VVD-fractie vaststelde
dat de verantwoordingsdebatten eigenlijk het hoogtepunt van het parlementaire
jaar vormden. Zij moest dat maar eens laten blijken door dit grote verantwoordingsdebat
met de minister-president en het gehele kabinet te voeren. Het zou weer over
grote lijnen gaan, het zou weer over politiek gaan in plaats van enkel over
details en cijfers. De VVD-fractie had de belastingbetaler herontdekt, hoezee!De vreugde was van korte duur. Als de Kamer hier weer een debat op politieke
hoofdlijnen van wil maken dat qua status vergelijkbaar is met de Algemene
Politieke Beschouwingen, en daarom de minister-president en het gehele kabinet
uitnodigt, is dat goed. Dan past in ieder geval een welgemeend woord van dank
aan de minister-president en de leden van het kabinet dat zij daar gehoor
aan geven door hier vandaag naartoe te komen en dat zij dat doel kennelijk
onderschrijven.Zo groot als mijn dank en mijn waardering voor het kabinet zijn, zo groot
is mijn verbijstering dat juist de regeringspartijen CDA, VVD en D66 kennelijk
niet de hoffelijkheid kunnen opbrengen om te betrachten wat zij van het kabinet
vragen, namelijk een vertegenwoordiging op het allerhoogste niveau. Het is
waarschijnlijk veel meer dan een kwestie van hoffelijkheid jegens de minister-president
en de leden van het kabinet; het gaat ook om de vraag of wij met elkaar nogmaals
een poging willen doen om de VBTB te redden van bureaucratisering, "vercijfering"
en "verhaagsing" en er weer van te maken wat er ooit mee werd bedoeld: een
politiek debat waarin wij het kabinet dwingen tot het afleggen van verantwoording
over de vraag of het doet wat het moet doen en of het doet wat het zei dat
het zou doen. In een dergelijk debat zijn Jozias van Aartsen, Maxime Verhagen
en Boris Dittrich kennelijk niet geïnteresseerd. Misschien vinden zij
het belangrijker om goede sier te maken met mooie plannen waaraan zij zuur
verdiend belastinggeld kunnen uitgeven dan met taaie debatten waarin zij ook
nog eens aan de belastingbetaler moeten uitleggen wat die eigenlijk terugkrijgt
voor zijn belastinggeld.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter. Ik wil de heer Bos allereerst complimenteren met de hoofdlijn
die hij te pakken heeft en nu al vier minuten vasthoudt. Ik heb echter ook
een vraag. Maakt de heer Bos onderscheid tussen Kamerleden? Zijn niet
alle Kamerleden volksvertegenwoordiger in de ogen van de heer Bos?De heer Bos (PvdA):Op de tweede vraag van mevrouw Verburg is het antwoord natuurlijk ja.
In mijn ogen zijn alle Kamerleden volksvertegenwoordiger. Op haar eerste vraag
is het antwoord ja. Ik maak inderdaad onderscheid tussen Kamerleden.Mevrouw Verburg (CDA):Dat mag de heer Bos doen. Dat heeft hij onlangs ook gezegd in een interview
met Trouw. Het gaat er alleen om of hij onderscheid maakt in de kwaliteit
en het beoordelingsvermogen van de volksvertegenwoordiger die met het kabinet
over de verantwoording debatteert. Dat zou mij zeer van hem tegenvallen.De heer Bos (PvdA):Ik weet dat de CDA-fractie in het debat een andere positie heeft ingenomen
dan bijvoorbeeld de fracties van de VVD en D66. De Kamer heeft echter duidelijk
gesteld dat dit debat niet moest verzanden in een debat over cijfertjes. Daarom
was het in haar ogen goed als het niet met de minister van Financiën
werd gevoerd, maar met de minister-president. Bekend is hoe het gaat bij de
Algemene Politieke Beschouwingen. De Kamer weet dat het een debat op hoofdlijnen
kan worden en over de politiek grote kwesties. Daarom vraagt zij aan de minister-president
of hij naar de Kamer wil komen. Ik vind het logisch dat de fracties dan van
zichzelf hetzelfde vragen en besluiten om het debat niet door de financieel
woordvoerders of vice-fractievoorzitters te laten voeren. Dit staat los van
al het onmetelijke respect dat ik voor ze heb. Ik vind dat de fracties moeten
besluiten om hetzelfde te doen als zij van het kabinet verwachten en om de
politieke leiders met elkaar in debat te laten treden over de vraag wat dit
land nodig heeft en of de belastingbetaler voor zijn geld krijgt wat hij ervoor
verdient te krijgen.Ik zei net dat het zou kunnen zijn dat de heren Van Aartsen, Verhagen
en Dittrich het belangrijker vinden om goede sier te kunnen maken met mooie
plannen, dan om verantwoording af te leggen over wat er uiteindelijk is gebeurd.
Maar misschien is het nog veel simpeler en realiseren zij zich dat zij het
wel eens heel moeilijk zouden kunnen krijgen bij zo'n verantwoording, omdat
ze zich zouden moeten verantwoorden voor het kabinetsbeleid, dat natuurlijk
op tal van punten knap beroerd scoort. Wat hun motief ook is, het is een houding
leidende politici onwaardig. Ze lopen weg voor het verantwoording afleggen
aan degenen voor wie zij hier zitten. Ze maken de kans dat het ooit nog wat
wordt met deze verantwoordingsdebatten er niet groter op. Ze werken mee aan
een funest beeld van politici die elke camera en microfoon weten te vinden
als ze mogen scoren met een mooi plannetje maar niet thuis geven als ze moeten
uitleggen waarom het toch niet door is gegaan of toch niet werkt. En waarom?
Ofwel omdat ze het niet belangrijk vinden. Of omdat ze geen verhaal hebben.
Beide valt niet uit te leggen.Ik kan flauw doen en de aanwezigheid van de minister-president en het
kabinet hier afdoen met de opmerking dat ze geen keus hadden omdat de Kamer
om hun aanwezigheid had gevraagd, maar dat doe ik niet. Ik waardeer het oprecht
dat ze hier zijn en ik zou ook willen beginnen met op te merken dat er wel
zeker prestaties zijn waar dit kabinet, terugkijkend op 2004, trots op mag
zijn. Let goed op, want dit deel van mijn bijdrage duurt nooit zo lang, maar
prestaties waar dit kabinet in een debat als vandaag tevreden op mag terugkijken
zijn bijvoorbeeld de daling van het aantal geweldsdelicten, de daling van
de administratieve lasten bij het bedrijfsleven, de daling van het aantal
verkeersslachtoffers, de afname van ziekteverzuim bij het Rijk en de toenemende
bereikbaarheid van het aantal overheidsdiensten per internet. Dat is, denk
ik, vanuit welke hoek de politieke wind ook waait, en hoe moeilijk het ook
soms te beargumenteren valt of iets eigenlijk wel een resultaat is van politieke
inspanningen, een felicitatie waard.Er zijn natuurlijk meer goede prestaties te melden, net zo goed als ik
nu zou kunnen beginnen met een waslijst aan zaken waar het kabinet het gewoon
slecht doet. Dat ga ik nu niet doen. Ik wil mij in dit debat op een paar hoofdzaken
concentreren. Mijn collega's zullen de komende weken per departement met alle
bewindspersonen alle departementale triomfen en mislukkingen graag nader tegen
het licht houden. BosDe hoofdlijnen dus. Wat is nu eigenlijk de grootste prestatie
die dit kabinet wil leveren? Dat moet toch eigenlijk zijn het creëren
van vertrouwen en draagvlak bij de bevolking voor de grote hervormingen waar
het kabinet mee bezig is. Hoofddoelstelling van het kabinetsbeleid is uiteindelijk
dat de Nederlanders zien en begrijpen waarom ze de afgelopen jaren zo hebben
moeten inleveren, waarom er zoveel is bezuinigd, waarom er
zoveel zuur is en zo weinig zoet. De belastingbetaler die recht heeft op waar
voor zijn geld vraagt van dit kabinet resultaten, perspectief, luisterend
vermogen, zelfreflectie. Mensen willen zien dat het allemaal ergens toe leidt,
ze willen weten waar ze voor inleveren, ze willen een kabinet zien dat begrip
heeft voor hun problemen en leert van wat er goed en fout gaat.Op al deze fronten heeft het kabinet er in 2004 bar weinig van gebakken.
De vertrouwenscijfers zijn nog nooit zo laag geweest. Dat wordt met name treffend
geïllustreerd in de manier waarop in de diverse jaarverslagen over de
economische ontwikkelingen in Nederland wordt geschreven. Het kabinet schrijft
bijna trots dat de economische groei hoger is uitgevallen dan het voornemen
was. Wel 1,4% in plaats van 1% groei. En ook de stijging van de werkloosheid
valt mee. En gelukkig ligt het financieringstekort op het beoogde niveau.
Maar dat is niet de werkelijkheid die mensen ervaren. Zij ervaren een heel
andere werkelijkheid. Nederland was in 2004 de onbetwiste koploper in Europa
met de hoogste stijging van de werkloosheid. Nederland stond in 2004 op plaats
23 van de 25 met betrekking tot economische groei; alleen Italië en Portugal
deden het slechter. Nederland maakt de langste periode van laagconjunctuur
mee in een halve eeuw: 17 kwartalen achter elkaar, dat is twee keer zo lang
als gemiddeld! Nederland kent de grootste stijging van de werkloosheid sinds
begin jaren tachtig: een verdubbeling van het aantal werklozen in vier jaar
tijd, namelijk van 252.000 in 2001 naar 515.000 in 2005. In het Hoofdlijnenakkoord
wordt gesteld dat de werkloosheid zonder maatregelen van het kabinet in 2007
zal verdubbelen ten opzichte van 2001 en dat die in 2007 tot 500.000 personen
zal stijgen. Het resultaat van het kabinetsbeleid is echter dat niet pas in
2007 sprake zal zijn van een verdubbeling van het aantal werklozen maar al
in 2005. Dat is een enorme prestatie.In Nederland daalde in 2003, 2004 en in 2005 de koopkracht voor meer dan
de helft van alle huishoudens. De mensen met de lagere inkomens en met de
middeninkomens leveren elk jaar opnieuw meer in dan de personen met de hogere
inkomens, ondanks alle mooie woorden van dit kabinet. De grote vraag tijdens
een debat als dit is of dit ontwikkelingen zijn die dit kabinet zijn te verwijten.
Naar mijn idee is dat het geval. Op elke economische verslechtering is namelijk
gereageerd met bezuinigingen, waardoor beginnend herstel in de knop werd geknakt.
Mensen moesten inleveren omdat dit van Brussel moest en nu wij ruim aan de
Brusselse normen blijken te voldoen, krijgen zij van dit kabinet niets, nada,
nakkes terug. Zelfs minister Brinkhorst – hij is toch niet de meest
emphatisch aangelegde bewindspersoon van dit kabinet – liet bij monde
van zijn topambtenaar Oosterwijk weten dat hij het niet goed vindt dat dit
kabinet steeds van mensen vraagt om in te leveren en dat het hen nauwelijks
laat meedelen als het eindelijk wat beter gaat. Hij vindt dat niet goed voor
het herstel van het vertrouwen in het kabinet en in de economie. Natuurlijk
speelt daarbij ook een rol dat mensen gaan sparen en oppotten als zij niet
weten waar zij aan toe zijn, wat voor toekomst dit kabinet voor hen in petto
heeft, zij daarover vooral bang worden gemaakt en in onzekerheid worden gebracht.
Dan zal er geen sprake zijn van die impuls die onze economie zo hard nodig
heeft. Graag hoor ik vandaag van de minister-president hoe hij die zorgwekkende
trend meent te kunnen keren. De resultaten van het kabinetsbeleid vallen dus
op een voor hem en voor ons cruciaal gebied heel beroerd uit. Het kabinet
beroept zich erop dat de targets worden gehaald, maar dat is een Haagse werkelijkheid.
Mensen zijn niet geïnteresseerd in de vraag of het KNMI het weer goed
heeft voorspeld. Ze willen gewoon dat de zon schijnt en dat gebeurt veel te
weinig.Op een heel ander gebied zijn de resultaten prachtig: de WAO-instroom
is in 2004 enorm gedaald, omdat de maatregelen die een paar jaar geleden door
het illustere kwartet Vermeend, Hoogervorst, Zalm en Kok werden ingevoerd –
ik doel op de PEMBA en op de Wet Poortwachter – goed blijken te zijn.Mevrouw Verburg (CDA):Ik gun de heer Bos zijn feestje. Het verheugt mij overigens dat hij vandaag
Den Haag aandoet. De heer Bos spreekt over de Wet PEMBA en de Wet Poortwachter.
Ik herinner mij dat de fractie van de PvdA uiteindelijk heeft voorgestemd,
maar dat er in die fractie geen beweging was te krijgen om ook maar iets te
doen aan zaken op het terrein van de WAO die met de Wet Poortwachter te maken
hadden. Indertijd moest het initiatief komen van de fracties van het CDA en
de VVD. De heer Bos mag nu mooie sier maken met die maatregelen, maar dat
is onjuist.De heer Bos (PvdA):Ik ben bereid iedereen het krediet te geven dat hij verdient. Dat geldt
dus ook voor de fractie van het CDA. Als zij heeft ingestemd met maatregelen
die nu blijken te werken, geef ik toe dat zij dat destijds goed heeft ingeschat.
Laten wij echter niet met elkaar verdonkeremanen en wegschuiven dat de fracties
van de PvdA, de VVD en D66 uiteindelijk de verantwoordelijkheid hebben genomen
om met deze maatregelen te komen. Zij vormden immers samen het kabinet. Met
mevrouw Verburg ben ik verheugd over het feit dat die maatregelen resultaat
blijken te hebben.Mevrouw Verburg (CDA):Het is sterker. Het initiatief kwam indertijd van de fracties van het
CDA en de VVD, omdat daarover met de fractie van de PvdA niet viel te spreken.
Zij merkte op dat, als mensen een beroep moeten doen op een WAO-uitkering,
daarin geen verandering hoeft te komen. Is de heer Bos nog steeds van mening
dat het goed is dat die mensen die uitkering hebben en dat daaraan niets hoeft
te veranderen? De fractie van de PvdA doet immers ook niet mee als de herbeoordelingen
en de WIA aan de orde zijn.De heer Bos (PvdA):Het kost mij inderdaad geen enkele moeite om te bevestigen dat onze fractie
mensen die geen enkele kans maken op de arbeidsmarkt liever in de WAO ziet
dan in de bijstand.Mevrouw Verburg (CDA):Als de heer Bos dit meent – ik neem hem vandaag serieus net als
ik hem altijd serieus neem – dan moe hij nu tegen zijn fractie zeggen
dat mensen niet alleen herbeoordeeld moeten worden maar dat ze ook in aanmerking
moeten kunnen komen voor het reïntegratietraject. De fractie van de heer
Bos stopt namelijk bij de herbeoordelingen.De heer Bos (PvdA):Wat mevrouw Verburg van mij vraagt, doen wij. Wij doen
niet anders. Wij zijn niet tegen herbeoordelingen, wij zijn voor het aanbieden
van reïntegratietrajecten. Alleen, voor mensen die geen enkel perspectief
hebben dat die reïntegratie slaagt, willen wij dat zij een fatsoenlijke
WAO-uitkering behouden. Dat perspectief heeft de fractie van mevrouw Verburg
voor die mensen niet over.Ik gun mevrouw Verburg haar kijk op de geschiedenis, maar ik wil het in
dit debat nu graag over de toekomst hebben. De daling van de WAO-instroom
waar dit kabinet in de verantwoordingsverslagen terecht op wijst, is een echte
daling van de instroom. Dat wil zeggen: het gaat om minder mensen die arbeidsongeschikt
worden en meer mensen die aan het werk blijven. Dat is echt een resultaat
om met elkaar trots op te zijn. Maar nu is een andere doelstelling van deze
gehele verantwoordingsexercitie dat wij met elkaar proberen te leren van resultaten,
ook van dit soort resultaten. Volgens mij is het heel simpel. Als het goed
gaat, moet je het zo laten. Dit kabinet doet het precies andersom. Als iets
fout gaat, laten ze het bij het oude en gaan ze onverdroten door. Kijk naar
de voorbeelden die ik net gaf over de economie. Maar het omgekeerde is helaas
ook waar: als iets goed gaat, gaan ze het opeens anders doen. Dat geldt voor
de WAO. Kan iemand mij hier uitleggen – ik kijk dan toch de minister-president
maar aan – waarom, als we voor het eerst sinds jaren goede resultaten
boeken bij het verminderen van het aantal WAO'ers, nu het hele systeem weer
overhoop moet worden uitgehaald? En wil die persoon mij dan ook uitleggen
waarom als het aantal WAO'ers lager wordt en de kosten van de WAO dus ook
dalen, er door dit kabinet een beleid gevoerd wordt waardoor de premies juist
omhoog gaan? En kan hij dan ook uitleggen waarom hij een nieuw WAO-systeem
waarin het aantal WAO'ers vooral daalt omdat ze van de WAO naar de bijstand
gaan, verkiest boven de huidige praktijk waarin we zien dat een daling van
de WAO gewoon eerlijk betekent dat mensen aan het werk blijven?Ik noem ten slotte nog één voorbeeld dat mij zorgen baart.
Ook hierbij gaat het om de vraag of dit kabinet werkelijk bereid is naar de
resultaten van zijn beleid te kijken en daar lering uit te trekken. Kinderopvang.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hanteert als één
van haar belangrijkste doelstellingen, en terecht, dat het combineren van
arbeid en zorg verbeterd moet worden. De nieuwe Wet kinderopvang is ingevoerd,
maar volgens recente krantenberichten maakt 10% van de ouders om financiële
of andere redenen minder gebruik van kinderopvang. Ook zien we het aantal
werkgevers dat mee gaat betalen, dalen. Ook hierbij is mijn vraag: wat leert
het kabinet hiervan? Wat gaat het er aan doen? Ons antwoord op die vraag is
in ieder geval duidelijk: het wordt hoog tijd dat we in Nederland een goed
stelsel van kinderopvang zien als een algemene basisvoorziening die voor iedereen
die dat nodig heeft ter beschikking staat en voor het overgrote deel uit de
algemene middelen wordt gefinancierd. Als het benadrukken van eigen verantwoordelijkheid
ertoe leidt dat het aanbod van kinderopvang verschraalt en het aantal vrouwen
dat de arbeidsmarkt opgaat vermindert, kies ik liever voor een benadering
waarin niet de eigen verantwoordelijkheid maar het algemeen belang vooropstaat
en het voor met name vrouwen gemakkelijker gemaakt wordt arbeid en zorg te
combineren. Hoe je het ook wendt of keert, dat is langzamerhand echt niet
meer alleen in het belang van die vrouwen, maar in het belang van ons allemaal.Ik rond af. Dit debat had over veel meer kunnen gaan dan de paar onderwerpen
die ik nu heb aangestipt. Mijn collega's zullen na mij vast en zeker nog een
hele reeks onderwerpen aan dit rijtje toevoegen. Voor mij gaat het uiteindelijk
hierom. Dit kabinet vraagt heel wat van de burgers van Nederland. Dat zou
de PvdA ook hebben moeten doen als wij in het kabinet hadden gezeten. Bezuinigen,
inleveren, hervormen, dat gaat je als burger allemaal niet in de koude kleren
zitten in tijden dat het economisch toch al tegen zit.Niettemin ben ik ervan overtuigd dat het ook met zo'n moeilijke opgave
mogelijk is om vertrouwen en draagvlak te creëren, door perspectief te
schetsen in plaats van mensen bang te maken voor de toekomst, door de lasten
eerlijk te verdelen in plaats van door de mensen die het toch al moeilijk
hebben, steeds weer de hoogste prijs voor het economisch herstel te laten
betalen, door mensen sneller mee te laten delen in de vruchten van het economisch
herstel, door oog te hebben voor het feit dat voor de toekomst van dit land
meer zaken belangrijk zijn dan alleen de ontwikkeling van het financieringstekort,
door te leren van de feiten, door open te staan voor kritiek, door je lijn
bij te buigen, als de zaken niet goed gaan, en de boel niet onnodig overhoop
te halen, als het wel goed gaat.Houd dus op met klagen over negativisme en cynisme onder de Nederlanders,
zeg ik tegen de minister-president en zijn collega's. U kweekt het zelf door
volstrekt onvoldoende te investeren in de hoop, de samenwerking en het toekomstperspectief
dat mensen zo hard nodig hebben om ook in moeilijke tijden vertrouwen te houden
in hoe wij en u met hun toekomst bezig zijn. Daar ligt uw grootste falen en
dat reken ik u zwaar aan.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter. Vandaag gaat het om de verantwoording van het beleid over
2004. Het CDA gaat dit debat graag aan, want de overheid geeft miljarden euro's
uit die opgebracht worden door de belastingbetaler, dus spreekt het voor zich
dat er tekst en uitleg wordt gegeven over het gevoerde beleid, wat dat heeft
gekost en welke resultaten het heeft opgeleverd.Wij hebben het vandaag over het jaar 2004, en dat was een turbulent jaar.
Je zou het al bijna vergeten, maar het begon op 13 januari met die afschuwelijke
moord op Hans van Wieren, de leraar die zich met hart en ziel inzette voor
zijn vmbo-leerlingen, om hen zo goed mogelijk af te leveren voor de maatschappij.
Heel Nederland was verbijsterd. Vlak daarop bleek in Madrid dat terrorisme
niet langer een zaak van de Verenigde Staten of het Midden-Oosten is. In november
werd de hele wereld opgeschrikt door de brute moord op cultuurmaker Theo van
Gogh.Ook de economische groei viel tegen door te hoge loonkosten, jarenlang
opgebouwd, en het zwakke concurrerende vermogen, waardoor nog indringender
duidelijk werd dat hervormingen en toekomstgerichtheid noodzakelijk zijn.
In 2004 hadden wij bovendien te maken met jarenlang opgebouwde
achterstanden in het onderhoud van de wegen en het spoor, en met achterstallig
onderhoud in het onderwijs, de zorg en de sociale zekerheid.Een compliment voor dit kabinet, en met hen alle gemotiveerde en hardwerkende
ambtenaren, is verdiend. Ondanks al deze rampen en tegenslagen heeft het kabinet
koers en tempo gehouden. Met de blik op de toekomst heeft dit kabinet doorgezet,
omdat Nederland dat nodig heeft. Onze ouderen, onze kinderen, onze kleinkinderen,
iedereen heeft vernieuwing nodig, met oog voor toekomst. Dit is het kabinet
van minder regels en meer vertrouwen in mensen en hun organisaties, van minder
algemene maatregelen en meer maatwerk. Dit kabinet staat dichterbij de mensen.Als concrete maatregelen dan dichterbij komen, kan het inderdaad onrustig
worden, bijvoorbeeld op het Museumplein. Echter, om de toekomst met opgeheven
hoofd tegemoet te kunnen treden is het noodzakelijk om gevestigde belangen
ter discussie te stellen. De tijd van pappen en nathouden, van de boel een
beetje bij elkaar houden, is definitief voorbij.Het jaar 2004 wordt gekenmerkt door hervormingen en investeringen. Er
is bijvoorbeeld geïnvesteerd in de zorg. Nadat de wachtlijsten in de
zorg jarenlang langer werden, zijn zij drastisch verkort. De veiligheid is
toegenomen. Het DNA van boeven mag eindelijk worden opgeslagen. Treinen rijden
beter op tijd en op stations is het veiliger geworden. Bovendien liggen de
prioriteiten weer goed. Beter twee op één cel in de gevangenis
en één op een kamer in de zorg dan andersom. Daar zijn belangrijke
stappen mee gemaakt. Bovendien zitten er minder mensen in de uitkering. En
wie wil nog van de Wet Werk en Bijstand af? Grote sociaal-economische hervormingen
zijn een feit, zodat Nederland kan aanhaken als de economie aantrekt. Teleurstellend
is echter wel de constatering dat vrijwel al het extra geld voor Verkeer en
Waterstaat gestopt moest worden en anno 2005 nog steeds gestopt moet worden
in achterstallig onderhoud van vaarwegen en het spoor. Desondanks rijden de
treinen, zoals gezegd, meer op tijd, zijn er spitsstroken aangelegd en komt
de spoortunnel in Delft er eindelijk.Mevrouw Kant (SP):De wachtlijsten in de zorg zijn inderdaad iets korter geworden, maar ik
vind de regering op dat punt erg optimistisch. Daarover wil ik u twee vragen
stellen. Het is een beetje selectief shoppen, want in de geestelijke gezondheidszorg
en in de jeugdzorg zijn de wachtlijsten juist langer geworden. Wat is uw reactie
daarop? Als de wachtlijsten korter zijn geworden, zijn zij dus nog niet weg.
Er wachten nog steeds 50.000 ouderen op zorg. Dat moet het CDA toch ook aan
het hart gaan, lijkt mij.Mevrouw Verburg (CDA):Dat gaat ons zeer aan het hart. Wij vinden dan ook dat de wachtlijsten
verder weggewerkt moeten worden, maar wij hebben kunnen vaststellen dat de
gemiddelde wachttijd is teruggebracht van zeven weken naar vijf weken. Dat
is een goede stap vooruit. In deze tijd, met een beperkt budget, is dat een
hele prestatie. U hebt echter gelijk: ook wij vinden dat de wachtlijsten nog
verder teruggedrongen moeten worden.Mevrouw Kant (SP):Ik had twee vragen gesteld. De door u genoemde beperking van de wachttijden
van zeven weken naar vijf weken gaat over ziekenhuizen. Ik noemde het voorbeeld
van de ouderen. Er zijn nog steeds 50.000 ouderen die niet de noodzakelijke
zorg krijgen. Wat is de reactie van de CDA-fractie daarop? Mijn tweede vraag
betrof sectoren zoals de jeugdzorg en de geestelijke gezondheidszorg, waarin
de wachtlijsten langer worden. Dat lijkt mij toch niet helemaal de bedoeling.Mevrouw Verburg (CDA):Mevrouw Kant weet met mij dat in de jeugdzorg geweldig hard wordt gewerkt
en extra wordt geïnvesteerd om de jarenlang opgebouwde wachtlijsten weg
te werken en vooral ook om de schotten tussen de instellingen en de organisaties
weg te werken. Wij kunnen er immers nog vele miljoenen bij storten, maar als
wij niets doen aan de samenwerking, zullen wij hier nog heel vaak praten over
kinderen die in de jeugdzorg op een dramatische manier, soms ten koste van
hun eigen leven, tussen de wal en het schip raken. Met andere woorden: er
moet nog veel meer gebeuren, maar het is ook goed om vast te stellen dat er
beweging in zit en dat de trein rijdt.Mevrouw Kant (SP):U bevestigt nu eigenlijk wat ik zeg: er zijn sectoren waar de wachtlijsten
langer worden en de wachtlijsten die korter zijn geworden, zijn nog steeds
te lang. Wat gaat het CDA daaraan doen? U zegt dat er meer moet gebeuren,
maar er komt voor deze problemen niet meer geld beschikbaar.Mevrouw Verburg (CDA):Daar hebben wij het vandaag niet over. Wij kijken nu terug naar de verantwoording.
Ik wijs erop dat wij vorig jaar, bij de begroting, 10 mln. extra hebben uitgetrokken
voor de jeugdzorg. Dat geldt wordt ook besteed en er wordt op dit moment geweldig
hard gewerkt aan het afbreken van die muren. Ik wijs er ook op dat de operatie
Jong op een nog nooit vertoonde manier fors op gang is gezet om dit soort
zaken in samenhang met elkaar te bezien. Mevrouw Kant kan dat allemaal weten,
want ook zij weet dat er bij de verschillende departementen soms heel hoge
muren zijn die niet afgebroken worden als de regering daar niet een geweldige
inzet voor pleegt. Dat doet deze regering.De heer Bos (PvdA):Ik ben geïntrigeerd door uw opmerking dat wij met grote hervormingen
bezig zijn, zodat Nederland weer kan aanhaken bij het economisch herstel,
als dat plaatsvindt. Volgens mij is door de minister van Financiën zelf
in de stukken de trieste werkelijkheid beschreven dat het economisch herstel
plaatsvindt, maar dat Nederland niet aanhaakt. Hoe kan dat nou?Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb de heer Bos horen zeggen dat de Nederlander er niet op zit te wachten
dat het KNMI voorspelt dat de zon misschien gaat schijnen, maar dát
de zon gaat schijnen. De heer Bos vertelt natuurlijk sprookjes, want hij weet
ook dat je de zon niet kunt laten schijnen door te zeggen dat je wilt dat
de zon schijnt. En zo is het ook met de economie. In tegenstelling tot wat
de heer Bos hier heeft staan verkondigen, kan de overheid maar heel weinig
doen aan de economie en de economische dip. Wij hadden overigens wel eerder
wat kunnen doen. Het kabinet had zich in de tijd dat het economisch geweldig ging, in de tijd dat de meevallers tegen de plinten op klotsten,
moeten afvragen of Nederland gereed was voor de toekomst. Zijn er toen voldoende
maatregelen op de rit gezet voor de vergrijzing en de zorg? Dat is helaas
niet gebeurd.De heer Bos (PvdA):Daarom is het ook zo goed dat het kabinet dat er toen zat al die CDA-voorstellen
voor verdere lastenverlichting afwees bij monde van de minister van Financiën,
die daar nu nog hartelijk om kan lachen, zoals ik zie. In het jaarverslag
dat de minister van Financiën namens het hele kabinet heeft geschreven,
staat dat er op dit moment op wereldschaal een herstel plaatsvindt, in de
wereldhandel en de export, dat zich niet vertaalt in het Nederlandse aandeel
in de groei. Dat is een van de redenen dat veel van die cijfers tegenvallen.
Het is van tweeën één. Óf u zegt dat het kabinet
niets kan doen aan de economie en de groei van de werkgelegenheid, maar dan
wil ik u nooit meer trots horen zijn op de economische prestaties van dit
kabinet. Dan is het allemaal een kwestie van dingen die zich buiten onze controle
om voltrekken. Óf u zegt dat het kabinet daar wel degelijk iets voor
kan betekenen. Dan mag u trots zijn als het goed gaat, maar dan moet u ook
verantwoording durven af te leggen als het niet goed gaat. De economische
groei in 22 van de 25 landen in Europa is beter dan die in Nederland. Dan
hebt u uit te leggen aan de Nederlandse burgers en belastingbetalers waarom
het resultaat dat u voor hen in petto had, ondanks het feit dat zij veel hebben
ingeleverd en ondanks de bezuinigingen, er nog steeds niet is.Mevrouw Verburg (CDA):U zult mij of iemand anders van de CDA-fractie nooit horen over de economische
prestaties van dit kabinet. Ik heb u overigens wel eens realistischer horen
praten. De overheid kan en moet randvoorwaarden scheppen voor ondernemers
om te kunnen ondernemen en voor burgers om aan de slag te kunnen gaan en blijven.
Een van die voorwaarden is de hoogte van de loonkosten. U weet, of u kunt
in ieder geval weten, dat de loonkosten in de afgelopen jaren de pan uit zijn
gestegen. Dat is gebeurd omdat de arbeidsmarkt in bepaalde sectoren schaars
is geworden, waardoor wij duur betaalde krachten moesten zoeken, hetzij hier,
hetzij elders. De wachtlijsten in de zorg zijn opgelopen vanwege een gebrek
aan personeel. De lesroosters op scholen waren gatenkazen, waardoor leerlingen
onvoldoende geschoold de opleiding verlieten. Dat is in het verleden gebeurd.
Dit kabinet heeft te maken met de resultaten van dat beleid. Dat heb je onder
ogen te zien en toch je verantwoordelijkheid te nemen. Dan moet je door moeilijke
keuzen heengaan. Ik heb u net horen zeggen dat u wel wist dat de PvdA, als
zij was gaan regeren, ook moeilijke keuzen had moeten maken, maar ik heb nog
niet gehoord waar u dan voor was gaan staan.De heer Bos (PvdA):De werkelijkheid is heel simpel voor het CDA. Als het niet zo goed gaat,
is het altijd de schuld van vorige kabinetten. Als het wel goed gaat, mag
het CDA trots zijn. U doet maar!U vergeet overigens een andere reden te noemen waarom de loonkosten in
Nederland op dit moment sterker stijgen dan gewenst. Twee jaar geleden zat
het kabinet heel dicht bij een akkoord met de vakbeweging, waarmee een nullijn
gegarandeerd zou worden. Het kabinet koos ervoor om de confrontatie aan te
gaan en ruzie te maken en zit nu opgescheept met loonstijgingen die vele malen
hoger zijn dan wanneer het gekozen had voor een strategie van samenwerking.Voor mijn laatste opmerking grijp ik terug naar het begin van mijn interruptie.
U zegt dat wij kunnen profiteren van het herstel als de hervormingen maar
een kans krijgen. Ik herhaal de woorden van het kabinet zelf: het herstel
vindt reeds plaats. Voorzien was een groei van de wereldhandel met 6,5% in
2004, het werd zelfs meer: 7,4%. Toch kon Nederland hier niet optimaal van
profiteren. De minister van Financiën heeft het zelf geschreven. Er is
dus echt iets mis met wat dit kabinet doet.Mevrouw Verburg (CDA):U zegt dat het herstel op gang is gekomen. Ik ben dat met u eens, maar
het is nog een voorzichtig herstel. Ik ben een optimistisch mens en mijn fractie
is een optimistische fractie. Wij hebben goede hoop dat het herstel zich het
komende jaar voortzet. Wij hebben jarenlang het Nederlandse poldermodel uitgedragen
en zelfs geëxporteerd. Er zijn prijzen voor in ontvangst genomen. Ik
stel met u vast dat het poldermodel uiteindelijk slachtoffer is geworden van
zijn eigen succes. Wij dachten dat het niet meer anders zou kunnen. Het gat
waarin wij gevallen zijn, is dus dieper dan wij oorspronkelijk dachten en
hoopten. Ik laat de heer Bos zijn eigen duiding voor waar het CDA voor staat.
Ik stel vast dat het CDA niet wegloopt voor moeilijke keuzen. Wij willen daarbij
altijd perspectief voor de toekomst blijven zien. Burgers en bedrijven moeten
het beter krijgen. Wij willen mensen inschakelen in plaats van uitschakelen
of op slot zetten in een uitkering.Een aantal grote operaties is naast een aantal prestaties in de steigers
gezet. De Wet maatschappelijke ondersteuning, de nieuwe Zorgverzekeringswet,
inclusief de Wet op de zorgtoeslag, de levensloopregeling, de lumpsumfinanciering
in het onderwijs, het inkomensbeleid op maat per huishouden: het komt er allemaal
aan. De veranderingen dienen zich een voor een aan. Dit alles om de verantwoordelijkheid
en de keuzemogelijkheden daar te leggen waar ze horen: dicht bij mensen en
hun organisaties.De CDA-fractie maakt zich op enkele punten nog wel zorgen. Met al deze
grote veranderingen moet nog een doel worden bereikt, namelijk veel minder
bureaucratie, minder formulieren, minder wachttijden voor de mensen en een
beter gerichte dienstverlening. Het is voor het draagvlak van overheidsbeleid
noodzakelijk dat de overheid goed functioneert. Zij moet anderen, maar ook
zichzelf, wijzen op verantwoordelijkheden en onvolkomenheden en waar nodig
tekortkomingen scherp corrigeren. Uit de jaarverslagen blijkt dat in verschillende
sectoren de zaken niet goed zijn geregeld. De bouw van nieuwe woningen blijft
in 2004 ver achter bij wat nodig is en bij wat is afgesproken. De corporaties
zitten op ongeveer € 15 mld., terwijl gemeenten een probleem hebben
of krijgen omdat zij niet van hun bouwgrond afkomen. Dat moet anders en beter.
Ik verneem graag een reactie van het kabinet.Bij de toekenning van individuele huursubsidie zijn veel problemen opgetreden.
Er is zelfs sprake van onrechtmatig aangegane verplichtingen. De Rekenkamer
acht de onvolkomenheden zo ernstig, dat zij officieel bezwaar
heeft gemaakt tegen het financiële beheer van de huursubsidie. Het ministerie
van VROM draagt de uitvoering van de huursubsidie per 1 januari 2006
over aan de Belastingdienst. Ook over de uiteindelijke verantwoordelijkheid
van de afbakening is de Rekenkamer niet te spreken. Ik verneem hierop graag
een reactie.Verder is de Rekenkamer van oordeel dat er ernstige onvolkomenheden voorkomen
in de uitvoering van het controlebeleid van de huursubsidie. Dit oordeel wordt
vooral ingegeven door aanhoudende knelpunten in de uitvoering van de gegevensuitwisseling
tussen de huursubsidie en de gemeentelijke basisadministratie en de afhandeling
van signalen over ontbrekende of foutieve bewoningsgegevens. Ik zeg dit tegen
minister Pechtold, die verantwoordelijk is voor de Andere Overheid en vooral
voor het veel beter communiceren tussen overheidsinstellingen en uitvoerende
diensten.De CDA-fractie staat voor de overgang per 1 januari 2006 van de uitvoering
van de huursubsidieregeling. Een systeem met fouten overdragen aan de Belastingdienst,
die toch al de handen vol heeft, leidt echter gegarandeerd tot problemen.
Deze problemen komen op het bordje te liggen van juist die burgers die de
huursubsidie zo hard nodig hebben. Op welke termijn en hoe lossen de bewindspersonen
dit op?De CDA-fractie constateert dat het voorschotbeheer misgaat bij het ministerie
van Buitenlandse Zaken. Dit wordt zo langzamerhand een repeterende breuk.
Ik roep de verantwoordelijke bewindspersonen op er iets aan te doen en ons
dat te laten weten.Bij het ministerie van Defensie is een probleem bij het munitiebeheer
gebleken. Het mag toch niet voorkomen dat er bij diefstal meer bommen en granaten,
oftewel pistolen, worden teruggevonden dan men dacht dat er gestolen waren?Bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is een probleem
bij het subsidiebeheer ontstaan. Op aandrang van de Kamer en van de Rekenkamer
is een plan van aanpak opgesteld dat het oerwoud aan subsidieregelingen moet
stroomlijnen. Het gaat dan vooral om de rechtmatigheid van de subsidieverstrekking.
In een aantal subsidies is al behoorlijk orde op zaken gesteld. Die durf en
dat doorzettingsvermogen zouden andere departementen wellicht ook eens kunnen
tonen. Toch willen wij graag van de bewindspersonen van VWS vernemen hoe dit
wordt aangepakt en wanneer dit probleem echt uit de wereld zal zijn.Bij Binnenlandse Zaken zijn er meer grote probleemgebieden. Dat is ten
eerste de beloningsstructuur voor hoge ambtenaren op alle departementen. Officieel
deugt het allemaal wel, maar erg inzichtelijk is het niet. Heb je geen recht
op een dienstauto, dan declareer je bijvoorbeeld voor € 50.000 taxikosten
per jaar. Dit soort zaken kunnen echt niet door de beugel en graag horen wij
wat daaraan gebeurt!Het CDA is er trots op dat dit kabinet als eerste werk maakt van de soms
torenhoge inkomens in de publieke en semi-publieke sector. De eerste stap
is gezet door inzichtelijk te maken wat de mensen aan de top verdienen en
dat is nieuw. Eerder is wel eens lippendienst bewezen aan het probleem, nu
wordt het daadwerkelijk aangepakt. Vroeger hadden wij er namelijk geen idee
van, nu worden stappen gezet. Het effect daarvan zien wij graag zo snel als
mogelijk tegemoet.Dan de ICT. Alle bazen op alle departementen hebben wel een plan voor
de toekomst maar hoever het daarmee staat en wanneer die systemen ook met
elkaar gaan communiceren waardoor de dienstverlening aan burgers en organisaties
kan worden verbeterd, daarvan bestaat op dit moment blijkbaar geen idee. Sterker,
veelal weet men niet eens welke systemen men in huis heeft. Gezien de cruciale
rol van ICT bij de uitwerking van het project Andere Overheid kan dat toch
niet langer? Neem bijvoorbeeld de politie. Het is toch niet uit te leggen
dat politiekorpsen met verschillende systemen werken waardoor er niet intern
kan worden gecommuniceerd? Wat betekent dat voor de veiligheid van de burgers?
Kan de minister aangeven wat daaraan wordt gedaan en wanneer de beleidsmaatregelen
worden verantwoord?Ik zei dat er op het departement van BZK meer grote problemen bestaan,
maar blijkens het jaarverslag lijken dat er alleen maar meer te worden. Wat
er aan problemen wordt opgelost, komt er elders op het departement of op lokaal
niveau weer bij, of het nu gemeentepolitiek is of de eigen organisaties. De
regels blijken als een waterbed elders op te duiken als wij ze in Den Haag
wegdrukken.Dan het onderwijs. Voor het CDA is het cruciaal dat dit kabinet de verantwoordelijkheid
bij de scholen legt. Hoe staat het daarmee? Is er voor de leraren en de schooldirecteur
ook een feitelijke afname van regeltjes en procedures te bespeuren en wordt
dat in de praktijk ook als zodanig ervaren? Wat doet de minister daaraan?
Uit het verslag blijkt dat dit allemaal nogal tegenvalt. Wij houden de minister
aan de afgesproken 25% minder regels in 2007. Zij schrijft zelf dat het nog
maar de vraag is of dat kan worden gehaald, maar wij zullen haar daar in ieder
geval aan houden. De vraag is hoe zij dat denkt waar te kunnen maken.Voorzitter. Gelukkig valt het lerarentekort in 2004 mee. De vraag is echter
of wij ook op koers liggen voor de toekomst. Als de economie stevig aantrekt,
krijgen wij dan niet hetzelfde probleem als onder Paars II, namelijk dat veel
docenten kiezen voor een gsm en een laptop in de ICT-branche?De innovatie. Ik vraag de premier wat de stand van zaken is en wat burgers
en bedrijven daar op korte termijn concreet van gaan merken.Decentralisatie kan leiden tot evenveel of zelfs meer regels, maar dan
elders. Het gaat niet om het aantal regeltjes of circulaires, het gaat om
de mensen in het land, het gaat om de beleving op straat. Het CDA is principieel
van mening dat mensen zelf hun verantwoordelijkheid moeten kunnen nemen en
keuzes moeten kunnen maken. Dus moeten knellende regels en overbodige procedures
weg. Een vrijwilliger mag geen bier schenken, maar wel chocomel omdat het
plafond in de kantine van de sportclub te laag is. Een sportmoeder mag geen
bitterballen bakken, omdat het aanrecht in de keet langs het veld te laag
is.Er worden slagen gemaakt met de regels, maar er is nog een wereld te winnen
zoals blijkt uit recent gepresenteerde rapporten van CIVIQ en NOC-NSF. De
CDA-fractie wil voor mensen en bedrijven één loket voor overheidszaken.
Gegevens voor overheidszaken zoals bijstand, huursubsidie, belastingen, premies
enzovoort moeten één keer worden aangeleverd.
Vergunningen moeten één keer worden aangevraagd en moeten ook
daadwerkelijk worden verleend als de verlener niet binnen zes maanden reageert.
In Spanje is het bewijs geleverd dat dit prima werkt. Wij denken bijvoorbeeld
aan bouw-, kap-, hinderwet- en milieuvergunningen. Waartoe dient dit alles?
Voor de mensen in de straat, de politieagent, de boer, de bakker, de oppasmoeder
en de arts, maar ook voor de ambtenaren moet de bureaucratie omlaag en de
dienstverlening omhoog.Er is veel bereikt in 2004, maar om draagvlak voor veranderingen te krijgen
en te houden, moet ook het voorwaartse kabinetsbeleid gericht zijn op minder
papierwerk, minder bureaucratie en dus op meer service, meer mensen centraal
of meer maatwerk. Laat dat de les zijn van vandaag, ook voor onszelf als Kamer.
Als het om regeltjes gaat, dan kunnen veel fracties in deze Kamer er ook wat
van.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Bij die laatste woorden sluit ik graag aan. Ik zat ook nog te denken aan
het rare regeltje dat softdrugs wel gebruikt en verkocht mogen worden, maar
niet mogen worden aangeleverd. Dat is ook iets dat je eigenlijk niet kunt
begrijpen. Daarover gaat mijn vraag echter niet.Mevrouw Verburg (CDA):Wij kunnen ook besluiten om de softdrugs niet meer te leveren.De voorzitter:Dat debat is hier herhaaldelijk gevoerd, dus nu naar de vraag van mevrouw
Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb met belangstelling naar uw verhaal geluisterd. Ik ben ook blij
dat u zegt dat mensen meer centraal moeten staan en dat er maatwerk moet worden
geboden. Maar wij kunnen toch niet ontkennen dat wij inmiddels in een vertrouwenscrisis
terecht zijn gekomen? Op dit moment heeft 81% van de bevolking geen vertrouwen
in dit kabinet. Kunt u mij dat eens uitleggen?Mevrouw Verburg (CDA):Nee, dat kan ik u niet uitleggen. Ik weet wel dat wij in een moeilijke
periode zitten en daarover heb ik ook het een en ander gezegd. Het is natuurlijk
heel vervelend als iedereen moet inleveren en dat niet één jaar,
maar ook langer. Dat doet pijn, overigens niet alleen bij de lage inkomens,
maar ook bij middeninkomens die nergens subsidie of korting voor krijgen.
Wij vragen daar ook aandacht voor. Het is belangrijk dat het kabinet verder
werkt aan herstel van vertrouwen bij burgers en organisaties via innovatie,
minder regeltjes en een betere service en dienstverlening.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij wordt er al drie jaar in algemene termen gesproken over herstel
van vertrouwen en de noodzaak daarvan. Wij zien echter dat het vertrouwen
van burgers afkalft. Dit beleid is ons verkocht als een voorwaarde voor economisch
herstel. Economisch herstel blijft uit. Consumentenvertrouwen daalt. Producentenvertrouwen
daalt. Mensen zijn inmiddels zo bang voor de economische afgrond waaraan wij
zouden staan dat zij sparen en oppotten. Dit kabinet is in zijn eigen voet
aan het schieten. Hoe denkt u dat vertrouwen te gaan herstellen? Ik zie het
alleen maar slechter worden.Mevrouw Verburg (CDA):Ik deel de analyse van mevrouw Halsema niet. Ik zie wel dat mensen ongeduldig
zijn als het gaat om het herstel van de economie en dat zij bang zijn om hun
baan te verliezen en dat zij bang zijn om niet aan het werk te komen. Maar
er is meer. Burgers zijn ook bang voor hun veiligheid, terrorisme en andere
zaken die in de samenleving spelen. Ik ben met u eens dat er nog heel veel
moet gebeuren, maar dat kan het kabinet niet in zijn eentje. Wij hebben daar
meer mensen en organisaties in de samenleving voor nodig. De maakbaarheid
van de samenleving is namelijk definitief aan diggelen en ik ben blij toe.
Wij moeten met elkaar vaststellen dat wij jarenlang de indruk hebben gewekt –
en sommigen doen dat nog – dat de overheid ervoor kan zorgen dat de
zon schijnt en dat je de overheid of het kabinet erop kunt aanspreken als
de zon niet schijnt. Zo heeft de wereld nooit in elkaar gezeten en zo zal
die ook nooit in elkaar zitten. Het zou goed zijn om dat met elkaar ook vast
te stellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee, ik hoor niet bij de mensen die denken dat het kabinet de zon kan
laten schijnen. Dan had ik namelijk vandaag wel een motie van wantrouwen ingediend,
want de zon blijft al een maand uit. Dat is dus het punt niet. Het punt is
dat de werkloosheid is toegenomen. Mensen raken onzekerder over hun baan en
zijn soms bang dat zij die kwijtraken. De samenleving is niet maakbaar, maar
zij kan wel door de overheid in de juiste richting worden gestuurd. Het valt
mij op dat u, na twee jaar, zo defaitistisch bent. U zei net dat de economie
en de samenleving niet kunnen worden gestuurd. Wat denkt u nog te gaan doen
de komende twee jaar?Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb niet gezegd dat de economie niet kan worden gestuurd. Ik stel echter
wel vast dat het niet de overheid is die de economie maakt. De economie wordt
voor een groot deel door internationale verhoudingen en ontwikkelingen bepaald.
De overheid kan wel voorwaarden scheppen. In de periode dat het geweldig goed
ging en dat wij op een hoge economische golf zaten, is te veel nagelaten om
vooruit te denken omdat wij toen dachten dat er nooit meer werkloosheid zou
komen. Juist in zo'n periode zou moeten worden nagedacht over mindere tijden.Ik heb vastgesteld dat het achterstallige onderhoud groter was dan was
verwacht en gehoopt. Wij zijn bezig om dat weg te werken door nieuwe structuren
en nieuwe service- en dienstverlening op te zetten. Het wegwerken van achterstallig
onderhoud is hard nodig, zowel van dat aan wegen als aan dat van andere onderdelen
van de samenleving. Wij moeten tegelijkertijd voorkomen dat er nieuwe achterstanden
ontstaan. Daarvoor is de vernieuwingsagenda van het kabinet zo belangrijk.Mevrouw Kant (SP):U kunt wel zeggen dat dit nodig is, maar de mensen geloven u niet. Er
is wel degelijk sprake van een vertrouwenskwestie tussen dit kabinet en de
burgers van dit land. Ik vind dat u daar nogal makkelijk over doet. Uit het
onderzoek "21minuten" bleek dat slechts 13% van de bevolking het beleid van
het kabinet steunt. Dat is bitter weinig. Als de steun maar 13% is, kan dat
niet alleen in de achterban van de oppositie zitten. Dat klopt ook volgens
het onderzoek. Van de achterban van het CDA is 40% het oneens met het kabinet
en is 27% het eens. Dat moet u toch verontrusten?Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb al eerder gezegd dat wij in een buitengewoon moeilijke fase zitten.
In die fase is dit kabinet bezig om maatregelen te nemen die voorwaarden scheppen
om daaruit te komen. Ik herken het ongeduld van mensen, zowel in de Kamer
als in de samenleving. Zij vragen zich af wat het nieuwe beleid voor gevolgen
heeft voor hen. De Wet maatschappelijke ondersteuning is bijvoorbeeld nog
niet eens naar de Kamer gezonden. Burgers willen echter wel al weten wat die
wet voor hen betekent. Het herstel heeft zich ingezet. Ik ben net zo ongeduldig
als u. Ik wil alles doen wat mogelijk is om het herstel te bevorderen. Een
kabinet dat het aandurft om moeilijke maatregelen te nemen, kan vaak op minder
applaus rekenen dan een kabinet dat een klein beetje met wind mee zeilt. Ik
denk dat het goed is dat het kabinet doorgaat en dat het uitlegt en toelicht
waar het mee bezig is. De Kamer heeft daar ook een taak in. Alles moet worden
gedaan om voorwaarden te creëren en de vernieuwing door te zetten zodat
de zaken volgend jaar en het jaar daarop wel op de rails staan.Mevrouw Kant (SP):U zegt nu weer dat mensen ongeduldig zijn en dat mensen niet begrijpen
waarom de maatregelen noodzakelijk zijn. Dat vroeg ik u niet. Het gaat er
niet om dat mensen ongeduldig zijn. Het punt is dat slechts 13% het eens is
met de keuzes die dit kabinet maakt. Wie vertegenwoordigt u nu eigenlijk?
Het zou mij erg ongerust maken als ik coalitiepartij was en maar 13% van de
bevolking mijn beleid steunde. Waarom wordt u daar niet ongerust van? Waarom
stelt het beleid niet bij als die kloof zo groot is en het vertrouwen zo laag?Mevrouw Verburg (CDA):Ik vind het onderzoek 21minuten heel goed. Er kan uit worden opgemaakt
waar de Nederlandse bevolking staat en wat zij vindt van de veranderingen
en vernieuwingen die juist door dit kabinet zijn ingezet. Het is verbazingwekkend
met hoe veel van die maatregelen de bevolking het eens is. Ik noem het aan
de slag helpen van mensen die aan de slag kunnen. Ik doel ook op meer boeven
in één cel en ervoor zorgen dat mensen in de zorg op één
kamer toch privacy hebben. Het is bekend dat, als je, ook als kabinet, tegen
de wind in moet trappen, het erg moeilijk is om daarvoor geweldig veel support
te krijgen in het land.Het gaat erom dat je blijft aangeven welke richting het op gaat en dat
je aantoont dat je met de genomen stappen uit deze moeilijke economische periode
komt, alsook dat je de samenleving zo hebt ingericht dat solidariteit onder
de mensen blijft bestaan, alsmede dat solidariteit en duurzaamheid betaalbaar
en houdbaar zijn en blijven.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Namens mijn fractie, Lijst Pim Fortuyn, is het mij een genoegen
om mij vandaag tot het voltallige kabinet te richten. Het is heel bijzonder
dat ik alle ministers hier heb gezien. Niet alleen minister Zalm moet op zijn
prestaties worden afgerekend, maar ook de andere ministers en staatssecretarissen.
Vandaar dat wij het zo op prijs stellen dat het kabinet hier nagenoeg voltallig
is.Wij zullen het kabinet op een kritisch-positieve wijze benaderen. Wij
zijn van mening dat het Hoofdlijnenakkoord het gevolg is van het Strategisch
Akkoord. Daarin hebben wij ons kunnen vinden. Wat dat betreft schuwen wij
onze verantwoordelijkheid niet. Wij zijn een oppositiepartij; wij zullen het
kabinet zeker steunen in die zaken waarin wij ons volledig kunnen vinden.
Wij gaan, zoals gezegd, zo nodig ook een kritische dialoog met het kabinet
aan. Wij zullen dat ook blijven doen. Dat doet recht aan het bedrijven van
duidelijke politiek.De fractievoorzitters van de coalitie trommelen het voltallige kabinet
op, maar blijven zelf weg om de aan hen toegekende subsidies op straat weg
te gooien, ook via radio en televisie en de post. Wij vinden hun afwezigheid
ongehoord en onbeschaafd. Ik kan daar geen andere woorden voor vinden. Hoe
is deze aanpak te verkopen aan de toch al niet van enthousiasme voor de Haagse
politiek overlopende kiezers? Aan hen is nooit gevraagd welke weg Europa op
zou moeten gaan.Hoe groot moet de kloof met de burgers eigenlijk worden, voordat men in
Den Haag eindelijk wakker wordt? Kan het kabinet dit uitleggen? Het dualisme
is kennelijk in de kiem gesmoord bij de coalitiefracties, want de matroos
zit bij kapitein op schoot. Eigenlijk zou je gehakt moeten draaien van deze
eenheidsworst.Als het met het kabinet net zo gaat als met de EU-grondwetcampagne, heeft
zelfs folderen geen zin meer. De politiek in het algemeen en het kabinet in
het bijzonder verdienen een grote schoonmaak in de zin van een enorme imagoverbetering.
De heer Bos heeft hier zojuist al een en ander over gezegd. Wij kunnen zijn
zienswijze in dezen van harte onderschrijven. Hoe lang zal het volgens het
kabinet nog duren voordat de mensen in het land hun laatste greintje vertrouwen
in de politiek in het algemeen en in het kabinet in het bijzonder zullen verliezen?
Zojuist zijn er in dit verband al cijfers genoemd van onderzoeken naar het
vertrouwen in het kabinet. Of dat nu 13% of 20% is, het is eigenlijk te gek
voor woorden.Ik heb begrepen dat er een budget is voor extra folders, omdat het kabinet
nu de zenuwen door de keel gieren. Daarmee wordt eigenlijk geld verspild.
Bij de Europese Commissie in Brussel kan hierover echter gewoon een folder
besteld worden. De folder van het kabinet was dus volkomen overbodig. Ik wil
graag dat het kabinet duidelijk aangeeft hoe dit nu zit. Als het om extra
folders gaat, is dat tegen deze achtergrond te gek voor woorden.Mijn fractie vindt dat het kabinet meer vaart moet zetten achter de uitvoering
van de motie die in 2002 door de LPF-fractie is ingediend met als doel dat
alle rijkstaken tegen het licht worden gehouden en zo nodig opnieuw worden
overwogen. Dat geldt in het bijzonder voor alle subsidies. Ook het kabinet
moet niet alleen op de winkel passen. In het algemeen doet het kabinet goed
zijn best. De ministers zijn goed aanspreekbaar. Natuurlijk zullen zij het
niet op alle punten met ons eens zijn. Het kabinet moet echter ook eens het
mes durven te hanteren in plaats van ieder jaar de kaasschaaf. Het moet dus
alle rijkstaken opnieuw tegen het licht durven te houden. De IBO's duren veel
te lang, voordat daar wat uitkomt. Eigenlijk zal minister Zalm als projectminister
daarvoor verantwoordelijk moeten zijn. Hij zal zijn collega's dan moeten aansporen
in die zin dat er in de departementen extra financiële ruimte wordt gevonden
voor lastenverlichting en nieuw beleid. Mijn fractie wil vooral
zwaar inzetten op de subsidiestroom. Ik ben blij dat ik een medestander heb
gevonden in mevrouw Verburg die het hier vanochtend ook over had. Lastenverlichting
is keihard nodig voor de burgers, willen zij maandelijks de touwtjes aan elkaar
kunnen knopen. Zij is ook nodig voor het bedrijfsleven om haar concurrentiepositie
ten opzichte van andere landen te kunnen handhaven. Mijn fractie vindt dat
het kabinet dit aspect nog steeds te veel onderschat en voorbijgaat aan de
verborgen armoede die onder een groot deel van onze bevolking heerst. Denk
alleen maar aan de mensen die van een AOW'tje of een uitkering moeten rondkomen
of aan de mensen met een modaal inkomen die maandelijks de touwtjes aan elkaar
moeten zien te knopen. Mijn fractie wordt dagelijks met deze problematiek
geconfronteerd en vindt dat het zo niet langer kan. Ik neem aan dat hetzelfde
voor haar collega's geldt. Veel werknemers zijn op de 0-lijn gezet, terwijl
allerlei lasten gigantisch zijn toegenomen. Denk alleen maar aan de gemeentelijke
lasten. De motie van mijn fractie om de gemeentelijke lasten jaarlijks aan
het inflatiepercentage te koppelen, heeft deze Kamer helaas verworpen. Mijn
fractie vindt dat nog steeds betreurenswaardig.Voor minister Zalm heb ik een goed en een slecht bericht. Laat ik met
het goede bericht beginnen. Ik wil minister Zalm een compliment geven voor
het feit dat hij bezwaar heeft gemaakt tegen de topsalarissen bij de Waterschapsbank
en de Bank Nederlandse Gemeenten. Mijn fractie vraagt zich wel af of na Essent
en NUON ook Schiphol eens in zicht komt. Gaat de minister eens wat over Schiphol
zeggen? Neemt hij er nog een duidelijk standpunt over in? Kan de Kamer van
hem eenzelfde kritische houding jegens de topsalarissen bij alle zelfstandig
bestuursorganen verwachten? Met andere woorden: valt dit te beschouwen als
opmaat tot een algemeen kabinetsbeleid terzake? Ik hoor graag een reactie.Minister Zalm vindt dat de WW-uitkering een taak van de gemeente moet
worden. Dat vindt mijn fractie een zeer goede gedachte. Zij steunt hem hierbij
dus van harte. Wanneer denkt minister Zalm die zaak aan te pakken? Het slechte bericht aan minister Zalm heeft te maken met het inkomensprobleem.
Minister Zalm heeft volgens zijn voorlichter niet de waarheid gesproken over
de waarde van de gulden bij de invoering van de euro. De reactie van minister
Zalm heb ik al gezien op de televisie, maar het om politieke redenen niet
vertellen van de gehele waarheid is ook een leugen en dan niet om bestwil.
Ik kan beter zeggen dat de kiezer onvoldoende is voorgelicht. Ondanks eerdere
ontkenningen is de gulden wel degelijk ondergewaardeerd ingeleverd voor de
euro. Heeft minister Zalm op 9 april 1998 inderdaad gezegd dat er geen
sprake was van onderwaardering van de gulden en dat de spilkoersen in lijn
met de "fundamentals" waren? Was dat niet volstrekt in strijd met de realiteit?
Al vindt de minister van niet, er is op zijn minst sprake van halfbakken voorlichting
van de argeloze burger die met de gebakken peren zit. In wiens belang was
het te goedkoop inleveren van de gulden voor de euro? De minister weet dat
dit een recept is voor een hogere inflatie. Een hogere inflatie is vooral
gunstig bij hoge schulden. Zij worden daardoor relatief kleiner. Dit is dus
in het belang van de Staat met zijn torenhoge staatsschuld. Heeft het niet
veel te ongunstig uitgepakt voor de burgers en dan vooral voor de burgers
die wat gespaard hebben, pensioen hebben opgebouwd en daar maandelijks maar
van rond moeten zien te komen, terwijl zij de waarde ervan door de hoge inflatie
zien dalen? Kan de minister dit nog uitleggen aan de mensen?Volgens mijn fractie kan zonder al te veel problemen de bureaucratie op
het ministerie van Justitie drastisch worden verminderd. Zo kunnen er maatregelen
worden getroffen ter verbetering van de benutting van de zittingscapaciteit.
Waarom wordt de maximum op te leggen straf door de politierechter niet verhoogd
van een naar drie jaar? Dan kan op eenvoudige wijze het aantal capaciteitvretende
zittingen van de meervoudige kamers van rechtbanken tot meer aanvaardbare
proporties worden teruggebracht. Ik krijg hierop graag een reactie van minister
Donner.Mijn fractie plaatst veel kanttekeningen bij de uitvoering van allerlei
taken van het Openbaar Ministerie. De vraag is of dat wel adequaat te werk
gaat, zeker als je denkt aan de fraudebestrijding. Is de organisatie daar
wel op ingericht of moeten de ramen daarvan ook eens flink worden opengezet?
Is de organisatie niet rijp voor een flinke schoonmaakbeurt? Minister Donner
zou de organisatie eens tegen het licht moeten houden en nagaan of die de
eigentijdse problemen wel op eigentijdse wijze kan aanpakken. Ook moet hij
nagaan of de capaciteit en de organisatie er wel op is toegespitst.Wat zijn de normen en waarden van dit kabinet? Een officier van Justitie
bij wie kinderporno op de computer is aangetroffen en die zegt, kleine jongens
wel lekker te vinden – ik ga af op de berichtgeving in de pers –
mag gewoon blijven zitten. Hij wordt niet vervolgd. In de sector onderwijs
heb ik wel anders gelezen en meegemaakt. Daar gaat zo iemand eruit; die verliest
zijn baan. Hoe lang houdt minister Donner deze officier van Justitie nog de
hand boven het hoofd? Het OM stelt geen vervolging in naar één
van haar eigen leden. Riekt dit niet een beetje naar klassejustitie? Hoe denkt
men dat dit overkomt bij de burgers?Minister Remkes roept in een brief de gemeenten op, belastingvrijstaten
aan te pakken. Kan hij man en paard noemen? Welke gemeenten treden te laks
op? Zitten er ook grote steden bij? Wat heeft hij in petto tegen de gemeenten
die onwillig blijven? Gaat de minister zelf aan de slag? Wacht vooral niet
op de gemeenten, maar neem zelf het voortouw. Misschien kan hij zich laten
inspireren door de onvolprezen staatssecretaris Wijn, die volgens de Lijst
Pim Fortuyn uitstekend werk verricht met de aanpak van de woonwagenkampen.De minister deelde vorig jaar mijn mening dat de veroorzakers van overlast
en schade, zoals de bewoners van het woonwagenkamp de Vinkenslag bij Maastricht,
zelf voor de schade moeten opdraaien. Hoe hoog was die schade, en hoeveel
is daarvan uiteindelijk teruggevorderd bij de bewoners? Wie veroorzaakt, betaalt
immers. Als je dat consequent doorvoert, zal men zich wel driemaal achter
de oren krabbelen om dat soort trukendozen open te trekken.De voorzitter:Ik moet u vragen op uw tijd te gaan letten.De heer Van As (LPF):U houdt mij wel erg kort.De voorzitter:Nee, dat zegt u zo vaak tegen mij, maar dat is echt niet waar. Ik vraag
u vriendelijk op uw tijd te letten, en ik geef u nog anderhalve minuut extra.De heer Van As (LPF):Is het juist dat werkgevers vanaf 1 januari 2006 de procentuele zogenoemde
inkomensafhankelijke bijdrage voor de basisverzekering aan hun werknemers
moeten vergoeden? Nemen hierdoor de brutoloonkosten voor werkgevers niet in
onaanvaardbare mate toe?Onze fractie is blij met de nieuwe ondersteuningsregeling voor jonge boeren.
Maar nu de aanvragen het beschikbare budget overschrijden, moet er geloot
worden en dat vinden wij niet terecht. Gaat de Nederlandse overheid als een
loterij fungeren? Wij vinden dat alle aanvragen gehonoreerd moeten worden.
En, mocht dit absoluut niet lukken, dan vinden wij dat de afvallers van dit
jaar, volgend jaar als eersten aan de beurt moeten komen.Minister Verdonk pakt het Antillianenprobleem eindelijk goed aan, waarvoor
zij een compliment van onze fractie verdient. Wel heb ik mij verbaasd over
een opmerking van haar. Met de aanvaarding van het grondwettelijk verdrag
van de EU zouden we de immigratie beter dan voorheen kunnen aanpakken. Maar
dan gaat de EU toch bij meerderheidsbesluit bepalen hoe de immigratie eruit
zal zien? Graag een reactie van minister Verdonk.De Lijst Pim Fortuyn heeft als belangrijk speerpunt in haar programma
minder ambtenaren, minder overheid en minder bureaucratie. In het Sociaal
Jaarverslag van het Rijk over 2004 vonden we een overzichtje "extern personeel",
waarvoor overigens dank. Maar bij het lezen ervan brak mijn klomp: maar liefst € 517
mln. werd er uitgegeven aan extern personeel in 2004. Slechts 1% minder dan
in 2003. Dat vind ik ver onder de maat. Ik heb even een vergelijking gemaakt
met een lijstje van 2001. En dan vallen een paar zaken op, die ik overigens
niet zal noemen. Bij Binnenlandse Zaken en OCW klopt een aantal zaken niet
als het gaat om de posten beleidsonderzoek, en bij Justitie kloppen de zaken
niet als het gaat om de uitzendkrachten.Staatssecretaris Van der Knaap heeft recent nog de "Glock" horen luiden,
maar hij weet niet hoeveel wapens er zijn gestolen. Hoe zit het met het materieelbeheer?
Misschien moet minister Kamp daar eens induiken, want die heeft zijn zaakjes
beter voor elkaar.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Voorzitter. Het verheugt de VVD-fractie zeer dat de verantwoordingsdag
een plaats zal krijgen in onze debatcultuur. Wij zijn er tevreden over dat
de meerderheid van de Kamer de motie-Blok heeft aangenomen. Ook de Commissie
voor de Rijksuitgaven heeft veel gedaan om dit verantwoordingsdebat op een
goede wijze te laten plaatsvinden. Gisteren heeft minister Zalm al gezegd
dat dit een experiment is. Ik zal het kabinet uit de droom helpen door te
zeggen dat dit voor de VVD-fractie geen experiment zal zijn: geen begroting
zonder verantwoording. Verantwoordingsdag is de tegenhanger van de algemene
politieke beschouwingen. Ik zie de minister-president al glimmen.Ik dank het kabinet voor zijn aanwezigheid. Uit het feit dat bijna alle
kabinetsleden aanwezig zijn, maak ik op dat het kabinet het belang van deze
verantwoordingsdag onderschrijft. De VVD-fractie is van mening dat het niet
alleen een financiële verantwoording van het Rijk moet zijn, maar vooral
een beleidsmatige. Wij moeten ons afvragen of de gestelde doelen zijn behaald
en welke actie wij zullen ondernemen om niet gerealiseerde doelen alsnog te
behalen. Dat alles dienen wij te doen tegen de achtergrond van toekomstbestendigheid.Ook de Algemene Rekenkamer volgt dit debat, wat wij als een steun in de
rug ervaren. Dat doen wij zeker als de Algemene Rekenkamer dit kabinet een
compliment geeft. Dat gebeurt niet zo vaak, dus de regering kan dat compliment
in haar zak steken.Dit hervormingskabinet heeft veel bereikt. Het is geweldig dat de Wet
werk en bijstand is ingevoerd. Zelfs de fractie van de PvdA staat te juichen.
Ook het schattingsbesluit WAO is ingevoerd en dat levert spectaculaire resultaten
op. Aandeelhouders hebben veel meer zeggenschap gekregen, de Wet inburgering
buitenland is aangenomen, de instroom van het aantal asielzoekers is gedaald,
er zijn minder administratieve lasten en er is sprake van een verkorting van
wachtlijsten voor ziekenhuizen en verpleeghuizen. Ik kan nog wel enige tijd
doorgaan met het noemen van de behaalde resultaten, maar zal dat niet doen.
Dit kabinet verdient een compliment. Dat wil echter niet zeggen dat het is
uitgeregeerd. Er is namelijk nog heel veel te doen. De VVD-fractie heeft voor
dit verantwoordingsdebat een aantal thema's geselecteerd waarvoor geldt dat
het kabinet te weinig antwoorden op vragen geeft. Ik zal spreken over overheidsfinanciën,
economie, onderwijs en veiligheid. Het kabinet en de Kamer kunnen van mij
dus een klassiek liberaal betoog verwachten.Het kabinet stelt zich ten doel tot gezonde overheidsfinanciën te
komen. Is de minister-president van mening dat dit kabinet inmiddels over
gezonde overheidsfinanciën beschikt? In de verantwoording van het jaar
2004 wordt opgemerkt dat dit kabinet het redelijk heeft gedaan. Het tekort
is niet verder opgelopen dan de gestelde 3%. Het kabinet heeft bijgebogen
en zelfs internationaal doet ons land het niet al te slecht. De politieke
vraag is echter of dit voldoende is om ook voor de toekomstige generatie zorg
te dragen. Dat moet een thema zijn dat de minister-president na aan het hart
gaat.Wij kennen allemaal de cijfers van het ministerie van Financiën.
In het jaar 2000 is een degelijke analyse gemaakt door de Studiegroep Begrotingsruimte.
Het komt erop neer dat die groep heeft gezegd dat wij in de komende 25 jaar
de staatsschuld moeten aflossen. Dat zou strikt noodzakelijk zijn om de vergrijzinglasten
op te vangen. Wij spreken dan over de solidariteit tussen generaties. In die
nota, die de moeite van het lezen waard is, staat ook dat wij de grootste
slag met elkaar moeten slaan tussen 2000 en 2010, omdat de meeste mensen na
2010 65 jaar of ouder worden. Dan wordt gedoeld op het aflossen van de staatsschuld.
Als wij sec naar 2004 kijken, hebben wij het best goed gedaan. De vraag is
echter of dit beleid toekomstbestendig is. Daarom vraag ik aan dit kabinet
om een nieuwe doorrekening, een nieuwe analyse van de schuldpolitiek op langere
termijn. Ik weet dat het een moeilijk thema is, maar wij hebben het in feite
over de financierbaarheid van de AOW, over de financierbaarheid
van de zogenaamde vergrijzingsdruk, zoals het ministerie van Financiën
dat noemt. Het is goed dat de minister-president zijn visie daarop geeft en
ons voor de algemene politieke beschouwingen daarvan een degelijke analyse
geeft. Voor mijn part mag dat in de Miljoenennota. De vice-premier begint
al te schateren, want ik wilde zeggen dat wij, zoals in de verslaglegging
staat, toe moeten naar structurele begrotingsoverschotten van 1% à
2%. Dus ik verwacht toch wel een goed verhaal van de zijde van het kabinet.De VVD-fractie zou voor de algemene politieke beschouwingen ook graag
een nadere analyse willen hebben van de samenstelling van onze beroepsbevolking
ook in relatie tot de langere termijn, bijvoorbeeld 2025. In de verantwoording
over 2004 vinden wij daarover niets terug. In de Groeibrief 2004, geschreven
door de ministers van Economische Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
staat dat onze welvaart afhankelijk is van onze economische groei. In dezelfde
Groeibrief – het is een zeer goede brief – wordt gesteld dat Nederland
twee acute problemen heeft, te weten de overheidsfinanciën en onze concurrentiepositie.
De leidende vraag hierbij is hoe wij ons geld gaan verdienen in Nederland
tussen nu en 2025. Zo'n twintig jaar geleden kon je spreken van Nederland
transportland. Is dat nu nog steeds zo? Nee, dat staat onder druk vanwege
de concurrentiepositie; de lonen zijn veel te veel gestegen ten opzichte van
de arbeidsproductiviteit. Dat weten wij, maar wat wordt er aan gedaan? Het
sociaal akkoord helpt er ook geen lieve moer aan. Het doorgeschoten poldermodel.Een ander probleem waar ook de transportsector mee te maken heeft, is
ons wegennet. Dat weten wij ook al sinds jaar en dag. Zo'n twintig jaar, zo
niet langer, praten wij daarover. En wat gebeurt er? De files nemen alleen
maar toe. Dan kennen wij de kreten over rekeningrijden, knelpuntenheffing,
pretolheffing en tolheffing, maar naar het oordeel van de VVD-fractie zal
het anders betalen voor mobiliteit niet de files automatisch oplossen. Deelt
de minister-president de mening van de VVD-fractie dat je er daarmee alleen
niet bent maar dat je extra zal moeten investeren in uitbreiding van de wegcapaciteit?
Wat kunnen wij op dit terrein verwachten van de minister van Verkeer en Waterstaat
alsmede de staatssecretaris van milieu om de procedures gemakkelijker te maken
om in dit land een fatsoenlijke weg aan te leggen?De heer Bos (PvdA):Wat kunnen wij op dit punt dan van de VVD-fractie verwachten? Omdat de
luchtkwaliteit slecht is, kunnen er geen wegen worden gebouwd. Dus het zou
ook voor de VVD-fractie aantrekkelijk moeten zijn om nu allerlei voorstellen
te doen om de milieukwaliteit te verbeteren, zodat er ook nieuwe wegen gebouwd
kunnen worden.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Al sinds jaar en dag bepleiten wij dat er in dit land simpelweg meer wegen
gebouwd worden en dat er meer geïnvesteerd wordt in openbaar vervoer.
Ik meen mij te herinneren dat de PvdA bijna altijd de hakken in het zand heeft
gezet als er geld moest komen voor meer wegen. Wat je nu ziet, is dat dit
kabinet, evenals de vorige kabinetten, niet in staat is om de files op te
lossen. Je kunt dan allerlei maatregelen treffen, zoals rekeningrijden en
tolheffing, maar de politieke vraag die ik aan de minister-president stel,
is of dit wel genoeg is. Wij hebben steeds gepleit voor meer investeringen
in het wegennet. Dat doet u niet. Het gaat ons dus om het totale plaatje van
investeringen in economie en infrastructuur.De heer Bos (PvdA):Even in het kader van de linkse samenwerking: mij wordt toegefluisterd
dat GroenLinks tegen de auto is, niet de Partij van de Arbeid. Wij zijn wel
voor de auto.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Dat is winst.De heer Bos (PvdA):Het gaat erom dat u geen antwoord hebt gegeven op de vraag die ik heb
gesteld. U kunt geen extra wegen bouwen, als u niet tegelijkertijd voorstellen
doet om de luchtkwaliteit in Nederland te verbeteren. Wij weten dat dit op
dit moment gewoon niet lukt, vanwege de uitspraak van de Raad van State en
dergelijke. Als u de vriend van de automobilist wilt blijven die u pretendeert
te zijn, zult u ook vriend moeten worden van de milieubeweging en al die andere
partijen die zich inzetten voor een beter milieu in Nederland. Wat zijn dan
de concrete voorstellen die u doet?Mevrouw Bibi de Vries (VVD):De VVD is niet alleen de vriend van de auto, van de wegen, van de economie
of van de handel, wij zijn ook de vriend van het milieu. Ja, ga maar lachen,
zo is het toevallig wel. Zojuist werd mij toegefluisterd of ik het toch wel
over algemene politiek ging hebben. Ik vraag het kabinet om een algemene,
overstijgende visie te geven, om ervoor te zorgen dat de economie gaat draaien.
Daar heb je meer mobiliteit voor nodig. De heer Bos knikt, want hij is het
daarmee eens.Ik ben het ermee eens dat wij natuurlijk naar het milieu moeten kijken
en ervoor moeten zorgen dat er ook meer openbaar vervoer komt. Maar wat mij
nu zo opvalt, is dat wij daar al jaren over praten en niet in staat zijn om
dat op te lossen in de politiek. Ik vraag aan de minister-president en de
ministers en staatssecretarissen die daar zitten, om nu eens een integrale
visie te geven. Wij hebben het over de verantwoording over 2004. Ik zie daarin
onvoldoende terug wat beleidsoverstijgend is. De heer Bos zou mij moeten steunen,
want hij is het daar zeer mee eens.De heer Bos (PvdA):Ik steun u ook bij de wens van meer mobiliteit in Nederland. Ook ik vind
dat er meer openbaar vervoer en meer ruimte voor automobiliteit moeten komen,
maar u stuurt het kabinet met een half boodschappenlijstje het bos in, want
u hebt het alleen over meer wegen. U weet net zo goed als ik dat u iedereen
in dit land voor de gek houdt, als u vraagt om meer asfalt zonder tegelijkertijd
de portemonnee te willen trekken voor een beter milieu. Het is een beetje
goedkoop om het kabinet om een integrale visie te vragen, als u zelf weigert
om die consequentie te accepteren en zelf met goede voorstellen te komen.
Als u met goede voorstellen komt voor het verbeteren van de luchtkwaliteit
in Nederland, ben ik de eerste om samen met u te werken aan voorstellen voor
betere wegen en meer openbaar vervoer.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Dat lijkt mij een fantastisch winstpunt van dit debat, dat Partij van
de Arbeid en VVD het erover eens zijn dat wij meer wegen gaan
bouwen en er zorg voor dragen om het milieu in de gaten te houden. Wij delen
bij dit punt dat er solidariteit tussen de generaties moet zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb ook de behoefte om de Partij van de Arbeid nog even bij te vallen
op het punt van het autoverkeer. Als er een minister is geweest die veel geld
heeft gestopt in asfalt en weinig in openbaar vervoer, dan is het minister
Netelenbos geweest, samen met de VVD, dus wat dat betreft is het een onheus
verwijt aan de Partij van de Arbeid. Mevrouw De Vries zegt dat zij het milieu
in de gaten gaat houden. Hoe?Voorzitter: HamerMevrouw Bibi de Vries (VVD):U hebt een ander accent dan wij. Als je in dit land ervoor wilt zorgen
dat mensen een baan hebben en meedoen, moet je ervoor zorgen dat de economie
gaat draaien en dat er geld wordt verdiend. Dan moet je ervoor zorgen dat
de infrastructuur van dit land op orde is. Wij praten hier vaak met meel in
de mond, omdat de economie op slot zit en de files niet worden opgelost. U
wilt ook de files oplossen, mag ik hopen. Is dat zo?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ja, daarom pleiten wij bijvoorbeeld voor heffingen en rekeningrijden.
Daarom willen wij werkelijk investeren in het openbaar vervoer. Wij bepleiten
een radicale vergroening van de economie, waardoor arbeid goedkoper wordt –
daar zorgt u niet voor – en waardoor wij in staat zijn om de milieuverontreiniging
werkelijk aan te pakken. Het is interessant dat u op de vraag wat u wilt doen
aan milieuverontreiniging, alleen maar zegt dat u de economie wilt versterken.
Het gaat niet beter met de economie en met het milieu gaat het dramatisch
slecht. Wat gaat u nu doen?Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Mevrouw Halsema heeft de VVD-fractie aan haar zijde, als wij een schoner
luchtmilieu in de gaten moeten houden. Wij krijgen een hele discussie over
fijn stof. Dat heeft allemaal te maken met de discussie die met minister Peijs
moet worden gevoerd. Er komt een rapport-Nouwen. Wij moeten nog zien wat daarin
staat. Ik heb gezegd dat de VVD-fractie niet verwacht dat alleen door anders
beprijzen, zoals door rekeningrijden enzovoort, de problematiek van de files
wordt opgelost. Daarom vraag ik de minister-president of hij de opvatting
deelt dat je daar meer voor moet doen, door meer te investeren in infrastructuur.
Ik heb ook aan de staatssecretaris van milieu gevraagd wat hij in dit kader
kan betekenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik kom er niet achter wat de opvatting van de VVD precies is. Zo langzamerhand
is men het er vrij breed over eens dat beprijzing heel noodzakelijk is om
de files te verminderen. Gaat u dit nou steunen?Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Wij hebben altijd gezegd dat beprijzing een van de deeloplossingen zou
kunnen zijn als er sprake is van schaarste. Ik geloof op dit moment echter
niet dat beprijzing de automatische oplossing is voor de files waar jan en
alleman dagelijks in staat om brood te verdienen en geld op de plank te krijgen.
Dat is namelijk niet zo. Er moet meer gebeuren. Er moet meer geïnvesteerd
worden in de infrastructuur. Nogmaals: het doel van dit alles is het kunnen
bereiken van het sociale beleid dat ook u voorstaat: meer mensen aan het werk
en meer mensen zelfstandig. Dat is de "overall"-visie die wij nu van de regering
willen horen, want al die dossiers horen bij elkaar.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U doet nu net alsof er geen asfalt wordt aangelegd. Er wordt in een hoog
tempo asfalt aangelegd, maar dat heeft niet het gewenste effect op de files.
Als ik u goed begrijp, blijft de VVD alle heil verwachten van meer asfalt
voor minder files. Dan bent u de enige in dit land die dat nog gelooft.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Mevrouw Halsema luistert niet. Wij zijn voor meer wegen en voor meer openbaar
vervoer. Als beprijzen daarbovenop noodzakelijk is, heeft mevrouw Halsema
ons aan haar zijde.Mevrouw Kant (SP):Voor dat laatste, meer openbaar vervoer, hebben wij van de VVD niet veel
daden gezien. Het is immers heel eenzijdig wat u hier vertelt: meer asfalt,
maar over het milieu blijft de VVD bijzonder vaag. Laat ik het punt van de
luchtvervuiling eruit pakken. Die leidt naar schatting tot 5000 doden per
jaar. Dat is heel heftig. Daar moeten wij dus dringend iets aan doen, maar
de regering heeft geen geld voor maatregelen om die emissies terug te dringen.
Dat kan toch niet waar zijn?Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Mijn collega De Krom heeft die discussie met de desbetreffende bewindspersonen
gevoerd, waarschijnlijk ook met u. Natuurlijk moet je ook naar de milieuvervuiling
kijken. Daar moet je uiteindelijk ook iets aan doen, maar dat moet een samenhangend
pakket zijn, zodat het ook effect heeft. Op het punt van de files –
want dat punt sneed ik aan – vraag ik de regering wanneer wij een totaalpakket
mogen verwachten waarmee die dingen eens een keer opgelost worden. Daar heb
je diverse maatregelen voor nodig, maar ik heb de staatssecretaris van milieu
niet voor niets gevraagd wat hij daaraan gaat doen. U hebt gelijk: ook daar
moet je naar kijken.Mevrouw Kant (SP):Gelukkig wil de VVD niet alleen kijken; zij wil ook iets doen. Wat wilt
u dan doen? U vraagt het wel, maar ik vraag de VVD wat zij hieraan wil doen.
Om een voorbeeld te noemen: wilt u meer investeren in het openbaar vervoer?Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Niemand heeft op dit moment een fatsoenlijk totaalplan waarmee de economie
verder gaat draaien en de infrastructuurproblemen worden opgelost, zowel op
het wegennet als in het openbaar vervoer, in combinatie met het milieu. Als
je hier spreekt over de verantwoording van de regering aan de Tweede Kamer,
mag de discussie daarover gevoerd worden.Mevrouw Kant (SP):Ik vraag een verantwoording van de VVD. U zegt zelf dat ook u voor het
milieu bent, maar vervolgens komt u met niets. Daar vraag ik verantwoording
voor, maar u komt dus met niets.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Ik heb zojuist, ook in antwoord op vragen van de heer Bos, gezegd dat
wij het een heel belangrijk aspect vinden en dat wij daarover meedenken.
U mag moeilijk doen, want u wilt alleen maar milieu; u wilt ook rekening heffen
en de lasten verhogen. Dat is niet het punt waar het mij om gaat. Het gaat
om het totaal. Laat de regering daar nou eens een fatsoenlijk antwoord op
geven. Die discussies voeren wij hier, in het parlement, in allerlei geledingen.
Nu is het aan de minister-president om daarop een samenhangende visie te geven,
zodat wij al die problemen daadwerkelijk oplossen en dus niet eenzijdig naar
één probleem kijken.Mevrouw Kant (SP):Voor de eenzijdigheid van het asfalt hebt u die samenhangende visie blijkbaar
niet nodig, want dat moet gewoon doorgaan.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):U hebt mij ook over het openbaar vervoer gehoord. U luistert niet.Wat de concurrentiepositie van Nederland betreft: ongeveer twintig jaar
geleden was Nederland zeer toonaangevend op het punt van de financiële
dienstverlening. Ons fiscale stelsel droeg daar zeer aan bij. Wij haalden
hoofdkantoren naar Nederland. Dat staat echter allemaal onder druk. Hoe staat
het er nu voor? Het bedrijfsleven internationaliseert en bedrijven fuseren.
Blijven die hoofdkantoren hier? Dat geldt ook voor de rokende schoorstenen.
Ik mis daarvan een analyse, ook in de groeibrief. Je ziet dus niet waar Nederland
goed in is, waar wij naar toe moeten en waar wij verder in moeten investeren.
Toegegeven, een van de dingen die het kabinet oppakt, is het verlagen van
de vennootschapsbelasting. Daar zijn plannen voor in de maak. In de Groeibrief
staat dat je daadwerkelijk een lastenverlichting moet realiseren. Maar wat
doen wij? Wij doen het op z'n Hollands: wij gaan lasten verschuiven. Nu is
de vraag wat dit oplevert in het kader van VBTB. Kan het kabinet aangeven
welke effectieve maatregelen het neemt? Als het bijdraagt aan het vestigingsklimaat
en de gemiddelde druk inderdaad afneemt, dan zou het heel goed zijn.In de Groeibrief staat nog iets fantastisch, namelijk dat ons ontslagrecht
veel soepeler moet worden. Dat is mede geschreven door de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Het leidt ertoe dat buitenstaanders sneller in het
arbeidsproces worden opgenomen. Wij weten het dus allemaal wel. Waarom doen
wij het dan niet? Wanneer kunnen wij maatregelen van het kabinet verwachten?
Wanneer wordt het ontslagrecht nu eens echt bij de kop gepakt? Iedereen weet
dat je mensen dan niet alleen makkelijker kunt ontslaan, maar dat je ze dan
ook veel makkelijker aanneemt.Ik keer terug naar de vraag hoe wij ons geld gaan verdienen. Welke richting
gaat het volgens de minister-president nu uit? Is het transport? Is het de
dienstverlening? Is het de techniek? Is het de export? Prof. Heertje zei het
afgelopen zaterdag nog op de radio. Er moet een complete heroriëntatie
van de economie komen: meer kennisintensieve activiteiten. Wat vindt de minister-president
van deze opmerking? Wij hebben weliswaar een innovatieplatform, maar de vraag
is of het niet gaat om daadwerkelijke structuurversterkende maatregelen. Waar
excelleert Nederland in? Hoe bouwen wij het uit?In dat kader is het functioneren van het onderwijs van groot belang. In
het Financieel Jaarverslag van het Rijk staat als een van de doelstellingen
dat wij meer mensen in de bèta- en techniekopleidingen moeten hebben.
Op zichzelf zijn wij in staat om meer mensen, 10%, die opleidingen te laten
volgen. De politieke vraag is echter of zij goed zijn opgeleid. Sluit het
aan op de vraag van het bedrijfsleven? Hoe je het wendt of keert, daar moet
je het van hebben. Is het waar dat deze mensen naar het buitenland vertrekken
na hun opleiding hier? Hebben wij vervolgens kenniswerkers uit het buitenland
nodig? Zo ja, hoeveel en op welke terreinen? Hoe moeten zij opgeleid zijn?De VVD-fractie zou graag voor de algemene beschouwingen weten waar wij
het geld mee gaan verdienen in Nederland. Daarbij gaat het ons onder andere
om de langetermijnschuld en de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt.
Wordt het kennisintensiever? Doen wij er voldoende aan? Kan het kabinet die
integrale visie voor de algemene politieke beschouwingen bij ons aanleveren?
Het mag van mij in de Miljoenennota, maar ook in een apart stuk. Ik denk dat
het goed is als wij daar in samenhang over gaan praten. Ook over het middelbaar beroepsonderwijs kun je de vraag stellen of het
voldoende is afgestemd op het bedrijfsleven. Minister Van der Hoeven knikt
al, maar ik vraag het mij af. De opleidingen economie en administratie zitten
tjokvol, ook in 2004. De techniekopleidingen hebben echter te maken met minder
belangstelling. Je kunt je afvragen of hier genoeg aan wordt gedaan. Dat geldt
ook voor de vroegtijdige schoolverlaters. In de stukken staat dat het aantal
mensen dat zonder papieren van school gaat, is gedaald met 10%. Dat klinkt
mooi en dat moet ook doorgaan. Het waren er echter om en nabij 64.000 in het
jaar 2004. Het cumulatieve effect baart de VVD-fractie ernstig zorgen. Al
die jaren daarvoor zijn er ook ongeveer zoveel mensen zonder papieren van
school gekomen. Als je dat bij elkaar optelt, zijn het er een paar honderdduizend.
Dat zijn wel de mensen die wij straks nodig hebben voor onze economie. De
doelstelling is in 2010 50% minder schoolverlaters zonder papieren te realiseren.
In de stukken van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat
dat men niet zeker weet of die doelstelling wordt gehaald. Die constatering
is er, maar de vraag die daarbij hoort, is wat de minister-president daaraan
vervolgens gaat doen. Die vraag hoort bij een verantwoordingsdag.Ik maak nog enkele korte opmerkingen over de veiligheid. In twee jaar
is de criminaliteit afgenomen met 10%. Dat klinkt goed. Er zijn ongeveer een
miljoen mensen bijgekomen die zich veiliger voelen. Zodra er echter iets fout
gaat, zoals de vrijlating van Samir A. of de moord op Theo van Gogh, neemt
het vertrouwen in de overheid af. In een rapport uit 2004 van het Sociaal
en Cultureel Planbureau staat dat mensen zich zorgen maken over hun toekomst
en over hun veiligheid. Hoe valt dat te rijmen? Het aantal aangiften is gedaald.
Dat is een goede zaak. Waar heeft dat echter mee te maken? Dat is niet terug
te zien in de stukken. Is er minder criminaliteit of haken mensen eerder af
bij het doen van aangiften? Dat moeten wij natuurlijk niet hebben.Mijn laatste opmerking gaat over het aantal politieagenten. Dit kabinet
is er in 2004 in geslaagd 300 mensen van het ministerie van Defensie over
te hevelen naar de politie. Dat is een mooi begin, maar daar mag het niet bij blijven. Ik heb begrepen dat wij van de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een extra bedrag van € 10,5 mln. kunnen
verwachten. Wordt dat bedrag omgezet in extra politieagenten?De VVD-fractie steunt dit hervormingskabinet, maar stelt dat wij er nog
niet zijn.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Het kabinet is halverwege. Helaas moet ik het teleurstellen:
een prestatiebonus zit er niet in. Dé bonus voor de prestatie van het
kabinet zou zijn de steun en het vertrouwen van de bevolking. Ik zeg bewust
"zou zijn", want het vertrouwen is in alle peilingen heel stabiel laag. De
laatste peiling geeft aan dat slechts 19% van de bevolking vertrouwen heeft
in het kabinet. Het gebrek aan vertrouwen heeft te maken met de volgende drie
vragen. Deugen de argumenten van het kabinet? Doet het kabinet wat de kiezers
willen? Is er vertrouwen en hoop dat wat het kabinet doet tot oplossingen
leidt voor nijpende maatschappelijke problemen?Ik begin met de argumenten. Bij het aantreden zijn volop doemscenario's
geschetst. Donkere wolken kwamen over ons land, zo wilde men het volk doen
geloven. Dit was een alibi om allerlei sociale verslechteringen door te kunnen
voeren. Natuurlijk zat en zit het wat tegen. Enorme bezuinigingen lossen dat
echter niet op. Dat is ook wel gebleken. Het in de put praten en de bezuinigingen
hebben juist het consumentenvertrouwen geschaad en daarmee het economische
herstel vertraagd. Bij een stijgende werkloosheid nog meer mensen de arbeidsmarkt
opgooien, dient geen enkel doel. Ook dat is gebleken. De werkloosheid is sinds
2002 bijna verdubbeld en gestegen tot boven de half miljoen. De sociale verslechteringen
hebben echt niet geholpen.Plotseling kwam echter de omslag. De premier lijdt volgens mij aan stemmingswisselingen.
Wij moesten niet zo negatief doen. Men moet meer optimisme vertonen, zo verkondigde
hij. Dat deed hij wel op een moment waarop de meeste verslechteringen erdoor
waren. Het was niet langer noodzakelijk met doemscenario's te zwaaien. Deze
ommezwaai van de minister-president is niet erg geloofwaardig. Het alibi klopt
niet en dus wil ik graag de zaak heropenen.Echt snel leert het kabinet niet. Doemscenario's schetsen om mensen te
overtuigen, werkt niet. Toch gebeurt het bij de Europese Grondwetcampagne
opnieuw. Minister Donner verwijst naar de oorlog op de Balkan, minister Brinkhorst
zegt "dat het licht uitgaat bij een nee", de premier zelf gaat tijdens zijn
speech bij Margraten over van Auschwitz naar de Europese Grondwet.Ook niet erg vertrouwenwekkend is het gekonkel van minister Zalm over
de euro. Voor en na de invoering veegde hij alle waarschuwingen van tafel.
"Nee hoor, het wordt niet duurder met de euro", terwijl heel Nederland het
al lang in de portemonnee voelde. En nu, bij de discussie over de onderwaardering
van de gulden bij de overgang naar de euro, maakt hij het weer bont. Eerst
is het niet aan de orde geweest in de Tweede Kamer, dan blijkt hij in de Tweede
Kamer de onderwaardering ontkend te hebben, terwijl hij daarvoor ontkende
dat hij het in de Tweede Kamer had ontkend. Over indianenverhalen gesproken.
Hoe ongeloofwaardig kun je jezelf maken. Ik verneem op dit gedoe graag een
reactie van de minister-president.Ook niet erg vertrouwenwekkend is dat dit kabinet bij een blijkbaar gebrek
aan overtuigingskracht en armoede aan argumenten een greep doet in de belastingkas
voor meer propaganda voor de Europese grondwet.Geeft het kabinet een volledig beeld van de gevolgen van het beleid? Nee!
Bij lezing van het financiële jaarverslag is mij vooral opgevallen wat
er niet in staat. Natuurlijk, het kabinet komt met allerlei cijfers, maar
niet met inzichten in de menselijke gevolgen ervan. Dit kabinet verantwoordt
zich blijkbaar liever niet over het leed achter de bezuinigingen. Ik heb daarvan
enkele voorbeelden.Bij de onderzoeken naar de effecten van de gevolgen van de verhoging van
de eigen bijdrage in de thuiszorg is bezien hoeveel mensen die zorg opzegden,
maar welke gevolgen dat voor de mensen had, is niet bekeken. Dat vindt het
kabinet blijkbaar niet interessant. Een volgend voorbeeld. 2004 was het jaar
van de aanslag op de koopkracht van de chronisch zieken en gehandicapten.
Na veel discussie kwam er een aantal doekjes voor het bloeden via teruggave
van hoge zorgkosten via de belasting en de bijzondere bijstand. Hoe weinig
soelaas dat heeft geboden, vertelt de dagelijkse werkelijkheid van de mensen
die het treft: hoge kosten voor de zorg, minder huursubsidie, hogere energierekening!
De dagelijkse werkelijkheid van deze mensen vertelt het, het kabinet vertelt
het ons niet! Nog een voorbeeld, de WAO. Het kabinet presenteert de cijfers
over de dalende instroom en de stijgende uitstroom, maar hoeveel mensen hebben
er nu dan ook echt werk en hoeveel zijn er in de bijstand terechtgekomen?
Onlangs kwam de SP zelf met een rapport over het leed achter de herkeuringen.
Het kabinet wil het niet weten! Privatisering van de energiesector: cijfers
maar geen woord over de administratieve chaos en gebrekkige dienstverlening,
maar ondertussen worden er wel bakken geld weggegooid aan reclamebudgetten!
Chaos ook bij de reïntegratie, ook zo'n mooi staaltje privatisering.
Ronduit schokkend zijn de resultaten, terwijl er wel € 1,9 mld.
is uitgegeven!Hoe hard de gevolgen voor veel mensen zijn, zo slap is de aanpak van dit
kabinet als het gaat om verrijking aan de top. Slappe hap, echt slappe hap
is de enige conclusie die je kunt trekken na het uitblijven van daden na de
grote woorden van de minister-president over de aanpak van de verrijking aan
de top. Heeft onze minister-president van normen en waarden zijn verontwaardiging
dan geveinsd?Ook niet erg vertrouwenwekkend is overigens dat politici toch nog steeds
heel goed voor zichzelf blijven zorgen. Ik doel dan op goedbetaalde adviesbaantjes,
de 30%-salarisverhoging in het vooruitzicht voor de volgende ministersploeg
en de riante wachtgeldregeling voor Kamerleden. Dat soort dingen schaadt het
vertrouwen.Dan de volgende vertrouwensvraag. Doet dit kabinet wat de mensen willen?
Op 2 oktober bleek van niet, uit de peilingen blijkt van niet! Op tal
van terreinen groeit het verzet, bijvoorbeeld tegen de komende stelselwijziging
in de zorg. Natuurlijk moet het in de zorg anders, natuurlijk kan het beter,
maar deze route van minder solidariteit en meer markt is niet de juiste. Meer
markt lijkt een doelstelling op zich geworden die belangrijke
doelstellingen als gelijke toegang, betaalbaarheid en solidariteit juist in
de weg gaat staan. Het verzet in de zorg onder patiënten groeit en het
is volgens mij ook de kern van het conflict tussen de huisartsen en de minister
van VWS. Trouwens, over de wachtlijsten in de zorg – ik zei het al bij
interruptie – is het kabinet wel erg optimistisch. Ze lopen terug, maar
ze zijn er nog steeds. Bijvoorbeeld 50.000 ouderen die wachten op zorg. Voor
de jeugdzorg en de geestelijke gezondheidszorg zijn de wachtlijsten zelfs
weer gestegen! Hoe staat het nu eigenlijk met de wachtlijsten voor levensbedreigende
ziekten? Deze minister-president heeft daar een grote belofte over gedaan;
cijfers kan ik niet vinden!Dan de laatste vertrouwensvraag. Lost dit kabinet de maatschappelijke
noden op? Nee, helaas, nee! Ik denk dat dit een belangrijke reden is waarom
er zo weinig vertrouwen bestaat in dit kabinet. Nee, het lost niet de onvrijwillige
dakloosheid op, het aantal daklozen stijgt! Nee, het lost niet de mensonwaardige
zorg in verpleeghuizen op terwijl het toch zo duidelijk is dat daar dringend
iets moet gebeuren. Het lost niet de woningnood op, het lost niet de segregatie
in het onderwijs op en op het gebied van natuur en milieu is van dit kabinet –
laat ik het maar ronduit zeggen – is eigenlijk niets te verwachten.Uit het onderzoek 21minuten.nl bleek dat slechts een klein deel, namelijk
13% van de bevolking, het beleid van de regering steunt. Er is duidelijk sprake
van een vertrouwensbreuk. Er is een kloof tussen wat de bevolking wil en wat
deze regering op hoofdlijnen voor ogen heeft. Nederland wil verandering zien
naar een solidaire, bescheiden samenleving die kiest voor kwaliteit van het
bestaan boven materialisme. Als deze premier de premier van het optimisme
en hoop wil zijn, dan zou ik hem adviseren daar eens heel goed naar te luisteren.De heer Bakker (D66):Voorzitter. De D66-fractie is verheugd om hier het hele kabinet te zien
zitten. Dat maakt het een hoogtijdag van de parlementaire democratie. Sommige
kabinetsleden zie ik alleen op hoogtijdagen. Ook voor een tweederangs Kamerlid
is het natuurlijk een bijzonder genoegen om hen allemaal te mogen toespreken.De fractievoorzitters van een aantal partijen zijn vandaag op campagne
voor de Europese grondwet. Ik steun hun hartstochtelijke oproep om "ja" te
stemmen bij dat referendum. Nu het hele kabinet toch bij elkaar zit, wil ik
in zijn richting zeggen: geen paniek. "Nee" stemmen mag volgens mij. Er staat
niet in de wet dat dit niet is toegestaan. Zo gaat dat met een referendum.
Je krijgt niet de strop, niet de galg, geen hel of verdoemenis als je "nee"
stemt. Het is net als met softdrugs, want hoe repressiever het beleid, des
te leuker het wordt. Ik zou echt tegen het kabinet willen zeggen: bepaal u
nou tot de zaak. En de zaak is zeer de moeite waard om te verdedigen.Ik kom nu te spreken over de verantwoording over 2004. Dat is het eerste
volle jaar van het kabinet. Qua wetgeving is het kabinet hard aan de slag
gegaan, in een buitengewoon moeilijk jaar met een diepe economische crisis
en met heel veel weerstand. Op zichzelf is dat heel verklaarbaar, maar je
kunt niet in één jaar rechtzetten wat in vier jaar is scheefgegroeid.
Toch is er veel gedaan. Er is wetgeving voor VUT en prepensioen. Vorig jaar
is de nieuwe zorgverzekeringswet door de Kamer gekomen. De nieuwe Wet werk
en bijstand is in werking getreden. Ik ben er ontzettend blij mee dat de heer
Bos zo blij is met die wet en vooral ook al zijn wethouders, temeer daar de
PvdA-fractie tegen die wet was. Laten wij dat als een ruiterlijke erkenning
van ongelijk incasseren.De heer Bos (PvdA):Zeg er dan ook even bij waarom wij tegen die wet waren.De heer Bakker (D66):U was om allerlei redenen tegen die wet en nu bent u laaiend enthousiast.De heer Bos (PvdA):Ook wij waren enthousiast over het principe van decentralisatie naar de
gemeenten en de budgetverantwoordelijkheid voor de gemeenten, want dat geeft
de juiste prikkels. Wij waren er tegen dat dit tegelijkertijd gepaard ging
met een bezuinigingsoperatie waardoor die gemeenten niet in staat waren om
nog een aantal andere dingen te doen met betrekking tot aan het werk helpen
van mensen die nu werkloos zijn. Helaas zijn die gemeenten daartoe nu niet
toe in staat en dat blijf ik een gemiste kans vinden.De heer Bakker (D66):Misschien is het goed om nog even in herinnering te roepen dat de uitgaven
in de bijzondere bijstand de afgelopen jaren zo explosief waren gestegen dat
het hoog tijd werd om orde op zaken te stellen. Hierdoor waren namelijk veel
extra armoedevallen ontstaan waardoor mensen niet aan de slag gingen en werden
vastgehouden in de bijstand. Ik weet wel dat dit de heer Bos niet zinde, maar
het was heel verstandig. Ik zeg erbij dat het kabinet in 2004 de armoedeval
op tal van punten heeft vergroot, zo blijkt uit de verantwoording. Dat is
dus niet goed, maar het was erger geweest als datgene waarmee de heer Bos
het niet eens was, niet was gebeurd.De heer Bos (PvdA):Wat het nog erger maakt is dat de armoede in 2004, bijvoorbeeld af te
meten aan het aantal mensen dat in de schuldhulpverlening terecht is gekomen,
ook is gegroeid. Ik neem aan dat u dat minstens zo'n groot probleem vindt.De heer Bakker (D66):Natuurlijk is dat een groot probleem. Dat heeft alleen niet zoveel te
maken met de bijstand, maar dat heeft alles te maken met de economische situatie.
Ik ben blij dat wij ons daar allemaal zorgen over maken, alleen verschillen
de recepten hier en daar wat.Ik kom even terug op de algemene benadering. Het kabinet krijgt hoge cijfers
voor de betrouwbaarheid van de informatie en de rechtmatigheid daarvan. Dat
is goed, maar als het gaat om de VBTB-operatie – van borrel tot borrel –
dan is er echt nog onvoldoende vertaling van het uitgeven van geld (wat mag
het kosten) naar de prestaties (wat gaan wij daarvoor doen) en wat willen
wij eigenlijk bereiken (de doelstelling). Slechts voor 16% van de uitgaven
is concreet en relevant beschreven wat het beeld is van de maatschappelijke
effecten ervan. Bij de kosten is dat 70%. Men kan zich afvragen waarom dat
geen 100% is. Wij doen dus erg veel en wij geven veel uit, maar wij weten
niet in alle gevallen precies waar het toe dient en of het doel wordt bereikt.
Dat vraagteken moet de komende jaren verder worden weggewerkt.
Ik ben ervan overtuigd dat de minister van Financiën en de rest van het
kabinet daarvan doordrongen zijn.Het kabinet krijgt in algemene zin een hoog cijfer, maar in de haarvaten
van de overheid gaan talloze zaken ernstig fout. Dat zijn niet alleen kleine
dingen, maar ook grote. Ik wijs op de dramatische ontwikkeling van de cijfers
van UWV. De rechtmatigheid van de uitgaven is ten opzichte van vorig jaar,
toen deze al te laag was, verder teruggelopen. Er zijn categorieën, zoals
de Ziektewet, waar in één op de tien gevallen niet bekend is
of het geld goed is uitgegeven. Voor de reïntegratie van arbeidsgehandicapten
geldt hetzelfde. Dat kan niet. Dat moet beter. Ik heb begrepen dat de minister
van Financiën van de week heeft gezegd dat de WW misschien maar naar
de gemeenten moet. Als de WAO straks naar de private markt wordt gedaan, is
een probleem opgelost.Er zijn meer vragen te stellen over de uitgaven voor reïntegratie
dan alleen die over rechtmatigheid. Wij geven er € 1,9 mld. per
jaar aan uit. Ik weet zeker dat wij daarmee heel veel mensen aan het werk
houden, althans ambtelijke mensen en medewerkers van reïntegratiebureaus.
Het verslag geeft onvoldoende cijfers om te kunnen beoordelen of de arbeidsmarkt
ook soepeler werkt, of langdurige werkloosheid wordt voorkomen en of specifieke
doelgroepen zoals WSW'ers goed worden geholpen. Ik spreek nog niet eens over
de macro-effecten van al die uitgaven, zoals de verdringingseffecten, de bureaucratie,
de uitvoeringskosten en de opportunitykosten. Ik vraag het kabinet om volgend
jaar bij de verantwoording van de uitgaven en bij de begroting 2006 in het
bijzonder aandacht te besteden aan de reïntegratiemiddelen.De armoedeval is op vijf punten toegenomen. Daar is dit jaar de kinderopvang
bij gekomen. Het kabinet moet in de komende twee jaar de kwestie in hoeverre
het voor mensen zinvol is om nog te gaan werken, agenderen. De marginale druk
wordt op tal van punten vergroot. De maatregelen met betrekking tot kinderopvang
hebben daaraan bijgedragen. Dat is niet zozeer het geval voor de onderkant
van de arbeidsmarkt, maar wel voor de middengroepen. Dat zijn dus precies
de mensen van wie wij verwachten dat zij de economie weer opbouwen en van
wie wij loonmatiging vragen. Als zij hard werken en hun kinderen een aantal
jaren naar de kinderopvang willen brengen, worden zij door de overheid geremd
in plaats van gestimuleerd. Dit debat zullen wij voortzetten bij de behandeling
van de begroting van SZW.Ik wil enkele opmerkingen maken over een aantal departementen. In de verantwoording
van veel departementen ontbreekt een overzicht van ICT-systemen, ook vitale,
en van de beveiliging daarvan. Er staat ook weinig over de plannen voor de
toekomst. Dat is weinig geruststellend in een tijd waarin veel wordt gesproken
over veiligheid en terrorismebestrijding. Wanneer kunnen wij op dit punt verbetering
verwachten? Bij het ministerie van Defensie heb ik er alle begrip voor dat
er soms tekortkomingen zijn in de precieze administratie in een tijd dat er
moet worden gereorganiseerd en de winkel hard moet draaien, al moeten deze
tekortkomingen wel tot een minimum worden beperkt. Dat niet bekend is hoeveel
munitie er is en waar die is – misschien moet de minister in zijn broekzak
kijken – kan echter niet. Er is alle reden voor om dit punt alle aandacht
te geven.Er is nog steeds geen rijksbreed overzicht van wat er aan externe adviseurs
wordt ingehuurd. Het is ook niet bekend wat zij verdienen. Ik heb begrepen
dat de ministeries elkaar op dat punt nogal eens in de haren zitten en dat
de richtlijnen van het ene ministerie door het andere worden verdubbeld of
verdrievoudigd. Dat kan natuurlijk niet. Wanneer kan verbetering worden verwacht
op deze punten? Ik heb maandenlang pogingen gedaan om een overzicht te krijgen
van wat er over de departementen heen wordt uitgegeven aan voorlichting en
propaganda. Ik heb het nu niet over de EU-folder. MKB Nederland heeft verleden
week een rapport uitgebracht waarin staat dat dit een land van krabbelaars
en stempelaars is. Ik voeg daaraan toe: het is ook een land van snuffelaars
en tuttelaars. Wij worden namelijk overspoeld met overheidsvoorlichting, maar
wij weten niet hoeveel daar precies aan wordt uitgegeven, hoeveel mensen er
precies mee bezig zijn en waar de uitgaven zitten: in de algemene apparaatskosten,
de programmakosten of ergens anders. Dat overzicht is niet te geven. Ik wil
graag dat het kabinet dit verbetert.De Raad voor de Rechtspraak zou aan de orde komen bij de afzonderlijke
hoofdstukken. Het is onacceptabel dat er kantoren worden gebouwd voor 270
mensen, terwijl er maar 145 zijn. Bovendien worden daarbij alle budgetten
overschreden.Ik zie geen cijfers over voortijdig schoolverlaters in 2004. Het is wel
een prioriteit in het kabinetsbeleid. Hoe zit dat? Wanneer kunnen wij die
cijfers wél tegemoet zien?Als het gaat om de effectiviteit van het overheidsoptreden, erger ik mij
zeer geregeld aan de mate waarin op departementaal niveau door allerlei gevechten
tussen ministeries en kokers, goed beleid wordt uitgesteld, verdund of zelfs
onmogelijk wordt gemaakt. Ik noem twee voorbeelden. Bij de begrotingsbehandeling
in december zijn er twee amendementen aangenomen. Het ene gaat over 6 mln.
om duizend extra plaatsen voor heroïne-experimenten mogelijk te maken.
Justitie en VWS zijn nog steeds in gevecht over het moment waarop dat geld
uitgegeven kan worden. Dit is althans de mededeling. Het andere amendement
gaat over 1 mln. om te werken aan het verminderen van spanningen tussen bepaalde
groepen allochtonen en homo's. De afgelopen week hebben wij weer gezien dat
dit geen overbodige luxe is. Justitie, VWS en OCW weten echter nog niet op
welke wijze zij dat geld gaan uitgeven. Dat kan natuurlijk niet. Wij zitten
dan in de Kamer een beetje voor niets te werken.De incidenten moeten niet de hoofdlijn zijn. Een van de hoofddoelstellingen
van dit kabinet is een slagvaardiger overheid. Juist op dat punt moeten wij
nog heel veel zien. Oplossingen zijn vaak te ambtelijk en ze gaan te vaak
voorbij aan datgene wat burgers van de overheid willen. Daarbij gaat het gewoon
om waar zij recht op hebben; geen snuffelaars, geen tuttelaars, geen krabbelaars
of stempelaars, maar dokters, onderwijs, vergunningen. Dat zal voor mijn fractie
de komende tijd de toetssteen zijn: wat schiet de burger ermee op? Dat geldt
bij jeugdzorg, WMO, ondernemerssubsidies of de hele moloch van sociale zekerheid
en reïntegratie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Wij leven nu bijna drie jaar in een land met een rechtse meerderheid.
Mijn vraag is of het een beetje bevalt. Bent u gelukkiger geworden in de afgelopen
drie jaar? Hebt u het beter gekregen? Wilt u op deze manier verder? De bevolking
wil dat niet.Het grote bevolkingsonderzoek 21minuten.nl geeft een duidelijk antwoord
op al deze vragen. De bevolking is zeer pessimistisch over de toekomst, zo
blijkt daaruit. Zij maakt zich zorgen over Nederland. De bevolking ervaart
dit kabinet als een rechtse winter. De mensen hebben het koud gekregen; zij
voelen zich in de kou gezet. Zij vrezen polarisatie en zij zijn bang.Vanochtend werd bekend dat laag opgeleide jongeren veel pessimistischer
zijn geworden over hun toekomst en bijvoorbeeld over het wel of niet krijgen
van banen. Nu moet ik zeggen dat de heer Dittrich daarover interessante opmerkingen
maakte in zijn pas verschenen pamflet. Het stelt mij dan buitengewoon teleur
dat de heer Dittrich het juist vandaag nodig vond om in contact te treden
met Nederlanders. Ik dacht nog: kan hij dat niet op vrijdag en maandag doen?
Waarom moet dat juist vandaag?De steun voor het huidige regeringsbeleid is gering. Er is een kloof tussen
wat de bevolking wil en wat deze regering biedt. Het is dus geen wonder dat
het vertrouwen in het kabinet deze week het historisch dieptepunt heeft bereikt
van 19%. Ik wil van de premier weten hoe hij over deze zeer teleurstellende
reacties op zijn kabinetsbeleid oordeelt. Ik krijg graag een open reactie
zonder positivoretoriek of uitspraken als "ik oké, jij oké".
Uit 21minuten.nl blijkt wat mensen wél willen. De samenleving moet
weer solidair en bescheiden, minder materialistisch en behoudend worden. Men
verkiest een lagere druk op het milieu en een grotere inkomenszekerheid boven
hogere welvaartsgroei en lagere werkloosheid. Wat men wenst, wordt gekenmerkt
door begrippen als solidariteit, kwaliteit van bestaan, gelijkheid en zelfstandigheid.
De kabinetten Balkenende I en II voeren nu drie jaar lang het zelfde beleid.
Het kabinet Balkenende II is precies halverwege. Daarom vindt mijn fractie
dit moment geschikt voor een midterm review. Zij vindt het zeer te waarderen
dat dit kabinet voltallig aanwezig is en zich bij monde van de minister-president
verantwoordt. Helaas voelen de regeringsfracties zich veel minder verantwoordelijk.
Dat maken zij nu wel uitermate duidelijk zichtbaar. Kennelijk nemen zij de
minister-president en het kabinet net zo weinig serieus als de bevolking.
Misschien zijn de coalitiecollega's ook wel zo ontevreden over de prestaties
van het kabinet dat zij hebben besloten om vandaag buiten te gaan folderen
in de hoop dat dat wat uithaalt.Uit de verantwoordingsstukken blijkt dat er veel niet op orde is. Uit
de stukken valt niet op te maken welke doelen worden gehaald, waarom sommige
doelen tussentijds zijn gewijzigd en welke beleidsconclusies er worden getrokken.
Hoe zit het met het voortijdig schoolverlaten waarop de heer Bakker terecht
wees? Hoe zit het met de arbeidsparticipatie van vrouwen? Hoe zit het met
de ontwikkeling van de inkomens? Hoe zit het met het Innovatieplatform dat
tot het terrein van de premier behoort? De doelen en de prestaties daarvan
zijn zo vaag geformuleerd dat niet kan worden bepaald of het al dan niet functioneert.
Dit moet voor hem, na twee jaar aan het roer te hebben gestaan, een teleurstellende
constatering zijn. Naar de mening van de fractie van GroenLinks moet het kabinet
er dan ook alles aan doen om te laten zien welke resultaten behaald zijn en
waar het kabinet in 2007 op afgerekend wil worden om het vertrouwen van de
burgers te winnen.Met deze verantwoording wordt naar de opvatting van mijn fractie het geloofwaardigheidsprobleem
alleen maar groter en niet kleiner. De schokkende aanslagen in New York en
Madrid en de weerzinwekkende moorden op Fortuyn en Van Gogh zorgden voor angst,
onzekerheid en verwarring. Het afgelopen jaar hebben prominente rechtse politici
die emoties, angsten en tegenstellingen verder zien aanwakkeren. Mensen zijn
banger geworden en bevolkingsgroepen raken verder uit elkaar gedreven. Tegelijkertijd
vindt de fractie van GroenLinks dat er een conservatieve agenda wordt doorgedrukt
waarbij burgerrechten worden opgeofferd en de bevolking – met name nieuwkomers
en allochtonen – tot discipline en conformisme worden gedwongen. Dit
maakt in haar ogen meer kapot dan haar lief is. Nederland wordt er niet alleen
minder prettig, maar naar haar mening ook minder veilig van. De politiek van
de angst werkt niet om mensen betrokken te maken, hoop te geven en enthousiast
te krijgen.Het kabinet lijkt ook de gevangene te zijn geworden van de dynamiek van
angst. Dat geldt zelfs bij een van de meest hoopvolle projecten van vrede
en veiligheid: de vorming van de Europese Unie. De nieuwe Europese grondwet
versterkt en verbetert dat project. De grondwet zorgt voor een democratischer,
socialer en groener Europa dat meer een eigen rol kan spelen in de wereld.
De grondwet fungeert ook als een project van hoop voor hervormers in landen
die recentelijk zijn toegetreden of nog toe willen treden. Bovendien is de
grondwet hard nodig om grensoverschrijdende problemen als luchtvervuiling
en internationaal terrorisme aan te pakken. Dit kabinet weet dit project niet
anders te verdedigen dan door de mensen angst aan te praten. Daarbij dreigt
het met oorlog, het uitgaan van het licht en banenverlies als mensen tegen
stemmen. Gisteren zei de minister van Economische Zaken zelfs nog dat de mensen
het gewoon niet begrepen. Mijn fractie nam samen met de fracties van de Partij
van de Arbeid en D66 het initiatief tot dit referendum, juist om te breken
met die dynamiek en om de politiek te dwingen om de bevolking op een positieve
manier bij de Europese Unie te betrekken. Maar bekrompen politiek van angst
van dit kabinet staat een meer kosmopolitische politiek van hoop in de weg.
Zo blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond dat het meest genoemde argument
om tegen de Grondwet te stemmen is, "omdat ik tegen de toetreding van Turkije
tot de EU ben". GroenLinks zou het zeer op prijs stellen als de regering het
misverstand over Turkije ontzenuwt, door nu toe te zeggen dat het de mogelijkheden
wil verkennen voor een EU-breed referendum over de toetreding van Turkije
tot de EU. In Frankrijk, Oostenrijk en België is een nationaal referendum
over Turkije al aangekondigd. In Denemarken en Ierland is een referendum een
automatisme. Dan zeggen wij: kies voor de koninklijke weg, zorg voor een duidelijk moment waarop heel het Europese volk apart over deze
toetreding kan worden geraadpleegd. Overigens heeft minister Bot in zijn Humboldtlezing
op 2 juni van het afgelopen jaar er al voor gepleit om in het algemeen
na te denken over het instrument van een EU-breed referendum. Graag een reactie.Na drie jaar Balkenende kwakkelt onze economie voort. Honderdduizenden
mensen hebben hun baan verloren. De regering slaagt er nog steeds niet in,
met effectief beleid voor meer banen te zorgen. De Nederlandse economie is
één van de slechtst presterende Europese economieën. Het
kabinet dient zich daarvoor te verantwoorden en, belangrijker nog, daarvan
te leren. Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van de koopkracht. De inkomensverschillen
zijn veel te sterk toegenomen. Hogere inkomens hebben zich onbekommerd kunnen
verrijken, de lage inkomens leveren keer op keer in. De premier lijkt daarvan
te leren, gezien zijn uitspraak dat hij meer wil opkomen voor de zwaksten,
de chronisch zieken en ouderen met alleen AOW. Maar waarom lezen wij dan in
het jaarverslag, waarbij het kabinet 41 speerpunten heeft geformuleerd, helemaal
niets over de inkomens?Wij verwachten vandaag boter bij de vis. De Nederlandse schatkist kreeg
deze week een meevaller van € 122 mln. uit Brussel over het jaar
2004. GroenLinks wil dat dit geld wordt gebruikt voor de meest kwetsbaren,
de nieuwe prioriteit van onze premier. Graag een reactie. Wie veel biedt,
mag veel eisen, maar dit kabinet biedt geen enkel perspectief. Wel voor de
wapenindustrie, maar niet voor leerlingen in overvolle klassen en verouderde
gebouwen. Wel voor privé-klinieken, maar niet voor ouderen die verpleging
hard nodig hebben. Wel voor topmanagers, niet voor leraren en verplegers die
zich een slag in de rondte werken voor een bescheiden loon. Er is ook perspectief
voor de auto-industrie, maar niet voor opgroeiende kinderen die steeds meer
last hebben van de luchtvervuiling, zeg ik tegen mevrouw De Vries. Het kabinet
biedt wel perspectief aan de bio-industrie, maar niet aan dieren of aan de
mensen die dieren een fatsoenlijk bestaan willen bieden.Het milieubeleid is waarschijnlijk de grootste mislukking van dit kabinet.
De verantwoording hierover is volstrekt beneden de maat. De milieubalans 2005
sprak vorige week boekdelen. Milieudoelen worden voor 90% niet gehaald, terwijl
die doelen vaak al veel te voorzichtig zijn geformuleerd. Wat wel wordt gehaald,
is voornamelijk te danken aan oud beleid. Het kabinet stelt het noodzakelijke
en nieuwe beleid almaar uit. Ik ben al twee maanden in afwachting van een
uitgebreide visie van de minister-president op het rentmeesterschap, en dat
duurt wel lang. De gevolgen van het uitblijven van maatregelen ondervinden
wij alle dagelijks aan den lijve. 18.000 Mensen sterven tien jaar te vroeg,
door vieze lucht. Wat doet de staatssecretaris van milieu? Hij zwaait alleen
maar machteloos met potjes roet, zonder ertegen op te treden. Klimaatverandering
versnelt, natuur, groene ruimte, ecosystemen worden dagelijks verder aangetast.
Niet omdat het niet anders kan, maar omdat de regering het simpelweg niet
doet. Een grote meerderheid van de Nederlanders denkt daar heel anders over,
zo blijkt elke keer weer uit onderzoek. Zij geven de voorkeur aan een land
met een ontspannen samenleving, veel aandacht voor natuur en milieu, waar
de oude economie, de distributie-economie, niet de maat der dingen is.GroenLinks vindt het de hoogste tijd voor een linkse lente, die hoopvol
en optimistisch is en laat zien dat het anders kan. Op veel terreinen dragen
wij dagelijks onze concrete alternatieven aan, in onze jaarlijkse tegenbegroting
en vorig jaar nog in onze "100% samenleving", een nota waarin wij aangeven
hoe wij in een periode van 30 jaar naar een andere samenleving kunnen toegroeien.
En ook vandaag denken wij constructief mee. Wij willen de koopkracht voor
de meest kwetsbare personen verbeteren. Ik hoop dat de minister-president
daarop wil reageren. Daarnaast wensen wij de mogelijkheid te geven om de campagne
voor het referendum werkelijk te versterken. Ik vraag de premier om over de
brug te komen en de vorst uit de grond te halen. Anders zal de kiezer hem
in 2006 en in 2007 de linkse lente in de maag splitsen, wat ik overigens niet
zou betreuren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. De minister van Financiën heeft gisteren van de gelegenheid
gebruik gemaakt om nogmaals te benadrukken dat het VBTB-gedachtegoed niet
is bedoeld om het gevoerde beleid aan de hand van strikt kwantitatieve maatstaven
te beoordelen. Dat gedachtegoed is niet te reduceren tot het verzamelen van
indicatoren en cijfers. Ook vorig jaar waarschuwde hij reeds voor cijferfetisjisme
en daarmee waren en zijn wij het van harte eens. De Tweede Kamer is immers
niet een tweede rekenkamer. Verantwoordingsdebatten zijn ingesteld om meer
continue en systematische aandacht te geven aan de beleidsmatige aspecten
van het gevoerde beleid. Jaarverslagen en het debat daarover moeten ertoe
bijdragen dat wij meer inzicht krijgen in de motieven en in de effecten van
het overheidshandelen. Het moet niet alleen duidelijk zijn of de doelstellingen
van het beleid al dan niet zijn gerealiseerd, maar ook het hoe en de vraag
ten koste waarvan dat gebeurt, tellen mee. Met die opmerking is meteen duidelijk
dat dit debat niet op zichzelf staat en dat het dus niet is geïsoleerd
van andere debatten. Ook tussendoor, in andere debatten, vindt voortdurend
verantwoording plaats en soms tevens correctie. Wij moeten dus voorzichtig
zijn met het spreken over hét verantwoordingsdebat. Deze woorden doen
echter niets af aan het grote belang van dit debat. Er wordt over dezelfde
zaken begroot en verantwoord en die twee moeten dan ook in nauwe samenhang
met elkaar worden gezien. De motie-Blok c.s. werd door een ruime meerderheid
van de Kamer gesteund en daarmee is dat nadrukkelijk onderstreept. Daarin
staat zelfs dat dit een hoogtepunt is in het parlementaire jaar.Ik deel het gevoel van de heer Bos over de wijze waarop in elk geval een
deel van de Kamer zijn aandeel in de opwaardering van dit verantwoordingsdebat
inhoud geeft. Het lijkt mij goed om gezamenlijk nogmaals te spreken over de
vraag wat de Kamer wil met het verantwoordingsproces en het -debat. Het is
toch wel gênant dat het kabinet de verantwoording tegenover de volksvertegenwoordiging
kennelijk serieuzer neemt dan een deel van de controleur zelf. Dat kan naar
mijn idee niet de bedoeling zijn.De Rekenkamer heeft het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2004 goedgekeurd.
Gebleken is dat 23 van de 25 jaarverslagen aan de eisen voldoen. Ook de bedrijfsvoering
van de ministeries is verbeterd. Alleen het ministerie van Buitenlandse Zaken
en dat van Defensie hebben het bedrijf in vergelijking met 2003 minder goed
gevoerd. Ook de beleidsinformatie wordt als deugdelijk beoordeeld, maar bij
de bruikbaarheid daarvan worden nog vraagtekens geplaatst. Dat punt wordt
weliswaar onderkend, maar het komt het proces van verantwoording niet ten
goede dat er onvoldoende zicht is op de maatschappelijke effecten, ofwel de
outcome van het beleid. Slechts 16% van alle doelstellingen geeft naar het
oordeel van de president van de Algemene Rekenkamer een concreet en relevant
beeld van de beoogde en de gerealiseerde maatschappelijke effecten. Ik roep
het kabinet op om prioriteit te geven aan de outcome van "gewoon" beleid.
Dat doet het immers ook bij de beleidsprioriteiten.Niet alles verloopt goed. Het ministerie van VROM heeft problemen met
de controle op huursubsidies en op energiepremies en het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport heeft het subsidiebeheer niet op orde. De Rekenkamer acht
de aangekondigde maatregelen echter toereikend, zodat de bezwaren zijn opgeheven.
Bij uitvoeringsproblemen wordt het verbouwingsargument nogal eens van stal
gehaald. Dat klinkt logisch als verklaring, maar reorganisatie of hervorming
is wat mij betreft geen rechtvaardiging voor het feit dat de verkoop tijdens
de verbouwing minder goed verloopt. Ik vraag het kabinet daarop een reactie
te geven.Tijdens een verantwoording halverwege een kabinetsperiode wordt eens temeer
duidelijk dat niet alleen einddoelen nodig zijn om duidelijk te krijgen of
de uitvoering van het beleid op schema ligt. Daarvoor zijn ook tussendoelstellingen
van belang. In het financieel jaarverslag van het Rijk worden de doelstellingen
van een aantal speerpunten daarom nader geconcretiseerd, maar veelal ontbreken
tussendoelen. Operationaliseren van doelstellingen, het realiseren van beleidsdoelen
en het meten van effecten zijn niet eenvoudig, met name waar het gaat om de
zachte beleidsterreinen. Maar daarmee komt het kabinet wat mij betreft toch
niet weg, want ook op de hardere terreinen die eenvoudig te kwantificeren
zijn, laat het kabinet steken vallen. Bijvoorbeeld op het terrein van mobiliteit
en infrastructuur is de subdoelstelling geformuleerd om op de weginfrastructuur
het achterstallig onderhoud te verminderen met 45% in 2007 en vervolgens heeft
dat zijn uitwerking gekregen in de begroting 2004 in een te onderhouden areaal,
maar streefwaarden of cijfers over achterstallig onderhoud ontbreken. Onderkent
het kabinet dat op dit vlak nog volop verbeteringen mogelijk zijn en worden
er voor volgend jaar meer afrekenbare tussendoelen geformuleerd, waarbij duidelijk
is waar we vandaan komen en wat als referentie dient?Als het om de overheidsfinanciën gaat, is 2004 nog redelijk afgelopen.
Dat was overigens meer geluk dan wijsheid, al zal het kabinet natuurlijk wijzen
op de vruchten van de uitvoering van de hervormingsagenda. Feit is dat de
economische groei hoger is uitgevallen door de sterk aantrekkende wereldhandelsgroei,
waarbij de Nederlandse export een klein graantje kon meepikken; die exportgroei
is overigens inmiddels weer verdwenen. Deze economische groei lijkt gezien
de meest recente gegevens niet het begin van een structureel herstel, maar
slechts een tijdelijke opleving. We doen het in economisch opzicht in ieder
geval slechter dan onze buurlanden. Dan kan de minister van Financiën
misschien niet verrast zijn over de meest recente cijfers, zorgwekkend zijn
ze wel. Pijnpunt aan de aanbodzijde blijft onze concurrentiepositie en aan
de vraagzijde het gebrek aan consumentenvertrouwen en dientengevolge een niet
aantrekkende binnenlandse consumptie. Vraag aan de minister-president: is
er zijns inziens een verband tussen het gebrek aan consumentenvertrouwen en
het zorgwekkende lage vertrouwen in het kabinet en wat denkt het kabinet te
kunnen doen teneinde het consumentenvertrouwen in opwaartse richting te doen
bewegen?Ik kom tot een afronding. Gebrek aan vertrouwen is één van
de meest hardnekkige en fundamentele problemen waarmee wij met elkaar vandaag
de dag te maken hebben. Weinig vertrouwen in de politiek in het algemeen en
in het kabinet in het bijzonder, weinig consumentenvertrouwen, waardoor de
hand op de knip blijft. Uitdagingen te over dus, waarbij het herstellen van
vertrouwen door vertrouwenwekkend beleid absolute prioriteit dient te krijgen.
Verantwoording heeft te maken met het antwoord geven op relevante vragen.
Daarbij gaat het ook in dit debat niet alleen over het antwoord op de vraag
of de regering vanuit VBTB-oogpunt de dingen goed doet – waar het kabinet
getuige de jaarverslagen redelijk in slaagt – maar juist en vooral ook
over de vraag of de regering de goede dingen goed doet.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Braaf als ik doorgaans probeer te zijn, heb ik
mij gelegen laten liggen aan de aanbevelingen aan deze Kamer van de president
van de Algemene Rekenkamer, mevrouw Stuiveling. Zij beval ons aan, zo nu en
dan langs de drie glazen te lopen. Zij ontleende daaraan vorig jaar en ook
nu een beeldspraak. Ik heb dat natuurlijk gedaan. Toch is er met die glazen
iets opmerkelijks aan de hand. Bij ruig weer met veel regen, raken ze voller,
maar als de zon schijnt, zeker als die lang schijnt, worden ze echt wel leger.
Mevrouw Stuiveling constateerde dat ze voller waren geworden. Nou, dat kun
je begrijpen, want het was voor dit kabinet best ruig weer. Veel tegenvallers,
nationaal en internationaal. En je hoopt toch op zonneschijn voor de komende
jaren voor dit kabinet. Er moet wel worden geoogst. Als dan die glazen maar
niet al leger worden. Met andere woorden: de inzet van VBTB, het proces dat
daarmee wordt bedoeld, moet consequent worden vervolgd. Als je dat dan bekijkt,
krijgt het kabinet ook van de Algemene Rekenkamer een plusje. Duidelijker
dan vorige malen. Verantwoordingsdag, best belangrijk. Heeft het kabinet beantwoord
aan de door hem gestelde doelen? Zijn de beloften waargemaakt? Die vragen
moeten wij elkaar regelmatig stellen om alert te blijven. Bij sommige beloften,
zoals de gekozen burgemeester of het kiesstelsel, maar daarbij komt de politieke
kleur om de hoek kijken, lucht het eerder op dan dat het droevig maakt dat
er niet aan wordt voldaan. Bij andere beloften ligt dat natuurlijk
net andersom.De beantwoording van de vraag naar de waargemaakte beloften kan heel formeel
gebeuren door een apolitiek ja of nee. Daar begint mijn fractie niet aan,
zeker niet vandaag. Wij zijn hier bij elkaar voor een eerste politieke beoordeling.
De precieze cijfers komen hoofdstuksgewijs in een later stadium.Toch kan in technische zin worden gesteld dat de regering het redelijk
heeft gedaan, zoals ik al zei, zeker onder de gegeven, ons bekende omstandigheden.
Dat is ook het oordeel van de Algemene Rekenkamer. Daarbij kan de kanttekening
worden gemaakt dat niet alle gerealiseerde doelstellingen het effect zijn
van alleen regeringsbeleid. Daarom is een zekere bescheidenheid wel op zijn
plaats. Mijn fractie voegt zich terloops bij de reeds door collega's geuite
gevoelens van verbazing over de afweging van enkele fractievoorzitters die
hun prioriteiten kennelijk buiten dit huis hadden liggen.Gezien mijn spreektijd beperk ik mij tot een enkel punt. Bij de algemene
politieke beschouwingen na Prinsjesdag 2003 heb ik gezegd dat de SGP-fractie
de discussies over de bezuinigingen per onderwerp wil voeren, met enerzijds
de erkenning dat er bezuinigd moet worden, maar anderzijds oog voor een na
te streven morele fijngevoeligheid, die prioriteit legt bij onze ouderen,
lichamelijk en verstandelijk gehandicapten, chronisch zieken en mensen die
niet tot het verrichten van arbeid in staat zijn.Het jaar 2004 heeft bol gestaan van de discussies hierover. Dat herinneren
wij ons. In dat geheel speelde een motie die mijn naam mag dragen, een rol.
Eerlijk gezegd vind ik het onbevredigend dat wij nog altijd in een fase zitten
waarin wij niet precies weten wat wij hebben uitgericht. Bestuurlijk valt
dat niet te verwijten. Dat snap ik en dat doe ik ook niet, maar moreel-politiek
vind ik dit wel een punt. Ik ben er niet gerust op dat dit zich niet kan herhalen
bij de gehanteerde systematiek. Als de discussie over de koopkrachteffecten
elk jaar weer opspeelt, is mijn vraag of er niet kan worden gezocht naar een
meer toegesneden systeem van beleidsvoorbereiding en vervolgens verantwoording,
zodat wij deze misère kunnen ontlopen. Heel wat maatregelen in 2004 zijn juist neergeslagen in het gezin. Wij
vinden dat de gezinnen daarmee te weinig uit de wind zijn gehouden. Door de
regering was beloofd dat de gezinnen zoveel mogelijk ontzien zouden worden.
Er ligt een morele verantwoordelijkheid van ouders om hun kinderen op te voeden,
maar dat moeten zij wel kunnen doen binnen een omgeving van goede randvoorwaarden.
De dingen die op dit gebied zijn gebeurd, zien wij als een desinvestering
in de toekomst.In de oogstjaren van dit kabinet, 2005 en 2006, moet er nog heel veel
gebeuren op allerlei majeure ethische thema's. Dat is toegezegd en in 2004
voorbereid, bijvoorbeeld doordat er evaluaties zijn ingesteld. Ik spreek de
dringende wens uit dat dit beleidsveld aan het eind van de rit niet zal blijken
te zijn achtergebleven. Wil de minister-president het spoorboekje op dit punt
nog eens nakijken?De doelstelling van een vermindering van de lastendruk met 25% door dor
hout te snoeien zou gehaald zijn, maar het MKB en het onderwijs merken daar
nog te weinig van. Het is duidelijk dat er een naijleffect is, maar wij moeten
de vinger wel aan de pols blijven houden.Minister Veerman heeft in een informele landbouwraad op Europees niveau
terecht zijn zorg uitgesproken over de vergrijzing in de landbouwsector en
hij kreeg daarvoor steun van zijn collega's. Dat is echt een punt. Vorig jaar
hebben wij daarover beslissingen genomen. Het kabinet heeft ook zijn nek uitgestoken,
dus ik sta hier op zichzelf niet met een kritische houding. Er is 10 mln.
beschikbaar gesteld en er is een subsidieregeling opengesteld. Dat is een
goede zaak. Er blijkt echter sprake van zware overtekening, met een factor
van twee tot drie. Er is vervolgens geloot, zoals de heer Van As reeds heeft
gezegd. Zo'n 60% wordt daarbij afgewezen. Dat percentage is te hoog. Wij laten
hier kansen liggen. Mijn dringende verzoek aan de regering, in de zo-even
geschetste context, is om bij gelegenheid van de Voorjaarsnota zo veel mogelijk
geld bij te plussen. Wij moeten deze slag optimaal slaan. De landbouwsector
verdient dat. Als het onbevredigend blijft, zal ik mijn collega's vragen of
het niet zinvol is om hierover een Kameruitspraak voor te leggen.De voorzitter:Ik stel voor om te schorsen tot kwart over twee. Wij hervatten de vergadering
met de regeling van werkzaamheden en vervolgens gaan wij over naar de eerste
termijn van het kabinet.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.50 uur tot 14.15 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ingekomen is een beschikking van de voorzitters van de Eerste en Tweede
Kamer der Staten-Generaal inzake aanwijzing van het lid Hoekzema tot lid in
plaats van het lid Rosenthal in de OVSE-Assemblee.Deze beschikking wordt voor kennisgeving aangenomen.De voorzitter:De overige ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de
Griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze
van behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-4900-4920.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl