ECLI:NL:RBAMS:2025:95, Rechtbank Amsterdam, 07-01-2025, 13-343285-24
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2025-01-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: België, vervolgings-EAB, verweer ten aanzien van de Belgische detentieomstandigheden verworpen, overlevering toegestaan.

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
    
      Parketnummer: 13-343285-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 7 januari 2025
      
    
    
    
    
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering van 31 oktober 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 29 oktober 2024 door de Onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen, België (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[opgeëiste persoon] ,
      
      	geboren in [geboorteplaats] op [geboortedag] 2003,
      ingeschreven in de Basisregistratie Personen op het adres:
      
        [BRP-adres] ,
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 24 december 2024, in aanwezigheid van mr. K. van der Schaft, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsvrouw, mr. J.T. Brassé, advocaat in Amsterdam, die waarneemt voor haar kantoorgenoot, mr. E.G.S. Roethof.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
    
      Tevens heeft de rechtbank voor sluiting van het onderzoek ter zitting de gevangenhouding bevolen met gelijktijdige schorsing van dat bevel tot aan de uitspraak. 
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB vermeldt een afzonderlijk bevel tot aanhouding bij verstek afgeleverd door een Onderzoeksrechter van de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen van 
      29 oktober 2024 (met referentie OR Theo Byl 2024/173).
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan naar Belgisch recht strafbare feiten. Deze feiten zijn omschreven in het EAB.
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid 
    
    
      4.1
      
        Feit vermeld op bijlage 1 bij de OLW
      
      
      
        De uitvaardigende justitiële autoriteit wijst feit C aan als een zogenoemd lijstfeit, dat in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staat vermeld, te weten:
      
      
      
        
          	deelneming aan een criminele organisatie
        
      
      
      
        Uit het EAB volgt dat op dit feit naar het recht van België een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld.
      
      
    
    
      4.2
      
        Feiten waarvoor dubbele strafbaarheid is vereist
      
      
      
        De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft de feiten A en B niet aangeduid als feiten waarvoor het vereiste van toetsing van dubbele strafbaarheid niet geldt. Overlevering kan in dat geval worden toegestaan, wanneer - kort gezegd - voldaan is aan het vereiste dat op de feiten naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste twaalf maanden is gesteld en dat de feiten ook naar Nederlands recht strafbaar zijn.
      
      
      
        De rechtbank stelt vast dat hieraan is voldaan.
      
      
      
        Feit A levert naar Nederlands recht op:
      
      
      
        
          medeplegen van opzettelijk een ontploffing teweegbrengen, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen te duchten is.
        
      
      
      
        Feit B levert naar Nederlands recht op:
      
      
      
        
          	handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie
        
      
      
      
    
  
  
    
      5De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW 
    
    
      De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit en beroept zich op de garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW. De rechtbank stelt vast dat de opgeëiste persoon zodanige banden heeft met Nederland, dat de tenuitvoerlegging van een eventueel na overlevering opgelegde straf, uit het oogpunt van maatschappelijke re-integratie beter in Nederland kan plaatsvinden dan in de uitvaardigende lidstaat. Zijn overlevering kan daarom worden toegestaan, wanneer is gewaarborgd dat de opgeëiste persoon, in geval van veroordeling in de uitvaardigende lidstaat tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf na overlevering, deze straf in Nederland mag ondergaan.
    
    
    
      Het Parket van de procureur des Konings Antwerpen, afdeling Turnhout heeft bij brief van 
      6 november 2024 de volgende garantie gegeven:
    
    
    
      
        “Overeenkomstig artikel 5 §3 van het kaderbesluit van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel, bied ik u de garantie voor de terugkeer naar Nederland van de door u over te leveren Nederlandse onderdaan of ingezetene, in casu [opgeëiste persoon] .
      
    
    
    
      
        Deze garantie houdt in dat, eens betrokkene in België onherroepelijk tot een vrijheidsbenemende straf of maatregel is veroordeeld, deze persoon naar Nederland zal terugkeren om zijn straf of maatregel aldaar te ondergaan. De terugkeer zal gebeuren op basis van het Europees Kaderbesluit inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op de vrijheidsbenemende straffen of maatregelen uitgesproken in een lidstaat van de Europese Unie (2008/909/JBZ).”
      
    
    
    
      Naar het oordeel van de rechtbank is deze garantie voldoende.
    
    
  
  
    
      6Artikel 11 OLW; detentieomstandigheden 
    Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank in een andere zaak geoordeeld dat ten aanzien van alle detentie-instellingen in België een algemeen gevaar bestaat dat gedetineerden worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederende behandeling, gelet op de detentieomstandigheden in België, en dat daarom de tot dan toe verstrekte algemene detentiegarantie niet meer voldoet.
    
    
      Bij brief van 8 november 2024 van het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele rechten en Vrijheden, Dienst internationale samenwerking in strafzaken is de volgende garantie gegeven:
    
    
    
      
        “Ter beantwoording van het verzoek om een individuele detentiegarantie uitgaande van Arrondissementsparket Amsterdam (dd. 06/11/2024) betreffende de detentieomstandigheden waaraan 
        
          [opgeëiste persoon]
        
         (°[geboortedag]/2003) zal worden onderworpen na overlevering ingevolge het Europees aanhoudingsbevel (ref. 24NZ17128 – 2024/173) met oog op strafvervolging uitgaande de Belgische gerechtelijke autoriteiten, verstrek ik u de volgende informatie.
      
    
    
  
  
    1.In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden?
    
      
        [opgeëiste persoon]
      
       zal worden opgesloten in de gevangenis van Mechelen indien na overlevering door de bevoegde gerechtelijke autoriteit wordt beslist dat de persoon in voorlopige hechtenis dient te blijven. 
    
    
    
      
        2. 	Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling? 
      
      
        België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel.
      
    
    
    
      
        In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar 
        
          [opgeëiste persoon]
        
         aan zal worden onderworpen na overlevering:
      
      - De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m² individuele levensruimte. Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten.
      - De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m² inclusief vast meubilair.
      o De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm
      o Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau.
      - De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op de grond hoeven te slapen. 
      - Er worden verschillende dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten.
    
    
  
  
    
      3Sanitaire en hygiëne omstandigheden
    Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.”
    
    
      
        Standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      De verdediging stelt zich op het standpunt dat - zo begrijpt de rechtbank - het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk verklaard moet worden gezien de detentieomstandigheden in Mechelen. Hiertoe heeft de raadsvrouw meerdere krantenartikelen overgelegd waar onder andere uit blijkt dat er sprake is van overbevolking en toegenomen agressie tegen het gevangenispersoneel. Hoewel de afgegeven detentiegarantie lijkt te garanderen dat de opgeëiste persoon voldoende ruimte tot zijn beschikking zal hebben en in behoorlijke omstandigheden zal worden gedetineerd, is dit niet voldoende. Het is niet aannemelijk dat een cirkel om de opgeëiste persoon heen kan worden getrokken waardoor hij de effecten van de overbevolking en daaruit voortvloeiende gevaarlijke omstandigheden niet voelt. Weliswaar kan bij het Nederlandse openbaar ministerie melding worden gemaakt indien een individuele detentiegarantie niet wordt nageleefd, maar een dergelijke melding is niet eenvoudig gezien de (on)toegankelijkheid van telefoons in Belgische detentie. Dit, in samenhang bezien met de recente berichtgeving over de Mechelse gevangenis, leidt ertoe dat het individuele gevaar voor de opgeëiste persoon ondanks de afgegeven detentiegarantie, niet is weggenomen. 
    
    
    
      
        Standpunt van de officier van justitie
      
    
    
    
      De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de overlevering kan worden toegestaan. De rechtbank heeft recentelijk meermaals de overlevering toegestaan naar de gevangenis in Mechelen en heeft steeds vergelijkbare individuele detentiegaranties voldoende bevonden. Het reeds door de rechtbank aangenomen algemene reële gevaar van onmenselijke of vernederende detentieomstandigheden in België is mede gebaseerd op de overbevolking en de problematiek van grondslapers. De individuele detentiegarantie garandeert voor de opgeëiste persoon het aantal vierkante meters persoonlijke ruimte, voldoende activiteiten buiten de cel en dat hij niet op de grond hoeft te slapen. Wat betreft de toegenomen agressie geldt dat in geen enkele gevangenis kan worden gegarandeerd dat gedetineerden geen enkel risico lopen. De overgelegde informatie bevestigt het algemene reële gevaar maar de individuele detentiegarantie neemt dit gevaar nu juist weg ten aanzien van de opgeëiste persoon. Overigens zijn momenteel meerdere maatregelen van kracht in België die beogen dat de overbevolking aldaar afneemt.
    
    
    
      
        Oordeel van de rechtbank 
      
    
    
    
      Aan de hand van een globale beoordeling van alle gegevens waarover zij beschikt, gaat de rechtbank uit van de geboden zekerheid in voorgaande garantie.
    
    
    
      De rechtbank is daarom van oordeel dat het vastgestelde algemene reële gevaar van onmenselijke of vernederende detentieomstandigheden door deze individuele garantie voor de opgeëiste persoon is weggenomen. Het algemene gevaar dat de rechtbank heeft aangenomen, wordt door deze individuele garantie namelijk uitgesloten ten aanzien van de opgeëiste persoon nu hij zal worden geplaatst in een instelling op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden). Hetgeen de raadsvrouw heeft aangevoerd doet hier niet aan af. De door haar overgelegde krantenartikelen bevestigen het algemene gevaar dat de rechtbank ten aanzien van alle Belgische penitentiaire inrichtingen heeft aangenomen. Dit betekent echter niet dat de op 
      8 november 2024 aan opgeëiste persoon verstrekte individuele garantie onvoldoende bescherming biedt. 
    
    
  
  
    
      7Slotsom
    
    
      De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. Om die reden staat de rechtbank de overlevering toe.
    
    
  
  
    
      8Toepasselijke wetsartikelen
    
    
      De artikelen 47 en 157 Wetboek van Strafrecht, 26 en 55 Wet wapens en munitie en 2, 5, 6 en 7 OLW. 
    
    
  
  
    
      9Beslissing
    
    
      
        STAAT TOE de overlevering van [opgeëiste persoon] aan de Onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen, België voor de feiten zoals die zijn omschreven in onderdeel e) van het EAB.
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door
      mr. M.E.M. James-Pater,  				                         		voorzitter,
      mrs. H.J.H. van Meegen en B.M. Vroom-Cramer,			   		   rechters,
      in tegenwoordigheid van L.E. Poel,		                         		    	   griffier,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 7 januari 2025.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.
      
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
    Zie ECLI:NL:RBAMS:2022:7536.
  
  
    De officier van justitie verwijst hierbij naar de volgende uitspraken: ECLI:NL:RBAMS:2024:6701, ECLI:NL:RBAMS:2024:5123 en ECLI:NL:RBAMS:2024:4474.
  
  
    Hof van Justitie van de Europese Unie, 25 juli 2018, ML, ECLU:EU:C:2018:589.