ECLI:NL:GHAMS:2023:1667, Gerechtshof Amsterdam, 13-07-2023, 23-001109-20
Gerechtshof Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2023-07-13 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Mega Zevenblad, boilerroomfraude, vrijspraak verkoper.

afdeling strafrecht
    parketnummer: 23-001109-20 
    datum uitspraak: 13 juli 2023 
  
  
    TEGENSPRAAK 
  
  
    Arrest van het gerechtshof Amsterdam gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Holland van 1 mei 2020 in de strafzaak onder parketnummer 15-997306-13 tegen
  
  
    
      
        [verdachte]
      ,
    geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1972, 
    adres: [adres] .
  
  
    Onderzoek van de zaak
    
    
      Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van 10 maart 2022, 7 april 2022, 22 november 2022, 14 maart 2023, 25 mei 2023, 13 juli 2023 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering (Sv), naar aanleiding van het 
      onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg.
    
    
    
      De verdachte heeft hoger beroep ingesteld tegen voormeld vonnis.
    
    
    
      Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen 
      de verdachte en de raadsvrouw naar voren hebben gebracht.
    
    
    
  
  
    Ontvankelijkheid van de verdachte in het hoger beroep
    
    
      Namens de verdachte is onbeperkt hoger beroep ingesteld tegen het vonnis. Daarmee is ook hoger beroep ingesteld tegen de beslissingen tot vrijspraak van feiten die gevoegd aan het oordeel van de rechtbank zijn onderworpen. Artikel 404, vijfde lid Sv bepaalt evenwel dat de verdachte daarvan geen hoger 
      beroep kan instellen. Hij zal daarom niet-ontvankelijk worden verklaard in het hoger beroep, voor 
      zover dat is gericht tegen de beslissingen tot vrijspraak van de oplichting ter zake van de obligaties Societé Immobilière Iris Rochers Bleus AG (hierna SI), alsmede van de oplichting van de belegger 
      
        [benadeelde 1] . 
    
    
    
  
  
    Tenlastelegging
    
    
      Gelet op de in eerste aanleg door de rechtbank toegelaten wijziging en voor zover in hoger beroep nog aan de orde, is aan de verdachte tenlastegelegd dat:
    
    
    
    1.hij - al dan niet handelend namens [rechtspersoon 1] - op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2012 tot en met 21 februari 2012 te Aerdenhout (gemeente Bloemendaal) en/of Haarlem en/of Heesch (gemeente Bernheze) en/of De Wilgen (gemeente Smallingerland) en/of Renkum en/of Loppersum en/of Den Andel (gemeente Winsum) en/of Heemstede (gemeente Houten) en/of Soest en/of (elders) in Nederland en/of te Belgrado en/of (elders) in Servië en/of te Alpnach Dorf en/of (elders) in Zwitserland, 
    
      tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, met 
      het oogmerk om zich en/of (een) ander(en) wederrechtelijk te bevoordelen, door het aannemen van een valse naam en/of van een valse hoedanigheid en/of door een of meer listige kunstgr(e)ep(en) en/of door een samenweefsel van verdichtsels een (groot) aantal personen, waaronder, althans in elk geval, de nagenoemde perso(o)n(en), heeft bewogen en/of heeft doen bewegen tot het aangaan van (een) schuld(en) en/of het teniet doen van (een) inschuld(en), te weten (een) (mondelinge) overeenkomst(en) betreffende de investering/aankoop in/van aandelen in Eccor Solar Inc., en/of de afgifte(n) van één of meer goed(eren)/geldbedrag(en), te weten (van): 
      == [benadeelde 2] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 19.704,-, althans enig(e) geldbedrag(en); en/of 
      == [benadeelde 3] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 151.838,-, althans enig(e) geldbedrag(en); en/of 
      == [benadeelde 4] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 92.970,-, althans enig(e) geldbedrag(en); en/of 
      == [benadeelde 5] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 509.704,-, althans enig(e) geldbedrag(en); en/of 
      == [benadeelde 6] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 74.147,-, althans enig(e) geldbedrag(en); en/of 
      == [benadeelde 7] , tot (een) geldbedrag(en) van (in totaal) (ongeveer) Euro 250.399,-, althans enig(e) geldbedrag(en); 
      door telkens met vorenomschreven oogmerk - zakelijk weergegeven - valselijk en/of listiglijk en/of bedrieglijk en/of in strijd met de waarheid, in/aan de hand van brochure(s) en/of e-mail(s) en/of (nieuws)brie(f)(ven) en/of orderbevestiging(en) en/of gesprek(ken), jegens voormelde perso(o)n(en) 
      te doen alsof (ten aanzien van de (aan hen voorgestelde investering/aankoop in/van) aandelen in 
      Eccor Solar Inc.) sprake was van (een) bonafide (beleggings)product(en) en/of (ten aanzien van 
      
        [rechtspersoon 1] ) sprake was van (een) bonafide (beleggings)organisatie(s) en/of (aldus) voor te wenden en/of mede te delen dat 
      == er (vrijwel) geen kosten en/of commissie(s) (bij de beleggers) in mindering zou(den) worden gebracht op de inleg en/of 
      == met de inleg een hoog/goed/groot rendement en/of winst behaald zou worden en/of 
      == een overname en/of beursgang en/of fusie voorhanden is waardoor de aandelen in Eccor Solar Inc. in waarde gaan stijgen en/of 
      == de aandelen in Eccor Solar Inc. na aankoop gegarandeerd voor euro 4,50 en/of met (40%) winst verkocht zullen worden en/of
      == de inleg ten behoeve van de obligaties in betrouwbare handen is wegens betrokkenheid van een onafhankelijke trustmaatschappij die de zekerheden voor de investeerders beheert en/of 
      == [rechtspersoon 1] over alle benodigde licenties beschikt en/of onder directe controle van BAFIN staat; 
    
    
    
    
    2.hij - al dan niet handelend namens [rechtspersoon 1] - op één of meer tijdstip(pen) in 
    of omstreeks de periode van 1 januari 2012 tot en met 21 februari 2012 te Aerdenhout (gemeente Bloemendaal) en/of Haarlem en/of Heesch (gemeente Bernheze) en/of De Wilgen (gemeente Smallingerland) en/of Renkum en/of Loppersum en/of Den Andel (gemeente Winsum) en/of Heemstede (gemeente Houten) en/of Soest en/of (elders) in Nederland en/of te Belgrado en/of (elders) in Servië en/of te Alpnach Dorf en/of (elders) in Zwitserland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, (telkens) opzettelijk, zonder een daartoe door de Autoriteit Financiële Markten verleende vergunning beleggingsdiensten heeft verleend en/of beleggingsactiviteiten heeft verricht, door het verkopen en/of aanbieden, en/althans doen aanbieden en/of doen verkopen, aandelen in Eccor Solar Inc aan (respectievelijk) [benadeelde 2] en/of [benadeelde 3] en/of [benadeelde 4] en/of [benadeelde 5] en/of [benadeelde 1] en/of [benadeelde 6] en/of [benadeelde 7] en/of een (aantal) (andere) belegger(s)/perso(o)n(en), terwijl hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) van het plegen van het vorenbedoeld misdrijf een gewoonte heeft/hebben gemaakt; De in deze tenlastelegging gebruikte termen en uitdrukkingen worden, voorzover daaraan in de Wet op het financieel toezicht bepaalde betekenis is gegeven, geacht in dezelfde betekenis te zijn gebezigd; 
    
    3.hij op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2012 tot en met 21 februari 2012, te Aerdenhout en/of Amsterdam en/of Den Bosch en/of Eindhoven en/of Haarlem en/of Utrecht en/of Zevenaar en/of Aalsmeer en/of Leusden en/of Diemen en/of (elders) in Nederland en/of Düsseldorf en/of Frankfurt Am Main en/of Krefeld en/of (elders) in Duitsland en/of Spanje en/of Chicago en/of (elders) in de Verenigde Staten en/of Hong Kong en/of Belgrado of (elders) in Servië en/of in Engeland en/of in België en/of te Zürich en/of Alpnach Dorf en/of (elders) in Zwitserland, heeft deelgenomen aan een organisatie, bestaande uit een samenwerkingsverband van natuurlijke personen en/of rechtspersonen, te weten: verdachte en/of [medeverdachte 1] en/of [medeverdachte 2] en/of [medeverdachte 3] en/of [medeverdachte 4] en/of [medeverdachte 5] en/of [medeverdachte 6] . en/of [medeverdachte 7] en/of [medeverdachte 8] en/of [medeverdachte 9] en/of één of meer (andere) (rechts)perso(o)n(en), welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, namelijk 
    
      == het plegen van oplichting als bedoeld in artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht en/of 
      == het plegen van valsheid in geschrift als bedoeld in artikel 225 van het Wetboek van Strafrecht en/of == het plegen van (opzettelijk) verlenen van beleggingsdiensten in Nederland zonder vergunning als bedoeld in artikel 2:96 van de Wet op het financieel toezicht. 
    
    
    
      Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zal het hof deze verbeterd lezen. De verdachte wordt daardoor niet in de verdediging geschaad.
    
    
    
  
  
    Vonnis waarvan beroep
    
    
      Het vonnis waarvan beroep zal worden vernietigd, omdat het hof tot een andere beslissing komt 
      dan de rechtbank.
    
    
    
  
  
    Feiten
    
    
      De rechtspersoon naar Zwitsers recht [rechtspersoon 1] , gevestigd te Zwitserland (hierna [rechtspersoon 1] ), 
      heeft van juli 2011 tot en met februari 2012 aan Nederlandse beleggers obligaties 
      Societé Immobilière Iris Rochers Bleus AG (hierna obligaties SI), alsmede aandelen 
      Eccor Solar Inc. (hierna aandelen Eccor Solar) verkocht. 
      Hoewel [rechtspersoon 1] een vestigingsadres had in Alpnach Dorf, Zwitserland en daar ook in het handelsregister stond ingeschreven, vonden de verkoopactiviteiten plaats vanuit Belgrado, alwaar de vennootschap 
      een kantoor had. Het kantoor te Belgrado stond onder leiding van [naam 1] en [naam 2] . 
      
        [rechtspersoon 1] stuurde potentiële beleggers een brochure over zichzelf. Daarin staat onder meer dat [rechtspersoon 1] een gerenommeerd adviesbureau is dat al meer dan 35 jaar beleggingsadviezen geeft. Het zou beschikken over alle benodigde licenties en onder directe controle staan van de BaFin, de Duitse tegenhanger van 
      de Nederlandse AFM. 
      Deze informatie, die ook op de website van [rechtspersoon 1] te vinden was, is onjuist. [rechtspersoon 1] is weliswaar in 1975 opgericht, maar is pas sinds 2011 ingeschreven in het handelsregister als actief op het gebied van financieren van en adviseren over aandelen. Tot 2011 had de vennootschap een geheel andere doelomschrijving.
      Na aanvankelijk obligaties SI aan beleggers te hebben verkocht, is [rechtspersoon 1] in de eerste twee maanden 
      van 2012 aandelen Eccor Solar aan beleggers gaan aanbieden. Eccor Solar was een bedrijf dat gespecialiseerd zou zijn in baanbrekende zonne-energie technologie. Aan potentiële beleggers werd voorgehouden dat een overname of beursgang van Eccor Solar ophanden was en dat de aandelen na aankoop fors meer waard zouden worden. De aandelen waren genoteerd aan de "First Quotation Board" van de effectenbeurs te Frankfurt. Dit was een gedeelte van het Open Markt segment van deze beurs waar nieuw genoteerde aandelen werden opgenomen, waarin veelal weinig handel plaatsvond. 
      Het overgrote deel van de aandelen was in het bezit van [naam 4] , wonende te Gelsenkirchen. 
      In de periode dat [rechtspersoon 1] de aandelen verhandelde, heeft een aantal transacties op de beurs plaatsgevonden in aandelen Eccor Solar, waaronder een aantal transacties van [naam 4] voornoemd met zichzelf. De BaFin vermoedt dat hiermee op 10, 11 en 12 januari 2012 de koers van het aandeel is gemanipuleerd. De koers van het aandeel is in januari 2012 gestegen, (onder meer) door de aankopen van aandelen door klanten van [rechtspersoon 1] , maar daarna gedaald, uiteindelijk tot vrijwel nihil. In de periode 10 januari t/m 21 februari 2012 hebben Nederlandse beleggers voor in totaal € 1.457.816,91 aandelen Eccor Solar gekocht. 
      Deze aandelen zijn nagenoeg geheel geleverd uit het depot van [naam 4] . 
    
    
    
      
        Betrokkenheid verdachte bij [rechtspersoon 1]
      
      De verdachte is van 16 januari 2012 tot eind februari 2012 bij [rechtspersoon 1] betrokken geweest. Hij is door 
      de (destijds) medeverdachte [medeverdachte 2] benaderd om vanuit Belgrado verkoopactiviteiten voor [rechtspersoon 1] 
      te verrichten. In de eerste week heeft hij mensen gebeld van wie hij het nummer uit de Gouden Gids 
      had en heeft hij hen gevraagd of hij een brochure mocht toesturen. In de tweede week heeft hij, onder 
      de naam [naam 3] , aan reeds bestaande klanten van [rechtspersoon 1] , aandelen Eccor Solar verkocht. 
      Hierna was hij ongeveer een week in Nederland. Na zijn terugkeer in Belgrado bleek de koers van 
      Eccor Solar fors gedaald en heeft hij klanten gebeld met het advies hun aandelen niet te verkopen. De gelden van de beleggers die met de verdachte contact hebben gehad zijn ontvangen in de periode van eind januari 2012 tot en met 3 februari 2012. 
      Vanaf eind februari 2012 heeft hij geen werkzaamheden voor [rechtspersoon 1] meer verricht. 
    
    
    
  
  
    Oplichting beleggers
    
    
      De beleggers die op het advies om aandelen Eccor Solar te kopen zijn afgegaan, hebben 
      voor het merendeel verklaard dat zij zijn bewogen tot aankoop van de aandelen over te gaan 
      door de koersstijging, die hen in het vooruitzicht was gesteld en die het gevolg zou zijn van 
      een overname, beursgang of fusie van het bedrijf. De aandelen zouden binnen korte tijd met 
      40% winst kunnen worden verkocht. Men had voorts vertrouwen in [rechtspersoon 1] op basis van de 
      brochure en de mededelingen van de verkopers, inhoudende dat [rechtspersoon 1] een gerenommeerd 
      Zwitsers adviesbureau was, over alle benodigde licenties beschikte en onder directe controle 
      van de BaFin stond. Al deze gegevens waren in feite onjuist. 
    
    
    
  
  
    Beleggingsdiensten zonder vergunning
    
    
      Het staat vast dat [rechtspersoon 1] geen vergunning van de AFM had  om in Nederland beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten. Ook beschikte [rechtspersoon 1] niet over een vergunning van 
      de BaFin en stond zij niet onder controle van die dienst. 
    
    
    
  
  
    Criminele organisatie
    
    
      De rechtbank heeft met juistheid overwogen dat [rechtspersoon 1] moet worden aangemerkt als criminele organisatie, die ten doel had het plegen van oplichting en valsheid in geschrift. 
    
    
    
  
  
    Standpunt advocaat-generaal
    
    
      De advocaat-generaal leidt de opzet van de verdachte op het plegen van oplichting af uit de volgende omstandigheden:
    
    a. de verdachte werkte onder een valse naam
    b. de verdachte wist dat hij uit Belgrado werkte en dat [rechtspersoon 1] voordeed in Zwitserland te zijn gevestigd
    c. de verdachte kreeg in Nederland een Maserati leaseauto ter beschikking om klanten te bezoeken
    d. de getuige [getuige] heeft gezien dat de verdachte "een enorme stapel geld" kreeg. 
    
      Het hof kan de onder 1. in de tenlastelegging vermelde oplichting dan ook bewezen verklaren. 
      De door de verdachte verrichte handelingen vallen onder het aanbieden van beleggingsdiensten, 
      zodat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het onder 2. ten laste gelegde feit.
      Tenslotte heeft de verdachte, zij het korte tijd, deel uitgemaakt van de criminele organisatie, die 
      een aantal boilerrooms bevat. Ook dit feit acht de advocaat-generaal dus bewezen. 
    
    
    
  
  
    Standpunt van de verdachte
    
    
      De verdachte heeft zich tijdens zijn verhoren door de politie op zijn zwijgrecht beroepen. Hij is op geen van de zittingen van de rechtbank verschenen. Hij heeft volstaan met het inleveren van een schriftelijke verklaring. Bij het hof is hij op de zitting, waar zijn zaak inhoudelijk werd behandeld, verschenen. 
      Hij heeft toen uitgebreid verklaard, waarbij hij zijn eerdere schriftelijke verklaring heeft bevestigd en, aan de hand van vragen, toegelicht. Zijn verklaring komt, kort en zakelijk weergegeven, op het volgende neer.
      De verdachte is via [medeverdachte 2] voor [rechtspersoon 1] gaan werken. Hij was verslaafd aan harddrugs en kende [medeverdachte 2] uit die wereld. Hij probeerde van zijn verslaving af te komen en zag een baan bij [rechtspersoon 1] als mogelijkheid 
      uit de drugsscene te komen. Aan de verdachte was verteld dat [rechtspersoon 1] een bijkantoor in Belgrado had van waaruit de telefonische verkoop plaatsvond, omdat de (loon)kosten daar lager waren dan in Zwitserland. Hij zou een schriftelijk arbeidscontract krijgen van de Zwitserse rechtspersoon, maar dat liet vanwege drukte op het secretariaat nog even op zich wachten. Hij maakte zich zorgen over de Servische arbeidscontroles, en de gevolgen daarvan indien zou blijken dat hij zonder arbeidscontract voor [rechtspersoon 1] werkte. Hij heeft zich toen laten overhalen om te gaan bellen onder de naam van [naam 3] , een naar hem was verteld andere werknemer van [rechtspersoon 1] die in de Ziektewet zat. De verdachte had geen reden te twijfelen aan de juistheid van wat hem was verteld. Bovendien werd dit bevestigd door de tevredenheid van de bestaande klanten die hij belde over de obligaties SI waarin zij via [rechtspersoon 1] hadden geïnvesteerd. 
      De informatie die de verdachte aan potentiële beleggers in Eccor Solar heeft verstrekt was geheel gebaseerd op wat hij van zijn werkgever had vernomen. In de week dat hij aandelen Eccor Solar 
      verkocht is de koers van het aandeel gestegen; hij had het gevoel dat hij een goed product verkocht.
      De verdachte is medegedeeld dat [rechtspersoon 1] beschikte over de benodigde vergunningen en onder toezicht stond van de BaFin. In dit verband zijn hem ook stukken getoond. Er was voor hem geen reden deze mededeling te verifiëren. 
      Nu de verdachte geen weet had van criminele activiteiten heeft hij geen deel uitgemaakt van een criminele organisatie, althans heeft hij geen weet gehad van het criminele karakter. 
      De raadsvrouw heeft algehele vrijspraak bepleit.
    
    
    
  
  
    Vrijspraak
    
    
      Voor de door de advocaat-generaal onder a. (valse naam) en b. (bellen uit Belgrado) genoemde omstandigheden heeft de verdachte een plausibele verklaring gegeven, waarvan de onjuistheid niet is gebleken. Verdachte is maar heel kort in dienst van [rechtspersoon 1] geweest, wat een (zij het niet juiste) reden kan zijn geweest om onder de naam van een ander te werken. Het is verder niet ongebruikelijk dat werkzaamheden worden verplaatst naar lagelonenlanden om loonkosten te besparen. Dat de klant daar niets van merkt en een helpdesk in Zwitserland denkt te bellen, of vice versa, hoort daarbij. Dat de werkgever hem een Maserati leaseauto ter beschikking stelde wekt verwondering, maar is onvoldoende om te concluderen dat de verdachte wist dat hij zich met strafbare feiten inliet en welke. 
      De verdachte heeft ter terechtzitting ontkend dat hij meer beloning heeft ontvangen dan één keer € 3.000 en één keer € 5.000. Hij vond dat niet gek, gelet op de provisieafspraken die hij met [rechtspersoon 1] had gemaakt. De enige getuige ( [getuige] ) die over "een enorme stapel geld" heeft verklaard, heeft ook verklaard dat zij niet weet om hoeveel geld het ging. Al met al is dit onvoldoende om te komen tot een veroordeling ter zake van oplichting. Daarvoor ontbreekt voldoende wettig en overtuigend bewijs. 
      Dit brengt mee dat de verdachte moet worden vrijgesproken van de onder 1. ten laste gelegde oplichting. 
      De verdachte heeft verklaard dat hij er op gezag van zijn werkgever van uitging dat deze over de benodigde vergunningen beschikte. Er was voor hem geen reden hieraan te twijfelen. Onder die omstandigheden is ook niet bewezen dat de verdachte wist dat hij namens [rechtspersoon 1] beleggingsdiensten verleende zonder vergunning als ten laste gelegd onder 2. en moet hij hiervan worden vrijgesproken. 
      Nu niet is komen vast te staan dat de verdachte wist dat [rechtspersoon 1] zich bezighield met strafbare feiten is 
      ook niet bewezen dat hij deel heeft genomen aan de onder 3. ten laste gelegde criminele organisatie en zal hij ook hiervan worden vrijgesproken. 
    
    
    
  
  
    Benadeelde partijen
    
    
      Nu de verdachte zal worden vrijgesproken van het onder 1, 2 en 3 ten laste gelegde kunnen de benadeelde partijen niet in hun respectievelijke vorderingen worden ontvangen. 
    
    
  
  
    BESLISSING
    
    
      Het hof:
    
    
    
      Verklaart de verdachte niet-ontvankelijk in het hoger beroep voor zover dat is gericht 
      tegen de beslissingen tot vrijspraak van de oplichting ter zake van de obligaties 
      Societé Immobilière Iris Rochers Bleus AG alsmede van de oplichting van de belegger [benadeelde 1] . 
    
    
    
      Vernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen 
      en doet in zoverre opnieuw recht:
    
    
    
      Verklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 1, 2 en 3 tenlastegelegde heeft begaan 
      en spreekt de verdachte daarvan vrij.
    
    
    
      Verklaart de benadeelde partijen [benadeelde 1] , [benadeelde 6] & [benadeelde 8] , [benadeelde 3] , [benadeelde 2] , [benadeelde 9] , [benadeelde 10] , [benadeelde 5] , [benadeelde 11] niet-ontvankelijk in hun vordering.
    
    
    
      Bepaalt dat de benadeelde partijen en de verdachte ieder hun eigen kosten dragen.
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de meervoudige strafkamer van het gerechtshof Amsterdam, waarin zitting hadden mr. P.C. Römer, mr. S. Clement en mr. P. Greve, in tegenwoordigheid van mr. B. van Vliet, griffier, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van dit gerechtshof van 13 juli 2023.
    
  
  
     5-OPV-001, blz. 43 van 99; dossierpagina 1001680
  
  
     5-OPV-001, blz. 7 van 99, dossierpagina 1001644, behoudens een kleine nabetaling van € 400,- op 8 februari 2012. 
  
  
     AH-052ah